HISTORIA
PLANTARUM
SPECIES
HACTENUS
EDITAS...
John Ray
m
Digitized by Google
y
Digitized by Google
V
Digitized by Google
i
J 0 A NN 1 S R AII
*
Hiftori^e Plantarum
TOMUS. SECUNDUS:
C U M
DUPLICI INDICE;
/ Generali Alccro
Nomimm ^Synmjimorm fr^cifmrim\
A L T E R O
Afiecfhium & Remediorum :
ACCESSIT '
N OMENCLATOR BOTANICUS
Anglo^Latimis.
Proflanc apod Hbnr.iCum Faitb.o&nb Rqgjls Soeielttis Typograptmm,
admfipwllAfeiiiCinhettctoOii PmIIL cI» I9 CLttzvtii.
P, R ^ F A T I O. •
QVthtvls initio hajms cferis prafatus fuerim que t»m fufficere arhitralar, non-
nulb tamen ab ejus editione ^kie LeHorem monitum oportuit a me emijfa anim'
atherte, alia interea temperts que ad Hifleriam illuflraniam, gngnllhm mH
eiiam emtPiJsnfljni pertinenty vel ab exteri^ prcdifa^ vel ab amicis cemmuni-
cala fuHt, vei mihimetip/i inter leoendim occurrerunt, ^ux novam extgunt ?rdt'
fMimem, nec permittunt ut Temus bie feemnAis aeefbaUs ffveleat, qui aUks iJ nen rejni-
fjfet, clim ejujAcm vf/ut corpcris meeiittas fit, non aliam eb caufim bipartitit JwAll ne ft
i» nnunt volumen cempinieretur^ nimis td Joijfum minnfque triUiabile e^et.
Primh erga neverir LeSwt emues de nomenc/atnris emieerttUieiles fiiu/h dbeUn^\
rec va/de Jclicitum aut indujirium fniffe in exquirendo quo qu^eque FiantH mmine Veteribus
diceretur, cnm in multis eb netas adjcriptas, paucas ilias, generaks, fAriins fpetielms
cmmnttes, HM eerlh dtfiniri neqneat, in aliis centrrverfis id tent»t mk^s eget eftlrm.
quam fTuHus, cnmqne ab a/iis me longi dolliorilus in /;ac palaflra jamdudumahunde de*
certatnm fnerit, nec guicquam fere dieeudum rejiet qued uen diHum Prius, efartet 4Mem
mt Centreverfittrnm etiam nlifnis medns Jft, Hhu memina rete^ Qr dbumni» tfn eiffre'
tatauliqui retinui-f nec temcre fc/icitanda aut /ocemrveudn ebuci fpkt kuth ftefl^ »flV^
imfefita fueriut, ne frafcriftienis Jure uebtjcum exferiantnr,
DeinJe ekm mminnm wm moAs qah» rernm tem weeeJfMmm mmitiflientiemem ederHm, Im
iis etiam fptciebus qfas k qcnere ad genus tranfiuli perjirpe nomina antiqua, novis nutlis
impefitis, reliqui : bine ut nannuliii fertajfe videar^ mu/tipitcandi metn a necejfaria etimm
irefjigjdvnai abjlinuijfe, & Hlmrmm cmtmi me aggregife qui dttin vkaiit TKta in comrana
cununt. ludtcit tamen & exoticis nominibus ijuu: junlus Eurcfdis duriora (ef abfena
fefint videri, lemmata fen titides defcfiftertes alifuoties adjeei, fued LtSeri nec imutUe
mee ingratum futurum fpere.
Preximo in loce monere cenvenit, me men fre meis venditare emnia quibus Autoris ne^
meu adfcriftum ucm efit iUud enim in multis incurii Utit f^imutmme emtifum & feutio &
defeo: imprimis Jo. Bauhtni, h enjus fJifioria p/urimu mrnttm^t fmm ee mem leudate; queH
kic pa/am (Sf ingenue agnofco; ne quis ob fcripta j'in:j c/am furrepta gravem mihi plagii
eiieam merito imfingat. In mutuatiti/s iffa Auterum t/erba fcrufuiese fervavi j «0» tau.
tum mabi im ui/prum fcriftu Heer^ rutms ut eu immmturem ; veritus infiifer ui fiid facerem,
(^ut eji prociivis 'in errorem iapfus ) fenfum corrumperem, novdmque (ff ab Auteris mente^
ferte ettam veritate, alienam maie iuteiUQis fententium tffii^erem, & LeSeri ebtrnderem,
Perr», tm FruSumm exeticerum, quorum ingens imumrmi It Cuoio Qnfio, Jo. Bauhino,
JOk deLaet, Olao yJoxmxo aHlfqne defcribnutur, Hifieria, me pianl, peregriuum ejfe, &
velut hi Syiva quadam aut Luijriutbe verfuri fateer, unde nului in^rii memet expedire
fejfum, fingu/ifque fpecies ad fnu ^ueru redmeere. Suecircu iu iis erdinandit C Bauhtni
fetius metbodum, quamvis nen nimis accuratamf fequi milui quim in ueva & comKtodiert
invefiiganda me fruflra fatigure, Atius u Bauhino uem truditas, nullo feri erdine fervatei
frout Jefe ebtnlerunt exbihui, mttuimi dniituns quim memmuUi Uriornm in N^eria defcrif-
tarum fru3ut fint, alii fui diverfis umuiniius iis tirve refetiti. ht mu^iis Bmft*
riis degunt, ipfosque fruHm a nautis redimeudi effortunitatem baient, quiiiifque curiofo-
rum Mufea ejujmedi c/meiiis referta pateut, edfquemoram infpicere, invicem conferre, ($
«mriesi e^umiuare cenceditur, facile difiemeut qui y^rum ariernm fruHus fiut^ ^ufue ei
neminum lorietatem defcriptiones imperfeflof iidem citm fint pro dtverfs fa//ant: em-
niumqnc convenientiis i£/ differentiis adnetatis, fuis fingu/cs /ocis difpeneut in erdinem
reductnt.
Tandcm^ re ijuid difimuienu dum fcfiedas a prt/o tranjmijfas ad examen revocOy ab Ope-
ris 'Jypcgrapiucii Jitpius, a mtipfe aiiquetieSi \S pluries equidem quam veilem, erratum de-
freHemk, Hee tamtn mirum im tum leng» ofere hemini veternefo diuturni laioris tudie
fomnum quandoque clrepfijje, inque tanta feflinatiene fracifiti caiamo mu/ta utique deieuda
exctdijje. Qu£ in reius iffii Errata oifervavi in Affeudice emendata referies, qux iu
veriis & fyutaxi inter 'mepeA'»^* Tyfogrufbieu. Quiuime fruter hmfi^medi erfttXf^^ k
me ebfervafa, iu difpofitione jpecierum Jepiits erratum vereor, cim multas mihi nondum
videre centigit, qnifque eltm vidi uon fim curiese contemfiatns, ut notat generum cbara^
Ser^ieus imv^igarem ( uee enim Jum tum de HHhriu Ptemurmm eeudendu fer femnum
pidem e^uim.') fm uiierum umtem ^eriftieitthui furtes fradfum ex feihi ueta modi
A 3 dia4
i
P R ^ F A T I O.
iWF^e dtjiimmd£ funl, flores Jcilket & frufftu, eorMmqMt calictt <^ coueeftM$la, noH tWfk
onnttanim : tincle in his cfinjeUMras preMiks fijpu cm8$u fm^ ^lid^ fi^fiaAtr f0»
hui^quhm quod con/fcrtum hui/eb*m.
Mtraberit fortjjj; LeOer, Appcndieem m tatttam «mkim ueerevijfe : JlUiet aittem Auim
fotijjimitM ae caufs accidit!, quarMm prim.t oUivio ofcitantia nojira. Cum enim Mt
Ofus boc confarcinarcm, Hiftorias Plantjrum cvolvercm, multifqMe imbi Jpecies lociialie-
nif difiifflM iMvenirem, edfqi$e idcirco diferrem & in ptjent omMvfm^ mc tamen, me*
mori£ iiimitim Jtfus, C> i^navit lihcnter indMlgens^ eas JiMdioie excerperem, in fchedit
diligentm adaotatas rsjeivarem, t um ad loc* vemt»m ejjet qMihHt injeri deberemt^ i memo'
riitfiak eU^s & per tblivioMm om^ jm4. Jltera Appendicit anSs «mfp^finh fuvm
mHft^ necdum chfrriptx Plantie pojl TontMm primum C^" (cciindi ctinm mjgrntm partem ab-
fohtdm & imprejjam evulgat£, thm ab aliis, tum prtcifiMe a CeUberrimo viro rti Hcr'
knirid lonii peritijfimo D. Paulo Hermannor» Academia LugduiKvBataTa Medicins
Botanicet Profejjore, in Catalogo Jiirpium Horti Medici HUmj Academit. Horum qnidem
Kg tm^a i» bortit circa LoadinuiD cditwr. At nobit ob rationet hic ne» dicetidm
Xt^kem niiro w/ «f« Uttdt^ vet mmt pUmt. Qnin fi id lictiijfet^ eim CataSogi mom
Undati editionem prope.lkrt expcffarem, JatiMS duxijjem Uhcn tmo parcere, qulm iit dt'
firibendii jiffitilem^amnavarcst fynidem accnraiioret pUniorejqne earHm hijiorim fukm
ego fo^m texere mo imiki fmmttanm ottifiimms ckm ego femel tmitim <f hota tem-
forii jpatio iifdcm intereffc potuerim, D. antem Hermannus femper 4 «ijj 7ii«J c^pkfuv
tm» OK qjif ymr ^ ax/(^(r(r<, ^ v^xfipQirt. PlMrimat certi enutitiUim imic Viro gra»
tiat dthmtu, tum oh ea <pi£ }jm pr^fiitH ht Opere prsJtOo miper eaitOy tmm ok eo qnM
folln itiis f /r in Murco Zeylanico brevi edendo. lUc cum animddverteret multos iHcro
intentot «^otiandi camti mognit motamui cla^df»t ladum Oricntalem adnavigare, ne-
mimm ad id tabHm idomm Ptomlmwm indogimitnm & Hfioris Hetmrdif pronm:
vend£ Jiudio illuc proJiciJ< i, tptamvis regio ijla, carlo foUfm fiirpinm generationi frofhio^
itnmmeras Jeri Jpecies e Jcccnndi^o Jmo ftnu tffnnderet, «MMV, rarat, facio i^rihu
^dmdnmdasy iffe ad opus fe accinxit, fpretifqne magmamimlUr tm longinqni itiimit Sf.
fcultatibus pericnlisy pcr immenjiim mqmor im Imdiam contendit, ihidemque ali^ot an-
moj fub^emt & inJiitutHm fortima^er mrgemt^ fut adS^orim J^stmrdm fertimemi
emrioti rimmtiu efi^ tandemfue Orimtit Jitdtiis mmfimt im &rofm red^.
At neque, citm in boc fuaomSt rotiamdiu litmfiriJjUmm Prr 0- immortali Jima dignut^
D, liemk^.xaq to!^cy,.^..Prukciiftein» fn» r^ jgee bdlifm per imdimOriem^
foiemt geBi ft^t» ooe /OIWJMIhHNiI^MB^^ merim imgemH & da€i^
Uifiorim Botanicte illuRranda ampupcandte zch Jlagrans, in Jiirpihits per totum
Regnum Malabaricum nafcemtibut conquiremdii, defcribemdity delimeamdit nullit laboribm,
nuUit fumptihus pepercit, mt h^mt beneficio icmmai lum tamtim mmdmm fmmextamt fmkbor.
rimat babeamus, Jed etiam dejcriptionet nom miuut mttmrmtmt & fidelety flurifqmo fioHtt
im lucem frolatat^ quam ego fer umiverfm Imdim fiomle oriri unquam eredidijjem.
His adjungereliceat ^terUmm^ momimimoritimBotamieitnomiimftO' fnmm^ D. J. BaoiAer,
fui in Ittdit sptam vocamt OccidentaJi idem Jiadium decurrit, Virginix, ubi mttnc dt»
git, ///j}ori.im Naturalem meditatmr. Nemo cerli baSenmt ex mofira gemte Botamicet
fientid omnique literatfirm gemere ei fimilit aut fecundut im Novum Orbem ftdem intmlit^
mmo omuttbm retpnfait ad talem Hifiorim comfcribemdam faratior accejjtt,
fTorum irdiijirij Indit utriuftpie monits, Jjlvt, valUi, litora, catnpi^ frata, viridaria
perluftrMa, eorumque fiirfet nativ^ alumna: oculit nofirit txfopS. Hinc ut dijcanMist^
Jndiam ab Eurofa mon mimiu maturi spihm loco tUfime^ ejufque n^iomit genium tantoveTO
a nofirate ahlucUre, ut fiquis hiic illu^er quietem transferretur, exptrreSus vix crederct
^ vigilare, adeo omniu nova, infoljdMadmiramda idtifie oculit occurrerent ; ut vcrhigr.
« Jkbermm mtimmdtarum fiupenda prommat, altiffimtrmm Bmroftarmm dufU tr^Udt^ mt mms
treeentot pcdet adtqnet, vel etiam fuperet j aliarum enormit crajjitiet, ut earum cauaicet
vel fixdecim bominum ample3entium ulnat exlenfas impUant: Hujut folia in eam longi-
tmdimm extenfa & latitudinem fmfry ut fimgula vicenis bomdm^mt immmhamdit & a plif
via frotegendit fufjiciant : lllius ligni duritics ferri amula, rec gravitas multh inferior,
Qmid mhrabiliut quam arbore^ ctrnere^ qute cum fer trigimta quiuque aut quadraeinta an-
mtii meque fruQumy meqme fiorm frotmlerUt tmm demmm momm melut arborem e vertice
cnrittjt, &deir:de fcliaomniacxncns, velnt altiftmacpitdamnavismalus (natHrlenim f^gvl-
riKw©' eji, nt reUqum Palmt) ertSa O" '» Jubiim elata aapareat i donec nova h£c at"
bor fmdatim cmam expticet, .rami^qme ^ fmradtt mmmierofi^mtot qpuifimitrfum difiumdmt^
incredihili flcrum iJfque fuccedentiHm JhSmmm mmhitmdimt «Mj^, fmtt md mmtmitttm '
ferdmBit miater iffa radicitut imtorit, . > )
Digitized by Gopgle
VR JEF AT 1 (X
Si cuiqHam Ewrop4!o per J)lms iter facienti arbortf ^piMUm im eMfpeffum vet^nl nr^
ttamGmMin tntermaH IncemiHm Jplendon; cUront viis iHuflrfndis fnfPceret cT^
mm nt^flegspojftnt, qHcmnon liHporc pcr.^lUret tam infolensfpe^ncniLllf ^ tamen
^J^f^^odt sn Amcrsca rtfetrM tdoncos tcftes babemns HlHftriJJJmnm^Ktnhmm D. Joannrti
C.«/^^« Orbery Jamay« n.per Prarrcc.,, Rrcr, Societatis nnnc >rxZ
•.i! t-T^ ^''^''P^ &mirMttl»nffm, Arhms monnnUas, imi hon
f ancas tbtiem crefctrt cpt^ ctsmfiorere indpinnt folia cn^nia amittnnt, atqne iirierim dZ
Fmi «rf folares radn qH.bH. .llnftrar. geft.nnt flores fiUomm cbJeSn intercipcrenL , forth
et.am ne flora crvatus quo fnperbiHnt arhrcs ojhntatiom folU officerent, eWane h^eali.
qna occHhata .mpcdsrcnt ne adftantinm cchU tam fnkiri fgiSs^ «tteint Sk,!^ fht^
S>H>s }<sm crederct tn mediis Indiis Bnropam rcperiri ? in regione fervida tint mhil
Jcrc iHmlemperat.oribHs commHne prodncit, frigidiori, etiam cerli paticntibus pUntis alicHbi
lccnm ejje <? Hujns tamen rei fdem nobis fadt injign.s peregrinator D Bcrnier Ciim
en.m tn terris magno },hgOrnm ImperatoH fubjcai, iter faciens montes excelfos tranrctn-
i"n-L /»cr;Jje« >^<,»/e, Palmt, Pfper, Jrmubne. Jaccharin^, hrcviter Indica
& BsMkn ommas Vemm poft fex feptemw 6$rnnm Htr, cacnmine fnperato cum ex ad-
verfi latere dcfcendcrct, ecce nova rernmfacits, k> velnt ms>ment0 ttmpori, in Enropam
mftro Orb.s qttadranti fmilinret Jiirpes confpiciemit.
Sed nt e divnticHlo in viam rcdeam, ntm illnftrat* tantum pradiaomm operS Indi^,
fed ^ .n turopamjnadantenus tranftattftmt, ut fi in i>oriis noftris cnltioribHs ob.mbu-
kty te ,n tpfis Ledtanmt vMdariis Jpatiari erakret, tot nbiqne fndica & Exotica ocnlit
cbvtrjantur.
tJt^^T J^"''i'": ^iB"' ft^Uiim per Enrafant pLmtm ind^^antium c«- colentiHm
^s honor.s cansa nomino, indefejf.s ftndiis & UMS B^atncts\citntia, Z i SSii
& Bauhinorum temportbns panlatim tUngnit, rtfnfdtata efi, mirSLt intrJZ X
rnm invent.s contentt ad nlter.ora tendnnt, nec alios filn iimitiSiitmnm terminot
nat Annt anam qnas natnra ttrris fixit, nniverftm orbem ct^, fiHs compUxi
VmmeaHmt in excnyatirnem «oflram prafm,dnm (npereft, ninHrnm PUntas mnltat ana.
mm ncmna w Cudogo Horti Rc^i> P.r.junfi, aliifqne extant k n.e omi&t anld fcfbc^
f^fttnrts tnlerer^ afm tiuU mw (^uftmt, mmw unm aUqnJt Inb aliit naminikni
t^cs %nt^^* J^i^mi^ U^m^t^ ^'^tX:
At necantefirietidnm qnam prMer hOHa Unt/atat, emm qni Tomo bnic fecnnda Am.
A r^-^^. honor.fica mtntio faOa faeritj. Hi ataem fnttt ,. TUnSrtt rtr
D. C^UeMmCoxatxxiKMednTetntU Londinenfis >i»;^fr. i. PracUrns Vir h-in Rir
fjum e^nmam mm jiemedtu p. Leooardus PlukcQcr. M £). d. Samucl DobdF
& 4. D.Jacobus Pcttivcr, P W4«/«r Londinenfct, Batatdeti a»rimh tnoH Snam
His ^dde quamvu "^'tkmm, tt»tamen Jne ingratitndinit mtita in J^ cpeHtrtli.
f trndai rn^ftni qnmm mh per totnm compofitioni, ^ editionis tnm frimi tnm ftcnndi
Utmibntmd(.0r, & mat^ refurgat.or qnam abfque eo f„ijjct, prodfa^acfi. ^ ^
rJ£^ f^f* tr^mijja, smperJcUa cum fit, eomm adjeaiont
fnpplenda ven.t qm a mb.s per eblnwmem amijji, qnornmve Jcripia poH id t.mpns edtta
^lnd.t faUe,m traditaft.t Primo m lcco Clar.l r,ri a cLlh/uon {Z7tt7^
tdt & fctentti grmnt, dt Proftjj.onc fna dcqnt Repnb. Bataniea aftim mcriti: E enhti
Ptnacerernm »*ri«r4&«w Britannicaruro, A>,maUtim,iyu m AnMUiN«rii Artemvitht.
ri^^i^fin^tuitfm»imBft9rimm9ftrtmttrmf,dh
Deimd*
r
• P R ^ F A T I O.
Deiude D. Fauli Hermanni, ic quo Jupra, e cujia Catidige PUntarum H$rt$ AtaikmM
Lueduno Bacavi Af^nJicis mognam fartem mutujtus ftim.
T«w JoannisfiapciftKTciuinfecti, icujus Oifervationilus DeOrtu fi? yegetatioM Fim*\
rum aiiquammultas mwaram Pkatanm defcriftimes famptas Appendici iHjentt.
i'*»/? Jo. Commclini, citjus Catalogum Flantarum TH JigeHaram IJollaitdiaeditum An. 1684.
/«12 -ArliMus, & ex eo fprcies Monnullas i» Hifteriem m^rai» tranferipfinm. Idem
jlorti AUaiarici Tom. z, 3, d, 5, 6. mtis odameit e^mntariis ilkflravit. IJeat
Traclarum de cuitura Limmm Uf Aurantiorum emifit in 8.
Tan /cm Pmli Amminm, cujus CbaraSer piaMtaram nataralis Fnnco&im 1684. impref-
fus notis defcripticnihus nennullis Hifiariam neflram anxit.
Ejus Hertus liofianus 1687. editus ad manus naftras nonJum perven/t.
Perique D. Rochefortii, cujus Hiftoire naturcllc dcs Antillcs nos dehitores agnefcimus.
Nec miniis Mauritii Hofmanni Catalogo Plantarum Horti Medici Altdor&i, Cata-
Uge Plantarum circa Altdorflium nafcentium.
Item Jacobi Su'.hcrlandi Ilorto Edinburgcnfi.
Atjue lec omittenJ^^ohzzu iccnes fol. "Parifiis. Heque D. Rob. Plot Jiifteria natura-
lis territorii Oxonienfis edit: An. 1677. fi? StafIbrdieiiD8.Afct68.6b )W i fiiarm» fart*
ea quiC de plantis agit hijloriam noflram locupletavimus.
Joan. Baptiftx Fcrrarii Ilefperides, ftve de Maierum Aurantiorum, Citrierum 6? Limenum
varietatiias, ealtara & af». fol. Romaf. 1646.
Joan. Eufcbii Nierembcrgii Ilifloria ^atura. Aniwaph /«4 l6j j^.
Joaa de Laet Hijlwia InJt^ OicidentaUs. foi.
Muf^um Regia Soci'tatis Londinenfis. fol.
His addi peffunt lii>ri nonnulii Botanici quos noiis nondum videre eeatigit, aimiram,
Hyacinthi Ambrofioi Phytelogia partis prinue Taams friam. •
Mich.Boym, S.J. Fiora Sintnfis Vicnna; i6f6. fcl.
Francifci Scccrbcck Citri cultura. Ejufdem Jbeatrum Fungorum 4.
Georgi Tunc Hiftoria PUatanm feL Paav. 168^ Hip am agit feianmtA de faad-
tatthtmvirihsriaattBrtmiT^asaj^itt^
TlfiOpus alfclutum^ tjpis impreffum literas accepi a Bctanico ncn incekhri D.Tho. Lawfon
i» Wcftmorlandia degente, juihus Cataiogum injeruit Fiantarum a fe oijervatarum im
SepteHtrie»aliius Anglix ffmta ik^tHtium, auarum nonmUU aavf & wmJameihts, «K«
iaoksiaCataiega^igfiemianmfretttrit^&iadiSs,
Triaii geaeris fuat
l./^£ra(u$ frlveAris fvMdtw minimo cordiforra^' 4tj^C k.lft lutttl-l^catt ^ttVpitttt ttsT
>^ ibcis Ce^faieniifaai, €de,ai^ cnins m Phyto{ogla Britannica mentio. 'Hanc
drca Bnriam 8c tinmmmm Lanaifria oppida, Sc alienbi etiam mWt^merlmdia invenin fcnbic
D. F.avfm^ ctrca Stcclpfrtum &: .ilibi in Ctjtria "DStenebouJe. qui hanc Merafum lylveflrcni Ung.i-
roruni C/»y. inoniiiie fll^crrp trcc conje<Slaretur, ni color iTu<aus diluce ruber, qui McralbUnga-
rico niger eft, obftaret. Vcnim crrat D. Stombtujt ; Clulius cnim Merafb l\'iveftri frudum td*
gram non actribuic ied rubrum ; Merafo autem fimplidter di^o nigtum; unae oolor fiud» nnn
mipedit quo minus Meralus iylveftris Ungaromm CUifii eile poffic
2. Cochtearia marina folio angulofb parvo, in TValnfy vulgo Wanty Ijmee^lrite iofill^ Hllic
nulla qut cxtat mihi laltem vila ncquc icon, nequc dcfcriptio rcfponJet.
GJi.inium h.vni.itotles floie elegancer vjiiegato: m inlul.i frW;V/ praJida copiofiftimdpiOfO»
nic Hanc Ipeciem pro vancuteGeranii hzmatodevuleans m Hiftoria Dae. 1061 ' ' '
flunCk ex ob(er\atione|NantB m hortt
dnncnatvartegadone qnam etiamGttii
tiiiasabeodittert.
4: Litium conv.illium an^uftifolium ; ixjntem JFaterfaUm fFe/lmorUnJtj.
5. Hieracium macrocauion hirlutum folio rotundiorc, iprope Shap vicum in ffiftamiaaJia,
6. Gr«men(panenm cagiiejtfdo^gfimino IXMrngr. la^^bmiaadiaoosioii
Sermdi geaeris fmt
I. Gramen (paicenm flmManam fncafidiaoea graminea majus, anobisin fummis aJcifTimo'
mmCamln^i^ moadum TOtidliai fiifkii ttjoeu Mavatim^' quamvii in CaaioRo perotilhio-
ncm omitiiitn.
1. Luuiia nioor ramola. '
^ I' Lunari
Digitized by Google
j. LanJiij rninor loliis dilTcclis, utfuquc Strickiandiit majmri in IVtSmarUmJii,^
4. Pyr«la AJiines Hore Bralili^j, ^^rop-i: Gjjf iir^wm oppidum in CAmjfi^ *
5. Sambucus foliis ladniaus propc idantunaun Laneafiria in fepibuB.
€. Scabiofa pracenfu minor flore carneo P«rl. in H^tJfmorlanJis,
7. Sorbus fylvcftris Anglica (CnBllflj bnltl Jbet\iite, C}^c(g-%pplc, JS>€a'<OultX0. AJlcnc
Farkmfimus eam in fVitbtrjlake Fark Iponcc nafci. Veruiu arbor eo loci hoc aomixie vulap (ii£U
Aria eft Theophrafti. -
8. VloU foho Trachclii D. Aitrrtt. %
9. Viobpaluftris rotundi&Iia D. P/Bfllift. nat. 0x0»
10. Getanium coluixibijuuii.iiiaxiiiiiiiii isL MieSiefi^lkmt ^dbnuii «^gftriptfrinw ia »lRHi>riii
ftra exhtbolmiis^ ut 8c ,
1 1. Adi.iiui foliis bilTi.I;s vcl rrihdis. ■ '.- *
- la. ilcllcboriiiemuior.alba iWA. /fv//«iw-i«7></. * . *•.
HU ndde yarietates quarunJam PUmtMnm it^jltSt vig.
I. Caiduus monftrotus Imperati. • ■ ' .
a. Gotulanon fbeada flore ^\en.o Wtfmmi,
Gentianella flore ladeo tbtJ.
4. Geraoium batrachioides flore elegaater vaiicgato, In sU Dttr-Vmk hj TbtmbnM^WifimtrltU,
ElU
E R R A T A.
t.iW*---.«.jr. toj.v«7. «Mifciwmk 10^4.4*. l.iilt.«irM. Mf i. f «.^MiJii. Ircaiii.j». Mf|.ft.Jiab HH?. it. pift
"'"ti^f. t. lOtt.%l.irsmrj. lci*. i^. Iitii4t l^J.Sdrittti. laSt, fimttu M»^, tt. BmltUtru. l«f.9.tTiifu. lajt n.ii^dmt.
''^^M-T'- ■•^j.tvM*/"'^''- «■•^'UMCar. tofo. 4|a./«iU<K taf ]. 5f. «nlau, lo»».}). nfau. itc*.4«.f.tlj. ■ 1 10. 1 . |nd»a^
^■■■'■'li^tli' -iPotk. 1 1 1 V 4>. Z«^Wur<. iijo. ii,n«.-/>fiuB. I U). i.^)V9<c. llK.4a.iiaW>. ii|<«}./^. ■ I iy.Luucpenic
S.*'mJiJm.i.}t.fWffiMi:miet. 1 147. tl.Mi*: 1 149. .^.mmttf. lilE- lo.Mfl. 1 1^7. 5. (<ftMf4rupp(K.-«itf. 1151. m^^M'— ,
liT*.:; /r^a.>n.-. ii7lj.;r. IviS.w» i itt.^. i>uk.:.<:.<. Ljj.tmYIu. iiyy.iA j(<c/<u. ijo{.i.t<Ta«. iSOf.t).rji«. tiii.ti4ft/«aB lufwfc
Ui4.ja;,piA>aaM<i9w«Mb t2aj.3t.|>etMik)^c/*)MM. t2.24lst.Aia«<M. i>jy^.*M<.MilM, istMT^VoftoMiiifi^Mvi^^ i*«eL«;.«iiU#«.
W»»*! H4«4|>4>Mk lM«i<fc<ffr»iWi t34<.«*.«tfair. ii<|.t. itafc myn ^W>>» iaM.I4.MMM^ U7«.1l.<».
«■Ml iaf^{|./faiI>L ia!l>» AiMltr. ■IWffl.lrMitnL t^3. ti.fiffmrmlut/ilmi iifnuaektffimii. ia».-/rMi'<wi*uL iiai.i. MHjVc^j.
I}«>^. «AillWI'. 1^03.44./«/^^ 1 u3l f^'- 1)04 46.7**." > <$0f.22. (^LUWjMMIt. tluy.i.jyrfllf. 1}!^ -1. c.f.v\'i,. i; IT. E^dnfA^w. J ; 34.
):.^WeL.«. 1; 17. 2l.£jt«. I)l(. t^. "^f*^^. X 17. ^«01. I 1.4^. 7|..^<fcJrtjlu. tl^A. Ifi. ..A^tfd. ijr.S .ili. hjYirr.' y^jM».
■ ■■r ^t.Jantji. 117;. li i-rMiui. 5i.JuW<Mgw. i}7l. n..u4llm IJta. t4.<iMnji. I|t].MK]^K«>. i)»:. 14. .(iu>'. 4 nun^^jiuuj. «407. 44.
pfm. 14J1. isk'«^w^9>. flcWic«i.«»»*- ««lt.<».^<ki^ l«3|.|l.«Uafah *«tik<*./afttih l«li. i).iaWMjiw. 144« ra."*!^. I4«|b
af.iaauM. 1464.1 4. iklrmr^mmiiw. 14*7.4 >• 14^4. n./i»»«l>i. I4auii>.pa<db<«jnrir. 1495. 3(. Sc / (14. 4./<Mii«/iw. 110«.^
jrt<irwT.r'w l.|-t*?*f^ffrr.rT ; l^. T jiWimJ. l t . tfnm^ 1*170. 1. K. 1 < T I ^ <-'w» i#mfrw«- l< J). IjO. uU. .«ly^ar. X)f«.4^Ai^~
H.5l.i..'..w j-'.'i*L 1 : ; .'_ V ^ . j ... 1 1 . z . . : M. lfc.,ir,U#jIMi»f. I s- - - : . ' .| .Ijm.'j. i ( tf.:). 44.^«. 4 ^.5rw<.r)«, l4
a^j4ru.'w,. 1^7. I ), fx^ j.;AfKr IUfflic u<,tti*. MiJ J tl.^..J«4j.'k^ IfrJA. 14. ItvtJB. J6 J } 1. j-^J..mwm. i r> : u. | u . f,.'. ,'.'. Jft^f.^.A,^ Irt |lf |ll tti
fml. utit. ■T.fiMnrtt— l«i«. 11.4101 <A I»71.II,<«itM<. (tT:4t.<ia(. Mrv t*.'<>it^,<. 1 j4t7. 4 7-(«>Jlefe^A4H
^ io feymi tai» Miinr.) MtftJ-filit- <«./btma. itf«i.4i.pottUtili«Fl<:j<ttVi». J«»).ii-v>'i. i7l>]. |. iiniriinta^ tfag,
tt-l ■ |l 1 rfjillj |- iw^if.ji. iyi>a«./1>itfi *g^<y- iT4«-57./1i~. 174>
». iiit»M «pi^Ml^Mb i9«^aB.^ i77>»a«...*«i* tn«<«l4|bik jjijk ti|.IMHi> a«i>*|.a* iM.t«.4lfa)|fi«. «mwm. itu. .3«.
■iniiihtitlriafiiiiiKfltltii»! ili4- iT-^fA»^ t*'*- »./*■*■■ ttii. itiC. |i.«|Etif)nHib txwrMH. 1I17. ^j.mp^mn, ^a./mi^^
rtm. 13. n?'' 1 1 14. 44. laJI.^Wiiil^vl'; £<('"*'' l^:M. 4..M>:<. 1 1. I^t i»' ' iK^- '<."'.* .«'tM imrVfau. ll }i. 1 1. rWiu-j,. jSj?. ]. |j|j|4cj^i».
M. IJ ■Hifir I ( Viu v».iiiilj.5rtaii«»lai|Jt C- . . m. 1844.10...-. J ' .[.S t. i»* ii4J4iL';.r<|(..,i,.u. iSi,i.^: ,Kj^ l>iJJ.4S-i-Jf.iJr«<. 3»,
Mfccift-*.'*/'»'^ 1M^4>. f^/kSitiJ. ItXkb )i>w ,-^«-«. Jlll>7.g.yiaij. < h&l. i 7. /ir^iKra, jk<ktcj'b J ». l.«u.jSnj[i;uyj. |D4>. lo-lnA il;^.
ajkAik i^f«.t». Hfji.mtfv^''-"^-^-'' 'ks<.- ~'-«. i>»fct«.—nrfiM. itii|.44.«alt<(ilii|i|il>:Mfi«i. j»i4.44.i<]^ i»imi.
riyiffiij:! \siiifttJmi iriir r ''-■)'- ' '--■^- n Tfi |T rj^r j»i». i».r€ft/ilMt<leleai. iJ.tt^kmiifyemJm. ^m,
Mr-- --kfi. -«ij.<«''. r<* JcL r-. i:rui (>it,fn<it iJjJc .^.^ae. tf ia.4t.A<^'li. 4». tXimd^ <»li. 4. XMi Ai|i^ea, -f »•-«" ^
•ti Lr^-.-.uX.ri, -■- liri.-j-"i .'.•ijirnirlll (ijft f it. Jtffiiri t^tj. n. Ila. <|./«itni^iiir«i.od 2.L ja.4liyiitab M,4aftMMHgk
fg'*- IJ-J]' ift tj-j*'r-'' 'y f.-^".i". iyjji,i»iiaLa.r^ 1*41. ji.u«b». tj..<,^ijiub if4>|i.Jr<Mh
f »
<}^Jt JbpMnz'^, pi&.ttii. Aic: fi4nnicruipiA.v<i.t. isitluonc
Ijl.ai fii llt» riiMii.ii I ili^v ptArJi tt)j.dc-t>xiiae >\l6cClWi£.\Lrj^
I^B/it» fci.'j» --li^iflinji J.i-.pt^ itj* ikw.4«.j» A>ii!ii*j; -f.Ji-i'r-'j."' J" tt.'»- arTjan. vk« |«co«aratni(ioakfaiL
a»i/«raaj»« ..^^«,■«1*1 <Mbu>M tmlaatj.*. jjnJdaigi. g. ^~.>i: —i-~.- ..,-<.t, «. ,r,t..ji.. ■« .— .,. —t "-^,^
• 1^ T iinii— ii)iiit|.»i»
H 15 T
HISTORI^
PL A N T AR U M
LIBER DECIMUS NONUS,
QUI EST,
De HcH^is Fencapetalts vafculife^
I S admilcemus nonnulias minus propric Penupenl^ (iidas ob petala ad w*nwtf|
lunda uc Axeiifuegri decuhnc: unae pcoprie 6c ftriae loquendo Monope^tedT
ccndi (Imr.
P«fuapaalis eriara Pbl^petalas adjungimus, & ob convcnientiam in reliqms nocis
nonnullas ctiam Tcrrapetal.is.
Ilunc Librum iti duAi Ssctiones parciemur. Prima crit De Ilerbispcntapecsdis cun
fobb 111 c.iulo adverfo bmis:
Seauida De Hcrbis pentapctalis fbliis in caule altcrao «it iiiiUo oidine pofitik
SECTIO FRIMA
J)e Herbis pruCiipdalu foltisin cauk eJc adver/o^ bim.
Uerbxfiore^mapetalo aut polypetaloy foHis int^gHs m cmdi (mijifgatim
dtf^Jttn Jufit -ufl flore .
Pentifttaitf
SALprititMt femine gtaadi; AitiMS mdatatimma. ■
^Ttmfires, calice
bitegn, concavo leu fiftulofb, ' , ' .
oUe^ &cyIindraow \ petdii iniii^iiBeactMiiioidiGifit ; vafiob iiifaii fBoainaBc*^
lindraceo,
iLatifelur foljo virente ; Akhe&i
J K^f^tff^iat foBo glaijoo gpaoiiiiea^.-lemin&ns ooinpreffii« r^goiis, nigriti Ca;
■ / IITOPIIT1.LU1.
ITumUtort & plcruncjuc ftriato ; pcncarpio plurimum pyriformi : fummaparte pcr
macuricatcin lc apcricntc in oras dentacas, ieminibus tuigidiorious^ flnnim petaiif
^ pleniiii^bifi&; Ltckmis,
XAimeJim ferii exftnfo in plura (egmencaj
^Fruticcf^^ fupcrficie pcrenni ; ilorc fpcciolb caduco,
' A/ajtrts <^ elstmeSf captculis in pleci&ue Ipeciebus pencanMiii| Cistus.
MtnoreitcimiUkntf calicilNii tripfajms lea trifidis; vauulis iiBodtuIibui trisonis;
[ CuaMiicisTus»
l
ji>rfi<«»«, jupetfidBtniuit; fimiiii» «onoeptaciilp
' i triiiu uriimum^ux floieiiato ; coma crica vclut cmentante ; Htkricox.
)Keodvi\ floreicidcm flavo, fbliti (alicis ofalongps»'ad gpwiqtl^i in*w*w> wmit«rf
I quaternis; Ltsimachia Lutca.
.SiifiAiu^jMaiiuinaMdiofi^ petalis
pZ6
HlSTORlA PlANTARUM.
ShtjmiStt, colore albis ; *
5 B^Jit ; Alsini
fmu foliis; AisiMfi
CJIinv tncauleopponds; SAXirRAOA MjSiUc
lCanifa Wnodo» ftUttim «iwfciBWifaf ; SnKcau.
toigiuijmakt adeo nt flores inMgin ^eddgnt; b fi^gnlis Iblionua aSi
m
rEreSsScfreetr», flDribdsinfpicblongis in fiumds dnilibus; kSka^ genicabi iatadiimtBr-
^ nis: Lysihachia fmfnruffiests.
bmSmScfyimit (iJSkVottiikem latBoht ttdcidisSe fbmimbasm felionim afii iisflilihss
m
■ 'jlnJrefanion & Afejrcn liib Iljpfrsci titulo coniprclienJo; onmino cniin gcncrc convetiiunt, cujus
tiotac {unt Bo$ flavus, conu teFeoiCuim digitos vciuc crucntans^ £c pcricarpiuni tribus carinis coot*
pofitum.
Ad hoc gcnus pertincnt Ildofinm mtHimum ^x&am & Saxifrafa grammta pdiUa, ob folia in cau-
libuscx adverlobina, & v.ifculuinfcminale in mctr fornjani tuibmatum, qiiamvis floribus lijit te-
Cnpetaiis.
Gramen Itutantbemum ma|iis & mmus Sc CarjofbjUiu bclijltta uccrque Alfiitu IgcClCS cenlcndx iuiu
obflorum pctala biiida, & vakulimi feminalc conforme.
Hjffojnfeiia hujus edam lod eft« cui D. Moiiibnus florem pentapetalBm cribuit, capfiilam femi-
nalem fongam innumeris (emininis minutis refertam. At Ja Baiimims floiem hexapecaloa eidem
aflcnbit- Ucri cgo fublcnbam oefciq, nec enim «ple floiem ade6 «xaAetcdiligenterobifBcraTi^ nc
lecorder quoc pctalis oonftet.
GAMSm» btt» mtmtmtt F. Coilumaai Lychnidis Spedebus anwuneranda videmr.
Cap. I.
DeCmyiffySit.
CAryophyllus ab odere Canjophyllumaromaticum refercnte dida efthxc planta, fcjtietiara
ab aliqua fimilimdin^ quam habec floBOcpanfiB cum liio cahce cum Canophyllo clida
Noiuniilt Vctcrumyettonicamftu Betomcaml Vetconibus Hilpanix populo ilicUm dlc
arbiti-ancur. Offidms Tunica a Bctonica per aphzrcfin dcnoniinarar.
^pj Vetchbus incogmtum fuifle credo. Si enim flos tam cxiinia: pulchrituilinis & &agnmti2
qoam eft Caiyophyllus alalis & iuMtcnns^ eis innotuinet, pmocoldubio non minoribus eiim cnc
celebrancntqpmRoiiuuiplBii^GaiodofeqMidemaiqH?^^ Tenuftate &duiabibate
prarfercnda. .n- » n _li i i-
Canophylli notx char.telcrifbce fint« camflotitablaagas, cyHndraccusJa:vis, integer, inmar-
gine (.lunt.ix.\t (ummo dcnt.Kus, vafculumitidem oontinem obbngum, cylindraceum ; Pctala maf-
ginc cxticmo Incila aut laciniata, (emiiu oompiefla, rugo(a,permaturiratem nigra.
Duplcxeft 1. Angiuftifolius iblio giamineflu ghuoo: a.l^tifi)bus*Gal]^iblioltsoblongiscii)da^
Armeria didus.
|. I. CarytfbySi tmgffiifobi caijjce non larbatt, fed ad bafi» fiuamit
I. Caiyotbjilut bartenlii Paik. CanoPfyBHS altilit majtr C B. Betmea ctrmtria fativa^ ftvt Cm-
r^ftfimi ftnl,^ <Qe <lini»>9[llill4lflllMt,
Tdns eft h fingulis gotiiculis binis, anguflh, gramincis, duii^ per cxtrcmum acuminacis, ca(io
qu.ifi iivc glauco colore': c«i(/(^ffrlevibus, teretibus^cabitalibo^ luro aluoribus, geniculads,ncx^^
in ramos divifis: in quorum faftigtts longiu(cuhs (pedanmr «i&m teretes, glabri, orbiculo (upe-
norc dcnticulaa, quibiis dclmcentibus p.iullitim divcrla apparcnc j!«r»rw gcnera, ctndKla lcii. cx
candidopurpurca, coccinca, nigricancia, vermiculaca, diversoque colore varicgata, idqucnonuni
(tid vaiia rationc. Invenias fiquidem in quHMis cuididus & cocdneus cobr ita mifccatur, ut in alio
candida in alio nibra fblioU numeio rupanoracvadant. <^iA ouod nonnuUos videas ici candjdos,
ut imnutiilimis rubris punAulis fint rediiniri> oootra.qut rubemUdd* nocis a^erfi videanmr. Po-
ftcemdex anD&eQaamcanlenoa-iar&duoflonun.feneE^ quodadc^oieinatrine^ boceft par-
lim
Digitized by Google
.-Lj- — k. • —
LinXIX. ' • %>e Herbis pmapetalfs yaJcHliferts. ^7
ttm camiidi rubrffqao nuculis nocari, lufcini verj^.toct rabri (eu oocdnd proliliunt, & quod mirutn
magb videri poffit ucpe uno pediculo diveHi ooloris flores (uffultas deprehend^. Iri Bot um medic^
ftamini cmicanc cum apidDUS candidis & bina comicula recurva fupra florem cmincmia lcinun«
dali intcvduni loneicudine. Cornicula lurc mhil aliud func qdUn fijilm gemiiuis iuiiuno vmJcmU
ieminali innatus, oblongo^ tercci, femcn ooHanenti ^ tamtiatgmtagfo^s^pbi campidfe. Rm-
tbcts fimpliccs, fibroGs. ' , ^
Carj-ophylli nilgo diryDMDrin bortenlcfs (en aldles, & ryhtftrest ncc prxter rationem, fiqui-
dem horrenles (itivi dicH a (^'IveftriKus & fponrancis rcvcra fpccic differ.inc : qua,mvis niig.induin
non ftc quin lativi etiam abcubi (ponce provcnunt, 8c nosjlipli in Italia oblervavimus Car)'ophyllu$
iponte nakento, quos latiTorum primos ut H dicam parentes fmde (Mfpicamart .Cx bis enini itera'*
«a GnaooR, tiaii(planduioae, trrtg^one, a]i6qae caltu 8c mangonio paulttiiii idiinuatis dcu(a<
cis lifMtonfit tanleni 6c iaciros priniicus fados.opfaumur. Quotidiana enim experienda docet Ca-
ryophj-Ilotum iemen in felo pingui Gc bcne fubai^ (atum, pr.T(ei tirn loco calidiore, Soli 0 00(110
ic m aeris injuriis tuto, robolcm producere florum nugmcudinc & hgura, necApn pccalorum mtd*
ddid £vie, & colorum vanerate a matre diver(am, qux dibgenti culmriSc mangoniodido adeik
adhuc-iinroutari £c ( ii ia loqtu liceac) mdionui jnffint, ut norum tandem vu^um 6c hafaitttnf
in^u» ncc pro piiiDiUTx plancx prageoie ab haniQ-ttiiimi ignarii 6e ndndt exerdatis agnofci
p^c.
Caryoplr^ lli horcenlcs a normulUs dividuntur in maximos & minores, & utrumque genus in eos
^ IDIilciplid petalorum lcne don^ncur, & qui (implici. AJii Caryophyllos horten(a filo faxSnm
pnai6 dtitii^^nc in eos qui flore (iuic hmpiid & flore multipiid (eu pleao, & ucrumque genus in
.pinriiiiai (peaes dibordinacas. Nos bas omnes varietates pro ima & eaacm ^de habemus, ade6que
lis recen(cndis non immorabimur. Nec taroen (i maxim^ vellemus id unquam efficere poflemus»
ciim hujulhiodi varictatcs, novis indies emergennbus, ia(inicz (int. Si quis fpcdss celebnores (ciie
deliderat Parkinfonum & C. Bauhinum confulac, necnon Horcum Eyftettenfcnr, Thcodori de 3tf
flonlBgyi^n^ <>iQ>'"' Pafljci hortum flondum. Emmanuehs Svrertii floalegium.aluSique. •
bnimecQt ( Deo bcnedicence ) (olo dccod. flonun Caryophyllorum vindicavi a (eliiilsasfna^n^
nis ; 8c hoc ommbus 'Medidnz ftudiofis ^irato velud affinmt, vel poceoter (iidores movenc,^ v3
uiinas pellunt citra magnos natutae motus, (imulque cor ccxroborant, Gxkaqpa (edanc. S. Pmtl,
^uadTiP. BoStin. p. 141. _
i Florcs Caryophylld cephalid (unt ac cordialcs ; unde uius eQruro prxcipuus eft m capicis malii^
Vertigiiie, Apoplexi.t> bpilep(ta, Paraly(i, aliilque nervoium affeftibus; mlyncope, paloieiliaiitt
cordis,&c in venCiiculi imbcallitate/car<iialjpa,6cc in ft^nibai pcftjlcntiiwSj dato vei luooo ci> •
preflo totius herbc ad | iij. vel pulvere radicB ad i^y Eodcm nanore naits oontingcre opottet
aceco car)'ophyIlaco, geftare luiteola eadem madcfaiftx Fugant lumbricos, partum facuitaAC. Esh
trm(ecus adiubcncur m vuberibus capins, excrahunc oila cranii (iila, lemunc cephaJalgiaf^todaa* *
talgiam. In vl6x (unc fuccus infpiflatus, eflentia didus. ScbroJ. a. Conlerva cx floribus. |i AqU!
Jliuatitia e\ florimis. 4. Syrupus ex tnfiifioiie ilonun. $. Acetum ex mfufione florum. .
I^ facultacibus ( inquic C Hofhiannus) icoiiipone florem nodrum cum ro(a. Qycmailfnodam
cnim illa inxdunabilem odoris ^gpaaaam Mbe^ ita edam flpB ^*^^ pariter guflu amarus,
Jine tamcn uneue (ua Qpmaanodani In Rma odey 8c 111 uiperlide c(J, pcilcquc in (icca ;
ka in flore noftra Qiare quemadmodum Ro(x (imt cordlales, reparatis (piricibus animalibus ob
benignasdveotricubada^cvaDoratioaes; iulid& Veiiuicamenhacdiffi^ Rdi^calidis
afie(&busfumaptiorcs>Caryopl9lKfi4|Mi(i]tocaiimafl^ Itt Ca^
iiq^llifiipaaiitKmeedeai. ^
1. Carjofhj^ Mhr^im CMlicm C^ik BiU»i^ mtaark tfi^
C.B.frod. J.B.
£x raJtce cralla, alba, dura 8c lignofa camles cubitum (upesantes ezurgiioc, a&i^ rotundi, Ixves,
geniculau, lignoit, in alasbndiiati. f*lis gjaaci^ feff|niiinriam didter UiW><i «ifuftai» rigida, in
acutum 8c pungentem mncronem defiheiKtt, in Aotonnm 8c cif0donini ezBemis duncaxac con-
fcnlm polK.i confpiciutitur, ut muicaria cotidem vidcrc vidciris ; nam in reliqua r.imorum parto • '
caduca, vettigiii rciicbs nodofam illam a(predinem cfficiunt. CaljcuU ancequam in Hores cxpii-
centur exigui, echini inOar ipinulis horrent, ipf(^ue adeb qns mucro pungit: interim mandmDai
- iiflemrpiouks calix pcoduaicr leddiais jSfns cxubet finplioem didaaCE rocunditacis« iqaiiiqa»
filiiscenflatum, per excremam oram indfi^ oohM» dilnt$ purporeo prKditis. ftriatis, nld^ nlta .'
medium lineoli gottata (aturatiu^ rubcntc piftis, cx quarum omnium conairfi) circulus de&ribiair^
infra quem laiHigo*quxdam apparet. Mcdium occupant /«mmm florum concoloria.
Fkirec meoie joMac Ai/ifitio» inqne mnkoiaiuMi doRK, Igrcnw in bypogcum li^onen^ih^.
dus> » • .
Nohii planu h«c Caryopbylfais aiborens (ifinAA Mfm. Em. fidctnr* qnainni iconei non bene
CDOvcniant.
Vei hxc ip(a planta, vel d va^dcluuilis nobis inventa eft inProvincicmonte S fialinc dido
ffap&cqfptam SiM.MagdalflnB. 0 '
* 1. CoiMMbr MvtMrii fm wmm «wMbr» idrjSM C B. CmjuMmSMt. «. Cfai£
. C/«/ 1 ■ . , . .
Hujus brevcs (iinc rtfu/if«/i,cresundasrar6excedentes,^eniculati: foii» in (ingulis geniculis biiia« '
fipccior^nis breviora, moUiora, vindia, dcorfum reflcxa, Iplcnduntu, in novelhs autem Kcrminibia^.
ntil COpios^ ex cadem radice naiqentibu^, majuicula, latior.iquc : tios c mgricante & cratiiore ca-
fiCKloeOMfSBas (ttnilWeialiaiGsinjUeiu unicus, fitperioribus niajor, aumque etiam foUis conltans,
'lilioiun loagiodbas villis hiriiitus^ dcgiuicii
\»jSs UaatSSot prioie, dic» «nMlionm loagiodbas villis hiriiitus^ dcgiuuicxiwni pnrporil albo
' P p p p a iinilM
Digitized by Google
pgjft. . HlSTORIA rtANTAaUMl
mifta v.irier.ue gr.itiis, inodnnis r.tmcn. ^i-nnn in Xov.^^^-vafculis . qux- maruritatel^qfitpalM^f^ ,
^ufcum .ilit>rimi Cinnphylleorum raodo continent. Radix luperion fimilii eft.
Frcq leiKiJIimuin cit iii SndMng 8c alm Anftriacanim SdnMarikaqiic A^ibni ji^; .'aU $ib fi-
iieiiijuiui£cjuiio#ocfit.
Mi per oniifei fert fiirote crdot in ahifltmo Jbgo ttftbtr vecaip, nifi ^& fongwtiten felRc
Sccaulieulu, fiore plcrunque nujorc , ncc co unico fcd geraino auc triplice : prxtcrca fub vi!bs uin-
bilicum ambientihtt^ inxqualcm qu.imi.im & in frcquentes mAndros cxciUTentcm lineam imprcjt^
lam habcr, huni.ini cr.iiiii liituram lercreiitem, colorc rubro faturacinrc pixJit.im, ut prioris cll.
. in eodcm jugo paucas hujus generib ; iti Sneberg vao fecundi aligooc plantas inTcaiebain qiue
A ilb Amraiat flrtre Tarietate dijfferrent: namlioeefbntiadilpariiaadlbt; 4|dor tuMnilb^
uoifailidaiiiUupatpaiafo^
' 4. Carycj)L)l!;if !]lv. flore tacmM» fltie cermcaltt eJoro, C B. Hetoniai etmmik /iS» tn^tmfl
latKre, fare rnino Uemistc, rtfms }. B. CaryofbjUeta 3. Cluf!
Chf.
\ Omtkuli hoic fnuld m^ores cra(nor6(que pedaliplerunqae akitudinc aflnrgtmt^ geniculati^ fingnla
fjenicnia ambiemrbns felHr hiras, primo RCncre [ CltiC] longioribus & lationbus, arrnginci quo£m-
illOao coloris : ex fummis alis bijii, terni, iingulatun .uitcni nalccmc-. fhra, priori non mufcum ajj-
firailes, quin^uc felut pcr oras laaruatu, atque circa umbilicum carnea ianugioe pubeiceiitilMS con-
ftanies, nbri oolons, nullis corniculis ioflexis pnediti, odarati,'^ai i eal^pODB pmniin CBKneiJMl
candtdi futuri TidenAr. Fkuibus fuocedunt ctmkMlm iatis craila, ftmm mffom planum , uc cxteri
Carj'ophylfei, oonriiientia. RtJix obhmga, librofa, 4 capite plures iarctilos In otwm difhindtt, qui
plcrunqi:e hbr.is .igtrntes adco lc propagant, ut brcvi tot.is areas occiipenf.
Umfe priiiaun illatub ignoro: fcd in omnibus Aul^riacis, Ungaricis, Buhemias, cti.nn Germa-
nicifi plenlque hortis colitur, & Maio menfe cum rehquis florct.
Hic efl cttanij tbrtailc, qui in hortis noftris nomme ubiqnc (cA emitnciir» flonscoiflfepfe'
ninquc ex parpura nibente: interdtun cnam albente ex cameo, cufD oprolia cwca tniibfficoiii
niaculariUTi atro-rubcntium uturatiorom. Habcrur ctiam flore plcno f:u m.iltipiici. Flos oJora-
, Bfliirjus cft, adeo ut cum floret odorcm cxh.ilct fuaviflimum, aui ^ longinquo percipiatur, 5c non
tantum flofc naribus aJnioro. Veruin 111 nonnuUn Carvophyllis (ylv. ^^xitll noftratibus dichu ^
Cluliano Car)'ophylleo tcrtio difterrc victetur^viz. quod non(quanCuin quidemiiadenusoblcrvavi^
eo modo, (urcims radiges agennbus lc propaget : deinde quud in «^""^«i'» nmoilii plMrcs 101»
'IkreseBftct EitoeiipGaiyDpbyllas IPto^
* ■ *
*' • ,m A> f- Ctffi^fSiit JbK^ fimmhttt f/iIliilinAati C.B,
■ QpiaainiiiJapidei»ftlaceritnieodeMieieiiiiidsailtv
A. 6. Ctryefbtllat MjHr tiftm mfirim. Jm WllitiHl Ger ? /tW. iMaift jKirr'aMb» C B ?
jbn/M tenuis, longa, pauds fibris donaa, plurimos per terram ramulos fpargit, in tcrram recK-
itos» 8e itibmde r«Mices agcntcs. CauHcuU flores {uftinentes fcfquipalmares fimt aut dodrajitalei^
teretes, cenues 8c vix (e (iifhnentcs, gcnicalati. folai crcbris, havs ex adverlo politis, abfque pedidilii
^ caiJcm amplexis, digitali interdum longitudinc, fcd plcrunque brcvioribus vcftici, in fummiratd
T duos vel trcs flores fulrmcntes rubellos, circulo (cu corolla punftorum lamratiorujn cuca umbilicum
jnfigncsj c c.ilicc lon^), pris in qumque (egmenta .icuta divifis, ut in rcLquis caryophytlis. Ramuli
fta. cauLculi ilii in tcrrara procumbentes qm fiores non proferunt, crebris foliis veuiaitur brevioii>
bna & qu£ in caulibus ioiir, anguftis, <nec adtnodom aCuds. Semn in calyculis paleKeam, hifcunL
Ijocis (abulofis duntaxat apud nos in Anglia (ponte provenit. vfiftatd ad Autumnum ui^ue floret
In coUibus (abulofis propt^ Notm^miam oppidum lecus vias copiosc^ provenit. Oblcrvavimus
praterca in c)ufmodi colliln s ircnolrs propc Smt^ly vicum ux aero Bedfordicnli, itemque in collo
Siiodam non longc ab HiUerjhtm in agro Cantabrigien/i monitrante D. Dttit. D. IVtUughhj eun*
em Invcnit non procul Bndgtimlh Salopiz o^pid(>: I>Cnique D. UtrfiBtll in collc quadam Maia-
bMm-m aido.prop6 ncam laiqutmlUiaciilWliiMiai Vindalbn oppido^ tiA qnaLoiianum '
iiur. ■ •
. ' Caryophylius quihis tn locis oritur duos aut trct -& intcrdum ctiam pK;rcs in uno caule floros
profert, cum qui Cluiio & Bauhmo defcnbitur urucum plcrunquc (intetxium binos fbrcs) mlin-
«ilis 'Caulibus producere dicatur, ut du^Mtcmus an fpccte canveaiaiit n^cne, quamvis aba» tt
fiBPira 6t deTcripdo illius bnic noibro iatis bene lelKXKleanc; Delcriptioncm Cluiii (iibikiemtis.
I>)dran1&les mricfnCMNlrM/i^teretes, geniculan; )Ur« tn iingubs gcniculis bina, iater Ce oppo-
(ita, ol>Ioii^,i, angufta, dura, mucronata, colore £]ui)i calio. Fi'oi c calyculo rubcnte cmcr^ens,
iingubs cauliculis imicus plerunqiie inlidet ( intcrdum bini ) quiQquc fuliis con/lans, ientc iimoria-
tbj coloris in diluti purpura n||fentis, drca umbihcum hirlutus, & ianwatiors purpui nitens*
atque inodorus, cx cujus medio umbilico duo brevia fimmmJa prominei^: 5<iih» in calyculis paiea-
veum fiilcom. RaJix longa, tenuei fibrac fpargens, i cnjoi capitc plurei canliculi lati in ajnbitu 8c
, conicrtim lcfc difFundi:nt.
Inveniturin Ilamburgenfi nionto duobus (upraPo(onium,odo iofra Vicnnam Aultru: milliarlbus..
Fioi ct iithic M.no, in hortosver6n'.\nlUtusMiniAp(ib. iioftFaiftniiiiiiHlB>ftaere iiKipie,8*
ad AutumnumulquciiQrerepciicrcrab «
' Dlgitized by Google
Ub. XIX* Herth fentapa^s yafcuiiferif. 989
* y. Jmwfai mmm»fim Cmp^tstttt «onSd fmfani ii^^ J.BL
^ Non aiTurgit Sc hxc Car^ophylli Ipccies. R4ir»< fupra terram fpird, uc m prcce<lente, <ien(o
^oliorum ftipacu mumti, minus cxiiorum : qui ima parte duriu(culi Sc ferc bgncMt Cmlet in duos,
mr ad lianaiam cres ramulos diviH, quorum quilibet (ingularem (uftinec fimm, elegaintillipiumqi}ta* -
queparticum, in ambitu pulchre 6xQe£tam,^ flc in medio aiaaeni ooralU LiCBiacius pupiuatoKfi 4^ '
ooratum : cujus odor (uaTiflimus gratiflimufque. •
Prarcox eft & reliquos anrevernt : Maio lc floret
Hujtts defiar^pdo meliijsconvenu Caryophyllo fiipra uropcifito, apud tios in ateno(is nafceiiti.«i.am
CSnfittMCtqpaplvM^Ivdlnsprimi : nolter camaiKra»ilai« qtiki vd Uc, fWCTfcBP Imp.
piqipofitiB} atpqtanAittwquo^TciiiBncfle. •
Ctafliufbulafn habet rM/keMr, nigto oixdoeteftam, iacis fibrofam, (upem^ in allquoc raracs «£«
ooo-
_ Jo» . • '
mber
<iiluti<jr quinquc foliis nonnihU per ambitum crcnatis conilansj c cujuj umbilico bina inou^um al-
bicantia wrwai/* Cxeunt cum aliquot ftaminuhs. Stmen uc in cxcci 15 nigrumj paleMCim.
Oelot inTauro\2aiincfaixmoiite. FloretJuliOj Itau &
■Bioc gaiiisCaiyophylliu inaniejniaprapii<kne»im
• • j. CaryefhyUm (jlvtfira teriius flere lactnUao, fiammulis ecrmadttis oJtratis C. B. Bttaiiat
cormari» mtmtt ramofa, fiire trnuurr fimhrtafo, albo, cmctdtt dmhu tmnpmiiltlt J.
CmjofMUiu jjh. i.LM. moMomtt aibuf Qc}:. Qmzc.
Cluf.
Huic crafla & higra raJix eft, dura, lignofa, multos ramulos humi fparfos fiindens, nigros item
lUos lcm6(que 8c lubinde fibras agcntes.- cx iis camlicuh cxeunt dodrantalcs, genicubti, infima
partc gramm^ii quibuidamj brevibiiSj angufKs, oolore carfc fiUu, binis (emper ex adverlo Inter fe
oppoluis, dcinde (ecundum genicula auc nodos aliis ranofibus onufti : excremis cauhculis inlidenc
Vtxpet^m, /orm coadnetKes album, odoratum, quin<]ue fbliis valde laciniatis (»n(tantem; ^
dtorum umbilico bina emercunc fiamma longiufculaj coroiculorum PapUiootfmftw iafldn* Smtii
ddnde in longionbus capituEs planuni, quale reliquorum Caryopbylleorum.
Provanit in HambnffGttfi noats incer liaa, qiai An^mm 8c Sqwenirinwni tgeS^ JQwcc Ucu, (S
Maio. ^ ■ Jttnfiu.
2. Iftius ctiam.gcnus ibidem invcninir, longioiibas cauliculn, & plures flores profercns, fiiperiori
qniB^ff" fbrm.i & candore (imiles, (ed inlicxorum <;arnialloruin <»perte$, acque coruni loco <leoaai *
ftandftdla> ipiuis Hoas fuperhciem pawliilnni eacnperancia habences : capicula etiam in quibus femea
concinetur longiora. J. Bauhmo fieconica coranam miniis ramofa, fblio cenuicer finbtiaco, pkuii
albo, line corniculis. C. Baubmo Car>'ophylIus fylr. floribus Unugtn<}(is hirdicis.
%. AUud tertium paulo nia]iis invenicbamus ( inquitCluf ) li raJjccs moncis oppiJo MeJelir^
imminenas, tertio fcre a Viennamillian. Firmioribus & longionbus c{\ caulieuht, majorc edam
fiert, licet non minus profimdc per oras lacmiaco, nec odoraco, auc la<ftei candoris omnino, aut di-
lutius ruisentis, &cquodammo<loGaniBiooioriib beTifauftnllisporpureisuinbiliQcircumferentiami^
ucraque fpecie occupantibus, nnlfisfimi]iterooniieii£s« iedileoem ftaminibus ut in ftiperiorc promi«
ucncibui., alioqui foliis, radice & flo; emli cempore oonveniunt. J. Baubtno Betonica ooronaru fivo
Caryopbyliea, floie tenuiter lacinuco, mmorc albo & dilutius rubcnte. C fiauhitio Caryqphyllus
^lreftiisladnianiB I. leafloieteinifliniidifibaB.
10. C^rjofbfim hlv. sker fim Isamm* timm^Km C& Bamie^ mrmmiatmtiil^ JiffoS*^
fivt CmypijfiM fnfmmt dmim vn^mit J. & * ' « .
Cauks huic func multi, ctibicales& bicubicalcs, ramofi, geniadad, foliii inHmorflms pltvibus^ lad«
ufculiSf dodiantalibusj viiefoentibus, fiipenonbus cxterarao) fimnicviim ooronariarum (imilibus,
binis gouculos ampkAendbns^ (apons amari. ¥hmifysi&t «x pedioolis longioribus, muln, longio-
ribus caUculis incluG, guinque fbholis, nunc albis, noncpiupurafcenribus confT.inres,m longiffinui 8£
tenuiilinias Ucuiias didc^is, umtniico vire(centc,8epuri)ura(cente lanuguic hirfuto, iuaviilimt cxlo-
ris £c ^ longinquo nares fericnds. l^afcula liicccdunc duas penc unciasTonga, cenuia, lupcrna paite
Jn quacuor parces crcnacaj exoa caliocm cminencia, qui cunici conftac & aiiquoc ijreyibus fbholis
juxra pedicalum> ftmim abuiuians nigro, comprcftb, imeaceo. RmIix ftbrofa.
In montibus Gencvi vicims fed parcius nalatur: invcnimus cciam in Germania, in quibofdam
(ylvii non procal IVetllenbergb l-rancomx oppida Spontc naftitur ( mquit Cluiius) m humidionbus
Viennciilis agn pracis, atque etiam adcxduamm (ylvatum pracis vicinanundechvesmaigme^plo» '
rilque Auftrlr locB. ScnusTchquis tiordj nimimm Julio flc totoAi^ufto.
Biimr eciam (ioro plcno, qui J. Banfaioo Betnnica oomoaria fira Cvyofliylbos fip^^flBra
iedifllbdat,pkao«purpaiMC6at& '
• ^ ^ •
Pppp I • ii,C0
Dlqitized by Google
ffpm HiSTORiA Plantarum.
* lltCtijtpbjllus (imflex fufmuj lati/eltm C^. tnontamts humHn !a:ifiJ:u!. Belonha coren.iria /Ive
CtmilyUiU muer fd$o viridt mgrtiante rtftns^ (Lre ar^tnteu funiiit ifolMoJiQ. Carj^
, FoGonim hujus CaryophyQi raiicas definpdoncm promerka eft : M ehiirt taM (hnr Nyflopi fe.
liis toco Tu]m nmilia, oolore, figurl. non tamen odore & iapore, ut LRciui impon.mt • citcrum
cMtdietdi polmares, Car^-ophyilonim^lvcftrium inftar geniculati, nomiiliil .ilpcn, lubliirluu, /jW»i
fiiftincnt Caryophylli iylvcUris, cuirinucfurtitos, lupm.i parrc htrl.icos, lu i . cnibentcs, argenieB
punftis gututos, quorum iingula folu lambdoidcs Imea iaturaoor coccinea jpmg^c, orx autam ci«* '
. naca; funt: porroproiupwKooloreftexlnnoviideciUt, kvi ndMKperfu&raatfiiiiibiv. Rept».
crix eft plaiin. •
Oefoereandk) (inquit Clufius) in raonte iDo non procul k Ktelafhr^ Moravn tliflito. Um-
brofis locis dclccflatur.
Hujus Ipcacm, [poaus vanctatcm,}, florc plcno 'u\ hortis quibuKiam oblcrvavit & dctaipfitClu.
€a&i coianBetonica ooronaria minima, rubelloilore plenorepens J.B. e«dcmfitn6meaiIbHfii>
mus: MdbdinaliquoCfamuk»diviibsattribui^ in eoramqueextremitateiiiDguimj^ piitOL
pkaof^ mbeHos; ftim dlbrenbui, btiDfcdis.
IZ. CarjofbjUui CKrultm MertQ^ltenJium C B. 1'ark. Afbillantbei AUnJptlienfium }. B. Lob C»-
- J.B. ' , . •
Multos junceos cnodes eaules cnmx, qoomm fingulis flei fatis nugniis inlider, unicns in fummo
guinque denoculatis cocruleis foliis conftans, cx caUce obiongo erumpens, guflu dulci. RaJix fibris
mnltis, lon^s, contortis, lignofis, duris, albis confhit: drca qiiam felia mulca graminea. oelericer
nutcelcentu.
l$ciu. IncoUibusjuxta Caftelneuf, ahiique ftctilioribus Monfpclio vitinis abundac.
I}. Aimmfrtl^era LoMii Gcr. Canffbflhi fnlsftr Park. Jflvtfhii frti^ *G & Bamkttt»
muria fyuamefm fylvtfirit J. B.
• Rc<ao5 compltires emittit canlttt latvcs, wniculatos, dbdranuks, inteidum cubito bngiores, ad
quorum fingulas mnduras bina jlB« sniBbiea^ anpifta : fiimfflo camli enremiTaue nimulis eahx
Jjiiidtt i^uunas habens albas, fyrm Manieos nnrum pailulc rubeaiem* qoo marcelccntc alius qu&i,
lloii, fimde plurcs, fiiis finguli oificibra obvclari lubnafcimmr, taneo numero, [ad leptem aut odtoj
nt tandem pragnanti calia, qui reliquos juniores cura fiiis flofailis compleditur, .ilvus fobolis muJti-
mdine rumpatur. Florcs porri admoduni func, pleriuiquc linguli ranflunc bmi una aperiunmr 8c ^
calyce apparent.
jjmm; Lilialui» Sicyiaa GelUa^Gennantafiwquemoc^
* I4t Cmjfi]^ fmmbu kttftlm CB. Fuk
C. B. freJ.
A radice caulicnlus, ftatim m duos ramulus fcx Ottdat altos, tcnucs, rocundos diviius pfodkj cin .
ad radiocm foU» brevia, iaciulcula, in ramulis longiora, mollia & pallida, binis fibi invtceoi ad
- geaiculos rej|ioiidencibiH. Ouilibet ramulo fitt unus, iequenfie multd mtnor, paUidi purputafoqL
ma^jquealwaM» cxbtevicaiice pwxHeminBitef. HabnitexAttfiriu """""
C. B. froJ.
Ex ra^ parva (olia pauca, anguftiflima ut prioris [Carj'oph. fylv. rcpcntis raultifiori C. 5.] ftd
multolongiora exluigunt, &internzccaulicuhtf tenuis, plm miilm palmiun alms, in fummitate in
duos pedictdos femper diflinAus, quorum finguli fiartm maenum, Caryophyllo /)i vulgatiffimo
nuilte maiorcm^ quinqucFoIium, Icniter ladniiniiq» coloivpuiidinibentevi wftinei;
^-«Mv. Circa Gcnevam Cherlerus ooUegjc. .* '
f %. • DeC40j^rfStUt^tlhiiariatofipeAmeri*.
l. Armtria aita reiftM rutra Ger. Btttmica eortMrk, fhftCmjOli^ Qh^Mt miigttifimu
Cmififlfflbt£!hhvi^gtrislm^kttC.K
Huic plures, & t- diverfis capitibus, rc<fH, rotundi, ftrii^ofi, nunc palniares, nunc pedales
ac eciam cubicales, non ramofi, niii incerdum in fummitatc : foJia granunea^ viridu, ad gcnicula
bina, propter terram numerofiora : raJix longa 8c facis crafla, colore foris mBx>f ituus albo, lapoie
fubamaro. l%rw mod6ftngulares, mpdo plures fimul, liuve-mbeates, odorennUoexoeliente, per
obtufiim marginem crenati, ex yafculo oUongo, tereti, aoo-rubente, c<u ^d bafm feliola acuta,
Calyci xquaiia, farpe brcviora appofita.
Inpratik, pafcojs & incultis campispcrGermaniam, Icalum&StdJiam fre^ienoffimaeft.
Hujus aliam fpeoem habet C Bauhinus liib ticulo Caryapliylfi %hr. volBKil eiipftifbtii, Cuf>
pfcfBiinnntaniaibi T<tt.Gtr. apudquos vMfe qusddctipdonepi.
..1 ■
Digitized by Gopgle
lab. XDC *De Harhs fentafadis yafculifgris, . • 95^ i '
S. Anntrtartihr.i liUifcli.i Qzv. Armerius htifoUui fitifflaf fMruhroVwk. pir.ld. CarpphjBus Isr-
ttnfis btrbatuSf bufolm C. Bl Jkumca evrtimri» htifoiut fttra», jUrt itmllidst albst w
liKnofa r«iii»rW«f emiRiteubktimuntnir aut suterom a1toj> hnes, terexcs, giniailttoi, tnanes ;
ad qunrum finj^tila gcnicuU /c/m liliacca, acrovirenti.i. Fl^^rn in c.uiliuni & alaruni cxtrcmH, (ua-
Veoleiucs, niulti linval in umbcllx forni.iin lujiLtt, ex oblojiyis iu[>cn(ibui;;!;';a^ji;rj coctiiiQij Cf enati,
Circuium e pundr^ all)i>^ Gturilqucpurpurcis circa imani i)iinmni partcm obtincntes,.
Gelhemsin petrolisa)llibus ficalpcris, faxofis, labulolisapncilquelocisnala ic^ "'' "~
Uzc planca florain colore infigniter vanac: nimirum i. jllh^ hinc Armerius latUidilis fmiplex t""'*
florc all>oP«ri. 2, Vtritgato, hincArm. lacif. varicg.-icusfiveveriicolor Tark. Huic in eadem um-
bclla fiorts habentur nonnulli purpurei, alii albicantes, alli camei, cum drculo livc corolla putictu-
lonun albcntumi iivc argcntcorum, aiii: purpurcorum vel fatur.itioruR[i vei dilutiorum, &c aut iine
illo. }. Rubro faturo heUiftrut», ut nos ctiani cum Parldnlbno obiervavimus. Variac inlijper hoc
g^us flore mulciplid leir plena Hinc Armerius latifoims fiore rufarbmuliipfici Park.
Uniufcujuique floriscaUcem ciraimftant folioia fex, atigufta, inucronata{« calicc ip(b longiora:
ScMMM in T«(aiBicyliiiikaoei$ permaturiiatomiiu^ Car^ophyilconuii «inida. Flmf qui cum prii>
apfjf*"***'"' wlHffi>HT, poAek p^yl^tp pQtpwuGODC
3. Ofjt^Sm hmhttm imenjts angtijlifoliut C R Armerms angufiifolins nAtni Jimflat Park.
AMmim ttmtri» mkAs ImifM* fim fnfiauU JiftS» J.B. 'Armemt fi^-n£tm Ger.
E radict .ilbafibrolaplura prodeunt capiri foliorum palmum Idngdrlllliij unctam fcrc latorum, atio-
virentium, linuiium quodammodo Planugml aneufhfolia:, in quibos dtto nerv) csugui juxca coiiam
iecandum longicudinem extenduniur. ' Caults (clquicubKalcs, rcdt, glabri, in pluits nniosdirilt, ,
,per quorum geoipila gemiiM alttriio poiitu diicrepantia, anguita, iurreAa. . SmntMtaiiBi x*-
* mnlorom fkrtt ftipiant (uaTiier olentes, aocedentes quadahtenus ad Superb« diAae florem, ininib
tamcn profundc atque tenuitcr fefli, fed profundiiis multo quirn in prxccdeilte, purpurei. podfli-
mum circa. ioliorum media & umbilicum, excremitatibus atque icgmencisad alb^inem tehaeatibus,
in quibufdam eciam faniracius caodicantSwat' ^ qidn$ i*|!MN!f cnibeiiK geQuui, «^iM^fea^y atigni.
Sopor radkisfic feliotumamarusL
C.Bauhinu$ArmQritun nropBd flqre PtanonidQm CUtf.hcc refert, cnjus difleieatixquihque;
I. Eleganci eft florej eoque aut plane rubro aut laftel candoris maculi: a(jic:fo, autniveo oriscar-
neiooloris. i. Omninonivea Florespauciores, dilutius rubcntes &. cai nci coloris. 4. Flos pur-
purafcens oris albis, c. Floi es dic pi inio fic lccundo quo aperti func la<^ prorlus candors, (e-
ouennbus paulacim albedine ev4nctcente« undem onuimo purpuraicunt, lic ut m eadem umbelU
floces ladeos* «Bos eKaftidds 8e nedia dt pairte puipnmtoent», aUos omnlnb pwporeoB oodpi!'
oeieliocat.
Mlhiequidem videtur Armerium Kuncfimplid flore Pjumonicum Clmf. praecedenri Armerio lar
ttfbGo cimdcmefle ob florum conforraitatcm, qui in Irx; uti m Armcrio lacifolio umbcUatim rur
£nntur&eodcm modo colorc variant, quamvis minu.s rccic pingatur fblio nimis angufto. Hinc
& Arroerium pleno fkire Clufii fupcnons fpecianleuvariecatcm cilcoportet.
Cctenun & Armenushocin looo i J.fiauluno defcriptus fioris colore albo vaiia^ qoacvariectt
Pluiddboodefaibiturlubdnib^riH^ ftmfUcn-y UGraquecdanawwtas floraplen»
leperinr iea poiii^dnpliei, qwe Anmi^ mp^^lim tliifiex Park
A* <^ Ann(rui f)i^'/firis alttra caljculo fdidu faftigsj:is cin3o\jAt. CarjofLy3>a p aicnjii Qer.
trsttafit m^tr mofor & mingr Parlc. VioU barbata atigu^afis J^tdixbamfu J J3. CartefM-
/!»JM>lMMrj^>.CBL|Dqpt^9iak.
E raJict alba, lignofa, fimplici, fibcUis innumeris tenuiflinris capitlat^ iaiiht ejceunt plures,tcnues, ,
teretes, facis firmi & ngidi, obfcurc vux;ntes, ima p.irtc glabri, fumma brcvi adni^um & vi.x con-
i^ucua lanugine hirfuti, nodofi, longis intemodiis, infponcaneanonmulcumpalmumexcedentes^ iq
cdacubirues & altiores. Folta ad nodos Inna .-idvcrfa, angafta> ohloiigii, aGMa fiCTdut graflmieai
canlihis adnafcuntur. CauUs ad iwdos in ramos freqpentes divariaHKnr« In 4|D0nim excrteiis AdSh
cwfi^eruRque plures confeni, nulli tunen nmbeflx torma, podictdBl breribis ant nuUb infidentes,
cylinclracet, cenues, imciali Iongicudine,ftriari,fblioli5 binis angxiflis, acuminati<, rc^ualibus aut 9tum
longioribus c^vallari; e quibus Jlofculi cmicant parvi^ pulchr^ rubentes^ petaljs anguftionbus, quo>
inm latcr.i Hore expanfo fe mutuo non conrin^tj nunusofacuiis quiun in aliis Anneriisj per dnre.
mum iiibrocuiidis, &undalterdve crena indfis, punftulis famraaoribos drca umbilicuai «feafi^
qniMtt in vatenlis oUongis cylindracds, qax fumma parte per maturitatem in quatnoc '^■TtrnVrt
«enqntur, fiicccdunt/fwnjrfparva, anguIoG, nigra. quxprimoa f.mone .inno iradioeex»
ennt latiora multo lunc & fcrc unciam dunidiat^ C)(ccdunt, xquz propcmodum lagrniljnff a|> «
enitu ad extremum> qpod iiibrotundum eft^ plis &iigualoog^ ooouifiridii^ (EfaJ^init
lii praner coftam mediam nervis confbicuis.
Seeando ^ latigneaniio caulein edic,& poftqtmm (emenpeifeoeritradicinisexaielck.
LipMisecpaians plnrimislods innrcainirj iato(i*^iiiii|9iciiolb aiit||aiwA^s;m|blN^ f^^, fj
CAP.
99^
•Hl8TORl*A PtAltTAtlllM
C a 9, IL
^ De LjclmiJe, •
LYchxiKlis nomen acccpilTc contcndunt hanc hcrbam >>v«t tlx& nyn «»aT®-j quod /e»
B^irrjif folvat: Vel quod tomencolis e)us iblus Vcreres ad luccrnarum ulum pro eUycblliis
uterencur. Antiquitus cmni Goffipii copia non dabaOuv CIDS ergo vicem quarandam hel«
bonjiaiQlii* ut Verbafci &Lycbiudtti» prcuabaiit. Plaoec aliis nomen Lychnkiis huic datum, t.oa i
fiondnmi tDmenco, lcd a flainnwo rndlantAiue floris ootoFe : Lychnis ergo quaH lucidus laculea-
tu(quc flos. Jo. Bod. d Stspel, am & alia adfcrt.
Lychnidis not* iimt Caiyxfloris mtcgcr, ftriatus plcninque & tumidior: Valculum feminalc
(lunmumt pyrifomMt, intertlum tamen oblongum &pn>peinodum cylindiaceum, rummiparte per
mabuicatem (e aperiente in oras dentatas, femmibus turgidioribus, hon oompnflb Sc raeo&,
nt in Caryophyllis, in medio fitis ea ambiente undique 8e ^oteg^ite vafial»
Florum petala in Lychnidibusfxpiilimc bifiila (unt, raro intcgra, rarifflm* ^^-fatafaj. ♦*"'"rWTn,
quod lcum, in marginecrcnata, quo a Caryophyllorum diftmguuncur.
I. Ifftbnis birfuta f,ere cxcirico n;.t;or C. B. Ijck CbiUctdeHic* fitrt pmflKi mmutto ParJc Ljcb'
nis chalceJmica Gcr. Flos CevjJantimfJitgMi Mm^m, mar, vmm J. IL JtaMQttii
m 0«toec oC Connjuttinopie.
Numerofis fibris craffioribus, & in alias fiibdivifis, radicjrur, puftu uibacri: cMuIts tollens bicubi--
tales intcrdum & altioreSj aUis cubitalcs, pro radone foli au: loci in quo oriturj terctd, hirtos, ina-
nes, crcbris gcniculis mccrcepcoi ; ad quorum fingula bina folia coniugatim, alrernante conjugio>
rum fltu, adnalcuntxir, pcdiculo nullo, icd laciorc bafi caiilem ampie^emia» Lvchnidis fylvcitris
aemula, verum nignora, rigidiora, magifque afpcra lanugioeoUiEi; pkmi cum Arineriis magnam
fimilinu&iem habenria, guftu acri Flwtt in caule (iunmo Sc ramulomm extremis umbclLim do-
formint, odore fiiavi quanquam obfcuro, fed colore perquam amoeno minlato auc cinnabaris fa^ai-
dj, infcrdam cirnco aut albo, pctalis oblongis bifulciSj ucruique cis nicdium alacis, & ad exortum
bmis appendiabus incumbcncibus audis, fic ut uitcgrum fic cxphcacum petalum Papiiioncm occul»
catooorpoce exprimere pofle videatur: inter hxc fitmm» purpiu-afcenna fyfaJif viokceos (uilinenr.
EDoicac aotian AbseKMijrMaUoqBoliiclaco^ viiiauitc^ vt(aAm% obloggnn»ocinihante (mmt^
rufR) repletum. ' •
Vtriemtes. flos colore variat, albo, c.irnco, varicgato; pctalorum ctiam multiplici fcrie.
t-ffi f/ Peregrmus eft fios; &ritur in ixMtis knune d Conilancinopoli advccto. Junio & Juiio aitero k
^^f"*' latioQe annoik>rec, dflUideplaiibDsi^BOOdbiiL MMiktnincoiAttiindf ^UifKAu^hfnm
^^SStSnoxamawiiiiot C*K SoU pamtate 4 praecedeote
, ■ %, Z^Aut Awriculie Vrfi f*«k C B. Lychnis fjh. laufolia Clnfii, ^Ahp^tt» Crt^ Aa.
rittsU urfiftctt Craic* J. B. Ljcb. fjh. latfftlta Clufn Gcr. Cmac
CS. frod.
BidtiT eft alba, longa, & fibrofa, feliit ad radicem pluribus, etiam viginti numero, pcr
tcrram fp.irils incanis, lanuginofis, Auricular urfi flore luteo foliis forma & crafGtie fimilibus,
imcias trcsetiam r^uatuor longis; qux ex longifllmo & latiufculopcdiculo lcnfim l ocundam figuram
auuiniDtt & rarhis unguem iaatudine iiiperant, CattUm fecunoi} a fatione anno produdt, fefeni.
ciSitalein 8c alriftcro, i:unotum, rocundum^ furfutum, itrmum, in fuinino lento fucco dntinoffliit
Flores ex nridi flaveMeiues. pkucs qiiafi in umbella congefti, quinquefolii & bificli, fatis tamen
exigm pro planu magninwini^ qdibus vafcttU porva ienen minumm. nigric^ continencia £ic>
£/cM v^flvaii iMRiM OMi^
Plantam hanc przcedenti eandemeflefuQiioor, quamvis nec defcriptiones, nec icones perom-
nia oonvcniant. Alpmus diverfam cflc contendit, qu6d nimirtim pnccedcns umcaulis fit, at hrc
multicaulis : qu6d cauiis liiius fit rres cubitos longus & ramofus : liu^ autcm caules vix cubitum
« attollancur nulI6fquc ramos drcumferanc, iiscxccptis in n uhi s floi^ piodnennmr : amphus iilim
iblia pauca funt, & radix fibroia, Pnmulx veris perumib^ au|HS Iblia iMmmcra fi»& iunc umul dett>
fiffim^ (Hpara, & radix crafla & longa, miaim^ fibrob.
* 4. Ijfcbait imntatM Jere isftt» ilobefo. Bellit mtntma fare ilebef» lute» CE GhMmia ht-
mnnHtmm OoLFttk
OJL . * .
. : JLitfiiiw hibnf 1nii£ini. nril ilrm, ininimi iliipfi mffitnitiwT. fnirr nTrTirr nr fiifnn jilliifnTiWlim,
mednlttiiiiBsli8noa4|diin$ fbjtmidaicifmfelnnimomrauteiMl^
Joqgio»
Digitized by Gopgle
Lib. XIX. Ve Herbis pemapetalis l/ajculiferts. ypg
loogioribuiqiie donatani : iaporeiicco, odoregravi^ aciao \,FAa ad tlkm denU (plara
eermtna funific) .oblonga, GkMartx {miXa,, digiuli in nmmo britudine majora, minon ver&
limt reliqi:.i, bvia^ elar.i, cirnori, rif^iiii, ocailtis nervis inira carnem 8c mmimis c-^niHor.ttuibus,
lapore ani.iio cum .icnnioiiui (jLKKiani : Intcr qui cx (ingulis propaginibus pcii.ilcs cxcunt juiicci
rotundi aut majOTCS panim, arqualiter crafli, unico geniculo, binis tohis redisadYeiiucin&o,
fupra m&iiam. longicudincm ioterceptij in quo purpuralcunt. In iummo vero {itnt tapia orbtcu*
lata qiianibr apicibus fblioram duoram contcfta, qoc caule perforam ^ndontar: quibos htantibus
copioii wricult, hirdin, purpurafcentcs in globiim compofoi flnru emittiuit Imeos, ftellatos, odore
GciiiHa: nt»n ingr.ito, pcntapetalos, cum deccm mtus fiammibta oblongis, & craffiufculo, bi-
co ni, p.illcnte, & fruiti^i infidcnte: qui intra fiorcm adhuc latens, ovalis cft, 'c tcncri pel-
Ucula tegitur , ut StmtHa exmberare videantur, deduxis per maturuacBin Bonbus hiriiitus ht,
atque otncah modo apcndsalitlffl habet imra le duriorem { ovalem frudum ponrum, Lfclliifiiis mo-
do, in quo fimiita, nlgnboompte^ raconda, fed paniw wdfiifi quldMn divila^ que npmiy m
quatwy partes pcrkarpiiore vento excncicnce decidunt.
Junio rioret, AuRiiffo perficiuncur fcmma. Montimii .^lrifTima (uga fijpra Villam Flaminianum 9
/Equicoljs .Marcrii CoHiit.itiis l<xo USnrem dido, quod elt iupercmum momu, uicoht, loco hcr- ^**"**
bido'& plano j nec alibi mvenit dercnptionis autor F. ColUiniU.
planu h*A mter LychoideBHc Caf)ophyiIiimaiiAMjM»iFidoair; dUcfliiK floram Hrfbtii tc pe-
ricarpiis oralibuiodm LyshnidiimiooavmE. PttkutS«c« in quattnrptties laaace, & ieminibns '
* LjcbniJii ChalceJoHiCit umMd Thlcmi Ljcbmt» aittra Sjriata Lob. VerbafcHm aiyiio
Salviaf»lio C. B. Vvryafam LMdmtu Siruam iittmtmm fmmmtMa Fbrit UmMmi- •■ ■
' tmut y 6. Vtrhaftmm fOm SMi mmftLi Sjimai^ Puk >fMMM ImUh Aimm
. .. G«r.enM: - •
' M. . • , . . = • . '
Harc nova pUnta fpcciola diitert a Vcrh.\(co Monrpclicnfi florum omi & modoj fimt
«Lychnlds (ytrcAiis .vet Chaloedontcsj ookns Aivi( folnt ircm angjAui, U vtrgtikit qttadpdH^ i
«D«id»Waiiii»8CRadioD]i|Bee. JLif'* ,
* 6. ■ Cmmr* 'fhn'alie Brs/Sitnfit Mugffr.
Mmfgr.
, -.^Cmtk ligpoib, duro, quadrato; lufpido, in duorum aut cnum podum adTurgit alcttuduiem, atquein
'fkMdias iespettditur ramos; paitim etiam caulcs longi m ceRam procumbum, ierpeoces cum fitk ra-
mls. Folis mme habec ragofiij hirta & ad ta^um dm, in amfaitu ierrau, (plendentia, (^urat^
vindta, bina fimper iibt mvioem oppolita, & ad exorrum ramorum (pariua 1n enremitate autem
ramorum & {■immlc.ite cauiis umbeuadn proveniunt flcfeith parvi, inftar florum I.ychnidis Chalce-
donicx, colons candidi, ic. ladci, iuavis odorts. Tota pianu Otiorcni habct tcix* inftar Monthalbl.
Ad hoc genus pcrtinct Mulaputa Lobelu Bcn rubrun» dida, verum ob caules inf^ •«piiiri<1^
j^nywlmn .n(boicK|| wSii glutine pertufi eHcnt^cani Lychrudibus vilcoiis annumeravunus. • t^^s^
• 7. Ljtbiis mtAtKftrm mmtmm Uihtetiat Ja. JaootL J». ^tfMr mmmU fyh. C-^i
Ljcb. eormaria rnretuita, Ad. Lob.'
Ex radice magpum ceipitem foliorum pcr terram ftratorum emittit, eiuidcm formje cum Ocy»
'inoiiB9-aIbi lobilj cnaon an|ui, duriora, cartilaeinea, maena 8c villola« attanMn vihdia. & ho-
nim medio procrudiiilttir umlu piurimip viJiofi tcidemj quadrati, albi, in medio cavi, indis (eu ge«
niculis cxcepos, quae na6 diiponuntar-fle crafleicom, ex ciuonxm iingnlis cxeunc bina /»/>«, ex op-
pofito dilpoiita, nunc A dextris & fimftris, nunc ante & rctro, ut cemitur m plantis omnibuicaulc
quadrato donatis. In liimmis caulium ranus naicuntur plurmu jlorti, umbeilacun diipoiin, iinguli
qtiinis M|ii«nbenitibn«, oocdads (eu InfiilcB conftantes; in quixom medioexit/l|yAir ^lifdem 00-
loris: Flores, inquam, tn capitubm congiefti, puldni aipefiuioemuntur. Uitolevamdis (Iicce-
dimt capfuhe (imu) jiui&e, oblonga:, fatcatK exra^iis. 8c i^i^des, uique ad iMinemm deoaxium:
capfula intenor cartilaginca, iiipcrins quinquc criftatis denticulis donatur, iwi^ «tth ^Tfi^f-iii
guo decidimt /<'M')*<t lubruiiaj pauluiuni piana cum parv'is protubcrantiis. . ;
' Flotet KCido : femina perficu Julio 8c Augufta
Ifec farrtcft ^ttmGefecffmin&haaBt A^twbusfbre]^^
■ * ■ • • '
i. 3. LythniJei jatfViC (0 fylv^res miinn v/j(ofti.
• ' • • • •
I. Ljcbnis cormaria vnlg» J. B. vul^arn Parlc IHlfit fmimiC.B-Mhl&fMl Gor.
Ex raJice iiniplici miiltum fibroia plures exeunt caules cubitales Sc altiorcs, terctes, tonientofa la-
nuRiuc incini, in al.u ahouot divilij folnt vcihti pcr intervaiLa exadverlb binis, ad geiucuia cau-
iem^amplcxis, l.inugind denia, molli 8c incaiu obiltis, tr.esaut qua*tuor digitos longi>, lct^uidigi»
mm iatti, m acumen dciln(!ntibus : (qux umenft rachccm obtida (imt. J . fhrti m luoinus
bus 8c ramulis codem fcrc mbdo dilpmiti quo Ocymoidis vidgaris, obicure mbentes, e ealieihn tih
ioogis, ftii.iti.^ quinquc in fingulis (triis eminentibus, .\c f\ .mgulofi ellcnt, totid;m minoribu^ m-
tcr|e<^b. f lurum fttaia iiibrotunda funt 8c versus umbilioim itruca, &c ad ipiiim uinbiiiaim duo>
Dlgitized by Google
Hi»TORIAPL'AKTARUII«
emittunt pnxefll:s dcnticulatos, fatis risuios, furrum ere<aM. ^W*"'***/^"»*^ fiiCC^
trioofuin, pyriforme, copiofo /fww inms refcmim ad modnm Oqnnaiaiak ' ' *
FkK oofore albo & cx candido carncoque mixto variat
CoBpu- m Iwriis indtipUd pcfalomm <CTC infigiiil. *
Ib it«ii« paAn (nniiii^ «« & floce dbo oifi^
. • • . ■.
A. ». Udms fjlvtfiris fi«>t dho Ger. emac. Parlc. ^. Mm fimfh» C& fSanMu
mdtu ]. a milb tailiite Caitipion.
y.j»
PBraniii tiaair rmbet^ aMonwd dhiorura aut triura loagicndiiic^ wMwliiin badiiali ici^ aaflitu-
jiine, maltlfidi, alba, acri 8c (ubnnan, qox antequain^ tem emergat in aiiaienofii poUicaris
cra^ttidinis aut minor,t, dodranrali.i aut p.ilm.im dividi:ur. [ Apud imtlflCatn longirudinem aut
crafliticm non affequitur, in terram tarrkcii prof unde dcCcendit. j Ctudts emtttit creoroti, Qihttlct
& fefquicubitalcs vel etiam majorcs, teretesi hirfutos. inancs, genioilatos, ramolo^ peopi ntam
nibentes: ad quorum.iingulas |uadunu /«/«« bina aoverfii, aaunioata, pilola> «iiMs oitaei ^i^bOi
long», fetquidigitum lata, nervii afi<iaoc inlignioribus (ecDndAm longjtudineni excnnendbai, in
aattosa[»ces lcnfim anguflata, pcr m.irgincs a:quali,i. Fhrei in fiimmis caulibuSjfic ramulis cx alis
(oliorum exeunnbus, pcdiculisaamodum brevibui, c cahcc obloneo, canaliculato ftriis puipunuiti-
ipctali; petalism medio profundc fiflls, lacis, fubrotundis. Qm «^inm
Ltcut.
bus, m^idulo, albi, pentapcta , . , , ,
flonsoorollaqnadam lacmiata cermtur. Flori iuoccdit turbuiatuin, NiflntiaiMp fifiTiinm, crenmni*
doiticiiletfimve [deoem denticulis rectirvisl deHifoens vafinlun; inqiK» /iiNmaicialiim Hyoicy»
mi par, rocundum, compreflum noiuiiiii^Ciplori» cinaa.
In pafcuis 6e ad (epes pafEm. ■
Floic pleno reperitur 00 raritatem ^ elegantiam in hortisculta.
Virft. In liquore pofleti deooaa optiniumcft rcmedium in caiivulfinne puefnrtim. D. Palmer exi«k«
A< 3. Ljehnu Jjlvt^ru ruMt flere Gcr. /jlv, fltrt ruhro Park. Mv. five mjimicm
"ExrMJia minimi digiti craffitudinc, alba, lapoie fiibacri fle-liilianaiiO!, flhrn imikis donata, mvA»
emitaealiquotcubitales & bicubitalcs, gcniaiLiros, hirfutos,concavos,nonnifiil flibinde ru!x~ires. Ad
QUOnun (tngula gemcula/«/M bina onLincur oppofTta, folus Plantagmii .iliquaccnus limiiia, oblonga,
iata, acuta, ca^ mollia^ hirfuca. Florii iimul aliquoc in caulium lunmiicace fert, incer folia ftnul
junAos, /od non fimul_ le ogpandeotes, c qmnoue. petalis liuvcrubeatibiu>^ bipartitis compofiKM^
amlieiues, M^^nriato, lanuginofii^pattimraliena^paiiim VK
Jhmimt qiiinoue alba, flore akiora amlu , „ ,
itat^ Dedicilb^revi, viliola in quo (eminis conoepcacuhim obloqgaip.
MHpetftmuis, (nqne^lvisimmidioribuspaiiim invenk^^
rMir* Florepleno habetflr. qiMMili feafj—f TflilH^— ■** tnMwtMA iWiA aHinp^ tnmnAn^
Darar&proUfera flore viridi, quam Lobelius Lychnidem agreflemabocrinuii, mnl^lict niidi
A priore difiert, l. Diu-atione: 1. Floris parvitate & colore cyneo, quodque dto cvanefcae,
cxtaa 6ttisia», nec plnra de eo baba. Videtur eile Lytbmt Jiht^ru mmm muj^^^ fiirt.fmrm-
rrfumtmfiTM, qoam OilWiiinattiiiia: ^^setes prop^ toflaBi^^ Vitff^OumA-
gKa£ €|(JUWIitt| diAam Sc J>.Mm eti^
E r4^'« alba, (implid [intcrdum mulnfiJa] facis crafla, lignofa, (ibris aliquot capillau, noa
alri dcfccndente esdit txuipc (jmplcx, cubitalis &. altior [in viridanis cultx] tcres, hirfutus,
(blidus, (irniuitynaioilai: /W« ad nodos binis adverfo ficu policis, Oq-moidis albi, attovirend-
. hoiT hiktMk, a«minaw*. [n^ Utioribus, fummis oblongis ecangullis. Ramuli e foiiorum (ino*
bos eeretKnnfttr plenmque fvi|uli altematim, intcrdum bini oppolici, in (aftigio duos tr^fve fit.
rei fufiinentes, pediculis unci3ibu$ innixos h calicibm oblongis, villofe, cmaJiculatis, xqualibus,
OLynioidis albi minores, paite fupina albos, fcvi rubote dnaos, prona cx.laijgmdo luteo palieloen-
ces. pepiis byMi^ noto eipanfa} Soto ilbioefienie gacodcn^ —
volvenobus. /• u j
Florc prxtcrico vafctda (eminaUa intumelomt vald^, & pro plantat nMMO _
quam m rdiquis pleri^ue LycKnidibus, ade6 ut inwrium calycem dilrunipanij . ^ ^_
' calyx extetiditur & cxtumdat ad pericarfni intns oontenri moduni ; quod per mamriamm inlet
deiuicidos recurvos, aperto ori(icio femm Q<i\mA)t .it.-opurpurcum, copolilffi. ^iaittaeft anmia.
Sanuni cai-ies & rarauL, ut ^ iloium calicesad tachim nicoli,lunt. •
Lorui sc Provenjt in agris dfca Bi« mOennaaK^ Sc ^|bi. Fknee Angpifto ftSepcembn. Bbtdhce ndftn
x«^. odormei^AatmnnoinodonM. •
Digitized by Google
Lib.XIX. 7)e Heriu pentofetalisyafailiferis. pp^
E mdkt allMj finipltci red.\ in terran ^dcenJenMi, fiBCnlos aBquot tranfv<:f fos obicor ennctentej
plura exeunt gsnnuu crdiris Koliu cemm agenemit ititer qwe multa in cauks excrefcuiit cubiralcs,
& fefqujcubitalcs autaltiorcs, inedio creAo 8c jlarliim rigence, rcliquts in ambitu terrani vcrsus rc-
clmatis, rcretes, firmo^, iiu^lull.t fariftos, brevi letlrarnen denla Linuguie hirfiitO:., gciiiL-uUtosinrer-
luxiiis longtoiibiis, rimolos, r.miulis brevioribus quam in OL^moide albo vu^an, quin potius fur*
culis florireris quam rama& (licendis^ binis ordme ad iin^Ia gcnicula, ab imo tci c ^.lule ad ibn»
imirii, ad quin^ auc iex paria in rademcauk. Flarts m iiQgolis furcuiis cKbci« eotlcmfituquo
in aliis Lydmidibw ijaifx angiifto, fknato, oblongo> nrinone muito quam in Ocymoide aSbo,
minufque liiifutOi ftruietiam minus rubennbus cmic.int, albi, minorci c;ium in prardiclo CX:y-
nvoidc, petalis profundi adiuigues fcrcfi!!i-,, lcgincntii quan» in lilo mulco anguftionbus. Siiigula
autcni iict,da ad umbilicimi duas habcnt app-cndices ieu proccHus acutos adrucos qux quandaixi
quaii corollam elEciunt in medio HcvCj, c quo exieuntquinquc/«»rnw pradonga^ ilUtfOallMitPQftea
purpurarcentia, apUa ruftinentia primo pailidoSj deinde paricer purpurances.^ FhMibas fiicceduiic
vt/cuU (eniinalia nivs^iJ.-.iLi, ciu.r cuyccs rump iiir, curbin.ir.i, iL-minibuscopiofc, niinutis, pcr matu-
ritatem lugro-purpijcis rcplaa. Fcua lau, ubcu!a, t.ralIior.i ^ brcvioraquain in 0*.vaioidcaibo, '
obfcurius viriduj ncrvis minus confpicuis.
das lio^ apericuTj Sole iilucefccnte contraiurur non tamen peuicus marceicit lcd noi^e &queotO
denno & peiKfir.
Summit.ites caulium cura vaiculis leminahbus ad cadum nonmlul viiciiia; funt.
Maio mcnia Aocet 8c (cmen brevi perfidc: Jn divis mantinusquibus inxdihca^ Arx^ DLLbreulis
cfalienittdftiDkNeimn, iquoft joiien^aooBpiiiu ■ •
7. Oejmuht nfMt Park. Ljrcbnis vtl OcjmoiJes repemmmmm CBL l^rdntr nmtmt r^mi
Ger.eoiafr Stgtimritmmrfmkii^JMsj.li,
RtfJ/f « habct crafCiSj long.is, miiltifidafc fifcwtas, in mult.i cipira diviCis, mollcs, exrenus nigras,
incus albas: Cm/ei pcr terram {upini procDmbunt, hirluci, rubcntes* gemculati, ramuli: quonim
nodiB oditt&innir ex adverlb poHca ft&t bina, Polygoni aliqaannas ^r.i, hu^luca. Fkrti paipam*
iciniBii SipanaHacfluoDreSj excitfiMoUoqgo» hirnno^ nibexite^ pecalii^<i;fiicifavin ino*
£0 oonftantes.
Delc£i:atur locis ad Mendiem fitis, .irenofTs, & coUibaS «d Khodannm 8c ArVcfla?jo> GcaPm i Ima.
in Italia ctiara oblervavinius inter Mallam & Lucam.
* 8. LjfdmsCntMfm^tU* ParL Imfiits ai^MfiifilisCrttiai C B. OejmiiJa fim nArtwk''
mitCrttieim J.'& j^/v. T.CinL
Clit/ljB.
Scadm A radicein mulcosr^ulos palmares vel etiam minores dividitur, teretes, tenues, genica-
tttOS, hirfiitos. [J. H.ruhinii5 c.iul^culo'. plurcs, pcdalcs cx r.idicc pullul.ire /cribit.^ Folm ad iingulns
tiodos cnali;untur bina concrario c.xortu, exigua, craffiulada, villis quodammodo tecla oblonga,
aaacransobcuib. Sinffilirami^iiftincntmemDranaoeum iln.iruin, lanugine obiitum, in-
finn pecte eiuallBoian, (upemilavioremb iquo exilit fles, quinq, fbliis conftanS| infiunmo biii>
dis, colorfs imBbndbeOij ddnde levtier eandicantis ; in quo fUmimJa aliquoc flavdloeittibus apidboi
prxdita. Flori fuccedunt cipinila ffnfn contincncia umue Lydmidis boitenw Cgaai^» BshBm .
cetuusjinvanosramosdivaiicau^ non uinen vivax. •
9b Lsfdmkftrvtt fiortrubeUo e t^lja ebUng» mgu^o^ Mejfanenfli.
Ab alib fpeciebus dif^ inRr.itur calyct floris pra.-lon^o rv tenui ; Aort pulchri rubdIo> ejufque pcta-
lisin mcdio profundc au unj; ijm fcrc fiflis, qm;nuam;jut;in in Aliine majore aut Granunc icucan- .
thcnio, &c , . ^ •
Juxu Mefianam ia pciroo roontiiun aibenfu hanc oblcrvavimus.
Superiiis proxim&ddcr^iuid&eft; non caraeneadem.
* 10. LuhiushlvefirittMrtmtda. J/h. birta K.CbfiG». ^ki. ^fiiUimjirPitk. /jfh.lmitgiM
tmlimu lb.m^tab nikrfuHtt, Chfit f . % S. jgrfo. Um^it majtrC.^
Ckf.
MnlueMwfef ex una radice profert ronmdos, longiuicuki, aeceris infimiiores, in tenampR>>
aunbentcs, gcniculatos: /o/m in £iig4is gaoiculis buM, lonp, moUia, &lanuigineqMdam Gtne-
Ibentia, inter qu.r iforrj alternaiim fecundi^m ranwlonim MngiRiffinem enaloamar> iupervihbas
forma limilcs fcd m.ijorcs ?c dilunore colorc rubcfccntes, vcl ut ici dicim, inc.trnati. .Sfw»» in
vaicuhs iupcrionbus.par, iiibrutfiun. Rsultx aaili & iibroia^ qux tamen pierunquc alterum aiuium
aottfi^at.
II. Ljthmfylvifirit ImuffMfiimmrCB. VaA.£^6.Cb£l4cimfmiml E
6.ai^Ga.
c/«/. ...
Cauhculo aflur^it circitcr palmum .llto, gcnicnUto, tenui, lanugmofb : .ul quorum fingul.i in-
temodialMna cenuu, longiufcula, lanuginoia ftli* natcuncur. Alicrnacim ex liaguhs geniaihs
prodenni: florespanri, purpurei coloris, pulcheriiiiioiukondirti,lM||P lanugnoloque caBculo in«
dttfi. Aa^ csmusil^ligno&jfibnKa* yimm
Digltized by Google
UlSTORIA'PLANTARUlf.
ILwflr.
Plantx quam C. B.iuhinus Joanni fratri Lychnidis parrx dnifo mifit fbKa infima proptcr terram
v.iijjuc non mulro IcmRiora, ntfuperjoralonRior.i &brior.-i p.iul()c\ticcii]nr, Polc;i;onii pctrai hjLi,
lunilia ied niinora, magishirfuta. A caulc mcJio fummo tcnus tcnuu fohola c< flulculi altcr naam
COn(cenAm^'j ofafellKi^ tnnica ftriata, nibentc longis pilis obfita involuti, &c.
. FloRi onlioce vamor, purpureo, mixco ex albo Sc rubroj &c Accedit ad lychnidcro noftram liir*
ftaain flore desanter varicgato.
PrBOolentem pljnt.Mn in marg.inibm tiiiomnd.im Caftclb.ip/onun invcnit Clufius : hanc, non«
viR in coflibus Salmantica: vicinis, inrcr (axa provenicntcm, atquc ut.iinqiic Maio florentcm.
II. Lyciw ftganm mtridieiultion amiMt hirtay fitrikut albm, «w vtrfu JU^am MoriC Jbn
Lytbnm fjlv. M» f^kt r^nJ Botan. Mm^
Murtf.
CWfw emittit pcdalem. erccfhim, cu|us finguHs gcniculis bina i regionc ailnafcuntuf fJiazn-
gufta, hufuta : vet^iK cynus plurimos fert fim-ii albos, qumtiiic anguftis pctalis ad medium bificlk
donatos, AcUulaique quaii xmulantes, atque uno veilu cblpolicos: quibus (uccediuu es^mU db*
kmg^^ pericarpio exKiioieliirfitOj caplnU imeriace cutOagjiiBl, cominenie in fimbm ai^
nnta, (ubnigra. ■ ■
Plancam k D. Morifono delcriptam 8e depiaam cnca Ncapolin 9c Md&nam invenimus.
Lychnidem lii im albam (vlv. (pici reflcx.i D.Magnol (Tc defcnbir.
RaJtx ei alba eft fichbrofa; c qua (:<i«//f«/*i ontur, [aliquando duoj lefquipalmaris. Fo/wcirc»
lidiceni per cewam j^^aiia, Dcllidi minori limiiia func, pilofa ; qux ver6 ad lingulos cauUonli gfy
niculos faina oppoooiKor angofta & obloiiwa lunt : In caulis iummo oritur oorom ^iica.» 'jme
imao cradz Sotrpti modo lecQnra eft, fennm tamen poft iloris lapfum erigioin 8c oiikiilas pio»
ducir .ili.mim I.vchni ium morc. F!osq\im(\, pct.ilis albldis piofiinde faifidis COHWI^ qOKdkmiliar»
cclteremdpiuntmtiorccurvantur. Planta eli^ ajinua.
l^. Ljcbiui fim slbo mimtm,
fWiwhuic angi.rt.i, infcriora 8c qua: h r<u!ict cxcunt tiesr.nciaslonga, vix unam lata ; fiipcriora
in caulibub Ijnllin b: cviora & angulViora, fupmafacie rans ffii longionbus, infcrna leu prona
CLx-bnonbu-. brc.ioiibus hirta. Cj«//r cubicili^, tercs, infirmus, hirlutus, inicriiii propc radiccm
rubcm, gcmculisucm hoc gencrc fitis acbris intcrccptus, foliis binis, cxangulto prindpio lenfim
dilatam, abfque podiculis aonads^ ad iingulos nodos cin^Sj in mucroncm tandem concnu5tis. E
folionim fiipcriorum iinubus exeunt fiertt iingulatim & altematim, brevibus pedicolis, inFcrionbus vix
fcmuncialibus, c calycibuslongis pilis hirtis, Itriatis ut aliarum congenerumj gercxigui, pcnMpctali,
petibs angufVis, & in cxtrcmo vix bifidis, tenmbus, fuKacibus & raro cxpanlis, marginibus intror-
(iim ilexis, albi pleninq,, inrcrdum tamcn purpuralccntcs in cadcm pl.inca. Coma & vaicula ie-
minalia, utin jribnfq, .ibi^ Lychniclibus hutnorem quendani vilcoliim exudant^ qoo ftnogefltium
di^cis adlmefiont. Folia iigura iiu Anncrig pratenfe diftg folia atfnubnmr.
&tieniine ab erafiiiflbiio 8c amicifflmo Viro D. Haofio Sloantf ad me cranimido enattell.'
ynde ant i qpo iDiid ^inen haboic noo adfaipfib
14. IjKcinm fjlvtfirii, fl»rUmt ftUii finnil junBit C B. fy!v. anguflifJia Vixk. fjlv. foliis tth'
t^" & flmhtiimmlu fiivtu Clt^ i- "» ^»» pP- ^^- J. B» /Wv. %,Cli^
Ger.
duf.
Geniculatos haba caults, tcnues, in piurci alas divilf», pedales aut majorcs: fdia in Gngulisge*
tiiculisbina ternivc, intcrdum plura, angultiora quam rcliquorum, yindjs candiJo pcifufi & qiuii
cxfii coiocis. Fimu in fiimmis rarouUs naicentes, qumts ioliis Inhdo mucronc przdias Gonnan-
tes, intema pane candidai, extema aliquantulum purpurafoentes, & antequam omnino lahefemt
fcfL- conir.ihcntcs & circumvolventcs: f */jrf « admodum duros, brcvcs, fubrotundos, parvum,
rotuniiiun Papaveris rhreatioi continentes : raJicem iatis crailam, albam, mulcifidam, alcero anno
pereimcem.
Non modo in caeduis iylvis, fod eaam ad reftibilium agrorum margincs nafcitur pjr univcriam
Auftnam, infra Anifum, Moraviam^ Bohcmum, Pannoniam, ultraque Muram & Dravumj
.il i nd: eham (ylvis Francofiuto vkinis. Ufai adoleTic ieiua qoodara & glucinQ(b humore^ lupe*
liorc pane illicavidetur. trt a t
Lychnidis cujuQam vcrbo mcminit C Bauhinus, quam flomofamelO AoOimiulcmQalfCalb
turgidis vocat, nuUa addita ddaipdone aut Synonymis.
* 15. Lybmm^htftrm krfiM ftrmm falm CmUmitt Mriummut,fitn mfU Smfmmut,
Monf.
Caulibim cft h.xc fcfquipcdalibus aut pcdalibus, partimhunu procunibcnnbus, partim crcais, ge-
lUColiicmttarifaos: quibus adnafcuncur ftlitt obkMiga, lurluta, fbrma Cochlcanx Brinniuca:: ia
fimnuscanlilmsconfpiciuncur fitnt ampl^^ponaiiznonim arniuli. qoibus iinguUs deaduts Iuccq*
dunt capfid« peies condnentes paria lanntt Ufclio^
De Kmpore fiorcodi idhillMD^
, • 16. Ifdimt
Digitized by Google
Lib. XDL De Herhis penfafetaiis Hfajcuhfms, ^97
• 16, LjcbniiCbaltftmfumnHut, faliispmm hirtit ^ a^^k, fiofculu eMnum, ffJienht imfirmit
Mtrif.
Alongitudinepedici]l(xiiiii,icifioecbbnGij^^ iqaiiwdqwiidetitlkmSccapfakeleminaksus
iiioosdentes notu (adlis eft ik cateris (ux (brtts.
Hxc & przccdens ex femjnibus Clulepo ufq, a D. Rob,Huntington miffis enatx fimt in Horto
&OCaniGO Academix Oxonicnfis.
PUmam hanc, li modd rcdc pida Rt, ad Alltnes eenus potius qu4ni adLychnidis pertiaer*
pau^ dicilyQeminiegmewadiTilniii, Sca^
• 17. Ljtbiut gl*br* miui,f4iis tbh^is macrmuti fitn tmfltrMb, Alms.^ P/rami-
Mthf. - ■
Florcm gent .-impliim, clcganter rubeQnra!, cui Iucce& capfidaTerfiu fuodiim cra& ficii,ia loiir
fpmacoDiendfiiiniempyramklisinniiodnm. ^
18. IfeMenBtfmrWtJbnrddttfilith^mfp^
-foter fifgetesLini invemmui ApriKnMi& flMntem, medio didier idnaai inttr Kid&ni 6e£«an.
Lucami
l^ Ijfekmt hirfuta fiore eUgOHter 'varief^ate. Jl» Ljdmk Hi^muut ^feif* mimr tirfm*tjbnh$
matmtit ftngitmeu notatu Hort. Leyd.
E rsdict aUu/ (implid, rccl.i in tcrram dciccndcnti; paucis fibris donaca ttuiUt Inrrait plurcs, in-
ttldnmaiikinn« pcdales, terctcs, (ohdos, ab imo ftattm ramolos, hirfutos, infimwSy m^ples. Folis
in cauCbes per ineerralla ex adverfo bina* ab angufto principio (enlun blatacai CToscircicer digi*
toslonga, me&mdi^mmlata ; rup:riora in caals anjntlliora, macrOiubis acuds, ucrinq, hirruta.
Summi caules & ramuli ad cittum vifcidi & pingucs flonbiiscx alis foln:) i;m (ingulatim exeunti-
ixas altano ordine, pcdiculis admodum brevibus iniidencibus, onuUi. Fi ret c caiiabiis oblofuas
ftriadsrobentibusexcunt amoeni, quinq,fb]iis Ctbrotundis ntm^atiiatiib medk» pucptmjiabii^ cv- -
com ocaa albis compolitL Delapfit Horibus ubttt ftriati in Tencrei utrinq, turbinatos exm>
mdcune Vafiala (emfnafia oocnitaiitcs glabra, turbinata, femmHm exigms purpurandbns re-
• plct.t.
vtUatc floret 5c femme ad m.icui ic.itcm pci dudo radicitus inteiic; femtne decniuo fequenn vaej^ff^f^
fc rcnovans in liorculo noRro : nun ravo (.:cum Autumno c l^mtne decidliO odtur^ & pOr tatam
hyeraera viretj & lequeiui vere in cubicolcm altitudmcm afili. git.
10. Ljehim «nMMM rlguU UnrUri J. B.
y.B.' , . , . ' ^
"RigiduLi eft pbnta, dutlm triumvc r.nci.inim alriridine, raro palmum attlngit, eolieulit duris
rigidis, ramods. Ftiid ad nodos bin.i opixjlica, (e.nunda breviora^ pcr.tngufla, pilola : d quorum
aJu nafcuntiu- calKtt [emnmcisles, perguam g^aciles, «quabilesj hirti & afpeti : 6 qaionmtilpkcfi^
mdm prafilit, quem pn exigaitate vtxviluscapii^ purpureus. RaJix dun, lignoia.
colUbus prope jnocenoaffl nobit oblerrata eft« Cherlero prop^ Nemadiim juxta moIeQ-X«cfr;
%t» tyekttit fjivefiru caljeulii firiiUis Park. ealje. firimit t.CliifiiGer. /jh.lm^d et^fetdkm'
gdu finmit C B. AbsftifHln majtr catjtt turgiJo vtntriofo J. &
Cubitalcm ernittit caultm, recium, ftatim i radicc ramofum, crafliufculum, hirfiittim, ftrianim,
fragilcm reit» Ocynioidis non (pccinlij hiriuta, moUia. Ex r.miorum divaiicationibus, folionim
hnu r.imilquc c\trcnii-s fisms cx pciiiLulo l.uii li)n;i/j appcnli, (juino, petjlii biri.lis purpuralccn-
bbiiSy orto Sole HaccclccntiKus conli.inc <jp;i«'«j in niedio .libis, ex C4A» oblonEO, hiriut^ puichrd
itriam, auem in immcnium diRcndunc icminuni vafcuia, c iata leffilique baK Tentriou, in mu>
cioaemadinentia, y«M«iicontineatia pulchrum, nonnihil ad papaTerinum accedens, fcd ma|us,
compfeflum,ftriatum, dnereum. Radix robufta eft, rcd^a, ex lateribus fibras producensw Toca
plama ad cidum vilcofi : foliorum fapor glutinofiis. Hciba cft amUHb
In Gcrmanix palcuis & agits lccus Rhenum copiosc provenic. Liemi,
%%. Ljtlmitfylvtfirit amiifi^tlis taljculii turguUt firiatii C. B. M^emiiLt lameri ealjce vtntritfi
fiimtit}. B. jjni, memm cJjcuIii firimit Park. fjh. mmm IfMii Ger. ftdtetdtmittfi
vmrittm.
Multum finulitudinis lubcc Ksc hcrba cum prascedenti : raJtx alba, crafCufcula, paucis fibris do*
nau : emilei crailiulculi,ngidi, podales, purpura(beaces« geniculaci : Ad genicula Jm* buia caulem
ampledemia, fupcrioraundamlonga, anguila, Mrfica, candieancia; caaUnm (upcenue partesdi*
viduntur potiirtmum in ternos bicves i Mnvaios, m quorum cxtremis calycei turgentes, magni, bre-
Vtorcs multo quam in prxcedente ; \n ns vafcmia breviorai tuoicis dtrtlaj/MMM Papaveris niodo
parva aiiere.i concincncia. Harc ex iicca.
Moolpeiii lecus vias oblcrvaTit CberJerus. .
Dlgitized by
99i
HlSTORlA PlANTARUM.
HaeCk auioreD.MAaid qjui viclit i^ooie artam in looo a Cherlcro del^nuo^ ptMedeotis uriii»
dD caacuin qBnferideSet
3. Lj^hms calyetilts, ceu utrkitlu, mendrAHOceh, laxii (g
I. Ljtbnii Jflviiris fM Ben aJinm vulgt C B. Btbtn *llmm Offc. Ger. Btm uUum Offauh
rm> J. B. rgfamr J^mmumfivt Brn Mum vu^ Park. iivatltng^onn*»
Lignofj raJix, crall.i & .ilba, rWw cmittitcubitum & fefquicubitutii aI:obj tcnues, tcrctcs, latves,
gcniculatos, in alas circa (iinimuni divilbs : A^l fingulos articulos felia bma oppohc.i nalcuniur,
Lychnidu form4 ied pcnicus glabra, cum dulceduie quadam acria atfacim 6c (ubamaia. Flortt cr
utriculonntfiiiftarluibencibuscalycibus, qdnqnqptutids, mlMO herbitioque & albo veiiicokNv
bus, glabrb p.imm promiiienr, vel albi, vd ex albo purpuratcentes, cpinq, Fuliis Infidis conflantcs,
fiammi^i purpurafccntibus medlum occupontibu. Cafyeu poftea pcncarpu contuicnc Lychmdts
femint plen.i. •
In palcuis & mtcr Icgetcs fre^ucns oricur.
IIxc pLanta fidiiseit plutimini glahris, floamuiqpani tamai Urfiitis; ftnmnuniqiMXh *FK^bv
plenuKL albis, interdum pwpurds repenmr.
In hotto medico Lugduno>Batavo n» invenlo vatjetates.
|. Lyclmis fcu P.jfnvcr fpumcum florc pleno. N. D.
a. I.ycb.montan.i lcu P.ip. fpumeum tio. albo : itemflobexalbooblbleta
LycL hirCuta Litifolia Ho. .ilbo fcu Pap. ipumeum.
4. Lych. lyiv.' aoguilifobaj Ben album ditfta.
%. Ljcbnii frutefccnt mrttfclia, Btn alL fimila C.B. Tlfn a/.',; Off: in.num fimilis ; fiartta ftm.
ter •virtnt J. B. lycbnis femper -virtm, five Ocjmoidet arkortmm jtmter vtrtHt Cluli
■ Cluf
Htiic muki ab eadem radice prodeum rtmmU. palmares, crafliulculif IknOj^gnoqnidni, lod fia>
l^ess m qmbos nafcuntur bma jcmper adveru inrer (e ftiis, BellidiC raliiB non maiora, abimo
p.iul.uim in l.ituin cvp.mfo, fcd lummo mucron.ita, \ iridia admo<luni & rp!endenti.i : e fiimmis ali-
quot ntmis alu cti.U^iintui dr>dr.int.alcs aut pcil.ilcs uitcrdum ramuli, gcniculaa, gracilcs, binis inter
lc oppolitis .inguftionbus toln^ .ul luigul.i i^cnicula donati, & (iimmo in aUs contrario fitu utnnqi
naloentcs diviS: quibus miidcnt membraiuccis pmguibus tMlyeulu inckdi fiurei, quinque bifidv
loliis oonflantes, ooioris quodammodo camd, t quorum medio cema gncyia incurvaque prodmnc
flamina. RaJix candictt, paucilque fibris pFaecUta C&f pmmif tamat^ rbreC JnoiOk
Semine ex ItalFa miflb Clulio cnata cft.
Hanc P. Bcuc-ve titult) S.^^:n.irlx frutic^eemii acntit foliit tx Sieiliu dflpin^ fcdofiribit: flc
Qrca Panormum &c Agrigeiitum mter ubique erumperc moncr.
A. l^iebuimmiHmurtfeut CB. muriuareftut uliuvil mfowFarlb HMraM At^Utu Gor.
mmimiAi^lieuuaJ.Ji. €aifiU^Jtta€miq^m,
r/- A .
Prxccdenti apprim^ fimilis eft, ut haud a quoqu^un itA fadlc dilcemi queac. Nom uc m ilU
bina quoquc geiiiculis laneaC filis, midc6 camen mmora. cralfiafQidai, glabra, glaucj, per oras ccu
pilis brevifliinis aJbislenata : Caulieuli tsrcim, dodramales ficlmqipom^ gUbri> humifparii : Fliru
ex turadis fblfiaifis prodeum fpeciolis, ftriatb 8c Av^nam magnlindme fere «quinnbus, paudo-
res, folus conflantes quinque, bifidis, nlveis, quam in illo latioriwis, & ita gcmitiacis, ut flos plcnus
illius rclpedu vidcacur : in medio Aamina tocidem lineapicubs^ & plura quoque cuni capitulis gc-
minisex fufco luteohs : fapor nullus inlignis. Adhonc modiun in norco Montbclgard. utam atq,
cukuD delcriplit J. Bauhinus: ,iii.(pontanea florum peiaia non ade& lau lunc & gipunata. Ob-
fervavimus interdum cnm fbltis pratlertim primulam eruropendiNB tomento candido hirfiitis.
In toto litoic Mcridionali Angli.t inter filiccs & Bnfliuo m.irmas, qu\ fcrc unJ.i" .illuunt cnafci
& nos cum Ijubclio oblciA avimus ; vcrum non in McndioiuJi tantum led 6c ii» Occidcntali, ut I.ax>
caflrcnli, &c.
QjUB de Ibminibus habct i. Baulunus iUius (ide cradimas : nobis edm non oUienrau iiinc. An
IpoctetevemdifleracitSenalbovulgarintthi • >
• ■ f 4. L)cl'»is fegefum.
A. I. I^Mi ftptum major C & L. jSiw l^/eiuiidtt f^ttum & NiniitUhum Parlc Pfeujf
. mOmltkum Ger. J. B €ocftie.
Simplia Sc alba raJumlJ nitimr. Folia ei in caulc oppoliu, angufta, tonea, pcr margmcs xqua-
lu, lati baii caulem an^Iexa, & in acutum mucroncm fimfim dclinentia, longis albicantibus pifo
hiEbu^&jticana. Canrfu teretes, hu^futi, cubiciles & akioFGS, geniculaa, inanes, m ramos aliguoc di-
Yili, in fimvnicate-geftances fieret pcntapculos peulisbtfidb, purpureos, drca urobilicom iaturatio-
nbtis lincis flii.iros cum pnnrtuiis in Itnis niRncintibus, c cnlici: vl>\nu'f!pj ftriato, villofo, in quinquc
oblonga l^mcnta> Horc altiore diviia Succedic vajcuium Jtminaie oblon^m, glandts icrc li^ura ;
m quuique partes per mamritacem dehilbGaii» iomina macna^ angobla^ ftnaca, per matnntatem ni*
gra, lapore amato in ie oootinem.
^t'- , Iwer
Digitized by Google
Lib.XDC De Herhis pentapetalis yafcHliferis, ^ 5^9 9
Inter &«es pa(Gm obfervatur Maio & Junio menRbus fldrent.
Hujus lomcn microlcopio mlpscflum Echinum in lc congiobacumnnn mAle cxprimic
Qgddam Folii facukatcs huic hcrbz tribtiunc, & hinc miri(ice eani coinmend.inc in (aMnlii VhHa.
Bcdginihin» aJbiSp» icabiei cBnailxis ; itein mlnehbus glutinantils» ac fiAulis curandi^ ooapeloco*
^que {ani^e utilem dle cratbiiir. TWrty! qux ut inoerta iri mefflorelinquimus.
Radiccm Nigellaftri in fillenda hannonhaRia a D. Scnnerto recordor conin>cna.ua-ii f;iijTi JifLi-
pulis fiiiSj cujus u(us eft, uc hngiue Itibdita xgn ore ahquandiu decmeatur. Hujus radicis ibpcndam
«vn ffit^rflB"» fui in hcmorrhagiis epidemicis oer Daniam Izvientiboii» iAtb uc me magmn anc
inopBm nonnulli fuifiicaNntiuv S. FmiL Qs4dnp.Bocan. ClaiT». 9;.
%, Pfinihmttitthiiim gjhkmm SiaAdfi. Ljdms fiSJtglMhrht ed*u imirt Bocairit.
jUiut d aiba, lignoGi, unde i^tam annuam e(Ie colligimus. C«mIii nunc Hmplex, nunc nml«
ddOt ieres,g(racifis, laeris, pedalis aut cubitahs, ab imo ftatim lamoiiis, nu^.ininufvc proratiaos
fiHt ki ono creicit, nodo(us. FtUa ad nodos ex adverib bifUj, Kxiga', aiigufta, acomiiiata, GranHnii
lencantnemi foliis nonnihilfiinilit, r.ins pilis hirfiit.i. F!«res in ciulis & ramulorum fafligio pedi-
oiBslongis mfidcnt, uc in Prcudom.;Uiit.!iio, pcntipetali, pallid^ purpurei, PfcudomclAnthii didi
fimiies, drca. unibiUcum velut calycem quendam habentes e folioiu fcu pctaJorum appendiabus
qainqae, (urredis, bifidts compolitum, ut in Lychmde coronana. Calix Hons itnacus ieu cannd-
Utus PieudoineUnthii mftar. Succedic pcricarpium ob]ongum> lemine mmuto fuico pnegnans.
In latcribus monciiun Meflanz imminencuun, inq^e agiis aa ptxwnontoriokua tmm CmkU Umi
Stam non longi i Puzudtm oWervavimus.
Huic eadcm nobis vidccur
Xjduiis fcgecuro, NigcUaftrum minus glabrum dicb, florc clcgantcr rubcllo Mmf.hijt.
P Ljehmi fegttum nha foliii Ptrftliat^ C. B. Ljrcb, fer, Vaccgrui ruhrm HS» Bacic F^aKMrni
J.B. Gcr. fie& Co^^carapion, iinp^opedii caneti <otii>^ain,
CmuU du^c (ingulan, cubioli & alciore, icvi, terete, concavo, glauco quodam polline, qui fk'
dli decntgjl poceft, obduAo : qui ab imo ftatim ramos emittit alcernos, drca faftignim in oppofim
divahcatur, atque hi in alios, mu lemper oontrario. FtUa ad caulis geniiCttU btaa ex adTerib na*
fcuntur, ex glauco pallentia, c^longa, acuminau, lata bafi ab(que pediculii alii fiiii tta caulem am-
pledentia, ut .ibeodem traidadigi videancur. £x ipfis divaricationum angulis excunt pcdicuii 0ne-
lonn fltrei fiiftinentes, qui extremis etum ramis inlidcnt, parvi, dilucc rubences, quinque fbuolis
bifidis compoiici; paalum ^calioeproroinentes^qui canalicuUtus, glaber, pentagonus, aMulis viri-
dibu^ Gactetoqaipailec Ftrksr/iim eodcm obroivitur turbiiucum,y<iMnw pienam rocuMO^ nigiMS
Sinapeoc majore. R*Jix lignola, candida, refta, fibns i latere (pargit.
Junio & Juho floret, & brcvi (ciiien pcrfici^ qno perfedo radidcus exarcfcit. "nmfm..
Ob colore, uc puco, firaiiitudinem Ijatidm j^ecies a iMmnullis ceniecur, naxa ad tmgendum om-
' > innilii «it f&cnarja (Bda «ft quod vaoQ^
5. De LychaiJe SafoHoria ASa.
Saponaria Recentioribus ab eaoagpMU ^uailcacc ditbt eft hzcherba, quM ^ponis lim.iMUuUl
«luac nus^tnie: Scnitfaium Vecetnm nflqpiiUsoedicur, q^dd i v^ibo rHtSifta. id cA^ bns ^"^
gereec candnasnoerB niNnen acoepit; .
A. I. Si^mmria Anglua convolut» felto P«ric. Saf. ctntfva Aiigliea O.B. Gtkiana ftt» cat-
"votnt» J. & GfltfMM ctman/a G^. ; •
C.B.fr«J. ' :
Fhnoi eft degtns, rai&ilaiv fulcis,' crafGs, lon^, lentis, repentibus, fibrillispaudffimis adliicrerf.
tibus: unde cautti exurgunt cubicales, rotundi, ftnati, glabri & albi, Keniculis diftinrti^ in terram re-
cllnaci & COncavi, circa quos /c/ia vindia, gUbni, rotimda, ncrvola, uri.i»> dii.is Lira, p;iul6 longi-
ora, rariiis cx finpili5 gcQi;ulis bina, led c:< q-.,o!iber gcnicLlo unum tjmLim, nullocerco ordme
vet numero enAicitur, quod ancequam exp,andatur Hicuk inftar caukm ampledicur. Fiarti in
fiimmo cauLculorurn ex fitperionun foliorum iinui, tsnenimis pedkeUis fiilmiti, ex dlfculis db-
loQf^, notmihil hilpidis prodeunt, Sapcmarix vulgaris fbrml, ex quinque fbllis peroras orenatis
comiuiffi, quo ab iliius floribos difrerunc, qui colore albt (iinr, levi cameo colore afperib, in quorum
inedio (faminula quardam exigua. Stmen non vidit C. B. .ic ncqui Parbnfbnus, ncque no>.
' In fpineto quodam prope Lichharrm» op{ndum io Noahamptonix agro eam invefiK Joan. G»^
rardus: ac in locoillo eam mJegMhw iiodieoditcon^^. Mohii LaCisnaturg fcnSeponaiiar
qiuMum oBfpau elk videmr.
A. *. SofmmU Ger. <w%mv 9ak.iK mtjaHimm GB. i^pdatlt.
tcnuilxB genioiada oorisoenibenti t«ais fub terra repit. Canln fe(quicubitale$ U »L
t>ons,tei^ei fj.ibn, [J. Bauhino hirfuti] fubrubcntcs, vix fc fuftinentes, crcbris geniculi; intcr-
cepo, medulli tarai. roiia ad genicula cx advcrfb bina, plantagineis fiiniles [J. Baiihuio Gen-
tianz crucutxj tntxis nervis infignioribus fecundum lotigitudinem. decorrencibus, gialica, fapore
nioofb^ brevibus auc nuUis ped^nuib ivfarcf.ia-itunmis auiV^ ikA» V tiii^M^' ^^f^M^ ^St^
tooo
HlSTOKlA PlANTARUM.
breviifimis pediailis nixi, c <aluc teaiu, undru lonao, glabro [ J. Bauluno hiifuto] non rtriato,
QuiaiaioeSc flore in ventrem turgeiat. paili.ic rubv*ntcs leu carnw, oaorat., pctjis quiius oom-
JocSr nec bcini.«is neque hms. SicceduM Jtmm m vsfa^ tAioa&» cttca^ iii«iliuni cnffiore.
x\a^Xt«f liu^^ ftag*S^lS apricis tc «enoir» fponie nafiaiur. floiem Juniq;, Jufi^
Aiieiifto & Scptcmbri, ut rcde J. Bauhmus. • j: .
.eft; UfusmAfthmate, utero& mcni.bns cicnd.s. Dccoctum ci.i^ ,n luc VcnertaawiaieildjsS^
Ja.^. Extriiiifeciis ptarmica eft, tumorcs ac praapuc panoi Maiv.t. ^iorod.
to J. B.
dmuhoiiis olanot fianlis fe*^ Sapoiunx vulgaris aut Lvchopdis. /W*» Qnmphyili, bma eat
^A^^Je^msa»^'. CWrx«bkate«kteramoh&d
modum raniul* quorum cxtrenm^M hsrent paittpctal»,aibi,mniiii«. ^«PWW qimiminpvola-
cris continencur nigni, ni.iRnituainc grani Mihi, lapons amarwldlll. • . ^ , :■ ,
Nos in pntniptis moncium XLlTaiia: imminsp.tiiim invciumus. Iffiperatp audBre provcnit in Ca-
labrfa 6f in ri^^Bn^'^'^^" i pcovinciis, ubi Luom a paganu diiita cU, quod
huiwni&«r«mlJq«»conMnodcufantiir ad raundaiicUslanas. •. •
Sufpicorhancgtndn.amLychnidisfpedcninondfo .
Hmc eadcm nc^is ndetur, quamvis C BanMiiiis diftinguat & fijwret, Saponaru alcei» (lUtiflofiQr
qgafi oiqs CaeTalpiiOk ia» cefpice flonbwdtftaotiiwfc
m •
4. 6. Ljebnis petalis laciniatis falujirk.
iL Z,jdk$it ^nmana fylvejlr-i f^m^Jc-'. !' '.rk Arrytmm prarenfif Ger. f!fc.r cucuh, OrUnin <y«;.
iSm» J. B» Cttyopbjiluf frMenJ.J ioifauK» Jiore ftmfhct fivt Fles cueiilt C. li. Sl^a&Oto'
J B '',•11
Subinde reptante 0Kaelqae »»ii»fifa fc propagat ; cmiUs atioUens tubit.ilcs sUtiore^ manes/ te.
futos,ewuailatos, ftriacos; in quibus folia aai',cniaJa bina,lhi«aa, oblonga, aaitt, j^ajira, ablque
Dcdicuis. FUrtf Catyophylb (uperbi diai, rubcntc cameove colore, eodem modain apus anguUs
oi^uSaidoinaB ct"I«'"" in ranws fln, quo AHines vu]g.iris, j>eciculis longjt innJaitctt fiaArfaq,
qhw anffcif, '^K ^^t?^*MM»RQ purpurante ftriatD& qu.i(i cajinidato.
L««r. |«| pr«^ }i|^ifn|jMi»awM&: ad rivos ubique ftricermtur. . .j . ■
V«mtiaieidiimflMk«aloieaIlKx Halteaire^^ : ; < ' -
' * ■ .Mi^.: ' ■ • • • •• ••••
'f.' 7. Ljfchnh vifctfk
A. I LnAnm Mv^rit viftef^ tiAt» mg^ipiU C B. Pajrk. Odomiii Jiv* FUri taadt tf.
' ^ftm ^ehmi pvtJMt, l. Cbffi atTmmm ^.ntUi/l.fofi. J.B. Adnfeifnia sngMfiifoU
* ^^*'^'"^' ..... ..•ii^^j C-. ■•''*•.
_ ffc^ tbllit 'cu&tklefn, re^tum, cavuni; longis Intemodiis diftinaum, t.i^u circi cacumen glu-
t:no(um: nc fing'»*'* ffeniculis htna foli» cx. adverfo fita. Fltiris cuoili, oblonga, acuiiuiuta, craf^
fiora faturatiulque.virentia : ad eadem genicula h. medto fer^ caule ad ftimmum faftigium pediculi
a follortuii linu exorti longi fii>rei crcb. i :; fuftinent, pulchre purpurafccntes, quinis foliis conftan-
tes Sapoiurii floribus accodentes, cx caiice oblongo. 5«»«. mtfum fequittu' m vafculis ex prin-
apiQ pa^b^dilaitti^.. ci«aiGol«^iii|l?«» fiagpilfs^aiiini nofot eUque nnoiotD'
^^SB^S^^aifiti EdinWgdhff. In onlttiliutierePanrtoiiia: & .>VaRria inferioris OBdtjbftl^
vi5p.'ovcnit Cautore Clulio ; c.licifquc & herbidis kxas. Florct Maio, lemen Junio maturefcit
Cuni florct, flQires mulci l.iuul apcrti &: etcganriflimo colore nibro ad purpuram tcndentc rutilantcs
pdchraiii Ipcciem exhibent. „ .
■ IX iJovd eailV iavcnic ad latera tuiuidarti mpiias Oraif WreUlm di<ai m conutam Monm
•''y'*^<£SSmWiiS, ut>osn«^ .
- Z. Lui^mi -vihfa piirpurta leuifolus l^ufcifida LahtJtt Ga. Vti^ Ctftf^^
: '"r!^/^ ^^^^ ibM.im^
Rnliee lutimr alba, lignosa, fimpli(j,paads fibris donata. C«»/*r ptcnmque iTngularls [ inrci jLini
olure^ 1 . !: ti <'ine ncdaJi aut cubiali, teoues, teretes, rigidi, glabri, ramofi, propc terram mterdum
rubclcciuc. aUi. cxlii, gpaicukri.- ft&i ad gbiiioiiU bx advcrfo bin*,-hl4 WTcatdem ampieaun.
cur & in acutum dciinum mucroneni, glabra, glauca, Upore fcrc olcraceo, magis lutrolo. Flcfres
in ftanrois cauliMsAramulis in un^^eiias quodammmodo difponi videntur Centaurii minoris xmu-
1» ' niaverdxnMSi •mum fi asai-adia eosiiiffadiasobftivab«somi«cs in raniurum <iiva.^icicionibus
liRlaatim oriri, iqfcontodo & ii«d«iawi.a^^ pracbngo, ftnaw pufP«W;
^iijlM dnnf^iiiiiiiBirariBr ttouw^lmumm^i^ntiio voto^fnmm^ abquee.eneune cmii-yg*
Digitized by Google
Lib. XIX. De Herbh pcntnpctalis yj/culi/eris. ' ' I Od l
hm purpureis. ValcuU ftmm»Uit oblonga, & propc c^-Iintl;.iCi;A, calice t.inicn diiplo terc brcviora.
Mr purpureis. t a;cutd jemmtna oDionga, oc propc c^-iina;.iCi;A, caiice t.inicn diiplo rerc brcviora.
Psuuo infra gcnicul.i fupcriora c cuile cxudat, numor quidam viicolusquoniufcz capiuntur. St-
nm minnnm (iibrut^uni, J. Bauhino dneicum. Vafadum per manritttem in quinqae Hegmenit
acutA (umma partc tindinu' & aperinr. • \ ■
Spontaneam invenit B. Aiifftol ioliimmodo ciRa5«HMiMi fub caftaneis Junb 8c Julio meafiboi lnm,
flopentein. JMw. Aiirff.
* |. Ljcbnis vifcofa ruhra altera fylv. C. B. Mnfcifida vifearia five Lycbmik ^tttU JL B> «
Ljeb. «^fMTM /wf Mrftifdt Ger. Ljch. jylv. raha mmor ParL
Crcbrib ft.itim a raJtee fniric.it ramis, multis caul:m :prini fi.'vt.ilcni .iltltikiine .rquantibus, gq-
niculaCUi lbli».iis, rotumlis : pcr quos aii gcnicula nalcuniiir julia adver/a, duobus plura, obiongtj
acaminata, quibus latioi a 6c uStuiiot a iunc mfimaj ad Bellulis aooedencia« viridjaj glabra.' fterts
nm extremis ramulorum, tum c ibliorum fmu prodeunc rubeU^ ex ««{^ limtli Pokmonio poh
inBo, oUoogo, ftriato, qui delapfis IkMibus k oencarino tc Tafcok» in vemrettt mrgence difleoiiBntri
fcmine (Iibnigro. /^Wm lignofa, alba, multifiaa. •
Spontc naracur in arvis inter fegptesi oingui ibloj autore Clufioj Dleniquc Caitellx vetens Jocis.:^»
3ret aMbioiafiinBin Aiwiunnnm «oaem-qiiQ fim eft mbo^ &nperTenieon inei
Floret aMaio uqnn n Ainunnnm eodem-qnQ fin eu anao^ &nperTenieon fafeon
piur.
• *
* 4. Lyebiui infcofa ftUk lam^mifit, fimhm an^ C S. £lkf.fimk»mi» |. GUL *
Mi^eifma baiiea fhrttamm Vm.
Cliif. . . - •
£x una radice cend aliquot [M-oicrt f"'*^» cenues> tiodoibs, qiudam lanugine pubeicentes : quiboi
ex adverib femper inhaerent bina lanugmouyUM. Sanmii rtmulis alcemacim inter fbUa innafcuoft
turcalicuU tumidiuliaili, ftcun Sc pi,jieioMW% e 9ubuitniei9ue>KgM>cnlotii exattwpnponi^^
ds fivc camei, in quibw enlia *^ ~ '
A. 5. Ljcbms rrh.ntsn* vifetfa alha lattfelia C B. fjlvtftrm alha 9. Qlu^ Gcr. filv. aiha mi'
ncrr ftu (>epmU»mimmMmm¥a^Tdammmtf^^
RaJtct nitirur cra(Iiurcul.i , lignosa, .ilbJ, (implici (intcrdum tamen ramola) profund^n terrani '
dclccndcntc, tibrb .iIiqL:ot ilonox.i. in plunma capita divila; und(^ exoru feUa plura dcn(o cp
Ipitc tcrrani opacanc. Ft!ia iingularia nirfuta, atro-viicntia, unciam circicer lata, rres, quatuorve
uncias longa, Hguri foliorum Ocymoidis albi, fed nunora, oBdiculis longis cahnatis flipata. CamUt
eadem ra^ pluies cubitaiesj toiiiet, ratoitdi, hicM*
bmis hirfiitisoblongis, fummap^ite cx aUs (ohonim ranmlos emittuoc bina$ &niper, inter op-
polituii ; quibus uc & fummitan ipfius caulis innalcDntar flvrej podioilis undalAas au^ .brevioribus
albi, cv.mivlij pctalis bifidiSj c cahce rubenn ftriato, ftaminulis quinis calice longioribus. Sucvcdit
vafculm» ieminaie pynfoinie, femtna intus parva, piilla, rcniformia contincns. Parscaulis lupcrioc
, linmiirem pmgucm j^lutinoliim cxuiiat, unJc & Aiu('cipula dicitur. Junii mcniib imtio & MatifinK
flocec. Macuro icir.mc valculum letninale iuninu iiu parce apcntnr in lcx ic^oieiica deotata. . •
Singula pecala bmas mucronaias appendionbs drca ombilicum obcineoL '
In murts arcts Nocmghamix provenK. Qenevse in muris ipfius iirKi«, fnya 'mmwihImii, Yinn^ al!iiH^.ffflrf.'
dat : in Germania: qucx^ue meridionaU parte nufquam non obvia eft.
6. Lltbmt vifcofa foltit hrevi Itm^im a&trftt C B. vifc^a fitrt alhe J/akea, Jivt AMiifaU
hdka alha Park. fflv. C%b I. ifiinMmnt, jMw Umpmfi, fi^A mmm, «MniAt . ■
AA^^d» baUnm * '
c/ir/: ■ . , , . ■
Cubit.ili aut ampliore caule CTcrcfcjr, notloio, biai folia alternatim ad fingiila genicilla lenipdr
ex advcrib profercnce, oblongiuicula, excrcmo mucronata, k quorum .ilis exeunc tenucs ramuli^
lenco qoodam roce, ui cxnmus caulii, ofaJici, ioftinentes tenues, longiufculos,- ftriat6lquc calicuhi^ ' ' % .
l quibus emei^unt elegantcs firfcidi^ prorfiis nivei, quinque fbtiis, a fummo mucrone orbiculari ad ■ *
medium uG^ue per longimdinem wdSs conftantes, m quibus decem faamma alba, tenuia, quorom
quinque iiore ieie cxpnc.mtc ftatim conipicua lunc, Sc albicanribus apiabus prxdiu, alia diJmuni
exeunc concrahente ic MiKinotum unguium initar llorc. LXiriora capiiula doribos fucccdunc, in
quibus ftmtH quale in reliquis. Kaelix mulcifida elt, e qua ramuL cnalcunmr purpuraicentes fisten*
les aidverCi imer le folia^ quadam brevi lanusiiie alperia, quxque faale pcopagui fic paogi poP
.finc.
• 7. Ljdnii vifcofa ftoribris forit purfurarctMibm, intm alhk C Bk C&g|fitl i ftmm matat
fjio la,m;;,f,^.!o, X. jlore jor-.t txfuligim fmfmtftmlt, «18» «tt» «nMMJtw Mbfl^fM
altera furpurajceni Parlt • • • .
Cluf _ _ ^ ■ • ■ .
Huic brevior cft cauJii & cjbito minor, rotimdost mulcis nodu an^j i vuidi pUrputaiesnsi
Folia paulb ina)ora qakm m iuperiore, non miiuis tamen lanugine lAfita : ex quonim aus excunt
ramub, lcnto liumorc ( qucmadmodum & extimus caulis ) obduiSi. Ex riJice fccundum caulis
lacera enaiamtur alii ramuli^ frcqucriribus^ibliis ptauiiQj araualibus tere prfccdencis foliis, omnino
purparaicatces, qm non minusquam ftiperioiespoilgitjoffint: Suoimocauli & eiicremis raniaiis«
mii vaJdd porpanucnni» iniidenc fliiaciex acto-pommuoentts tttitnb^ i quibus eaersitt AM^
Qqqq } 'pecaBs
t
• Digitized by Copgle
lOO% ' V * H I S T O R I A P L A T.A R U M.
pecalU anguftis per medmm in lonRitu<iin«n ftftis compofitl, (orit ck fiiligine pnrpu^afccntes, in-
, tem^^bi, aim quinquc inngis /\in:iniii'is,c\'.rv,.\ p.irrc crniliutculii & piirpur.ttccnrilnis &; ror!ilcni
bre^onbu& in can<iuios apiccs dcnncntibus. In leliquis cum przcalcntc coiivciiic : & levera quic-
^riJ^interccdit difcriniiQis miiioris. eft monienti quam nt ^cciei djver&atem aiffug, noftio itt>
* %. Ijfeinu jjflvtftm ftr^ri»»» mS^* Utrtt* Zanoou
E Turliee I(>nj',.i, raris fibris don.iti, fuoft.mna tenera, un-.ini aut plurcs fc'.:orum ccfpites
cmittir, Scfjnioiilii Salniantici magni Chif. pcrliniiJium, nili quod paulo minora lunt, cradioni, (b-
lidiot.i, magis cartilaginca, glabn & im&que luciiia [qux c raclice prima cxcunt lara fiint Sc ex-
tremo lubraciindaj nerro medimi perairrente clato, lccundum cuias dudnm fupini pane iblia
leniter fnloats lunt, «lios lanmki nendn eraittente, mix ruperii^ vix oomparent FoSa ifthxc
(jmbria tenul tr.in(parentc coloril aigpntei circumciat.i funt. Ex tinoquoque fblionim cefpite cna-
(cuntur caulet multi, t>ropc tcrram arcnati, deinde in direckum (iirgentcs, alatudine fere ulnx [Bo-
nonien(is] calami (cnptoni craflitie, fragiles, coltre viiidi lordicto, glabri, yi(co(i, maxim^prape
nodos (Iiperiores & xihvo tempore, humore ^utinolo, h coule exudante, crouis genicolis intcrc^
pii,;prrcipu^ tcrram verstjs, albicantibus, quam^ Aummno appetente rubelcant, nodolisadeft ot
reliquum caulcm craflitie multum (iipercnr. E quorum umxiuoque foita cxeunt bina oppofita,
gCaulcm limui amplcclenti.i, atque inlupcr unus intcrdum bini t-olionim ccfpitcs, qui planfam
fbliol.un £c dciif.mi Lriiu.mf, c quibus ramuli cgcrminant toliis cincli ad nodos binis, & in folio-
ftm cc(piccni dclincntci- Caulcs prinapalcs (iiprtina partc flores pioducunt duos tr^lve uuerdum
/imui in codem commtitii, coauc Dre\'i pcdiculo, alias (ingutares, c calitt oblongo ftriato fin can-
nulato, ftriis vindibiis, (iilcts albis, pilolo, quinq^e foliis oompoliti, contradis & unitis antequam
apcrianrar (Uvicantibus, qusf podquam explicanrur candida cvadunt, latis & fiibrotundis, cxrremo
tamen btfido, (eu crca-i in nicdio excavato : niedium florcm occupant ftamma aliquoc apicibus albis
iniignia. Flos iflhic fub veipcram & Solis occaiiim ic explicat, (uaviflinium, Gcilcmini vuJg.ti-is
fitis (unilem, niiniib camen ocittum, odorem ({Mrans. Man&le^uente, iUucclcente Solc, (e itcixun ■
. Qqacral» 8c occludit, nec afnpliui denuo «periiur. Boitm anpitcapliilaOliraiis, vini&, ftmm
clwiilDnfc<iigiiloifawi>iiMnoBMB» mfefettM»
C&ca linm Juiyi AoiWf Angnlb & S^tenifari lemen perfidc.
A* «^, Lycbnit vifafa fltrt mufcgfo C.B. Stfamoults S^iLmanticum mmwm Gcr. Mufcifiils
jft Stlamantica mt^ir Parlb Mi^cif. mifetfo five^muiu BtS^irmi jS. jftpniljl^
€^tcPp.
Filta primum pulluiancia Bcllidis fblia Vel potnts Globulari.r refeninr, facis dcnfa, fibro(a, ob- .
(ciirc vircntia, laporc nullo inligfii; rehqui ; c: c.:!i'ei .ingultiora oblongioraque conlpiaunrur, &
ad gciiicub jnidto breviora & tenuiora cnalcencia. CmiIu pcdales aot cubitaks, m cuita ctiam
duo5 cubitos Jxpe excedunt, teretes, hirliiti, inanes : h. cralis mcdio hri ad liunmum flertt altqtu»
modo raccmoli, ex longtulculis pediotlis fpicam longain mentiuntur, pluribus ad ^cnicula ortis
mu(carus, (ingulares aiitcm parvi, ex luteo ncrbacei, pcntapctali pctaUs parvis angiiftis, cum pluri-
mjs intus (himinulis pr.alongiSj uoncoIoilKus, cat)i-i/!o ftn.ito in(idciut*s; quos -vafcula cxcipiunt
turg^dula, (cmme cinereo, Papaverino f cic limiJi, inlipKlo plcija. RaJix Iong.i, mcdiocnter cra(Ia,
alba. Tadu.glutinola e(^ herba, potifGmum circa (uperiora.
CSrca Niwmarktt loas gIar«o(is, & in campellribus cundo k Bartonz molendinis ad Tlietfbr>
iam Noffolcke oppidura provenit. Cliilias lapidofb 6c arido Itdo drca Salmanricaffi oUervwnL
lo. Ljcbnis fjlveflns mtnima fiore mnfcofo fiocan. MonC
AidgHeL
Primo vere /Mi* prodiicit Car^ophylli lylvcftris prolifcri «mula : CWi/ eft pedalis, tcnuis, in
alios tenoifltmos fuMivi(iis, in quorum fiinnnitateMfir«/a producniitin; ex quibus tantijm imimm
viri ii.i ci ni apicib s iiait invifoolb florc mnlboC) caaiigmr. Simms parvum.fiiloun: Viladaeft
plant.i. .iruKur ilur.uioiiis.
laaih • In i 11,0 Cir.mi intiojulio & Augufto mcnlibus occurrit.
_ Pknum hanc in (ylva Gramontia & «gns vicinis mvenimos, & in Caulogo plantarum tranima-
linaiuro LjchniAtm vifcofam errdam annutm emjrififlleult^ den(»ninavinnu. Fdia ci angufliffinu
crant & Oryophylleorum (imilu : Caulej tenues foi tamen (irrni, ere^. CifamUna iiimmiscaii>
libos & ramulis. /•/crfA» non vidiinus, |am' enim Augufti menlis medio pRrietierat,
* J I. Ljfcimi vifcofa alba mguflifelia majar C B. Ljfcb. rtftnt felia viriJi^ fltrt aUn Clmfi
J,S.j^h.i0.CMCmjtffyBmimmlufinemiilidimmmiGei,&^
•Sin^lb amw ex eadem radlcc novi prodamt em^aiti, peir temm ^»ifi & fidnnde drca inter-
Mdia radices agcntes, dcinde lijrfum denuo lcfe crigentcs palmarialtitudinc, genicubti, bina (olia
in fingtilis geniculis ex advcrlo oppollu (crcntes, longiulaila. angufta, obtulo mucrone, vindia, pro-
minuio doi (o : flcret in lumiins cadiculis & laterahbus ramulis clcgances, candidi, quinquc lacinia-
cis foliolu conftaotes, inodori ;* quibus luccpdunc obtuia vaiaila, exiguo, nigncanteplanoque (e-
ni<w(qnlnot<quandamaflintt«emcumArmeriitlloribnslu^ Fibrolam habec
riJ!i«»quam facilc pangcrc liccr. " ■
ftovenit ad Stinacaruiii Alpiuin &, Snealben fupra coenobium Neubersradicof: abnnrtantiils ta-
niBaio£iicheift
Aliui
Dlgitized by Google
Lib. XIX. . De Hcrbis pentapetalis ygjculifens. loo^
MmA hujuj gcnus mulro mfnonbus & ariKun^ioribus foliis, minore eti.ini Rnrc, cncn^ n<xh non jtllWj ig,^,
<lifp.ir, invenimr in (copulofo lUo Drjrmptoquc jugo Durrtfiam nuncupato, Iccuiido lupra GammMto ^^""^*^*
milliiiri.. Lydin»fylv.a^mgaMoluiiiiiiarC.&dkM^ *^ . ■
■ •
8. LydMtJes aliquot mifceSancx incerti Juks, C£f exigiue.
h) II:i< Al-^inni calyie thlcrt^n hlrfuto C. B. Car
corsnariit, a«»r Cary^pbjli/.T pumtho Tauricus CiuJio j
an^onartit, isttC Cary^.pL-jli.-.T pumilioTauricus (."/«//o J, BL
Longiufcula ratiiee fquamos i, fubfufca, aliquoc fibris <lonad figjtur, in qrifa aliquoc divis.i • ck
quibiis exeunt ftJienli uncialo& lc(cuncialet»ililoaiicalteroiio^aiticii^ grarmjicis ai fln-
guUgenicula fotiis veltici ; ySrfw fijfUncntes purpurafcsntem, magnum, po!if,ipccalum, ex caltce
unclali ftriato, hirfuto, in qumque iacimas divifo, quciu noii mepcc Gcncianellx HelvcticjB Bod
cxMnpares- Foli* ad radicem crafliufcul.i, lucculciir.), Car^ophylli nurini ■feliis fen^ fimHa frg-
qLicntiQtma & confettiffinia, amanufculi iapons. Semtn Clul» obicnrare T"n B^tt-
Provemc in Tauix>Cariiidwe monffi* Sobtenui 6c areni Ipleadmideno: FloMt &b fincm
Julii&Ai«iftoC/i^
C.B.froJ.
Ex r«i£ce ca^illacei, rufefixntc cMlictJni unus vcl aher, teniiiffimtB» genicnlata^ oedalBDndic*
in uioimovaUe nmoluk mmul» capiiloteoaioribuE; quorum nnguH Cm^\<» jUaduJbo^vaaa^^
tiffimos, in duos apices abeumes (nftmeRt AKt« habec pauca, longa, anguita.
V.iri.u magnitudine: n.im & femipa]rnan<; cf}, p.iudffimk capdbeea,. hmfiflrilMR CJinfa. iHwpn
ex Eug.iiicis coUibus h.ibcnius ; hunc vcro Moiilpclto.
Circa Monfpcliam non invcmt P. Mapul.
AnLychnidis an potiusAlluieslpecieslitneicimui.
■ •
* \t*Ljclmii Alfsna ^lahra minima : i. c. AuricuJa rKwis Alfmt^liAr«f tUlt CmfmMlimmiA
fpecie) f.<re a!hg]. B. Aljinc Aipina glahra C- B.
J.B.
Diiriufcolis & pro plantul.t nioiio ctiam crafliufculis raJitiha nititurj aAis^ non admodum fi-
brofis, laporc nullo manifcilo. Caaliettli plulciili, palniares, tenues, Leves, infcnus rubenees, ro-
tlllidi,geniailati« ini^ailbsalkiuor, hiqucinalios divili : Fdia oblonKi, glabra, .iaimin.ita, pal-
Ud^ yirentia, liiM rarmi (ed Dreriora : Florei liirre<fti, candidi, toliuii, quinque per cxtremuiu
denricul.^ns cotr.pofiti, ftannnulis ;iliqiioc donan. Caljculm \n Lyclinidum lylvcitnum morem for-
matiis, llri.uu.s fuperius nonnihil fiinbsi.itus. Vafcul» liicccdentia ubi deklcunt '<<^nffdlis fefa; "
habcnt oras, in quibns/fWi»),j tenui.j. Hc: ba perenms c(h • ■
- JnAlfibus
4. CmjtfbjSm pmmm fiihmmimm C & Bamks^emmmmfivi Tmdedmmmm J. &
RaJix hu)us pro planctll.r moilulo cr.;(Tiu(ciu.i cft, multorum capitum : Ctf/icn/i nmneiofi', palntt^
rcs & altiores,^ramoli : ad quorum lingula genicula iimt feltola bina, ex adverfo polica, penngnfla
tuidamdrdierloi^: exn^emis ramulis flolculimainicnli, {ingulares fiipemafeaxur« exalbo porpn^
rafccntes, pentapeuli: in finpilispecatis ftriapntpoiei; MAwafflliiaiteex iqiiaaw obkim.fi>
neis vindantibos ftriads. . , • ' .
c:iic.i r..mscx.Ti^.im inB.ivan,i, GcnuamScFkMMiam itt Ita]ia,Mtqne afiU tamia ^"'f* T^gimt.
in Gcrnunia copiolum obler\-avimus.
Anad Lychmduman potiijs AUinanim genusreferendum fit dubito, quonifm nonmemini, «a
florii calyx int^ fit, oc in Lyduiide, an in plum fegnenea ad fundnmftrtdjii^. nc jn
AlfineL . •
J. Bttcnicse fivt Timtca minitrne (smiUs pLima J. B.
_ Dodrantaliseft pIannJa,.-aIiquandopcdaIis, gracilis, pluruna ramulonira divifuri ftip.^ta, ha
fecns teri ac AHine anf^iftifbila, iqua tamciiplaribnB notis manifeft^ dillcrt, qucmidQiodun
laud
. ^ . , T'-f ' '1 ---lum a
Bctonic^ minim.i qr.nqiic. Folicla raia & ad lingulos ramulorum geniculos biiu, angufliflima,
longioia qii.im in Ailinc dida. Extremis ramulonun /ofcnli appenh fubpurpurci, pulchelli Be^
tonicxrnoiio divta; aliquatenus fimiles calycefoliofii^ qni fic vafcula lequentia fiofhilosniftinet, qam
nuUis fti iis prxdita funr, ut AJlines tenuifolix : SemswM ooncinenc exig^Tald^ nigp^«i»i«-
cxigua tcnui(t]ue .Jba, 1<k1 dura ac lignofa in aliqaotdiTiforat foQa. Aninu eft.
Flo! C3,-it &: 1 jincn gcrcbat menle Augufto in igi is montis Roftherg prope /.i.i,W«/.'j':*MontbeI- Loetiu
gai nijiinio lupra inuros. Nosetiam, quantum nicnum, hanc plamam inveiunius m agris piDp^ ■
Mogunci^ oopio& ReAiasad AlfinetgieniBiefenur. «■ r r«
« . * 6. IfekmJjfhiftrKmMm fitre CE iPlrk *
Exradicttta oblengatenaicanlicDlusrotundusrurelcens, geniculatu-s trium qu.itu6rve uncianiin,
inalas niimmasbrachiacus cxuTgft, folioL Innis e\iguis, acutis, ad qucmiibet geniculuni &alam, &
ex {{tiabbcc ala pcdicelli oblop^anguftilfimij ngKU, quibus /?i»yc«/w purpuralcens, ex qungue fo«
liplHi»nngalisoodis fiNmim'reMenbbjn,compM^
Digitized by Google
•1004. HlSTORIA PlANTARUM.
IIxc circi Moti(jx:liuin, in pcde matitii^ ^pi cft prtpc Bomodctj copioife B^eritiir« qiumCcs»
Uuniiin miiiiauim appcllabant.
* 7. Ljtkut LtfogmulKrfiMao» itfcrifU HoR.LDgd.fiAt.
Semeii in capinlbbUoagji vmiioo& aSonmi eiuflem getierit fimile. ' fbt incaitutn»
* 8. Xfwlwv wdf^ iiMm», jftf» <^
Era/Kf paiWa Jeviter nbrata CMlicuht plures tenues emittit^ pnmum per terramin orbem ftrt-
tos : folui ad genicula bina,_^ renone oppo^tu^ angaila, uncialiaj Linanz minimz (eu Spet^ilc
zmiiu eerit ; quonim in iinu fuoinde toliola alia duo nafcuntiu-j breviflSma 8c tenuiffima : eri-
guntur acmum cauUcult l>ipam numeiofo gcmaibti, mulnplicssj iii ramcw divili, nonnihil pilnli,
HC & fcdia, quomm qux ad fummicatem accedunt {caifim breviora iiuiu & iatiora. In iumxtutate
8e fblioram ultimis alis lubrubri cxcunt jZ»/cM^' qiunquefolu, Alfiim megntwdin^ capiilis
mis Lychnidum foimi mierti. Tota dMtt viuub qiiodam gludiie iiMnwtafiGiti
De loco & florendi teropore nihil aodiC;
* 9. LjchfUf omnium mimms tx mcmte Argmtarto Bocconi.
Boci.
Reaiu huic eatiUtidm, FoIiAj Bos & capfuk qucque quibw femina taduduncur Alfioai
jGitacfluit, lingulu camen iwiltft nuflfldbaib t
InmcmteAqBBatBHiiiaiBrlMnramiiinestcli^^ poUnlet.
* 10, lydmk fgnMftb^» fiHu MKtm, UmmUlm, fifaim fmfmm MBntteL
HMCUMialiiqiiandoque, nufttiinm aut quatuor unciarum.
• tondbdiwogpidnmMardiigJB^fawMj inaiiiiSiicfttacQHifiMelocitii^erina'.
•
• •,A» L)xl!fiit AlfkM mininta. CaryfhjfUns 9. Clufio. Cmtyffijflm fttmilie ^fsnia Gcr.
emac. Mmtm Alfmm fian fl^/^« 4iliiti ntati J. B. OepimJtt mufcofm Alfmm
Park. J^A MfMfmmifibt ii MKim»» fhm ^/«''i* I^fMkiptn GBL
7.B.C/«/. * '
O jnriulculas babet rtikts, in mufoa capita divi&s, numerofiiftriOisdoinatas, unde/Uwtnnnha,
angiiftaj vix laici.im longa,terra:incumbentianafcuntur. Pk^kim Dalcchampii m.ignirudinc amiu-
lantia, iine ulia aljwritate j inter liarc fediculi exsant m undales, tcnucs, quormn unicuiquc/**
infidct, qmnque bifidis idbolis conllantes, magnus, coloris rubri dilutioris live carnci cx cs6m ob»-
loogo, ftiiaWi 5«aM»in capimUisfiiicis & lplendentibusienisforma« exiguuin, rubruiRun.
Hzc plantanmifloreomifenunefe geaninam Lydmidii Qieaem efle fitonr.
In aUifltmis tmtidbus monttum max. Carthufunonsm ocsnalnnm dngetidum obienravimus: Cla>
IIus in fiimmis Auftriacaram & Sunacarum Alpium jugis. Fioret Junio; Stmtn Augufto pleranqae
mamntatcm adipifcitur.
NuparimiinCambrisSratentrionalis altiffimo tgonte SntwJm ia&o, k D. Lltjd deteda&ab*
1 1. Ljclmii 0rvt»ltj minor AKgUe^ViA.
jr«fi« infitna panra, hirfuu fcu pilola Auricula: rouris fimiUinu : qux timltailo gradL', vlx pe-
dem ako, ( qui nunc timplex a-radice, nunc multiplex afiurgit) bina kmper ad nodos oppofita. ad-
nafcaniur, niinori f nt, maafealhis infeOa: ^floorum finuhus alia cnafaiitcnr hinamulto adhuc
tllis roinora , Upoi c nulb manilefto pyvj» «Ibi» . /dww? Mdwdom fyirdhiam
(mules ; quibus fucccdunt ftfihifa owoiipl» caiiBloinnNii /1
qnintanm» marcdcens..
InaidiinpftCokefliiemonitiaditAiiAor. :
LjdmteaUttHirm^t^
Can-ophvlliroinonsfpecics cenferi poiTct, ni capitiiLi cum feniinibus obftaretit : Multa enim ad ■
imum caulemfohola parva, graminea obtinet &: .ufgcniculoi (qui crcbn funt) iinBulos hma vel
olura iimilia. fed minoca. B«ru infiimmis caulibus duo trelvc fimul i longis tenuibus calyabus
LcuAt, Mufdpul«Lrf.fioB»inWianik^,«ln«inl^ R«d«
miinina^ loagat» nnn dkininwi
Varvkate fia, tum foliorum fituBC nafoendi modo i prawedentc parum diffci t mfi quod buia
dmiuxat plerunquefoiia ad fingiki flodm habeat. PraKipua differcpna dt mflonbus qia aqui
pwi funt, verum non fummos tantdm canlei omant fed 8c k liiperinisas «onim gBuoilis cx^
unt, luntqL;c colorc pallidc viridi, pct^lii intcgris aUque uUa in extremo oena. Semma eo-
riunquc conccptacula parva fic prsccdcntjum fiByia. Radix iili mltar tepuis vdut pixco-
tias
Digitized by Google
Lib. XIX. Herhis pentapctalis yafculiferiu ' 1005
Has daas ipecies in Axielia (pootancas invcniri tradic vanis in iocis. £c rcma pranxdeas fyfht
fi^erflb lub cituk) LydinMm (yhreftris hirlutz annux Hore minore carneo Menf. dekripcie (innlB eft
finQneadcm. HuicaiieBmakiaiKiiMiiiobitfi^^
H
ca». m.
De Cifi» mMtaiu fitt Led» ^lfiMt»
'S. plmnr vna> fle tfiBmam Ofti ^edei Innr eac flbte 8c T«lcub fimiiuli, loco tant&m d£
fenoib
I, LeJum Alfinum btrfutnm C. B. Ltimm Alfimm f ve Rafa Alfina Parfc. JlMnv iff^www
quibafdam altit Ltdum htrfutum J. fi. O/w/ Lf</KOT Alfmum.Clufii Gct.
Ctufj.B. . . - . .
Mulitis /«/tM^.duris aclignom, cubiulibus auCjpaul6 longiorjboc, vix ungiiam furred^ti' huii- .
cat AiSn» patifltmum per ramoruhi extrema canrpicuinair, 8c illkquKtcm con^rr.i, brcvio; i q.i.un
Lctli Alpini glabri, 8c obtufiora, Chamilea: Ir;i!icj: folionim a-muU, iiciinqnc Viiciiti.i, (cd virorc
laturato 6c Iplendente, infcrnc liilutiore, per ambitum pilis, ccu ciiioi um, loiij;ts is. ctxilpicuis ob«
fta^poris non ingrati^romacici & nonninil refinoli cum .iLiftriciione qu.uljm. Gcrminum eKtremb '
ooma fitrum, pedicuhs hirluDs inhzrentium, dcorliim inHcxorum Sc propeadcacium, Cam*
•pMlufat mado concavoram ; qui iumma labra quinquc diviiuris fefta h.ibentes, foris tntenfibs ru-
bcnt, & ar^nteis vcluti guctis ( cum iplis undc depcndent petiolis) con(pe-ii ii.nt, intci iorc vero
p.u tc dilutius rubri, ahquot jlaminulu intra latentibus, fuavuilcuU odoris. iis lucccdunt uxigua ca-
fitula quinquc ccilulb conlhiiui,i, in qinbus/fmmfulvum nimutiiiimura SooiiOillftar. JtAfiydora^
ifgnoia^obLoiagai iedFami perterram ipariim(er<^^ ■'.•<;' >
In fiuBtnis S»Aergf Smumn, fVnhftlny T>mrmifim & vicifurum Alpluffl jiigis itMer Gaa^ a^ lnm.
vexa plerunqtie latera invenitur. Nobts in praerupcis AJpiuro fcopulis prepd " - ' *
qi»d Vcneoanum & Imperiale tenitonum diilermuiat» ooiervanuu eO,
Fkncjunb & Ju]iD: iemen Angnfloinawrefeic ar^ "
- LeJum Alfamm foLu ffrrta rvikme tufrrkantAus O Bb Nerimm Alfinm» tpabnfdam, aki
Udmm gUnm J. fi. ChmMrMuhadnt JhmaM Geif Udm.JtimmjfifH M-
jma Parfc -v. . . •. ' .
Cluf.J.B,
Rjmti hiiic contorti, digiuli craiHtie, cortice veftia extmio quidcm ancr.ioeo, intcnorc autem '
niglicantc ; at nnnimi rmmult iubindc etiam rulscnte corticc teguntur j pcr quos fulia arci falti-
gium confert.1, glabra, brevibus hxrenc pedicuJis, Lentiici foliis pana; nec fbrma difliniiii, niii
qudd craiGora; hervoiiora, minim^ in ambicu liimita, iupcriorc parte vircnc, inferiore ferruginei
?unt coloris, laporis adftringencis & quodammodo reitnoii. Flerts habet fupenori iiniUes,i«sd paab
diluciores : Cafitmla 8c femtn Goahu JUJbr tAlonga, l^noia^ dura, iubnigro coitice.
Hu|us Folia ciuflo rarioitt necitiaiDfeita^nHqpnb dniian^edqipdnin renq^ kociare mucnme
«ixditaqu^prxcedeBtts. * .•••^
' Hnjak pofio dtqtoBmfiawmwtiliiTS afittd* qua:dam increicwt iquamis^Iiaceis cot)(ge(b, ob-
longa, 8c g^iWBn miBioiii ipednfiifaihiMmai^ colore tuflb foris, inius. BxfeSjpaatB, ctguimodi in
Salicibus ceciiuntBf. ' Ivffis ver6 nmrfiqne ednita aliqnando repenuntiir tubo^eDla mmc nucis Pon->
ric.T, modoPifi magnirudinc, inaiqualia, foris nitiiante aut paliefccmc nonnunquam colorc, incus
fun^os i , aibi, gufluque adflringente pulpa pleoa. qux GaUoruni vicem prziUre poAtnc^ cujuimodi
piiulx (lucrcuum fbuis iiEpiffim^ accreicunc PccpCtua fiondB viret:
Invetuc Ciuiius in Sntmk» fiipca iMtig t nff ,in. Iwmpv. ptjt moaas June prop^ OeneMoi : £«w.
J.Bauhinns utrumque in montibas RhaeticDUtBanmdi. Floittt utrtunquejunio 8c Juuo : 5fiMi» iub
Augufti finem aut paiJo ferius i:idturefcic.
(Sttoqus liedo Alpino tmdores. qui mootium Sntktrg & alioruui viciiu inhabicanc ubi provcoic
nffi^mr ad Kneai peMila» niffo colorB infiiji<||jdai^ ^peowyClBfi»
3. Ciftm fmmlm mentit Baldi, ferti Ai^iaem mfrtifolim J. E* Gimk HrfilUt C.& Ci^«r i
In AidmtM CtiiB Ger. Ckmikiimt kifi^ Pttk
•*-Compliilcul!6 fe(cuncialibus5c qtlidranc,ilibu4 .ifTurgit v;r^*w, lignofis, tcnuibus 8c hirfutis. FtJia ,
Vimtida^CKibra^^uis^ liinilia Myrto Xarencuue, ye^Lcntisioltis.panaj.nec ic^ dii&mili drcumfai-
■pAcfi», orta*((rpafimdtverfi(fimo« .qaiDpebpna, inrinndira ram<iiT^"lbiiyitispjIis iupra^ ibbtuique d»-
mt.!, por mar $;ine^ coiaofiacihM.UEju> A|ann Alpipo;. ,Bhw eatttei^» rainnfe.uniq, iatis maguit
•cum inukb Ifaniinibui
• Eiii^cm fbrtc efl ( mqmt J. Bauhinus) cum CKamxciflo CUf quem fic defcripfjt :
<^-Palmaris cft aut i^ulo ampliov, [ a nobis obicrratus fcmipeda^ eracaucaltior, j luperioribuiqae
^iffribr, mulos^gnoiis, redis lugricanabus ramulis praxlicn^ i|iiai'noq^(a 8c adeo QOtfyOM
ambiunt folia ut {]uaceniis verfibus digefta videantur, Myrd minons fbliis lion difBmilia, nunora ta-
tnen & hirftira, licet atca viridicate fiipem^ iplendeam, quorum gufhis adftri&ionis particeps e(L
Flc: imiCiis, interdum 8c alter extremis rarauhs cxit, iajcis craf& pediculo fubnixus, unico quidean
conilans ioliOj icd quiaque prorundi».cceai$^.4tjti694oc TcLit ftirpaacis diriib u^qiuoque fcNu hA>
coil ' liere
Digitized by Google
lOO^ HlSTORIA PlANTARUM.
' ; bere videacur, ejoddecn cum Helianchento vulgan peni nugoituduiis, coions ex aIIx> purpunifcen»
& quali camd dthmoris, deoem ftaminibus exotaA pane nigris tt ftylo oUonf^ porpticadoenn
niedium florem occupantibus. I^ttm excuffii sppmnr peM^pma aakiJf, obms^ inucroaata»
quz mami-itate Apcrta femen concinere deprehenduntur esle aoniodoni, flavi oqlori&
. ' iMm. Rarifrimum huHC frurtcoin duntaxatm 5nM/ic7>)ugircopulis nafcememobferVavirClufiusflore^
•4^' tcm fub mcnlJsJunu iinein; lcmmc vcro prargnantcm m l^t)!x.alhtn litmmo iupcrcilio duobus litpta
ttuihtrr miUiaribus. Nos in rupibus Alpium propc Pcnttbam tina cumLedo AipuioUriblO invcni*
nnis, <um Vienoi Aufinx Ycneciasicerfacetcnui^ Scpcembrinienle.
4« Cifius LtJm foltis Rofmarinl firrapneu GB. Rt^marirt» f)h rfrh juoritmljn: J. R, Rofma»
rmMm /jr/v, Bobemkum Mattbsdi, fnit Ledum Siiefiacur» Ctufu Park. Cipus Ltdum SiU-'
oi^taBlNis interdnm eft twx"» ^rmis, I>gno(B, cortice cinereo obdu(!tis, qttanmi extrema ht
plurcs alias tenuiore?, ?c quodammodo purpurafcentes, eafque etiam nudas t'iv nluntur : iUx viciflim
in alios doJrantaics mmuios, vircntcs quidem, tai tomento quodain fcrniKinci co!ons ciblicos; quos
nuUi fcnc digcfla, fedconfula ambiunt/o//4, Libanotidii coronaria: folus /frir lunilia, ftdlongiora,
liipina partc vindia, ada)que m pronam parcem reflcxa & convoluca, ut ejus nihli codjjpic] pofllic
, prxteriiervimi fecundiim foUibngitadinemexcunviitemj fimibttmientocum pedi^
pubefcentcm, ^rm 6c (iiavis (xbris, acnulcult autem lapons. Sununis iftis ramis iniident capta cx
raulcis brevibub qu.ili (quamis ferrugineis compada, exqtiibus dcindc fefe explicat corymbacca qi'»-
dem multorum jiorum comi, oblongis, tcncUis acque virencibus, nonnihil tamen lanugmofis, pcdi-
oeUisinhxrencium, grato odore nares terieadum^ quinque petalis albis confiantium^d^m candidis
/mmmJit cum fijlo medium florcm ocoipontiuis. His demnm fiupoednnc Qbloi^iuiaila aif^Mls.
Mnugona, o(bculis fru^ Corni alniUfldo nuupiicudioBnaa OBdeatiai, quar dum adhuc viridia
itmt, argcntcis pundis diftinda cfle videtmu', feo matnritatem adepca> nibiginci Cunt coloris, is-
mcnque continent oblonfnim, flavefcens, adeoquc cxile, ut fcobis c ligra vcrniibus erofo fj>ome
deadentis inftar itt. Verum pcailiaie in iUb capirulis efl:, ut matura deorlum mtlcdancur, ter-
. lanqoe inucrcme Ipe&eot magna naturx providenti^ n^ Jimen temere effluat, lum przter reth
apoTOin OMifiMtnjinan!, i podK^ Maturo
--■ femine temi «ae qnanmi macSig rabigpieo •omeaio obdofti: cum fiai iofii» &i ooniae lateri-
bus n.ifamtur4 flomm mfiqiiimem anuBm polBoemes. JMw ligno&efl^ 8c bmifam
biisdoijata.
Tpca plama, prariertim floribus onufla odoraca eft, & aromadcam quidpiam Jlpiniv qmvB la^
itun lKNieftii, teftoMaahiolo!» veJtibus injidator ad eas i tineb pneiaTania^
NaldmrplmiqaeSlafieInlods,aumreOulib, Matthioio inBohemia. FIoiiBt fob fiwm Jnnii
acjulio: /cmcn Auguflo ac Scprembri maturum cft: inh^i cntque interdum in fequentem luque
annum capitula, lic ut receim iiore, & fru&u iiipenons annt vaoio, noanuoquaQi & tertii »fmi
^nftdspediodlisomdli nml poiifpiBi poffinfc
I " S,CifimleJt*filiitStJimMtiifiifilitt O
Clu;
Pcti-ihs cft alritudinis, raro amidior,, lenuibol^^^Altobcntibus firifij prztlitus, quz dcinde in cc-
nuiorcs candicancdque r«fmJM dividuncur, anguf^Qngiique foUts, ccmerc & confiiib ordine eos
veflientibus, onufHs, fupemd vtrentibus, iniwni «iyaMoBnd^ & Saiids pumilx anguftifblic
vaJdc iimilibus folu',, mi llu.s p,r.ui odoris, lcd peradffl^l^pncis fipons. Summis etiam ramis infidcnt
taptula, cx niulris brcvibub Iq.uiniis compa<a4 Cachryos modo, ex quibus lcfe expBcant aliquoe
/Ayftt//, tcnuibas oblongilcme pjoiccllis inhajrentes, quinque foholis, ut fupenons, pri-dici, fed Lljverfi
coiotis, rubn mrairum diluaons live quodammodo camci ; quibus excuffis pentagona conipidiuitur
««pisAi, brevia, obiulo niiig^
1 ■ r.-' ••ij.i1
CAt. IV.
De Ciffitgfmum.
Clfttts, Grccb '«/re-^rnto»»* »*»**^ : fort^inquit C BauWnus 4 He4am><
lcm (bliorum iimilimdinem, quod non placet. JJieopbrafti exemplar olim £M|^
& Plinium pto «fci* t*^ Ie»ne conftat, nafii Hederam vertii. DiolbondimHiien JBmt»'
t,i aliu:uL: fledcram ctiam «f9> appell.inr. Jo.Bodanis i Stapcl acccntu diffcrre potat & cumCilfum
iignihcat »w cumaccciitu in penulunia lcnbcndum puut, cum Hederam lusti acccntu in ultima,
Alii
€c aquam i
ob eandem ratloncm cli.'"!i"-^ '-'"^
Cifti gcnuini norx cji.i i' t-i ii^'car funt, Fruticoium ctlc &; fubftantia Ugnea, iloiemhabere pcn-
tapct.ilon atnplum, & qu.ili rolccn), caducum ; capitul.i [icntagoiu. Folia baberc in caulibus t|C
ramuiis vx adveifi} bina omiubus diti gcneribiis commune
Nde
ihcat »w cumaccciitu in penulunia lcnbcndum puut, cum Hederam msfi acccntu in ultima,
autem a Ciilo pucro nomcn lUmpiifle fabulantur. F.ibulara vide apod CafE.inuni B iiium.
ii «<V«rfr vennis, cuiailio.<|g^i;id^^ volunc^ quia lignum Hedene eft admoduiu poroium
quam nanfihitm, ac li i MSgaBbtis-wtffiis 8c perfbratus dlecf qnoinodo & pumcx ntmOt
Digitized by Google
Lib.XI)C Herkis pentapetMisyi^cuBferis, 1007
Nos Diodni iJcm Qim .liiis plcnltjue Ikxjnicis kquuri Ciflum pnmo divjdemus in non l.ai^ai-
(^rum (cu Qflum limpliciter cii(^ni,& I.-idiinii«nim ; Non Ltulaidfanim ddnde in Marem&Fo»-
minaro. MArem rocamus qin florem liabet ruiiruffl auoc iemradoMm nmic<iyatiorem : Foeminam
qni alliiim, Inteiimvo.
De Cifte mare feu fiore ruhro,
I. Cifim mat ftlw cl^loiigt intimt O & mm iv. foi» «^/ciig» MiJo J. fi. mm vulgarm Park
mai.tmm InmtifHii Ger. MMr I. Qaf.
j.B. auf . *
Frutcx cft fiu.'.m r*nim.i robuftjor, .ilbidior, bicubiulis, [Clufio * hum.m.i .iltituiltncj hiHutus, *^^'mu
Hgno (atis IVigiii, & ciiuhcintc cortice t(3Cto : trequentibus ramu, alceautim lcmpcr cx -idv^erfo ^"^*^"^^*.*"
relpondentibus, candemeti.iin (eriem (ervancibus /«/w, quz omnino lunc mcana, molliota &loa-(^.
mra in novetlts plancis, in adultis vero concra^bora, duriora & aipcra, addnngcntis gaM^ in.
rerne mgofi, angudiora (piffioraque quam ^cnninz. Fkt ejus Cynorrhodi aut Ro(x lyhr. inagm<
mdlne, penupctalos, dilutioris nibri coloris, fai, ut vocant, incarnaci, multis {temintbm cum liiis
^ficfiuf cioccis medium occupantibus, confertus, agnnn.itim ftip.itLii, nuncrolior m ramuloruni
extremis, cx brevibuSj robuftis pcdiculis, non dcbilibus obiongis, lingulanbus ut in Odo fucmina :
qtulNis decidcntibos niooediint C*piti$lo quxdam pent.ngoiia, dura^ nirfittaj mucronaita, in nuibus
exjguum eft {tmeii^ «z niffi» nigncans, leminis Hyolcyami auc PapiTeris magpioidine. J. fiauiiinus
capKnlatrifariam feAa dalcrihit, fbJkilkcribuafnucroinanahiifiaiioU^ca.
Ad hujus rAdiccs, qux fiimmii oolpitibai difenduittur tc oohaeranc« Hypodftideiii ofafemvic
ClufiuscOpiosc nalccncem.
Per Siciliam, Italiam^ tcQaUmWiAomaSm ia llBnliQribas 8c fiiofii coOftva tc (fUh oopind um,
nafcentem obierTavimii& . .
. Vetem vim adffaineentem ORo atmbawit: nnde florei ln Hno anAero trid & bis itt dio potif PiMi;
dy/cntcrin 8^ fniutionibus vcnrrts prolunt : ulcenbus vecerilinft nffiMli* com ocn: & per fioiis .
ttlbcnbus. Dwjcir.Fli». Eadcni fcrc habcc Sc Galenus.
* %. Cifim mm m^i^iftbm CB. Parlc Ger. aMr II. ftlit Imigitn J. B. MMr i. CluC
Clmf. . ■ . .
E.ideni altitudinc qu.i fiipcrior aflur^t, intcn^um «i.im ma(orc; non minus fniticofb ftinitc, nc-
(juc minnrc nimorum Frcqucntii, roinus tamen candicat Felt» Drscterea eodem ordinc tulpoiiu,
niuliM)ra t.imeo, longiora, anguftion^ient^ nacnMnca.- ffatMptriori fimjli^incamatus; cap-
tulis etiam ficlemine parum dmeit.
Mafiinrin Hifpania. 8c dbiiAs i«li^[maris gMMrlvsamC: iflen Mnmli iab Aucnm* Imm:
am ronuennim qtliddarn pliigvc Sc odorum contrahnnb
Smjfieer hmie tm Jijfnre (f>tne a frteceJeitte, fed foHit Jimt0x0t tferimt, fti M&iT ttmcre ajjere.
Cifiui mat folto brcvtort C. Jft. Park. mai IIL falim iilutiiii virenttius J. B.
ChiC
Cluf. ' . •
SuperioiTbm brevior efl, non minus tamen fnitioofus, fed tenuioribus ramu. Foha ejas jam ^fto'
brevior.i, & <!i]utiore virorc prxdit.ij ni.igis rugofa, pinguia & odorata. Flos .tliit, hm:!is, dil:uc ru-
hciK, & aliquantiilum cxioratus ; quam nocara in reliquu Cilti raaris gencdbus non oblervavit Ou-
fius. Hu)us cafituU liipcrionbus multn minoia linii^ 8c fiiii infolncri^qax Amim calyoesfintt, <U»> '
tiCis occultancur. 5n»M in capitulis «quale. - •
In Lbficania fnlibn hunc Wite nafimaq» fiqgiaOlylEptOttMn itiniae GoninibaGeafi, acqaejUcMk,'
cdaminBiaaiimitofalavancClnfiHi. • - •
* 4, Cijfui mat foho rotunilo birfutiftm» CB. «MV L jSn mtjw fdm ftHm^lM J. B- mmpiU»
fukritundo Park. mm 4.CluC
Cluf
Homana altirudine plenurauc attolKtur^ utrdiqaiGiftifrutioofiis: rmmiu ali^uantuiumincanb:
M» reliquis ma)ora & quafi orbtculataj hirfiita aonnihil 9t nifo&. ¥Ut idiquis fiimil^milis,
pauI6 mjjor & colore liMucaciikiiibenMt mfitaU hirfiioi, dnra, pent^otia, flipeniirifans maqoni,' Sa
quibus ftmen ruffum. •
Invenicur RegqpValcntinoSc Angonnm. Ahncfic fatlcafiafieqneiMemefH, aafMamatf «wfM^
viiimmifirti mjlfmtimi
* S. Vtrhafcum fuhrotunJo Sahi^ folit C B fdmfJ^ «xWilMS lifttiitt Park. VeA.fjljie-
firt Silvfiltum exolicmm Lobi
Lik.eb.
Hxc ftiiii rotundioribus» deniiorilN& omdidioribdfaue minus camen lanugSie canis, ied Silviar
amiula concretione; alksquin lignon fibraelftae ramu, eaide 8e fade non it^ diffimilis fiipe-
rion [ Phlomo I vcbniri nlreri Syriaca:] liflem gaiulet Syri.c nacaliciis. Flores Lnbelio vidcre
non concigit, at Cifti armulos appingic ParJdnionuSj £< pcncapccalos, pctalis iubrucundisj colorc
fiiVQii ftaminahs robeiicibwdelGiiHC.
6. CjAir
Digitized by Google
1 OOS HlSTORIAPLANTARtllf.
Gcr. mar bionilu Park. tMnt J. CluL '
Cluf.
HumiiiseH & lupinus utplurimum, pedatibns lainii nit puiid aiaplionbiu> multis exeadem
radice prodeundbus : Fetia crifpa {tmt & quodammodo fiiuob, canmcantia 8e htriuta, guftds acerbi
& aftrinecncisw Fltarti mmulonim fummicacibus xquali altitudine Sc quafi umbellatim n.i(cuntur,
fuperioiibuspauld minorcs, ieA elegantis cx rubropurpuialcentis coloris, intenliorisquimin^urta
G^riraj^ i«U9>is nunon, liiis umwicris ^enmiiGnaMAa, fimm ooamut idigaii finule, ^
iMtu 9t In Lulitanii nalcentem vidic Clulius, nec ulquam fivqoentiorem quim apud
Ttu^iU' ' ' Ptrd hr^a ^\tim\, quinto fupr.t Ulyfllpponem milluri. Floret Aprili (criunre aotcili^ pioloci 0**
tiira & temperamcnto: Scmen AuguAo, Scptembii aut Odobn matureiat
D.Maind hanc Ipccicm invaiit in ftttiB^t locil vnlgd GMnf^ iilMf yaunwft ITfriirf ^ftiBi
menlie florentan oopioli^
Cap. V.
De Cijte JecmiMa.
C^m fmmtnafoho Sah»at.'h. fmmn* Gor. /iHM Bnk fmriKt MaffOmm jbnJk &, -
HiJpMica /«fMj.B.
Ckf.
IRutcx c!l ramofus, cubitum interdum altus & erefius, nonnunqu.im fnpinus & liumi ftratus,
gracilibus, nigncantibufquerww»/; non minore qu^m in ni.irii quarto genere, dronatz
terc rotiuiditacis, ruili Z<. afpero, viriiii tamcn, jApciris adftringcncis 8c acerbi. fUnm habet
paulo nunorcm qu^m mas^ qmnci gcncris dori pxnc Imiilcm^ album, nonniinquam etiam flavura,
loteis ftbriSj ut b Rola iylveftrij medium florem occupantibus^ nonndnoribusquim marisj nultft
majoribus qn^m Ledl Cafittda minora iiint maris capittdis, nigriora» non mucronata led liwwmM
Ltaii. cbmpitHa luperiore jpttte» pentagona, femm paui6 nigrius & iatis niagnum oontineatia.
In (kriliotil» 8C UHBOi» CoIUms &.4ttllMd^
tiiCma eft. ,
Duplex Inbcdii^ dttOF 8c hiniilioij ot nSAoOM C» Biiihimifc
F
H
• C A P. VI.
Oc genos fanmore piogui, Ladano diAo, quem oopiosi exntdant fblia a pnBoedemibus di-
ftiHgBitur.
De Ltdano.
llftiftif f aif/
£ foiiis Ciili Ledon appdlati exudat iiquor quidam> Ladanum didus, in maflas graves ex pHT'
purafuicascoacbSj odoTB validofed fiuvtj' inflammabilis^^atxenijciue gratum odorem halan&
Tradit Dioicorides iiiccurn hunc hircorum barbb dura fruticcm aepalcuntur .ndharrefcere, indcq,
depefti; nccbarbistantum led&femoribus villoiis. Q^damctiam ( mquit) funiculos pcr frutices
trahunt, & adlixrentero ipits pmguedinem deraiam emrmant. Qui modus eum colligcndi idoi
ferc cflquem fiellonius in Cieta obfervaviti & accuratius iu dcfcnbiL Gntci.colligeadoLAdaals
pcailiare infhumenmm parant raflrodentium cxpctu iimilc, Ergafihi iilb didnm. ITnic affixc
lunt im!lr.r hguLr fivc /on.T t- corjo nult ncc pra:par.ito confcda: : eas Icnircr adfricanc ladanife-
ris huciabus, ut inhxrcjt liqi.niUb illc humor cnca tolia concrcru?, quidcmdc a liguhs pcr lummos
ardorcs So"ii cultris clf .ibindcrKius. Itaquc Ladanum colligcndi lummus, imo gitoIcraDilis, cft la*
hoFf cum totos>die$ ardcncjilimo caniuihc xiia in montibus luerere nccclle iic : neq^fadleqttiiquam
aUnsad id coUigendum opci ani fumit pra:ter CMkitntfi. t. Kfonaoios Grzcos.
Siquisramcn inHirp.in:i3 .'-uic colb j lulo opcr.im nav.irc vellec, mult6 mmore (utClufib vido.
tur) nc;;(.na magn.im cjus iongc puriihnUj rciiiioli & odoraa copiamooUigerepolIcti cum iimjg|«
.t!u]:i.r .io iylv.r mveniantur ommum puriiliniiiUiusLediy qoodCiftnsLiMonfloM macuiiiiigFi»
«rfinte nutato inicnffitur.
Kirrt. Ladanom enwlhr, digerit, mamrat, attenuatj aperit, orifida venanim /elerat. infDinat.
mihmiimtmell:tndt& aftrievdi, cum ffijjfndi & fdfirii^tnii faeiikMtt tmvmit» fitt&{ UiilS pl».
cip. (inquitSchrodcrus) eit in capitc humido accatarrhoio, inoue dyicnteriis. Laudant Veteres in
ti lii.^craflli pituica, in ftr.-.npun.s, &c. Excriniccus ciusulLiscfi in emDlailris emollientibus, ano-
dyiiis, tullim lcdantibus, jn Aiopcda (inunge vel coquc in vino & lav,i) m odontalgia & cardial-
gta dolor^ue ventricuU (cum nnidico fideUii pilulas taciunc dandas numern i . vel ». liorai. aiUO
{saAoni. Cr«*) in f»f^ttnn»t uteri (iwrodiun adhibitum^ cicatnccs curat. Sdirod.
Digitized by Google
Lib. XIX. T>e Herbii pentapetalis yafcftliferis» i oo^
jn Ciffiitnipia afficax eft. inpellendis iccundims&toecibus inimomus, ialoRliii meri&ic: peot*
twAqraAnterivirilCOnWllit. Di0fe.Gidl11.Ttm, ' .
Maximt- ccIcSr.irur in ulcenbus antiqub & cairis oim magno labiorum tumor^ ScdnrUOk .
Galenus Ladanum defluentes capnlios recmere poile concedic, non umen Alopedai aac opJidlat
I. Cam lamfslw Umrims C&C^JC«Jb lifmv fHhyK Itim I. UtifohmCMi CSi.
Ckf . , ;
Supcratl Calpe, lirore marlno, qui Malacini iter cfV, rufliturhoc genus, latioie /Ubpquanati
Laun anguftifouc foliorum fonnam &; aroplicudinem accedence : non miniis taixieh pmgoi lentoqi
iUohurooire aboaiiatquam id qood anguihoreeft fbUoj, proniiifttklctibenduin. y
In horto Botanioo Monfpeliaco hanc pukhiwn OSa fiMn vidiinqi, i yicinis moncibu; (uc
nobis renilenint)ddatain: cu)us plenMmm defoipeioneni h nrldnfoni Theacro Botanico mu; latam
dabimus.
Vtmt aliquot lignofis, quinque aut lcx pedes altis, m plures ramos divifis adurgit, fdm ad geni-
l3n« oppolnis cuidos, latioribospaul6 quim proadiQ^ %oentis folia, jSc ad Launnorum fbr*
num protiini&accedcntibus, (iipina parte conro vioiU oUcBnon fijieodennbus, inftaie Gaaej[oBi><
ribus, ad taAnm pmguibus & glutinons un^ cnm cauIBjos Sc fiiraifii tenellis ; o.lore valido ftiavi i
loneinquo narcs fcnente, acflivo prafertim temporc & natalibus locis calidionbus^ E fummLs ra-
nuiUs erumpurtt florti fimplices, candidi, pctalis quinquc Luis, fubrocundis conipolia, intcrdum
inaciiliB careoubus, aiias ad ungues macula atrapurpurci iii aiigulum (iirlum Terfos ptodu^a no*
Cttiiytn aliismajor^ in aliis minore, vmAmpMmmulu lurcis medmm florem oocupanobos. &iOQe'
ditnc MffM/«| grandiora, quinqucpartica, dura, {iibrotunda /;mm4 parva fufca continentia.
Quarrcndum annonhic fpcaesCifti fitquani ob&rvavitD. Whcelcr in monte Olynipo Afia-, ^
delciibit Itincrar. Ub. pag. 119. m qua cuticuLu variAsfaale ieparahiles (quasut vcniinulc clf qu^-
tinnis ennc^ oblonvni;
Hoc (inquit Clufius) ommum per Ilifpanias nafcenriuni vulg.^tiflirtium & pingtiinildBnl t^Odoil
frucicatad nominisaltuudincm, quam enam intcrduln fuperat, ramit irequentibus, hgnolififduriaj
aipfii Afi* qnemadmodum £c rami ex advBcfii ficaiun^ dti^m^i tranworlum di^cum qmmdnc|g'
laau noonunquam etiam latMva. fiipern& cx viiidi nigyininriay .aaenk cudicanna, qux cum tc
ndm ramulis pmgui quodam, odorato, ctfido 8e ttanfpirenteliqDOre ade6 copiofo alperla funr, ut
procul etum exip^eaoore conipid 8c asnalci pofTir. odor aucem oi^vlGermanict milliarts parta
nanbuspcrcipi. Flore cft inccr rcliqua Cmi genera & Dulchcmmo & amgliflimo, niagnz Rol« in-
ftar, limplici qumqucfoliorum tcxrari, omnino incerauj.. ilbu, lcJ i-ujiis luigula folu arca ungueni
ex purpuia nieicante niaculi rhomboidc, nuiicjiu|0i3e^ modu minurc &c. ansufbore, ocpluiimuin
infeaa (imt, florisoiabffioo nulrisaoceis fibiiflnm. Cifte/« m longis pod£alii fiilhlq,ldi« deni»
dsis, onmiummaxima, loiiidkfen^&pkno, aonflBOio^^ & fgnennmero decagona, dura,
ioceriiis flavefbentia, qtubu iMitfwitiliut fwmm oeddic copioftmj ftncoftim, omnium minutil^
finum.
Toca planca, dum reficcau eft, quendam candorem concrahi^ pioguem camen illum (iuun kiv
torem &: fuavem odorcm non amitnc per multos annos.
CrefaafteqittBiiflbn^nialiiilfi^onnlcLuitfanw ioci^piftniibaiad«alafiuiMidoa|bcnaces&
tienuiMhfeiCiiii« liomiiMiiB»adflrBendo» igno» hifenrienfc Nnlqnam canran abondaniids qaim iti
colhbus eerijmque dectivibos inter Tagum & Aoam f umina ; & roto icrd monte Sierra MarenA nun-
COpato. Reperitur etiam uiu cum przcedente vcrliis Carjxmtren Sc S.Jordt in inculcis, D. Magnol. '
* 1« LtJon feUkTtfnUti^it C. & C^.Idd, Tumi» mpmfiim CUi/umajar Cjjfi
tti. PeftMut fimde mtjtr
Cluf
Brcvius eft & bicubitalibub iluiuaxat afliirgit fioUmihm ramofis: rami (unt fragiles : fdia omnmnt
intcr Cifti gcnera qux obierv.ib.ic Clufius maxinia, fupern^ viridia, tnfcrnc nonnilulcandicantiaj
Hederz fbltorum fbnaam mterdum, A,Fopuh ni^c plerunque zmulancia, iatts rudu8( «^r«y>|f^^
hycme rubedinem noanidlam wwrnnmri% fibaodi & adflrmgentis faporis. Fk$ candidu, Qfli
&Binineflari par: C«p(rMi«penGagoQa,mucranaca,exih&nigncantefemineiefimliuit
Tenellc plantz neqtie pingues,neque odotatc funtjled annoiiiue diinranf flc veculfioriMj Autumnd
nBfocim, quo ccmpore omnes Cifti fpecies, qaxpngHi lim» *'^PffMlt*H^ Aooo^ oefliaw Idiinu
nmagis tenaci, pizgnances elle raihi viiziimt.
* 4, Cifim Ltdm folw Pofuk mgne mkm CK TtfiAmt fmUe mmr ParJc fofidtii fmdt Oei'^
Pof. mg.faliH Cluffi miner J. R
Cluf
Przccdenci per oninu fimilis eft fed humillor, neque cubicum excedens: folia etiam minomt
' floce, (emine guftu conveniunt.
Ucnun^ l^nuc naionr in e» nDttii iitf'"''^ ^*^^ ^V^. fivecnub
iqpiUhwppoMiiil^diAiMteiBnit lcinqiuaflamcaHifanGiMiMndi».
ilrrt • j. Cifim
Digitized by Google
1010 HistoriaPlan*taru*ii.
* 5. CifiiH LtJmCrairftC. R Cfjf. LeJ. Ut^tliitm Crtticum J.B. Cifim lUmifmq^ Fark.
& kuUmfirt Cntk» vers ejufJem. Cifi. Ltdm 4. Clmfii Gcr.
. C3mf. . , . ^
Cubit.ili £cintarc!ummaioreAltituainc.i(rurgir, frtitiCDfum, nigncantibus ramis, carnofis fetiit &
prx laturata viriditAtc niRricAntibus, nicJii tnccr pnmi i?#(ecundi gencris [lccundi & tcrtn noftri]
foliamagiiitudini'', brcvioribus tamcn Sc rhomboidis quoiiammodo figunc, qux cum novcllis ramis
lcato &rolHdo inunore oUiu iiinc, non adeo umen abundonci ficdcnlo» neque ctum adeo odo»
latontinfecundogenere. Fht aftuidt, leauidogawrifinMiis; jiiwwctiamCMlenigricaminiD-
t^dis capituiis.
J. Ikuhinus folia infcrne candicantia, tribus. fecundum lont;itudinem deciiiTemifcm nerris plan-
tagincis dciciibic: capitula Ctccris circitcr magnitudine, OIiv.r fcrc five oblongi figura, hmiiu,
cum quinque angubs, menib.-^anis diiluidaj pieua jttmmbm minMtiSa p«pavcrinisj iuiciSj an-
gplofis.
Na(amrinCim& Cyproinfiilis.
An Alpinus de hac ak f Plancain exanaLtd.tnum Cretenfo cdliRmr, plan^ diflerentem abea
quam hailcnusfercon\nespro<iidcre, infpcxi; Ciftn fnemma: perfimiTis eft, folijs f.imen Cifh lon-
gioribus prxdiu, Salvixquc proximis, Horclque fcic lylvcAnbus rotisomiimo linule&j roleo eciam
QoloFe, qu&mClfllftEminj maiores. J. B.
HuiiciiiexiiNici»defiard)iit Alpinusj quemconfule.
. * 6. Cifim LtJon birfntMmC^ Cifi. tdd. 4.C%5G6r. 4. CAgjG fmttmtiA J.& ikfitmmfivt
4. CA»// Park. ■■
duf.
MulasrMMir fruticat, cubito lon^onbuSj lentis& flexibiiibus, hirliitiii, albicancibus. Ftluitc^
qdsLedi-genenibas moUiora, ad Ofti Ibmiiue feBa aocediuyt, «anbnpaqll6 longioraj angnftioni,
hirltita, nigriora, & lentipini|piedtne confper&j (ed etiam per cotaiti
xAatcm conipiciuntur. - /walDmeftjCiffafieminxflacttiiiitiinuior, neceiabfimilis; capitiiJd cxi-
gua, membranaccis qnibuiiSwi & laas jaMiJna»ie£b, fimtm rniiruiem omiiium liner 0» genwa
maximomj nismm.
tMm. infohCaftdhTCieriliocgaMaoMayalMtClufii^ iiapkf$gfiS.hbxdmd^Ct^0mtllo(iL
7. Ofim UJmiftra Monfpehtnfiim C B! UbagfSr^ fim Itdmm Aftn^fi^n», aniu^o folmiu^
tricans J.B. cifiu, Udm s^Cbifi Gcr. C^,Ltl QjSetf ftHm M. 0/^, Ud, fUmCkm
• • Jtd angufitortifm C. B.
• Fniiffii eft bicubiralit, odoratus^ in ramospluies bfadnaBiii cpnioe nigroobdaAus: jUwfei^-
nnciam longis, anguftis, lugns, nigola, ex brev^ imervallis flbi mum6 oppofitis. FUm a&a, par>
vis rofis fylvcfttibus allimiles, in t;L;orum mcdio aficts lutei. Suocedunt pericarpia hifpida [nobis
oblirvanabus,parva,quinqucpartita, per matunurem colore fpadicco fplendenna, non hilpnJa, ca-
IjFCibua (atnea ni^idis oocultau] 8c lemuia minora quam m Ci/in n-,iic MonipclL
Nbs GlUDj.Bauhino, cni etiam aiTencuur P. Magnol, M. D. Mon(;x;licni)S exiiliniamus Le-
' don V. Clunidem efle huic Monfpelienfi, lumqoe & dcfcriptio & locus convemunc : aic enun m-
hil ifto Ledi giencre vuigatius efie coto Valentino regno & Narbonenfi Galbaj uhi aliud uoq, Ledum
non oblerravfc Hmc C Bauhini Ledum 9. /ifiif OUjtfid tngufiiardm, hacTednoendumeft. Ri»
liorum varietasexlocorum diverlitatcdcpcndet
Aid hujus ladices Uypooftin adnatam obicrvarum tum Clufius tuin J. Bauhinus.
* gi C^m Ltdm mtptfik foliii C B. FarL G Lidm VI, mmnkm m^p^Htrikiif^ftlm Cfnfii J. fi.
Cifi. Udb.Cliifi Ger.
Cluf
Quinto pxnc iuDtlc eft. brevius pauloj minoribiis, aqguftioribulque lento humorc alpcr-
lis qucmadmo^ illns Mfia. Ffeppaiorcft, alhusitem Cc qBinqBeiaiiscoplhm; femenetiam
vet^wdec.
9. Ofim Ltdmfolut colmt tmtmt J. B. Cifi. LeJm foliu Rerifmmm ii^ Cli^C$fi,ltd. ^XJiif:
Gcr. 7. Clufii ftvt R^marim bi^it fili» Park.^
Cubitalis eft. niultis & fi-equemibus rmm fiixicans dneracco colore pracditis: ouos icpiLmt frc-
quentiffima/i/w, Rorianarim oorooatii^feBonun «owla, onmino canerceBOe & hilpida, necmt<
?> ' i , c r. ^.:c Mri<>IIU nmuln auam nmninin fleniw. J>Zim InmnMcn-
niis pinguu & lcnto lucco perfufa cum fuis tenellis rami^ quira quuttum fleoas. Fht iomousi»
miicopiofiBjCandiduSjiiiperioriimiibs, nK/*»«» diffiii^
ValaSSiegpiohai dnopofcemaChifiotanritoioW^
10. CifimUdm folni RjortfmmimJiAtmimmtk CE C^. Ud.fdii^mmirimrm.C!0fii,fimt
immj, ji.<^,Ltd.%. fibitBtfimiri^ftAttiitiitmtttPuk.
E dcm qua fupcnus mAgnicudinc crcfcit, rami tamcn magis cxpanfi funt, tenuiora, f iperni
t flcmqua lupcnus mAgnicuuiuu v,iv. v.., - — r — --' .:
partc cx fiifco Viiidia> infwni ver6candicantia, ut Ronfmanni coronana: folia videantur. g
men adRrineentia. lioet lento qnodaro & pingui humore fint cum tcnclb r,>mii obLta. Ncmerol
fitru lecundum ramorum longndinem Mtomtur. exigui, poftremo umca dclaipta far cs, iutci co
,loiii» 5tiw»inpdiUucapitelIj8CxeiiWKOi*grlc«ifc
Digitized by Google
Lihi XIX. *De Herbis pentapetaHs yafculiferis.
101*1
• Ibnemciir frequens .tocnkis iQb kd» dw Tagum iiiprd Ul) ilipponem cuit Cifto folus Ha- Ucm.
• II. Cgfw LtiM feliu Rorifmarim, fed tun incanu C.B. C. Ltd. kofmarini folm fi^m mnia-
. emttt Park. Ci/m Lrii» tz. CUifiti. B. C//<» Udmftlttt St^msrim Ger. emac
Miniis efl fiipcriore, foUa p.iulf) ma|or.i, neque (Iibnis incana, ut in pM-ccil^nte, fl-d r.irio.-.i &
magisglutinolaiunc: ramulos q^mbus Hos uiluciic tenue<i, cxtuccos^ plancuue retomdoS { alK^uot ui-
afiiacapaiiU&oamtooIiiinicia}ameiGi^ieinine«i^ *; ' '
* 11. Cslhr LiJmfiSis!npmC.h. Farlc <^.LuLTlym$fcl,is Cluful B. Cifi. Uimxbb^
Gef.emaa
, ,' . . ' ■ ■ ,
Pfidafi duntaxat efl a!:;:..il:iic, r.-.vai!:: cxilibus, lignolis, faiis tinien fragililnis, nigricantiiNi^
piHgDlbus, Scquodam lcnio humoic niadentibius: ionge mmoribusqiiamiaPtaE9»Bate, ,non
touK^ i. Tliymi foliii dillidentibus. Flant ndn oblcrvavic Cluiras, quemaibiodiunnieo ifi fupe-
liofe^ fed in oblongis raraulis quali umbellatini pwdcnnria ttfiodSf ctigua 6c inpedoM'.fditc a-
^pemj mania |am, Sc cum iius raroulis anda.
NalbuBmr fasc di» pofbema in einana IteiMK
■ • « • • *.".■' " ■ •
* I }. Gftm MfTt^Uim lUtmrim pMHMk Afyrtccijlut Ptihuci ParL Clli£C.Bf iMJvfve. 71. Pchm*
Jb^li Ger. MfrUe, Pmmri, flmAm Imrit «Mm^ J.
C/*/ ... ' •
Fp.itcx cfl intcrdum tricubic.ilis, /cabro .nlmotlum cortice, ^ vcluti quiburiini tuberculis obfito,
qui in vetuftisramulis facilc ablcedit & iponte decidit. tdut lutu pa^ne Myrci (quorum doriiun
nffimriq^V fiabmmdkqujm ipli ramulij (ti^n^ lasvia. ooningadmiit inOflki & .Myrri gcneribos
drcaiamnlnnaibentia. Fi«r«i fiinuowvirgiainfidentuicd» ^uinque oblongis fuhiscnnitantes, 8c
nnlristn nf^iCuUioIongiufculisftaminu&pnedld: IIBsfaooedlt oblongum & pcntagonum tapt»-
hun feminc plcnum.
Toca ilirps odorata cft, Sclentorcm itve pmguem quendam fuccum>quali Cilti Ledi genera ma-
dent, efRmdere vidcntur.
£xBakattum infiilanim majore Sdtjmat vulgp diaaenxicPeanatui.
A,
Cap. vn.
De Cifle vafcttlu trigoHis,4£S primo De
§. 1. Mtgtte &fnUic»faret Cifiu$ fiemima tli3f.
F
* I. Cifiui fxmim fiSit Samffutbi Park. folu SmMu imemm CR foU» Stmfftici CU^ ttii
mieii» ktfinj.^ Cifbu filie SmKffiuii GiBr.effla&
CUif. . "
Rutex cft mulcos graciles ramulos pioferens, inquibus/«/w p.irv.i, quafi ciicm!u,i, incin.i, Sam-
plucho (inulia, paul6 niiaora & dorfo eminente, contrarus intcr ie pedicuiiSj ut in ccteris
CSfti genenbus, nalciHttort Sc adilridionem habent cum ^uadam acidicacetc faUedaiet —
trigona, in cjukjun /cTOm uiiiiuiinii iivui^y.iuu, c\ )iif;Hic.iJiun.,ijii iuw cinijituni L.uiiiiiiccur. 1 orus
vero oblongus illo ramulus qui florciu iic capicula luftmet, ieininc macuro arcici:, uc in iinguiis
Cifti gener^us.
Gapipjnm inveoit Cluiius drca Carmtejo .& toto hxdco agroinser Tagum & Anam flumina. ^ ijqgi
* %,Ci0mfmiri»» feli» 7hm Parfc. C^filitnpm Cb^fimnm^iitfere J.B.filieTif.
MfGer. . *
Cluf
PedalifTudcat aldcudine, rimuiltt purpura nigricantibus, duris, lignoijs, ^ui magna ex nj|rtB
Sn& foliii confpiduntur pnrtcrqnam eirca eorum (ajnmitates, in quibus conferdm naicuntur, ^lia ■
adinodum,viridia,Thymi folionim xiiiul 1, .idftrmgcntis guftus. F/«rfi» liimmis ramijfertS fliperi:
orifimilcni, mmorcm& nuliis nucuiii intcdtum. Seraen non obier%'avit Cluiius.
Sot6mautcmooinfpeftm eftettrema Badoeparce, qnacCafteUam flc Luftaniam jpeftafc
* 2. Cifiut fgmmafaho Halinu maier Park. fitm. Portulaca mmhuefiihet Untiertt ekidi C Bb fiUe
IhlimiGst.fdieHstimi,fbrtlmeeJ.B.f9li»HaUmil.a^
Cubic.ilcs avit .inipliorcs profcrt ramos, gr.icilcs, Citis fruticofos; iii quibus foli.i Phrmlacx marinz
iimiha^ led omnino incana ui tlalimi, obtuiiore mucronc, iiibaadi Sx. adftrmgentis guitus. Summis
ramis muld inhxrent fiertt, Axn Goiorit, miaore» quam ia inperiQribii^ HwaaclMinofimilci^ im
fibraain modiooondoaicci»
Kiit% Hit
Digitized by Google
loit HiStoria Plantailum.
His (occedunc l#igtu(cula & cmnguLi ct^ttuU exigmin liitfufinn fimm concinentia.
Ad Imji» radboes HypodftidemoMiecvanc
C^tmfMtt»^ ffliy- Halimi n/inor P.irk. fent VoTtulstit tnarptte yUif MKguJlicre mueniMtt CB. /ifi>
HaJsmi hngiere wcomo ]. b.fcJ. Halim 2. Clul! Ci^Ktftti» LavenJitJtK Gor
' ' Chf.
Procerior cft pnorc, firniionlins ramis 6d incanis ut prior. Ftlia eriam luUct M.il;n-.i, p.ii:I!o ta-
men longiora, anguftior.i, niaRis imicronata & tlorlo clatiore, incana t.uiieii tuci licta, juiMciiij
cri.ini & adlliingeiuis lluius ncquc florcm, neqiic fcinen viLlitClulius.
Ucui. Uterque frcquens eft iii Lulicinu arcnolb lolo, & aura nunni ^fflato iiuer Enc^ non procnl
* 4. Cifimftmmaljntaiiti4ifiJhV^x\L.f6Uo§k^ folh Isvuubd^e ClMfwt fcrte Htm cmm
Hilmmiamn8»l, & M« tmmftlim Ga.
CdHtali pleninque alticudine cd, ploninis ratais iiiique bKV^pnedicas; circa quos cooieitiiii
nalbaittur foUs angufta, uicaoa, Lavendtik fbliis proadiiUj ailhwgisamjif^^ ^3fam ii^eriodl
^ floribus iion multum abfimilcsj par\'i, candidi : Semen non ot^fovaTitCliifnk
w A^^co L.iveiitiuLr (imiliseft, ut cxcepto odore Sc lapore cum non florct pro ca fi'.m\ polTec.
**** rj^fi^ Valentino regno», aniiis & petrolis locii quarto a Valencia niil. Aprilis amuo inveaic
5. Ckmnecijtm lUlimi folio Mt^» MoriCpneilid.
»
• l lic /iifffuteic ad pcil.ilcm ilrirudini-m iitpliirimumj .iIiqU3n;Io .it^ Iiipeclalcm alTurgit. F«/»4 pro-
fl-ir, oblonga, mucroDACi, intana, lialiiDi inltar. F^rr/ fertlucca&, quibusdelabentibusiilcoecuillC
cjpliilrtrianyilarcsmifiuc.a mulca fubruffa /fmHMinfeoontillCillliM. •
Umh • iu glareow & arenofis circa caput Cenomanorum.
6. Ci/tmIdMf«li$A^uC.K, ltdm mjgH/ffi^
yngii; fitrailis, fbliis multo crafCoribus, latioribus & longioribus efl qaam mts, (enrina^at» ||p
danifcra vulgai is, Sumadu Plinii aut Rulct modo fruticofa, kminc item TiiffWPPi
Multa lafcivit quotMara in monte ccliif&mo agri fleriBs Sevenar, coi nomen S. Colnmbae. Alioqni
guftu Cifti Iji^di, 6c fiagrantii graviuf luI 1
Sufpicor liauc non dmccrc ipccic a Ciilo Lcdo i . lcu latifblio Parii. quantumvii Lobdius Hetaui
tnooociiiii cl attnbuL •
§. 1. De <iifto capfulif tri^onk anHuo.
i. OJiiis fglu Platiti^ifiM C.B.T$Jwma majer Mfcmi].B, jiaTuJftraria$$i^
J.B. ' ■ -
Cfulis pedc altior, teres, alioqoi glaber, ini.t dtmtaxac parte tomento canotcante oUttus, intnlu-
cciitc lcvicul.t (iii.uiimnibcdinc. /o/m circa mffmum caulis crcbra, PI.intaRine.i , cx locundo ob-
loiigj, laticiidiiic icmuncioJi, longitudine t-eri: unciali, /iipra fiibtulqiic incini lanuginc puhcjcctui.;,
ncivis tribus Planta)^inis m morem cilixjlitis diltinct.u Per reliquum cuilcm cx fongis interv.iyis
bina fblia advetio iim velucex gaiiculo naiduitur, (aucalterumalterdpaulo infenus) angul^iora,
lon^ora, acutioraque quam innnia, glabra, neivofi. In fiipreiDo caulis fafHgio/ir«f plures, inter-
cIuDi ad II, pliiiiDm fidioniin voJnminilMis contsxti, ^ioniin baiin ftilduoc foliou perpofiiia,
acuminata. . ,
tMm' In monre D. Joannis propc Pil^is collcu^r.i huc inccr piantas Stachadis Aiabicr.
Mycono Radix iigpoiaper luiiiina cetpicum Ipargicur: fiorit color lutoui: femcn follicuioin-
D. M.r(^tioJ in inJice pl.ttit. Mcn(j>. Tuberanam maifxcnk «c raioorem Mycom pio eadem puntz
Ipecic lubjt, pi o loci laiuuiiioris vci liccioris natura variaiwe.
a, Ctfius flort faUiJo, ptttticantc macuJJ^ a^^iio C R aimuut ftort macuJato Ger. emac. amtuut
fioreeattato ParJcPonc. Ttikrmia Mmir Mftm Ingd. J.& JUtitntimmm fitn mM-
^ <w^«CoI
jr^Jti corram ftrata promit, tribus ncrvis difl;ii.:l,i^ ojIr»ns;-i, Cent.T.irii viilg. min. modn, fed
aCUlion. iMjccm plantagmi limilia lcil ininora, har.u ; LpLriiia, vilioU ; iW Olex cffigic] Lniu>
taide oblenavic Columna, nec ramolo, [Binos c.iulcs appingic Myconus] pcdall alcinidinc, tcnetlt»,
reao, ncc adraodum ramolb Ciitf. quadiaco, hirluio, virckencc iW. Fdia per genioula buia, al-
tcmo fitu, parva, hirfuta. In ibiimo ex petiolis lortfeis Fhra plures, pentapeub, kna, pccaln fin*
g«IispunicanteColumna:e.\ nigro rufefcente macula circa unguern inlignitis, antcquam apenan-
tur nutantes, licuti& fruCtum habcntcs, & hiantcs cnguntur, pauiatirn, in n.cdio h.ibcntcs
craflum, quemplurima /«mntf circundant. Tcnclla admodum tS; c:i<iuctTa ii>p;iu!a pi.fili-ui ^,: ci-
nercum/iMwsCQlKinenC. Foludiluta viriditate przdita una cum ramuiiu pci Cuiicula: aftus pm-
guiqaodam8clentoliumoreltmt oblita. CAn/ , «
Lnm. Not adradiccs Vcf vii n;oncis mvcmmus^floie nonnuailatDj <^te w JF. Coitimiw obfervavic
qaamphuinias codem ioco una ciuu maculouniMCCBWfc MaiO menie Bareb
In
Dlgitlzed by Google
Lib. XIX. T>€ Hefbis pentapetalif yafcHlifms. 1013
In Madriciana lylva invemc Ciuiius iccundo ab urbc Lucccu miUiaii Mvconus cx Hilpania nulir,
nbi paflini, inquic, in prattt fcperioir Idcb pingDibas fic lerrenk JUdioe £mplici, lignob, eenin4&
nonnihiil fibrosi alitur. < . »,
\3. M4>i>fol (uc diximQs)Tuwrinamnu)c)rem 8ciQin()remMyconi proeadem plancjefpecie ha«
bet, pronacuraduntaxat loa huniidioris aut ficdoris nMgnitudinc variantis; utranq, aittem in luco
Gramuntio abond^ provenire air, quin & foliis anguiliilimis ie invcniile plurunis alns in kids^ valie
accedenteifidlOfti fpecicm annuam angiiftifeliam jf.&NoiqutfemendxlibeniaraflmiiniQr, nc
Qut ipeGWt temere mnlCipucare odimus.
Sonto en^, ii videtur, Tubetana noAns J, B. Tuberafu maior & minor Mjcmi. Ciftus annuna
lecundus cluf. Ciflus annuus iloce gpBaio FMtf» deniquB Qfti ipeciesannua angnftiifolu J.B.
Mna 8c cadcm planu- ffvcacs. ^
> |. Cfjfar 4>**Muw Gcr* smuim folio SslictfPirk. Mmmsu i. CUifio fUi» rttmiiim}. B. filiii S«-
Utm C B.
In hoi tis cultui m\ cubiti intcrdum altitudinem & ma)orcm cxcrcfcit : ab una rad:ce lignofi &
lUgra. modo uno, movio pluribus, quinq, ac cci.ini icx, mcdio ercrtiorCj o:nniln;s liirfutis,
KTCtiDtK: Mit veluu pergcnicuLi hmis, Majoranx limilibus^ longionbus, pociilimum urca mcdios
cades, MSstioraeiiiihnxunJioia fimt, (iqMnoiavero anguiliora, pilofa. Ad laeera fingulnrum
getuculoTum, ad unnmqpodquc fohim duo parva fobola. In excremis ramis dut^ cres, quatuorve
jiertt, paliidi aut albicantes, unulquifq, in luo geniculo, cx brcvi pediciito, hiifuio^ uno folio lon^o
fic duobus par\'ib ati c)us cxorrum appoiitis- ^ Flonkis iuccedunt 'vafcitla c: ic^uctra, ^brevia, niagna,
Ciccri fer^ xqualia, qua: matura m tres dehiicunt vcluti corj las, latas, corttcoias, rtiftas, qiuucing^nt
foliola CTiahirlutt,amas habencia. Intus mcmbranula, tenuis, Incida, cni adhaercnc flanha jimnM
minus ruiia, pap»veiinisnuiiora»imequaIu, matura Augufto.
In vinetcmim apud Salmanticenles mar^nibus, &Granatenii regno Cln(?o6b(erratt» eft.
Cailellani Turmrram hunc vocant, autore CluliOj i. e. Tubcr.ii iain^ fiirf.iM quia ubi lux naici-
tur Tul>cra, qux ilUs Jurmat dicuntur, crclcanc. iudcni lcritiit Mycoii.b dc l ubciarta iiia mi-
norc, quxabhac uroen divcriaeft, nimirum Ciihisannuus 2. Cluhi.
Hujus alia fpecics mveninir, longjoribus aliquanculum w^w non tamen minus hirfiuiSy angufti*
firibasadam/WM/ ; cujus/kr miaior, fdOidim nUft«adiKus: capitula 8c (emcn fimilta. Hnicfi-
aib t£tt fi noa tdem.
* 4. Q^m LiJifibo C R mmmu folk UMVtA, mmtufitiiU^ fimhi^i.^
pftUm LAtlu Ger.
Tmk.
Elacior eft pntcedente, vtrgii crafCoribus, nna oiinib cameiLliic&tMb /^wad gpniodbdt^^
trSxlive cini^is, lonnoribus, anguftionbus, mocKmeacntiars, Mrladsnai^uiU OMOiainidt tttui^
dorc. Flcrei cvAniai^ vcrsiis (ummos caulcs cy .ilis fnlinaim cxeunc finpllatill^ paCI Cnm fupoiiorit
floribusmagnicudinc, p.ilLtdc lurei. Csfuidu &y««M» iliiuslimiiu.
AniMia olphnu ; m hortuio canMn aoftro «BquBndo hyemem pectoli^ cibn fuperipci «ftatt
aan flonieRB^ inquic Parlcmibnus.
Ihlooo diAo U gmrfigne dam TmnJtcdtGSL SaloMmuii in faofaidis incnhisdaa pontem Qcpius uem.
<»Ueginiu5, inquK D. A/.»^w/ in JfltJifc JMwjftai . _
EwemCiiloatuiuoCiuiiiiuiubsetiam eft .. ■
* {. Ci/H ^citi ainuta anpifiifelia J. B.
ivirantalis cft, vel ctiam major ac cnbitafas: rodix xaacx, leviisr fifacoia, iads tenuisj ie£ta:
CauUi unicus, teres, hirfucus, gracilis, quatoor ant quinque genicnlis difttnAus; ad quoram unom»
€juodquc/e/;*» buia, duabus unciis lonRioraj angulh, Inrluta, adl.edi MonrpeiTulani acccdcnri;i, ad
radicem brcviora. Subdividitur is m ahquoc ramulos, ixuequalitcr non cx adverlb iitos, quod obierva-
verimus, quatuor autqumqoe nncias kmgqti eifiMifiriBnkis Cad qumdedmnumeravimas^pinrii
aiguecris, Ledi Monipeifulaiu finnliboii mmonfaai tamen, ex pediculis feri unciaJibaiin anm
pafteminftarjulMevei^adbus. [ffadicuhm in medio nigrum habet cnjus interiori alba, pan-
AuUs nigris aiperfa, aliquando ctiam ftriis iiiterairfantibus nigns, Folia flava Cir r/.]
InterMonipeluim 6c Ttrod invenit C Bauii. D.Mognol proTubaarummorcMyoomhunc h»- l-tiu.
•faec : vi!» Inpn qoK ad ilfaunplancam «dnflavimnii
3. DeCiJlocaffMiatrigmslMmikn&feremdfiM
* DeChaMeift» ^ HelUmbem*
A, I . Chamacijttu ■vulgarh ficre luteo C B. Helinwthtmmn vnlgart Park. ■vulgare fli.re luteo J. B.
HdiMtthtmiim J^iam» lutaim Get.ittm lattm» (krmmuaim ejuidem. iMSXi Clfiu^,
E radict alb.i, lignoia Caulcs plurcs, tenucs, tcrctes, humi fuii, hiriutJ cmCrgunt, foliis veftici ob»
longis,anguiVis, ex adverib binis, pc^iiculis brcvibus inildcntibus, iupcrnc viridibus, iixbtus incanii|,
mucranibus oboilis. Fioru m lummitatibus m longas v^luci ipicas diipoiiti, ahi iuper alu», pedicu*
lis fiminCMM^* iTT*^ ^""^ rwijntali, cum plurimisian»/MWwiif Atni^ i tdke trifuiio faneii
Rrrr } ndiria
Digitized by Google
1014. HlSTORlA PlAnVaRUM.
rubi li Itridto cxcunt. FI01 luccsdit valculuni tngonuro, grande, femma abquoc crigona> rafi oonn*
ncns. Ad fterisumufaijulqiic peJiculum tppoohorfcJiW Ddaptoft>ro>
I Mw»«deoriumdepeniicnc. Fiorctjuiuo.
Inmontofisficcioribusprarleitim crctaceis.ibuntlar. „,.„,,
II-lu:nr!K"inu 1' Wiis niAjonbus BatcaXboJ.Ja, Chaniaeaftus vulgir» flore albo tnajoc« C.B k
jrio 0 lol 1 ni.;L'n uiJir.^ & Hons oolorc albo&ftrt, invcnm rarilBniuni e(K
|r Vti'i;c: .jri.i clt & .iftrinRCns hxc pI.uicA.uiuk in fputo (.'iriguir.is, alvi nroHr.vio.r.vuLi (Sc iit niimero
, ■ tlicanO o i^nibiis .irtcctibus quibus riuxusniinius con|unciui cli, Syinpliyti aiuruinquc conloiidarum
. niore^ ul 1 r] .n > r^xcft J. B. Hinc Pmux CMimMP nonnullis credia aft« & Ha:fa«iiionim Gemiadr
oanmvalgpCtiijMMaiinMMz, ■ ar r j i.-
Exhibemr decoamn m vmo rabro cum Symphyto & Plamagine ad ungpnna Ipunanidiarrhittni, .
dylcntc. iamj &C.
Ai uicera oiis & genitalium decoquiur in vino rubro addko moiuento Aluminis, decodion^que
oscolliftur auc ulieaapaitiun diftaninL
• ». <^m bimulm Clnfu fevt Htlimhemmm (mmfto canJicoMs flore nnnc Mo, mm,fdiAJ. K CA»«
mmftmftliis mmriim & mtmmC^ CbmMo^ 4. Clufii
Cluf. , ■ ,
E\isu.i cH: plantula, teniiibus, lignofis, humique fparfis Titgpfil pnedin: /J/'/ primo gcnen,
quodHeliamhcm. putanr, (imilibus, nimoribus tamen, omninocandicantibtis. guftu aiiftringentibus.
fttru eznemis ramis infidcnr, coloris interdum albi, utplurimum pallidi, jtammibm mulmm
iloran oCGupantifaas. Smtm triaogubs capitulis, Lino paribius ineft* exiguum» rufBun. RmImx k-
gnoia Scfibrola.
iMm: Salmantioenfiagro fiequens e(l : J, B.u.hinus MonfpdiiTidk flnitiiMem ininonte jtoptOifiAiif,
,& in montibus prope menlc M.u tio ^ AprilL
Mentzeliusin P^UoPlaiftaram niiamm Uebmiiientt fpedem m moaM ApemunoooUeftaih
itquam
iclianthemom iaianie, canJifaiis St foltit incanii, oblong. fl. eflnlBndiii Appentneam in*
&ribic ...
. G^ie<-!;'i"^ fohis Tb)mi incanis C. B. HcIuntUmurti JJore albo foOc m^pif»iilfif»JJk AbOm*
mxcifius V. Clul i Hehantbemum angufiifoimm Park. GCT.
Piantula fcfquipalmaribus dodiantalibufire ramtt doiiaca, interdum paiilo nttiordiuiit MonifieUi
vcr6& Lugdunt nunquam (eri cdHtalibus, partim ereiSis, amim i cpandis. JFWMmedioctiter
magna, (cniunciam longa, angr.ft.i, pilofa, incana u: L.ivcridul.v, mlipKi.i, nnnnihi! ^ifcoG. Flartt
exionga (cne plurcs^ quales Heliatithes vulgaris, nili quod albi, hbris luccu mediuni occupanabus.
CMljctt hi: luti, -vafcula qHoq. coniimilia in quibus femm, Qgse Monfpetn piovenic radioem habec
CTafP"*^'!^'"^ lignfttam ygiftfrflqiientesabitpropagines.
t_, Vro^ Monipelimn inooDibis CaAR> novo adpxotibas obfervavimus atque etiam drca Ncniau>
fum. Folia d ofaikiDg^ fimt, incatta* & iqpnifiia ad Rotmacint Alia aooodenoa, nifi quod bic*t>
iinC-
J. Bauhinus dubitat an h«c plimtt& Chaiiwdftm 5.c£^ ^^. Ae rema defiripcb Qhifii non vi>
detur exaft^ rerpondere.
depin|it
• 4. Cimiuciflusrtptns ferfrSifolia lntea C R SerfjSi foU» mtrkamt & btrfuse, flere aarmtJt'
ratoj. B. Strfylltfolto,flort Inteo Park. 2. Cluf CifliithmHlit Serpj/lltfolia Ger.
Ciiif.
Multos promic cx cadcni radice rtfm«y<ii, teriues. oblon^o^(uinma tellure jparlos, fubrubentes;
in caibus exigua folta, ordmeqnodamacduplid (eriedi$ona^ SerpyUofeti mnilia, nigricantiadc
Inriaci, craf^que : (iib florum autem pamun iii novellis ratnn lojMpoca 2c candkiiara. FUrtt in
cxti cmis ciliiem novcllis ramulis terni aut quaterni, oblong)s & MtinWPeaOe^iiilicreiltes, Hdi-
antlKmi vulg.ni^ Hoiibus tn.tgnitndinc parcs, (cd aureiplaneOolllrftftodiairali.&in(»oUerTareim
iiout. Raiitx muiafidaj aliquoc fibiis latc fparlis capillau.
NdquamiiA iii mnmis Auftrix & Scinx Alfubusinvenic Clufius, idque (emd^ menfi AtHufta
florentem: in Jioitos tranaane Maio mente floruic; fed Jlim am Ga$ pedicdlis niaiumcaduci, ,
qmneni *>bfinM«dt leimim occafionem plan^adenienint
Ctfius Heliantbtmos fiort farvo lutto J. B.
Flonun parvicatequi triplo minores qium Helianthemo vulgarij & loconaiccndi orcaNcRUUip
fiun i liiperiore iiamsi. •
* c. Cbamdtciflut angnftifoliiu fbn htte Ckfu J.& tAmMt/hlt 0agiMiU0 C B. Ckmkttifhit
6. duC O/w bmmlii oi^ft^tbmGi». Hdiimtbumm m^i^^ifilmVaA,
Clttf.
Dodrantalcs aut majores humique (ulbs ramulot laibiit, mnlitiB oblonglb-angufH^c /«////, nnllo
cci to, lcd confulb, utplurimnm,, ordine dilpo^ ^Sf^ p(«nr vulgsfMn in omnibus Cifti gene-
rikis k>lion:m (ituni, /<»/HirwirfooTdoc guniRiofi, demde amarkantB. Etueiuos nmulosbini aut
tcvni OLCup.iiir flvres, lucei cuin ftiis in medio ftaminulis colons : quibiis (licccdunt tfigona capttula
latt» magna, ma)ulcalum & inxquale fimt» centincncia. RaJtx lignola, dur.^, vivax, (oi is nigro
conioeobdoftai ficio-etiquocinmos (parliu
Rarioc
Digitizedby.Google
Db.XDC. *De Herhis pentifetaBi yajcultferis.
R.inor eft, iu.(qu.iin cnim mli in montc B.iclcniibus thci inis immuicnUj qu.u(u a Vicnna Au-£^,i.
fliix mili' ii !. acque iii lluiilrjrgcnli dunbusi Polbnin Ungai ix tirbe nid pUWoias plaoiasiavetu». *
bat duiius riorciues menlcjunio, 6c brevi fcmcn pciiicicnccs.
• 6> Ci<wrf"/wf /fr/iw Mmi miHoris, mcanis C B. feltis Mjrli Tarentimf eanii vel ehnrtitj. BL
Chitmjec:ftus Clul. Chamacfiui latifnlius Pai k. Ctfius bumilh latifelius Gcr.
Clof
IX>«irancalibiis cft ramulis, humi difFufis : quos bina lcrapcr contr.irio inccr fc liru fepiunt fcHa :
MyrriTarendncfeliis aroualiaaut angudiora, fupcrnicinered quadam l.mu.^inc obdtuta, infcrni
vero omnino incana, guftu adftnagcnrc & noojuhil amaio pndita. PcdioeUgs sx)iL-a cxlcr:c duas
aut trc-s uncias longos, quibsinfident qi.inque aat flvret CliamxcifH lcrpyiUKohi fcn: rortni
^milc''., !;.rji coloris. IIis tucccdunc tngona p.ir\M c.ipiiiib, ftrnim \nxq:\.\\i, niinuto, ruffi) pleiia.
RaJix ligiiola, dura, vivax. lii hoc ctiam raniuli tlorcs lullmcnccs, macuio 5^ dcciduo feiTlinej cxic-
can caamoi^ plerunq, folenc.
NAiciturmaxuna abuiuiantia inomnibus illis montibus, qui k CdetAerg Dahulrio tminkientea^'
Alpes AnlbuGasoontiniuquadamferieprocurrunc, && FlaiecMaio; 7>«M«vni4ainuneft Jwi^
Invenimr «liam in monie Qywrf^fainon procul Moofpelio Jhtmt, Mm^f.
A. 7. Htliantbemum Alpimim foHo TiloftUa mimrit Fuch/ti J. B. Ittm, Cijfui Htliisnthemot /Mw
Vuht m«Htani Q\ixidim forti : item Cifius Mfilus felio cundtdo, fiore lutto ejudicnL
Jti- ....
Fruricolacfl hcrba, cui /«/m oblonga, Pilofelbe minoris Fuchfii fimili.i, intciuir;' parte; taa^
candicanna, lupcriorc viritUa & pilofa, Ibd minus quim in inferiore. FLs l.ucuij qualis Helian-
themo vulgari
Plaittuia nobis colieda in moncc Salcua prope Gcncvam, cauUculos (urngic palmares & longio-
ie>,.eeilliei)afefeiei^ifKano$j nonramofbs, / > .i pcr intcnralla bngiora binis advcrlis cmdos, (imuna
fiii parte quacuor auc qoinque flolcuk» {ingiilatim cauIemoooltxadeQBefi pediailis tenuibus appefr>
(bs, fiiflinentes, parvos, oolore luteo. Fa/io ima undaUa fe^aot niiiidra> oUonga, tn acumcn defi-
nentia, cinerea rcioalba: qut cauliculos vcftiunc brcviora funt & pro magmtU(Ulie Utionb In
moiuoiis Scpccncnonalibus Anglu: a ie iavencum nobis oltcndic D. Jac. Newtm.
Ad lateiaftra^ixsniaads&UevvpnpdGdiemBcop^ Imr
* 8. HtVtmtbemum five Cipus iumUis folio Samffucbi captulis vulJe hirfutu J. B.
Planto: nobi^^iclcripcx &: mtelic<^z eadem eflc vidctur. Radiccm lignofam craffiuiculam ci ac-
tnbuit; Ma)oranx foliis paria. Vide & confcr.
Hunc Monlpelii coUeAum habuit JL Baubinus. Jddbui Mon(pelii patibnlum augpsi copii&uticac
Cyii folio Msgtnma voauott noaa. AMi. Mn^
* 9. CbmmMtifim SerfjrttiftUa fie^rikm cmmm C & Ciatm. 7. CluC Cbam. SerfjUi folio, Jiorttn*-
awPatk. Amdtmmm^ MsiuLni StrgjtM^Htit Gte^cmK,
Cluf
Oblongis, quandoquc dodrancalibus cancum ferpic ramoliSj humi diffnfis, iiigrtcantiblli| tn mnkas
aliosbievesramulos dtvilis. FtUa&^/jaMa. & confcrulunt, binaremperinterlboppafm^engit^
SerpyUominora, Thymidurioris (bliis haud mafora, craila, (upenore parte Tiridia, infem& candi-
cantia, amaficancisiaporib : extrcmis ramulis innalcuntur bini aut quatcrni flofculi, limul junfti,
perpulilii, pcntapctali, carnci quaii colons: Ilis lucccdunc captula m quinquc crcnas macuri-
tate loic aperionda, & (cmcn evile adauxium oflendentia. JUiw dura, lignola^ altquoc (ibris
donau eit; qtunctiam rami lubmde tcoues (ibras ag^nc. planta non injucundo .ptrac
odore.
Nalcicnr tenni Iblo interfaxa, in fiimmis Sneherr, Snealhen, teaBiAdhiaicanimSdtiacaruinqiiB-f.^
Abiuin (bperc^llis. Florccjunioaut intcrdumpaulo nutunus.
Vataib («ninaU ab hoc genert dAne videnic.
10. H^mttbemum teumfoliitm gUArum fitn bftt» J. B> Ci^ami^tm ErMrft^Patk. C^mi. £Wc«
filkkttm},h.
Ex raJict crafla, Iignofi, corticc nigricante conte^ ramuli plurcs cxurgunt, lignoli, dodranralci,
nonnunquam ere&i, uiterdum pcr humum fparfi, foliis donati valdc tenuibus Sc angulbs, ut in Cori
XfonipcmiUna, vcl Erica arixiMcentc, vindantibus & fubrubcncibub, glabris, ncc fibi oppoficis uc
in yulgari, (ed akenudRiremas oonfcendencibus. & (ingutaribus. Ramofius videair qu^ Tfajrnii*
(blium (equeas. Apcnnukdininoresquiminvulgan, aurei, caduci, quibus (aQoedaaE «nffMsauc
luicula, iucida, quc (cniinc maturo in crcs veluci fcucellas criquetras dehlfonni; ca aUKm Tai^da .
ambiunc tres cumcar. Stmt» copiolum, tcrrugineum, tnquccrura.
Ad radices moncis Jura: 6c in coUibus iaxoiis circa Genevaro & Monipdimn raultusoritur. Du-fjHK
pJex habeturere^tior&bumiiior. Hi (inqiuic D. MagnolJ non unnim maeiJcudiaedifletunc (ed
& modooonfirTaiidi femuus, fignidem era^^oris capltiia dum aperimrdeciaicftaiim (emen* ficoc
abisaccidic, acin humitioriqunwfecqilUa^ereific8cpi«itt TCimterram, mMMicj^^ .
.qnafi capiulz adhxreos.
11. J*.
loi 5
Dlgitized by Google
lOld H 1 S T ORIA PlANTARUM.
1 1. HtlMmthtm^ filioTlym mk«w J. &
Vra£ plures, tenucs, mc.mx. qiur in aI.os rep.nclo* HKK dividuntur «hiuk». mda Thymi da-
rW??S£jbSrisJlirfuta, cncro.., tcn,.., qt ..tcm.., inte,auni plura ex eodcm gemcub cnata. Flo,
FcmO inr^^^^ "^«'«t & intcUipt I^beUus cum Helianthcmo tcnu.toijo gUbfO : iimh
les lunt pUnU difTcrcntcs r.imen dihgemi&amftteran^^^ -r • i u . -/r
Nosarca Monfbclium ol.l.r. ,u .mus in cadem plant.j>/,- inferiora ui caubbus tenuiOiina, qua-
Ba fia* OunpiJOrate Monlpel. (uj>cnora vcro lonRe diverla, yindia 8c Hehanthcmi proximt: dc-
SiSfefiis taniKa, undc & Lobelium non imueriic .uit tcmcrc has du.is plantas milcu.irc opm.it. fu-
mui • poftea tamcn circa Mifliliam Chamxdil i Ipcciem oW^avimus cuius omma foba tcmuf^
Z^nt Smphoraaellmilia Sc glabra, plura limulnafccntia; aBunCtiain fpedenu folioTliyillil«»r
go«|,a)ijmtaiiienfkOTrafcTafculHinleiniittiei^ /
I Htff'-'^ ftttiu rm»t «w** "S"**^ lltUotrof io J. & Tii^limm nfmfA deaJtit C B.
tthfi^kgitiiim auCGer.Park.
JUJSsrCtaffitudincdieitali, longimdine fefquipalmari, lignoCi, fibnspaucis fcd validb donata.foris
l-,^illli$alba,v»vax, r-wo; fex.oao, autplures per tcrr.iin ipargit, palmarcs & fpithamios, te-
motenues* qdbas/e/w nullo infigni (apore pri-a.ta, crcbra, alccrno lit^ ucnnq,adii.i!cuntur, Ma-
ioranat, elab?a, & exviridi luteola, uniconervo p«^longitudinem dccurrentc : at priora |olia8c qu*
Soxin^d terram non parum ab iis qux pcr rampsyifuntur ditferunt, utpotc long.uIaiU. FUns m cx-
SJmisramulisperquamconfcrti, & Scorpio.a.s mftar rcflexi qumis foliis albis «nflant, !u-
teoUs nuinque viridantibus cxtrinlbais obvallati : captuU Icquuntur tnquetra, fulca, Jemwc exiguo,
iMMvenno arro, caviutcm impreflam altera parte ii.ibcntc, altcra gibbo i cfcrt.i amaio.
^Monfom^haiicplamamPolTgomlpcacm&at^vcrim^
affirmcnt fmdus cius triquetros non rcminaeft?, IM vafcuU lemiiul.a multis i«oiin*n$ refma,
cumiUoIent.re non poflumus; verumobflores pcnupctalos, & valculalcminaliaMnenvgoibui
cum Chamxaftis convcaici iis curo J. Bauhinofubjungendam doxiraus, quaow» loBonim 111» al>
cenwib ii0emdiflsiat
Cujus neque delu ipaonem, neque (ynonyma dat
Cifiiif»folie Mttjertnut C. B.
Eadem videtur Chamxafto oaavx,^ f ^Hclandvcmofiv^
pitulis valdc hirfut» J. B. quam D. Maffiol Oftifelb KfafaniHe nomme Monfpelh «xum lcnhie.
Foliis cuatcrnooi*n»in«iik liofitU,^viz.ad nngulagcnicuM^^ a idiqnitoottgeiiBiilm
pn^dilfat: inquocttwcnicamiHbBdoKafto Ledo »lxcto^tx>t.
A longacraflTiqucmittit plttws fiirailoi leao^ rotondos, gracilcs, foliis fcrc I .guftn, fcd
minoriClongl intervallis pauciifim.s veftitOS, qmtimnq, wordinatunm plures parvos lurados
Khfnuir m ciuomm Ibmmitatibus /ims Cifti ftdbuibiigp miHMS apparcnt, a qm^j%««
8c ifliipidaeft.
6. rfauh-^iitl4JmiJttrmmJdgia.e*ot. PfcuJix. i.Paik.
Herbkeftfruticoliab una raduc par%'a ^-«/;c«)., plurcs. inoUe»,obliquos produccns: gwMyi^
fii™^ril»» &molhb^ ,„,„grumalb.cantibusucrinqueb™«dinrcnralla; .ui.ubus
™rZ^rVllb^^,pam,ip£w peiiolispendentes; qu.busluc:.-W,u /.i .«;. pam, rotundi,
bS?o5rilem;;r<S^ tiavclccntcs. qui imnuu commuu, co-
loic itidem flavclcentu. '
Ciccc ifldigpnaeft.
Cap.
Digitized by Cioc^gk:
Lib. XIX. *De Heryis fentafetaUs yaj cnliferis, loi
Cap. VUL
HYpncon, Androlimuni, Aicyion non aliter inter fe dilfcrunt qu\m ut Gcnus 6c quf'
deni f^ics. Hypencum canim GeaaB namen» A%ran 8i: AiMcofiemam^qaanmdarn
cjos fpecicrum. '
Hyperici nomjnis r.uioncm non invcnio. AfcjTon Grammatici per Ant^biafib didmtJ voliinc
ci^m mollis herba iit, ^w/'tO- enim Gnedi aipmacein figniiicat. AndroGemimi antem 4i^£0k
diftum conftat, quod comTcjustritatcfTOttHmdigitoi velnt cnienteni. \
Not.T Hyporki ch.u.i:"t<;rirticr, prarttrr f^ilicr umm caule litum .nlvcrrum, fum fliues fl ivi flami-
nibui mulcis; valculum lemujalec cnbus partibus* £m uno genere qmnq^ conipolicum^ triplici
fiyloj ooma actiiin imgjniiieimi ruwtm
f . jMJnfmmm Ce^antwifolitanum JUn nuaAm Wfaeoieii Jftjruiu Alpa. exoc. Afcjmin
Hujus folik conlidcntia 8c colore iuQt rolionmi AndroliEtiR valguis, lon.G^ora & magis lcnta;
€a»h qu.idrato^ fmticofo, rubcnti, non ultra ^thamc longpmdtnem ailargpriti adiulocmu. Om-
lis faibeio iniidec flot amoliflimus, pentapctalos, petalis mcnrvis ieuarcnacis ; c qi-.omm tmibflibo
rtaminula infinita, flava, onlonga, vn formam globofain compofiti, .ipicib.H vclun pufittis notatisi
exuiigimt. 5</ic«/<elucccdunt pyramkLilcij e loculamcntis quinis, duni adhuc vjiidia itmcardi
|un£bs, permaturitatem dchifccntibus compontx, cTteranmi hujus genfiris capitilit tit{ilo,nuj()Ki(
JUi/ixloiis^ lat^uc ierpit, & plantam ftoionibus eimfls prop;)gat. * - ' ' .
Floi«tJ^io& Jalk), (eminaperfidcAuguihi&Septembrinief^bm. IhqpiiK
II.vc nobis cadcm planu vidcmrquani d.fcribit & dcpingit Prq/pir ^fim» in F.xor. tirulo Afcy-
rotdti. Ex ledlc noftjo judido Afcyroidcn ^ov.v.i qu.im ,\lcjTon .ippcllat, oib capfiJ.is in quina, locu-
lamcnca diiperticaSj pratcr normam huiu5 gcnc, i.. rcliquorum.
OxonienJi coluic Foi tc in loco ubi eam invenit (propc CoiiilAntiiioj-oUii; oh loji (icdcitcm aut
flenlicatcm unum taiitum fiorcni ptoduxit. Odorc cft Tcrcbinthinx optimx- iugr.nnnn^
Huius cdaDCx folia & virgas Vincx pervmcx tUis £c vuxtt cxMnparat D^CeveU^iaqas eodem cauio
iiimm vadinsGiiceidiimetiamiiureOiiores gieftare icdoit, ooaieSericiim cnidum refenmMi.
• l. Hyferiem OJymfi MMtfnV^heeleri. An Afcjran maj^o fhnCB. Pirllt?
Ilanc pUntam D. li icchr .ib Auirol.riim )t.o Coiift.uitiiinpi)li:jiin ciivcrfam l.icit. Hax ctenim
caule eft pcd.ili aut .iltiore, cum illud ulti.i Jpithanix akitudincm .i tcna non alTurgat. Ilujus fe* .
iia. Hypcnci vulgaris iimilia lunt led ininoia: iUius ccmiiftentia & colorc Androizmi vujjgari^
idtnieutat longiora &,tcnaciora. Hujus denio, (qnod pnedpuc eft not^ile) vaiculum ieminwro*
tundumeft AnJrofrnii v.tlg.iiis inllar, illiiiso!>'ongt:i8, in quinq,1oculamcnta diviftim.
Defcriptio Alc> ri Hurc iii.i^iu:) ipuil C. TS.uthinuni jn i*rodtx)mo pLanu- noftrz latisbenc conve-
nit, nili quod pliirch in fuumo caulc il' ci atcribucfe videaair* oum noftcam Hyperioon nnicom •
tancun^geftet. Dclcnptio Bauhini lic lc habcc :
A(c)'ro vulgari lcu Hypcrico dumctomm nmileeft> caule (ulquicubitali, rorandoj glabro, rufe-
ibente, qncm (oUa pallidc virentia & infcrnc albidiora, uiidamlonga, ien^nciam lata, iiibrotunda,
bina lcmpcr iitu adverfo dnguat. In caulis lummo floret cal^'cc viridi {u(Kncaci,p4liidc lutd,magm,
q .tiiruplo vulgarb majorcs cx quinquc follis tincialihus com;Tolitij c quorum un\,biliGO fitmmU*
plura, Hava, velua puncto nouta exurramt. Silmuas & icmiiia non vidic BaubuniSi
InPyrenmsIXBurienisl^c. InC%mpoAi«moiinIXGenfttwJ^^ («m;
j. Androficmnm ^tiJiimVxk. et^dii Imiifsmu fiUma^ eblHlti CE SMta l^ffmeudtl fmirf'
imS SUdimut affnit /k» TrMgtnmJ. B.
y.B. Bel.
Fi iitcx eft re<aus, afpedu pulchcr, adfres, nonnanquam & quinque, cubitos alKirgcns, cMile te-
ted, kyi, ramofo^rubente, In-adiuli intcrdum^crj^udine: filiuai arciculos advcrlB» dupb.Uypo- .
rtd majoribiis, glabiis, neutiquam peituiis, i-oecidis. [Bellus iblih Glycyrrhizx ant Tercbinchi ca
comparat.J .Sapo.-c ut J. Bauhino vidctur, aciJulo :' Fkribus magni>, Sicihaiia: proximis, [lc.l tjua-
druplo m.i)oiibus /<f /.] luteis, dcns,i cuTorum,luceorum,ccnui{Iinioiuin longonimgucmtortis .ipicTi-
lis,iegcte maltuni occu]untc: capUuhieepleaitC oblongo, rotundo, Terebintluno nuduraegu.ili, tc-
iiiuffimo .^awife feierco* fc cujus iiimmo emicanc ftamuu kwigia JJi. quod obiervacu d^piuiaj Ca-
lritolahxc4plantaiioncSeddunr, iedeiperpetu5inl«er«nc. ,
S;cusfontc4& rivultK provenit non in Crcta unt.im, iid in Sicilia &: Cal.ibria frcqtien". Tora «**W
plaiica lU hirdnum virusoict uc longius perdpi potlic : xltat^ reiitum fundic, lcdpaucaia Perpo-
mafimidevireCf Bdloceibi JooiomenleflQnt *
1018 HlSTORIAPLAiaTARUM.
* 4. Carif HjftricoiJts qmrundam J. E Ctri Msttiidi ParlcGer. cnuc itm Cerv Itgitim Ofl»
JB.
Lignofis Ericxramulis Thymi ni.ignitudinc friiticst, velpocius Conoi M ir.fiKniilan.v, tcnuiori-
bus, eredi^, ia mulusalas brachiatis, tcrctibus, fijbrubeiuibiis. Foha cx brc. ibus mtcr\-all»s velud ad
atticulos taaujndiata, Ericr arborcfccntil Gauliutn tafligia, in ramulos rubtnde abenoda
ufculos florfs gerunt plane Hyperid, luteoa, qninis r(>bisradutist,oofiftanta,nuineiolibnim
n:tn Apicum cirris medinm «xupanribui Folia pcr hycraem virkBa retmet, fielio lefte. Toti floci
foliolA pulill.i viriJ.incia .id b.ihn fubiL-ifl.x funt.
Noscuro Gi^uhuio Corin Matthioli Sc Corm lcgitimaiu i^icae linulcm JBelli ad iiieaicaput
redu '
E rsMta ligfioia nniltifariam divifa, buxeo cortke iniBft^ viraube (nrgunt compltnes rigidar, li-
enode, teretes^fubidbeiicec. in plurimos ramos diriiar^ fefquicubitScs aut aitiores. Fclia ex advedb
oina, abfquepedictdiiciulinisadnata, Ma)oranz aut Cratattrii mtn<^ris, glabra, nervis pcr longum
excunentiDiis donata, innunicrii foraminulis So!i ob)c<fti percula cilc vn.1cntur Cunilc & Ttrfcrata
didtur hiC herba) (apore ficco 6c atiflrinRcntc cum .iliquo anurorc. A gcniculo ad gcniculuiii fcu a
pari folioruni inrcriori ut inque ad utriulquc liipcrioris paris folu nervum excurrit liiioi in caulc
elatior, ceu angulus quidain. Floru in extrenus ramulis copioli, ex quinq, radiati» foliu compoiiti.
fimbriati, apiciDus mulcis concoloribus, majores & fpeciofioies quam Aicyri, bfevibns atttnullis pe-
diculis nixi, ftylotriplicu c.j.'/a quinq,anguftis acutis iegmentisconftat. 5«»«» paivum, cx mgro
hifFum, m f <»^ir«/*f oblongis granam hordei imitantibus, e tribuscariniscompolius. Tam ilorcs (^uam
capitula fcminc gravida, (i rcraiitur, l.'!ii^Lun::Lini luCCnm reddunL
Delcriptio eik J. fiauhim a nobis mterpolata.
Indumetis& ad fcpcs.
Virti, Diurecicum eft & vnlnerarium iniigne. DecoSum & pocnm febri tertiaiue & quartanar medctur.
Trtff. Cam. Exfcreadones ianguinis linic, vulneribus & erofionibi^ intemls auxiliacur. Sangumcm
* coagulatum relolvic. Ciim fangumu fluxum f jlat, e^aotnodu coagulatum dijjolvit ? cAcvlum rcnum ac-
* tcrit:lunibricos expcUit. Scniina in pcricarpiisicu iummicates ad vuineraru bailama nuililccunda
expcrimcmo chirurgorum Monfpchcnlium.
OleuniLiypend duplexli^tur fmfUx & cemf^uam, & utruma vaiii a^d varios ftruitur. Op-
rardus ni^r (Menin Hypericiquod magnis laudibus cflert, & Bailamo caivis naturaii prifcrt, iic
parat. ii;ViniaIbi fe\t.iriT>> duos, Olci Olivaruni tt .Inj.Qlci Tercbinth. tb.ij. folioniin, tlorum &
leimnum Hypcrici icvitcr conculbrum aa. M. ij. Vaii vitreo capad indanturj & mioiencur per odo
mt dfioemdid^ <Undieooqn4jinirinMBi.&oolQiiiiu> afafemiuelierliiiiiamindlanairfiCflipeiitio
Heiittdecckftumqnaidraginta diebmpodim, Telcdamfiinbuminlvk ide^^
nat, calailo apprimd condudt, ktteniwoqim vennes necat^ 8c baiutmica qualicMe fiinKiiinem ioh
buit. D. Bewte.
Tindura iiorum Hyperici era-egiiim cft medicamentum in mania intus itmipcum S^Ufirmtti
mihi qtuique (xpius expemini.«kbn praeibt & in Melancholia. D. Nttdb«m.
Intef varias Hyperid virtntes onins Wc meAinille pubhoo a;grotorum plunmonim commodo intcr-
cvit Eft vcro prxlfantilTiinum ad lumbricos pellcndos ii flores in (p. Vint mfliil exhibcantur: id
quoil ccrta nobihiEm.uron.v cxpcricnna didici. T.BanbvL-n. Ati. Mai An. 1671, 1671. Obf." .10.
Non clt autcm hoc noviim expcrinientiun. Hypcnacnim fuccumad vcrnic-s nccamlos comniendac
Camerarius Sl aiii, uc liipeniis vidiinas. Schrodcnis, rupedfatif»^ nimis, Hypencum iumbnoot
&eaieait> fed fi tempoie exaltationis coIledDm feerit, aliis MC&cnkate deimoL
6. Hjptrteum Sjriaeum & AltxaxJrmm J.B. Hjf.fti» brtvmt C B. S/riiMJim Ccr. JbOXA
Qpfu)mpk> minora qtum noftri Ilui^pzi, quzfummis cubitalibus virgulbconfenim tanquamin
verncillis exeunt, pi-otert foha : fiores luteos noftrati periimiles. Deicriptiocft Lobelii, & nimis
quidem brevis, (cd tamen plenior (quod lciam) apud Botanicos non occomt.
Plantam ipfam aliquando cultam 6c Horcntem vidi in hoito inftrudiffimo Nob. Viri D. Carefi
Hnvard^ Ductt JNorfoicix ^acris. Porlunibnus cam cum «Hypenco pulduo Tragi coniundit per-
pennk
• • 7. Hjftricum folus parvu crsjj>ss ftu fmuatm Smtbnit-
In Sicili.i propc Promontonolum Tunto Ctrculo difium, non longe a Pif&«if«liancipeaem inve-
ninuis: quam poileeinliam>ViriNokIXC«ri(/>Aiw«rtfcn]aunTid^
allatam ncicimus. * -
* sta. Eadcm ei^ videtur qoam D. Getrg. Wbttftr in * Itiiierario (iio titolo Coridis feliis crifpatis depin>
£&dcfcribit : obOat qu6d folia caulium nodisplura limul accrelccre fcribat, quod in noibo iMMl
ervavimus, m quo bino ordme, uc in reiiquis congenctibus^ adveria intar ic onuntur. '
In maate Oljpmpo A&c obfarvavtt i>. ^imv;
HoraD
* «
Digitized by Googjf
I
Lib.XIX. T>e Herbis pentapetalis ifajcuitferis. i o i ^
Florem nnn vidcmus, neoluin enimcum ibidfcmus M.tii mcnfismeilio donieiac jy-at anwni
cm/c tercci, hrmo, m plui es ramalos & (urculos prxtcnues fparfo.
8. HiftrUtm NmnmmlMruefcJio C B. Parlc JbimH JbU^liljng-iMitt tOta OSonep^lDOtt
Rsdietm habetoblongam, tenucm, paucis fibdlis captlUram ; ex qua caulkuli tenucsj rufclcentes,
p.ilmiresclfcnintur, quos/i/w parva, ronm lij nummo limilu, bina .idverlb iTtu 8c acquali dilLin-
tii locaca cmgunt : quz iupernc atrovircncu, intcrius alba, aliquando puoi^ vei niaailts rubnsno-
tata conf^ciuntur. Caulicubrum fummis fimt palBdi hiid« unsnaagnif plarimis ftaniiiiiiUt do>
nati, odoratiflimij non it4 multi.inlideiu.
£x ipiis rupium iiiax.Caitlinliafianim ooenobio imminentnim fiflbris emergit.
• 9. Hj^ieon montit Oljmfii foltu circamsrgufti 4/^^'«;** Wheelcri-
£ rtitUct (ibrola gcrmina cnuctit tenella, faliu bino ordine alteniatim a<]na(centibus ade6 crebris
ob(lta,uc cauliculi penicus occuitentur, afpedu ptikherriino, 6c nrondique pilts hiriiiu videantur,
qiUBnvis folia ad marranes tantiim pilola lint. vcrum aim elongantur m caules ad alticudinem cir-
CMer femi-pcdalem aUurgences, augentur foliorum mtcrvalla, cundem tamen fitum retment folia
xanlb rclpect.i, h. c. binaadvcria alterno ordme, onuntur ; funcautcm rignra ovali, nciMii.i, piHiJc
virici).i, Hyperiu vulg.ins inflar pertula, utnnque glabra, exceptis margmibus qui valdc hirliia lunc
&: pilolr. Summa partc caulium cx alis febanim esennit florc^ aBi lupra aliot; quibaB fiiooedanc
vaicula criporcico divila OC rdi^uit hiqot gcncns. •
In mouce Olympo hSm inffttiit D, Gt»rg. ffbuUr^ & odcribic dcpingicque Itinerar. Lib. }. l^mm,
V%> lai* .
A* 10. Sffmetmt mtnm fufitmm Park. miiiimmm {ufiitum J. B. mv.nf 'jit.num, "Jtl ft
gliJnmC. M.fiifmimiUhmitGa,€l^lmt^^
E raJice teniii, lutca, nilhc (Tmplici, nunc ramofa, paucis 8c tenuibus fibris c.ipillata caulkulei fun-
6k nuroeroibs,tenues, tereccs, mnrmos & m tefram rciiipinos, palm,ucs &, longiorcs, ab exortu mox
ramolbl, rmmdit binis e folioriun adveribrum alis exeuntibus, & ipfis etiam in ramos divilis. Cai^
aueem modiin in fainos tandem divaricamr ramulos, 8c unufquifque ramulus in alibs binos ordme iuo-
divkfitor, tnqae ipfisdivaricationttm angulis ledenc /t^/i fingulares,pediculisieinunciaiibus autbt»
vioribus, pcncap<iali, ftcllati, flavi, Anagallidis lucei non multum diffimiles, petalis latiuicuhs 8C
in acucum ilcliiiencibui, cum plurimis m mcdio ftaminulis luteis. Calix floris quinqucfolius, cujus
folia polt florcm delaplum augcncur. yajcuU luccedunt Hypenci vulgans forma, in tema pariccr
JoaiUmenu divila. Foiui parva Hypena tieura fic colore, mioora nuilto, Serpylli paru, glabra
nulBs (braminulis pernila, neqiie pnniftiilifi inftnpta. Gomatritninliacetianfpeae craentat, mip
nikanienqo^inaliifc
In palciuB arenofe 6c flnrilioribas requieas agris oritur.
Pl.inmla hacc ab alijs omnibus Hyperici fpeciebus parvitate fua, cauliculoruni nn Iriru line, qui
dcnlb interdum celpiteterraroopacanc^ florlbusrariusdilbo&is, cauhbusuitirnii^c m cci-rampro-
folu«fi«kiyftii«unir. . . *
A. u, M^ffmiem» fidebnmi Tragi fitn fMnmTr*pQett9aac,' mmm trUhm
Farlc. Ca ^MwUiqRiflt^ SW^'»^
•
lJ4</<cexei plurcs, Ilgnofx, durx, cortice rubente teiir, intcrius albz. Caulti inde exoriuntur
dodrantales &: m.-i|ores, ceretcs, glabri, iina parte rubenccs, ramoli, foliis velhti per interTallA bmis
oppoiitis, lata bau caulem amplexis, mucrone acuco, uc triangula videanmr, liipernd oblcurius n»
icniibii^ infon^ liiKglanras, gjabris, minonbus & iolidioribus qu^ Hyperid vulg. Naru in fiunmii
'cau1ibu8cnunufis]utd,confinuksfedpauci,brevifllmisped£^ ficeodem modoiaipfiian>
gutis divarlcationum catilis & raamlonim S^lm panter tripliei^ Sc vatculam^pmin^le par» ia>
bus loculamcatis compolitum.
Indoinetii& ericewloloprdatimaimiolbaatglaieola ^
' A> I». AfgirtmGcr. vuksrtVuk. HrpericMm Afcrrtii JiQmmesiilt ^^mmilcJ.B, Un.Afet-
rmdmmml\,fimAMJmfmmmkbirfmmC.h,ib.ffiW^^
\
Ex raJice teptancc, fibrata, rubcntc csults cmittit Hypenco vulgari pares, quanior niembranulis
ceu alis lecundum longitudincm produdis quadratos, rubcfcentes^ ramolbs : Ftlis quim Hyperici
breriora, lanora prxapu^ ad i>ann, nervoliora, eodcra tamen ortu & odore, nuOil pors pertufa, ad
Miaiqnne iylveftris folia accedenna. FUrtt lutei, pencapecaU, plus dimidio minorei quim Hyperici,
pecaUs miranii fimbriacis, tnphci pariterflyio, pediculiBliOBnffimis, lariguuiettm fiiocumdi^^
attrini rcddcntcs. Va(calum lcminalc quam HyporidlldlUII* ciniikm tamca ^pmB (C tobm loCO»
lamcncib coaipolicam, tcminc puliUo pracgnans.
Caulibus (iLudracis, iiolcuhsminorilo^ JooonateBdraififuloi faiiBenpiii fcpraiaiiiibailwuiiidiiy
abHypencoEiciie diftingmcur.
CBaulMnm mal^hoc genus Androfirmum ImfiaMa, dbn noi mOam ia «imaulibasoiicfiiliii
hirfiitiem poopere pnflimiis.
Digitized by Google
foxo
UlSTORlA PlANTARUMi
A 1 ?. 4^>rg7gft»w»vi^^w^ fmfmim^ CAgfi, Ger^mac.
Clnf.
Hoc genm Afcyri molle eft produs Selanngjne dfalicum» non quadrangulo, fed tered & ro-
tundo prj:ilintm, qucm altcrnislnna (emperaroIimwyMi#, aadvcrib nal^^ utin Afcyrovul-
g.iii, aliquanculum tamcn magis orbicuJata, fcmmDCaale geftans /ara [paucos] qmnque foliis
conftantt , ll ivi coloris, qui tnti languineo fucco non inficiunt^ ut ilhus quod liccjoribus loas na-
icitur ; quod hunwiionbits aatalibos tribuo. Procumbunc autem finguli cauliaili, 6c recenter Je^
InuHore tui^Beii^ ai fingd» peue intaniodia iibras agentes, & liibinde noveUai-nuiiiikipiodiiOHi*
tes, fubaquatamenleWiHB; q^aradottefelidtertefepropagat ^ ^
iMM. Hatp plajitt in Occkbitalibas Angliar, locis paluftribus frequmriAni «ft, alSbi rarior. In i>ala.
firibus putridis & aquofis lati fe propagar ; & tor.is paludcs noftratibus 21900?;^ 8c ^Jogjj^f diftas occu-
poc. In altitudineni non attoUiturj rariiis ultra lemipcdcni lupra aquascmmens, nc. admodum ra-
mola eft, & paucos in (iimmis caulibus Hores gellat.
Huic eandem dle iiiincor Carrwhyllum paluftrem, fbliis liibrotuadis mcanis^ floribus aurda
14. Hjferiam tmemfmm Lob. J. E ttmiMofm» LMS Ger, fitpiiuim tmmiifmm mmm Park.
^ffmfkfbitiKt tnKutvfim^ milHu w/^A^^fA^niN Oa '
J.B.
RaJice cft craffiufbib, Iigno(a, rubente : Ctulkulii mullii^ palmaiibus & dodrjncallbus, fci^
tods hirluds, incanis : /«Aw Hyperid vulg^ ftdalbidi lanagjne obGoi: fiankm kteolii miiwritwn,
cajMtulis brevioribus. • ' • • •
Lobdius fdie noa teat&m minmedeqdbnHfpedorulg^ lUfic extnietTil^
vere lcnplit.
iaiHik In Infula Melita & circa Monipeliiim ih bcfcannt^iidiiatnlitfer hyamem aqiMe flagnliant
nobis oUerraa eft hcc ilpecies.
15. Hjftriam fiphmm ttmemofum vtl Hi^mikmGb^ C Bb*mwf^/5— tmqm U^fmi-
ctm Park. tomentofum majm Clnfii Ger. iooi,
Ch(.
Multts ramulis hirfiitif, homi ftratis praedkum cft, niunerofisocmfertifque /Ufirillosatnbieittifaai,
vulgaris Hyperici (imilibus, fed pUni tdmentoiis & incanii, Cj^ flertt (econdilM ramulos lutei,
pallidlores tamciij & minores aliquantulum cuim m vi lt^ari j quibus fucccdunt capitula feu vafcula
vulgaris capituljs fimilia. RaJtx eft dura 5c lignola ; ]ai ipfi edam rami pcr tcrram fparii fiibmde
fibras & raoices agunc.
fM4 In convallibus quibai3am non procul Salmondca creCcitj ubi Julio menfe florentes plantas inve.
ttt Claiius, ade6 lati (parias 6c diftiilas, ut ampti petafi otbero a^quare poAent.
Lobelium fibi injuriumconoueritiirChifiusquod pianum ftiperiiisproxim^def^^ Hypcrko
huic Hifpanico candcm effe aflerat : Verim tUm deft ipttoncs tum iconcs in omnibus fcrc convc-
niunt, nifi quod huic numLTofi & confjrta in c.iulibus iint folia, illi rariora : <;i:oLi r.iiiicii non
tandeft ut ipeaj|ldivcriiutem inducat Nos ergo in Lobelii fententum procliviorcs iumus: prae-
lefCfm.cum 6cMclitenfc nobis obfervatum Hypericon tomentoiiun Mon$idiiob idem fifle oompe>
tiniH; Nohiicnm etiam fenrire wdeoir D. Magnol m.Eotm. Mmff.
• A* 16. Aniirijf^mum vul?_areVirk. maxirnam frutefcens C. B. Sicilians iiifiif riwtfjaea Il(/jle
• • drefamon J. li. Cljmcnum Italorum Gcr. >CUtfan, OJ ^AtlnMeiOt^,
JUfoeicrail^ iignoGi,nibens, fibras lon^ffimasemkiienii FiimMligpnie, «elMtalia&&iqaicD<
lNtaBe»fOtimda, niMnria, glabra, {HnnufisinenAnneisdati. Jlfofaina exedvMo fta, Periclymeni,
qux taraen caulisnon tranfadigit, glabra, (upern^ arrovirentta,infemccandicanri.i. Flcrfs Hypcrici,
minorcstamcn minulquc ipeaou, obfcrvarione noflra, quanivis J. Bdnhtnus conrrarium afhrmer,
, quinque fbliis Ii«eis conflant, quibus totidem vindanti a lub jcclaj qiiv dclaplo florc ni:gentur. Vit-
jeuUimfempule quatn inHypenco rotunduisbaccam fimulac: eit emm mcmbrana ejus exterior feu
periearpium fcmcn condnens, ci^um & cailioilim« qood omen ante maniritarem ieminis exicca-
tur &are(c>c: vidcnir (looq, tnbusparribuscomponi,namtieijn ipioeflylosliabeL floresinJHic
Ipecie pediculis longionlf^ iniident quam in rchquis.
In «^wtis 8cle|ibM6cinibio&egiBribB iBaanfiDiet
■
• A« I7< tfypericum mnjvt Jrvt Anirof^emtim hditttbidi P.irk. l^ftAmm AnJreftmtam MSimt
* J. K Andrcftemnm inperieuJei Ger. aktnm ftlai Hjfirieif fnd idifAm Hffmmiiii
! C B. «utfflM-jtt. gfo^'lw?r.
Giulcsicfquicubitales&altiorcs, terctes, hirliiti, ngi;ii, pcr tot.im lonKituaincm, pricipuc fumma
parte ramofi, raniulisbrevioribus quain in Hypcrico vuigan; foluscrciins vcftiti, ex .^dvcrib polids,
t Ianug^afis,vcooiis4 qu^Hypefiavukaris m.tjortbus&ladonbus. Flerts c^u.nn illius mmoresnon»
'imSc palMoresc vafeih TCtaitnafiefaiiiia. Cahcum iegmenta ad margincs ietulis ex rubronf-
gncantibus obfita lunr, undc & coma piinftiiliiiiig|acen(ifamc6upulviiaioq!BK)dam4^
Radixiubcilhucuiofa^obhqua. ■ ^
Ab
Digitized by Google
Lib. XI5£/ •• Tk Herhis fmafetaHs '^afcullfmt, loz i
Ab Hvpcnco liitTcrt caulibus hii lutis, mimis ranioiis. toliiii pai itcr hu lutis, nu|>jnbus & bcioribas
& in caulc crcbrioribus ; quodquc Imcis m ciule extaiitjbus cii ct, Floribus (ut diximus) qu irti Hf-
perid flUiiQrilnis & paltidionbus. Cauics, tblu, ui univcriuiii tou pUiia paUuliiOreft t^\m Vtf^
perioufti*
Adi^Sciadnineii^ Jdnnienleikm .....
i9. .ifeJi^^i^ieHm pR^USMMif/^^
Col. ' '
£ rj.V/ff fibi-of.i, n^eiue, obliqua, pluret furaitu pedales &: m.ijores profert, nibicundos ra&
r::i - ; !i:nbo altematitn per longum decurrente, a geniculo ^ geniculum, cjules vcluti angulcH
Itb ciiuient::; abimo plunbus alis divilos, attjue geniailis corum & caulis foliu bims lurrentibuss
admodLini cx ojipoi^ro .iltcrM.itiin, .iti]'.ic .idco i;r A ciule ix;iTL>rjt.i VKb,iturj ut in Pcndymeno 8C'
C.impodarcnli Androljcnio proxim^ de(cribendo, imnora vero, acutiora, infernc albidiora, Ix-
via, & impercepcibilibus fer^ pundis nigns per orasdepiftl^ luoem edam cx pons traniinittcniia, uC
llypericum. Diffisit diis, oam dica Cttilis (uinmum non decreibeiim & minora, icd huic lcmper
ampliora & ladbra ad caulis ulqne cxcnmen ffolia (unt] ipsique cava vdot pelvicubt, per ambitum
.nilnutis dcntibus (crrata, ut pcnc fallant oailos. Florts inlunr multi, cn.icervati vchitcon'mbi, quo
rum calycum tohola & florum depicia luiit pundisiilis nigris ininutidimis, non ciatis nt in (upcnore.
Florum bocnantequam pandantur rotundiores& comprefliores (unt aliis, led oblongi paftiniper funt
dehiicKre incipientcs. Apnli & Maio iseille fiorec FoUola florum cava £c Latiora fupenanbiliriai
fimt nervifque pcr longum duAis, ac ettam nc caGcnm infcripta toncnifemi apparcqt. Maio
frudus perhat.
Differt h.rc a Campoclarenfi foiiorum tenuitatc, qiuc iUi minora criplo fcrc videncur, acuciora,
nvslliora 8c lucem uaDiiiuBeniia, aiqneiDiiniiiioimisnMioni'; diffi»cedamiiervonun(fifairiain
folus 8c flonbus.
Hajos ortns in campedribus Soli expolitis calidiorum regioiuim OrmolanD inculto agra^ ilUos
Tcr& in umbrolTs mont.bus, frigidioribus {epcenirionalibus locis. .
. Httjus hiilonam inti»ram e F.Columnx Bifi. mam eipii^ & rgrnrtm fiirfum tran(criplimu<>^
qoQt^jam pianttttiioc CM^ panun cogpdoL
• > •
jL 19. H/fmttum dmmifimm $m Mm^m-filw Ita J. E Afcyrum fvt HjftTioam iifolimm
- ■ glabrum nm ptrferittKm
oot;><yW/« CoL (eicgantimyenb^^^^
F.Cvl ■ ■.. ■
liu)u!> plancs riuii* tenuis efl, lignola, muldfida, fibrata> tortuosaque,duos vei tres caules pndo*
oens, cubiulttficaldoretyteretes, ret^, glabros, tenues, finnds.lainen; /Mw genicnlis^lqiiepo-
tioLtihjercndahabentes cx advcrto bina, ut fere petfiiliad videantur, virenda, nilUii ibraminrilii (Wt
Hypcrici vulg.tris) pervia, membranea, glabra, a nervo medio in nuicronem excufTcnteproduAn
finuaris in .ircum vcnulis; infcrna parte per margines pun<aulis rubris in(cript,i. In caulis imo fo-
lia rotundiora funt, minora, Hypcnci vulgans paria dcnliora, ob intervallorum brcvitaccm, ad
' medium ufquc ciulis lcmper m.MQi m longius dilUnaa [intcrvaliij p.ilraaribus & amplionbiis] ob-
ioQgiora, triuncuili long^cudmc & ickundali fer^ latitudlne: 4roodio cauhs vero ad iumraum ui^ie
Jemper decrefcenda, mmora, angulBomj» IK admodum cenoia £nt Fl«res umbellc iimnlaidinnn
cfficiunt, dum adlmc florcicunt, Cencauittminorismodo, fumnramcaulisfaftiEium occupantcs, ciim
in ramos 1-Iyperici modo non fiadattir, oalors meBno, Hypcrid noft diffimiles niii magmrtuiinc,
pundisnigris inlcripti leais oras petalorum & calicum, in qi;ibus pundb ilb nigii c pilo tenuiillmo
btgviffifp^uc fuftineri videnmr. DeHorcfccntikis Horibus, procendcnte ie magb caule caoumue^
alc iflje [ex quibu^ umbella componicur] dividuncur atque ami ibperalias altematim fiipemfls vp
dennir ; in quibus calkes frud)i||lnl)anc uc in Hypcrioo, ieminc^ittw copiofb, nigro, minntD.
Odor plantx, florum & fhiAmim pnefirrim leiinoiis: an|De iiiocom nigro-purpureum, flore^
fruclus ^s: ipliconi.i, ur iii Hypcrl«), trita emittunt.
Planu IwEC in montolis non admodum rara cil:, ut v. g. in rupc S, VstKtwti prop= Brifitli
. in ^iunetk montcjlisiupm oppidum Dtnbtgb in W*lUa & aubi tum in Ocadentabbus, tnm in Sep^
tentrionalibas Anglic n!(P(imUtf. Neque ver6 loca plana & depiefia peoiois avet^Mr : nam n
horto D. Avlia%% MKMInmnimayo Wanncedi iponm fmnt. '
\ ^ .v.i. \
- " • - *
De LyJim4Khial»te4.
Ujus noti fimt Gipfiil.i biv.ilvis, flores fauci^ qnaenoaildiinltioj folia^dici^ oUoQEaJ 9Aj/h
maila inccrdum rcrna aut qiutcrna.
A. I. Ljfmacbia trtw 1.R Gcr. Atfw iM9«r^M XMi/(ir«tir C ^ lmut mtjar vtslg^Mri
Park. 9clldl0iraillli)4l^i 0|lb>0GMRift>
Siibrubcncc rMiict, rcputrice, fummo ccfpice hrrente nidtur: CanUs aucem profcre ielquicabi»
lales «cbicobiralst. ih-iatDi, liirfuMs: quibui «i g:nicuU «baiwomr /Mic mcm «ne quatcrna.
H
ipil H I S T O R 1 A P L A N T A R M.
ranusbina, Salias latifoliz, acuminata, (iipernc atrovirentia, infem^ magis candicantia, lanugi-
nofa. Fhres in cxtremis ramonim faltigiis lutci, H^Twrici, aocii fnporis, c guinque pctalis com-
ao£ij, todiietn ftaminibus medium oocufonabus. Semim [pocuis vaiculum icm.] Coriandro par,
Mpoce haud fegmtcr adftringente.
tim. Ia«qi»&fcadiifosifidni»ttintf«iiittir.
«. fyfiiuMt iMtKlK^fi^f^fHiiabmMm OE hte» Mbiw J.& Gtt.Fark.
Clmf.
OjbttalJ plcrunq, aflurgit cMuIt, interduiD cdam amDliotie, fimio» doro, lanuginofi> fictilfo ol^
fito.: htac ambiunt ordinati quadam ferie quatema piciUK}, ftndi iionnuiu]tiam eiimi tema sd>
veriis inter fc pediculis filf^t molhaj aliquanmlum incann, quim pntccdcntis minora, aadi inido
fiporii, demde falivam ciends, infemiparte nigris pundtis chrtmAa. Cirax lummum caulem cx
iinguloruni foiionim finu prodeunc vel raniuli alinuot nonbu^onu(h, cum luiguLinbus .iliquot flori-
i)us, vel lingularcs duntaxat fitret, .pracfcrtim lummo caubs iaihgio, lutei, cum quadam grari»
Crcfcic ih Alpium Auilriacarum aliarurnque vicmanun t^f^nmm OMIfialttai fic
plurima : ut Ciuiio fic nobis obfervatum. Horet junio.
* ). Lyfimse^trftbs lnU» ffiut» C B. Intts alttr0 (&b9i« CoL
Cd. . . ■
Fj/;<i obtlnct ad fingula caulis ccnicula tema, hirfuta quam Lyf lut vulgaris minora ; e quorum
& cauiis iinu petiolis auas unaasTongis dependences lutei fi)rei, illius non diilmules, emicant, peft-
ttpetali ^ calyoe qniaquepartito. Caidu lenis angulis ihianis, ouibus, ni fallimur, flons ro^oode*
bant. In fiimmofdioCim cacumen raprarfOTtabatttTj quo aMtsdefaiohat, dewfe aupnintamm
fiipatum. FnSm omdpit deddendkis floribiB feboo flio oonceptacolo tsAos, CoriMdrino fe>
miniparcs .itq, fimilcSj in quibus ftmm» quz ob impoifeftionem obfcrvare ncquivimus. ^jUix ei
obliquc rcpcns, tenuis, plurcs emittit foboles : Cdore eft Cxtnnfecus carneo, uuus vero flavi-
Cante, (tbris obliqu^ frequentibus, crafsiiquc ipfnis refpeftu, humum fiadoniihBI^ fl^pi ^«"■■^r*
•eUurem bmentiousdiTiu : Sapore adftnngente, odore gravi terreo,
J^tifertkcc i Tulgari, fblioniaibrevkace & ramonim inopii, qoAm^ mttmii6diviiBciir«in
qninis flores ramofis cti.-im petiolis clari atquc plurcs fimul inlidcntesDrockicuntur.
Plantani hanc cum pricedente fpeaeeandem efle iu(picor. !n norto cultam vidit Columna,
non in Joco nacaJi crcfccntcm: Cuiiiuscameif podolos florum Inn^os ntxj, clivitj nc<[, pinxit ; &c
pcnarm nunuk» iionbus onuAos c foiiorum finu provenire lcnpiit, non iemper florc» iuigulaces.
* ^ jQg/hMiiiij /■ftiT I iif^ijtfmii CnJoW Jiwtxki ,
Senu«ubitalis & amplior frutcx eft, fercns ab radicc amltm iongiim, gcniculatum, fer^ ex toto
rocundum, cavum, innis habencem meduUam albam uc Sambucus, coiorc flilvelccncem, ramoiiun«
ramuhs ex oppofiaoenantihus,, refttij geniculant, ^quorum geniculis ucrinq, duo exeuoc iurciili,
£ibiilm,jWfiferenMmignimdiQe& fbrum Im quibiit foooodunt pwn iMB»
eelioUongi, in aaamm £ftwnies, nigri, /mms n«r™ ^ "dantiim oooriiiBiMn. Afaveritn»
in nngubs cauhum geniculis utrinq, ex oppoiito pofvta cemuntur, obionga, lata inferiiis, in acucum
dfffinaina. finepcooiisadhzrentiacernuntur, Lyiimachia fblii» iimdu, led mioora tamen. ti*im
cftctefliLloiiga, in acanun terminans.
Hcc pianta (^ansM^ fidaaf fimiBs « mttLyfimichig jiwr. CuleseiutcrifioNBaoiifipcnar
«nffltiem digici nunorii, qri fibcefeeme» mednlli ficcotd, utcshmi aivi emdHiit» ooloce fiil>
vefcuntj ficilt franguntur, intiifq, habcnt mcdullarum (iibflanriam dlbam, quac in ore a^ata len-
teiat : modon iunt, rei exigui admodum neque mgpaa odoris, praciertmi radtx : iignum cumali-
qnanta acnmouu eR aroanua: Q(dfaas noiii ooaviBie onOiliMio aWBBOti» Diofeoridiw fro
fBoeo tituanu Arabes lc ^gndL
In iEgippti Ibds hamidis a^ona'.
S. LjfmMeiaa iutta fiartjrlti»fi Ger. ParL Ir^tU» fiire £ktofo lnttt C & «//«r« Iftt» Liitlii,fitrt
fitfiffiuflK
CJm.
Fledalem habet «Mib», tenoem, ftriatitm, cavum, multis nodis fintnm : ab imo brevibus biois
ftlim vel potiusraginulis, acl iingulos nodos ex advcrfonaicentibuscinaum: quacdrcamediunicaii»
lem naicunn:r lon^ora lunt, .mgufta, tenella, exviridipalkicentia, tenuibti quibufHam venis ob*
liquii k€U ; cx quorum iinu enaicuntur unciilcspedicclfi, tenues, fuitincntcs yJcrww mulcoforum.Sc
^aina flavis foltoiis conilantium (prodeuntibus cx medio kmgiulcuiis tenuibus ftamuiulis cum aptce
aano) «dad^idim. Ralue aicitur longa, hac illac fe fpmSB^ ad cojqs mtemodia frequemcs
crefctmr tenaci & ^iaficapdlaiesfifan^qpalibas pkneqne «mMacg ftiipcl donatx lunt Adiutis
&propagar. ' . •
in foiGs paluflribus circa Sevenhu/i in IToIlantli.i invcnimus: Lobelius in munentibus foiUs
drca Gaxidavum,atq,imerTencramiuidam 6c.Gandavumj necnon m Hollandu arca AmAclro-
Nnperrimi^
Digitized by Google
I
Lib. XIX. *De Her^ppentitfHalif^yafculifens. 1015
N.i pcmiiic peridffiiuus iJotaiuaii. D. DUjwtrth, m Angiia, Comicatus £boragculis orieoofi
paite innc iimait
LjftmMhUt kiteM fin gUhof» fimitu BrtfilMU imumimtm Kfargy.
.M»rtp'.
Cault lenco, aiigulolo, rutfo, ferpit, & trium aut quanior digitorum interTallo, m pedicub digi-
tum longo tria iemper /< /.'.'' fibi appolita habct, quinque aut fex (iigit. longa, in ambitu (errata, *
lctc viridu, nervo &' venis.obliqaisGonipicuis pradita. Ad pediculuin folianim alii» p»>«riilnT, •
qumcyie aut lex di^itos iongas prvvenir, ruiiiui, qui umbellan habet infttt* SuidMid, £b(culis ml*
nimis qui nullis folits conpant ; in totum (angninet eleganriffimi oolarii; qailibct eonun
habct rhopali quo lcprofi mendicantes arcumcuriailc
Efhemm» Atattiucit J. B. Ger. emac Efhtmunm MmbM$t wl fttiiu E(iminm ff&mm ImL
Plrodit /«fitf oblongis, latis, durinKafe, velod Ifiriois, ieil tartien minoribus: cauJkulii ayra^u*
ribus, rotundis, cubito alnoribus, non abfquc adnatis : quos fupeniis quinqucrolii canciuii Loru j-
fhunt fiojcdi, haud magm liiiCcdfiv^ prodeuntes. Stmen liicceciit m rotundis capituiis exiguum.
Craffis 8c multis (ibriscapillata; r^JW».
Jtt AMninnfihinmoniibMS tam inyMitt qaaq> ia ^rfbrit cogiafe n^l^^amore Matthialft '
Cap. JL
De Ana^allidt.
ANagallis dida videnlr viris dodis Ai 8t jiAk^- qu^ xquc reprimat ac repooaf icdenl
prociduanii r4wO>-4en«cat«Dm cnt empuGita linit virilu. Verifintiliuft iUuaaoidBn. ao<
cepifle hti « Jnqayir «tr mkiUr twmrt Me tUcm, nnRnt «lliffl faeda eft ac k
Magis proprio nomineM.igicodonata, Belgis guiirfiel ttnttit Germjnis 43uitlt^(tl, i. c. fatuorum
filus,qu6a m iinunc veiiibuli fiifpenfa contra malcficiorum introitum pollcrc credatur. Migicam
lieriiam efle offendunC haec Plinu verba, TrMtptat «/tfwi tffojfmru, mn Stiu ortmn^ ■fnnfipiam «fmc-
mmm ^lmd /pfN«vr, ter falmtart tmm, tmm fitUmmm exfrimm% itJl frMafHM tffr 'Oirtt, Je, Bod.
FOnti i oolore hvacincluno, qui in fbnnina relucet oomenaccepit: e(t enim Ti^t Hyacinrhus.
Norx Anagallidis Qm. Voba ex advedb bina, in ▼ulgari itihai» ouculoCa. Ciorci m fingults fo-
ntes-petalis <
tnuineriim
horum alis iing^li, j>edbi»lis longis, cemniba^ hwentes penjis «d^ungucs jccaidaA, adeo ut doras in'
: Vlwob ioninalia per neaMlBMmtm^^
.1
A* I. •<intii>««ii^GBe>>Wffa«iiieiC:B.P>gk. tkfnimitim |LB. aMtjptolgCTIld.
••..-■ M . .
< Tbtikt ei alba lini{dex, tenuibus (ibris przdita. CMiEiMi/i infinni & humi (ufi, ndnuKvailC^letTd*
pcdiles, quadr.tti, L?ves, fbliis cindi permtervaUa binis, oppofitis, Alfines mcdi.r iJ.irikii, abfque
pediculis adiutis, infema (iipCTficic crcberrimis pundlis cx rubio nij^i icantihus guctatis. Fiortt ex
aUs foliorum cxeunt fingulatim, pediculis tcnuibus oblongis mxi, in quinquc lcgmetua acuta taci> *
dcm folia imiiantia ad unguem ier^ diviii, ^ calice quinaue angutiis, obioagis, acutis (egmentis
oompoilita Socoedont ^MaieB fei nNBMitatis in^^ lennnauaj wo planculx hkxIo grandia ; •
leminc replcta, qux per maearicmm cnnfTerfini (eu horizontaliier <lifiupu kmea eiRindiuit.
rum ftamina purpurea, apiculis btdf. Sapor mtius plants acris.
In arvisSchoitt. Seiimfle CM6»medfamgftiiyrfluiet| Semineperfiiftomaiyefate^dcmqnaljtw:
provenit xftate.
Anagallis moderat^ calida e(l & (icca, quantamvis CHofinaanns i^ffMi^ nnde pio vnl» y„„
«leraria nabetur, adhibeiiirgaBnfii tnienio Ac excemo.
Adversijs peilem^ nibifiiKeDnAidr, idnfurpata, ut poflquafn tA B!i '(tnvino fc. decoda ) me-
diocrcm hauftuni .icceperis, in le<5um tc componas probc conre<^t(is ,ic fudei Traf^.
Mulicr quxdam Lucetu: aqua c Phoemcea AnagalJitie delHllata multos liiffu/ione laboraates cu-
*avit.
Ad Pfathinni, tabem pulroonam, ftonimiiEtidum Scparoleimm bibac sger fin^oliidielNism^d
8c velperi aqux Aiugaliidis inaiik denHetB dun pori ladis i vMcn inlns anulAi y"*i>HB
infiftnlcSaoclHriopuma q.£ «dokoia^ fiipeiwni inilioiiflB ^edkeiMa.
tttm. ■ ■
Camerarios in nnrio lcribit, venatores in ovis frixis Anagallidem dare cani ab aliero demorfb.
^afline infieqnenti u(it eft pro torminibus reoens lutonun. Ejus deoodo utunrur Wei^rfuLbicae
jHBBeies In menabte movendis. C. Hifmmt. de Medicam. Offic
Vulgus deooquit eandcm in urma, & cacaplafiiuns forma, calid^ applicat pedibus ubi podagncis
doloribui intcftancur : quod Nobili Anglo prx oinnibus aliis pretiolis profuit, teftc Gualtcro. imo
niuici pcdiluvium ex urma cocta f.iciunc cuni quo i paroxylmo l.rrvs liberari videntur. Dilcucic
urina ob ialcm liium volaciiem D.Tmcr. RBbmfon. Cavendum cft niaxunc in hoc rnorbu j rcpcUcnci-
fcns : Semper enim peiGma (ympcomau poit fe ducunc: Quippe, uc tnquic Hoilinannus, cuni vi-
dere nos podagricos mori, (i humores influences repellancur ad viicera, aut fi vi(ccra x.\m fint dcbilia,
uc humorcs ad iuperticiem peliere non poilmL Jtaque (i diu iitperdic podagrici dxlcupiaoc, & diu.
Sifr % raad»
Digitized by Google
1014. HiSTORiA Plamtarom.
reuus Bc viiccra corroborantilxis maiicaincntis ck opus eft : topicis & rcpcJlsntibus oauiino-ds
iHKrdioenduin.
EoikpddsqnibuCiam Ag. Anigallidis ptMcnicez certo experunenco dedL £x OUav. AdiiUii
Gaueri O.B«r«.£MMw. '
WiUifius in imnia pro rpedfioo TenditatoecoftBm Ajiag»]lidB.floBe
HypericL D. Sonme c Doi*o. ■ t- •
SdoffciisooloreiMpadBiMedhnBffteftj it^oquc ukeriore d«icriDCione non mdign
In crannTiatinls regMMulMK, Iialia ficGatlie obiqiie abfie eft« nec lopeijQie i^iur 6oi« eft ^tmu'
000 miaus frequens.
Nee eUcer quim floris colore i pffBcedcntibus^ & inier b
I. AiuBiQafloreoblolccdpitipiiieo Ck&PMrk
s.iCMSfaflmcjuiie»M.- >•
./^Mj^Miftf «ffmiaim m/wiM Monil pNtUld. ■
Pboa eft tn humidiipniTeiiiem, yu iiiiiiicialifc fl»fa$kf geni etaalaeij *"%ffBr AiMpllniii nv
fbfldiwcM; capfulas loninales pariKrmiiierai
A. 4. Atu^aUM Itise* Ger. flort luteo Par k. /«fM ntmorifm C B. i*rM, UummuUriJt fomlm
J. B. gelloto l^mpermU . / ' :
MumerofiflhDis iibns albentibus auc lutHubentibus ^ f;ei)>culis deiiiiffis rMiUMmr, CsAt pliirei
. per (iemMii fpar^ infimios, tcrctes, rubencei^ ftliu pec intervalla vefticos ex adverlb bii^, quiin
Nununulariac acutioribus 8c minoribust AUuies aut Anagallidis maris (iinilibus, glabris, inrern^
fplendcntibus, pediculis brcvibus nixis. Floret cx alis foliorum exeunt, fingulares, tcnuibus & ob-
longis pediculis, lutei, monopetali quidcm, in.quiniquc umen iegtnenta acuta axl ungues feetdi-
vilii, ut pencapecaii vidcancur ; magniauline ^ iiguri docuai Aaig^diHttKWluiis.Wlxefl^'- fyjbas
jnooedit valailum feminale cotunduiii (illM^ 9Mq!i»fpKdteriKrleUiH)ltatflli^
ttmiff*li* flart cMruIee Pariu tamfait» Ai\niSt 0aL
Plures ftadm k tadioe rmm i^aigie, pedui loogjnidini^ quadcangidos, uc.ajba> A^Mfidyes, oui
deinoeps alios nunorcs k latere pcacRiaiic. cinADs per inKrvaUa kiQittfealis tk aouftiOTibi»
quam alue Anag.illide$ habeaot, & ad Gradola: foliorum fbrmam pbriinum rf^Tirtfln" atque
ex adverfb femper naicentibus, utplurimum binis numero, iiuetdum etiam temis, iar6 puiribus,
ijipn liiijiiiiiibi iii imlii iniln ' |i i'" 'li ""i |>.'i*" «"liilaiii iiiiliniir iiMiilli. 'Jimji
inui caiiBcuhiijier inUBraMa fimii ambmnc, fumnoo failigio fuuinentes jbr» poicapealos, 0011»
«eerolei» unibjfin>tiiini parpanfcente, 8c phamioeii majores, 6 qeiba» eidimr eiigmibiiinabu
Abundi Botes prafert, & plerunque toto crimeflri fpatia FJonbus fuccudunt orbtailaria.«i|^db^
ut in reliquis, fimile femtn cctam continentia. quo deaduo iequemB anno novz flaiMl |
' tur ; annua enim five adtivalis dunuxat eft piaMlki jn% . « - ,r ■
1.«««. . SennneGadibitf ac6epa>MoqeUoame& •r:
Gaf. XI;
A. AntbyJlu msritima Itntifelia C K Paric Jbiti. km^tUa, ftv,-M^emtU»*mtm» Ger.
Cluf ^ " ..
LOngi latcquc fumma arcni leipi^ mnmiquc ramu humi jacentibos pnedita eft, tenuibus,
lentis, ficxibil^us, quadranguiis : qoos maua ambiunc /«^ Anagaibdis aut AUnes fbliis
non diOimilia, (ed craila admodum 8c fucd plena, ( ut fiutt pleraque Pclagicarum itirp»-
um) bina iemper ex adverlb altcmatim narci;ntia. viri<!ii, glabia, ulfo guftu : incer quc extre-
mis ramulis flotcuU vu-eiccntcs, qumquc ibliolis conftantcs, inhB quinquc ftatqinula paiiida.
floribus fucccdunc vafiaila giandu, in quibus famiit* quam pro g||tfM||i hkIiIm. iBMlrj^miiBefc
Inarenoiis maabfiBnia|LabiqueietciaGiiauM Angliak 'jtttait.
Hsc pLmu quanniAlfwi aoowa. laaai|iib((( inc flaMlMh/ tm^Mm cam.Aliiii^
ceawnicj ide6tiiM»Mteffp» 111 1 t^gf^^v^
CAP.
pigitized by Google
Lilx XIK . jDp Herifis pentafetaHs yafculiferis.
1015
C A p. XIL
DeAifate, ■*
Aliine &\Gtx cfl quod i>-^, id e[}, lucos & umbrofi loca pr.rcipuc amec.
Aldnes nocx geneiicx func tolia conjugacim in caule {1x3., calyx ad mo^um f}oris ui
plara (egnunB, teu mavis f«iia expanfus, valcula ieminalia ItmpUcia, hoc cft^ in plures ceU
lulas leu loculamenta minttn^ diviia, &miiiibai mediiun oocnpantibus enerius pnMegeate vafcub.
Haram nonnullz pneter reliquamm nocBim WfHlpeiilff tUB&a ibnK. atqne hoc refpeftu ano-
mak, quas feoHiin coIIe(5bs primo in looo eahihemM. Qox penwpcraii matt peohittbeat
in roiedio btHd^ vcl dUc^ uicegia.
Has pro Aliuiis habcndas duciinus ob convenieatiam in reliquis noCis, qiuxnvis petalonun na*
ineio iD iis diflcwnr.
A. I. Al^ tOMfiudos CaryofijBtuUtt ^i{Jm> Hd^hmm mMinmi, j^fiH vttp» gjiAr»
Raltculs z\ :^k>3.t tcnuis, fib! 15 donata: Cj«/;fr</; ^luics, fcmipalmarcs, tcnues, tereteii, infirmi,
rubentes, crcbru genicuiis mcercepci Ad (ingula genicula apponuntur /o/m cx adverfo bina, cau-
lon fere amplexa, dimidiom vix oi^tum ionga, c baH iadulcuia in acntum mucronetn Ien{im do*
linencu. ffa/iw&in iiunmisiainalis»4tb^ tetnpecalij ^ qniaodiceliqnisilo*
lofteUdiaisfifacMiaciliseft.
Vere floiet tn dareoiis ftcrilionbus frequens. Hacc planta cadem proaildubio elV qaim dcfcri- LtetH
bit D. Maznol AUines vcrnx giabr.v titulo : cui radiculam exilem actriDuit, circa quam aliquot [»•
IwLi angulta, oblonga, glabra oiiuntur : cm/kw/w» uncias tres aitum, duobus aut tribus atticulis di<
ftinAam. hink folik .irtiailiinr^ aippla^npbftii, IW^ feflUHlqm ^ tmitmnk m^^aAam in diirx vel rpfly '
mmdos diviGun, qamum quiltbet flonm nnkom h&et fblkdis albis 0QinftaneBm« quibus quaciiar
foliola viiidia, acut.i (iipponta funt : Succcdcncc loculo oblongo minuto fcmineplGnBb
Circa praculum luu Gramoncii copiolam mmiic vere cum Horc 6c fcrmne.
»
* 1. Alfme Alfm» mimm»gUbra C B. Park.
Piantula eft flofcuiis eleBantiffimisplaoeMi, es cniiis r«Ace nifefcente, in fibras oblongasabeunte
€Mi£euH plures in terram redinati, fSic^t roultis, priorifaus innilibus, fed gUbris veftici, prodeunc:
ex qinlnis pedicelli iindalci rarins triunciale-. nudi eflTeruntur, qui m fummo in duos, rrcs 8c plures
pctiolos divuiuntur, 8c linguii fu>fai!urfi elcgantem, ftelbHni, quadrifolium, pundhilis inlTgnituni,
album, vcl ctiam p.irpurafLcntcin, tx calyculo emcrgcntctn, fuftinent.
la Heivetionun moncibusa uc montc Frado^ &l ad Tbetmas Fabuia^ aelbte BoKns, teg^^^i
ritnr. •
;. Jlftne mufetf» Park. Lugd. muftafa ^fiiMjUm J. B. tau^Ji* miifetf» A» Al^
lMxifr^0mV>M^mimm»mtmmmQAi
Tcnclla admodum & iniirma e(l planni]a> vehtti mnibo teme fiperficiem opmenCf {Milnunbas
& bipalmanbus ectieulii interdiun duas auc cres uncias longis, prstennjbiB, Mtnoni, quorum nodis
felia adnafcuntur unciaiia 8e Mlccmdalia, aliqaando vnc remundalia, fiii inftar tennia, laetd vi-
ICncia; j minimu CK qaatuoi- foliolis conltantas, albi, Spcrgula: fade &forn|^ quorummedia
efxtil: albilluni, nodulo vindanti inhdentcs, occupant. Floiculos iequuntur ca^uli exigiu, ipa-
dicca »ut atro-rubentelonine, PortulaCie iai, iardi. SsJia gndlil^ inntilb^ «tioiilatim Sbsaa,
ia Itacpianta rantilliim amaricancis laporis perdpimus.
Moadom iumnus a^tibus umbroiis udilque fer^ gaudeb lii montibns Stirix^ it^nque in Jum tc tnut:
Sakva prcq;i&Geaevam, iocis humidis & umb(o& H faacesti nqnuiini fratnfiginet obfoTavimus.
Jnlio 8c Augdlo florcc. Ten^
* 4. JlSni tmntsM eafilUeeo folit O B. Parlc Aljnie Stxi/rags ai^mfiiftli»
ttm* Col Sm^n^* mmmm HeaftHtmm Farit. p. 418.
In flixorum rimis rupium prxruptarum, & eorum cavis umbrolis, circa D. PliiUppat antruni jE-
quicolorum, ab.iqiiL- pluvi.ilis impccu tuta oritur h.rc plancuia tcnera pulilla, quac angulta oblonga
fJia proferc, Saxili agix nugnx Matthloli modo, paulo latioi-a, albicantia, nioUiora, ^ vicioilorum
gcniculis bina prodeuntia : ex quorum linu alir, & in (ummo fioftt, (^ndidi, quacuor foliolis con-
UTU&h^uninihai uitus mulos, candidis, tenuibiis admoduia, florentes Maii fine & Junio : quibus
utriculi(Picccdunt fec^ orbiculares, paryi admodum, Miid feminis magnitudine> caitilagixieij in
qumquc o.as divili, Ocymoidis modo, in quibus fulvum, obfcuftiin /«Mai^ ininntiua
Foiiis cancum lanonbvis fic albjcantiiwis 4 pr<eocd6nce diHcrre videcur.
Siffs Altnan
Digitized by Gopgle
^_ I ■ ■— \ •
1016 HlSTORI A FLAMtARUII.
> j
^lters/fttia. Alccram hiuc limilcm M majorem duplo in nwHiiis maridmis Ncapoli oblervaTic Columna,
Autumni fine florcntcm, ruavc-rubciirc flore, peiicaipio obloiiRo, .ic-.ito, in quo flmcn cxigmim,
VuIgariooloreJimilc. PUnueft repcns, r«scl cum Horct rc(upin.uur: flaiitc Ataco aliuitur undi
ilUquegaudere vidctur. '
Hxc edamplanca Parldniono bit deloibicar, primu p. ^8. iub tinilo Saxifragx nuritiiwc Neii*
politanz : ddnde p. 76;. fiib dntb AUmes repends anguftifbbx tiorefuaverubenie.
f S*xtfraga grammta fidfilia jUre farvt tetrafttsb. CmyofbjfBiu minmnu mafcofm nafirte
M. Ss4^' At^iemm A^m^ Ger: «iiia%ddGr. ^gUOMm^ •
F«fo*^nJEioatniaoHiemdifpofitaj anguAidima, g|taQlinea,gUbraj oblciirftvlridia>niiicnmMaj
feraunciam longa. CauUi ex eacicm radice plures eMunt, fcmjpalmares, tenues, infiimi, rotundi^
humi procurabcntcs, ramolT, glabri, crebris geniculis intercepci, 6c ad linj^U gcniculn binis fctliis
(iaStx. Ramulivero c foliorum .ilii.iltcrnib iiimpsr excunr. /Vcr^/ quoftic c lolion.im .>iis .iltcriu-
tim enafcuntur, iingularcs, pcdiculisiongutcnuibus fuln, tetrapeuli> aibi, perexiguij ccaiicequa*
drifolia SocoMk ^tKlm ftmmalt rotundum AUines, per maturicaieein membruiaceum. pclluci»
dum, femin^us psrexiggis ni£s n^ecum. RadiKnnnc iunplex nuoc mnkifida pluribot fibnllis op
piilata. S.ipor plannittacrif 8c ranmniriitw.
In uligmofi^ inque polow fteriliodit» & hoi^ Fer tociun ierft
arlbtem irorct. ... - '
Florcfd plenmq,mutiIo, fblioUsillisalbu Ijl: pct.ilis qiixHoris propria (unt, caretxe ; undeeam
iti CatalflgppiaoHnim CanubrigienJiumfiQreliefbido &mula>io daMMaaiavimas.
2>.P&r.
S nHkvpaiTa. fibrola tmMaSn diiHmdit tenues in&mos, felcundales, geniculatos ; foliJmtaa-
tlii wQiffas ad uneub Kidcub dn^, utin pnecedenta £ goiicalis fiferknbuf verfibemo'
^jiai canjes exeunt fiffaiS heffaaoei, tccrapetali, vafcuto (endnali membranaoeo, petdis fflttceoca.
^ iodufb.
A pntccdente differt fbliis 8c caulibus fbrdjdc viridibus cx fufco fcu brunrio ; raJice annua ; qu6d-
qne non reptat ut illa, aut ex caiiliculorum genicolis ratliccs agit.
1» ambuUcris horteoiibitt GoUegii JBaiiolaifii, ia^ novalibus & arvis roquietis circa UtJJ^tm
flc Cnpltj agri Oxonienfis.
A. 7. MiHtgrans mimma Ger» mmma fivt Herniaria mincr l'aik. Pelieomim minmnm fivt
RMdiet nitinir parva, alba, iimplici. CW«r digicalis aut altior, funplex, rotunduiL yaUinino(aft
pr.xtcnues, rubentes,/o/i// veibn Thymi aut AUincs minima: figuri, fed malcis numcris mi»
nonbus, .iblque pediculis immedi.itc adn.itis, ex .idvcrfo binis, glabris. Tutn caulis tum eti^m ra-
mub biiariam dividuiitur & f.ili.ii . iiluiuuUxpui^. Ex iplis raiiiuiorum divortiis aut divaricationum
angulis onuntur y?<r</ lingukres, pcdiuM P<^o pl^utful<>! rationc lacis long^, tenuibusinlidcntes, tc-
crapetali,albq,mmiicilfimi: ^1nis itioodunc vtifad» f\muaBm roamda. 5aniM pcc enpicaKvix
oon^icaa.
• j&ftate vigec in ericeds fiboloiis Sc hnmidioribaspri&rdni.
8. Tttra^d»*fivt ^lfiMrftUti igcaiu}. B. AtnbjfBn^mmtim incaiuPirk. tnarit. Alfin^ttitCJ^
mmmit tntmm Alfiinfiibtt Ger. Ldbi
J.B.
Hnmi fpargit numerolas ctmlicuki, palmares, (ubmboites, crebr6 geniculatos, fUnnde bi nrnioc
divilos : quorum articulos folia vcftmntvcrtidlUnm, Alfincs niiiiora, per exncmum rotunda, gUbra,
incana, bma &, ctum quatcrna, foliolis mcmbrancis luccntibus lubje^is. FLjculi aibi, copiolifGmi
extremis cauIiuna|amulorumquc accrvacim congefti hjcrcnt, pulilll Radis limplex, brcvis.
In vineis ctrc^ieaanam & Monipelium jper tocam ferc xftatem IkMec : iolu tamea uc re^
I>.Jtf<(igW«noaincana funt, fcd pallidivhii& •
9. Peljfgmum angufiijfimo graminto fulw ereiium 13otan. Monlp.
/ lagncl.
_ £x rsMtula cenui palmares & lcfquipalmares cauliculos produdr, ereAos : fdis habet ex aruculis
bina,anBnftifltnia Scoblonga, &. qux in (lorentc pUnu utiplurimum ficca func : fitm cat ramulis
plures prodeoo^ cctn^enb, alb^ quibus cotidemfolia viiidiaiiippofim Butt, SSmmp parvum.eft 8c
nigricans.
Tcmpw (3 Annua efl pLnt 1, qua: Julio 8c Aqgiufto nrH**^ floeec in nittgpiAas labalofiE.ikomm Boubv
aedpropc Monlpelium. • .
PlanMm huiclimilcm li non eanddhi dim Monljxiii eilem obfervavl facis frequentcra in agro-
rom maifinibus, cui radix liraplcx, lignola, alba : (aulei plnrcs, icmijpcdales aut dodrantaies, tcrctes,
Centies, (atis firmi tamcn & crcfti, crebris gcniculis, ad quorom nngulos /»//« bina anBillifliraa,
vix undalia. & vcrsus lijrumcs c.iules duplo oreviora. Caules inprenuparce r.ir.;uIo5 hiiiOuiic non
binos ex adverlb ieA aiternatim linsulos, m quibus ut & in iummis caulibus ex alis iolioi uiputi icuh
paleacei exeanCfpaivum, ptillum,nonnihil compreflum 8c fiibi0tWidimiySiM9 COotiaeaiKa. f Joiem
non vidimuib jua «nim pnceriecac, Septembrimenla
Digitized by Google
Lib. XIX. 'De HerbU pentafetdti yajculiferis, loif
z. Aijw£ pentafetaU genMiM£ fetalis hifidk.
u Grtimm kneMiuiemmmmmm mMniKum Horfc Logd. Btat
A. ». CaryopkjUus !j<iIo(fem aTVcnfu glaier fltve majare C B. GrMHm UtKlmtbmm GtK. F^L
Cramen fuchjit jivt ItMtMubtmm J. fiw ^dittfrtUOJt*
TcDUt &infirma radkula, fumiTto cefpitc RenicuUta reptat, demilGs t.imeo altius fibris. Coliculi
tnanei, quadrati, dodrantales & cubitalcs. geniculis diftindi, ad quorum unumquodque bina foliM
gfaminea, acuca &: ngida : cx quorum alis pediculi exeunt tcnut-s, hiriuti, quibus inlidcnt flofciJi
anKBiii* caodidi^ c quinq, Soim profunid^ fiiiis 6c llriatis &)inpoiia, in quorum medio apioes ctocd.
DeliiloBntfawiemeafidsqaiM Ci^iMM&ooeditpi^^ne^ln
panibas ooagmentatam, ttmen ooniinens.
Haec J. Dauhtnus, quibus adde, Cauleni prope (ummitatcm in binos ramos dividi, utrumq, deini^e
ramtmim alios binos, 8cc A.d (inRulas .iut*n c.u.lls &; ramulorutn divaricjtioncs c\ ipfo anj^ulo
cxoritur Hos umcus longo podiculo nixus; qui florumfitus huic cum Caryopfayllo hoioitco arvenli
aliifquc liuj.is gciierib phnris communis cJl.
In fyhm, ic^bi^, & dumetts pftfEm : Vere flocet
• i.Cmyttii^i»blUm,fJmirmM
MiudiicBnniikLtgicalaeft: nondeiaibiclU tanomid^^
A. 4. CgrjefhjSm holofiem arvtr^^Av fitrt mitmt C B. Grmm» kmmithmmmaltmmGac,
lcMcansbtmum minus ParJc Qrmmm tad^ Imemitkmt t0m$ & fimU» Mu J. & C^e '
kffcr .5>tjtcljU)o;t.
Seriiis hoc florct, teniuonbus, quadraris viticnla ncrvo medio tcnaci & vahdo fardis. Folia bina
oppofita, breviora & viridiora quim in vulgari Leucanthemo. Canks eandem obIer\'ant divilioncm,
Sifierts eundem fitum cum illius flonbus: verum long^ minores iunt, & pcJicuhs prxlongis infi-
^nt : quinquc pariter fohis conftanr, Tenimail ungues icafiflisj ut mcuriolius ipet^antidcccm vi-
deantur apicuhs rutilandbus. C«AclriaiIiaqiii])queaciica. Ct^iiikaiBott, tkkmg^i r^SuS^
ter fibroU, lerpeos. •
In pafcuis &c vcfcetis, intCraiw geniftas, pntdgtun ieio arenofo, exit. Um£.
Rationeiociinquocrelat McieminQgniiieri^^ fiqiiidemin aggchbuspaliidumEhenfisinlute
colorem glaocum Car^^ophyilocum oifacine^ Cc cwbs finuDrei brevwrti^ ut diverCun quis pofiec
liilpicaci plantun, »
f. CarjopLj/U.-fs holojfdtt Gar. hilofi. aTvenjis birfutut Park. hol. arv.lirfut. flore majtrtC,^
JiMrKuia miaru ptlcbro fiyre aUxi }. B. ^^isiaot^, aQOUfC^CaC, tDtt|^ iaCglt ttl^te
flOfeKB»
RtJix ei gcniculata fiib terra reptat, ad nodos fibras demittens, & fiirculos promcns. Caults
per terram Ipargit coinplurcs, tcictcs, hirlutos, infirmos & hurru procumbentes, /<»//» cin^tos ad
iinguia genicula contrario htu binis, liirlutis, Alfincs Myolondis anguftioribus, cxceptisiis qux in
caulibus florigeris exiftunt, qux xque lau (iint ; aMqoe pcduL.iis c.iulcs amplct^ntia, qui infiim'
nucanbus fias inbinos raraulos diTtdunCur, & uterq, ramutus m bmos iiirculos, & imuiauiique iiir*
cblus deinceps ordine in alios binos, donec ad extremos ventum flierit, appofito flloretn dniufca-
jufque divaric.itioiiis aiigulo, pciiiculo oblongo iniidente. Sunt autcm fkrei anipli, florihus Gr.i-
nimis icucanthemi di^ parcs & lunitcs, peiiupaah petahs in medtobifidis, ftriaci, cum itominuiis
in umbiltcb plunmis apioes pollidi luceos mftinttitiliusi Celix pariter qdngae&lius. Folta quoque ,
tt florum cahces Itirfiiti.
In aggeribus terrenis prope Cantabi igiam ut v. g. ootte4SnMMar dido ; in planuie prope Nem^
mtrket inrer vcprcs, in via qux Lc^^uin duat iiucr Tnm^ugfim 6c Hmmifim, & ukl» AKbirf V>>
cum, aliilquclocis plunmiscopiosc. Fiora xihue.
6. Alfnc CaryofhyUoidts tau^Ji* mmUMf Limpn, A» kmatkmuritfiikiro fiire^ /Uk temi^
RaJix ei lignoia, viv.-ix. Cauhculi leu ramuh muln, ut in Car^^ophyUis, Iignoii, cortice cinereo
tecti [vctuftiorcs intclligc] gcniculiscrebns imcrccpo : ad quorun^ imguios ex advcrlb biiUj
Tunicr minimz vclSpcjgulzpurpareac,anguiU, Laric^ Canhculi ramofi, mfinius glabri, fnpe.
tius hirfun jieres gcftant in fiimmiatibas longts pecticults hirfiicb inlidentes, magnos, albos, qutUqi
pecalis incus thi.uis, liibioti n.lis, non Hflis in cxtremo Lychnidum in morcm, .ideo i;t iritMer.,
Ltniflorcm rcierat, non tanicn periiitic caducuscll, feddiu ^mu, /amma plurima contineus uib-
hitea, vA cx albo ad hcrbaceum colorem teiKlentia. Caljx hicfucat^ qilinqnefilliM(» ad modua
floris expantusk yafetilm» ieminale kogiuiailun^ ctafiumi
In flMote T&Mn meiiitt Juoii 6» ftniib
Si
Digitized by Google
oi8 HistoriaPlantarum.
Si J. Bauhinus candcm nobilcum plantam inteUijgM, figura ejus vitiola eft, petala flonun bifida
Kpnelentans, nec minus de(criptio, qux florem ei attrilNik luiii diflfeieiitein sb ^hoius Auricols
pigcedentknoie; Rdfiqua ida^^U}oaai9dm€oumSttm.
Tocus candjdomolli J.cnfoquc tomcnto eftobhtus, utvix aliud qujm tomer.tum cffc viJeatar.
. Ctbeuli gqiiculati, dodranuks, t fingalis g^oioilis bjna proierunc filut^ ex adverlo iica AutkulK
miuis (pecio^ flore paiia, nec fiuml dHSmOi, d IbliHn exdpias cum mollitie tomentuin, ex qix>-
nun feiu fcbJnde inmu!i propagantur. Oulis fupcrior in ramulos pluloilos abit, quorum unicuiq,
/df innalcicur candidus, Aunculx nuins fpccioid florc 7- Horum c«/^<ru conicncofi quoque, internc
verd metnbranci, argentco (cL feu marg.iricarL:in ipicndore IncetlC. SBCandunk nnwkinini divifr
nes nmtedam breviffima folia aisenteo coiore nucantia.
Ei Inlia ad nos ventt : LoGut nat^ iMmtndBnir.
8. Cnncpbjiui arvadit mnUMenn L B. 4W. wmM^ Raric. i^^m Mm^ Ger. «rv. uHh
beOitmfilktlinOB! imWlBl^
J.B . ' - ,
Oara eft & fibtefi nJkt .- F»lia crallioca, latiora & duriora (unt quam Aiuknbi nmrit pulchi o
. flue» nec ica acunnnati. CmJUuU teau«»parrt& lotuiidi. ipiithamgi,tribitt«nt qnatuor geniculis
diftmfii, c qLiibus enaCnmor oppofta bina /«/», inlerioiwi» qiue i radicc protdienuit xqualia.
Scmniir.inbi.s iniu-lcnt (cx .luc fcpcem, aut cciam plurcs ve! p.n:L:ores, longis peJicuIis fiirrcifli flores
jilbij iilius rioribui Jiniilc^. IIos dccidcntcs fequuntur captula^ parva, longa, par^^uni fcmtn uicIU'»
dentia^ tcrram vcrlus reHexa. •
Inter icgctcs varus in locis occunic in r^onibus craoimarinis ; in Angjiaf quod £ianif «vn n^
C.Bauliinwiiuc lefatAlfioem vetnamDaiecIumpd Iifri qoc J.B«ildoD6ftIJnnniattluik
ticum. ^
* 9. CmjefhjSia htkfieui Alfhm latiftliiu C B. Alfiiuu latifoliiu Park
C. B. fnJ.
i\<\ r;iJ:':cni tcnujr.i, albicantcm, filirofani & rcpcnccm, cauhcuh aliauot in terram redinati, hir.'
fi.tij ttiuni t]u.uu6ivc uncianim, fflm paivii, lubiotundis, latis, bims fibi inviccm rcfiwndentibus,
fiirlutis & craflis cindli, exalarum lui.i pcaiculorum inftar ramuli e.\urgunc, finguli fiarem unum
calici viridi pniiio inclufum, dcin qmnqucfolium, magnum & album iuitmjenc^ cui eaytuitm dtti
longum, fcmen oontineits ftjcccdic
lMu£ u Valcfiannmm Alpjbus^ loooGiMNmdiAOj&drcaFabaciasr^erinir.
fma/eeiu Park.
C. B. frad.
Et hip rsdieKUtkregam^ ^m&Atemi, triuodali, levicer hirfuto, circa quem feliob parvxa
eUonga, acundnata, Una f%i oppoGta: fibrtf in fimuno luni, cemi, ptiocibus miaores, purpo*
rafcentes, flcll.x- in niodum difiX)lici, ca^ fidialis Tiridibos alcoaacim tcIuc imeroedenctbak
iMut. £^ l^Tenxis I liipanicis allatus efl.
* II. Ci7ifi}f An icJigj^Mtf ^/i^
C. B. fnj.
Raditulam habec exiguam ; cauJcm p.ilmarcm, exilem, ronmdum, geniculatum, pili^ ieviffimis
donacum, circa medium in ramiJos, & hi in abos biaci»i.»tum. Fviia .iJ ladiccm paucaj .ui gcm-
culum bina, ex oppofito rcfpondentia, atfo-virciui.i, anguiiiflima, unctam longa. VL^Uuli .ilbi, quin-
quefolii, ex calyce prodeuntes, iinguli iingulis pediculis mfidcnc: quibus exigiium cufauluif mmuco
Jemine refertum (uccedit.
■ laAlpifausprovenic: ia AnfiriacmooceTaurero.
* 1». Ctrfe^gSm hltftau mmasmi uugufiifclins ulim (A.
m Park.
C. B. froJ. ,
^ Et hic cauliculo cft tcnui, gcniculato, rufelcentc, glabK), trium quatuorvc undarum; feliit o^Aott-
gis, anguftis, glabiis cmdo, floribus albis quinqucibius, & pracdi^o [_ AIouio lacifoUo J mulco mi'
nonbui.
in horto Dei Burfcrus lcgit.
i^- Cmj^lbH i»l^emt«mimt0m^^(>Um C,B. anguflifolimtemmtvfui Puk.
C. B. froJ.
Hic cuuluulit eft patmo minoribu , tcnuibu^ rotundb, & parte infcrna gcniculatis : fupcriol^c
■ parte nudis & parnc glabris ; qui If.nini in ramdos brcviflimos, ex alarum iinu, cx advcrio iitos
cividuntur. Folia habet oblongiufciila, anguftiffima, rcflexa, ob toniemum niollia, & cx viridi
allncancia Cauhcuius in cres pedicdios, binis foliolis iiiftentacos, e6ique obioagos, led longjcu*
dine«migjies ahic, qui iiogufi calyoem viridcm fiiftinfioi;, cni jhf nnus, Sique alm 4e quiogoBfiH
Ckm. I^nc in Gruuda ad radicem montis copioii Albiani cMnV«nb CfTtk^.
Digitized by Google
UbL )QK T>e Herbis pemapet^ja/culifms. loz^
CMtyofbjOms ftxatilts filtijiiofxs CB. ^k,
fhyiHns majiss Thal.
Nofais incogpid (unc.
SUdiem habec (ilM-oUni, tenuiflimis (ilamentis captlktam ; utuk (m/m emergnntpluiei>palrouai
ft jattnium feftripctiem alri, rotundi, hirfuti, infirmi^ plarim6m nmen ercAi, feliis pcrineprvdb ^
UoiionofiBs daGi, pallidiib vii«ntibus 8c bnoribu» ^iuh ^Minentis, Teraas iinam panaaKiintofi,
TMm nofi cofltrariis inttr Kt Hngutii Versus (nminMBM ^(det in Vlnos numlu lUviiicsniat,
& hi deitide in bmos alios minores, oppofitf) ad unamqudmque caulis divinonetn in ipfii divandt-
tKtnis aneulo fi»t unicOj m peditulo admoi^um brcri, cofitta quilm in Ai^ tk. Fi<mj autem
pennmstau funt fttslis longis angu^lis m exrremo (iflit fiirnr^ minus proKundi auam in Altinc
vnlBd; cuffl /tMmiihit inti» ex kiceo vHtnCibHS. Succedimt vtfadt fimismU* obknga, nonnilul
ittcaiTaj per maniritatem pelbdda, famm pM9Mt rotunda, iiibrafi^ fflBmecofii CQntinenda. . St-
mina po
planta ad tactum notmiisl viicxU eft. • ■'«•.•••'•... '. : i...'."I ->
• •' ' ' ■ .. C;!.!; • Lmh,
A. 15» arplU-a^^kk AA. nnmfis ktrfm» mift» fian C E AMria
jLmfimfmm, ^M{tAumiikiip^J.K agBBliMag Cftirtlbwtt. .r.
. • <■ .' ■..(■,. ■ f.'- ■* ■ • . ■
JbMlur huic fimplex, alba, libraila. Casilts quim prxcedentis infirmiorcs, & in tcrram plcrunque
iccbiati, rtdieixcs» Ftli» mg^^jotUt vindiora & lubafpera. Flms longiaribus inliieat pedKui^
VRahiprofun^flk . V •• •
TarcM^ flocec. nee ante medinni KCainn^tcad Ancumnum uique dnrac.
htmC- Beaim» ^ VkM winm tSBaik fciiftww i>enft ^pecieai» »wn
Clsif ■ ' " .■/:j:..;
r •Mnuris h«c efli herbula, unioo tatiU, qui in aliqnot ramos dividirur, cotl(lans,.4iqdfc gpnjfctHatoj,
wnero, fubhirruto, uc Alfina ]g^tyj" . Minefrfoibtun> imiula, pauio bngiora, rLibhtrfiira
cciam, mter (e oppofita & et iHar^yiis ffenuna. Alarunteafvmfidenc pufiJh f.uTes, candicantci,
qin';vji fujcediint mcmbranacea & tranlparencia cemiculn, galiinaccoruin caitanuni iorini, i\v.±'
laito quoiam alpcrfa humore k ungentibus deprchsnduncur : ftmtss ta lUis exiguuin, maturitatc iii-
teum. JUtfiarfflBOCfiis-ftannua^A: Toca infipidaell. >: '^t. bi
poooe. ■ '■•^^'^' • ■ • . • • ..
* 17. Alfine msximM H. LngJtntmfis J. E Aifitst its^fisfdist C B. tnssxistut ParL
"RaJict eft fiipem^ crafliulcula, paulatim gracile(cente, iQnumeris fibris capiLIaci ; canIicuUj mul-
tis, pcdalibos ; ftliis Alfines vulgaris, pcr mtervalla fxpc quarerms, innerdum iinguiis, intcrdum
bims; ramuls raultis, brevitxis, copioium flertm pro(!,iceiiria-js, anccquim hicc oblongo & acumi^
naco capie mdu&m» «im afertpcefl-can^i<iiimj CT^Mm^ raAi^m^ M'"''* iTrnftmMfnt . tO'
liiinin llBi n iiiiiffimii - '*/.
In opacis gj^snitnr.
Ha^ Hiftonamilu (iiibedicfl« t. onod ndlM dins Bocnnxus hajoi niemiak prMec 09» fl^
ex hac Hillorla tranfcripieninfc ^ TY^^*^T'****"J f^ffryilB-inmnWltfin-tliim ^"ft^B*!
), qudd Horcm hexapctalum. • • •
iS. jtlfimitmmtfkmMJikmmMfHmr Jlfimmmtmm ktkmm OoLP«k. mmt. kt^.
fimtnMnm C& "
Jbnfix ci vivax: Catduult tcretes, hirftm, pcdales aur cubitales, iiiiinni, procumbcntes mli fru-
tidbiB vicinb niftenteniur, nonnihxl rubentes przlercun ad genicula, qux in ciule crebra brcvibas
imcrnodiis, /«Uickite-flot advorib^binis, longis'&: nduiUvpediaulis hiHiiq» [ fcfamcialibiy J ni..
xa, ipfa pantBf hMbni pdlMd^Vbeiide, longa,^ lawliafiw-jpuuiri nniCRMi^
vcliiti Srnilacis, pcr m.irgincs interdum nonmhil finuata. Flares in CnnnWMHbns ramulonMn albi,
pcaupeiali^ pculis ad ungucs feie fiffi^ ut in rcJi«|uis congeneribus. In
Digltized by Google
H 4 S. T. O R l A P t A N T A R U M. i
■ j .
In lylvoiii in alcenlu montis Salevat invenimus. l lxc cl\ prc^aildubio Alline iDontana hedeiaoea
nwixinia C«/. parricaie tantutn Aflirdv;. n«n Columjur planta folia Jiabuit majora, iaas tdmirnni
uncias lata, atque trc^ l-.^^^r-i. Flores pctioHs longis infitknt, eodcm quo in aliishujusgcnciis iin\,
niminim in ranuiloi uni tjuiUcioiaim divan<;atipne. Valculum ka^iul&^^ pyrainidalc cuia fulyo intus
femme, minuto, copiolo. ' ' •
5*"^"». Augufto floret, & Septenbri perft;itiir.
Hiiic rcdi frudlus, atqde elan lemanent petioli corum, non ut in vulgan ileoi luni IpeAutta» *
In umbrofis eacceUbmm moncium Campodaienlium atque ^qnioolorum dien& fyWa CoU^ F.
-Cotumat. . , . •» jv . . • v.k...^....,' . ' J- \ '>'■' '
Hxc non alia in re (utinbdardbiiiiltt.) qittm magmtoffine i iuiMsolil6lTafiK& de(cripudl&
iiut^ giuc loco debctur.
A> tf, Alfitt Ttui«r refem ftmmi J. E jif/mt ak'^^m» wamnim C B. ittm Alfmt a^uatita
.IMMCr
£x raim pcnnnij r^ctlte, fihtoCyaxiti profert ^lum, qui l.ice fe 4ilfnndunt, atbitos aliquot
. . , " - • "
oras
,pediculo al»isnullo, aliis mediocritcrlongo, pilofo, fapore
fatuo. Ficrts Jpccioii Gi.iniiiib IcucAntficmi, quinque folioljs cojillam, finguli» ad unum ulquefill
fis, candidis, ftriatis, Jt^mitmlis niveis inediuni occupannbus cum capitulpyincii. c a^us rUfflmoqutniL
reflexz £brx emicajic, toddcmque iion lotj i^i\iwii)^^\M^<^m^.i4»^ qvae w-
fiah Obfequentia obvoiviint, Hypeiifiiyaiculis hioUM, twbiiljtt^ jtfp ^6»grmijt cpatinentur Pa«
paverijiis p-irix, rutTa, circaclayam racxmatimcphjBFeptia. " | , .i,. .. ^*. .
^ FoUa in iiac pUiitj iatcrdum nontxihil fjwiat.x |pi)t,pej: margjnQs & vcluti crilpa. f
taau^ Inlods humidis & •j.ilulliil>us, iteinque piopc fontes &dcfluciH|es aqiias rcpcr^
'. . ' Haud dubium cfl quin Eto^oocus Aliines majoris dtdk) hancpiantam dcicribat: Dodomot^
tem figuiam aflumunt Lobelui^ Goardus & ParkinkMius, pro Amne mapri, eandcm ergo plamain
intelligDntj idie6que hi >dii» tx aiia-,(peciediirii 60iiiix, Aibuntm -Aifipfim majoreii^ Sc /^^^*mn
poluftrcm. ■ *t • ■ .» *
Ix)bclium autcm in Ailv. non ownovilTc Alfincm niajorem (iifpicatur J. B.iuhinus.
Hanc etiam cfle p-Jto quam liclcri&t, & depmgit Chiiilianus MeijC^Iius^ 'lA Pugillo: rarioaim
plailMiimiyad.calceffl indioa liu aommum Plantarunt niuli;ilunpni^iflaito At^iff mu^tftm Sflfa,
tuBilxK Mmk. BrmMmi. Hacc cnim (utdixi) folia hab«adinaiT(piiBiadiiiiamj^nmi<^i|^ia^^
' -'V- ff- • -. ■■ », '•!.,.•■'• rfi •- • -'^, '.-<•■. r
i..: .; JL': m)a.'jUfiu vmlgarijfivt MnfiuQ^iM j.^ Ay. mmir,^fivtaiUi»iQtt^ J^kemt^GB.
mi»or Pirk. €mmti€^Uii3mei^ - r
Ncn HMUim diffimilirjaft nuuod aUiofis ktois peii»de gaudetis ^ m^iiMfitf capilUribus [potius
fmgohiflns in plmimas fibrillas dtri», qme ade5 fbrtiter terram apprehendone ut extirpatu difliciles
fint] hiimi f}r,itB, rcncllis, hirfutis, fubnibcntibcs, Rcmculatis ■vituulis. Felia Anagaliidis, rainOra
quain iii njA|Qrc, liibhirluta, cx gcniculis iiiuilitcr a^vci ja, gudu latuo; /{afcitlt candidi, ftellati, mt.
nores : Stmin in pericarpiis non diffiiniie.
Jn.nJigiidk ad iiBpes Acvias« itdmqiue in vincis 6Cri)ortis inter pL^a pafiiffl pfaVeoit, &per (d>
liuii ftccaiiiiiuiiflofet. . . •">:••
Hxc planta rationc loci .iliorumquc acddertQum magnitudine adco inlTgnitcr variat, &faciem
mutat, ut pro divcrlis i Botanicorum vulgq habcatur. .Hinc Alfinem niarinam Dod. Gtr. Park. pro .
eadem habco. J. Bauhinus iulpicatur Allinem maritiam DoJ. convemre pofie cum Aliinc Plant^
gtnisfolio : & dubiut an Dodonxus exbibuent figuram (iix Alfinesinafvue;-Siau>4c!fi).im480 41?
prq Alfine marina ab iUo oftenditur i. LobeUo pro Allinc majore ac paAn mUGme «ccipicm
Nos Dodooacum AlfiiMni craattam maiinam iotdligere fiu(ricamar.
A. »1. liljfiN Ji^nl^ '^H^ f'*^*^
./• '•..*.
lUidiadii eft tcnuibus, ferpenrilNK CMlcr pedales, ouadrati, infirmi; ad quorum genicob fili*-
bina, Graiiolz tbiiolis pana, minora, nec per ambkum ienata^ in acumen dei^ieiUia, glabra, nerro
tinico inedium dccuircnte, arca medium ladtH-a quam in Gramine leucanthemo minore» cui tamea
/?,r: j U-i^ hiiiilcs, .rat AUincs vulgaris, extremis nxrcnt ramuli.^; l>el!.iti, albL GRMnmfillaolaflll*
rcm ainbicntu quuique lunt vuKha, alba autem dcccin 6c prxterea «futs.
]n paluihibiis putridislciindil|KOf|nitaon rara.
PctaJa huic mUore deoem revem naii ioK ied dun^^
fiiZa ut deoem vidcanmr, 8c minuscauto faaleimpoiianr.
'• IX. Alfim matert» ^vrt ftm mueauiu ntSifiers Morii. pi a;lud.
Cmdu prodnck triunciale^ qooniin iiodis appooumur bina /«Ae/n, c regtone dKpofita, muoo-
nata, 'Jtingiue jnfleruue imdia. tn eaiifiam fiiiiinui iBlflHnmitjftyt finguli qumque pctaHs aJfaii,
ad mednun biteiis conilantes, aliarum hujus gefwrismon, qoi vnt intcrdiu kiceno: loic confpiciun-
tur, jKOpter teouiiateni partium. Hoc valde famiiiare eft!^unbiftL.ychiudtun fpeciebus^
. Oniat m «n^ Jnqw^rhafr hnn^
V. ... ... . .••'■•.• . . *
Digitizedby Gopgle
t» CoL
> cj. ^ ■ "■■
BMdkt tenui .idmodum firmatur, panim uio terra de(cendente, atque drcuih reptanre, ex qua
flnres fifuricant viticuli, rotundi, incani, hirfiin, bina foIioU fingulis geniculis hatrentia habcntes,
quz in imo mmora funt, demde ma|ora m mcdjo viticulo, quod conrra evenit in plahtis °ab''np'
dice ftadmfoliatis ante cauhs erupnoncm; ut ui Theophralto legitur, lur(aca_, carno(a, tiiGaai^'
jLRlHtf fimdlk^ Ifld nugnitudine & forma Oc^moidb Polemonu didL Oiitis etiam, fiaid'8e
anumi OCn^Baflnini rim /eru edk Aprili atqae Maio menlc candidot, qmnque fbliis biHdis con-
ftrnAos ftamma inrus quinquc lutea habentes. Jwnio /cmmm in oblongis pencarpns mollibus, car-
tibeineirque perficit, hilva, _angulo(a, hufutaque. Pencarpia vero non calicc obdua.-i lunt ut in'
-XyuMudibut. ied cantiun balin quinqueToholis conAnidutn ut in Alluic habcnu RmHx admodum
vitnxeftt iae^queiiiiilatofaiiott, tenamaue ipfius oomi operic.
Spooteac fiainaeuariairmfliOM lmw.'
Sapor i^iiieae dnlds eft ; qnaieiMiiiiie^IlerfMuianimnte^Urt^ adelicicndum iac Virf*
copioCim.Lirirur; atque plantam ficuri cactcra dera ju{culi$ admixds ovis dihuptis daxmuunt, nott
Itne Pipcris atque Amaraa modico, tcI (ucaiiifiiieQc}iaplaaaamefibmiant. cujus uiu munam'
la^copiam provetureexperimemolelabeieafleniac Ablitclaftis eUdflauMdBMeHMeib
NcmmlirantT vulgp tiiffiw iMuris diciair. <, . ,
%^ AHMeM|^ sMe^oAMe Ooeoom» -
Boee, . '
HDmi noannli^ fltqee etmbtidii tenoihus, rigidulis, gentcolatit, in plures ramufcitlos diftribntis
onBdinflf^ dica «■ JFMy twniiia.anBift» Ticfaymah Jcpcophylli mnul^ denfo ftipMai mvioem
oohannr, qpc in IneloenBB plaaea dmn cmai Auir •aDliMi nlflanir. H^aM albdi dc «ig|SAr
aJiarum more.
BaaoaK&adTkwnChaitti%oUietTavu Autor. '
i, ^jjftywwr tmbitmb C& wwwm Ad. Lfih. DeJ. Oflr«J. B. sfmtm* «WHbMpwfc
ToiefiMieAUineoiiaaiifom«dicftiniliseft^Lc)bdiot^ Ad. Aflafi]fidemadamd«npniAK|}
«flcibiperocnnumiaar» teadUisramuUBfclHdm /«A» ainaoii Alfiafl»medBr mii
bos, nigricaiituiiis, panlom Inr^, pedkadobreflSniteiiixis, 8c /Wv fimiliHr eH»: aeiMiiai
Carpus minutiflimum, ruffiinn.
Folia hujuspiantx Scrpylii foii.i rcferunt: Flosquinque petalis indivifis confiat, unde ab AUloe
Ipainre & mcoio nullo ncgodo difcermtur.
In iiBem aun pirzcedentibus locis mvenitur, non raro eoam muns innaiacur.
j^fmmkmlM€0iii»liiCA fmmQK^ML
der /ifiir Manir C B. flMi d^
* s. Af/lmJ^gUm C& pHid.Firk
C.B.fnJ.
. Bk «niiM aUda« oUflnp, ftbris capillata MHAcaA pluie^ ifqDO palmares teanei, knres, notundi
ffCfliyTlH ahyw>j tntiitmJiM, pwwUui»' qot /Um paUidd yirentibus, Lini fof.
niiMd hrewoiibBe tc acutis,l]uiis ex adverib fios dngDiuur. FUnt plnrei, albi, ftaminibus aliqooe
don.iti, p^cellis iniidentes, ^ calicolis prodeunt, opitulu minuto femmc refertis lucccdennbus.
HfBC loas laxofis hnnykr gatwbc, ^fxua copiose drca balncom Sult2bei;genlo in Marchionatu£«mk
* p jmmfdk C.9. Mu
AA palmi altitudinem accedit : ejus caultculiu {bnim i r.idicc in duos, hique in alios ramulosbre-
viorcs dmduncur ; intcr quos uxitis vel alter (cmipalmans exm>;ir, m l.ir.iiiiir.ire fiertm {inam lufti-
nens» vcl is uno alterove pediculo donatur, ic cuiliba unus, ilque .ilbus, pentapecalos, iatis am^
' na% ex calyce prodiens ioiidet. Foias eft captUaoeii, vuidibus, r^dis & inordiaaeft dilpoftisJiHS»
floBflt; faHfllffflndtfcGflnevfliifiMminoniilwiiiepflriMK. NobiBiaawidfaasiUiir
A. 4- ^Sftn tmi^ IB,J» JOfim mJ^gXlmmmkt C > prod. Wl
RmHcu habflt numeroGts.aftiefllifliiih ^gaofi^ muhifidm: OKqdliusiiaiMni Meifadir palmares tc
iefiiaipalmares, aat etiam auiores, tareefli^ nnKm; ad quorum aMoaA&f btna nalbunau» TenicK
.nitiumc, longa tBmiiai Ft^tm BtOagm hxnat ramuiorum pcdicauifiye kmgjblcnln^ Monnn
i ■ taa
Digitized by^^Opgle
10^1 H I S T O R I A P L A N T A R U M.
• ytljbi mittr iitux cwos, ' Ailincs ceaix Fnchlii mtnores^ cantkli, lleliatL Sjpor huic plantx nuUus — ^ji^in
rn muitkM' LHio cathaitioo c&ni floret iimihs eft. i r
^<r- Ih arvisad mardflei ooUium Gogimagoei, 8e eiioed Tr^^ in agro Cancat>ngienu proveoit»
aecnon alibi in co&m Con^ni. J. Baimino MonfpeRi in agrb Apriin florensoccurrit
A, J. AlfmTlantatmu fo^t» J. B. 6^ nobis. yin Alfine font/ms Gcrf *. t. *fuMka meJiM
Enciwf tenoi fibrillisnumerofvcenuiffimiscapilbta, (itpltculci fundit pliirimos, dodrancalcs, tc-
retcs^ cenues, humi procumbente$, geniciilatos, ramojbs, brevi lanugine hirliitos uc fcrc obmtum &-
gior. Felia ad radicem parva, pMicttlis longiiifcuiis infidentia, in cautibus minora, pediculis brevl. '
oribus .idvcr(b bina, nonninil piodud:iora & acunora qoam AJfincs vulg.-iris, in quibus przci-
pi;c nor.ibilcs fuiit iicm lecundiim loneitudincm dccurrcntes, piantagineis ilmUcs, quinque pluj-
nu:ni, m aveiia parte clati& facilc conlpicut. F!c'eult in caulium & rawutaniip dlfiricadooihm
- iingulis finguU, yediailis uncialibas & knigionbus inlidcntes, jttm>: albi, penraperalij petalis inic>
gri$j acucis. mmmi^ bificlis ut nt AUine va|^ri, quinque etJUs fblBs knigis, angufiis^cutis drcum-
v.ilLiti. Vafcnlum leminale qu.ilc fL-rc Aluncs vulgaris, fafiigiatum, lcminibus a)pio/»s parvis, ni-
giis, (pleaconcibus, ad rcnis iiguram acccdennbus, i-epletum, lumma parce pcr niatiu-iuccm lc dpe-
nens, L)chnidis morc. •' .-. • , * .
Planta hzc nulk> ncque iaporc nequc odoic nc^abilis eil. • . .
remfut Florcr menleMiw Junio, & femen brevi ad raaturicatem perdndc- In lyfarit caeAni fic fidiun
Lteitt. aggenlNH &eqiieas occninc* lods piaifanm tiligiooifit. .
Botc. • ■ ' . .• '
Hujus plantiilae i&farabeotes» genicubd 6c mvalidi ttuUaJi humi fpargunoir. RUit qotMd jiib.
Aandam fen texturam & iiguram, non nuoKrum, ouadanrenus .id Loti Lib\ c.r Dakch. five Tri-
felii veitcarii five halicacabi Csm. fblia aocedunc. Fhjcuh, c/ipfuU & ffmm Aliincs vulgansmodo
vcTicillatim cauliculos ambiunr.
Xmw. Propc Catanam iii paluliribus & humeacibus loctsmvenit Paulus fiipccone. ,
C. Biuhmo fic defcribicur.
Bfsiict cft tenoi, obibasa, CMillaow fihris pntdin : tMUeulu frequencibus tenuibus, Jiumi fufs.
8c mbinde acl IntittiiDdiBthrii le fimjUtihtts j^ifiitfobbngisaogMft»,' pallidiSj bmis ex adverlb ju-
fcn:iu;bus : fiofculii panris lacomi modo juoAi^ 8c tendiffiiiiis peiikiellit^iAfiMiitibu^ qiubus fmm
iiiinutum luccedit
Folia hu|us noorefeonaentdefcriptiom l3occoni, ut nifi ipfe aflSrmaret candcm cfle pRrccdcmi,
mihi .quidem non vidttenir. ^ ia Qf$^^.flMtmnm dhgUtt AJfiMm palufttcm minorem folio
oblongo c. B. AUmei ntandil^fi«eVbmi£icafc aqdericie oBtMktc GtrMnst. fynonymam fed :
ycrutn fi re<fle defcripta fit C B,uihino flofculis r.icemi modo jao^is, iSc cenuilmnis pediccUku»»
udemibus^ faliiis fui ; qiumvis rchqua delcriptio coaveiaat. ' ■ ■ ' r i
. * . J^fsek Parmfciut fitttuU Matthitli Bocooni. = < ' f "i :>(
liocem
Tribus aut quatuo;- iann:l:s Ivami jaccnribus, AJfincs foliis numcrofis, copiofis eriain fiofculis in
fununitace cohxrcncibu;. kiouuui, ad fbrmaiu accedcns Paionychi.c lccunda: Maitb. Annua cft
planta. . .
^^J^ic^paffim in nuiiaaio litore Modiee civitatis. &^fit«r bMiK^^ltmm tm^em tfft iMi%rMt
* 8. Alfme martiima l<mgius radicata Herniari^e foliit Bocconi.
Bacc.
Radtce nititur pro plancz modulo Icmga, craila, dura, Caryophyllorum acLychnidum mor^ ad-
natis ctiam appendldMisqiiali ramofa,auc podus mukis modis iiux^ta : Ab hac Caulieuli denwoe-
ipiB« pliires gignuncur, <xc\ quos folta func varia ; uni quidem f t»<Sicilia3 Hemiana: fijrniii &
magltttudine; alceri vero AJiines niaririms Neapdicanr Co/. /wwi 8C ftmima funt ipiorfiis Alli-
ncs vujj;aris. C.ipfulas non oblcr\'avic Aurnr.
Aliam hujus gcncris piancam piogtc P. iiocconc quam inicnbic Alfiiem maritnnam alteram mh
£0fNlfiliiK
A. 9. Saxifraffa falmfixu Aaglkd^Ac» Alfine falafins foltit taluijfmii\ Jivt Saxifrt^s falm-
/my j^ii^A* G«r. emac.
R.iJice niciatr alb.i, mulciplici, fibris majufculis donar.i. / rj.'/,i ciua: ad radicem gramioeai, ahga-
fttilinia, undalia aut iclcunaalia. CauUs cx eadcm radicc plurcs, palmares, tenues, infirmi, gta&i,
cr^is gciuculb incercepti. Ad lingula gcmcula ex advcrfo bma, angufhflima, brevia, acuta,
inreriQra diginun kmga, lupcnoia breviffima, feifenabntin fbliorum alis gKNneruiit foliolorum mt-
nutiflunorum vcluc r.inuilorum germinibus. Fttrei iti fiimmis caulibiis & ramulis Allincs flonim
. Iku, pciiiculis (cmuncialibus, tciuiibus, ma)ores quam pro phiuuLt mcnio, albi, pentapetali petalis
concavii acutis, c calicu quinquepaitito. Stamtna in niedip rfore dcccm alba cum afteihm conoo-
^^^ \^e0fkiAm6icmA^ paiv»^ pcr iHMnricaiein obftori nihaiiia ooa^
uneut» ,.|. •
la paluftiibm menfi Julio florec. :
Digitized by Google
Lib. XIX.
T>e Herbis pentapetalis.
* to. Saxifrtga Bavarica Park. Porue.
Humi (e fprgic ramulii plurimis teretibus ccnuibus^ in dios minores fubclivifis, folils crelx^s ad
linftuia genicula binis, anguitiSj oblongts, crafliulculis, pallidi virenribus. In ramulorum fiimmira-
tibus fingulis linj^uli fleres, calyce ^ rolioiis albentibus compoijto obvallati, pentapccali, nivei, pc-
talis acunwnatis, mtcrdura fimbruti & purpuri dilutiore tin<fti, ftellx in moclum cxpanli, cum ti»-
jntnibus in roedio pallidis. Scmcn vafcuiis par\'is t! rotundo oblongis includitur mioutum^ compref-
fum, nigruin, fplendem, RaJix parva, alba, aitius in ccrram delqendens.
A. II. ^lfine fufiSa tmlebro flert, folio tetmijjimo neftrm : jtu Saxifraf^a caryofhjUoidtt fnJiBa,
flcrt aWo fHlcbello.
E radice fimplici furculola caitliculos fundit humcrofos, tcnuc», terctes, mfiiiMOS & humt procimi-
bentes, geniculatos, foliis ad genicula binis advedis aniSos, angiidb, vix diiuidium digitum longis,
c bafi latioro in acumm mucroncm (cnfim delincntibus, Car>'opliylleoruin in moHum ; versiis luin-
miutes tn ramiJos .iliqiiot Iparlbs, qui flortt geft.inc catididos, pulchillos, pcnrapetalos, iongis pe<li-
culis nixos, iii divanciciombus caults & raraulorum codem modo litos quo Ailiiies vulg.ini, apici-
bus inrus rubcntibus. Succedunt yafcula AUines zmuU femint rcfcru exigiio rullo. NuUo infigm
neque odore, ncmie (apore excellit.
Jji montolis Eooraccniibus prop^ Setsk, nccrtnn Derbienfibus oopio(c. Lk«s.
I* li. Saxifraga Aittijuorum 'juslwfJam J. B. ma^na Mmiuoh GCT. CarjfOfLjIistt Saxifragsu
' C B. Saxifraga major Italortim Mattbiolo Parlc
7. B.
Digiti parvi magnitudine five craflSmdinc obicrvavimus raJicem lignofam, p.iInio longiorem in
numcrofa capiu divilam, unde ^olomes puilulanc innumeri, palmares 5c longiorcs, gciiiaiLcc, folitt
ad junduras binis cx advcrfo politis, Hyilbp! iimilibus, Qiinonbus ami&i. Fios untu(cu|ui(]uc fio-
lonis cacummi infidct unicus, muitis in medio fiammim, i ealjct aibitlo> femiuiaaii, (Iriis vii idan-
tibusvirgato, intcriiis .inguftiore.
£x luc deicriptione Lyduudts (pecics efic videtur. Ltcui.
Rara eft iixc pianca, ncc nobis unquam occurrit vel in Anglia vd in tranfmariais regionibus,
quioquid dicat LoDciius./ J. Bauhinus ex Galiia Narbonenli habuit.
* I}. CaryofbjBm fjlve/lrti Jhtgofior, vtl CarjofhjUm fjlv. flere tmmuno C. B. Saxifraga Au-
ti<fmirum LoMii Paric.
Lobelii (entcncii ctdem cft prarcedenti, verum ftrigofior ob ioaiin ; non cf. crgo (uflScicns ratio
cur Bauhinus cis feparct. Lut>cliutn camcn niemoni laplum puto, cuni magnam hujUiCopiam m
Anglia provenirc fcribat; Nobis enim nulquam vii.\ autaudita cft.
14. yirenana 1. B.
Deiicatula piaotula, vuc paimaris, ex radiculu lonaulculis liljis, crebris gcniculis interccpra, ra-
mulos (atis frcqucntc» profcrt tcnuiflimos : folia ad radicem multa, uncialia ; & gemculis inferioribus
urcumpofica, icmunaa. longiora, lcd iniignis cenuicatis, una cum minoribus quibuidam nd|undis ;
at jKt arciculos buu; in fupononbus vero nuiiacim pjcnc diipoiica, brcvja minucique uc nihil (iipra,
vcrtictlios tmicata. Hiriutiem interdum per coliculum eJihibct, cxtremiiquc ramK florem Spcrguiz
album, rainorcm, calya inlidcntem virioi, foiioib.
15. Ruhta Ifmfolia afptra C. B. Juncaria Salmantittnjii Clu^ Parlc Juncgria J.B.
Cbif •
Habet in (ingulis geniculis \»nz folui cx adver(b lita, Afpenila: odoraca: foliis quoibmmodo (imi-
lia, brcviora camcn & Lini (acivi foliis non abitmilia: frequences raniuh ex alamm (inu prodcunc
fimtlibus foliis prardtci, copiofbs, palcaccos candicanc^ltiue proferens flores : femcn dcinde exile ni-
gricans. RaJix cenuts cft, candicans, non vivax, (bd iingulis annis (cnunc dedduo noveilx plancx
cnaicuntur ilio ipib amio ctiam (ub nnera men(is Augu(fi.
Provcnit iocis arenoiis mter vinctaj (ecundo a Salmancica miiluri. Fiora Jiiiio : (emen Au- ^**"' ^
gullo raatunun cit. Tcmfui.
* 16. CarytfbjUtM faxtUilii Erieafolim umbtUatii corjmhit CR.Pailt.
C. B. froJ.
Ex raJtte tcnm lignola, contorta 8c reclinata, cauliculi plurcs, geniculari, rufefccntes, (cmipal-
raares attoUuntur : ad quomm exortum foltola brevu,angulla, artCE limilia, 8c ad gemcula lingula
bma, breviffima & ngidiufcula : cauliculorum fummit.uibfus, veluti unibillx ex corymbis compolitx,
iniidcnt, unde fltrei candidi ex quatuor, aliquando quinque, folioUs conftantcs prodcunt.
D. M.ignoI ftores (cmpcrpenuiiccalDsobicrvavic, inque deiccnfu montis CafoulaJou a Im Cam- LMutf^
brcttes Junio cum fbrc treqnentcm vtdjt. Tem/ui.
In Gallo-provuicuc lods laxolis m monce cdito prop^ yiga» reperictir.
Ttte
' 17. QtrjofhjlUi
HlStOlClAPLARTARUII.
17-
ti limilis I'fli k.
V^^Jau mulci davati pcr terram repens cx radicc caHlem lignofum emittk, m nuDOs plures
& hwin alk»(bbdi»ifiiin, quos folia cxi^ua Encr foliis imnlia dnKPOC, qMKom liimiaiaafaas /b-
ccHiTpiiiialiabaiiuii
A. 18. Sfergula purfKrtM J. B. alfmefarmu ftx t 5. f-;. 4? 6. Uh. i. Gcr. cmac. Sagin^
Sftrvd» MMMM Fark .^i^ SftriuU ^acte mtmr^ Jivt SftrgmU mmcr fiert Jnictc-
Ra/tcc 'ci\ iinguUri, longi, cradlufcula, apophvfa quaflam i laeoftoi emittcnte, fapore betaceo.
Caulet mu\n, per terram fparii, dodrantalcs fc ivinorcs, in i.iniulos divifi, ao quorum /ingulos no-
dos fttt0 ftcUatun adnafcaniur. [ Quamvis folia taidium nodt)i IVcllatim ainbire vidcantur, curio-
fiijs tamen rtmanti duo tantim pleranque foUa apparcbunc ad lingula genicula, ex eorum auteni
linubus rcliquaonunturj angufta, acuta» auim Speijgula vulgans breviora, oblcurd viridia, ie-
muncialia circiter, plunmum glabra, raritn-fiirfcta, quibus ad exortumvdut fquamular diuralhae ue
in Polygono circumponuntur. S,ii>or hc:biccu$ In divancarione ramu!orum /?«/<■«// Iinguli ; in
■ iiuiUDitaDbus enam cauliculorum ad lingulo^ nodos finguli onuntur, purpurci, Anag,>Iliifii, phoe-
j^oeae floribos fimilcs, c <iuinquc foliolis compofiti, alii rc<:li cxpanh, alii pcnduli occluli, «lice
qranqucfoUo, oblongo, iierbafico, fiibhirliito s pedic^ oblongis hjrliitis nixi. Stm» m capiiUi$ co.
noidibus, per matuntatem in tres carmas ddufixadbiis, mnwilSninm uti» mfttr, fiilcimi aue
In arenofis&glareofistrequcns; M.110 &JuniomcnfibusHorct.
Qyarit C Bauninus, anhon hjec fic Aftcnas fcuStellatia LugJ. i.c. Altcr. fivc Srclur. Monfpeli-
enlium Ptrt. D. Morilbnus duarum aharum Sperguk Ipccierum memmit, lolo iciuuic a vulgari
d^rentium, quomm tituli, il • «
1 . Spcrgula annua, femuie louaceo, nigro, arculo nicmbranaceo albo cuitito.
%. Spergula annua, femine comprdlb foliaoeo nunore, in medio liilco, drculo pariter albo
cindo.
UoaqiieJwcIpecies Annrenoftio dete^ fiiit in arvis fcgetaiibus circa Rupellam, 8c in arvts
"Tei^n^c^^^I^i^iTmarinx femcn foliaceum fit & fufiairo cuitt dtadofeliiocoalbc^ caTOii»
dum ni rauioplicentur Spwgulx fpccics, uc rca^ monet D. Ai«^/ mBotan. Moofpo.
iL 19. Sftiffd» J. & S^rnt SftrgKU Gcr. emac. S^g. Sftrgul» m*jtr Park- jHjim Sfergula
7 ' ■ • '
Paimari. & rcfquipalmaiis c(l planta, ad cubiti etiam altitudinem excrefcens : emiUhit mnltis
tct«tibu5, frcquciucr gciiiculatis. fubhnfutis, ramofis R/m ad fingulos articulos numerofa, radutim
ttc inGaliio aulemambiunt teauiutc quoque pan, fed ncquaquam itl ngida, verum Haacclcen-
Oa: fnperiora orni colicub leviter hirfuta, avcrlapartc fiilcata, faporc nullocvidcntc. CaptuU m
r./i.._::. c I. c^Ait .si^irA^m Atmitx f tmtsKvsa imusautalter deoriun] oen*
SUta.
loter iegietes ubiqiw foi fumas fieqnem.
A.
M SwauA» m0r'mavcj1raf J. B marins DaltcbtmfU fivt 4.c«m6|.£^. *.,Ger.emac
J^SftrguU faae mcd.u CB. S,>gin.e SferguU mmtr Farit. m»M9«*nV*
CraiEoreeft r*/icfmiimmediteiTancaSperguU, ex q.a c-iJ«. limilirer multos profcrt, palim-
' res & pcdales : ad quonrni genicula naicuntur radiau in orbeni M«, Spcrgulx jam dida: modo.
CrafUn!^la, l.iira. Ramulonim cacummibus floia ^ calyailis hiriutis crmnpunt. limilcs quo^ie
fornu icd colorc 9^^?^^^^^^^-^^ i^^^
graphi, ncquc cniin u;iqi..iin vim bpeigUiam INCe MIBO* aiKBB «uyiwi. j w oiwum in.iiiiiiiHi »—
hinau y*»»»f» conuncnt ("oliaccuni. ,. ., ,. , i
Adeo fimiiis eft Spcrgidx purpurci in Meditcrrancis na(ccnt>, ut aliqu.mdo totam di^crtotem
boonataii impufimdim coifiij vetum poftca femcn hujui comptciiuro & pianum clle amroadvcr-
teiM^ fintentiam muuvi, . ' .1 ,
In ulfis paliifttibu 8c niarittn^
• %u JlfimBtitk0CStB£Vail^ '^S^PVh**
Cluf
CWMimpl.cutplurimum 8c6oBpUridoiiat«r. intcrdummultipUci, gcmculato, pcdi, dodrantem
alto. fubrubente a?iquot ramulfmldito: fol«s U angullis, iecundum petiolos tamcn Uuor|bus,
& extrema pane rouaonaiis, do£ mag« cmmente. nulUUnugme oWitis a Itcnus infl», fid be«>
h» U fiwo^viSw^ 8Pn>«i» ^""^ nalccnobus ;
Digitized by Google
I«ib« XIX. De Herbis pentapetaUs r^faii^eris* • •10^5
mulivduccapttnlis infUr Sympbjfti petm aiinfti enuic, qiue oUongis ft: puipuds jlvifcw i^nl:
rWbinediocnkcaiidkla. . ^ *
On» JCiw ir 2> frmtera, aliilqtieBaeticae nds oibiervabae Cliinbs.
• 11, Aljwe maritima Neafolitana Col, Park. maritima Jlore Tnben$t C B.
C4.
Polia ei anguiHifiina, nec Utitudine viticulas ipUs, in quibos bxreot MnicaUriin bina, fupennti^
ipdquc crucuto ordine ex fbiiaco getdculo prodeuntia, longinufine pi^eart 8c majoi c : flent ha-
bcc in (ummo c longis peciolii prodcuntcs cum calycc foliato, ut in congenonbus, colort; (■lavcm-
bcntCj Jr,u\'u oblongo & feminc (imilibus. RaJue idmodam tenui^ fibiiliis (iiviiaj candicanto, ex
qua m oihcm rcpunt viticuli fruticantes^ faiuni jageniticij fid €1101 floMiic cdppiaL Uabeat dncali
inodium ItuneOf ut in congeoetibus.
OdnirininariiiiiusAlintoaQofM Ucm.
* %%, Sti^sgM «ftfr« AI{Mn. exot.
Ab una raJice multis afluii^c furadu, longimdinis dodrantalis:, tenuidiniis, cx inCeiTalfii geni*
Cnbnt exquooim iinguiis getuculis utrinoue ex oppdito biiu ^ida excunt, teaiifliatt, langa^
inacntumadmoduin dcfinenm Cuyopbvils niniaii ftliis pfosmta, fcd minoratamen & tei^
ora, TkiincznibiimBvaldsfiniRa. auc fola, ancanicnmninu& binistenuinunis exiiftiem fiDr-'
culorum geniculis iridcm prodcuntibus : in (iiminiutibus vcro flofculi ourpuiei, par\'is Carjophyl-
lis non diifimiles emicant, & in furculorum cymts parvorum ferc umlicllaiiim modo^ quibus ftmtH
nHmilnm» nigricans (uccedit RaMx looga eft, in acutum deHnens, lignofaj utrinque demtttens
aliquoc MdicuU lonBas, cenuq, fibrai&^ por laium in tenae fitperiicieaaas: Tou planta inodora
dt, gdfaawJiooafaiiipc aMqaculh MMritidiaft auc acrinMn», fiocatque. £x Creticis temi*
Ibgpie ddcribit, neque lynonynu addiCj tluqtaBicqneric, an ficSaxifragia ). CaJL
Alfine fiuviatihs Tab. Ger. a^uttka minor fiaitaas C B.
Mobis inoog^ & iiilpofla. Videfiis eps icooem & defcriptioQem apud TaL & Cer.
A. ^5' '^^fi»» W— yifa §m "fmHitttijffu^ Ger. emac.^«*gfe* mMr J^^ia ohbiwt.
I fibris albentjbus t- gcniculis in tcrram demifCs r*/(cdfMr. Catdes palmare!^ * WitWMIt*,
infirmi, lubentes, ftlut veftm crcbris^ ex adverfo binis, Portulaoe zmulis fed loag^ minoribusj ex
angufto niminim princ^ paulatim dilatatu, & in extremum rocundum ddmeii^us, glabris, non
crenaris, luteaviridibus. Flores in alis foliorum ilngulorum finguli fcdenc, nullis pcrliailis, f^J^'"*'
purpurantibus foliolis compofia^ quibus fuccedunt vafcula fubrocunda lemmibus rcpkta, minutis
inms.
In Mkftribos fic aquofis ubi per hvemem aquae ilagnarant, pcr toum Angliam frequentiffima Lhm*
cft» Kmc «Gm habuit pro AUuie palulhi minori folto oblongo C. B. verum nunc mutati ftiiiea-
tia pro Alfinc palufbiminoreScrpyUifbUa tjafitm eam habeoi, ied neque hujus defcripcio per oin-
lua refpondet« nec enim noftrae mua lunt Serpylli mult^ mtnon. Plcnam &accarauin liuji^s pian-
nbdafa%liaiiondd««pal J.BMlainm SnbfiMnxftatisflom. iti^
hrn ^lfint falufiris Tortulaese ajuatiest An Mfint a^natica furrtSior J. B ? A»
Alfme faiufin, StrjjKifJiM Gcr.cmac. MntSi tDM» €|MM» dMne
caue& 5<nfii8f.
•
Msiix plurimis fibris capillanbus conflat. Cauks indc emergunt plures, rotuiidi« rufaentcs, in
tarram rodinati & fiibinde radices agentes, duorum triumve digitorum longitudioe, ramofi & cre-
bris pfnici^ inwreepti; quos veffiant foba ad nodos \isu moGsz, pallidc virentia, ad Scrpyl-
lum vdmDft MpBdentia, veium anguftiora pro modnlo m> & lor^iora, iaois crafla, pallide vi.
renti.!. verott <nimi :&minicatcs ex alis foUorum egrediuntur flores, ali^s ex fingdis pediculis
iemuncialibus fin|^ al^ plures in codcm communi pediculo, perexigui, penupeuli, dbi, qoi.
bwliicceduot v«ycdWtrioooca, finiilia ctia rotunda nigra continentia^ qux in crcs carinas per raa*
turitatem ddufiunt;, & femitu QAendnnc: Cflri""'* ^***"^ ie .OQotrabeiates ftmm ioum cam im-
petu ciacnlantnr. &por pbntae aiiiaric8n& ,
Amat loca humida 8c palu(hia, fed nec aiidioia afpenutor veie piaeieiam phnridb : ofafemiTi- £«0»;
mus enim non raro in arvis mter fegetes.
Hac planu ef^, m failor, quam m Trtelud. Bttan. defcribit MonlbaiUsfililiailoFortnbcaeniini-
nuefloredbo» Efl aucem plannilajingdaris & fiii gqiois.
OefcantionePoitulacKexigaxllvearvaiifii GaindariicnniMfhn nqasheibnlKdiliBenBer col.
1«^ eaiidem oinnino jndlcaiiMis phnitain.
Ttct » . * »7.
Digilized by Google
f
I o;d ' Hm S T O R I A P L A N T A R U M.
• »7. Af/imtApi Strfjtifilk Bocconi.
i^uku S>L femmc Allilieii
I
pJ!Sefl foL^, carnofis GrAtioJx Hyflbpirol.x anguftioribus, aJ cauliculornm ht.mi Mccntlum
»8. Al/m mmms, Jjy«/w*»*, tmSm CtriMiri exip» Meno.
Und«quaci urc inonfupcrat. FollolaLeodsiiMgiiku(linelonga8c bia. Flolailivixoonrpiciu.
In Boniffia loas udiscrdcit.
Gap. XHL
. De Ljft»iacbia furfHre* Jficata.
* ' A. J /n^wtffAM ,'^;Mf«Ger. P.iil< Virptirea, ^uihufJam J}>icata j. 'R. j^ietU fnrf,
PLnres (pargtc raJittiiiffcaHes, lignofas, albas. CW» ad honiinis alntiidincm Ixciore fblo ado-
lcfcum, rigidi, in aMmvifi,angulo(],iubiiibente& Fo/M'plurimumtnnaexcertis intervallisalias
tenu, Siligna, quim luteae Lyfimachix fWftiora & (aturatius viridia, acuminata, licco guftu.
Flvts m Ipicis djxlrancilibus aut bfevioribus, i plunbus velut verticillis compolids; hilaripurpuri
ocuk» pcrftringunr ; quorum fingtili fenis fbliis conftantj flamimbn! concQlQritw» MMimn oonnpan»
tihMn eieaidieiilu oblongis ftriatis fubpurpureis, in <luo<^ecun lcgmcnta divilis.
PftHapif noubilc eft m hoc flore, quod petala non cxeant ex imo calice circa baJin valculi &•
minidis fquod in eodem fcrc occuk|tar) ied^ iummo calids nuTBiflC, ucftatim pudikea «TdQenti
dim jam maroelcerc incipiunt.
Item» I" pa!uftribus"8c ad fluvioruin ripas abunde provenit. /Eft.-itc florct.
tr * A^uabujasdeftiUau ad vulnera, punduras Sc fugiUatione^ oculonun, necnon ad obicuriutem
' aiilqpe eoram vida (ixlnaocam cfticnedinmaiiioieParkinfoio: rpocifiaim<cftininflamntt>
' * %, tjfmachia furfurea i. fve mincr Chl Tjf.ruhraMtnJIli/juofa C.K fmfMrt0P*mmit*^^
' mmer rulirj flvr furttprt» Park. Jiurpurea mincr Clufu Ger. emac.
I ' Cluf.
> . Humilior eft prxcedcnte, cubkalem alntudmem raro rupetans : CmtUi illi tenenores, graciliores,
■qnadrangvili, cacuir.iiie m plupes ramulo» cx adveHb inter fe nakentes divUl Fc/m vulgan minoia
E.: .ingulbor.i, iibi inviccni ctbraoppofin, li;nt;i & quod.immodo gummofa, dcindc nonnihil acn-
raonix ecamantudinis exlerencia. Qux in (ummis ramis nalcuntxir conmlum habcnt ordinem,ncq,
ii»iBmnHam ibvanc: inter quat «•«(r^Kii cmci,s;u!;t ranorcs, minorcs, nc:;, adeobarbati, .lut vcrti-
ciHorura inftar caulcmamhiaieBsm in pr.vccdcnte, pleninq, hexagoni, ex qmbus praiit hexa-
petalos, rabcr, aliquot fimmiAm ex umbilico prodeuntibus. Raiix dura, liKnoIa, non repens utm'
fiipcriorc, lid c\ coJem corpore mukoicanlesfinguUtannis prwrens, «ctubinde latcnbus fe pro-
paR.ins, multilque tibris inhaercns. •« • .
1 0 eoit mnliisFMooair locii in bnmidii pratis & Dtmd» infiilik Fknt cwn vol||aii>intt
• 3. Ljfmachia nAnt RMMM OaCHi^^ fffnrfetmiU» C. B. furfMn* five riks
Park.
frequaitibus/WWWanguftisinftarfoliorum Lini, led brevionbus obhtos : mtcr qux nalcuntur Im-
gularcs, imertlum gcmmi caltcult, longnulcuU, quales fcr^ in pricedente, d qmbus emergit fivfculm
qmnquc pctabs conftans, cx purpura ocenden, quibns defluentibus luccedunt f4;j<«/rf membra^
cea caliculif inclnia» exilt indno caadicante plena. Rtdi* kmguiicula, tiii«a« aliqaoc libns
donata.
GnHclmwMmGlttfio oftaidic« exlttli» f«te ini^
• *
Digitized by Gopgle
JLib.XIX.
T)e Herhis pentapetalis.
Dg Tri^t ffimffi CrtUtA
rrifilimffm^OmtimC,liCM.?»ik. Ger.aiiic. «aitepCMjbMj.a
y.B.
¥ Aiiimeftlioc Trifolium (inquit J. Bauhinus J Crete munus, axi cauJu m ramos altenii'
cun onundc», crebemmos, anguk>(b6y denuo in minores lamakis <iivaricato$, humio, Hdbi
JL^L ftiiat6fi]iie dividkar: iibk|, vomqui nni fiuailfch «lividQnrarduo exeunt pediodilibceVMA
omofid, fing^/Uwteriiafpanra^ obbnga, in acumai ^iDofiiinde&ieiitia glalicaque fufKnentes:
wKmQue dirancttoRibiis {uMimc, adund, ngidull, moraa^es, deorfam fpeftafites aculei [Ciulioad
fmgulos nodos quaruor fpinularj binis lupcfne, toddem infem* fpc«ft.inribus.] Supcrius ▼cro cx ipfb
ramorimi coicu pedicuius exit brevis, cui ex cal^-ce vincknte emicam inlidet flet aipoeiius, magnus,
piir(Rin>-TiolaoeiB* Lyiimachiz ipedoic fimilis i guinque folus compofitus, medloni obfidcnabus
epiabas htick, SHifM* quatuor aut quinque colbs ranaliailatis, Iffiwfinfa i|l n^n^nm im^ng.
coiiawandbasooiiilantjTfli^ ^ «.^ .
SonealiivsnificwiClttGianHiMianaiBe^ '
H
Cap. XV.
Dt CtrjafhjSt tmim.
' • • • ■ ■.,.'»••
£c planu pencapetala quidem eft, verum quale (emen prodacat, naAbRne an vafcalo
mdu(um nondum dilcemcre potuimus, rcvera qu,tmvis diligenccr qua:(ivimus nuUnni
iu^eiDUS ieinea io ea invcniinii^ quotamea procuidubio non caret, oc nec alia piana
A. t. CmytffyBm mtHmt iiiiiiiii Ger JA mmkmmmimrCK CmwfyUeus JUt
camles •vtljmtcem minm-]. B. GnMMO MpiMM oiMW PlHki <C|^fir» tfJttt^llUf'
flotoer, Jbta^txiS^im.
B.
^iu eii Serpencinc priuiquam iioreat, brevibus duar^ ufldaram^ ubi vero caulis excrevit 8c
F^ih
Horet quatuor'vd eciain qain<iaB uncianim, & pauld ladoribus : radiet aaila, non brevi, or' fnk
Dodonam^ injholi fion mbmK. ubi (olia ocomidic in alij)oot capiu divi^, «x reliquiis vcrerum
IblkmmaiaficqiillMs: CMtirprund aliquoe oaciarom, deiiide oateiaris, teni^ inFa capiculum
(VlDDdScaoioIz ovinscacccdic) vagina longiufclila ab ipla cipinili bafi enafccnte, & dcorfum .id di- •
l^edemlcHigicudinenT produ^ indufus. Excerior facies capicu|/ conftat /eiio/» membraneis, cxte>
inb virentioixs, interius argenteo colore lucentibus. Tocum capitulum (cacet membraneis (olralis
panonbw coinpn&i, com writon faniinnlBdflein aimexs apioes albeniesswsimbat. SeininA
ixmdum inconlp&Sum nnf^rum vencnmt, nam qux pro feminibus h^het J. 'fawlM^« fi|aniKi^j|fffti
ombilioOi florum calyces func 6c valcula ctiam, uc opinor, ienunaiia.
Inpalnftribmmifliimis inqueibopiliiad mttn per ncunAiigMem efaiqne fieqiieniiffinia
bctar. • • .
Hac (uc reAftLoMinO) AngU & Belgxareanim maigpaiec oiiiioC{ eft cnim vim ■dmodani,
de^ifii oiipiBmcui openc 8c per BOttm sftiiBm flocec^
1. CmjtfbjUm mmtmtm msj«r flere gUhfe C B. CaryefhjlUm fltt J/^faig/ai tlli^ pmcm mmier
FlraEoedenti eadem, vel valde fimilis, f*K/w dodrancalcs emittir, re<ftes, enodesj quorumuniui^
ai|al(|tie cacumim (ouod uncialis & longior vagin.i membr.in.iccj obvolvit) flos iniidecitemgloin^
noH!» SriHwwiprafli fcf^ fimiliTiidin*?, exalbopurpureus, foliacearum iquamarum vallo drcandatns,
Jom^ l|gnola,ieia!, cnlBnlGak in mnittcapitt dividitur, unde cerram proximi magna (egei
mnonim anaiH^ cramiiieoniffl, glauoonun, lacitudine paul6 (iibinde variancium.
Parlatifbnm caulem non proriiis nudum eUe affirmat,led duobus porvis perbrevibus foliis ad no.ium
quem habct unicum cm^m, quz pra:ter aliorum otmuum foliorum normam non (urfum crcfccndo
attolluacur, ied dcorliun vergoiK. Practerea tlores non una omnes auc eciam multos iimul apcriri^
ledieodim pleninque lingula^ aBmpoft aliMt .nt diu fic ancequam cocum capitulum deflonieiir.
' InlocfeMediMnaa^tcficamiB^f^adreniodsorimr. NoBpropiMQBmtiam Gijrmanix urbem ^•****'
invenimus, & afibiedaffl in Getmamafiequem habeeor. Oonlon fi plaeec J. Bauhlnum : unde
C. Bauhinus non linc ratione moncanum cum denominavit.
Czceruni licec Dodonacus ufum in medicina nuUum habere tedetur, ied flofiailos in coronis (b>
1'jmgratiam aliquam obtineFe dicat, Dalechampius umen iaporem todus Scatioe; planicc adifaui-
wn perhibe^ ac faoiIcMBm baMra ad minGalaffl ot^ dctiu
iocaadi»
Tcct| impauiii
Digitized by Google
H I s T o ». :i
Fl A N
T A R U M.
— ■ r — r «•ius bibaotrs Pyl^ntenis fuccutrcre, inen>
niqueYulneiammcfre,8£inaliguaufca**««»««"P« .
Park. ^ . ./- -1 ( 4 ^Ur-,. iH. viiidia iionniliil fplendBnOJl, duobus fccundumlon-
• ^#-^JSSS^:i:-iJ ob± ^nccr tenues^jfinulep flofculo-
ISS^SlrSpftS^^^^'^ ' mcmbrana^erumpennuin, qux«f««fi»nc«cacau!em
rcflc<&. iuJtefcnga, paucbtedoiiaii. , . -4, |
LiBRI DECIMI NONI
S E C T I O S E C U N D A. i
/ir^ fenta^taUsfoliis in cauU alterm mmik 9rdinefofitts, '
Berbdfiore fenta^aloaut folyfetah, fol^smcmiBhumihmidterm
erSufofuisJuntvel^Mkfimma
rimtfrr L e. non divifo in loculamcnta, quod per tnaturitatem honzontakcr rumpitiiif ; flore
fcro* calice biwlfi { folus craffis, kvibus, extremis iiibroniniiii ; PwttllUoat
Bic^l fbliis in noumS^i^e«dAoiaaa» j StPBn. ' "^r
Trifuetn, {»itrihliCldB»O0BipofiB^|»ll»
fPatafttaU,
Cl7i<«nwibecio& inniiocauleani^ vafcnloooaoides fofo|anris hedene; m
t^Di^ sMimmih odontos Viom.
aiius partcs diffioJter .idmodum difcemi & difHngui poflunt : vafaila feminafi»
^pe^^ dauduntur ; Reseda, LnutUSc Tbftenm» MOttQ»clieniium hujin ^
Ttmactea, txtftnito; Geranium. ' _^ ■ i
Sismft^mmtt (aiiiiqiMBque cdlul«pM« toiM CBBftgWtot eam,
k«abv8eJ«fM*v fbliit Aloex, flore (beddb, calice tomido & velnt inflato vcfjca: inftar;
ALCEAr«wfti Mrfv» yfmot ito Bpoflifi fplendcnte fole & circa mcntljem ape-
& in filiquamproduao; foUis in eodem pediculo biais ut in Faba, Pcrtulacsfimi.
' ia«H; fkHibusaltisfUiinofis^TebtOppa^
Indecankadamenta t,^ulemfimms cmtmmiaji^^i flocccaduoo; faninibDS oblongis oomprcf
ji ifiipleiidentibus^coloiemelino; LiMUH*
DeftrtJma.
POrtulacaGxads "Ai/wv» 8c*A/otx^- Tumebus Portukcim ctiani Portiilatam aiccndani exi-
ftimavit quid foliisportuiasiniiwtur; fedexemplaanuquorum vokmimum Alio-
nim fcntcAriacft, PorOjJac^m aopelliara effc quafi Poradac^
ulquc quod a Galbs VcruUa, vd P<K«fiM yoocim' (undeBc AngBcuni Jpurnmw) Apuleiusettam
II iir Cintaa iBiwncaiMB tiii ifl I iw (fpo^ f$rmMesm looai) vocMur.
Porcaftrum appcllatam lcribit : 8c GrMB jniUOI^JW
^^'^^^^^t^^^^i^Pn^'^^^^ vafculum fimplex, fai non divirum m loculamenta, c:i od per
lM>i«iBcaliMi> n)ii^itur« fiosHavu^ ca^ b^alW inclulus^ /«/m craiia^ iucculcnta,
I. tarttifa»
nucuritacem
Lrvia«
Digitized by Google
Lib. XIX. T>e Hcrbis pcnta^tdis. ^0\9
I. Tmtdt9iil^^fi»fmii9»C% banti^ Utifili*i.l^. dm^emOer, fatajl&Biifc. Su»
SampliQ tcr^ eil rA/i«, progreffu tcraporis lignefcente, cui fibrar p>aucaf appenlx. Caiilet plures
emitcit^ pedali longitudjne, ooa rai^ breriores, ceretes, crafliDs, (iibnibentes, non «edM fed ter-
nm yersu^^rcdgnaty. f^^^ finnilBtita, ex an^uOo principio, qao cauli ad-
iMiciiinur fenitni tfibtata, extremitste iabtoninat, henz & per margines xcjualu, laporc fubacido :
micrqu* oriunnir flvfcuh iLitei, fMlati, pencapetali, apicibus concolonbub. Hi(cc fuccaiunt !>«•/-
cm^^a obloHK^, Rraiio honici pauio majoraj quz pcr maturicatem mcdu partc tranlverfim (eu hori-
7.oiuahrer i iimpuntur, 8c /iiww cffiindunt pulHlum, puilnm.
In hortuaceorufflareis iiibadis acfteraratiscoinmodd faitarManbaMt Aptilk iiiiiio^JaiuD''^^
vev5acdeiiideia Aiiain>num^l% vigstacvire^ itafw;
a. VortulMa fativa luSe» /h'e aurta. >(Boil>rn ^VOXlttlXt.
Wefuo an (pecie a praecedente difFcrat, cert^ tcncnor eft lUa, fbliis lacioribus flavicJntibus.
|. rtrttdscMMvtHrk Ger. Parlc/Mw/rar tmm fim jfwMMi J migi^ifditfiti» Jjihn/hmC^
J.B.
Muitisnumens minor eft quam fativa, tota tcrrx appreHa^ nechumo (urgens: radice craffiuf^
culi; itcuti & raniis fucculentis, mulnfidis. FoUs nngu^i^ tnimiiii ieri pam, fiiccoienca, cratla«
aTOvirentia : fimt uMi, muiatb. &iniiiiimaliaiit re'qiiiM partiain ommBm pirvitateilaava
mmrt; uc (ufpicer lativam i fj4v8ftri cnlcurl initio fiiftaia
In Trali.i, Siolia, Gallia Narbonenfi &Gerni.iiii,i in vervadbs & ad vias frequcns occurrit. tnc-iw.
In a.-^Liore Sc doiorc (lomachi Portulaca c)ulque iuccus & (ympus aut ipla planta recens comefta yntt.
expcru cfK
InaeetaritsfieqpeiiinimeftliVxtulacs: Smoaachi aidaianleB^ Mis fivvorem «ooipelae, «fab
&lni6 in feMbttpnniiliaacmalignis, ariot«nriiiK8QSeaik»nrMaft: Vemram fiilubec,Ven»>
reique itxlomnia. Oentium (luporem recens conunanducata tollit, & mobiles dentes ftabilit. Ver*
niinancibuspuens cuni (uccellu exhibctur. Verum efus ejm nimius cavendus e(t, quotuam ob fii*
giditatem fuam 6c htimiditatem m rentriculo putreftcre apta efty tCieliqMnimTilnqan tO-
num diiiolvere, utin nobilinetipfisiioalieaiBl eneniiuniui.
Soletapudnos cura(ale, aceio &ainmaiiicaomadiniiaAm« eadcmnmdoqi» Capparai,Ge>
aiftac flores, Lingaaatii^Oridmin^te condiaattir: qiiomodo pentannciiGato mags gmaSc
«nica eft quim cnida.
4. FartuUcM txigiu frve arvtnfis Cmntrarie J. B «r-jtnfu C. B. txigua Camersrtt Parlc.
Herbolaeft noaab aliisuc (uc autor perfaibet) demonibata, pinguiSj, iiibiutea; r^wifiiwfainairvi^
aliquanniltim procumbendbus, foliu rainutb Portuiacz fylvcfhis, pollidioribus taraen, (emper ge-
minib nisn^o /fmmr in v.ifculisparvulis, Portulacz limilibus, led qua; longioribus pediculis &graci-
hbus niruntur, & niaturc incipiunt hiarc antcquam fcmen plene perfidattir. Sapor ilh nullus qui
notari qucat, praEtcrquani hcrbaccui ut in Altinc.
Primo vere m agns fiumencaficis liequem eft arca Lipiiam aote Cremenlem poctum. Utm.
Hanc herliameaiBlam efleAlfinpiHftnepiliiftaBaMalacB aqnaBae &ihB fipetiAi didmis.
VtdftftflMifer.
M ' ^
Ex rjdStbievi, in raulta iilanienca alba de(inente pnxiLicit c^uUm rotnndaiq« oaiBnfcnlnm flc
iiiccalentom, qui ftatim propi terram in multos alios caules dividitur, Cc lnpoiinu fius nmo^
qui reftiuncur Ibliis inftar Pomilacae (ucaikiitis atqoe attemadm poittis : in etlieiuitMe aotemcn-
lulhbet rami, oAo fblia in ftclli- modum tiifpolitafunt. exquonim medio ^wenafcicur luteus, pen-
upcuio&, nufnttudme floris Portuiaue noih-aCis. Poic florem deniquc remanec corpulcuium quod-
damobrotun(Kun, pappo aibo drcundatnmi in qiio /«wioMitiaecar nigricatw» nxunJum, Papa*
vera(MiiiienniI6 imnas. lUimlinjui pbuBe waam aJbocitauidati conipiannmr inibr iame
ovioin. Cofta oomedicar Inec heAa.
Cap. 0.
DeSab.
• A li^Mf Grarctt Ati litmi^ ^ ^KMit. Iralis Scdum vel i iedere quu foha hai>ec ad radicc; cxiles
ieflilia,titvult]^laniiiim, vel fbrte a iiedandis dobribus nomen inipnftuin.
MocnaanmSedi geaQricB iiuu /«/m gai& angufta non iinaa ane demaa^ vaiada ienunalia
Digitized by Google
le^e . H iSTO M *. P I- * "
culentis mulufiliquis, tuni a pL"'^'^ .
mn^«d6Mue fmc huoiontai amie ; cujmniDo dic videmr, qnddfdaoMMiila denlioniiii.
quae iiuiwOT efivdiwe aoofinit, invcftiaatur.
I. JiJb» wiifMf tmtifoUum allmm C R ««w^ /«& im^H^tnU tm$i, fkn J.^, mi»
Ger. ytrmuMUrk fiart albo Park.
7 JK.
Vemicukri huic nomcn fecenint /Mi#, qoa pingjubus cafepram putrefcentuiin vcnnibiB dmK ,
fimjllima altcrnarim m c»Mm (ptdumieii 8c dodrant»BbtB dilpptea, atrovircnaa, vd punas cre*
br» gurtau. llort, conferti velut in uinbclla, nellati, quinquc foliis conftantes, intemi alUs, tf^-
^hm multis atro-purpurcis iHobilicum conoiiian albKium, arcumftantibus. Ra£}c tcsuk itbroia.
Jn Imc Sedoiltillam perdlMO acnroonum, quicqui ! .licit in Adverlanis Lobelius*
In TCinfaatlllUlS 6c cete ooa nrbinvcmtur. Menlibus nriiivis flores promit
"iZt* Tvwedentis limuia lunc, leu iicquwuiora ot acmius in cauic mj
naefcfirmaas.
Iftiius ftlift prxcedcntis flmilia funt, (cd frequcntiora & dennus in caulc ftipara, in_ mura 8B
jp«rw ****m r*^^'^"*) iedpnorenunLis frcquens, hunu procumbens &fibn&iubir
1. StiUmf^rtmmfilhtk*m0tt»Jlm^J.B. immm fJm enmm C,K Vtmimtmii itSf-
fhjRot Park.
Lurd.
Rddict eft breri, capillua 8c palEda, gracui, ia exigaa terra & parietiun runis hzrefcente : r«m«-
/« pluiimis, quatuor dig^tos akii, perqnam fpmi annBftii: filim nuroero^fank craffis, tcretibus,
albicancibas (eu glands. confeftiffimd ftipatis, gaftn aoS^ cum Ishqiudam adfiridiooe : fin ia.
vii^ubs tenuibu$candii>,cop»fo: /i*«cxiguo, . , . '
Circa Monlpelium, Genevam, Lugdunum, 8cc in muris & rupibus cnpiosc oritur.
I. Baff^^n"* & Clu^ ^iu bujus Sodi mia. acris ibltisjcomparaiu, qmous pauio aafliora & can-
4idwniHiM« ' '
* 4. SiiiwmimuMi^M*^^*^'^*fi^'t^i''^
Parietmis hzret paffim MoCipclicnfibus fic Ncmaulenfibus Sednm qtxtddam fatis magnum, cat^
hm aaifiutadis, frequcntibus cx una radicc fiiboleicentibus ; quos fo!ta vefHunt StJi mtnoris ■vulg.
§Ht Imta fii^ili*, fixlnujof^ cnffioOt loogiaraqiM^ in aairaco dcfinentia. FhrAm omatur
< St^mMdmmt irifrfjltr tamndmt CB>
Raiitts eft palottiibiB, lentis, 6exibilibts^ deasd geniculacis, pcr tcnam ^arfis ; quos/«/Mbrena«
craffiufcula, Encz (brma veftiunt, & hi in pkireiaJiwdDarainni^ve niidaiiini & eoain brevi-
ores divKiuntur, hique foliola gequentia, fiU feri ineBnibenda 8t leiMudiora babenb la lingu^
nim fummiutibus, veluc ex fquamofo calice Jlos Gos iw^nus nupuraloen^ exqiianior,aliqnanoe
qmaque, ibliis» Scaliquoc inniedioftanunibttsaimpofituiiifiaeti
fis lNm> Dei Ubut C " * '
A. 6. Stimm JUfimmt EritiUu tmnkmm C.'A,yi.
C. B.
Ex praeruptit liigis ac la^s hunmiis propcndet, rj</(f«»»lui!>cns obiongam, fflirolam, nifam: ra-
■MS|Ures,foliolisquim in priore brcvionbus, cralfis, ciucieis, velut Sanamunda z. C/«/I vel Erica
Akiahdrinacompadiscindos. SinguUs caubailisuncuiibus, foiiaceis/iMaiagnus, ocBruleus, ^
AifcBns, aliqtwt /«wiiwto brevibwdoi^ .
Umi H In rupibus ad lacns Scptentriooak nianni btMmrttmrt copioliffim* MWfOn*. FnniO «m, «nni-
~ rum Mardo menfe florec C Bauhinns in Alpibus Rhcticis, mqueGodiafai ItinnnfcaabM, Se n
Vaiefia ad thennas Lccccnfes fupra Gemme invcnir. Florum magnituclinc &c clcganri colore cce-
rulco oculos refiat & dclcdac vaWe : ranflima fane eft plantiaa, cujus Hos prarcox infngiiflii^
iUis montium jugis & rupibus humidis ver ipfum anteverut: verum an ad Sedi genus rcrerendiinint
dubMO «^»" flnt^f"» "fJiCTT quadiiiblium, va(culiim autem femuule non ob(crvavcrim.
• 7, SeJuf» Ahtnam minmmm, foUk dmrtm, fiert emniidt }. R Stdmm jUfmmm tMmm f»Mm
tmmfadm CBw St4.mmm <i.C3a3&i,mammmmAlpHimtmi^tMiu Hvk StimmMfimmm
|.di^<3er.
Compaais 8c fibi invicera infidcntibus eft fclidu, minimis, ngidulis, craffis, dnerci C(4ori*
^ oenuenm lyndamaMMki lendeaas* ut toca plaau acidi iaporis eft^ aibil fer^ niii
i^ulctis
Digitized by Google
Ijb, XDL De Herhis pentapetatis. , ,
mnfcus quidam Tideamr: Pedkelfi ^medio folioniiii exeunt Au.m pxnc^^ilis longi, graciks lunc-i
in quibu5 terni plerumqu^ i^^l».';, pent.ipct.ili, c.iti.liai, cum.iliquot intiis/rfw»w/itf iutcis Cuni
in kracn abeunc Horcs caulituli aliquantuluin cxcreiaint. Mimm m modum propafiinibtjs
&railioesag|c CkitjMaiiis dtenus nta, iiuefros ceTpiies, cojniaaiii mnla mftir, mSjuiri
£ajtfc
In BaMo, Braulk» 8e Montefi«!te Klati hitta Luccrnam reperltur : fnquc prxraptis Sncalhcn Um (3
t/iSnfhcij locis inrer \.\\.\. Jr.ijn Auf^ilro Horct, Tfmfm
1. Baiihinus f ««iwu/e/ trei, quatuorve uncus altos huicattribuit, fili taflar gracile& hiriucos faris
ySiAsraiigiifiioribnsdonaiios: M^lBntas,ligno<b,cralGiddiias,idgricanteiL, '
8. 5«Am» wwwMww» mmmmmCgrytfbjai folu, Ufeo flort. A« Sedum m„fc,flt,„ J. fl?
Denfo cxfpice terram operic. Fol^ habcc graminea, .mgufta, acuta, glauca, non piloli, nequo
crall.», Ciryoplr/lliforun! iuniiia, loi multis numens mmora, & pro nugnitudjne etum lireviora
epnfemffima : ^ quomm rflcdio exliJit c<«//f.,/«/. vix doos digms oanfverlbs altus, oblcure rube^ "
fiei&,viIlorus, brevibiis ^ubcnahiis fobolB veftitns, onum 8e akenim in fummitatc florcm Rcftans.
candiduro, qumquefoholis romndiulculis, tcnellis compolitum, aim fi»Tnwults in mcdio lureis
In montibus non longe a Bokano fupra Tridcnnim, Martio mcnfc Horens nobs obfervatum iMm
hiic. A pr.Tccdcnte Ipecie divetum Tidetur« coi tamen in mdns perfiidkcft : ipfi» florakb tenv-
poFe ab 60 iatis diltinguitur. .
* 9. StdmmiifttfmmJ.BmAamhHnm^J^erAit,
Cifpites totos operit luxurie f laintli, Sedorum in morcni, radicularum reptatu. Foha maiora
quam Sedi Alpim dnerei. acutiora, niolliora, mulcum terreilrem imitata. Qtiicnlm cx umbilico
natns» OKiam wiam antduasalni^ fiillolis crebiioabos veftkusuniaibi pleninque in &ftigio gerit
Plropd imtlos in Alpibus creibere didtur.
Sedum mo;;t.uiuin ^ierpullllum lutcolis floiibiis A S.\I.i ixwiooSo J.B. foft^ OOa ^fteit : *
ddoiptto cnim convenu^e vjdctur. Florem ci atuibuit pallidc luteum.
* 10. Stdmm Mpmmt pmUUflomm Park. jtipmmi Saxifr
Lch. .
Ommum [ Sedorum] liuic Inng^ minimo, ex Syria a(poctato foliaqu^m fupcnoris [Seilimi-
noris majons faae 8cfoliis itfi.J & petrsei roomaoi Sodi minofa. Omlieiili idquiunciam «quant,
iS-finrte!' fcfT'^ ^ ^**"* "^* Ssdfiape «Hg aat Scdi pecrxi moncani.
** II. Sedum Alpinum ruhromtgf» jbw C BL iwniT Bwariiw fbn nin VvAu
montMmm Lugd.
A. 1». Stdmm fmymm _«crs jiiw Imte J, B. Semftrvivum mims vermieulatum acre C B. Wr*
mtMrifivt mtmm mmr serit Ger. Uleceira mmar fnii Sedum i. I^etriiUi
Fiark. Mi^nver, n Jbtmuug, ^ ^
ObTiumin muris eft» capilkribus radiculanttn fibris appenfuro, unde rathuli plurirai palmares
aut bcetiorest teoncs Miuntur, /«/itr exiguis admodum, denfitate cum longitudine fcrc pslmari.
Mhra in extremis ramdis plurcs, 4utei, quinque foliis radiatis oonftances, apitHm in medio luniliter
luteis. S.ipor plant.f .Tcris. . , .
In muns, tctttis &c aggeribus iicdoribus pailim repcritur.
'OimirMkififiJsVuk. 'Vl^^m
Ctrd.
CoUculis & foUis multo rainoribus & exihonbus condat guara prxcedens. FUfadot habet illins
fimdcs, cum quinque exiguis acnminatis in roedio apicibus femini forendo natis, uid^mque deoem
ftamuubus ciraimrallatis, noncanwn ilUus modoumbellam (eu capitulum oonftinieace^ fid '
oeps ab undalibas aot kmdoribBi odiodomm adnatii otrinque altemo Hra exeunt
liidem cum priorc acri lods invenitur.
Ad multifiliquas pcrnnct8e non hujus loci, verum ibi pcr iiudvertentiam omiiru
lum.
A. 14- Sidum mimmm mi stn fiert alht^ ]»||itt fUimiU ^bmtmt, 30011*1^
. An i prac^edentc [ ii. ] ahtcr qu.un ilons colorc ditfcrac uulii non conftat. ncc cmm utraque '
mtcr leftudiosL' contuli. ■
In fterilionbus SuftbicuE, toco for^ itioere 4 Timimtb ad Dmmntb oppida plntimom ob&nravi-
«;»;^™?<l<indatininp1^ \mWkmimmm
Var.
Digitized by Google
I 04-2r
R I A P I A N T_ARUM.
r • i" L " n„~.r,^« m Soorbato Caftreofi eMCitm eft cum incredibili fucceffu
Mlkm aoarantilcs fcri ^Bmiei «rittir, jM* wftitw alewiumte fitu, fcmimcialibus, pow
anRulte, acuniinatls. cx v.ndi paUemibus, fianuls pcr margines afocm. qualia orojp^ tenam iquba
VMMX^ infcnorem ciuhum pa«cm omanr. Jt-W/ m quos caulcs fupenus &m&mtw, Jbmn in
aSmine sdbnt finguli Scdi montani mininii lutei parom, pallcfccntcm aftci^u m medio mulcis.
Succalic umcuiquc lini fimilc, mmr.s, turhinc biturwpatcnte, ^ quo concuiiu exadit
longc cojMofiffimuro, nrinutiffimu^
Ucm. . ExmottBOilankkaBGotii^ ^ *
• i<. gfttw Siarii- mrmktJmm, fimSncifi^ /www tw«a(S Boccod.
tfacplantola Scdi autKali ^edstoainnaneiaada venit; CMdikus, foliu acutis, 8c vermicula-
tis illis omnmo pcrflmilis. promit SaxMns^abxlwIbto ^fww»^w|bfiiip» uttiailo in-
clulum, non ablimile Scmini pcnta^ono, quod lO ^WUIllO Fenmaflo «omatll^
lM>. FnimP^^ nirpiiirimnn^ Thfm capjtati modo itt maitgnig ad panannm Agngpninniimi
• 17. SdmmKts XI. OuC 5. ilifpiM rMmM»yU»« it0«*jlm CB>
mrmmmfili» Buiu
CUf.
Longiora nonnihil habct folia, graminis modo angufta, dura, viridia, Ixvia, fiibacidj injlb fipo»
li^ deinde ingrati. Unicus aut alccr intcr folia emiiipit caultcultu, Ixvis, gracilis, juncens, tnum
* ChmM* ftefe Dociamm kMig^tudins, raro maior, in quo unicus, mtertlum bim fiuit fiefcuh, * fiiperiore ma-
jgve^ candidi, medio )m»» quinque ^lious, cordis ut vulgo {nngicur formam refiaentibus pre-
did.
Um. Serpit &lnc idiqaanini inftarjin SmkiitiL waak juigjs ia?6nicur,fib finan Jiinii Jnli» iWiic
floraa
* 18. Stdum mmntmim grgmima felto itltnim Parlc
A prxccdentc crefcendi modo, folionim par\'itatCj cauliculonim floriferomm altitudine panjin
diiicrc : prxcipua diffcrcntia cll m flonbus, quos plures in fummis caulibus profert, colore pallidi
lutcos, eolquc pctabs non cordaus lcd intcgns compolitns.
Hanc Ibeoem a nenuoe ant^ le exiiibitam ait F«rA. vcrum nec ubi (poqte nalcaturt nec k qpa
aoK uode habdt nn cntioni fidt
* 19. St^jOfmiim fim foBidtf CE Cark mmm 6. fiin J^bmt i.Cb£ /mpvhm
tMmbmmh% Jlfymm i,C3toBGct,eme.
CtuJtm unom jplurcfve er%itj palmaremj dimidb iximnunqnam muiofcAi, folUs crebris veRinim
Sedi i^uiorisliitei viilg.minusaGuiis, planionbufq, qualia ctiam ncr tenram wna cauBs tou> hareiit:
Inperim dirii&arin r«i«Hir<ylans ftequeittesc^ qui fiorts geftant pddidras, maiolcnlosi ex ktdo»
Cdore alKjuantuIum pallcfcentcs, pcntapetalos, afKihus luteis. Bjtdicula fumma fcr^ tellure va-
gantur, Sc fubmde novas plantas producunt, lubinde tcrram fubcuntes. Sapore eft valdd exic-
cante.
Ptpvcnit in mooteBaldo, in monte Fiiati & Godiardo : in Sntitrg aliiiqueSdnacarum Alpium
' ju^s, in Tauro monte atque Judenbere aefteio firiUc dufius^ Bocere fiib finemjiilii 8c Ai^ilio.
In dcfccnfii nionri r ;pg/4</wi jWCawmfmnoBptiDCBlMrmipdipiaT^ J>.ii^pM/Julioiiaaile
florentcni. Wik Ma».AIinff.
A. 10. SeJum mmm A^mmlmmm mifirar.
HjUix hmc extrinfccus nigra, multis fibris Pradka, tn quamfdurima capita, quae ut in aliis Seds
^ieciiebusdenlb cxfpitc terram operiunt, £vUittir; F<£# ui^Iurinnim longiulcula, angufta, ^mz,
pallidc vircntin,j;libra & nonnihil (plcniicntia, raris ad mar^incs Ipinulis donau, apicc acuio, CauUt
lemipalnurcs & nomiihil altiorcs, teretes, hirfuti, crebns ioliis vcftia, tres aut quatuor, auc cdam
plures geftant in fiunmitaie florts, luteos, petitapetalos, plunmis pun^is croceis circa umbilicum
notaiosr, fimmkm lutea cum stfietbns aoceis continentes. Flos ciim expanditur decapetalos vidctuTj
ob qiunqoe caKcbAlia iioris petalaordine intcnacentia. VMfcnJmm feounale bicoms; fimm» exigua^
oblonga, ruifa. In noimiilUs plands fiilia qiMB a4 radicemjbievi* liini» lariiifciila, &PanMqfd)Me
fbliisnonnihil fimilia. '
Ailatera montis IngUherowb juxta aquaram fcaturigines frcqucns: invenitur lA. IfanGEMr
ffr*mfi Weftmarlandue mo^iNu» 6c alibi ptop^ Sk^f vicum in codcm Cbm.
A. az. Stdm
Digitized by Gopgle
Ijb.XDC. Hgrbi» fenfifndu. 1043
A. AI> Stdtnn Ahinum trifido falu CBi Jl^ h^mutti A\i^M fi^ Puib StOi tffni trf
• fiJca Aifma flort albo J. B*
J-B. , ■ -
Summo cifpicc vagatur, magnumque Ipacium occupr, terrx .ipprcdii colical» tenuibuS) fuicis,.^
quilKls ru(cuntur felia uncialia, in tnialatin tridentcni Uciufculum, OiAmxpityos niiiiorem, ddk»
iMntia, fubbirluta ; alia in oUoomai utricotjlin glurooiiun oonvoluta. Unuginc pinnata graniim
Avenx afl^br& refemnt, crifulds im fbliis (ubinde obvaUata ; CMnla lurgunt cjuuiani tcrctcs pal-
mares, (iipcriiis in pcdiv, .iloi aluiuor, [quikis foliolum indivi(um pufillurn a,''w licutii ] i.li.!ufti; quo-
rum unu(quilquc fitrct gz^iit S^^igmx pareni,albidum,ftriati^; v#/f«/o lucccdentc jparvo, femi-
nibus pleno, quod circumlat floinni calix l.iciniis denticulatus.^
In nKMicibus Cambiolvuaniucisj uc SmmUn, inque £boraeeo(SN» ut i^lehrm%b copiofiffime t**'^
oiiturj inveiunins 8e in Jnra thonte, SeaBbi in cianMi^
ai. Stiiutn trU^iP. iliies Alpnum maiHs alhnm C. B. TndiiHyhte' Alf^na J. B.
C.B.
RAdumhsioa. tcnuem, capillaceam; riu</ictt/«in (emipalmarem, purpuralcentem, nonnihil pdo< *
fiim, in ramulos plures tenues & fragiles divi(um : /V/m ad radicein cenoia 6c moHia, laa, (in ra--
niulis minuta ) in trcs lacinias primum, deinde in alias divila. Fltnt in ramutorum (ummis .^lbi,
quinquefolii,totidem fiamimlit doruti ; quibus cnfamU I(ibniOinda,longiuIaila (emcn aunutiliimunt
oontinentia fuccedunt.
' Ek Baldo monte iubuic C Bauhinus. ^ * LnmL-
s. Sindli& fsd filliillacioribus, & in tcrnas primiim profundas iacinias divids, hi(que in milNM i;iMMl.4f>'
8c fentikinlennenta fifti^ auMm pedalibu^ farikm pallidi Jutaai, in humidii montiHm Pyieniue>/M.frf!iidJi>'
cnun natum nabuit tdem. #«wCt.
1. Aliud ciuliculo rorj.ndo, (emipalmari, pilis leviflimis afpcrfis j foUis parvis crafliu^o.ilis S.di s rni. A!p.
trioa^litis tedorum modo divifis, tocumque caulem altematim bafi iua cingentibus, qui in lum- caukf»u4»
tsceaxa in ramutos dtvidimr, 8c fis^goli jUjadiim candidum fcd minorem (uftmcnt, cMitmldftie ut in
pnBoedence (uccodunt £x Taurero AuraiK raonte habuit Habeo inter plantas ficcas Scdi tn>
daA^rfitis Alpini f pcciem majorem circa Monfpelittm colle&am, cmk dodrantali, lumini ptrte in
aliquot mmulos divilb, in quibu"; florcs cinc^idi, (uccciicntibus va{culis m;igni5. HanCCilinxllepi^
tamusquam dclcnbit Joan. Bauliinus lub Trida(it>'lici5 Alpinx ticulo, his vei bri,
Palmaris intcrdum & ma)or multo eft planta, fcita pleraque humi fiindens, interdum unciali
lonciniduie ac ctiam nuiko nuooraj per extremum tnpartirai aba ver6 nuUam a^ioicunc diTifr
ooMifUtquzincanllailisibnCtiaianiiikspaacnlotdina^^ riim^avi,vi^aisniatp»t
dixot AgBran poiputei piio|>igMTi>
*
Park.
• .Ad radkem parvam rcpentem & nigncantcm, folm plwi, ex^ua, viridia, (imul compaAa, £1»
pemi increnas profundas, coihmuniter ternas, rariijs pfures, divita: ex quorum medio cMdiadm
unus vel altcr. tcnuis aliquando divifus, paucis & exiguis fblidiis cinihis tnum quatu6rve unciarum
cxui git, cui flolculi temi, quatemive pallidi, quinquefolii, mulns ftaminulis donati, (uiguli fingulis
pedicellii inlident: hise«/<c« parvi (emen minucum contincnto> fucccdunc.
Hoc in uiontiumLupi fic Calcaris nipibus coU^it C Bauhinus: nos quoque eandem ^ntamLMWt
habeijuis in monte Lapt eolkfiMa* qnc «fioram Scifi minimi generum modo fe propi^ m pluRi
capica, t fi)liaJspbiiinit ooacervatts oompofita, •edqoe aiAd ftipau, uc denib ceipite cernun ope-
nanc Fdia niiiKitifSma (unt, Lau, (umni2 ttf latibfe pme in crcs, nonmuiquam & pluies uci*
fiiasdivifa. IIiuc nmlum impofuimus SfJbM ffiM^yi^
Huic congcner aut fbrte idcm eft
«4. Stdmm J^mmm IIL Fr, Gr^trU Xi^pmfis CoL fecmtJ* vmittm^
Cai radix fibroCt, tcnuis, foU* inluramo binis incifiiris (^ifa: C.iulc^ majoreiqpibn ChailMl'
afmes: Valcula Sali tni.i»dvlitiste5tonim, lingula vcl bina in eodcui ci.iic.
Pnma varietas ab h.ic dirfert ; eft autcm radtce mulci, fibrosi> ex fulco rufc(cento : fohu non
denlis & in caput c^ormads, (ed divaricacis, ex pediailo tentii in latitudinem ampluui& lingux ef*
figiein imitatis, ma|oribu$ duplo quim Chamxiauneib nri £l0C ficcauklli ni qpomm uiinino lUtt*
CQsveibinilitntflaires. £1 fiocadelaipfitColnmna. *
A> 15- Sedum inJaclylnei teBorum C. B. TriJaltylittt uHoritm fbr* tlhJM, FimfdmnH
tdcto folio Ger. foliu meifit Park. liue'tDl^itlOtt)«0Taf^*
JUfiw lenui fimplici lurcnlola iwtrimentum haurir. Cmk plenuiqbB imioo adnn|c nrerii teaul
8e infinno, ramolb, nibento, altitodine palmari, aut paulohundyore aldor^re pro tooo in quoAa-
(citur. Fotta priora oWonj^a, (impHcia, ali.i vcro line pediculis cauli appolita, pinj^uia (ivs fiiccu-
knta, p.illida, hirlut.i, i.ict\i gludnola, in ttialegmenta ceu digitos divila, oc uucrdum in quina:
vcrum qux in (ummis ciulibus (imt> iteram (imphda 8c indiviu funt, alcernattm pofica. In (um*
mis caulibus & ramulis longis pediculu infifhuit)2«/ar/i pasvi, aUH, pencapetaiiDCtabs lubrocundis,
minime fiftis, ^c«J!wiA«roblnn^ hu-futis quinqoepardtis. Vi^etdum Jemimde in tummDbicoi nc, ini-
fra cahccm flons in yeonw loouidam inrflaneos Oqracuthc fiudum refeit Toiaplaun ad
taAum vi(co(a cft. ia '
Digitized by Google
1044. H 1 S T O R I A y L A W T A R U M.
rS In mum 6c tcchs locsmderans & ficckmbo. copio.ft pwwoW lOlCL PkH« maife Maio; 8c
faSSBfoffili mldcc lu,mo. cm ibli.mcndo, &es m tjgando. cumores dl&uaoKb, & ut-
SS. S2SX D. B^. dc urilitare PhUolbph Nat. ad Me^ic p. lo?.
i z. FUmtube qu£Jam SeJi nomine a CoUmna Jefcrifta & Jefiaa» fMt
tamen ad altud genut pertinere cenfet.
I. Stdm Jifimm%^ngirii lUhgtenfih i- Col. Alp. txiguufdtit C. R
s2ttm habet tenucm admoAlIH, scqu.ilcm, ex fufco nibenteni, quinquc uncias hng^^m, cx
cnins cefpite qui prius novelte plante caput tuit, ramos duos vel tres edit, tcnues, cannabini hh
craffibe, ex fidTOrubemes, raiis exiguis ibliolis, angulhs .iltcin.;c.m imcrccpto,, &in iummo in
denfum foliolonim capitulum, quod dimidiani unciam dianiaro a:quat, dchnentes: qiubus vctuftjs
• alios ex illis produdtramos, eodan Ofdine regerramantes, ut plantukm cenrcainuse(fe mulec^
annwum : cx ramis v ero in tcrram proaimbentibus itei^ radicem tundit limilem, led hirfutam,
quod non ui prima obfen amr radice. Florcm non habcbat, ted intcr RUnulos lupcnorcs binos pe-
tiolos obfervavimus fruiiiun habcre, ex cal>'ce prodcuntcni qmnquCjfoliato, oWongum, cirtiLi-
gifMgnn, necaWimilem nimis frudui Lychniduni aut Armctiarumi iea femme longe abonuubus
S^ov, quodWnuminnis, oblongum, ov.ali figura continec, OOMe ex fufco nibeicens, cavura
intus, fed antequ.im dividatur vduti parvum flc nigrum Tiind ffanDD. Saporin licoa parum acns
apparuic. FoiioU non admodum carnda «ut venniiaibMa nu mat.
& tenerispleme «fle Tidttiir.
* t. S»dm Jliimmi*ltinm«iiiSkn
Priore majus eft, cjuRem cffigiei, nifi quod nova germiiu fblionim fupra vetuftbra omicant im-
me^at^ longofque cauhculos tcnues, atq, p.ilcares, (ciquiunciam longos duos vel trcs in jinjjulis fo-
Uorum oefpitibus exlerit^ inquorum cacuniine florcm, [intcrduru duos^ ex cil^ce virenn, apiabus
qninqoe dmib nooiit toliorum quinque m furamo Hllorum cordis Rsdix tenuior Sc \swvx
««^dnem, fulb, & ecumexprocnmbenKfaAiiitoem JUevodeni
denla, in caput conglobata funt, fiya CanbnilOB dOT. •
£x ficca defcriplit Columna.
^ generakt, nee iteA^ iih^ttm*
• I, Stdum faxMilt birfutum purfureum C. B. Park. *
r .
Plantula eft triunaalis, tsAuuU capiUacea; eatdiado. tBnoi, leviter piiotb, cujus (ummitas in
brevcs rantulosdividitur, qui linguii florem purpureumfttftloate: l^iiMi ad radkemfdura, hitftua
& Lcnte mmora- * ,
ExPyiensis alhtum eft.
•^Sedmf4om^eeimAiiii»mfierikmC.h.?»AL
Hoc trcs, qnatuorve uncias non exccdit,ra</icJjmhabens cxilem.longiufail.im; unum altertimve
taulttulnm Inuacialem, /«/»(^» paucis, exigiaisj longiuiculis altcrn^un vefticum, pfcnlot atro-nibenM^
^mIm' Ht i^mlnJla A^^»<^ifte fiitfinftnteini
• Sedmffmaeimri^atofbrt aKM.
RaJice cft capillacca: cauheuJu plurimis, tcnmbus, biunaalibus, pef tefram rcpentibus^, & fi-
■lieBn cipillaribusterra:adhxrcnnbus : fcUcIu multis, pallidi vinenobus, (tibromndis, Lcntc nunoa-
tns Vettd. £ ramvdbrum £iminis pedicelii plures, capillacei, oblonei exurgunt ; iuigiili fitrtm qua>
^rifoliam, varium, ilburo, puipmenn fcauwtoMemftftinea^ dcsM lpeaacdD,a]mpbiiiiib
harc ccfpitis mufcique inftar faxa exOlHCt.
tttmL Inter Valeiiam 6c Auguftam vallem m monlB5faifaijrif Aaooopiose proveoit
.ObfloRmatwpenlTOalidqabnlidSedaiefoen^
• ^ Sedm JfyimmtfiMiermmm tffirm C&
-JUliw «ftcapdiacea tepente; Ca*Uculis tenuiffimis, (emiplmaribus, etiam brcvionbus» rarid*
phnarihn, in (mv.^v) m nniulos aliatux (e<^s : FcUs habet longiufcula, angufta^ acuminata, cre>
nis ntruitnieexali lt.ua, fv ; irte averla candicamia. FUrts quadrifblii, purpuraioemes & ftamini«
busdonan cxuli^ulls i-.iilcm.uitui' ; quibwM|fi(afa»f(dawQindnro»me»ibiana6eamj apice donaniin,
minutulum fcmtn concincns luocedit.
Julio menfe floret in ^lbufilinontis S. Bemardi majoris & Gothardo.
' Hocetiaii^ cto floiem teBapetahMn haheat, ad abud gqauspettiiiere vidcnir.
5.
Digitized by Gopgle
2)e HerbU fenta^ctalis. i
'%,Stim mvmfifbrtnAimtC^
^Mthet eft lignofa, Ghns capi&ti : ttH^kidk aliquotpalrnaribtu, romndis, rueofo rufefcente coN
tice teAis, qui in ternos, quanrtoq, plureSj ramulos (quorum aliqui recurvantur; liividuntur. IIos
longiulcula, anguHa, lucculenu linc ordine ambuint. RanuiUs iupcrionbus jSW^f/piuKSjVul»
garis Scdi flortbus linnles, lai nibences infidcnCj /ivAifM vd^^ finile linobdic.
^kulioi^e Iteliiqiia agrisHiiiwafBQiibusAuaH^
lojls Gcfh. fra.
Coniiik Gefhenun.
Cap. nL
DeSeJf ftliie Utwihu mwiu fncatUiHu ferrmit am ereMatie (»
I. DeCmjled0»e£&M.
CO\'Ie(ion a figura folit acecabulnm refcrence «^»'^#9 «Dblcoridi Anglic^ aibatDcei^eft enun
»rJAjr acetabulum finusin quo caput (emoris vettiou', 8c in genere quodvts cavum. Fal>
luntur ergo (inqaic Id Boocus) Bocanici maximi noroiniij quod nomcn hoc accepifle pu*
tanc, quddjplanta lv^fiw4 nabeatcircuauAainorbem. ooncavicatemhumaniumbilia fbnna letu.
derccnfiirefcitnti^ tieecalBm fixnyni Gotjfkdoni ttwuc Diolcoridota qwdeftribinir pii^^
gqius, &c ... *
Gotylcdon ergo propti^ mccipinu- de primo gencrc fcu Umbilioo Veneris Tulgarl Hisanlmi
phngi «lequibus nunc agimus Umbilici Veneris nomCn melius oooTenit quim Cotyledonis : nani
oommaittltt fefis in gfobuk» oompadis umbilicani ieu ocobim tefeunt» ad inftar Sedi majons,
1* StiKm ferrstnm aJtertim foltit longis mgujiu. A» Std. Vjrtn^tttm ftrrstitm ktt^ftUnm Hion;
fibtf? Ait Stmitmltt mmmmht imgifili» ferrtK» C^Bi SttLfnrmim MHgw /ifiar friiM •
Ix>nginidine & anguflii roliorumj fbrce eCiam 8e alits accidentibiu a Sedo ferrato vulgail
diflert.
Invenimus in Aipium pcaETuptis non longc a Ptmtietsf poftea in hono Rqgio Pariiienii cukum >
mlimus, untibiqae AntDnnaUMC Hybenio' cenipHe« uMeneeflai, aoeTilSdbn iniinilenaliis
oon^eftttni eft. _ _ . .
• Eandem plamemefiinpieaHBramlaC^
Boc. Morifoni Smtimk jOfim ermma mMim ftkU diciur, eiiitt infi» i lAulbni PneCBoc de-
lcripcioncm dabunos.
^ SeJbim fmtimm 1. B. CiQkdm medis fiBi Mmfmjiirmii C & Ce^kJm tikerm MimAidi
J.B.
Tcnuis, nigra cfl rtulix, fubinde produ<^ fibns iaciiu fe propagans. Folm plunmum pcr ter-
ram (parfa^ rariushumo fetoUunt» Sedij pinguia, ob4ong», extremo rotundo, atque etum quxdam
in acutum definentiat nnciam bnim aac<U08 longa> colore glauca, arauciffimis in ambitu denci-
odis rigiduhs, rebqu6que fiilk>CuididiariblB crenata, fapore ftrenu^ adfbingentc : c quorum m&-
dio exurgitcWtfj palniumunum auc alterum altus, foliofus, in alas aliqimc divifuv FArcj albij
petalis qumquc non niucronatis fcd fiibrocundis, arca umbilicum pundulis rubcnnbus nocaos ton-
nanc, umbilico viridi J. B. [potius tlavo] apiccs croccos lubcnce.
Inmontibiu Tyroleniibus 6c Helrecicis, inqueSaleva & Jura Gcnevs vidnis obfervavimus.
* |. Cetjltdm alttr» mmor Parlc. fMMii(M.C«rj)M tdters j^./heJliettkiJi CloC Cmfled. «m&s
foUifmintmidilt C.B.
Cluf
Huic numerofa Sc confcrta i\inx,folta, oblongis U^ulis iinulia. aafEufcula, mucronaca, noiuiilui
perambitum crenata, candicantia, acido & iubailnngencB snRU : i quorum centroieii mediofb*
llonim eaoorto inndam cubicalif, pleninq, umen peoalis dontaxat alfurgic. lopeiiore parn
hiras, Irevioriws jMwr inorAnat^ nailcemibus fepcus, fummo faftqpoex fingulis fbKofiim alit pei)i>
ccUos cmittcns, quibus mfiiknt bini aut temi y?orf/, albi, pentapctali, internc vcluti fanguineis guc-
tu afperli, umbiiico paliido &c Iplcndcntc, dccem llamlnuJis cui&a Stmen concmetur m capiculis,
exile, nignun. Rtultx fubefl fulca, cenuis, &an&i, ou (ecundum macrem mulcae aUx in oilian ed>
naiciinmr piantae^ uc inc^nun ocfpkcm alifiuaiiAo nganc vulgjaiis Scdi majotii inftar.
Uunn Maifiimr
Digitized by Gopgle
\Q^4 H I S T O R 1 A »
— N.fckurnon moaoin Sncberfr, fed & in rdiqilu Auftn*. 6^ Sciax Alpibus, laxB & fcopuLs in-
fff
Prax'^cntiaffinis cil, feJ mollius, anguftiorikib & longioribu!/"^/;^, non (kntatis, fcdal^^ .
taxat laiiuginc hirlutis, nunus «Lim incanis, bicvion: craa.or^que ?«i>cul^&jmulus foliis tepto,
qux plcninq, tam fuperni quam infeme noombil luHo» fint J Tp«MMnlm ftmbnsiun? wde i«Qiii-
dum caulem ad fin»ilas alas fparfis. ...... r i • ri. a^^L. ^_„n_
Obfcrvavit Cluhus hoc genus in Ertchenajiis lugis tMnle^unio Itd» Hmms Aonlttm
Miror CBauhinum Scdum folus minonbus nlbicantibus klTattt b^tlS lyiMMlTIllllin VKSM» Cm
Cluliusexprclsc iSibat hujusfolia minimc dcncita clTc.
• 5. Onjltdtn mnar falut fiAntimdu ftnMK C B. C. Baitbm]. B. Cot. ulter mwtr /dto fHiro-
C B
KijJw iubeft tcnuis, hb:. 1.1, ti:k A; circt qiiam /"t^i^ multa, femiunguc minora, nonutin prae-
cedcntibus oblongis hgulis iMinKa, led fubiotuniia, ludrginc crcnato, craffiulcula, caridicantia &
noanihii adftnngentia : c quorum nicdio caula lcmipalmaiis, auandoauc palmaris, fubalper, mi-
iuinis& pauds fSiis dafiivaCLrgit : in cujus liimmo pedicelli fiortf multoquim m prima ^eci»
mioores, rcnnpetalos cum amcibusin Inedip fuftuieni^^ <|ui albi, aliqgamlo punftjs rubentibof
afoerfi, nonnt nquara cxtrinlecus lineis temis foliola flbns percunctitibus, ita ut/«r« pallidcpn^
purafccntcs.ipp.n cant : hos c^jutula exigua nigrum ,'fw:-?; contincnria fcquuntur.
In Hclrctionun Alpibus iphs faxis ac fcopulis adhxrec. Junio & Juho llorct.
lemfuH. • ^^CttjkdutfivtSi^im^fintamUut^^
■ RaJjx huius filimentis pluribusnigjicantibus compofTta, cotlcm modo fc diffijntlit quo fui gcncris
idiquxj mulucapita fcu gcrminVprotrudens c plunmis foliis noom ocelios conglobatis, ut m Scm-
peml» inijoii & Sedo ferrato, faiin fiipcrficiem fcre planam Rofe a:mulam expaniis, congclla.
Siiitf annwn faliM ehm adolevcrunt maiora, Jaaora^c teiiujora «lani cmuCris prxccdcxuium. pcdi-
cuKsiindalibus, latinfcaHs donaca glabra, obfcure viridia, inwnustinenpcrniatnritatcmrubemia.
prxdpuc lecundnm vcniilasfcu ncrvos, qu.x ibi innumcra: fcrc appai'ent. cx rotundo oblongfa, un-
cum va. aut fclcunci un lonija, vix unciam lata, longinulinc tcrc ad latirudinem (efquialtera,
dK^ maiBnes crenata c; cnis ivrionbus, ut denticuli crenas inrcrjacentes laiiores & obtuliores lint,
liiacnioibusobtdts. E fohomni mcdio, Maio exeunte, cmcrgunc cauJuuIt tenue^ rubentes, fo-
lia4is.minoribus ad raedium fcrc cmdi, ubi m ramulos dividi indpiunt, in quomm hifti^ fiofimli
cxiftiint nuineiol), quincj, pctalls, exigiiis aliquantulum acuminatis, ioiOIU parte diluous rabeBd-
biis, plunniis pundiilis (anguineis clcgantcr guturis compolia, JtammM camds caatobun Gim^
ridc obvallantibus, quod aclapiallore ex|nmdoeasfit vaMnkun leminele» la runn» biOQni^/SMMw.
contincDt puiiHum nigricans. « • • •
Dux huiusfpedes Iro variecatcs habcntur, altcra florc nujore, altera nunore.
In hortis noltris frequcntiihma eft : ubi tamen iponte orinir nobis noodom conftai« eft aatem
ptoculdubio inontuun incola.
7. CMjUdoH Mtner foliit ntunJtoribus, guttato flort. An CotyUdon aucra oiim MjnlmU J. R
Flanta quara hoc nominc intellcaum voluraus in hortulo noftro Canubngix aliquot annos cnu-
trita eft. Feliad plana, cx oblongo fic btiulbulo pedicujo fer^ rotunda, imo (m raal^ mcmini)
Iati6ra inccrdum quam longa, arcumcii-ca crcnata, dcnnciilis crenas intcriaccnnbus magnis, qium
■' in pra.-ccdcncc aaitionbus, glabra & fei^ fplcndentia, inip.o;a Sc pallisiius vitentia r,uam prxccdcn-
tis foha, nec adeo conic. ca. , „ 1 r T
Cttiltdmtm dtuMt tlim A^attbielot quam liuic eandcm cfic exuiimamus, J. Badhmus lic de-
lcribir
Quicqnid habct foliomm id omnd per tcrram fpargit : Sunt ca verb numerofa, pediculis unda-
libus latiulculis unde vcluti cx ccrvice incipkint diutiri, ut tandem drcumlcriptione fint rottinda,
pulchr^oenata, Icmuncialis ni,Agnitu.'.in!:, cianiulLul.i, 5c nc vcl ficcata quidcm corrugari Ibhta.
Cttiik wnifiy tenuis,iepiem veiodo digicorum alcuudine, nudus plurimum, raniisuna lupraratU-
cemtmcti fobis donaoB, fiipeiius. ii) auquot tenues ramulculos divifiis, quorum oxtianii- hamoc
parvi, f .iUidcrubchKSi latuivioniwspunaisl^^
Ltau. Rcpcnair in montibus drca Cwnum 8tGocliardum, itcmquc inStiiiz AlpaJUSL. J.B.
A. 8. Cetyltitii n^atica birfuta. An SanicuU ■^jfj^ aIi<juattMus a^lmi J. fl? SmucuU
pmitma mlitrm jjfttiis ». Olll? H^OlO^ MtHiqMMll; .
Ktfiflmiif (^liqu^ fub terFamagit, ubi iocura invctut, faus cradam pro plaotx modo, filMas lon*
gas, abas, trcbr.ts cmittcntem. Felia in o tbemtoafUt bfcviat^viiidia, pilola vclut Auriculx m ui is,
-pilis ranoribui, quatuor vcl iex denticulis ina|Qv!bot lerrata, in «cutuin dciincatia, unciam auc
' H ftlcHnqfu»
Digitized by Google
Lib.XIK De HerhU pemafeta/is.
lclaincianilongi^fciimncumvcrais m i.ron^^m E folionmi mcdi^T ««W, ixunfflntoal '
nurcs& alnorcs, ter«es. pi bfi, folus nuJi locuin ufque ubi in ramulos Ipargi inapmnt^ft?!;
aiuem m (umm.t.itc /?«-^, ahqi.ot quinque fKtalis albis, acam, duabos maSltt flavis propc SaiS
notatis compdiws,tf mmeaiodecenv purpuranribus«/i«||Wcapitata contlncnt!-.. fSS
fcminalc cra|Eiin, bicorae, ut m rcliquis hu|us generts, fimtm parvnm, rotundunK rurta n ^
Lgcahuroida mDamm dnpmm lcdatur,ut rivulos & fcopulos udos, & acnuu in lcituneinefci
vulos ddlueatei: necnmiin nnmdw JI^nttMr jyvn^«ia WdbnoVfcJaS.
Ex T^/iif fwrfis capillaribiis. dodmtalibDS furgit c«/;«/y,, fiac ncxlis, civi. lubhirlQtis fuDe-
nus .n ramulos abcunnbus ; quorxmi cxtrcnm h.>^rent flcra San.cuLr Alpin* guttau-, quinquc CM-
d,du is conftantcs/Jur, ^.p,f,iv/ cum b.lido umt,i,co turbinato medium obciSaitihi^, c^icumicSs
(ot. Hur. ol.ol.s v,rui.mtibus. Fclu» pcr ternm rparguntnr fuUiirruta, unciam aor fifcunciam onS
lc.Wima.latata femimcialia, fcrrata fupcnore potiffimum parte, craffiulcub, gu/ln .T'flr,nBcnta
ubi St ASjt"* " " Pulchcrnmo, qu. clT ^n caamime Vogl montis, d.&„,
pefcnpuofatis bcrwconveiiit C^ty laioninoftreaqu^^^
fafunt: iconiMa idpmdec; felMemm«mlki»ccwfatt«eiaoriiiCttIo8oi^
pm^ttQCur» "
lo. Smtknia mimmsdurimffiekm fumitm Clafin» his ycrbis defcribit.
SanicuU guttataminuscrt, anguftlore fblio & pcr cxtrcnmm ferrato, lurfuto ctiam & adftrin
gcntis guftus, colorii ex herbaceo pallcfccntis. E mcdio folioi-iun prodeunt cmIkuU triunciaU
nudi qui drca lummum£illigium m plures raraulos hndtmmr, candidif Sanicular zurta2
iimihbus,onu(V»>vemniidiisl»Kuiii^ Mfiaa iLcaimcut iTiKS
m* eai0iiim n^ncans /mwi oontmeaaa.
FJoret eciam Junio, in horiii Maio; U SmMm, Bcc
Sanicula mont,ina minor C. R. froJ, inomnibus fcrc cum Saniciik- mont. altcrius fDcde ^ C/«r
omvenit. «ceptis riofculu pun^tis : non diat uroencuius colori* puncla Imt, ii fknkumea.' at
&^^^^aSr^Sr^" «fl»Co.yWo„e aquat. hiriiita. non «obftant quin
. No5 ergo pro cadem fpede habdNinus Cbtyledonem noftram aquaticom hirfutam, Sanicuhe Ai-
pm* aliquatcnus affincm f.B. Sanicub mont. altenus fpocwn ficundam ClmfJ^t^^uL
inont. mmorcu C. /?. pW. donccquisccrtiora tiocucnt
II. Smuida Alfaucrtnat» mAOiet fsHtJi Hott. Kltg. PanQ & Hoit r^,
Aimf.
Specics cft Saniailb monnna! guttatx, cujn$/«&* fimt oblonga, tenda, femm, i quonim me.
dio k)liis crcnan5 ( Rofj; mltar) lcpto cKit cauhculus dodruntahs, rubcr, fui^wiK plnnmos 'flnm
alboSipundates, unibilico p,iUido, quorum fingulisfiicceduiufiliquxbifiircatt: ""^* ..
I.
I». SmkMlsmmt0mnfmJbnffittmVitK.1!tieg.^,
iJf Sedf fatia fdntmidu dmtath SmikMk d/a».
SamcuU mma^rit^iUMM^m CB. Sm. ^ pum» J.^ SmimU t^Q».
^ Mulea habct/ofi* circinatx ferc rotunditatis, Sakifngae aurex folionim amula, ionsis pediculk
mharrcntia, altis per amb.mni inciluris lcrr.u.i, hc ut minima folia tanquam digitata vi&mr rin-
eua h|rfuu luperac vindu, mfcrnc ahqu.iatubm eiuJbida, & wldi Jiirfuta. aftnngentts
demdc promit pcdales, aut ,ntc.dum amoliores, virides, Idrfitoi 8c nonn.hil tortuolos, & iu'
toha lupenonbos rej)ondem,a. Summi caulcs in plures alas dividuntu, , & (in^ulls r.imH infi-
^nt tcmi aut quatemi;«»r«. OKyacmtha: odorcm refcrcntes, quiaque tohoiis albis, langumcis pun-
a.s mfc. :r,rc partc not.it.s conftanccs. Bihda aim dcocm/aiMir mcdium Lem <£cu-
%. Smmhmmimmmmml^gmmri^pmU
- f^h '"■"'t" ^ radicc exeuntibcs, circinat* rotunditatis, aut nonnun-
qomi booribm paullo qaim fint longa. circum oras crcnau, ranoribus crenis, Sajdfrag» albc ia
modum, l»an.i.aut lesmcntis uenasmtcnacenbbuslatisac lubiocundis, SiaS3S5&.M"
Uunn t
Digitized by Google
,0+8 HlSTORIA PlANTARJM^
meminL „l,„«m alui auac umbrofis dclcajtur, hoitis fiicilc aflTuc-
S«ic«;4 retundifvlu, crtnala filo}* Hort. Ugd. Bat.
Quam pro non dcfcripta h.abcnc pracedcnti fortc e.idcm cft; ncc enim lUa a quoqiiam (quod
ftiam ; haetenus d\ dcfcnpta, & nomen convcmt.
3. De SeJo foliis fHbrotundn crenjlts Saxifraga alha diUo.
I Saxtfra^n alha Gcr. alba vulgaris Park. rctmtd.folu, alba C. D. alha radke granulofa J. B.
aDf)«c ^fefljcifrncc.
RaJix illi plunmis bulbuUs, Coriandri feminis maKnitudinc, purpurantibits, amaris, tcnuibus fibris
inter fc commiins conftat, quanqium 6t alits pnctcrca fibris longionbus craffioribuliinc lit donara :
Caulem profcrt lingularem nonnunquam, alias ternos, quinos & plurcs, tcretes, hirlutos, purpureos.
ramulisbrachiatos: qiubui mfidcnt ^ora albi ahquot, quorutii non idem oranium tcmpus florendi,
qiiinquc pctalis [iibrocundis, non biiidis uf in AlJinc, ftammibut lutcolis & %lo viiidi conftanrcs,
odorc nullo cvidcnte Flerts includuntiir foholis quinquc viridantibus cum ora purpurca, hirlutis,
& tadu nonnihil vilcofis, cujus lentoris particeps eft cum foliis caulis. Fcha cx pediailis palman-
bus aut brevioribus, hirfutis, fcre rotuntia, criftata, ad Hedcrx tcrrcflris folia quodammodo acce-
dcntia pinguia : eonun vcro qujc in caule fiint, videas aliqua nullam difictftionem cxperta, integra,
lanceolata, mucrone fpadicco : alia fimbriata quidcm, lcd non ita propii orbem complenria. Valui-
lum fcniinale bicornc eft, vcluc Scdi cujufdam.
Tempui & Florct circa finem Apnlis & mitio Maii in aKcribus fcpiuni, palcuis & pracis iiccioribus.
Lcciu. Hu|us hcrbx m ciiicrcs rcdads lal Hxus fpiritum przbet nitroliun qui mulcuni calculo conducit.
y,rei. D.Palmer. . ■■■
* 1, Saxffraga angufitfclia AutwmuUu flore lutto gnttato BreytliL
Brtyn.
Ltcm Rariorcm hanc clcgant6nquc Saxifi-agam humida & mufcola fundunt prata qiiardam BoruflSz
Temfn>. Sc CaJflubw, prxCatim fecundura arcem KUm Kraknv, ubi ab Augufto in fcrum uiqiie Autum-
ntim Horct, in hohis .uitcm udu nec apnconimis loco rcpoliu aliquanto maturius, a Julioiicmpc
.id mcdium Scptcuibrcm.
Ex radiculis cipill.tccis, fiibcindido colorc 6c fipore adftrmgenti, frepajrmei mulrx nibentes, pi-
lis forrugineis lauLiginoIx, mtg»ros ixpiffime celpitcs (erpendo ocaip.intes, cmittuntur: cuica quas
folia angufta, carnola, lubtiliffimii dccurrcntibut. nervulis, funt atro-vircntia & ngidiufcula, per
margmcm iubinde pilola, cum PolygaLr & Nardi Cclticx foliis mcdiocnter confpirantja, quorum
nonniilla Aiitunmo ficccfcere uicipientia pio viridi liio triftcm ft:u riavum induunt colorcm, inftar
• : Nardi Cclticr. Intcr propagines Cauluuli dodrantalcs, utplunmum (iimma tellure Iparji, tcnucs,
rotundi & virelccntcs, inh:r:ore partc fubrubicundi, fiipenore molh, femigmca (eu palLdiorc lanu-
einc lenicer hirliiti, procrefcunt; qui foliis pammper mmoribus tcmerc & confiiib oidine, ciica la-
diccm densc, in iupcrna autem cauliculi partc lubindc rarentcr & parcc vcftiiintur. Cauliculoium
faftigia m ramulos duos, tres, qiiamor, plurcfvc abeuntia, jitfculos admodum clcgantcs Saxifragx
.ilb.-:, fed iutcft colore rin(aos gerunc, quinu foliolis ner\'ofis, in unguc appcndiculas binas Gcn-
tiaox duodccim.t: lcu piinc'lat.r C^uf in modum habennbus conftaDtcs; in quibus non iinc mgcnti
volupute cft cemere, quam nitidc & curiosc dxdala natiu-a pundulis inniimeris fitiirc^ croceis dcn-
fiffimt illos conlpci lcnt, & quidem a medio ufque ad umbilicum : undc filirjua fitbvirefcens bifiir-
cita, loaJamcntis binis Saxifragiarura more diftinfta, inter ftimina dccem, crocis capitulau, pro-
mincc : (jua: dcciduo florc magis magifquc intumefcit, [uftamquc raaturiutem confecuu, pcr cor-
nicula finditur, ac [tmiHc cxiguo, fubrutilo & micantc icle cxoncrat Flos xquc ac folia, mpnmis
vcro cauHaili, amariuli^ulo & adftiingcnce lunt guftu. *
V.iriat; qu.rdam cnim Borum pcula magis liint obtula; quxdam inagis acuminata : prartcrca
foliis majoribui & minonbus, dilutioribus 8c oolcunCis virennbus invenitur.
In multii cum Hirculo Fnlico Cluf. convcaic, a quo tamen <liffei c ; li inodo Hirculi florcs fcnis
petalis conftantcs duplici tantuin punauiorum fcric intcrltincfti ; ac folia circa radiccm ac in caulc
tam lara, &; uiuco lalcem ncrvo pluiimas laceralcs vciiulas fundcnte, pradica finc, ficuc m Clujheur.
f^ft. planca dchne.icur.
Saxifraga alba fttraa Ponx Park. Gcr. cmac
Hanc C. Bauhinus in pinace ad Scdum tridaiftyhtcs Alpinum majus album refert, cjuod fuperiiis
poluimus, undc Parkinfbm reprchcnfionem incurrit. Vcriim fivc .td Sedum cridadtyliccs, (ive ad
Saxifragam albam rclcras perindc eft, fiquidem & Saxifraga alba dida Scdi propnc didi fpe-
cios clt
Saxifraga alba Alfma Park. Lugd-
Saxifragam Alpinam LMgi, C Bauliinus Saxifragx Alpinx eandcm eflc fiifpicatur.
}. Saxifragia
Lib. XIX. T>e Herbis pen^apetalis. ^O^p
* |. Saxifiragia alhs skirs Mi^tr* Park. SsM. hitlkf* ^dtitM^iiU^i mmtmd CoL .Samh-
fraga ai f»U» hdhtt gtrem C B.
Ctl.
■ Hujus rndid .uliufcuncur non acini uc praecedeatis« fid trelaci (qaanaofi buO>uUi Liiii ni»fe fi
propaganti. duplo (iipenoris grumis feu granuHs nujores, ferji rubefcenteS. intrinlecas albidi, Cir
poreDrimum adftringcnte, poftci amaro 8c ingrato, paucis in imo fibnllis tcrram amplexaiitibus.
fS>/w nuic mmora, rocundiora, brcvionbus purpurafcciitibus pedolis, pilof.i, pcr .imbitum rotundis
crenis divila,taau guinmofa licuti cauUs, flomm calyces, & tota planta. C«ir/fwj ectit crafliorem, pa-
rum hiriiitum, purpuralcenccm, cui denia akematun folia, abraue peciolo, pcr ambicum aiftacaj
velutiEupfaiRigfar folia acucis crenis djvila, in qnommfiadNls bulbuli ofHintur, quibus prnpagatur,
ieininis nccm fupplences. dtiiisenim (ati erumpaiie> at^nedum in foliorum hnubus, fcci m flo-
rum perioLs atquc juxia nores iplbs, qui in (ummo caulis Teiuti corymbi uno o;tu c ciulis furamo
prodcuntci, r.-imofi, petiolis iniiucntcs Aprili mcnfeatque Maio m qumque foliola cindida dehif
cuntj calyces veluu cTtinos liu lutos habcutes^ vel Hyoicyami, quinque eciam oris divilbs^ in quibus
fruAis bMomes, iVaminibuspluribus flavemliasciraiiMutl^ qta perteAi per oon^oila difl&annir,
«maofk, wrm» inftar niinuciruma femina exMndeniiies, (apenracua.
Patftnflhtis BMUtkim gaudetj Scfiimtiii^IierfndHambio&Campodari&iEqidocilis. .
Ca9. IV.
VJUiasaotKtuntWikBipinmoinoid^ £ oibus cvims compofimm ; J&rnniibmii^ i^ieoo^
^M. albnsinanocaakimic»: Foiiaparya hederaoea, tocnspahftris.
Grgmen PamaJJi Lob. Ger* Fsm, tmirare Parlc. Pam. flort aiiro Jimfltct C. fi. Pam. Dodtnao.
imtrftlm Hifttkmjbi J.& «^ilif tf fiSlum.
E rsJiee (ibroia modioe cra&a [ex albo rubente, com veftigio levi caloris adftringente] ftUa
pnxleunt (atis frequentia, pcdiaifis longis [rubefccnribus] appenla, violaceis fimilia lcd nunora,
glabra, palli>jius virenda, mucronc acuco ; [J. Bauhino Hcderaceis non .mj^uiohs liniilia, muho
minora, crafliulcula, (inuatis a pediculo ncrvis cxcurrcntibus, non ignav.-i Allknftiunc piTdit.x^
Caules ex eadem radioe exuigunt plure^ ibithaiuzij anguloii, rigidi, umco foUo non longc a r»- •
dice, eoque bafi (uacMilem ampleetott^ auE&» quorum unicuique flet unusinfidec, (pedoiiisean'
didust quinq,foliisoompofiR»OGaGaff% fikomiMUS» inmsftriacis. Medium occupac conicum ca-
pitdlinn purpuraibens, dnibn genenim ftaminibns drcnndatum, quinque majonSus, longioribus^
albis, cum afidbm concoloribusj totlJcm minonbus, aniculis luteis, in mar gmc vircntibus & coch-
lcans iiguram refinrentilHis. [.Tancian ccuucum lUud capicelium paulacmt in Ocens ina)idculi
molvn exaelfai^ guod in qinBinr cninas ddiiiicens umea ofteDdit coploliuni, ninnnun,
xiifluinj
Vat temere atibi quim in paluftribus pmridis oocBnfc Anguaodainmmeafeflofiei^&trizie-x.«a,i0
nicn antc hycmcni perfidt.
Habecur cciam dupiicato (eu plcno Bore.
Caf. V.
Hr FTtk.
'V' TloUperdiaiiiindoiiemiC^aeeoWdiftiefl^ i^kimkai in v iiteram oonferfib utin aliis
multis.
. y Notgejas genericg (««flMpenrepitalwdifloiBn^» cakeiidoneai^ yafcnlnim fimioak
tgmit kfcwhwiwn''* ^™**!?^!»"
Doptoccft^elkfeiiiswiandi^ <lkfeiilsohkops>qo«8ejaceadiaa.
I. Fiela Martia Joiio rotundo.
A. I . V\(U Urua pwfnrta J. E Ger. JUo«k|Hrya»es, fmfm^ $Un C k fimfb» Aim^
FaiL parad. Sui^iC SDtOkt.
E raJieihtt (ibroiis, aliquando in plura capir.-i divifis, cUmata cmittit mulca, qu* (ibris fubinde
denuflit radicancur, &: planum propagant. folta c radicibcu 6c (armcntis cxeunt mulca, cx ro.
tandononinhil oblonga, (errata, longis pediculis appen(a : mcer qux fetidi, i radice qu<X(, enati
alii, (tnnifi fitrmi fiilbneMes ex comtko paiparalcentemj odorisfiuvillimi, calcari .doiMCum, 6
quioq, hiltalis conpofiMBi qpo evanelbentt es diis pedi&^
UttUtt I w
Digitized by Google
Trr^; T O »T7" P L A N T A R U M.
- ----^'ft Kc pUmca) ^d^;.^^^;:^^ "t^' ^ crc.cariiusdcbi(ccnUa.y?,^ pteu
'^V?iffiSS.alIadctr«fcftsl«xagpnavide^^^
unuiiuiut>c',quc binos rcminumonUnacMianer.
t.f«. 1,1 aggaibdilcpiuininveniturlcdrantB. ...
V i r;./- .i/4r/.--/^- C B. Af^"- /J^^V-'*" J. R M G"er. Jfi-fii» Alir»«
fl • \ r..^f>A»nn- <Meft. Ad fcpes & in .iggerikis r..iriiiim, & frc-
,uc,,t,,,,..nil... <iu_.m n.ijc^^^^^^^^^^ J.£iliinMfcluroii»)ftk masishir- ,
Sc::'£rfl;;:ct;;"'.;r;';iio!ii^S,S fcRoto i>JSa»».,«»^i»«w««.g»^
«ujbne fctlScodore noiliaces JtJpeiaiice. . _ • u i-n- a ,
rnVfeUoSara. M«e in afiiscompki.lkis rl.i"t'S multx Hint -rtcs vinbus .linmft.v. Radix
cmim umbHiaisScfctncnvimhabcntcacharticin,: ..laicumemm c>cs uncix conc.lx, Ccmaquani
o s conSiint. S.nLpiavcr.lCumficliqildninipuftumfcfqi«^^ Vmr
ffi^ mulco cft dcbUior; eimquc viin oommunicac aqu« c« mfiuiditur exqua fic Jrupus tui»^
' ^^Fblu verofntfriBiilam&aqueamfaUbmdamhab^^ it.^que phlcgmonas micigant,
a:fti!n"c*cm m veooi»lo fle ocul» cafc«m fcdanti m olcre lun,pta lcniunt alvuni. P. Rt;
" ■ rcccns rcfrigcrat, humcdat, craollit. laxar. Cordi.ilis cft qnacuor illorum fi n„f;,aim nu-
meh> & pcdoralis. V H s prxap. in tcrvorefebnum oomiwlcajdo, dolori^a. camcis invk nato, in tuffi,
af^iate gutcuris & plointide. SywpM crtbenmm!- us^ eft ad fiam febnlem reftm^wndam 8c
^''vSlmmfcmen d? Iitlwntriptiaim infigne, D. sinbift Canitabrigfehlt medicoixlebemmoyim
inccr .:ri..>na. D Ke(>>b.irt). , . „ „ ^ . . „ _
Dio(coriiies& Pimuib i^ q-.od m florc purpu-CL.in cft cum aqua potum angin.i correptis & Co-
mitialibus maximcpueris maicri .iHinnant. t^n i .u.rcm .uuiit Comin,ilibui mcdcn Cmquit PauL
' • RencalmuO cxpetKniia docuit non vacare unpofturi : Annquor um lcnpea non luie inendisad nos
traduda iiulit aflercrc.
♦ • A. l. yklaMtrti* auJorj fMjlra CB. /)'/-w/r« Gcr. fjr^^^
R*Jtu<SL fiwnentofa, tenui, lienoCi & longa, vario rcptam limc inac pcnccnitice, dcns.i 8c
lohKl fibraram comd pcr inccrvalla pridid. FtUa arcinatae fia* rocundicatij, nili in mucronem
; acTOcni .lcllncrcnr, llipin i partc lcvitcr hirruM. vWdaiitia, prool vero gUbra dilutius vircmia-
ferelutcoi.i, uitcrdLiii. lubpurpurea, in ambnu fcrrata, guftu vtfcido, M«cui«? wnusbus, qua.
drantilibus CsnLcHh n.uici, qucrs .id .ilas Involucra foliofa, acut.i, in .imbitr. lurluta compleaun-
Oir, MtHkt m ramulorum lummiutibus jproferunt VioLr Martix odoratx Innilcs, cx qui^qua pe-
taliioonftantes, quorum lupremum longius protenfum rclicuis, cilcar dcformac, purpur.un utnnq,
fccame fafcli alb.i, nu.iipi.ialbeaincTeliqw»um quatuor folionun laturau purptun tmaorum un-
Rues color.inrur, nulli odo.is gratu: in mcdio lutea cum ftylo vwence. €*«/«. fiibinde
cubiulcn, nanafciincur long..r.Ki;ncn,, n^<K ramos didi.ai fohis vcft,uncur;_#lWf, ^ mox diumus,
• ' gcrcntcs ; cjuos lublequuncur jUir»'* long.v, in ttes cannas dehifccntcs, ftmmt farftar copjofo, cx ro-
tundit.itc cj'.^longa. . . „ , i « , n l i
A Viola M.wtia porpurca djffcft pra:apue folns rainoribus & magis mucronacis i ilonbjs langm-
• diorepurpuia ti.,.^ilMidofi*: vakulo dcniquc ^emin^lipw^iu^wetnq"»^^^^^ . v
AtlfiiKs&mdumetispaffimatabund^otmirj.i^ttfloietcn^
durat m mulcaiu arftacem.
*Hifi.liif. A. 4. yiebf^firtsntiai!ifetia glabra D- .Vlonil. 6c D. Pioc. ' '
Oxm. Mmf '
Hujus I .xib.i, gcnlculita, multis fibris cx I mgulis gcniculis cxcuntibus, horizontalitcr nnn
deorbm tcndentlbib, p xdita; cx cu)uslupcrio,c p.iitcpiotruduntur pcdiculi tcnucs, quorum lin-
Kabs finguU innitumuf/i/i* rotunaa, glabia, .itq, cxincic cti.in, cxcunt a!i. pca.culi tcnues lulh-
imitet iLu (acuFatc violaccos, duplo aui tnplo Honbjis Viob Martiae njmorcs : quibus Haccelcena-
bus fub\Siiunt f-fr«/- oblongar, tenues, triw» loculamenas diftina» j m qwmim fiOKolis conti-
ncntur p!ur.i/ew»»iJ, lubfulai. „ ^ , • >■ j La^^ a. '- „,
' In huimdis8c paludolis locis, mufco cMuAs mveiwor: nt T. g. ad mai|^ ilnvu C&mnil mter
:Nos
Digitized by Ggogle
XIX. Herbis fenta^etaUsr, lo^i
Nos in paI,.ftriV.. & aquolls lo.is mu!torie', ^AferAMvimus Violx fvlveftrB fp^ienTqiu' ('aaaii.wlte</i««*
tiim.mcmm.,mb j lubuic tenuiora ouani lunt Violx canjnar vulgans, fi<^moJ^r^^' ^^'^
f.ti r uio, ibus hncii (hiaioi; quam Mndan putamttt Parldnlbno delaiMsr fub dnjkTwJK!^
D p£ ^*^'* '^■'"^* ^*^***' ^^^' IX Plot fW» ^ -TTffffrj.
A /v.-tfAciT ni-):of.i ciiiimr i>!:'ri,;M, hi, (i;r.», aveftlpiaecipueparte maiora Inncr' - '
acummata qu^ lunt Viol.t; M..rc,.r vdrj.u.s toha, pcdiculis (.\tis lnnRis*inSa i^u
cunc rfflre*. uc in reliquis, p.^llui.- corjdci, hncis feu r.idiis albis ii medio exountibus ftr „v^r*
^"feii:;;. ivi;ts°°~ "^"f'"*' 0,1.1-..
6. rWrf /WM Gcr. ParJc. J. & ^//mw nna$J^tlis bttt» C
FoUa habct.nigr* Viobt fcrc (imili.i, minora t.im--n, braiora, & c virkli cnlr».. n-^xur^.^
JkioRuau: C J. Bauhlnofi>l.a circ>...K.v terc ror,:,„l.c.ui. funt, P^lkdllnrl^^gS^^tS
cata, p.uv.., cvtcraiiim V.ol..rum toliis aelic.no i, tenuiora, quod & nobis comDem,ml i '
fos cJWwrWw, m quibus bini auc terni jicrc, cx alanim iuiu <>rodeuntcs, Violi mmo-c^ R^J
<,uin9aefeIii.conftantcs, q..orum mhmuii, majufculum dV, & .uirujn. raaiX Se ncnirmS
tnterwre «irte d,ft.naum; rcl.qu.i vc>o extcnorc p.me. Sara. m tr,..„^uiis c l
taie debfcunt, cx.Ruum n.gncans, ah.s Vwhs l,m,le, prjfertim rricoloii RaL alh^ LSL"
la^multas propaRin.-s c ]..cenbus proc,e.<.t, c.mdidilqi c & lr>ngisfibris hirfuta eft
In fuprcmo vcitice monti> Jura: rZi«/ri dido nobismventa eik Clnfio in nmn;u„. a n. « •
Sciria: Alpjbus abundantcr natci cbctur, Jtmio atque JuUo £^ SKi l^Sbi «± a'' '
T. ^^/c/*» lutta Virghiiana Pa« k.
De hac nihil habst quim qu6d Viola: lutex m Paradifo liio defcripta: fimilhm a Gt v
vosfimiles habcc. Egoamem in Paradilb lUa non aUam VioJam luSamSS?,^.^^ " " ^t''
momanam lutcam floro magno C. a qua; A}^^»^ArJ^^S^ delcnptam mveiuo quim
c/«/: * ..."
««EilSiSfiSS iliZtt 7^«',P^^1»*"} exigiils M/. & qu,-.l7 circm..rx rotundirac, in
amnlMm let^Ien^ra,^^^^ lonR.ufculo ped.culo inh.crcntibus : cWvk'« :nr,r-m
fohorum dius unc..is longus, .m,a.m ;7.r.«, (altmci.. purpurcL:,,., vulgari lim.lem^ /i? loLTtj!?
R.u,mi hoc viok gcnus J Bauhino in monce Nombm Rhxtorum prope balneum inir^n
tum hmphci lcix- raJut h.r.rD.ir. F,l,a pedicuhs loosiulbilis nitebantur cradTce ft!;;^^^ "^?"'
o=«,londuicula6ca.,guU^ l.g.nenca [;Vi.gula iSS&TJSi:,^!^^^^^
gdmcni deaifwnteD ad pediculum ulquc dilTeda, gitau gh^nnofo, rchquanim Smm 3*
'^tnltr'^^ ^'^'^ Hbrt ft^ ^,^/^ ^^,,,^, Londi.
Flprc, fem,ne & cap!d.i fcmiiiili \-iok- noftraci Martix omnino cont"., r.ns eft- Floris ^
l,.- v,olaceus. F./,., olum.nodr. lubetiau, timwli, in tm«K Jobos i«jdera«i« pSc S dT
^ Gjnrd,! r ri . ( . i:on. tnpMimodt^ ondeei nomen impoSaSTHaE DjS^Si
eft tanKMi ctiam dilkrentia m tlot^ quantum mcmini : pcr ihquot cr^ aniWSGmiiEiE
i^bincoplaiiBmalm,I«idinoaocef«untng.nu m^Mbn^mhat.
Digitlzed by Google
HiSTOaiA Plantarum.
1. yick Martiafoiio oiiongo, *
• I. Wrfi fimffatmfiina Parlc. A/*-. arhrefcm purpurea C B. yioUi^pngtiu trictUr Ger.
7«» rri»2ir fmrtSit tsnIHnUj ^mbufJam arb«rt* ditta J. B.
J.B.
Surrcdis eR: cauMus, cubitum altis aut etiam altionbi:!, .mgulofis. Folt» priora volgaris Violar
tiicolo.^-is linrilia, iiibrotun<la, cactcra long-i ad unctas c]ainqiXj alia longiora vel breviora, angu/la,
qux cultu viri.int, & lartora redtiita VioLr M iitij: roli,i inuibntur, ad quonun genicula foliola
alia emicanr, modo parva, modo inajora^ quacdam eoam laaniata, & per ambitum ierranj ocHon
lacex vdgaris: fhru quo^ue diAae Jaceae;, quiaqiie fbSolis conftantes, m ambioi dHlirt violaceis,
longis inMent pediculis, e (blionim finnbus ortis, quorom folia duo lateralia, imema parte albis vil-
Its dtfita, & cum imo ptddwUii ftriis <ieooiaca. Qiibas fiicoedunt /SSfiM longK, ia tenus cannas
dchitccnres, femen fxanSauuat «Ibiiai» pnmoi. JUfix coa fl)ro& «e pcnnm Tocai plMita
lapore vilcido eiL *
Um. Ymfnua oocuti ic in Aufkb 8c Sdffe iMDoribus Cluf. inter vepres in liaiilfl» Mflmlie||a«fa>»
fibMgy Kioefe ?flrfiii MaKhaci artem (lureiueui Maio oblerTavit j. BaiihiniwL
Vioh Okolor ereda, an JovisFlosTlieophnifti 6. hift.6. C B. hniceacleRi vldettir.
A» ». VitU tricoltr Ger. tricokr msjer & vulgfrit Park. trtcolor bmtnfu rtpttu C. fi. Jacts
Puldicrnmi fleres eonjmquc varictas eflfccit, ut in hortos rrann.iti ailtu digna iudicarerur ; quo»
qumquc foliis conftautci dclicias Iljs advcrfa facic Ifxxiaton oficrrc videas, modd totos purplrcos,
' modo iuteos Oomileo & purpureo varieg.U06, aIuci que etiam veriicolores, ia pediculis longe con»
cavis, ex folimm alis, quz modo Hedene teneftns uifiar rocunda, mod6 ookmga, in ambim ierraeu
in caulibm reprantibus, ramofis, ex raifct teoni fic libioft exwtit. Stnm m. pericarpus niipdiilist
triinguiis minuruni, Iplcniiiiium, copinfiim.
Ltttud In moDColis Sepcencnonalibus Aagiiz incer fegetes, & in maccrus & fq^um aggenbui fn;quens
lii^pw» ontur. Vereun4aimVaalaiijgm«KFMkiw«aUcat^ «ftiie demd^
Qinuuunfloret.
• ^ VieJa mmtana trictlor ojoratiffma C. B. facea tricolaris fivt Florit Trmitatit ^enus fiore
luteo i*f fmrpireo wagno, reftiu ften amumm J. B. Vtola viontanu five tricolor Clul.
Cluf
FjuniDOs cx utu radicc ftofcn cauUs, pedales^ anguloios, valde raniolbs : quos per intervalla
affllMllK foba tricoioris VioUc foliis (ere iimili, lonpora» craffiora ; (vcd plena, levkcr & nrius
dentata^ apophynbus ad latera oblongis 6c profimd^ udniatis, aourioiaili Kuftik fic nooniUl acrit.
Ex (iimmis alis longi onuntur pediculi, triangul.ircs, tcnelli, finguli fiiranentes fhrtm omnium
quos in hoc genen; viderim maximura, qumqix foliis coiidantcni, quonim duo fiipcriora cxtrcmis
oris ex coerulco purpurafccbant, circa umbilicum pallidi erant coloris ; biru illa in latcra expanfa,
iOis minora, lutei colons/ jnaadis ex coeruleo purpuraicentibus refpcrla, ainilque purjHireis radiis
CX umbiliooeiiiicamibittin^aiU: infoius fbfium reliquis ladus crat, aurei fo^ cobris, feptcnis
ladiis purporeb ab umbilico imercuHandbus, maculaque ex coeruleo purpurafcente infimo labrono*
t.itum ; odor fiLavifllnius : craffiufcuLi captula qur iii ternas panes dehiicenda, femen oftendebant
aiits iunile, pulillum, rotundum, macuritate fuicuni, tricoions Vsolx fjanini proximum. BMUm fibfo*
Jk &dnrabilis, oux fadli etiam ramulis pangipoiib
Cmk. SpooMiafitelvaacbinoiiiibnsnalcifeniiit;
• 4. Viola tmmtisna lutea grandifUra C B. 0» Violamont. lutea foliit «M H'l<Wir ^oflem?
Viola montana trtcolor i. Clul Vtola flammea lutea waxittM Park.
Clitf
HocgpM»ai«oreChifi^p«ceilenti wro^ iiemfBi infup
periore vniiis sft color, mnocoiiminoifaTuseft, purpuraicentto mdiit «t wnbuioo enaceiinhit»
qui magnam gradam flori adferunt : anqiunculum edam odofMior vidBtnr. An^ 9t totom pnf^
pureum repenri : quam varietatem icminio acaderc puco.
Parkinfonus hanc fpeciem hyemes nodras mcliiis colerare (cribit quam reliquas Violas tricoloroi :
nunnlis avnUtt facil^ prooagari qui in hunudo iblo depa^ iUiGOoampteheodunci iemea raro auc
ntinq|aefli.lea« in bortis iatum, quantum quidon ilk oUerviveriL
1
• 5. Vwli montana lutta grandiflorattefhat: fUtmimM lutea, feu Gtf.
Haec fpedes qua- ui montoiispiafcdi DerbienfibuK Eboraoenfibus aiiifque Septencrionalibuv An-
giiae putndo & paluftri iblo fidnnde occmrit, fimt eft amphffiroo luteo, dic» unbiiicum linas feu
ladiis niBricaoubus ftriato, nec unquam ipontanea, quod viderim, oeikMaB Vttiat. Plaoca ipii«
parva eff, & humilis, ncc aflurgita-jt humo attoUitur, fbft^ ob fteriliieiem foli. «e lod nacaUs m-
. tcn pcriciii nimis fii>;uiim, ijqujJcni "ocib huiiii-i;, irontium altiomm ddedatur; an vero in honos
t^uiliata iacicm mutet, & m raagniLUuincm proiiaat ( quod vcrilimile efl ) aut flons cobrc variec
mc nondum experum &teor: undc aucem eadem lit quam « Cluiio delcnpum deviiim.j neaic dc-
*C"niQareiiequeg^ poto leaiott ipeae did^m^ nuUam cnim in noltra odorem pcrcepL Gerar-
dnm
Digitized by
Lib. XIX. Htrlfii penti^etalis. 1055
dum aoteai hanc inteiiigere tum Deicnpdo tiun loais convtncunt. Pterennetn cfle puto« neq|ue ki
tunen oorapertotn lubco.
• £. ruU imM«M fmmU QuC MMt. fnmUa angufiifolta Patk. mmt. fum. *»gw/</. fior» «.
Guiielmus Boeliusin Hi^euiU oUervavic Viobm moncanam quamlam valiii^ pumilam, aded ut '
binas uodas alptudine m lopeniee. Satis ciaiLi > W/ce conAabac .- cujib foiits an^uflioi .1 videre non
memim. Nam qnalamqns alias vkkre milii oonugic orbicoiau folia iialieiiant ; iiu|us vero uc Ho-
rifmanni coronarii angiub eran^ & unciam JwnraTHir loaga. Fbi inier 6Jia «^iH pwfegk> iafi'
dcnSj nivcus, odorus.
A. 7* yi«U iieolar Mrvafit C & trietUr ^kitfri* Park. Ateo^ frimfim & btrtmm
vitimmJ.B.
F»hM huic ad radicem breviora oc latioriij iii cuilibus loncjior.» 8c angiifliora, alto natim polica,
pCiAiculb Jonaca, rarisinaruris circa marKitUb crcii.ua. C p.ilniarcs, (lri.iti, concavi, ci-ebris ge-
nicuiu» incerccpti. Exahs foliorura egrcdiuntur iingul.itiiii, ioogisjpedicuiisi vtoiacds iimiles«
^dnque petals parvb oonftnidi, c^cc quinqucfolio. Succcdit ilaii v^^lum (eminaie, grandius>
m tros carinas per mituritatetn dehilccns, ftmms pluiima, oblonga, ov.ua, .nllncinria fundcns.
. Ad pedBcolorum qui flores (uftinent exomim prxterfblium medium da.r .ipp;;nciiccs fcix aiuicu-
lae laciniata: folio pnm.irio non multonunores ati caulem Kiiic in.i^' adnalcuntur.
Fioicuh huic multo minorcs func VioLc tricoions iuwtenlts tioribus, coiorc aifaido Sc luieo, mtni»
vetuifto auc vivido.
la wis inisr (estfes uUqae oocmrit.
Caf. VI.
REfcda a (edandis doloribus di^ eft: tum coUeAiones & inflaramaciones omnes difiatit. ut
(cribit Phnius lii. 18. cat. it. Qui curanc ei adduot Ihk vetfa^ Releda morbo^ rdeda, KiC'
ne, (Hiiie quishic pullosegeiit, radioesneepedeiiieccqiuendieamt Ibc terdicun^^
ricfque defpuunt.
Rcicdx nocr (unt Floslicxapecalos, cujus partes difficulter admoduni diiccmi 8c diftingai poffiint,
Vaii»lum (cminale in c$ma luculamenca diviiuni, qux vix imquara pcrfeS^ clandanair perp^
tud hiant, & in nonnuliis adeo diduda iuac ac li diicrcta (eu disiunSa edenc.
Luiee&LDieoladifta, qudd e£ panni lanci & celx iinex, candid]! quideni, colorc luccoi, Ttrente
ver6, qvr «obb OBroIeo dfMCi innpannir, Rdedc aocas duiadetiftacu hahe^ ide6que genuiiM
ejus (pecieshabendaeft.
I. Htftda »lba J. i. cmdida Lugd. major alba reSi mfcrtittur. ^^^UOWI^JU ba&SOi ^OtiUU
CM&iuiWtcubitali aot altiorc, iirmo, rocundo, (Iriato, redo, ab Smo (tarim ramoib, /Wiwveftieo
crebris, nullo ordme poiitis, laciniis utrinque pliinbus ad m&lum ferc coft.mi dtlTecbs, V.ilc:ianx
in modum, glabris, obfcure virentibus. Flarei in fummicacibus cauiis & ratnoruiu m ipicas iungas
digcfti, albi, hcxapctali fcx calicis fohis incluii, plunmis inUl JlMHnfo coni «ficifcK luqulibtS^
Singul» Boiculorum petala in tres lacinias diileAa iiinc .
Invvite JXM)gsif>faioinenieprppepesm
ttm.Mi^f'
RtfaU «MWfMs C Br M «• Ger. nugtr P»A,
Prxcedcnci cadcm videtur.
A. ». RiftJ* viJgmt C& wimtr fmvtJiarit Ptttk.PiiiiiiGcs. Intts J.B. SEMe^OCilCt
Tcnuem quidem, (cd long.ini fitis habct raJicim, albjm, lignofam, not.ibili acrimonii pr.Tdi-
tam; undc cauUi exurgunt plufcs, ftriati, hiriuti, lolidi, [ J. B.uihino tiftuloli q.] mtirmi & vix (e
(uftincntes, pedales aatxubitales, ramoli, fctiu vcftiti altcrn.itim poiitis, Enicx marinz ferc div^
iura pra^mdi, inordinatl,^jdi|ob icn wnd^M^fc^ an^ufta, ob((:unus viridia* ^poie olei^Keo. Ftmt
in ftinnnitadbm caufis & fiRnmQm in dmfiifas fp^c^e di^x^ti laxiores, ooffoleud, (eu foliolis
compofiti, quorum luprem.i duo maxim.i, I.ireralia minora, infim,'. minima & vix confjncua, om-
ni.i h;^urx (inj^ul.irli, .ic fi c\ i;no toho duo alia cmcrgcrcnt ; niei.iiuin riorisoccupant jtammML nu-
nii.;rol.'i cum apuihys lutcii, r'o; Ci ilclapii v4/i*/* rclinquimc crigona, \ digiti unius loiiga, liimmi
partc hiantia, femimbtts rcplcta, parvis, nigns : caplularum an^Ii \^s&ai uuit j calyx tions iwxa>-
phj-iliis.
In arvis6tet%ei$ &equieasoGcaints Repeiicur & in niurift
Digitized by Google
t
•
1054. HistoriaPlantarum.
|. Fhpeama J.B. ReftJ^ sfim Thptm» CE ^/1 #/. Pbjitttma M.i/pelicrjium JiS* Park.
KwriflM 7. Ger.
S«4wliuic fingolans, nuUis aut perpaudi filim Aonttsi, iatiscral&, l^nofii, alha. Caula eanKk
Bbiei,pedales,in ramosnuiltasiilloi, paitim reAos, putimredinatos : ferqaotfilia oUoiiga, per
ctiremum otxu^, fubinde lida, mollta, quanquam inhma nnllam agnofcant divifittiem, quatuor
unci.uum circiter longitudinc. Flcres per r.imfTs crcbti, aibi, cmcris (laminibns compofiti [inhoc
B«uhmum deceptum puto] quibus radiata foha viri<i»nci.i iiibicda. Siik^u^, turgidulx, leniuncuin
longXj ftriatx, (upenoreparte perforatx, /«»<» claudtmt copioruni, nlRrum.
l^rm Ciica Mon^^iium pafUm provenit ; in Iialia qooq, circa Romam & aUbt.
■ 4. R^eiU alb» miner C. E StftmmJti f4trvm Salmtmtkm CM. MifefHU Sk&MHfw*
Park. Seftmeidet SMmmaicnm farmm Ger.
Cluf ■
Dodrantales tres aut quatuor ab una radice produdt virgulas^ tcretes, circa quas /Wi* Uni exi-
gua,cra(Cj. inordinata, & in fumniis plunmos jllqfadkr^ca: aut lacemi inllar conlenM; exlieriiaoeo
purpurafcentcs initio, deiiub tenuibus cipilumentisesa^oaUdixntibuoT quorum me-
dio vcluu quatuorgranavindia contpiciuucur, c|ux exonflbflace in vtfai» eicrelcum, exiii nigri-'
cante ftmm plana. Jt«iw craffiiiiaila, candida, dura, ima^ fnbiiiilo edam ams kyemem ie>
'""in collibus Silmantiae proximis lapidofo lob provcnit. Maio floret & dein3e ietnen profert.
Pianu hxc, ii ret^^ a Ciuiio ddcnbatur» QQatuor valcuhs^ fenine r^letii timcwiqae flori lucoe-
dentibus, ad muitifiliquas pertinet 8c non ad hoc genus, qu6 BadAnnn lequud eam retuliniu&
5. Ktftda Lmariiefeliis C B. Park M Stfamndn Salmantictnfe farvum altermi* CViii
C. A
Bx riiJKcrcandida, longiolaih ««rfifcalb&alis, rotundns, inramospalmaresdivilus, foKisIjhanx
Ari^liHimis, oblonRis, viridibLS veftinis exurgit: ramidnKiHin fforum oblongam veluti fpicain ab-
eunt, qnam y^cW/ parvi, niulcoli, tenuibus capilianienus oruati, uc in praM»dente, pallidd ^x-
vmbeBKSOonlBnnn^ qubu capimla vd vifed» msik&, Mfida« ciiSSk &sm» palbdo pleiu fii6>
IlncinkibtrenoloepimOiummoiitiumPsricnaoim oolkd^ NoUsficcaracommunka-
v& MaoipeiB Di Caioln» SuetfDer Damil^^
\CretUa Umnru BcBt]. R Lattiiii iirhfitm QmmAimCK mmc Cmkd fm-
cunda & fiertlu Park.
BflMrapnd^.A.
Radicem maxiniam profcrt, lignofam, in multas dhrilam, oraflo & lento cortice VoBkaiiL Sttia-
nei plures ab una raiiice nalcunmr, brachiali craffimdinc, qui ad quinque, fex, arqiie etian ad <^
cem ufque ciibiu artollimrur, quihyemc cxficcanrin . !\Jij fcrt raagna, pijin.it.1, cx mulris ibuil
roagnisconftantia, longis, ferratis ut Cannabis, alterno politu ha:rcntia, ime tamcn ordine certO^
Heres ininimi ex viridi paUe(cunt. Tmnd pars (iiperior in magnam fficam faftigiaiur, duos 8c am-
pl^ cubitos longam, c#\'afculisqutbakiam longis & anguftis densilqae coniiacam, fiinilifaas iii quc
Refeda vulg.iris geric, fcmittt plenis ad mffum tendente. Plroeiil inmentibui CaimaMteflevidwuft
Tota herba &; r.uiix ita .iinai a cfl, ut Alocn eciam & Colocjadddon ^Gun meo jdBoo £ipeRt.
GoJore luteo inticic Autumno, uicoque Luteam vocaverc.
Mafiitur in riruJo intcr monccs, tertio ab urbe C\'donia lapide.
.InMob JMba ftenlis non aliter k ddcnpta difet quam Gaonabis aot Lupdus fertils i
fttiilL
. . 7. Imt^tmkarii Cretica Park. Ijite«la CrttUa CB- Struthutm leiitimunfDiofcertdii, «ttie Jt/alm
mMmGnui» tffelimrfdfiiimitmtii^ftrktm^
Hanc Bellos k Melchkim Guilandino epiftoll ad MaTimilianom ILGafaremamio 1571. de-
Onwaiini voigarieaadem fint.
Laait.
8r LaMnfi* Ger. vtilraru Park Lttt.hrk» S0lk» fiHk CE lMmTbmfA4Um |.&
Kadice nicitur fimplici, alb5, liRnosa, paitciflSmis fibris donatl, craffitie ihtBrdum pollicari, fapore
Nafturtii acri. Caules bicuhicalcs, terctcs, ftnati, gLibi i, vindantcs, ardion cnbulo pertud ; ramoli,
foliis crebris k>ngis, anguftis, glabns, non crcnatis, vcrumobicer mtcraum finuntis auc crilpis, nulk>
oidme pofiti» veftili. F»Um antequam cxcaulefcat humi m orbem Ipaigit nitentia. U- Baulunuslon-
Rtmdinem pahnaiem, laiitodincm femundalcm foli» amilnu^ lapoicm lubacrcm cum entorc.]
Thyrfi rfcmmpntlongi, tcretes, niagnam caulmm& wmomm paimm-owipant. Ftt{aihbBftix
brevibus ftipati pediculis, quacuor petab lacmlaris compoiinnmr, com ptarilMs innnapKabui paK
lidilucds- quibMfuccedunt vaf^itl'* tiip.irnt.i, hiulca, tribus localiir.cntis, qux vjxunquamoa»
daudunnir, fed m medio dehildmt, Sc ftmma parva nigra, ruuiida tontinent, compolita. Ad tai.
'tmr^C^&tdlSS*^^ lc.iturctiam«»agnsad dum^
Aonun.
Digitized by Google
Lib. XIX. Herbk pentapetalis. ToTT
Qnx de hu)us plantx vinbm m mdioaa aManhioloindunturpro inccrn.. Ii.il cnvis Nonn.Jl. i''r,-
eontdain vulncnWrecentibus imponnnt.- Lananim inreaoHbtis (m J. Iki huii vciba uluroem)
addc & rerici, usas magni c(Tc quotidiana teftatur expcricnri.i : nuicscium & allws cum alumine'
, , , . ' t.-.iv^ ^imij CK. aiiias cum aiuminfl
ct.i colore utco tmRit, cfleruleas autemviiidi, idq, nja&ii minulve mtcnlo, quo /acnratior <iilu<
. e t ic it color cmulcm. lupuui hoQbic^ uoo eod6nihteapoi«^ uno eQd^ daooao. «x
cadcm corana extrahnpmr. "f"™* "«iwfc w
multi, dodrantalcs vcl crum longiores, ftriati, viride^/WJ» amiiai.iltomarim nofltis HvP
lopi, altquandobrcvjoribus, brcvis vki, nen-o unico fecundfim fonginidinem Mhncn^ l iporcnullo
manifeflko: h ouoram £nu ab imo fere ad flmmr.nn v^, ci,axmcn flos ufuis vel duo, longiuJbili ccr
™» fe| ft>lioIis [tanus aumque, qui puto n.ULaaiis clt nuaicnis] (iriatis conlbntes i caivculo
Tmd, cauh atlnjito : fuccedunr pro Holciilonim nunicro (iltqu^ longar, tcretes, membranuUvitiihuite
mvohcz, qua dctraift.i, calyculum proprjc conftitucns tuaica fufca /<mm amciaet «.«i«f«~ mini.. •
tum. Radix brcvis hbrola. ^ ^ hhum-
Inaquofis & uta per Jiymttn ^ ftafuirtW iwo laB* mwiitiir
nunaKrqgiaoilNa. 7 —••»••■«■-
yjitftfolunmmvdflluitTbymtfolianMrUtmaJ.h.
Sinqjl^lignora, contoita raitmji nitinir, taultm tollcns palmarcm, .ilia'; (Int^rante altiorem iri
lamoj didaAnm, per quo» crdjra fcfca, Cimphorarx, lurkim vcrgcmu : c:. quorum iinitnloAim
lin'i.ib imoadlummuni ufq, crilVata: ///i^K^ pcrcxigii.r, rubenrcs; Hyllopifoiix tnaioiis ^^nfiie.
fertx niinuto, ex albo davelcence. ^Vw uialtcnus nunor, qui vixfaalc dilcernipoJlit *
In vincis matiiinMs fc eaTiaearam nuiginei propi GnunnniKNia inagro Mno^elienAoftlte.
gitCnerierus. •
NtoinSiciIiainfukprop^ Meflanamdoa* invenimus HylKipiibliae fpocic» fimul nafccntes altc
ramtnpto clatiorcm. omnibulcue luis p.irtibus nviioramalMr^irfi^fiHMl«nit Wai^tniKfu^tiiTiM^ »
erat, quam lolam m Anglu hactunus oblervaviraus. ^ Mwapwjw
^AinMimfmrfmam DtMmmfii J.E fmfmmmfuL ftremm jB^mm Ctt * '
... cft brevi, capilUta, fubflava: folm parvis, nnmcrofTs circi radlcem fparf^s, Aceratofitu^
libus, giiltu lobanuris, antrorfiim fubobtulis : caulicttiit plmimis per laxi crepidines peodU^ fa«<5mn
aukomm mftar omantibus & contcgcntibus;/woopiofc(, pwpardOlkpemepeiylo^ riwvjffiaij! oleoM'
femtne copiolo, muiuto, m OMonus vafculis. *
In nipibui«lndioeB mondsSalevv^-inihalceii&moiids Jurx prope Genevam, utrobique copiosd
'I>ttnrhaiusvarieeisii)l&8eeaaIftasTSllons, quod Ageratwn purpureum villofum AUr^tma.
Cap. Vlt
DeGtratte.
G^;^".'"'"i ff^. «P«** & ro'*" ito*»ac qva fummo ejasplattx capitulo iocft, aptifflma
limilitudine dkanir: nee «Bam qunero ncceiTe eft notam Gcnuui clMnaBriftiJa£3n
fiadd»l£Sf5!SS!Sr" *^ q«»al»oinnihusouiBfcnnq. «eneriiplantis diftiiif .
^ t. Geramitmffikis pauto frtJiShnhiu, Altbft44amUis*
t* Qerantitm Ahba:^ fetto C. B. Alth.eoJes majm Park, wJlndili Ger — »- i u
1«filS"<£^?S'^"''"^^ ^^ "^' """"'^^'^ oy<inj^a, rubhn futa,
m ambimlerrau, pediculisapt>enfaduas tr^rveunoas longis, intcrdum fcic aodiantalibus. Cadtt
''f^^^^^r ^"''^^''' n^*iiocntercrafli,dodrantcmautcubinim
sOa^ E tohoruiTflfnu pcaiculus cxit duas trc^e uncuu longus, multifidus, cui /&m inf^ient ffliilii. OO»-
lUla, pcntapetali, quibus decidcntibus rofira oriuntur uncum aut fcfcunciam lonea. * "
Orca Genuam m Italia, MonftKjlium&aliliiinGaUu Narboncnii fpontcSc copioscoritur
Hicplanta («kjuk| Bauhinus^aliqpandofixtrientaliseft, fohisovads, aenaas&Betonicafcr^'
la Stcih.T quaiiam infula ad Promont. Padmmm odklC diemm CM* F«Aiv AMn^ «fam
auiaBipeaem iiuBotemoU<I^Tiau»9iod •
Digitized by Google
1056
HlSTOB.14 PlANTARUM
. I
«. GerMuim fmnmimt AUbttmftli» «teiHNnnnnmitf, CmilitMli ex eadem «adice pluribus, humi
prociimbcntibnsj roniTulis, rara & brevi I.muginc obfitis : Fcliit Althaac, binis ex adverfb [ubi inra-
inulos caulib divitiitiir] in margine crerutis, non .uitem laciniatis, ne iHis quidem qux in lummts
Caulibus funt. Floribtu purpureis parv i' : /?c/?r« brcvibus.
Fort^ lurc eadem c(l alten ilL (pccici cu|u$memintt Parkiolonu& ^an^ Geranium Aithacodes
ininiuToeatj qux i)onalia fer^inrea piimo in kwD dcfcripa dlrorc qo^ hoinilieue partiumq,
omnium panritate, & qu6d folia albidiora (int.
In horto Lq^denli invenio Geranmm Altbsue filit «darttim i Ima, QtHKdumJfnam ^rhnfemi,
A* Gttmmm fitfiSKmftifiimm mmilimmm AttiMt m» Bmmem /Mw mfim, AnAll i^a«
JJ<»«//xcraniu(cula, fimplex, re^.i in tcrram defcendit, paucis fed majnfcuKs fibi is dona*ta, dMtice
fubflavo, (aporenaufcofo. Cum primo exit, hiia crcbra per ambitum fpargit m terram rediiiata,
pediculiscralSs, Mrfut s iionnihil comprcffis, duos digitos longis innixa, fietonicx foliis fimilia Ail
quaidniplo minorij profundius laciniata, nilubrcvibus rarishiriii^ Cmdu iax ramuh craffi, fiiccu-
findjhiriiiti, incerramreiupinL fVcii/ir iwriMcd & vix confpicui [D. Morifeno porpuro-rubcn-
ns] Ji^r«» (cmuncum longa, i^iio ve! rri.» in codem furatlofeu communi pediculo.
' Iq arenoiis & giareofis propc htus Anglix Ocadentale, v.g. in infulis Mona &PrcftoImaj in
WaBk cuGA oppiciiim CmurcMa^ in Coin^^
4. Ger^dMG^icMwGer.Park.
o«fi«MiJ.E €iuiav€ratir^lrtlL
J.B. • .
Lat^terrim obumbcatr«w*/(>r«>whir(utorum, nodofbrum, longorum, tcncriorum congerie,y5dfj>
prsditorum longts, hirfiitis, nonnihif rubentibus, finuofis & lcrratis, laporc acido & adfiriil|g|Ban;
ftms coeruki amomi, pentapctali, aim fiylo in modio purpureo, quos drcumftant c4/k» dehi.
icentis folia quina c ftnatis fiits medu membranula albi pelludda commiffis compbfita, ylcm
plulquam pahuari iongitudine, ad baiui crafliufcula: : Smma ma)ora quam aliis Gcraniis, acuta 8c
^ungentta.
gjft^ In Sicuia prop^ Meflanam ipedem hanc fppocaneam invcnimusi uode Crecx in(ulx ton efle pe-
_ , cnKareoi iMirimiHi Mointpeltano^{ra{,Glimteft^ piovieac
X. CeraMium feliis fiMjiatii ant xarie dtffeQuy Coriandri, Mjrrhidit aut Cicium.
Htnm fUrafMe, t/Mpins Mltimis exceptis, fieres baiemt M ca»
mKHi feJkiiU fkns, veimt m mleMa 4/ifi0^
5. Gmmmm CicMta folie, acu fiiiii^|i)taw C & JMM||^ifiai«a» iKMiiMM BarL fttUi^ ionf*
CautihtH eft biasbitjIiSus, hirlutis, afpcris, angulofis, inv.irios ramos brachiatis, foliis Gc.Mnii mor
' chaci five Cicutatmododiviiisi Boribus fubpurpureis vel violaceuj quinqucfoliis : cuiiiix:t acus imcias
quiiique kmgat hirfiirafiooeA^ quc cx utnculo hirfutOj, quinqnenioj apidbus donato femm can-
tmetMspn^i^qpiod pw matnncttm
deorfim ali6qae nxMO arcumvblvinir.
Ijg^ A(t agrorum margines & in aggeribus circa Monfpclium obfcr\'.ivimas. A Gcran. Apulo Cori-
andnfolio fpede diverliim potamus. MonfpclieniibuSj cum ibi dlctnus Gtratutim Cwtaim dicebatur
ied perpenm. HnicfixteidemfiMnt
* 6. Gwmmme SAmmtuti^en^mmmOi^fmvmnfibk Haaaara/iCB. fmvmm Sdmmitkei^e
Ruk. •
Perpufillum hocgenus (inquit Autor^ Ranunculi ferc fdt» habebat, purpiu-cum cxiguum /W^w,
& ioiq;ilIima aa£u&roaquc (^o iiirpis tcnuicace^ capictda roflrata , Gcrami roibis pcene
agens in vicinis ultra Tfaotmim anOMH oolbbiisnndiiieriftpetrolii^ anrftkemw-
in giainine ce(^ obfervavit Cym
ExbioriliacacmipetfeftadelcripdonenoliiiiMNiOQttftac anliacfir
* 7. Ctramum Afulm CtriMdrtfeliHm CoL Afiihm tdinmf Park. GirMaiAM&Bf
fl^MlKb Ctone^lria nC Apnlu. • ^
C&
Aliquamcum Octico putato finiilitudinem habct; prima nnnc, folta cutn illius quadrare viileil*
rur, at rcliqna Jariora multum, laamat a magis, Matncaria: vulg.diviluns, nili parumcflcntretufiora,
ad Coriandrt propc caulem foiia acccdcntu, niollia, hiriuue vix apwrcncc obduda, odorara uc
.^cttt mefcbtta JHitx cx codem geoere Geraniorum, longjs pcoolB lubrybitundis lulu, aiLAraJi.
«wparvam, flavam, vd mfijlcennMn, orevem, dterrapanjm data, aunculas livealaaminiope-
dolo circa radicis caput unde onuntur habcntia, mbr.i. Cauhm piofen Martiohirjjnn^geniculis
•"ftinftum ut Crctjcuni Sc congcncra. m qmbus buu foluj mmora, brcvionbus pctiowCxgeni.
* cnlo^
f
DigitizedbyQoogle
Lib. XIX. T>e Herbis pentapetalis, 1 057
culo, & binis illis criam barbulis cardUgineis rubcntibus, ut in congenere, kd majonbus Aomvu
Ex quotujn finu (emipcjalis cMfioi/OThirlatiisatque vilcofus exit, bahn infidenteni h.ibens qmnquo-
partiuni, cx qu.i petioli quatuor aut quinq, proiicunc flores emittdntcs, colorc violacco p'.irpureo
diluto, pcncapctalos, ex hirfutis foliolis quinis calyas vicem gcrcntibus, acuds in iummo fednon
pungentibus. His longa trientalia rofirs liiccedunc in imo cralfiora, in fummo tenuion, ac qmnq,
apidMH lenmbusdiviia, oue cum fiocuitur dilninipiintar,.8c in Idnedpios contorquentur viciculch
mm modo, aiqnc ttinc oblon^ fedl furtnia &lcatnm apkeai idinquum, in imo /imen obloneum
furfucum .contincntia. Saporc eft aJmodum aflringcntc.
Maio perficitur. Cirinolx h<3c alibi vidimus in agrorum 2c hacfnrani marginibus elaris irequens.
A» 8. Gtnmmm cieuta fdit inodarum Gcr. «twr* /i& iMimu & fifimim CB. mofcbatum in-
R4J1X ci nllu, fimplex, ornc tcnera, cum ncrvo Lntus duriorc & tenadorc, fapore ad Rai^
nom acccdente, paucis hbris donata, laos crafla, & in terram alt^ delcendens: CMiles ex eadciii ra-
dioe plurcs CTa(nu(cuii, teretes, hirfuti, in tcrram recUnati, raino(i, foUis crebrk, veftiti Folia pm-
nara, «id Pimpinellx Saxifragx minoris accedcntia, crcbris iSc profundis incifuris divif.i. Fhre, \n
furculis lcu pcdiculis duas aut tres uncias longis ^ caulis btenbLs ubi m ramos hnduntur excunobus.
quatuor vcl qumquc .lucctiam plurcs finiul vclut in umbella, pediccllis pnvacis feoiuncialibtis anc
longioribus inlidentes, purpurci, pcncapetali, petaJis axigulbs,obtulis, minime hifidis, h ««ibvquinque*
(bbo: Stamina apiabus mbentibus iniignia. Succedunt vafcuLi peocakln, roftiata, raAril unaaU.
bus aut longloribus acutis. Semin4 qiuua oMonga, pulla auc (iilca»
In araidis provenit Iponte, & drca mediam dtatem floret.
^A. 9. Geramum cicuttt folto snodorum alhum Ger. fore nlbo Parlc.
Hujus vatictas cft, qux nobis ^am ipecie diffare videtur k jneoedeni^ florc albo maiore m>
talis ladorilwis; emMiu etiam ciaffionbati Ptewaribni 8c pellidi^ dbi illnsnibeant; AA» dei£
m.i|oribus 8£ minus arguti fedis. . ^
in lildeni cum prxcedcntc locis reperuur, fcd rariortnulto. ,?
A. 10. Gnmmm»_McbM Gct.?vk, Cimf Jili. mfcbmmmfili, »i i^iHm
Supcriori ( verba funt J. Bauhini ) aSinis & iila fj^xjcies, invcntu rai ior, tota mapr, odorc Mb*
lchi, foliib non ica alti indfis 8c perlatpc tantum fcrratis.
In montola l egionc Crtvt» dida qux pars cit Ocadcntalis Eboraocnlis comitatiis fpoftte&co*!^
piose pruvcnit : invenimus etiam non procul Bhitelia eondo ad nipem S, Vinoentii
InhonpIjeydenfiinTienioCeranuCicutgfol»
n. Gtrminm irilt» CocnMti; triStM 6m Itikm mB» rfiw Biit. Aliittf «Jk^^^^ymy^^
\nVL
Comui.
RMlicem habct ex mulcis cohxrentibas fibris qux in nodulos cxmbeian^ LiliaQ>hodeO punice!
modo. Siatim 4 terra furculofum in altiwdmem palmarcm exit. C«n& teres eft, tener invalidiKZ
quc hirfutus, ncc enotiis, fcd pcr trium digitotiim intervalla articulatus. Folia in univerfum quatuor
aucqumque c gemailis prodcunt, initiohumi jacentia, (iibhirfuu, pluribus (egmcntis divili, form^
Filipcndulx; breviora tamen, pinguior.i, molliora, & ampliora multo: horum medius' nervus
iquamvocant cofiam) purpuralat, cxtera acrovirefcunL CauUum taftigio tnfidec deofa umbel-
e conia. Ftera nihil a caEtcris fui generis dtfferunt fbrmi; oiunque enim fbfiolB oonftant toti<
il^mque /faminibm, ScpfiiSo, ut Geranium Robernanum; color tamcn buxcus eft, fingujiquefo-
lioU gcnuna vclut acim macula purpuralcens inficit ; ftanunibus & piftillo fucccclanei ro^ri ni-
dinicnto concoloi ibus. Cum dcfloruit longior & acutior fylus prodit, roflro gr^ii xniulus, in cujui
bali quinque liint cxigua &c fubrotuiida ietninum concepcacula. Alveolis nutuntate dchilcenribut
/cMWM Tda oblongaque dkeaob nosnoAueftfiafitate incnanahiQ, tntenbi nuOo: influxam
enira illuccndsSobs ade6aflynmiwJea«> at inWpD die odorem neger, ciim Lunx acceftLi gratiP
fimo odote molchato quafi ttnmlibec, qm odor ifnmpefy quoque node ad Auroram ulque per-
ieverat, ftatimque Solis prxfentia evanelcit. Saper huic plantx aadas, qui & palatum belic» jIIm^
ttndc incer olcra recenfen poteft : vim namque poifidct alimenn refiigerantis & humeAantis ooi^
pocem. Apod BaitMios edam audio radicesejni^ ocapudnos tnberi, bolbocafbnum & eiaiimjdL
gradorBs inter epabs appoai Floietincqgia pwpeinodain afbtt, nae nifi inauii fejai nBrhv^
_ . _ _ _ fbJiis per liw*
mem omnlbuseiintar." ~ ~ • '^.
* II. Gaamum no3u olent t/Ethiopicum radice tuberofa, folitt Myrrbidii laiiortbus Brcynii.
Bre/n.
Tubcrolam agit raJtcaa, oblbled coloris panurei, peramplam & crailamj crafiiique balanis^ co-
lofc & fbrina junionbus Carotx flavs radialras naud auiiniiious, pneditam : qux antequam i terra
erumpit iri liuculos ahquot vchui propagines fubindc faceflit palmarcs, Folia emittentcs Gerams tri-
Jlti Ct)rnuti in.ijo.a, acquc alpcnora. Ex horum grcmio cjuUs dcindc in pcdalem majortmvc cle-
vantur longitudineni, rotundi, inanc.., tcrnii ac quaccrnii longc diflantibus, fbliofb marginc fimbria'
tis interccpd geaicukt^ in qUonun iingulis iblium conipicicurf jutenoribus terrc pcoKinusiapei
Xxxx'
1058
HiSToaiA Plantarum.
in primis quo akiorem in cautc gradum obtinec. Sequuntur flinet caulium & pediculorum in
cacuniine quibiildam foliolis radiaco (c reprx(encantes, novem vel deccm in^mbcUam il](po()ti, G«-
ranii trtjlis Corn. nonnihil majores, qu» in fruclus longos, roftri gruinalis inftar formatos abeunc,
[emen oolonguui conciiicnccs^ colom ( nili iitefallic mcmoria ) olivacei.
* \%. Ceranium nvHu olcnt Mtinofitum^ radict tuherofa^ faliis Mjrrhidit angujlsorihus Breynii.
Brejn.
Pracccdcnti in omnibiis fimilc eft, nifi quoJ F/or« ad purpureum obfolecuni inciincnt colorcm,
foliiiue in lacuilas plurcs fic angulhoi es dillccta, quorum pcdiculus nonnunquam niagis pufpuraldt.
" 14. Gtrtmnm noilm «Uhs ty£tbioftcum radiet tuterofa, A^juiUgi^e foliis Brcynii
RaJicem Kabct rubcro(am ; vcro Aquileniz; ncc plura dc co.addic.
Laei», Colitur in horto Loydenli, ut a D. Paimer habco.
* 1 j. Geravmm t/£tbsoficum Mjrrbtdu foli", fUcrt mapu firtato Breynii.
Brepi.
Pcdales & cubitales profert cauUs, hirfuros, partim virides, partim rubences, geniculatos, ramofbs,
quoruin arciculorum junduris pinna: duac carcilaginca: anncxx, 8c /i/w longis pcdiculis adharrcnt
iubhii luu, plurimis (cgmcncis divila, crenaca, & pcr oras aliqu.^nculum rubcntia, faciem nicduni
incer Geranu Afuii Cmandrt folu> Col. &: Geranii trtpis Corn. folu minora habcntia. FUres in um-
bdla paud, carnci, (peciofi, IVrjis purpurexs inlignui, fohis quinquc ampUs, ad imum angudb con-
flati, c caijcihm longis, hirlutis, quyiqucpartjtis exeuntes : quibus ^rudut roftracus 2c ftmtn Gfrartti
Afuli Cortandrt folto IiiCCcdlC.
Omnes hje Geranii fpedes i Promontorio bona: (pei ad D. Btvemingh tranlmilEr fiinf.
16. Geranium feettdum ParJc j&trong^renteb ^rane;^ &in. •
Folia emittic aliqiummuita cviiidi canefcenda, in tenuei Ucinias plurifariam difieda: ^quo-
rum medio duo trtfvc cauiiculi exurgunt tenucs, hirfiiti, ad nodos foIiolB paucis, exiguis veftiti, tres
quatnorve poret ma|ufculos rubcnccs io fiimmo geftances alwrum Geraniorum iinriilcs, in hortisno-
ftns lijavcolcntes, veriira in calidioribus regiombus, ubi ({x>ntc ontur, graveolentcs. Succcdunt ft-
mina oblonga ng^da. Radix akein terram dciccndit, colons exteriiis rubcntiSj intcrius albi, odore
graviore & mgratiore quam vel folia| vel ffjns, it in tnulu capita divjditur.
Ad latus Borealc raonos Luftptopc Monlpehum fpontc oritur, rcfcrente Parkinfbno. A nobis
quidcra ibi, fruftra quxfitum : verum D. Maguoi Monlpdien^is M. D. Rci herbaria: pcricjffimus
collcgit & nobis ollcndit: unde & exficcatum nabcmus cx dono D. Zutcber Dancilcani.
Hanc plantam Lobcliusin ibrptum.lUufiracbnibus dcioibit, Radictm illi tribucns craifiinniam,
rubro-nigricantem : foiia palaiari.t, parum villofa : cauiiculot palmaies .- flortt amoenc aenilcos, lineo-
lis plurimis obtcurionbus diftindos.
Odoreni kibcrc qualcm habct anguftifblium acu longilltma deprehendit D. Alagiul, ncc tancum
_ , . , fceterc ut lipolhymiam mduccrc valeat, ficut didc * Lobeliu^.
• Sttrf, ii~
^■^'^' A. 1 7. Giranlum Rebtrtianum C B. Gcr. RahtrtiaMum vuigart Park. Rohertianum muralt
J. B. ^Olbrtt. RtAtrtiamtm d rubtre caulium & florwm dittum crtdirur.
.7. B.
Obvium ubique m rudenbus Geranium Robercunum, radice temii, colorc buxco, qui caulei (ur-
rigit dodrantales Sc cubicalcs, hirfutos gcniculatos, rubcntes, maxim^ circa, ai ticulos Sc proptcr tcr-
ram, ramolbs. Foiia panjm a radioe, partun cx gcnicuhs hirluu, pcdiculo rubcnte hirfiito, Ma-
tricanz fcic divifiira, fegmcnns prunarus dunuxat tnbus, odore ubi teninmr Paftirucr, Ia{X)read-
ftriDgente, per oras aliquanculum rubencu, mterdum tota. Fiorei purpurei, dilutjorc purpuri ftri.iti,
pcnupetaii, c calyce hiriuto, acro-rubcnte, qumqucpartito cxcunt, apiabusin mcdio croccis: liic-
cedunt rtjlra mucroiuta, (emen .appcnlum habcntia.
In vetenbus muris, cilis arboribus, aggciibus lcpwm & hdi rudcraiis paflim provenit, tou x-
ftate florcns. , / -
C Baiihiniis, qulque eum (equimr Parkinfoniis noftras, aUcram hujus-lpcciem confticuunt. Vc-
nim nou a Lobclio m Adv. alfaca: noftro judick) non fuficiunc ad (pccicm diftindain argucndam ;
ncc pucamus hactenus invencas auc delcripcas duaii Ipedcs. Ccric C. Bauhiiius pcrpcram linc ne-
ccflitatcenda mulciplicac, cum Geranium 4. Fucb. Gruinalcm Dod. Ugd. Gcrami Anemo-
nes foiso rotmdi fpccicm VII. facic (iib titulo Geranit batracbiodii, Colii gruu Gcrmanarum, & poftea
cademmct nomina adbibct proSynonynui Gerami fui Robertiani alterm.
Gcranium gruinalc J, Bauhini, cui cadem lynonyraa accommodat qac Caffarut frater Ger.inio
Robcrtiano altcri, Geranii Robcrtiani Ipccics efle non poteft, cum (olia ci Pedu coiumbmi attnbuat.
rotunda: viderur poaiis acccilcrc ad nollrum r«//^n» fo/«wi/>»<fiw /«/«r /afiTj/flitf.
Valdi vuberaruim cft Geramum mm colurabumra, tum Robcroanum, tam potionibus vulncra-
riisinditum, qu.im cxtcniis applicatum. Fluxum (anguims fiftit, ipliimquc (anguincm coagula-
tum rciblvit: vulncra quoquc & ulcera mundificat, caiculum velics & arenulas pellit, colicosdo-
lorcs (aUc, autore Lobelio. Decoifium m vmo arthricicos dokires Icnit [in fomenns] Ad herm-
mam Sc rupturam commendatur. 1 e t n *
U(us eft vulgb ad eryfipelata, aii ons, mammarum & pudcndorum ulccra 5: vulncra. Jlaro in-
tusalTuraitur ob fnpditatem. Fiicbf Hx crtdoflantam fngtdam tf}t fofje d quo odor adei vcLement^ tt-
tcr <^ mrratm txbalat. ,
Simplex
Lteut.
Vint.
Lib.XIX. *De Herhis pentapetalis. (05p
■ Simptex decoAum Geranii Robert. inainmis cancro(i& applicatur Ixpc non infelici fiiccenu. F^lp.
aUm. Chtrnrg. Relamm eft mihi de cancro(a qtudam unicum habere fbianum ui dolore ab ac|iift
hojus. C. Hofman. De MtJ.Ofum.
DeooAum paftorct pnebent jumentis auema mingeacibusi.
4. Sf, Strsmm /•fi* circmfcriptime fuhretiiiiJo i» mmiKs tmm fftMn
feJkuKm ftre itdautet
JL 18. Gtrmttim (olumiinum msjnt fim MMM MndSM. €|C SKMlCK SblNMBa^
Ralix alha, fimplex plurimos c«ir/<cd<»i fmidit, infirtnoSj & (eth procumbcntes, dodranrales auc
lonyiores, craffiii!culo5, tcretes, geniailatos, brevi «dmodum & vix confpicua lanugine hirlutos, non-
nihu intcrJum rubcnti:>, tinilto tamen miniisqudm vulgaris caules. Folia Malva:, aluus umen iu-
dia, fic inplura lcgmenta divila, longis.pediculis nixa, brevi lanugine ad tadum molha. Ad g&-
niaib eMnnt furcvli bmos geftuites florcs, (uis finBolos pediculis uncialibas nixos, parvos, penca-
fealoStex oaenilco diluto porpunuites. flolcuiis lucoedentia rix femancialia. Semm* quina,
ad bann roftelli, (iiis (ingula localamentis indula, ut in reliquis onuuiw Geranos, pcr matimta-
tcni fufca.
In locis nideraas glareolis fepiumque aggcribusprovcnit.
A. 19. Gnmmm totnmhmum Ger. «aliaiAimm vmlgtn ParJc foli» rmoklt tmkim ferrstt Jhe
Cum priore con^enk mMu aiba, fimplici, furculofa, cm^j emittente plurimos, in temm redt-
mCMi Ftim malvacets, tn phu» (%menu tlepcem pleninquB infigniora. aut laltemquifiqp cdam
in fummiscaulibus ] divffit: tMhu panter, ut in 3k Mds in eodem firailo:, fey coRununi pediculo,
nec unquani p!unbus,propc fummitatcs caulium & ramulorum ex adveiib plerunque folianira Htis.
di'*! pana ; /«wmj faiui iimilia lunt, Ab eadem diilcrt 1 . Parvitatc fiia. 1. Huiutie caulium 6c
foliorum ; Caules pr;rcipu^ lanugine mollij ald pubcfcunt, ima quocjuc parte multo magis rubcnt
quam iliius. a. Flonbus multo ina)onbus, & lulari puij^nicena
communibns mres fuftinentibus pleninque Uei&uliui. f. Fafib n
Imeis paricer pediculis fidtis.
Veie floret in glareolis &: Acriiionbus, non raro 8c ad vias & (epes.
* lo. Hi^i* Sxcitm miiwrem migjm Jitrtf fUiit fitnam hfJii frtftfuS D. Magnol M Botan.
Monlp. pafflm jm» vim oaa ftfmtn wefimtt^ «in^Mii^^^ima^ d fw fitUki^H^t
gfHtm eim fimw,
A» *!♦ Ceranium celumhtmtm majmi Jijfc(?tf fchii Gcr. emac. maltccidts laciniatum ftvt celum-
bimtm alttrum Park. An Gtr. Malv^eftlu IL Jivt columhtmtm ttiumi lacauatim CXi
MatacoiJei fivt columhmm fMMMW toWaUW 9kL JDilHlMMt €nnM|^ii0|,
CMiiii huic infirmi, pedalcs aut cubicaios, ramofij foliiit per intervalla longiora ex adverfb binis
vefUcL Felia ima 8c Cfix c radice exeunt pedicuhs longb [ palmaribus ] inlident, dunora quAm
pra;cctlcntii, miniis hirlut.i, .iltius in quincue laanias ad pcdiadum fere divifa, ucinGeranio ba-
trachoides. fiorts ex ahs iohorum exeunt oini £mui m eodem oooununi pedtculo, lemidigito bre-
'nmi «cpedicuB pcim quibusfii^uli fbcesin^UBnc^ lcilipogcil fill^ & propd ftorem furium re-
onm, oc m hiuus geneds reliquis. Color flonun nnpaccas aimonmt, nullls lineoUs ftriatus : Ro-
ftdla noQnilul lon^aiiuam m prareedenribat duoMS ; va^ub femiinlia cargtdiora,ade6 ut calycis
fblian<Miciiili|»OMuav«ai»Mc^^ ywwpsfefaftg
pulla.
In faoRnmin «dbuLiai^ anris nqiMh inffffi idan flnliodbni Sc fipo^ locii pncfiRim
tfaccolit oriinr« tc «ftate floi«t
Aut eadcm fj->ecies cft, aut mihi donJum cof;niti;m. Rcpugnat quod florcs GeranU RiObeilttlrt
paulo majores eife dicac, cum ui hoc ii> mmoras lint ; folhculo eciam laxiore abficoc.
D. Magnol in Baan. Mmi^ Geranii columbini (pedem ponic. Quam «wfiNWMt, tmmttr Mf'
f^itffitMu hifJii appellat, ouam in omnibus oonvenire didt defcriptioni GcrMw predifti mwM-
,fif L& nifiquddiniilo poaLbifidafim, qu6dfi)it^^ Bauliiiionoafi^ fii pra-
tttuuat.
Tota planca ahquantD dabrior efl quim praecedens, fiMit nii^BorifaiB> calycis (^mentktcipb
rphw illiui amplioribiis. R.oflris longionbus. Prsccipui vcro notabilis c(\ longimdo pediatbcum
quibus iniidcnt Horcs, pahtuns imerdum auc inaior. Plama eft aiuuu uc pntcedens. .
Xxxxft Ranc
Digitized by Google
1C(56 HlSTORlA PlANTARUM.
Hanc (pociem pnmn nobis oftcndit Jacobus Bobertus Oxoniae a le int|nuai in «gris i
oenabus : poftca & iple copiolain obfcnravi in agrd CandMO dKa viODm SinHiUf mn pracul Xta^
fbidia: mBaittdkxii IXGm<!f* F''^ tnveniBm in SoadNmipttMii» cobmM» loaa fb*
Ju S4. Gtrsmm» cthmimum mtmmm» MOt J^ii D. Fkx. eoUmhmm majm filuj mu A».
H/f I» </ fuhtiimm Hm^ I). MonC
Huic/e/Mqax primo exeunt nonrotunJa lunt & finuata, ut pnrccdcntium, lcd unculia & fc-
j!fim^-f;.lia a«< p#«<'i!ailiini iifqiie divi&f (atiii atius vu-entia ; omnia pediculis lonps infident, lumqne
jnnkft quim hu jus gcneris reliquorum majora : mter qux c «r/w exoriuntur, digttali feri craffitie, al-
ttcndine (cl^cuWttli/ propemodum tszBa, raroofi, ad gcnicuJa in nodos protuberantes, & foliis con-
finubbus amplis profiindc diflcais, ad lummitates confertis, veftiti : ioter qos fartf bttnfaaspediG»'
lis, hilari robore nucantes, quam praecedends nujores, exeum.
In fifto |nipii^<Kw vkmn, &
cdinr.
A. »f. GtrmiiiM faxatile Ger. emac Park. Uii4»m J.B. lnciMmafimttUt C jB. JbWM
7-B.cd . .
J?i<//f* eft mlnim.i, parum flaricantc, interdum vix humo h«rentc Folta la pcuolis rubcntibus
iubrotimda, Gerami columbiliiaanula, ex virore oblcuto tutadiun etiam Dalliaiorc] pulchri b-
oeixia, nihil aut panjun hii&ta candidis rarftqpepd^
partTtas divifa, ronmdfis erenis per amlntum tnciia. Cmdiadi mmfisat, fadfi, rabentes, fopini fcrd,
pedj!es & lrjnp,ioreSj iii vuire r.inios divifi. Flvrfi Geranii Robertiani floribus fimiles & pares
J.Bauhmo: F.Co/wna^erediusnunofes, rubentcs pouuiqu^ purpurafcentcs: quibusbrevesadxoo-
dnmt nec mgBntes (iiboriimtarotuiucn^^ra
iBlo»i£Bafi^niurislIco»cei»s«niciqn!b°n^^ ^xmte&abundiluxnriat
T %6. Ceranilmtuhfrofitm IB GcT.tuierofum-vtl bt$lhfm0V$6Lfm6.U^
MmMtt invenic k r^Mce tuberola, liiblivida, iniipya :. cujus folis lcnupalmari & palmari, fiibhir-
finope^Cttlodonata.kca laat, diraarS o&oni novenive ad ipfiun u(que pedicubm, fingidts feg-
fncntis minutiKs difTc<5Hs, colore ex viridi canefcentc. Canlu pedalis aut altior: Flores in petiolis
tcrctibus fubmbriicj, .ic ivirfuns pulchri, purpurakcntcs, cr quinquc foliis in funimo divifis aliqaan-
tulum, intcn/iorc pui^jur.v Ariatis, &drca marginesnoniiihil hiriuns compofitl CiraunjeAa autcm
^ fimt flori quuu ttidon fblia acnmlnata, intus nonnihil nibefcenda, glabca, foris virefcentia & lanu-
«nola. J^jfMteiitiiaaatminata. dc(e fibratimdequaqueeinicdt^qtizadintervallam
btilos extumefcunt, qui brcvi folia & caulcs eminenM^ maoe le eniancipem 6c plantat novae finnci
utide immensumle propagat hzc fpecies.
Immi LiJ^riaopiavenindiamr; JunioAcJuliofloiee.
• rj. Girm6llm raJice rrumofa C B. bulbefwm Ftmat, ftvt grnmofa raJice P.irk. ^^tdUi
. ' rmSu J. B. UMim fmmm Gcf . emac. Cllb»0n^'roott& Ccowtf >6tU.
Raiittmhlhet cv multis par\'is longiufculbbulbis couftantcni, vcrfus (ummum fibratum, nccnon
ab imis bulbulis : CWm uibitalcm, gcniculttum, juxta radicem & gemaala paiiim nibentcm. E
fii^Iis genicuUs duo /«/m lcmgiafculis pedioulis nitenfia, in quinque praedpuas partes difleda, qua-
mm f?n[ml>f in anibini inaqiuiuiter incite Innc. £ itngulis luniituns juxta foliorum exortum qumq,
ibKamacn»ni «nMinntnr. Amtn finnnii-twnnis conjugaum pams pedicuhs infiflenta, rofei,
pcntapood^ culoieat pwpuso nilieltee^ GnttH (x^^
nunoreL • • ' .
ijtm. InDaoMpioveoftiVmHabiBolliiUi^TinMn»
t 18. OtrmMmt taitnfmmmmm CtaL C& Mfcr^ «mmv CMNranii Plttle. takrtfmnmmi'
MmiJ.&
Eft folio, floftulo & tota /if »e vulgaris PeJu cdumhtni attamcn multominus: raJice Avellanx
magnitudine, rotunda, tuberosa, nullis fibris, lcd vduti acetabulis aui olculis c parietinis alimcnturn
haiiriens.
Ittm. InmutQioimiiniiiBddnu:.ft»tcyCaMa»ririmnpmol»jntnicna^
cnMsdDbii hmentei.
19. Geramum nodofimi C B. ParJt. mJofiim Platean Cluf^ Gcr. emac. magmim feh» injido j. B.
lUttilUU wftfWjf
Clmf.
Aliquot i radjcc promit folia fatisfimia, in quinquft hdnbs dti divifa, mter qua: bini aut temi
*fliirgi:nt cauUj pcLlales, gracilcs, cx fufco piirpuralccntcs, gcniculati & notioii, bina ad fmgulos no-
™s 'i^u arciailos ferentcs /«/»«, cx adverfo fita, in trcs duntaxat lacmias lcdi, demde i mediis alis
'^"giorcii pcJiculos, mquibnsbini, interdum tresquanj6rve fiores fimul nafccntes, qummic folnsbi-
ndis (utMatvacei^ (Tffnftnffff^ pnipord oolori^ ied quibuidam iaoiratioribas venis dtlfanai, pro-
nbenuiBB
Digitized by Google
lab. XIK. T>e Herbis femofadu* , io6l
tnberame tn medio rulfo — itiwf« rainffiO GdBno n quinquc partes fiHb, qui ia loqgiufculain iude
ro^lcHttm tnndt, quod infeim MRe m tmneariSttt iiiriculis fuHtn condna^ imciiriciie, uc iardiqots
gencribus, iponre exiliens. JUn» aedola eft Scjanicaka, aliguoc paEtePBt fluii doaaa.
Nos h.inc pl.inum fponte pTOveaienteai obumvimiis in Ddpoiaaai, eaiido i GiatieaibpQB i tMMb
U fpitsme qmt brajle, aii ^cpcs.
• 30. Gv4
mm trgmmm mcmst BsUi L B. Mrgtmamt Alfimm CB. Ger. mmiMmm jlUi-
,UHggrr»ikmmm?m0ML Mmtt4a^
RaJteem protrutiit tubcrofam, longam, rcAA in fcrram defcendentem, /urdim versus tcrrx fuper^
fidem in bina aut tema capinila brachiatam ; ex quorum fingulis exiliunt quina lenivc felit, lon-
conflantesi p!^^ nibris limisnocinM. la mefioeipttene ftunint com ftjikk RtMrmiicm. iune..
J. Bauhinus altitudmemei efiabitpalnii»paaldna|oiem; fbBeparaft qus paUids aitimb te>
gas : florem purpureum.
Nafcitur Alpinis rupibus majorismontiiBaUi» Oiientem <f||dci«ilibui^ aeibipe^ flomlaif^lm^
Juoii» femen cakndit Angufti perfidnig.
jg. drewv)* batrachcidts oJtratmt C. B. hatrackoiJes longiis rsdieatum oiJoratum J. B. batrit»
Mdts tdtemm lamitt rsJicmmm L$itia Piik. bmrtKlMet kiwtm radumitmGa. 20011«
- ' — ^ m «*iw ' '
7* . . .'
Speaaluli flbrnm anKnutate nuUi Geranio cedk, qm ex calice glot)ofb^ ihiiitb, rubente hirfutaq,
edorati cniicant, purpuro-violacei, ^ quinque foliis compolici, fcrrefto ftainirtom purpurafcencium
altiore cincinno, m caulibus eeniailatis, dodrantalibus cubito altionWs inferdoni, & hirfuns F»h*
divifiira quociimmodo Saniculjf, ex virore inc^ma pilofa, odorcm fpir.iiit nun ingr.uutn. Radtx ob-
bgueada lcrpit, longa, mmimidigia craffitudine^ Hbris &gemcuiacis tubenbus dooau foris rubensj
intw alfaa> GomadAm^ne valida netoo quid aroniatid
b boRis alitnr, veium de Joco fliBdb fileM Bocanid MC noB^
A. }«■ Gvrmunm htnmmtits Park ftnnfiuKmGtx. ftm^v>nttmmn^m»fim CBL fm^jlimm
fivt baynattJti ertffk rmliee J. B. S&lOUbp Ctane0'\t&l ,
J.B.
CniEi bancc mtUe* mulcis longis, craffiuiculis appendicibus audi, rubni. falilAOt fibcis '^oaat4
aovas fbb cerram pran^nes tognUs annis ad latera (pari^te, qaz noirmOad>'fibras finilker
agunr, fid eti.im cr.imonbus ratlicibus mtcrdum fefe firmant] Cjulfi cmitSt pl::rc^ cubitum .Tlros,
rubentes, hn lutosj s^eniculatos in nmlus aUs divifbs. Ad fingulas )unchiras bmi naicujitur cir-
cumfcnpcione rcKund.i, fai in quinqac laciniaSj trifidai phinmum, ad pcdiculum fcr<i dificifi.!^ hli-
iaa, iiipern^ vueaua, fubtus canerccntta, licco & adftringcnte fapore pradita. Ex luperioribus alis
oblongi nalcaniur pedkuli, unicom (uftinentes iinguli iorm, inter reli^ G^ranii genera' maxi-
imunj Cifti maiisnoci lcnn^ paiem, colore clegana nibio, ^oin^ue fblincompoi&ain* deoeoi in>
tus /tfwmMi/«r, quae toiidem tquinque] nervons, hirintisj viridaiinbns (oUoBi^ nbtos nads fuffiilci*
untur. Roftr.^ fliboriuntur pentagona /fwffw intumefcentibus utriculis fcu tonjBsOOarinencia^ quod
macurum cum ionitu exilit, cu-cumvolvcntibus fe ucriculomm mucronibus. "
In ericetis 8c montofis czduis (ylvis & dumeds frequens occurrit, abbi invetitu larius.
Ibiim akenim genus fiinili flore, difpanbas camen fbliis 5c Batracfaoidis Geran. fbliomm potiin
atmnlSs imyenltCimius ad pratorum maignesge tntervepres pw^ NmiuAeigam.
In horto Leydcnfi colitor alia edhnc vcdMGeranii ienBune^ qnun Ojirmimfiuipiimm
beulu is£m[emtkm yoanx.
A. Qtrmiimm htmttmUt Limafrtnfe fiwe eleimer jhitte^ , .
Ctam Geranio hgmaiode wilgMi in omnitns conwait pwaaq|Bam''flBris cbfawy^ «Ibafaft m»'
brisftriis vari^atus. ■ • ' . ■• c
in infub Wahnq' LancaftricdQeoBnte & IX'Lewlatt inraKi oft» 8c lX;|fein!an olkbfi^ i&bi«a£
areaoib ad mans licus nalcens.
A. 11. G«'«mMi«m«0hHfa.lfibGe^^
Radix ei craila, obliijuc .icta, rubcnci corticc tc<Sa intus buxea, fibras craffioics cniitcens, (aporis
aniari iv: adftruigciuis. Fslia inde cmcrgunt piura, pcdiculis dodrantalibus nixa, circumicripcionc
rocunda, Aconici linuhaj m profundas Uaiiias<UviIa, [icptotrilililgtiiores] adpedicdumfei^.veQis
profundioribus rugola. CmUi tenoe^ pedem aut cubitum alti^ laetes, brevt laaBgloo^^lwiniiwa
obfio, quemadmodum funt & folia, 6c eonim pediculi; fbliis andi quoadulque in raraos diridun-
tur, ubi duo plerunque (cXai adverfa. CmiUs in binos ramos divaricaturj finguli deinde i^mi in alios
binos. Ex mgulo uniu(cu|u(que divancationis exit lurculus duos tr6fve j|Z»rf/ fiiftincns amplo,^ pea-
upeulos ex urruieo purpuralcentes (aturationbus Imeis ilriacos, petalis liibrotundis, i edice pcnu*
peialo, hirftito, fbiata Saccedunt rcjira brevia, cralfl&^lii^GiK^ quinque ad bafin locnfanMiitis CBce>
Hrnf ftMftnot drcumiralbfai mfidffm /mwn^MiriniMiiiiiaffiit Hnfgfiim ^i^"*— «^t
Xssx % In
I
Digitized by Google
106l HlSTORlA PlANTARUM.
Igem, praQs & pafcuis humidioribus non r.tro ocairric
Gcranium batracKtodes flore varicgaco C. B. & Tark. ab hoc non diffcrt fpeuc (e<i .iccidcmallcer
tantuto.
A. ;4> Certnmm batrtcbMtJa mtmttnum nofirat. An Gtrmiym hiracboulet mifHti Park ? hdtrmcbioi-
Jti «/rmawGer. emac i batr»cbioJts mmm frvt nIirrHm CluL hift. bstracbuidei ftho Aconttt
CB ? batrscboiJes aliuJ foU» Aconiti nttente Cluf J.R Sl^auntailtf^riAsCiOOt tfcaiiejBl tlilL
RaJix huic (atiscrafla, obIiqu;i a<fta, fibrola, /*p*r*r aman & aiiftnngentis : Gsranii Fulci,
longispcdiailis innitcntia, in quincK vcl fcptem vcl novem lacini.u diviia, minus i.mv:n proiutide
quiniGcr. hatrachoidis vulgans folia, molliora inCipcr & flaccidiora, ftimulqua ra^la, utrmquc
hiHuta. Caulit pedalis vel cnain cubk.}lis, rotundus, hirfutus, unovcl alceio folut donatusanc»-
miam in ramulos dividatur. Flares In lununts ramulis riumeron, qumqutffblii. Gtfranil batfachioi-
ois minores, coloris mccrGeranii (anguinei &c batrachoidu flures medu, paliiucicii. purpurci, qiu-
bus fuccedunt roftra GcraniL
In montofis fylvb, dumetis, (cpibus 8c pratis agn Wcftmorlandici & £borac«a& «opioic pf«-
venit.
GtramMm fuum hatr»cbitJti minm Clufius Hc deicribSt ; Prcxkantibus ^ radice Awjuentiius lon-
coque pediculo nitentibus /e/ur pracditum cft, RanurKuli plat^'phylli aut yiconiti Ljctdmi faStJo
fiort folio refpondennbus ferc, rugoHs, labhirlutis, in abquoc promndas lacinui diviirs, dauide in
ambicu fcrraos, qux guftata inhio adfhingere & linguam exiocarc, dcinde nonnilnl ciJfaccrc depre-
benduntur. CWfcubitaH utplunmum, firmo, rotundo/ geni«i«^o, in m(iic;vs ala^ divilo, quibus
fubnaicunttu- felut fupenoribus mtnora, paucionbufque laciniis divifa, pcnnde umen in ambiru
fcrrata. Summi rami m oblooBS podicuUs fitres geftant qumo, folii» conlUnmj G^anu biira-
diiades quod in Belgicis hortis alitur flpnbus forma pares, paulTo tatnon nHnoros, nce ui°>Ui«*j^ul9i,
Verum ex parpura rubcntcs, deccm ft:aminulu cum ftylo ex umtHiieo floris prodaun«bu!>: deindc
oblonga ercAaque rodra, non mflcxa, aut inclinau, quinis uti-icuhs ad aortim baiin lur^itibtis,
& ftmen oonnnenttbus, quod matuntace exiht, aliorum Gcraoiortun raore JittJix kipcriori [G<s
raiuo puilo flore] ferc rclpondet, & iumima tellurc m plura craila, mccrn^uo mbontia capiu e*-
tui>erat; quz tib.as etiam agf^ntia iineulis anms augcntur.
Ltcns 8t Crelcit hoc in Pannomds Stiriacikjue Alpibus, nufquam tamen abundantiiis quam fupra Ga-
Temfiu. mingam in lUo afcenfu cx Hrrrtnalhtn jugo ad (uUiinC» iicopuk)» Di/rra^iu», ui qutbas floret julio Sc
Augufto In liottis autem Maio.
Hacc defcnptioin pIt*i(qLC noftra: plantsconvenit, niii qucxi folla nigofa, profundc Ixcihura &
mtnus iiir/iiu faoat. Conferant inter le diLgenteri qQibns utnufquc copta Fa^a fuerit. liutcpcr-
^mile cii & fbruile idcni (pecie Geramum bacrachoides alccrum Horc purpureo Ptrk. fmrad. Venjni
fi fblia (ut iile deicribit) m plures lactmas & profundius incila ium quam G«rMn hmracbeiJn vtdgarm,
h.e. ad centrum ulque, omnino oponet ut fpcde diverfum ilc Aduuor nuUa adiert Synonynu, nec
aa nondum dcfcriptum putct mertiinit.
Abhac denique Ipecte non multum dii&rre nobis videtnr Gflranium Mofcovnicum purpr.rctwn
Pitrk. quod camen ob foLorum maculas 34 Gcranium fufcDiQj aut Rununum ilruttun, magb acce-
dere mefrito cen&acur.
j;. GtrnniHm fbtto /tvtJnBo fiert Ciji^J. B. Ger. batrfebitJv Urfutmm fim tttttiAntt C Bi
Ger./«2o^ Park. latrMbttJttfullofiertGQf.caiaa. jDu^ftp€Eam^'&iU.
Clnf
Cubic.iles frequcntcfi}ue ex una radice produdt caults, firmos, geniailatos, vjrides, fanguincb u-
mcn veluti guttis .ifpcrlos, lanugine pubciccntcs, in aliquoc ramosdivilos ; m qoorum faftipo *d
iingula gcnicula longi nalcuntur />fj/if«/i, in oujbus bmi /!«r«, qumq^ laciniatis (prxtcT reliqDorum
Geraniomm ulitaum fbrmam) foiiolis conftantes, colore faturatius rubente, & quali atro, rac-
dium florem occupantibus multis fiamimda circumvolutis cum Jfyle promincntc. Semen dcindc iuc-
cedit m vaJculM mucronatis (quz matuntate ut ui rehquis Gcriruis dillilnint 6c circumvolvunmr)
fiiicum. Fo/w illi ex radicc mulu, ampla, mollia, lanuginc. obdufta, externa parte ncrvola, Gc-
rami /kr^i^^^AG- iulu& iiniiiia, quinis, icnis aut lepccnis profundiorlbus indluns diviia, non tamcn
ulq, ad umbiiicuni, deinde pcr ambimm fcrrata, qu.tiia ctiam ad iingulos nodos liib iplts ramisna-
fcuntur, minora tamen, atque iubinde ad Ijnguias inaliiras nigricantibus maculis uiitgruta. RaJiee
hitihu" niagna, in mulu crafla rubentiaque caf^a, 8c multas fibras (pargentu, extubcrantc, finguiit
ctum aiuiis augefcentc & novos ftoloncs produceiite.
Invcnitur m Stiruc Alpibus ubi lylvjc definerc iblent, & florctjunio; in Itortis vero in quibus fe-
lidffinic provenic & luxuriar, Maio : quo ctiam mcnlc futs floribus onuftum in (ylvolis iliis monci-
bus Pannonix inter Dravum & Savum fitac, 8c proptcrca Intcramnis cogiiouiinaix, obfervavit
Clulius.
6fr«iw«T» hoc a \TiIgan fuico. fjor* «^«ico, quod in hortis noftris alitur, ijpccic divcrfuni elic
ifiihi perfuaderc vixpoflum j adecV omn»«fui parcibus cum eo convenit przterquam florc non rc-
flexo, ejuiu, petalis laciniatis. In vulgari aitem inierdum obterva^i flons petala itauata .id mar-
Sliiej & vcluci crifp.T. Nfibis liiiFragatur J. Bauhmus, qucm coniuic. Quid qnod Parkinibniis no-
;cr Geianio fuico vulgari folia floris ad margincs nonninil intila cniniit.
Vcnim nc duas divcrlas fpecies tcrocre nuicuilTc vidcamur, Gerami fufci ficrt refiexe defcripcioncm
c j. Bau^ioi hiftona mutuaum propooetmtf, utiiberum iiac dcrei.ectun iiidicium rclinquamtis.
j6. Gtnmiitm
^ Google
i
]jh.XlX. Herlni fentdfetalis. t<>6^
iL Gtrmmm fbaum {lart rtfitx$J.B. Oermimmmmfi^tm» Q.\GmKmmfHfam fim wm».
Utum Park. pjrad. mnaJMm five fufcmiiGar. 3Dll^|lCtttK|f*Un>
y. B.
SpeciofiHTi cft appritne hocGeranii Mms, ftltii amplioribus quam B.Ufachoiis, in oiflo pltis nii-
n&l igpivgitf*, anpifta in cxtremis, fi3 versijs pcaicalum lata divilis, lubhirfutis, nigricaiuiDii> . cnii
aAbmTpsraihbia^dd laiiiiicalis eiantt tfai^picuis nijlk) odorc przduu. F^j himmicitiijufr mfivlct
pnnmreu & pcen^ fulcus. btb aatfm «CGedens aA flQrem Genuiii (bho* oduraco, qui invcjrsc
ittnM» ^yifw. Fibrnws decidntilnK rf^« «tiimiur (tocilim
huic .ic4 iuiRi.l-is incifLias r.iRric.intihu^ maajl^s, i;c in Ger. puUo Qort Ciuf. mfi^nit.a ftirit :
kl univcrf um <ielci iptio iftH» apud Ciuiiuiu hiuc oi>cimc qiucirat, cxceptM duntaxat duabus lihs quas
•lirocriiismcmimmusdtfferenoaenoris. » * • /.
Pta^m iuoc ia altiffimo «jcomine oiOMll jurs jprope Tnuin ifMMUe omm vidimus & colieai- ^<^*''
— . Floriioalor in planu quam iti fylvofii mooiB Jurc cacunninb»<ioj»rTavimus, mulcod^u-
direnc qnto Genoii flm, ic pnii«ueii» potids isum Cofiai: tonqDe pboa lunutior qujLm
?7. Gtrmmm Rmmmm verfieelar fiut puUmm ParJc. parad. ©ariablc C(rip'6 Cconc^'
Sfi. ' . ' •■ •
Pmk.
Ptilchro hdc Oeratdo /ifl* 4 r«*d» filira&eilM^i lAirW« paU»<i^ ^eu cx fciteo viridia, m
quinque .lut fcptcm fegmcnt.i AvnC.i, vsnm nofi adcoofenim ba pedicuiam vSjfKtmm Ger. iatr*.
ebauU. fidui &igula ^ linguLs inctlurai feu inciiionum anguloe maouli atroOi^^ infignMncur :
in unirerlum fcSa inteKra tnm hRur i qnam colorc & maculis Gtr. fufci folus fiaiillinu funt, m co
^fnMMmi «bArant qi5d Biinora fuit. Inlter foha exurgunt *4»«/« aliquoc pedalcs & altiores, gem-
«daii fc naM, in (iunmitat^bais (uisduas tr^ve florcs proferentes, pentapocaias, albos, Imeo^ feu
yennhs purpuro-ruboniiios citbetnnub flexibns arcuatb fibi inyicem t>ccurfanabus, & auah jper
anallooiofes funihs, piikjlwrriini tarityMb ut in guoaajquc f« lynfOB^difcwlw-
tes inveni,«. Mcdiiim fferis occufM Mdnh flliOfliaftont «9mftj»/mmwfc «MW
■uks flsns enguitt lutdK conAac.
Fs/»4 habct laea. ia qiOnq, plmimi^ iegmeaca diVii^ drca aurgiMs.4eotaa, Germm jrmfci Rm-
iu, verum untilb ndnora, ad G«taoii Romani Ibiati fiilia propj^
6c quibnidam panecr maculis nigricancibus ad inci(nr.imm angulos notata. Chc/at ad mpedalem aj-
tiQxkniem aflurgit, agmmulis aliquot fitrum nuiulculorum ^ puruuri coeruleorum auc rubendum
Omftui SnwwM luccccfcnaa Rotnani vcrhcoloris reniinibus tAnc^o rruijora. RoiLx in plura capiu
Klitor qaibus propagaiur : vtfuea fbltaoaiiua hyemeamictit, quoa reiiquis congeneribus diftiA-
Jammu Trmlefemitm Jfsmm iy Anigiiam imoCr. Imm^*
39.
Seirinedalt akito&ie aflnrnt Fo/(« longidilM-lllfilenc pediculis, dcranS rufa quo^ammodo
timyia. «araminnora, pallidjusviremM, n^fC incainilaqu^c utrinquc phlica. C»uki in Unos
jBvSmtar ramoi, ad quos hinc indi appmUair fobum, ^ipo divancaobnis angulo pe^culusk^-
jiffimus cxit. bicoiiM, bmm in fimimitaco jpflBuii. peMs proacB
purpuro amileos. l^ratioribus Bncis purportil ftmtos, ptta& bos, dxufis, crenimnHfiomijli
Mdis & vcluc cordam. Florei deUpfi relmquunt rofira uncialia, craffiufcula, m mucrones acans
linfira tcnuaca, per Oiataiiiaicm nigrieantia, quorum bafa arcamllant utncuii quun, ut m rcKqu»
«ongoncribus, au«idnb, peniv nisiricanttfs, totidem fofca, maiukula reniformia concmcn-
«i..^ fi«.i««^ mtfiifkaiem nenbAo Dlanm iliia 19^^ lacaraulis ad j
fH. teniim ad mMOfiUKm penbAo pbflm ifi* cxarekit, In caraulis ad
fiit «p^jUMUiimr falia» ex eoram aawa BiiMMipeMCuli awnKmi wbdii^ nOn Hoi
• nmMwadfiimmitatemufque. t.^ .«*
FlBrihmddapGstum eauU, lummi, tumprxapui HofiimcabcespuIduenAdcaoc.
* 40. Gmmmm Jkm v^teitut feH» Park. Gtrmut Bftui ^emt B«iii Ger. emac ap^
Mdnihaie indioeexemit/Wi-.latt, ctrca nurginfis«leiiti>»pp!Bhm i/Ma. aut {rifi (^em-
nli Cretidin modum, vcrimi palliams virenna 8c nunora; inicr qmf enom cMfcmfi leu ramull
plurcs olilongi, tcretes, inhrmi, D»ioU, in ali<3S minores divifi, fciiapiadi^wraBai^lfaui^ fed mi-
nora, nec magis divila. [Parkinlonus foh.t Alcca: Vencta: fimiba, fcd 1111^^1. divila ci atmbuit.J
FJmte parvi,G«anii mofchaa fimiles,verumi«W3tiore purpuratin^, quinucK t)ccali^ wrnb extremo
Iflbramw&ciimpC^cL Smim parv*. nlthl<p.Jillnfi Roftri Gcranii mofchati .xmuli balm ambiuafc-
Radixobloo^, Ugoora. petfeao Seraine vim Mhaulbumk^mfuperfickeurekjt, & mceric
H«e fpecies Geraniu Ak«k ieu Malrc talio iOMamum m.
' CJLR
Digiiized.by Google
Historia
L A N T A R U M.
Caf.- VML
De Cefpio feu Xjla. ,^ .
GOlHpium fo) Xyion duplex eft aiiwreutn & heriMceutn. Theo(^rA(htm lanigerz ztbons
in Tylo inmla nafcentis nomine arbbrcum intellexUie verinroiJe cft, ut & Plmium. Errddd
ergo vidcntur Bot.inici nonnulli ipfi, «ium Plinium & Thcophraftum cnons infimulam,-
quaii Xylon herbaccum pcj cgrinara & incognitam iibi Airpem pro aiWe habucrint. Horum ien-
tenttas vide apud J. Baumnum.
Xylqii rtocutiohbus Bombax & Cotoneum didum eftj m Ruellio videtur i niaBcOKMia&nil>
tncline. Cxtaain Xylon tum foliis, tum etiam flore Aioeam Indicam diAtm nfan^ nibdD.ftp
rrinili in tcrna tantikn]iocBbmciiiadhrifi»<cm(rfliffin» htwginecMMfidafaiJnitoiiiiaiiih^
aafuTcntc replcta ' ' • 'i.'
Brerii vitK heitiioeam Xylotl emdt cubitdi vel akiori, fienefcente^ coiHce nibente liirfuto tedoj
In ramos aliquot brevcs dicluftoj foku vitigineiSi primaria div:i]onc tnplicij Accils niismris folia x-
quantibus hirfiiti*., ct. pcdiciilis iluas tr^fve unaas longis, pilolk hlorti dilura riavcainc p.illidi, &
circamor.is umbiliciqr.e lin.im cleg.mti nibore purpui.ilccntes, hguii rionun Malvi. Fruciumfctt
barbuiis quibuldam florem tcgcnoixjs incluium, amplitudjnc Nutis Avcilanjtj pcr matuntatem ia
trcs vel quatuor fragilcs atque {Minftatas carinas dehilcentem, qui molIiiGmam delicaDiGnijinqne
oAendunc Januginem in fiU doftiiMl, coi flivahnintur iemma ftrobilis fiipparia, teneto fiagiiique
ooftjce« col bnugo perrinadter adhaEictj mdeo intn dolcL Ip(e (ruftus umai longiore penda pe-
(iiccloj e\- cilice crafliuiculo cmergente. Carinx finguLr (ingiilum uitcrftirium intcrne mmeuo
lui fecundum longitudincm habent, quali antc maturicatein in fi-udus meditiiliio coiviilcnt. ,
In Crcta inlula, Lcinno, inter HierofbljTnara & Damalcum magn.i copia lentur, ubi pleniagn
cooloiiduntur^ tnasnique ex eo fiunc redKus. Seriair &: hac gtaie m Cyyoj ■^^p ^ grilM
Ikt aw copionffime provenit, qocinaiimodnm 9t in regno ApnHah jF^JL faCampianii Feliceebfer- •
ymakfat^D.Tmkr.Mmfon.
Soltini-afnattenne ma^ qu^pingiie; (blum utique (iccum, non alitcr habiturum Melitx ar-
vum. Mirarus fum hoc quanquanS cuidius Iblunl eft, fimo niilcen ab agrtcolii& ftercorjrij (juum
iblc ftatim inarcicant CMnnia. Vere lcrimr, nec nifi probc nudehiidhun» &iniarvo ftanm rcitiiiili
[ illo cntm agrum pinguelcere lenmt ] mox aratum intcgitur cratej Tel.nihv4DDd itipercraliunt : «
fiio (eritur tempotej & tancadonequaidaitainutilflKis herbis liberatur tam nwwaiain moak». Dtam «
veUimr tunc phinas hoincnt J. B. eQiintiiio, 'cjui plnra habet. Ccrte iniitlx M clitar fehim fioctf.*-
limum eft & (ktis calidiim, nam tota inliila nihil aliiid efte videtur qu.\m nipes ingen? p.i ;c-i rerra'
coopcrta, ncc fmmenti ferax (ed hordei tanmm ; ex Anili, Cumini, lcd praxipue Xyn piovcata
qLUTfhiin ulx:i;iriiL:m fjcuint: hufiis enim 14000 Canuras annuaom divcndniK flC itt aacnsji^ .
gioncs tranlinittunt. Ontaraautem Mditenits ii6.1ibrasAnKlicasaeqaar.^
yj^ ff Qiiod ad ulum attintt, nuUuro-Iiiii genus eft qnod bnic candore 8c molitie pneferatur ( inqok
fjir. 1 Bauhinm) quaQattmfinniatii ineo paium e^ trideatnr. HaUndnanmr autem nonnulli putantes
Bonibaoem aitedeilbkri, ilant niturd ctodifflute dbn latatnr iuMi acopit (auod nec poteftac-
dpere) aliqniii albo^inis, fcd c contra amittit tilMmm faftm nhrei candon^
quod quo Ixpna lavas c6 candidius cffids. . .
£ Cotone autemCamiliar, fcmoralia, aiizque veAafinQt; dqbs laiiDg|acpaflnnliodi»inMnr
ad farciendasvcftes, fovendi calonscrgo. • . . '.
(^od ad ufum in medicina attinet. Uila liftit fanguinis profluvia, 8e tadiailiii in VUlaoribK
Seminis niedidla tufGentibus & difficultBr (pirantibns muificeaacdliatw; igeiilniiam quoqne anBi^"
protnde venerem ftimulat. Oieum i fatninis meduUa expreflnm koti^e^ ^fil|oa*-6c attemaidl
infcaiones (leler, palpebraiwn qno^ a^eritBtei knat; Lanigp accenfib te-nairiiw fiibdhiunn
ftrang^latus avertit. " ' ■
^i^pcii lanugine Xvli arborei (nam herbaceum a|iud iplas non (eritur) ntnntar,lmearum pet '
loooaubnsivrfniannmi utunmradukaavuineraqneanmialananda. Adhibctur & ipla, _
ftri iachme ad flueman fioguioan fiftendom. Senunit quoqne mucilaginc uliis eft frcquentifl
ad omnc< febres irdentes, atquevenena crofionem ventriculo & inteftinis infemniia. A/dlU
tes ex acrium laliorumque huraomm deflillationilHis plurimusapud eot ulis.
Scmini ui Xylo hcrbaceo nobis oblci'v.n.i Strobilis inubo CtaOC lliill0n« tC 0ldinaii& t^Bu, Mn
tamcn cohxrentu, ncquc mgra ut in Xylo Braliliano.
* t. Xtlmmkmm J.B1 Paric CdUimi mrhrm» emih Uvi C &
Fejrmg. ^
Ad dcccm ufquc cubitomm altirudincm crefcit, ftipitc r.mufque duris lignofis. Fdu ramulis infi-
dent violaceo tindis, quat pcrtectius aduita quinquc vclut lacmiis prolundius divu.i rcjxrruiraur, c
CMibus tiim infcnores duac, tum (iipenor & longior exiguo lolii additamento audiorcs habenmr.
rlorem ilium diluca Havedmc pallidum, &c. (qut m vulgatiorc Xylo notaiur) in hocraftnce
Goffipio videre non contigit, lcd glomum tancum laneum Pomi mj^nitiidine intra virefbeneem
"Acmhnuiamcolleifl^uqi quadeaticidaw vehici kipnendshiiecni^ Galuca niTC candidior iotus, in
aoras
Digitized by Googl !
Lib.XDC T>e Herhis pent^taiis* Jo6i
cluaatur. Is mceriorcbombyce maturior ffmlr.a contmst fufco coloro utnbrori noii uvjiruin
oongeftu ifiviccm concigua, (ed iniervaliis lias nonxuhU dircmpca. FoJus gljKrif 4 Xyb KJi««.n. '
aifTcic, aJnounce J.BnfaiiiD, qiMplaocMa afalBfanTirtfcin qiiam' k aSAigerolttbrft iaHoitBtm^ \
amdeknbk. ' . ' ^-^j
Excrcfat fcrc in magnitudincm Coryli, ligrio molli, cortice fcrc ut Smbatiak Folis txaxm &
tnolha, fupcnus dihitc viridia, infenus ianiratiora, m tres hdniat leda, quannn «udibec iitnjn nef^
vum & vcnas habct. Hinc im ioter oia fbhola profandd lana & punftolaca, tuiuKa fb&bls qur
Avellaau virideicircp^^ elcgans ftos, major Rofi, conftans quinquc foliis latls, clc-
nnterflavi^ internis in meaio unRuibus purpureis, habens in medb fiamt» flavum, tubsrculis cid-
dcm coloris infignifum. Poft florcm fequifur ovalc corpus magnicudifie Pruni. una cxtremitaCB
acunim inlhr coni, & tribus lineis nocatum, &intotidcm parces feparabiie, viridc, nieris pundit
lis m exrcrni fiipcriicic v.irijgitum; quam autennnatnnierit fiifcum eft, & fponcd ifliht in ci«s
partcs, 6c cx qualibct tnum capfularuni prominCC alfaiffimuni Goffipium, in cujus quolibet flocoo
Cpmiaencur fcptem nigri fniaus, magnicudme finol nilMeoniffl, 81 ejuldem pUiie fagurx, fub cuco
fiia nigra hahenttg nudemn camfl Jha fljv..fcyntf f?ftnft^nmni, jingim inftir Ao^idali, diilcii&>
3. Banlilous hujus fruftum exaaius dcfcribit his verbis: b fru<au grana duobus veHibus, qao»lft>
ni^ xylma vulgari fimilis intercedic, diftinda, obliqui per lupcriicies fiv;us, 609 nlla lannEint
media, intcr (e incubita difpofita, oUonga, ftrMulonaa.fiiirmJ, ndaoni» tig^, |^aba« bomhaoeac '
inxylo herhaceo coa> grano non adhsrente, qnomm aareninni wnea gpanum unum fingulare
cogit : intus cntidib memliranea priori (ubjacens exalbida, meduffim andaeos candidam, ptO'
guem. dulcem UC in vulgari. Seminibus riig[rts. .itAc \nnA\^ Q-m rnni^ttnif^fffgf ^ jffftvtAmj^^l^ '
raanircftc difTert, ut nou opus fit pluj es tlifhnftionis notas exquirenx
Ab hoc .ii b-r c divcrfa vnictur Bombax Indic^ Pena IttL qux caulibus cft (pinofB, filiu in fcp-
tem iacinias Suphidis agriac modo diviiu ; quamvis C Bauhinus eas conjaoga^ & iub Go^iui
ecfaoiel caide ^uiolb utramque comptcMMtt. Nam fpmarum apud Maimnnn i^ilH mumi * Hi^
*nec acpn^apadlxrium»9ii, ncanomiacr BnObaoo dcfcqptoa «bcic^ canjjj^
^Maiggnvio plaanaiiacdagjfc . :■ mmwmw»
* 4. Xjlm MaMarktm CuitL-fuiti Jt3im.
Arbufcula eft duorum homlnum altitudlne ; rsikt pintlifiMmi, coctioe *mcfliW ttffta^ fibm
emittence, ftipite duos in ambitu patmos craflb, cordee oonimuiii cnm oofcnlbinmedio bgiu.'' tUSm
fiint inftar nun^ in quinq, digicos lcu foUoU oblon|;o.aQgafta &cufpidau incila,medii lacinia lon-
giffima,dcm meific mrinquc proximi,crafIitieraediocri,ad tadum ienia,colorc utrinci,cx viriih fufco
coftis quinque ex vim^; .iffir-.tntibus lacinias mediaa pcrcuncntibus. FLrei m fummis raniiUis prxce-
dcnriumfTmtlcs tum fonni cani colorc, fedqui magis .id virorem vergit, minores cxtciis inavcrfa
parte vcr.i. minus cmiiiciitibuiiin.iti, inmimc vcro Alpen, minus quoq, tc crifpantrin inTenore parte
coUi^in umbihoo rosa purpuro obicuro-rubra noiaa funt. E medio enucai jWWalbicans. peniallo
ftamnialoram ieaiiiam& rnhm fUvis & lanuUribos Infignium drcundatus, fupcriore
parte qol fnpra peniaBum anmee a|bicant& (^* rotandus, ararus, vmdi alhic.ins,& punaulis cx
virim Tulcis notatus, ac ad tnfenorem partem tribus foKts viridibus.grAndiufculis, oblongis, cuibjdatis
qusc fingula quamor vel quin<jue culpidibus anccrius einmcnt, tk. nprvulb in excetx>(« nute ia
longum ftriata funt, circumamidus. Flerej ut in rciiquis, cum per alupiod tempiMpcm wmfcrube-'
fcunt, aut in rubro-perf icum colorcm muunnir. Opfulx lcmiOHtlet trilatera fun^&in ^ii^utttB
Ari^ ac cufpidatx, latenbus nonnihii rotundiolis, vuidi dilqciL qtue punifhihs lacuiiddUs vid£^
fcis eflfefla, ac in angulis (uloo ftriata fimt in infcriore paite kaifce ar^c apprehcnii, con/Kntque
cortice crafFo ac duriufculo, qui odons efl mftar fruifhjs M3ng.TC Indicx: in lis tria lodilamenta
funt pcr intcrfcpimcnw mcmbranacca, qux fingiila i mcdio cu)ufque Ijcens oriuptur, & in ixwdio
ftylis Jignofis concurrunt mtcr fc diAinda, contincntia fuigula in fo tria quatHprve fem>nt^.«^S-
fa filamenu candida, lanuginofa, qiu: femina ardiilimc ac densc iavdbninb. Smi»* oUooiflM^
tundiola funt, oolore m cortice primum albicante, deinde fufco, oadninMlwlcaace AWttlKM>>
nifailaidenns&aais. £x filameociscaadidisGo£^piiimcQabaair« » •f>^
In arenofii nafaoir, & per tocam anmun floret^ x«cm.
Folla crici cun; I.icT:c v.icca: mixta in uriilione capitis'adlubiu fomnum concihant, atque Rh»
eodcin ctum modo icdanc dolorcin capitis ac cju» vcrtiginem. Fnktus tridj &:in aqua 6poc|vfluxai
C A P. IX.
1.
De ^UfM hikA .r . j
I
HjE plancx a Malvis quocunciue nomlne notis coro genere diffcrtait, fnomque acT pA-
pnum genus conlbmum : adco ut, ii.r6s iocqst» paaiofociua a^oaiae Facid qiiam
AloGaettappdiflicnK •' ' . '.'^'
£anun
Digitized by Google
i q66 HistoriaP l a n t a r u m.
lAxvm notx func FoUa Malvacea, Flos amplus, peiitapecak«, fundo pvpwpo aU6ve laaiiiiiiait
oolore tindo; vafCTliim (einuule majuiculuin, in quinque loailaiiicmi dintiiitt« icnunilun mtm
Virtt,
fmmm habct ciicuBiferiptione Abutili pmati, cxrotunloln Modim nuiaonem dcfincns, deika.
purpureo, i - • -
vifiintur tempore Tindaiuarum utnculi rotuiKiij oblongi, pha» yci puUo colore, Anllolochic tS-
* " ^^-^- ant liifflHailowae awgwaidine. x«ftilioiienfiiJiifalne; -^'^
DGdBtteofiiitetnberorus, rocundiitti aei^bboiitqpBii^ingDlati taMnijpede [acinqpdo^
totHMr tnaturicatemdehiicens.1 .
^^UMrarius ad traieaum Amd» fluvii prop^ Anguilaram in mlla oopiohffinuun diKnrivib
^fai^ f«n« /iin-e C E */£ljfti' Cluf. Am»m J. fi. BMua ftu JUt» u^ffflim
CUf.
' Roauido aflurgit c^mlt, n6to, viralcente, fefquiculntali^ cui inhatrent nulla etiam ferie diQiofica
AJiu^ circj infimam quidem caulis pattem Malvx foliupcn^ nmilia. in tres poiilfimas laciiuas di>
ri(a ininLis profundas, & in ambitu ferrata : i medio ver6 caule ad mmmum in quinque profundas
ladnias inftar folioruni S.i bdariffx minus umcn altis tedlx, dilutius vircntia. Floyn in alis natciin-
tor ' Sabdarif& quidem tbrma & colore ferc iimUes, pallelcentes videlicet^ minoroi tamcn lcd tion
minus figwes. His (uccedonc craiEulcula ; longa pentagon^ villis obfita, & mucronata ctfit4t
reaa (ccundiim canlem fiuieda * quae in qnin^ per «atnriratcro %mena diiCliunr; i quonun
uniu(ai)u(que medio fiomdijm nngitiidiiiem imernaimis pana cnalcicur, unum utrinque verfiun
anncxum habcns fcmtnum, Orobo mmorum, ronmdorum, cortice cra(Cu(culo> nigrcscnlpo, polpA
aibi daki. RmA« ui aliquoc fibras rpar(a, non virax tamcn ; oani prioue «ciam pruiiue tocam pk».
in ^EgTpto na(ci cradit * . •
_^ jgiqia decacpoa Ckf. app. alc. ca^dstantiki magrinMin^qaod qDamor imctti
deeaaangiibptatdiBimipnEeedeanfiNrtidi^.
a. 'Jiet» t/£ppti4ca vilofa C. R Balmufcui t^^pia HoHerk BtO$ J.E ^Bn» %^gffti* m\
fcbats Park. Ai tl mefcb ftm Akftb Arabnm Vcfluig.
. 8S?odorati fragrantii raofchum piwocat. Surgit a rMikt mukipljci copios^ quaguaverrum
Venu&affiisl, t»kU fingul.tri, amplo, funcao, cabitalem menfurain dkjcudmc conlucta "«^'i jupc-
rans, qui juxta nim ramulis fuis rotunais ipfa procinus infanoi aUicaimbos vctan pite lulpid»
cancidc Fclia impari magmtudme, ad concartuin afpcra BamnuaB fotas non tanoim majora, fed
^i^bdioribtis cuam ladnm fecundiim or.is, &. frequcntibiis imnoh. I (is fl<^a luccedunt .lurci H.i-
veaSe dccori, qdnque in ftellara diviiis pctalis raiUantcs, produiilis linu /^mw/-. .ippcndiccs au-
i«*SidrtinKtmt. Floribos tandcm fato rerum cedentihus feminum cnftodes cipli:I.r lclc pi ofcnint,
nt^dum ^mbitum induaa nigiBdincobfufcaq^ ^ q«»a!^» ^1«.«^ iuaviifiinuroaue Ijyimin
fftjd^ exhalantia fpcrmata confcrv.intur, pafituqadem, Wi aHev^V/'^^^'''^^!'^^
riJdirvata, Ic\ianuntuciinegr.ft.innumhnguaralitibuunt. . • i r> _i
Intcr jEeypaos hodic fatis nou cft hzc planta. Scminis lcvucr exKcaa pulverem Caoi^eed..
— • j; ^.J,^ mrXAM^c m,iifircm acauirerct ctncaci.un. aaMBI
ffiilceM^ ut loborandi camcfa, ventiiculL cordi(quc majorcm acquuwet cfficaci.un. Sflj
dtiamiMOtapewK fidnbri cflfe^ qmbas luroDtuum tenuitas AmbrxMofchivcufumdaiegavit
'ittWHertt fiiimlitio^ autem a^atmne adauftu H*k-tltmfcb,ie.
granum mofcH ibArabibus nppell.itur. ... . «i.^ „ u^i
CwMonfomis nofter Alx;l nio(ch yEgyptiomm P«»*ab Attttl ^gypaa P-ri. fcpar^
non vidco; cumipfeParkinlonus casconjungat. . . ^l>5r'
• Mf&t%C. iBamnna molchau Alpino in Exoticis diatar.
jtittm mhr^ttmi
<t .fWrfc K0mi* diS» J. B. Mum f^t* ». CluL Akt»_ arkfrtjcau Sjf
^^etfmaifmMt^iMlfiirfmmVul^
FrSc« modo alTnrKit ftolonibus lignofis, oorticc nigricapieobduftis, qualiedamvoftki rami m
qiSon« ^vSJ : his nuUo ordinc diftributa ^nafamtur angulofa pmcm l-Mjm
jlfltAl t™,K.n, ferrata fuDcmd admodum viridu, uifcmi quodammndo pallelccnoa. »imm»
Digitized by Google
Ijb.K]pL !Pg Herkis fm.apetaHs- 1067
fci^iv' pi imi>rurRuncauofoliola Nunimularia: xmula, dein provcnir ««/«r rotundus, uni
«ne Tiridis," alteri xuftus^ hirfutus, duos ciicucr pcdcs .iltus, craffidc i^jnnA- anf- ma:. Hlnc mdi
fnoetliciilisqijatuor^quinq, autetiam fcx dig.longis, hirlucis, iino Uccre \ i i l.b is .iltcro rufclccn-
t^^uTfdta appofitacircinaM, quinquangpLtru, m ambicu lcrrata, hiriuta, p.ir,;m ru7,o(.i, (jui-
cUni&trian^ubria, duos die.Ionga& Wtyefq Uta. attjue etum mmora: quuiq, nc. v.s c c^iicro
ubi pcdiculuf infcritur proccacntibm, in exortii rufefiailJWs, fecundiim Wcudiaan pr««ki, Sc
nniltis venulis vani intcrtexta. Ad pcdiculos foiiorum unw afqne alter enaranir pedioili» bi^ior
cumfoliis mmonbus, &in pediculoduos a.R. longo fo, inodonn, magmtudinc & figara fcrc fioris
GoffiDii. deeuM, quina petalis conftans, fclquidigiturn longis, lite flavis ,ic flavis venulis lc-
emS^hSmxikxm confpicuis, interiu»' llilgM«'Ioliorum infigmtcr cx r .kn bi jnno purpu.
rafcunt ut & eueri^ls ubi pediculo inliBUiitnr: ih centro floris cII/*»k» erc^um, femuhgitum al-
tum fuVum, cuifuperiusquinquedaWinrbdriilscufpyibcs, brunmlM Florcsfe
.inc iunt b.lwnum aut trihonum ante raeriaicm, & ftatiin a mendie oomigamnr & decidunt. Poft
fiorcm orovcnitcorpuspCTf-tfwww 8c turbinatum, duos& (emisdigltos longum, hirlutum, mcenui
in<iuinaueeeUula$(fillindum; in quaUhet duodecim, tredccim, .luc quacuordccim granaordinc Ic-
Ticerad&creiit. Semtn auOBm Luna: gibbjt, aut rems oviUi, exterius gnfeum, quafi levitw
ftriatum^interiusalbamfuWhuttiMlliabens, odorcm f^igrantiffimum Mofcb rcfercntcm fi n^
cour R^'!'^ lon^^. a!b.t,lcnu, in multos ninak» Sc filamcnta difperfa, udongpnuUnefia
cSihabet rcaum, ftnatum, purpurarccnccm, binos aut tcrno. cubiros nlrurn vcl ctiam altio-
lOn. liitthortopingui foioferatur, queinab imomulu ambiunt y.naia ndl. ob(crT.Ka rcrie.
ffi*mdcfparfa,Mnhma ferrata quifeiito u^t^M non laamata. qu.r .nc l,o ca Innhrrcnt m
^™i..U.ntat.s .'iv,(a, fuprcma autcm inOTto, fol.oiura u^l, dilkda,
Lnn o alWio vclut R.mmiLrum & aiiguflSilS?^^ • "'^ f!lT"!Lj^^fel2
Tcmlii^s aL caUccs, mollitcr echinatos, rquibiscxlt/« magnus, qumq. folg^wsrfitus. o^ori.
albo iwUefcentis, quorum ungiies fatura & nTgricai^te purpiii a, radianm m fWii ft Ipargente
fcS,^itin Malva horaria. Floris umbiUcura ocoipant roulM fiam.y, .^tu:hn. Havis prsditaL &
ffi medius fuperni parte raraofus.^ ttonb^ ''^lH^^^^iSr 7"*^'^^'-^ ^""u
brevia. cchinaiTacUminatat-W** pehta^, intenusVi^aibB (Afita, /^ww^^
r.i.^ oi.:Kiic rariflim^ fert (emen : fiauidem inb AiWimiii unaniil flora.
nos laltem, quiousrannunc isrcipuBu . >i>iu«<«h — """" TT.^ . "^"7"™"
Ca^dSiffimam (cdtenucm,f?bratam aeit ralicm, Mirfifajr doijmte alnonlMS, terctibus, afpenf
& hifutis, cuiuimodi lunt & pedicuh quiBus appcndtmtar fcfc, Alc«c vulgans SEmola, in tna
mcnufmiuu (ubdivifa, fuperius atro-virenua, uifcnus remiffius cc^or^^x, fcd magis piiofa, guftu
£c Jento. Fkres wam. Akca vulgans minorcs, fcd percgrma cicgantia acccpt.orcs, cx lu-
STkeiSfimeuibaspurpurantibus, quorum medmra occupat cuncolus, ap.abiis croccis &cocci-
SfWu . rL^busdrcmntiqwr.iiiikd^ *
valculis & femine conveniunt, oC wrMapeiaill inwiw™ «umnmii» iMsr j/mim^ i«u «iimm
hancTt.^licam§cyenet«mtoi^,feto
y^^lon iiHii Aiitom bqCQS quxiivcris.
aUbittiitoJ
€apc of ,i5o«b'l^pc. . • .
CauUm cneitm Ibb Ixuore cubitalcm. tcretem, firmum, fplirtlls raiiotftds afpcnim, foliii^ per
interrallaTe&linitnaiiuibus, pcdicuUs longjs mnixis Akcx ^miuis, in crcs lacmm mhgmoine*
divifis. fupcrnJ attovircntibus, MUsbrcvibus & vix conlpicuis per ncn.oshtfluos. E toaorum aiis
fmBiU cxront pcdicuU, paUnarcs fUra fuftinentes quinq, petalis ampla compofitos, o^roleuoK,
un^bus obrcuirpurpurc.s, ftaminulu in medio pluribii»» opqfaw. ap«s crtceos feffinentibus.
fijiLior margo uniuliiiiufque petaU cxtern^ i purpuri itibet 'CO* «ons amph» ftriatos iriqu.n%
tebnta acuta dividitur. qua: fk antdiuam flos apcritur, & poftq'.,.im dcadit, connivent. Ddapte
ane^fk>recaUx in vcficaro grandcm, ftriacam, hirfutam, ut .n Sol.iiio vcticano, intumcicit, qu*
IhSdstmcntaculum, contegit & occulut, grande, oblongum, hirfuium, pcrmamntatcm rugncans,
in quinq, cellulas fecundum longitudmem divifum, q"*™»»'»^ AiSl^^lZr^ljS™
dna pw maturiu*m cx coerulco nifficandum, figurf fiirft kmmaifa Ata* rmBtt» ^^^JJg
Oigiiized by Google
to6S . Historia Plantarum.
amHitccu vallum qufxiiiim, folior.un .ingultill:ini>iu:n acutoi uinciiculiii, li\ ^ln rolini umnd I.icls
pcdiLuloiTini Horcs lufl:;n;:iuu:tn cxcunt i anii ,^r< ijjc terrani prxlonRi. .ld humum r^chiijti.
CircA nieritiiem, Iplendcnte lolc, uvidi praleaun tcmpeftatc, ilos apcntur, fic fo^ UOam vel
altcraut horain iceruin daudicur.
Aicea Venccaflores lubetpuiidatos*ctrculBalbisim6r(ed^^ Afncana nirporeos, pun^
inier & non iti diftin : oblerrante D. Henmnno Bocanices IVoleflnre Ley denfi. D. Palmn7
* 91. jiUea Brajiiitnfs, Quingomh» Lnjitaau Miiaj Qongenfibitt d" Ai^oitnfthiu ^^dltbe. Marggr.
Mmggr.
In duorum ant chum pcdum aliituk^eni adurgir, cault craflb^rotundo, HilitilldiiKidofo&rufld:
pediculos protrudic vanis k>cis akenutiin poiitos, fex auc (eptem ck^ lot^gos, pardni ruifbs, partim
virides, quorum qmUbet lyiinec /Mwiw laciniatum, in quim^ lacinias feftum, actotoambicu fer-
ratunij magmcudmc fcrc fimilc folio Fictis, (upcrius oblcurc, infenLis dilutc vircns ac ibidcm ncr-
vumrufTum ac venas vlridcs hjbcns. In iuperiore ciulc, in pcdiculis brcvibus crallis tres aut gua>
tuor magni ToSaiaxus ficrts, qumq, foHis rolaccis majonbus conftantes, fulphurci coloris, uiwnAus
bnuuio-purpureis, qifi intus & extus apparem in medio ftamen crafTum, lulphureum apiabus fla-
vil & (ummicas ftaminis purputea. Awffar ejus perictridam eft cres digicos longumj pyramidale
novangularc, inicio vtndcj per macuritatem fulcum, conftam albd & pariim glucinosd carne cor-
cicecralio iiiftarMali Auramii: intus in oAo loculamenca longa dhnfumj tn quovis duplex otdo
lcminum rotundcMum magpiaiabeieminit Onnahii CDBrineOir, 8c qaodHbee gmnum Hk» peiiob
cft .ippcnfum. ■ _ ■ -
Pcncarpium hoc viiide odoris ell Iqgmnaol^ 8c ^«ii itihdnlcis. Coquitur totum cum aqoa
& oo^m oomiediaircttmoleo, accco Scoipem: qnounmatixinieomeliusadooquendum.
K«lnr alba eft-haud magncmoIis« multas ndiadas & filamema habens, lcnca & nullius nuni-
fcfti laporis,
Florc & fobis cum fiipradidis ^Vlceis Indicis convcnit, frucku ab eifdcm dillert.
* 10. Cmhtnu Pltmi C B. Corcbtnn fivt Mthcit^ J. Bu ParL AltUebi» Alfioi. Cirdmm Ger.
Ofar ?atAiMMi ntHKHiBt.
7-«-
Cubitali, laevi cimlt hanc plancam obfcrvavi iftBts Cvnocrambes feri vel Mcrcurialis, nujori-
bus, diianini .lut trium unciarum lonRitudinc, (cfcunci.im i,it.i, peramtiitmn fsn.ua, q.ucparteima
* Vtftitig. inrbulam utrinque unam, ieu apophylcm ligulx inflar cenuem poHidcnt [ * FoJia circa iaienim ex-
Oftui comiculaco quodam additamento recurvaca (IuVj quortun excrcma in parparma cjactnnifq,
conttnum filamentum attenuantur.J SHifHM brevipcdicub hae» iiiigulares, quatuor aut quinq,
imdas longc, ftriatacftriis fiibluteis, 'limfim ad mncroaem olqae attemmtac, in quinque fecundum
Ion|^uiulintini portiones dehifcentcs, fcmrn cl.iudentcs copio(um, cincrcum angulolum, parwm,
guliLi vi(c Muni hiarti, tcftc Alpino, parvi lunt, ccocci, Ijeuooiis minorcs, quinq, petalis lad^ Iv^h».,
• Ylbus, nu.cniu.uis comixjliti. * ' • •
fjtm- ^^SKP? ludigcna elt iuec herba. " . ^
y^f^ fg In dw luhirelt ip(a ;£g\-ptiis familiarinljTel giadai: deooqaant enim in aqua vd jnmeamiiim»
Ujlm. cxejnitameaeiu mukimale iehalxiitj nampanuniiatrit&luccumvikidum gignic, ex quo in
diAcBes obfbu^ones inddunc qui eam in cibofrequencant AtteftararVe(Iingius,inquiens, Fer-
culum cx dccoda Mclochia paratuni onmlno plcbciam (apitj vifcidum, guftui fatuum, nili i mulco,
utloiet, Limoiuun (ucco cotuiuneatum acccdat, Semina (unc in maximo apud «Sgypdos u(u ad
«nnei aB6Qm qnibosfemina AMu» ooaduoere oompermm eft ; habet etiam majonm viicidica-
nmcjmmucilaBoqu^ Akhsc: poadeieSijfiunpttoopiof^^ £ft
aaRm mii» pbnae» vel ouudmi fbuorinn deooAom peaori amicam> ipfameniai hmeBtat, ex
qq^^ fiociial^crffi[ntmllil'w>pTfffint*"*'*'* ttm Saarliam «■tufcL* aimifcmi. jtljfiiii^
Frucex peramoenus jucundulque eft, ad pergulas tezendas valde idonew!, 01 Rofarumexcrefoens
aJcitudinem, qui compluribus ob(equio(is, tcnuibus &ieiids, Liguflri in modum, dtvaricatur vimi'
nlbus : per qux folia c«rncre licct longis innitcntia poiiiculis, auriculas circa caulem habcntibus,
ia:vu, teoera, uae virentu, digicorum cres vcl auacuor tranfverlbrum longicudine, lahcudine duo-
lum ifnSmie, craflb modo in ambim dentau, Aloez juniorisSyriacx (igura ; auc fi minoril tantibi
confiderescum Ctlftmim htHci fimjb*mttt Ferrani foliomm excrcmislobis cam formi qdbn oon-
fiftentil admddumoonvenienria. E ramoram extremiutibus & fohorum ^oumonun fede ala-
Ki(l:i circt tcnipus florifenim gcrminare indpium viiides fbiatique, loi^ funulci petiolis, & a bafi
lilijuc ad mediuin foliolis angulHffimis, vcbti canccllis ici obfepti, utcalyculos corum geminos |ure
mcntoqueexiliiin.jri; pciiris Horum alabaflrorum (inguli cum ni.Kuncatc m quinq, kciiiias dchi-
lcentes, jSWwwadmodum Ipedabilcm &: amplum, Alccxarborcfcentis Synacx finulem, petalis quin%
nibjcundisooafbntera, expandunt : ojtis maimm occupac cminaalis fer^ fy^» COKM pavomno
inapiceooronatus, & ad imo ufque adfummnm modd^multipiid folioram toera luxurtaiub nmkk
qiunisquatemifve foliistriplid, quadrupliq aut nanwofore ietie dnftus^ ut fios vddenflnui
folioi um compAgconinino plcniib, vcl qu.ili tres, quamor, aatqiiiiifMftilib «Ucx aBkcaaii^
ctaailum intuciuibus|ucundunioblcCtationcmqucpracbcant. ' ' ■
V.-inatfiorisdolorccajneopcramaa» . ' • ^ •
Ucraque m lioici» Indias colitur. « • " •
Digitized by Googje
Ub. XIX. T>e Herbis pentapetalii» i ©dy
&ds oonvenic cum Roia Battvioolndica Modoru> Cm Maln fruMslieeaee Bond^ «Doe^ miiltl*
'(lidtnBflorisj qiiocl procoMolbiojWigtoMfiiiiB 8c iiKUTidtuite oft;
• II. MaUa Rofes arhertM IttJica ParL 2?«,'« Smtnfu Ferrarii.
Tl radke alhida, lignola^ in ramos (parni, numero(is implexiique iifans ad iiUBnttm u(que cdia.
tein rapllliir» nwrff Jc ^l:dus> HmpicxSc bvis, frcguentiliiB fiAMide ilHBnfligOClriii^ affiin^r, fuRi-
Uia pane iamK» mndBntes lati cxporredos ^riius, naeeiie Ficubix inflar csndii^a & carnu^
"tiSi» perinteiValla Kna oppofita ajkemo ordme canles veftrant, magnftudine pampinds, aipcriutc
ficulneis, figuri ntrifquc, aut ponushedcraceis ang^jloli^, coniimilia, fcd unicn crcnata, mipdfO»
tundiute angulos ac nnushlbcnt: fupcnorc partc herbido vucnt colorc, infcriore candicant: «•
nu>ns ucntiq, nervis acrenis ex ▼inat palientibos diftingnuntur: iua ipfa utrinquc lanueme afin>
nntur: afpcris kkkfflcraffii* iiindDDgps,ac (zpe paltnarftui) ]>nm6 vveai3iius>tiimiinanamfMe
pediculis (tibrubcntilni tikillillU! T $tut SoUHtnm nybonium doAiuiL
Secundo k fadone anno non rarA ikret Fforum pediculi, qaa praclcrtim partc Solem a{pidun^
fubnAicundl, qui calycibus annoSruntur craffio^es, tandcm panduntur toluccai in ftdlas, odonis
dcnifve \ircnnDus iifquc planis radiis tlorum cilyocs ctcjptin vs, nuinib compaxSiles & qoancrifta*
tos einlnulis comtnifiuns, urraus quinqucparticos, & m patcrz tbrmam aanniiul iiinK^ : nuibw io'
iideotes flores ad BBtavxraclt iMiplitudincm iefe expandimt, otdon fanAm laAeo extiniis fiili»
iaaniOfliuDciue nomulktam oris Afanibcatibm wia fais SBtnmn nmnlofii n^s criipantitui)
ipecioui triplicHqoe txAnA tuiMrtlnlnt^ BifajtlliuTOi, prinlA ^il* biAei j AlbocleinderQbr6queten>-
pcrati colons funt; tandcm purpurci evamint : deqiu colo*-nm mutatioac fbs^ rfactoricatur Ferra-
nus: qux camcn non ufque adeo inibhta dt m fionbus, uc miiacuioticj cum&nosin Echu Ibof
pioidis &in Pentellan.T Rondeletii ilonbus eundem tticfiMifanotifawTiiBin» ^ cokieailoaloraa
cranficum; ut in earum hiiloriis monuimus.
Variat interdtun hic flos limplia quinqpenliocttnl-lc^
Florii capuc fea glbbuhis pediculo adhzrefcenSf iwer $ flomm cal^ jam aridns foli.iccos
lacmias, ad ejuOem adulti calycis magnimiKnem exunidni, eminulis pulvmorum tons ui bicui.mm
flriacus, cjnaliculis m fumma imaquc partc flellatam in figuram cocuntibus, andi pr.rterea colore
folii, qui cx viridi UKlinat in iiavum decoloratur, brevique Uibaibido pilo hifpidus inhonafcit. At
1rer6 bocus interiOr fbUkulDs candicat : Sex drdter carinata loculamenu [aatura ponus, ut fiifpicer«
wlnqae] }ntat»gianrtoiwant«MalB d^nmtnanair, quaeftriis inMr emtKtn diuiufadam«w>
(nafn cartila^ncm oosnMCi InKifipCBnMiilianisooitoevapanlaniigine dcnfilongnifaili Sccaft*
did;i pubefdt Pediculi alba cufpis ad medium ufqiie fblliculum pertinct, aii media cirtilago adhar-
refat ; huic ftmtna ipla numcroliifima, ruftila, minutL rotundc longula, modice inturva, &
quipartc gibbumhaDent^ofa, zqo^longirjdims petiolrs Albicintibiis .ic rcnuilfimis, acutiorefiii
narte lu-atim adneAontur. Inuno tantum lbUicak}tna& lcxagincaiupiacentumauaieravifiexia
toculos five finus pari kri numerodifbibuta.
SemenhujusexOcddentali Indianiii&un e&t nomine Fuy6.
Tum fbUorum figura, ttun flprum coloce k Javanica luperins defcripta Akea BreyiM^ ^ 4 M^:
iabeacispiniiinideKrilM^^ ot «b oenidha^^eckdiTCrfenpHRn.
rcnfatm.
Aifaoreftexcells, «tenfc opadlq^efinndibui» cairiicelewjBisa«^hiBiufq>erMite,limoaU»-
cmemollbrevdatAbiew^ yei^ F>
/m pcciolis longis, tcretibus, viridibus, teni.ibas .ippcnfa cordis forraam xmtdanrur, magnicudine
nnius palmi &: amplius, in oblon^m & anguilam culpidem produifta, textura nK)lli & folida, piaBa
& glabra, fupcrnc viridia & parum mtentia, fubtus dihitiora, tribus coftis conipicuis \ petiou> ed
mar^oes exairrenQbus, qua: in fupina feu aaverla fblii parte eraitient« fed m averla ieu proaaiu>
Odore & fapore carcnt mm fbiia, tum etiam cortcx & liginiB. Tloru c foliorum finubus
cxcunt, pcdiculis longis, campaniformcs, quinque petalis oUongcMVtnndis, calyd ardo, rotundo,
protundiolo & craflo, ex viridi fulco, marnne quinauepartito, infident, ot^oris ex albo f}.tvdccntis,
qui noimihil ad virorcm vcrgit, odoris nullius ; (■>cr.ila lupra fc inviccm convoluta funt, exrerius vc-
nis fai nervis eminenabus in longum flnaca, & ad idem latus in parte infenore vaidc aij)eni, fiin^
que ad calyceni craflioh, anfaion versus tenuia, vald^ criQ» 8e oonirada, & cum ur^uicolii
veisus nnam paitem inflesa; inferiiis in coUoflores roA. v&mA liuttt (nqweo-rniacundo-fiitBei
quinque folionim, qu« fnigala in fitq^Dlis ungDicalis Ibliortim diftinflA nocaia fiuit. Stjlm raediiiiii
occupat ftri.atu<;,,-ill>icans,pcnicilIo numeroforum ftaminulorum, teniuum,albicantium, avicthm lunu-
latis (iavis dotatoi um cintfhis, lupra qucm digico fcrmC tranfvcrfo emtnens toftuos^ inlledicur. Flores
poll apcituram cx albo magis & magts flavdcunt, iS: ipatio trium dierum ex fulco ruJ)dcentes oon»
tiahuntur & dccidanc Fioribus dcaduu cafituU Havo-rocunda & pentagona in confpedum vem-
ont, in calycciflorum profund^'demer^, habcntq, latcra n^nnihil mtrodum inHexa, ftintque por
ijuerlepimena iiuermeaia in longimi dillin&a in qliinguecanfiihi^t q^! fioff^ per intermediam.
eminentem cotticisfucanunin duo loculamenta «firab nil^ yiaifii onnriBieites oblonga, cnlateraa
uno latere rotundo, in qan eifBmeo. kn^gfnflifa oMioe drniidatafiniiw colofii ^odueo>&fa at>
deo intus albicante.
In arenoiJs naiutur, tc per totum annum florcs fcrt ubcrc provenm. ^**"'
Captuia mdla flavom gonunofiim liqoorero* G«r/« fimilem« fiipocis antem 9t ododi fjlifc
deibOis ac (ylveftris exudant IJ^Bien ed oonficienda mofibacnm inftnaBeiHoniin eipercnla adhi^
bear* liOMulcenunfaNKionifavinnt&applicata.
Y y y y • 14. AUti
Digitized by Google
ioyO HlSTORlA pLANTARtti^
Altituainc cft trium fcrme hominum , caudke unius hotninis amplam "»»»0«^ Jff''^^ ^qP^
bccisinlatumrcdifiundente: ramis fulco cortice, mteriusvindt, «ais: iv«w UMitarus in pedoli»
mBSoaam, tewribus, craflSufaUis. viridibus fupcini cnam rurjUciuilr.is, prrccdenti ktionbus
SrroWnSu5.pamtw cufpidatis, ad pctiolum oris pcr malurar.i ..iucns ccnuiUimis crcnu^per
mi«!incs incifc^xtura folidtorc^ cxAotc, (uperne ex v.ndi fufcis, rubcL:s,albicannl>u^anu»n^^ &
lcnfaflar Vrl.n : [ Coft« medix 9t oawum in folii.dtfcarfum vidclis a^ayofent] fY^./ m
uSS^orc furi.>lorum uartc ^ foiiommalif egffrffalllllir,pedob uncuhbu., cfad»&TOtgMS fornu 8C
nt. 1.S.1CS, verum minores, & in cxtenorc patte fubafoen,nec tant««B^ «fpont
S ronS ; m mrer.ore p.ac colli. non rosa qumqne folK.rum, 1«^ raacula grandi rommM, p^.
mS^ro^r^alde fofca notacu Sr;/«* alb.cantibus & lubflav.s gemmulis (eu glom^ arcundarus cft.
IJJ^^taie qua fupra glomos cmma, nodoobionp aaffo. & purpurco rubro & >alJc tufco cx-
tuS c3y°quinSueh)his virid.bus, cufpKiatjsobrong», u. mcd.o colU cmmentc m longum
f "rhm c^eccm minonbus ailpidatw ardc comprehcnfe eonllat, pede craflo dig«ah Idbjeao. qm m:
nruns "1 i viridibus foUis ad inflexuram penoli cui anncn» eft, fiicangituiv
fcrius duobus parvis;
nonbus ciilpidatw arctc conipreiicnii» wiui^i, ^^^^ ^^,^.^1^.«^ •^^r'-*^"' h^. "r
is aiipKiicis & viridibus fofiis ad inflcxuram penoli cui anncn» ell, lucangituiv
Fbribiird^Upfei c^lyoi erumpunt C.?<r»/. oblongrvrotunda, a foUis.calycis; qux tum coloreftfr
^fiS^rfennc in tium comprchenla pil>s mmutis albicannbus pbhu, m i^j^^^m^^ >««
SS^fBftriSo, ac mquinque capf.das kminalcs po^ men.k.inas intcrmcdimdlftin^
HoS tnti eum lideiwilicasaunbu* indunnir pn> doionbus capitis.
De MeUntbM five Stgelk.
MEUnthium. Gi(h Plinio, Recentioribus NigpUa i ferainis cobre iM^Oa, foliis i».
nuiS^ diifeais, flon: magno, conccpcaoiloiiidcm f«nun« ma^ nwmt»i^«o, m plu.
lilSilamcnci qmnqMpliilto«Bn,dififcifinpliiI^^
k idiqiiispemapcmbdifliogpinir.
-»*Bi ei liffoofa hitea Caul^ pcdalis aut cubicahs, tenuls. teres. flnatus, conavus gliber, ng.-
j u- «™fii! FiTper intervalU alternanm cauU adnalcuntur nulhs pcdiairB,
r Ou: a radia ««»0* r^VCOTfolidaMeealis] : sinmEc auum Ucinix in acutos mu-
asquxm cauic fimdd>us, obvaiUt,.. plunmis pccalomn. lacm. o^^ odm^r
iisquaein cau c imilibus.obvaiian, piu....m k--' TT,^ w ~ ' — '
Woailido alfaicantcs nctaln intenonbos arca margmcs &c Ucuuas hert>ac«. nnmerob
iSSfflSSASSStottwyi»^ araimlt.inc ventncpfum, membr.inaceum. velut vefi-
S^SSaTuSTnS;^^ locukmcnta '^'-^Smgub h>^^^^^
funcc?rdmep™ n^^^^^^.^^aSa^^^
pcncarpio leniinum conLcptacma icu jinimrr 4mm«» «— — — /—
oaia anetinorum m moduni contorta.
^rLdimenio. quse omnia cmfft corolU e» bulguk opercuUtis, mdkwn iiqamem -
Hmc cum Mclanthio Damafocno magb quiim cum ullo aho conycnit, fed longi ftngofionai».
nuic cum Mciamnw dodranta cm magn.nidincm pertingcns, caulibus modo hmplKi.
^^*^ lA i r^fc ( ^ «moG; lignoiis,ftmc.s-. Folu Ar.cthma. vei potius Damafcc
10 a •.af»» ^ 7 tenuiffima fiUmcnca diiiecantur. Flertt ftdUti qiunque foius
hus, modoJ
B» ""■nrr.lTL p^" •^•^ li t'^!- NiR':ILt Ho.ibus non ma)orcs, nuUis toliorum ccnuium
eonJtant, cowre«»niico j^^ii^^. lo^ccaunc f-/.a«/<« Aquilcguc, qiunis cormculis, mdiverlii
baibuhs ut ^ ,n^io .id .mum ulque oonraftis. Sm« nigrum, «l^uiodwk.
fc 6#»» l>Urboneniim inter fegetei Faffim invenuur.
Noi
Digitized by Google
Lib.XIX. *De Herhis pentapetaHs. ioyi
N()5 q iidcm cum per iflas regiones percgrinaremur, hanc pro (pecie a MeUnchio U.imiiceno
Hoic limpitcidiftinrt.i non hAbuimus fe^i qui.;(juiil dilcriminis mtcrcaWct ciiltiirJ: dcbci i pur.ivi-
mas, non umen cunosc ammailvertimus, .111 lolioiib lUis vindibus diflc<ais tiorem calicis loco laffiii-
cicAtibus cjTcrct nizaSt qnonim carentia dirfei ciui itn plulqiiam accidcntalem ar^re videtur. Par*
Jdn^tisfcperininliocmMretnditquz fblu iik vuxiuflorein obralUixiaoi^iinpac. Cluiius iUi
r Orwk» ] non vaUd diBiniikm fi 11011 eandem mveoiri Qxik ia arris poft demMai fegeccs, locS
^l!uiiiadl»Attlfaii>idiquiqueGehnaai^
4. JNflCi fiirt mimre fimflici ctmdiJo C B Mtlmthiitm c^ict & fim mMrif, fmiim «fW
Mn»J.E MtlMtbuan Ger. NigtBa RamMU frve fattva Park.
Fatis latiiilctiU diviriiri» licet fingula iocerim fegmeota cMlnMunkatDdiae iioto aBqoent, mediinii
percurrente femper nervo, ftriatis pedalib» tmUhm hsienc. Ptwm nnioram enrerois h»ett Sth
eulares, cx albo pillentcs, ininores quam coenilei, i quinqtie fiiHis oompohti, mttlcis apicibin mO;
dium occupancibusj cafuuinm^jiu cingenabus, quod delaplo Hore nunus quoaue apparet qu^ ia
Darnafiaoojqniaqiieanclesfamiaiuiif^^ fiaiiiiBiefiaiwD aiijitoiawoh wl njgro, <rfo»
cata
5. K^tiU fitn mimnfltm &slk CB, Aiilmiimmtsfktmmn, fitn mab^lkmt J. & IC- .
^Ba fltnJto muuiplici Ger. titnma fltn Mt mubifiki Park. paiad.
Ex radict exili linipliti ceulu furgit fingiilaris cubicalis & (elquicubicahsi teres, ftriatus, hirfutus,
inanis, in alas divilus: altematim ftli* onuntur longis cirinatis pedicuUs appefua, cotore ex vindi
in Inmun veig^te, divifura muko latiore quam m vulgan Melanthio. hirluca. Fltns ex albo lier-
iMoeitidoris, multiplici roliorum flipatu pleni. •fkilmt multis herbidiSj & penagDno be»^goo6ve
capiie, m totiiiem cormcula inflexa fupeniA dtnw^ quod inwroirlancihni iaccciii mcailifaiiis ple*
num eft femine mgro, odorato ut vulgjacfc.
Nigclla latifolia flore pleno, quam in hortulo noflro coluimus feminc cft citrino otiorato, capi-
culis iDinonbus cuts ieu membrana ciaffioce quim NigcUc Danufticnz te^, corniculu primd
* 6. NigtOa Hiffmic» fiort amflo Gecmie. H^fmks fim fimglki ?»A,fU»L Ut^alia»
fim mtfmf fiiuliti turtlm CLR
C.B.
Ex raJice tenui, oblonga, fLivefccnte esiilit cubitalis, rotundus, viridis 8c Uvii, in fummo ramofus
exurgtt : /eliii ad radtccm ccnuifEmc laciniatis^ in caule vero ahquando m bciores partes, aliquando
infcnorum infbtf cenuifGin^ divifis : fitrtt autem quAm tn caetecis ampbores fimt, pcnupetali, pe*
calo quolibet unguemzquante, fiiperiu elegantcr coenilei, inverfa parte paliidi, venis clatis per> '
currcntibus. Floribus filccedunt cofita petitagona hexagonive« dbra, in cotidem cornicula in latera
refleiej nipgm^ <itvi&, gna. memhrawk iwiam^ inigmir«w»iliii. fiilifri|pw i»«Aii^|ifpna fiipy^
CCapicuIumdrounflantf^cem anto^flofcuU ccenileo-virides hiantes Pmi.Gtr.']
* 7. .N^(«K« Crttiat C B. Mtlmubttmt fmfitei fitn Cntiamt Ciu£ tl^tlia Crttu* tMd«r« ft-
mim Farlb
Clitf.
Hujus pnnu/«&» Delpfainit feliisiion mnltijm diffimilu funt, anpiftieca caawo. QmUe deindo'
brevis emcrgens, [cubito tninor CB."] paui6 lutHa radids caput in plures ramos dividitur, tonues
& tcrcte&, bipedalis vcl amphons longitudinis> valdi infirmos & vix fe fiifKnere valcntes, quibus m-
n.ilcuntur rara folta, paucis incifuns prxdita : dividuntur ruiium illi r.taii in alio» minores ramu-
k», (jfii finguii fingularem fiiflinenc fitnm, in quinque folia plurimum divifum, i viridi candi-
coada ioido, ut Ni^elbe vulg. deindeetalbwa. pofttem& oaecoiei nooidUI caafiriUieiuia, mucro-
wfcwiBWrimfccm wiiifiBMemieiiaeuiabnii inoris medioexiccanitin ^niMtie» fex, fepcemdefi>
omoocnaa, inftarcorninim liirdtntoriaaeinvuigari Nig. & *
^ quomm «ficet coerulci : infia ftamina porro fuper ipfis f >ins exp.^nG rcLtumbunt oAoaiia fbliola
Infida, pari diftantia ab mviccm fciunda, quorum pctiolib cuin luj bjli cceruleus eft, binx tranf^
vcrfx vcna: ftilcz; quoil incer vcnas mcdium cll c yindi (Itvelcir. /{aj^x eti.tin fl.ivcicc [nftirto*
dicis Nffidlaruni, nongiulaila,.ceiuiis, pariun Ebrola C. B. J noc vivax efV, fed hyeme pent.
CbSi (bonailaac Ni^ielw aneiw nUi
• • *
* %. I^tl» Cfmkf UiifiJi» mbnta fatk. Peaae ftd. «0« fim^ fitn Alpin. eaot;
Tark.
H raJue H bris utpillata, lucefccnte, annua caulit cxit fingul.tns, tenuis, infirmos, in aliquot ramos
divifuj, foliis longjs obiitus, in partes icu (egmaua aliquot liivifis, non tamcn, ut in reliquis hu|us
gencris, Fa-niculi aut l>eiphinu modo inalis, fed in laaiuas mulco latiorcs, Senecu^ns aliquateous
iinnles, vcrum minocec 9c cciwiores. Suminosramuios cemiinanc Jiorei lingulares, albit nbqpHnwi
KigpUanun £milec{ et/itM qiiaqaB fimilia fiiccedua^ /i—ei*ii nigiru!, odoratis tepwta.
* 9. l%cfa Cwefa» mbmtkbnu, mi^Mls Bcrk. €nik»filmFMtdi C B.
ParL
Radices Iiuic dunores fcu lignofiorci ede dicuntur qu^m cxtcris gencnbus, annux camen : catJti
^uret, re^^teaue^ ftUii paucis veftiti, in pbires alas divifi. Fltnt minores c paliido ailucantes. St-
«MM aonlo^nignt acifa <c ooiniiliil
pcrvas lenfBiiBbiUL Yyyy % Semen
Diyiiized by Google
\q-j% H I S T O R I a P l A M T A R U II.
Scmcn Nigdlse prxcipue in ulum inaiicum venK: m mucilaeinc fciL pulnionum refelvendatc
aneAdranda, laae augendo, urina .ic mcnlibus dcndjs, morlibus vcnen.iris corrigenciis. Spca-
(^ ik febribui quaitaiiis & quocidianis. Extrinlccus crelOT uaiscft in CcphaJalgia iedanda, catar-
fl0eiciicQia&, incnOBplH^ ....
r.udix iiftk propneaw fin bdiionluffas , fi dendln» maftkemr, toMSapt ivponatur.
' l^pnn> : u c .rcmmeifU>oieam«qi»iiiiperitiPbi^^
Mavi utiuttur crrore. . . . , -r . i • r
VwfcesCMllieBddamlWimKiitatcmplurimam nabct, ob quam non mti aim pcnculo intus lu-
tnitur iiflVMip» iiwn«- (ingmt Catp. Hofmannus) iit fcmenOrui polt abhirionemlabo-
rios^^iccariiWMt; 'tk KfektUhiDm quoquc. Qiiamob cauf.tm fri^um poniis quim crudum in
Catarrhis & Corv/.is ufurpamr, Frixa ant uftulau iticredjbih iiicoeilu m C^iairho aut.Coriiu uiiir-
natur : in h» calibus commcndo hunc ifodulum. IV Sero. Nigdl«»% Tdwx ftvnc. dilamlt m».
Bi, ambrzgrifi«gr.ii. M. ac ind9 Qndob} Hbhb F. L a. noddn lobinde nerilwl admniaidiii.
Ad aaaflum odoraium, B( NigeQcllemancq.f rediganir in pulverem, & cum oleoveteri fubi-
g.irar in mortanqk Ex hoc Jiqiian^ oipiliefapino & ore aqua plcno unmute m iiarcs attrahcndo Ipi-
N^biliaimTm Dominaiii .'l gr.ivi Cnr^-za liberavi, poftquiim ei illud errhilion, cujusm faiftona
Maiorani: fada clt menno, coinmcnJaVi htinc ftodulum, Rf Sem.NtgelkB tofti fls. Abdmolch,
Carvi foiior. Majorarec ana Styrac calannc. Tabac. 3). .Knh:x grifeaE gr. Olci ligni Rhodii
-m^.^jj^ M. F. l ». nodulie, quo pdlca catarrhis valde obnoxia -fe at» cis praEicnravit Sim.
naibu,
Ni^cILt flores, quamvis amiki (axt, fi manibu diaitc ant bnteo eos affiioes cokfam pukM- vi-
■ Cii». XL
LLumi a Grxco ^>'r> a quo non alitcr dificrt quam modulo iyllabx : nam priorem Grarcii
cornpit, Latinis pRMlucib ..SiipBianinbr Gna pn» Nboi i lino CQnftaii, ot pio Lin>
teis ac velii ! . ' j • j '
. Lioi notsB genericB fimt ▼afbda fcminalia fubrotunda^ tn deoem
y.B.
TtaairMJieM m^Bot, poncisfibritdonati: (iur/ftereti, pliuimum fimplici, mani,tenui, gUbrOj
cubicum aut fefquioAimm alto, a&dica fiimmum divilb. Ftli* acununaUj culmuju laca, unciai
dtias plui niin is hng.i. aitcrnatim aot podus nuUo ordine caub appofita, flK)Uia« glabu. Htm
caiulei, pcntapvtali, potalis cxtrcmo fiiBi«mi&, ftriatK, * «^fintar m qoinqne legmQma acuti
tbvilii, pcdicuhs tonuibiis longmlciilis infidcntcs, admotium caduci. C^pttuU {accedunt mtunda,
fCicens raagnituduML m mabui lomnadeccm contmentur, loculis m arcuicu propnis diftmaa, de-
prcda. in infiilnm aoimmiHinf Bf*',fT'-<*^ ^ ^ ^ittt^nt. meliet aJftmc^ j
momir^^ u.. . i ■ :l ti5p ,it-
Inagriiferiiurtam inAnglia, qtAminr*"*^'^'^"**''''" ' ' •« «»:
W»# tS Pliniw piocemio Libi i 1 7- dc Lmi uiii ad vcl* naVNm lym^m yi (InqtaQfibri bccnrric vlrr
parte? quodve miraailuni ma|us ? herbam eSe cpai aAmnM njgyptimi Itauc? herbam cflc qux
Gadcs IIcn.uii-, Loluniius lcpcunoiiic Oftiam aiierar, &citcriortni Hifp.-iniam quarro, Provinciam
Narboncnlcm tcrtx), Aihcam aitBro^ Audax vita, lcclcrum plcna, aliquid len ut ventos procellai?|,
rcapiat : & plttim flfi fnftfftff jGiliftldii : denic}ue tam parvo ieminc nafci, quod orbcm terrarum
u]trdcitr<iWiepQnat« iimffacSLavHig tamnonalte itena tntii: nequeid vinbusfuisneai, led
paffum titeSnquefie uvflMarismbmaoaaaiun, inmnliMnaae wliuBni audaal— At nosprioie
libro iinbres & iianis cavcndos frugum causl fruaalqi4e praemondbamus, eccc fcritur hommis jnanu,
mecirar ejuitlcm iiiKvinu quoil vcnros in inari ttpcAL HccPlinius, quibus addir J. Bauhinus, At
qtuinta ccnfcnda c(h cloruiu l ino t.tslstjs, li ad icliquum Lini uium per omnem vitam conferatur ?
Upc kxi detergetnur, lioc loidldi dclncannii . hoc fifta \ cite totum corpus «d cutcm int^ente
1>WW<»JWMdin veftimtu', no&u ilragulis mJc i.ictib iiict 1 .iin.b ac integimur. Rufhcana gem [tn
' GenmimS atiUiM ie?ais9aUia& nmcas eaiipio gd^, &ouilKb> makebrit magna ex parte es
hoc cmdb^ Sed omtaca has n»«ftria» vityiidfitaim fadHi fiw limn chaitanim dono. Hc
ex ipfo penirtu decrit(> & nuUnuan^iliut asusrc|iculo hun^ Hrhsdie ubiqneoSafii», ut multaho-
minummiJIu cx p .r] i . ihIi i.h.irtas opcra, in i^wpyraceis fut vocantj molendinis fe nutriant. His
charns & kc. ari.in notii omncb boii.i: ai%e>, lcgcs, tcx.i Pinloiophi*, & VK.r pv.^ .ic icctcagcndx
rationcsexcipiuncuj-,coiilcrvantur. ilaiuiu utilicatcin vix animo quis concipcrc poUic, ncdum pro
digmutc cxpJicaie quanturavijlonga mllituta oranonc HaaooosBauhinus.
XalsBrimprefliisex ?olo A P*Py^'f r*i-2*''**^ * ^ '«"ailato
miftam pro amunento uCiU«> A^ml MKrvmmb^mfinhi . . ;. ; r: >■
Diyiiized by Google
Lib. XIK. T>e Herhis peraapetalis. ^OJi
Quantas injiiriAs, qu6c corraciua hxcherba prx aliis omnibusab hominibus ^tLuurjleguqui vo*
lcc Geropmm Recamm lucukmer& rhetorio& demonftrantefiL ^rmath. lib. %, •
Qgiduun oliai Galem tempore utebannr ienitne Uni tofto pro oblbnio cum garo, item mclle -
mixta Sed flatnofum c<t, inquic, ftomacho incommodnm 8c sgr^ oomxxjuitur. Qnod p.jocis
abhinc annis Middlcburgi in Ziclandi.i (inqiiit Tmgus) animadvciti poruic, cum propter frunienti
ali.imm(iue frugum inopiam plenque cx civibus j>ane & obis ex hoc co&is velcerenctir. Djlieata
enim Ins vaUc cito hypoclioiMriAniepint, 8c£kms aUaDqnepineicuiiwbt latej qaatum non paud *
iicaflciiieciammoituifunr. . . . ' *
Oleum Lini, quod ex (emmc ejus expriniictirj mulcip|icem ufiim habet, neq, enim A piiflonljlu
auc ft.«u.iri!5, An(\'Q artificibos cxpeticur foluraj vel ad luccnus cancum utilc cft, fed ctia mnie-
dico uliii fcrvlt. Nam & duntios omncs einoUic, nervorum ceniiones concradtioncii]Us; l.i\Mt, i^o-
lorcs illitum fopit. J. B.
In Angma & Pleuriadeyiliiaddunt Phdiifi& Ccihcajdatur nonnullis bibcndum : rcruin c.Lm cau-
' tcla uc recens lic. C. Hifiim.
Okumlint eftinagnanimTirium in periotaomDniai phchifi, dolonbus coUds. Egp muknnei.
in pleuriticiidolonbasnihilinelius expertotramqaam OlenmLint pmpinatnm: hoeenim fladm
leipir.itioncm fncil'.tiv;c (piinMnqt e promnvit : m h.i;nioptvcis ctiam ideni Ql. exhibuicum optaco
nicccllii: Qinloliii.u cii;i:i \Uiici .itkct.tb vi iua ballanuLa {ic cmplallica. E^hcm.Germ. An. 6.&7.
cx Obfcrvationi D. Rj^zcrs, Obl. 139.
OkumLim partcs habct adco iubciics, vx m ticblibus icrvari ncqueac quinemidct. iliifiiw/ Aigw*' ^>
rut h$fm firk.
Aa^amenbun tYpographicum ^ fiiligine lampadis & Oleo Lini componintt;
' Sikai politns li in Oleo Luiicoquatur dnrinBm inriftam aoiuirit, unde ceren& iis quz opos eft
intabnla mannorea eradit ^cior. J.B,m ii/hr.fmm & Mks Mlmfitt e» rtUtitm D. Lmib Flur-
mm^m Ktrcbtnfis.
Tuinoi«s vennis felkiffime curaiitur ah ^etlini
i. Lhmm mrvmft CB. jfjlv^n 'o^gmim ritk. ^lh^, fi$im» fiM ^^imw J. & ^tmi
nMii tntti jf iaj^
Sattvum Dlani refert rorin.i, nifi qhdd caules haber & foUiculos craflxves, & inaiorcs, Sctn fimmk»
lunnlis multis brachiacos. Mixinu atMim inccr haK doo litil genera in «o confifhc diiletenciii,
J[ti6d folllculi {ylveHris Lini calore Sdissian apethinciir perindeoc alteiiDS i oam quamprimum CX-
iccaciSolc faeiint, cxcutere lcinen utalianim fiuKDm cipixtBtf auKireTnpi
Inter lcgetcs Avenx repci itur, ' ****
* ). Umim ftrtme majits ccerMteum, cafitnl» mttjm MorijC
Non alias inddaiptione ntfl»s poiuc quam in ttculo pofiwrat
* 4. Lamm ffr^mami MratbjM», tifitiiU m^uN Kfari£
Hoc rjuiVi cinittit non roc^^os utprxccdens, ledfedioacw, fiilfis anguflioribas diiAoii t ftiresSE
capicula quadiuplo minora producit.
• 5. Linttm fjlvejhe Utifolmm harfutnm tvmUmm C B. frh. laiif. hi>J^t» fi$r* umdt» J.B. fyht.
laiifUium Gcr. fjl-v. lattf cardmm Park. fjlv. Ltifetimm i.ChiC
Cluf
£x eadcm raJiee, qux craffiulcuta cft & Candicans» ntiicaoit interdum plurcs profcrt eauUs,
modo pedali, nonnunquam etiam nufore ahkndine aflureentes, cndibs,iirmos, huJutos, ruperiore
parte in plurcs ramulos diviios. Fdu qur eos .imbiunc reliquis generibijs nujon, venofa, hirfuca,
minlmum digicum bta, gunmiofo gullu ; demdc amancantc. Ramoli ab innmo ad fummum fit'
r/^«f onuftiomnium maxinii.s Malvr vulgaris fcri xmulis, ca.ulci co!o;ib, aut vcgenoiis autdi-
lutioris, cum quinque inccinis Jlaminul» apiccm habentib.is ; quibus luccedunt capituU dura, mu-
Cronata, qumquc toliolis five apopfayfibltS inclula & comprchenla, quas matuntacc hiant, lem^n^
coniinenc (ativo Lmo finiile, lacum, iugricaits> (plendens. RaJix perennis eft & vivax, luratlis
annsTepulluLuis, cauiii:uluiqueeaamance liTemem proierens teMuoc, folniiinilia lanugmeliir-
fiitisonuilos.
Frcquens eft mulcis Pamionix fupcrioris & Auftrix infcnoiis locis editioiibus & ficdonbus giami- ^^j^,
neiitamen: kwapaiticulatiavideapndChifinnL FloracJaoinfcJaQo:ienm
* 6. ZJmmt [fhhktif.hffmiimcimdiJiimvtfiis m umhtlico ^arfimfeOE Jyl. latif Imuginojum,
fitnemnUdtt fmjmtm lintit /himoj. fi. Jjiv. *lhmt ffmtii «nw Park fylv. Imift-
niiMrt.Cln£
Cluf
Pedales, gradles^ lanugjnolos ternos aat qoatcnios ab unaradice promit esMlei, in quibus Lmi
hmnlcala fJia, oiner^ ad Afc>'ri fbrraam fer& aocedentia, nec multum 4 prioi is foliis di(cre>
pantta, bnuginofiu Extremt ciuliculiin hlnos auctemos ramulos divili, & Heliflttopii (naioiis
quodammodo inftar arcumtlexi, plcni luut fleribus., oui ab imo aperiri indpiun^ lim floramdi-
raui4» fed maioriba^ laperiori ioi cqualibus, candidis, qoos molae parpoicn fcnc inittKin«
Y y y y ) - dnm.
Oigitize(iby Coogle
j 073 HistoriaPlantarum.
dunt. Stmcn fic capwuU Liiu linuli^u RaJix pcrcnnis eft, crafliutcula, longa, candicans, rarii fi-
bris fepta.
Ucm. Apud Lufiuiiix urbem Colihnain Gelebti Acadenui daram iuuic (Urpem duntaxat oblervaie
'iCfaifiiiSi
* 7. Lmmm Mvtfirt minut C E XiiMM fmriJnm, foliu fmftr 1^'» albo [Urt^ vtl lutto mA
Exili, ronuido^clodrancaLqueauc paiJ^ majore .inurgic caulkuk, aacn4AieACmx, uc in Hype<
Hqo> biluileinper.-iTnplccluncur folia, Lini fativi folus fcx^ paria. Supremus caulicuhis in aliquoe
maolai^ri&ur, qui in oblongis pediculis exiguos flolculos atbos proKrunt, luceis incns fiamimdit.
Flofilllk iilGOedunt parva ri>p//tf/j, Lini v.Uculis non .ri^limlh.i, tnmorA tamenj tn qdfaas fem^
tenuis, aliquoc exilibus fibns donata cft, led an pcrcnrui& rcoiviva ignoro.
Frovenit in licrboib collibus & montams Aulb i.r .itquc P.innonia:: Horet Junio & Julio. Pedals
Sc ereAum vidit D. Magvol in herbidis moncis CafoulaJvH, )uxu Huvium Htrum]\i\io meniefloreoss
fika angufttl&na luh&i, fterei velut in umbella diijxinR», lutcos,parvos: aliudinTenitpalaureJnlib
aieale m faeifaidis i ili» C«rr^ 4& PiMdlr» quod fiim li^^
8. Ltwm f)h"l}re cTrulemHfiUtMm9^C'&. ^mL filmjht m^^tSm» tmA§ mtfb /bn
• Bot.w. Monl^i.
C. B.
Cmd* cft pedaiif rotundo, lignolb, ftatim ad cxortum in ramos palmares divilb: quios fdi» atio-
vii«niia fa^ laiiore alogrnaiim ctngnnCj & tn cxquiiicifrimum & vcluci aculeacum macraaem defi-
«AfAr/i^noiU^ KamommCimmicadbuS * cauliculimulii, quaii mimibclladifpoliri, o-,!tc(s niiquot apicibus
«^L donatos (uftinem, 4 quibus fUns magni, coerulci, in medio llaminibus donati, prod;;i:nt, quibus 1/«-
fcuU iubrotjnda (uccedunr.
ijKut. In laxolis i'rovincic nonlong^ Maffilii provenic Vaiiis in locis ilerillbuscirca Monfpeliiim
Junio nicnie cum floie leperitur, ied pnedpiK in via qoi imr GnMt, propi pFcdium diftttn k Te-
vUliirtdt Mtjgm
9, Lifiirm fylvtlfre angupt & ilc-fli.rihu! falih, flort mir.cre C. B. fjlvefirt 4» Mpul^fUL I.CfalC
fjlv. angu^ttfehttm fiort mmcnre 1'arJv fjl""'- lenuiJoLum Lob. Gcr.
Cluf. '
Complures (unt huic cauLcuIi, t;:rctcs, firmi,pcdalis lon^cudmis, virides, frcqucntibu<; foliolis, TJnt
iacivi mniUbus, ex viridi iubccenilcis onufti^ lummo faAigio tn aliquot ramuios divili, quibus inli»
dent ;&rr/ intens^ coenilei, AcivtLini flonbus iimitlimi, quinque in mcdio y?<MmwA(, coadcmque
tpicet (eparatos concinentcs. Stmtn in capiculis crailionbus, lubrotundii, Littoiarivo non nninon-
bus, nignim, oblonguin, pl.i:uuii, l"irivi lciniiu fcrC- par. RaJix candicau cftj peretmfa^ aliquaa-
.tulum tibrofa, .imanulcult guiitis, dcinde iu.ivis, ac inionia- paniccps.
Lmm. Variis arca Viennam Anftric locts naicicur, pra:lertim in grantincis acclivicacibos fic juxta vias.
Floret Maio & Junio iaceidum eiiam couxftatc, lemcn vero nuninun eft julio.
Linum fylveitns anguftifblium fblns nuioribDS C.B, delGripcoidem Tideoir, ex ieweatiaD.Thn.
Jt^nibni Gcrardicmaculatnris.
Huic pcriimile cit ii non idcin
A. lO. LnttM Jjlvtjire cxriihiim fcrenne ncjiras.
Cni r*Jix aki dqiada* perpetun: epfrf ex «ukni ladicc plurcs.tn tenam^ redinati, pedales auc
kmgiores, ianirattus virenfes. nftf brevia, acaminata,'canli oonooloria, nndam drdcer longa, mo«
dicc lat.i, Lini Jitivi iimilia, crebra, nullo ordinc poiiM. In (iimmis caulibus fiores pcnrapcraii, I jni
fativi, carutei laturationbus lineis flriati, unguibus ftavu. Succcdunt capicula loni iacivi, pauloim-
nora, non e.vade rocunda lcd nonnihil lurlum produ tiora.
Jn ^o Cancabri^enfi ad margMics latofum ui coUilnis Gogmaitg 6i&ai copios^ provenit.
In Otalogp PUiuainm A«qste IvK gpOM habui pro l^and leii
magoo C.B.
* II. Ijnum f)!-vtfire itn^iifiifHuw flcre magnc C. B. fjlv. ^.*ungufiifothm X. GfaC ^fiv,
ribus albu Ivob. Cjicr. fjii,'. «ngujhf. carruleo vtl*tb<i fiere mugne ParJc.
Cluf
Dodrancalesi,- nonnunquam edam pedalcs, haba cuuliadts, graciles, firmos, re<3os: foli* fativi
Lini, anguftiora,dura, mucronataj, virettia, aniaricantiat jbrvf in iummis cauliculis multos, nug-
nos, quinquc folii^ .ilbisprxditos, drca uambaioiquinque pnrpurcis lineis difhn«aos, totidem (U-
minibus, & quiiiquc ieparabs .ipicibnsexmedmtimbdicoprodeattribus, ^ 5«Nin« in rotim-
dis v.ilculis pl.iiuini, nigncan';, IpL-ndcn?, f.irivo Lino firnile : raJictm candiGaimm* dnmm> aliquOC
hbns dorutam, perenncni 8c linRi;lii aniub no. os cauliculos profercntem.
**** -Magna copii naicicur toco Viutuicnd .if.io, plcrilquc aliis Auftria: ficPannoniat cditioiibus lodii,
atquc Tccundum publicas vias. Korajumo, ietnen jyfiat Jdk) Se Augufta Junio& Jufiome»-
iibiis cc^ioium rcpenc nne m.nealibiK hBrUdiB dna 5. Miftm Terius mootem
Lupb
tl. Limim
Dlgitized by Google
Ub. XIX. 2)? Her^ pent^tnSt,
'iHrittM^^ MP^»" fin fufi am», UfMu iMpm IB. Lm Jyh. V. Ckfil
In Auftnjcis Alpbus, prafertim veroSncbsrg, alhiJ jgcnus invenitur, huic omnino fimilc cmli.
a.lorum & fb]ianiRi.gfaGdual6 &ceniutate flommquc (5nni 8crad.cc: in flcr^ dunuxat colo e
cfl difFcreniu, qoi mva «m fint, fed camhi m candidum languefccntcs, & quali cmcr.iccL cZ
fiiula «lain floriba» fiKxedenCia \ongh ampliora, ncc minora quam m lativo. FJorcbat ifthic fub
finem Junu. Stmm auremo Jotio Augnilo nMtunmi.
A* I}« L"!'»! f\!z-cj}r; ni!guJ}tfolium floribm Jibite furturafcetttihiM tftl amnw CB. /r/v
««gi^jiip^Mm An Lmum f)lv. 6, a^mfiifttiHm * '
Duram IjeBniamgie polEdct raJkm, (atiscraflam, exquagcrminant mtilti M cMiJa, tamei-
qui ad cobicalem alamdmon aloendunt, /e/;*r iHpati confertifliniis, tenuiflimis, lonMtwBne fia?
Lim fixtivi. Ex cUycibus longiulculii /f.rw cxtrcmis ramulorum bre\ mm naltaintur, maeni albi
vd quafi anerei, fortuitis ctcruleis ftnis lubluccntibuj, tam caduci ut vix attingi poffim quia'dela^
bantur: va(culamtnoraqudinUnitati?ib quadiipaftita, SemiMl^ ^
C Bauhinus &»r*« cx dduta pnipun cuidicamem«T4canieum huic attribuir : Clufius flore, for-
mi & colorc fu;>enori ftrt firailesfid mmores: vkguUt dodiantales, Hiroas, Ucet valdc graales;
foliola Lmo mulco angultioraficmmoraj c^f«Mf /"^Lini^iedfflinoras ndicemeiiMn.oui^
lO
7+
dicantem, pcrennem Mmcn.
Clulio ol)(crvatum cfl Ipc Ren.is in .intcnore M.nlritianar fyivx paitc, qux fccundo ibuibeLtt*
teiia lapidc diftat, intcr gr^amin.i loco apcrto & nullis arboiibus confito, fbrons JuJio, naninmile»
men proferens AoguRa
Ndcioanlimc, an prjtccdemi Luio idem fic quod ia Oomubije pafcuis prop^ oppida Truro &
S. fvtt expios^ provenic, a nobisedam propft Genevamobfervacum, cui folia ( qu.intum memini)
non .a.^eij conferta aut crcbr.i fitere In caulibus; duriora tamcn & mucron.ua : rcliqua auccm de*
lcripiio quam ex J. B.iiibiiii iultoi i.i dedimus, &, Chiliaru fatis aptc convemunc Plaiua ipla (quam
ad m.muni nonhabcnu:s) iiilpictcnda, & cum dclcripciombus confcrenda elL PUcamiis tameti
proxime defcnpta: cuuiem cll;: Ijxic icm illam Lini quam in ftcrihonbus oica monte^Hjipi non
long^ a Monfpcho, Septembri adhuc menfc copiosc flarencem oblcmTiinos. Erat aucem iis ia
locis pcrexigua, foliis aqguifaifimis^ denfis ieu confertism caul^ Am fids gnbidi, oolocis ck 001^.
puraallncancis.
* 14. JUmm fruticefum mvtum CD. Jjlvefir» 'J.fnUu^Hm Clu£ fmtit^mm fai^ «mm
Chf,
Phmoofum eft, atqoe dodraniaUbus pedalibufque fermi ramuBs fempcr virentibits pr.Tditum:
quos numetota cxoniaM,;medi» inter Thymi & Pfyllii magmtuJims. fub.ilbiaa; flcre, acmde
luperiore paulo ma|orcs, omnino niTei lammis ramulis infident : quibas lucccdunc cauicuia icinine
plena. Radix dura &: Iignof.i cfl. • . .
Eidt dclcrtisqiubuUi,un Ili.p.iiiKr locis, lolc illuftratis : floret Junio &Juho. t
1 5. Linum fjlv. latifJmm, caule vifcef», fbrt ntir» C B. j(yfa. lm^d.jkr« ttAr» Vu\u
Hujns meininic C Bauhinus in nnac^ vcnim non dcfcribit. Nos in planiiie quaa.im uropc Au
miftam Vmdchcorum. per quamMonaduum Bavarij; itcreft, pulchnim hanc mvcnunus Lini
ipecicm, vcruni, quod dol«, m ea cx.iAius dclaibenda minus cunoli fnnu;s. '
Folm liabec pilola, longitudme iolioaim. Lim, raodioc lau, acuounata, acnris quinaue per lao-
gjtudmem decurrentibus. FUt penupctalos, ookns incania4. fiituratiorifaw <c vduci g«|mSw4, li.
aeolisftriams. X«^'xlig^olaeft,&perplmaimwdutaiclnd^
Augufto mento floreniem «dhnc mvemmus.
J. o.
CmKiwadolelcit angnlofis, firmis, cubiiura altis, aliquantulum rubcatibw, plutibu «una ra-
dioe «os, & fiipenus Ui lamos tonra divifii, qposjM» veftiunt altcmau, glabra, craffiulcula, mai
lom^ra, lenumciam laea, m otadom mucronem detaientia, perquam amai i lapons Flore, nume.
rofiextremisramuhs mnafcunrur, m.>.giii, pcrelcg.mtis fl.iv) colojis, qumquc fiammibm tocidim-
que viIIjs lurcts medium oblidcntibtis. s.men, tcftc Clulio, in capiculis comprclEonbus reliquis
paullo mmus, nigncans quidem lcd non iplciidsns quemadmodum illonim. RMdix {atiscm&
OMiKWta, albicaiis, aliquot fibi is aqnat.i, Imguhs anni» repulhilao^ nof^^ caules producens. '
• Ent abundc^ in montc Baacaiib-ds Auftri* thonws imminenii lodj gramineii, lccundumfepta,!-»
in9ievkuin«&c. FJoittJuoui&JuimjiiNMmanintAiwjfla «juiuuniwjKa,i^,
17. Lin,m !.u,m KM-onenfe J. mmmm A»wM Qet.mmiiimmm hitmm C & 6ht^
emgujtijoiium luseum Park. •
7.B.
Ab Maiadicc c^kt iLi]gunc phues .cuhitales, qui fupttus in lamas diTidumur ; per quos
roolhoelb, tomrcnk, biwjora «dm Iwi iaiivi, inOpida. J«m extremis barent lamulis, Lmt, fcd
colocis
I
Digitized by Google
UlSTOaiA FlANTARUM^
'ookafillniid,tauncances;mubus (ucceduntMfiitwC* tnnontqu^ Lim iMtri,arn<ira,y^mar «
Jn jmos ciica Moafpclium Zc SeUaoi novam obfirvavimus etiam Sepcembrt Airennm.
Htt|ot Tarietatemduplo^randiorem Inventmi» ed marc, auam tamen k priore %cde dilTerre
neutiquAm concedimus. i lures ncmpe, c.-tnlcs, cApkiibj lomiaaatnqi eadero; Diflereiidacmum
in magniracime & ftatura, qui ratirmu laci cvcnit.
Itiftiiidu J. B.tuhiiu hxc liuo Lina iiucr (c ftudio>c contulimuit dim Monfpclii cflcmus.
Jinum mitefbem fubflavum C. B. /roJ. Idem (<xxi eft aiajari hujus varietati: Delicrtptib in
•""•'■"•n oonvenire ndewr.
• l8. Umim Ivtetim aJ fiig$ila gtHKvU flmJum CR, lnttnmfylv. latifc!iumCo\.
Col.
Hvcmali gaudec tcmpoic pbnta hxc, cx pratcnijbus, argiUosa hutnenriqiic tellure cnita, D<s-
oemDriroen!& ' JCA/tccnitirur IigOMlajpan'.!, intorta ; ramis piuribus 6 oulilHuin fummo triRdis,
Kdnonim<&9Miqim interftitio ex gcnicula prodeuntibus /#/(«. In (ingulis Keniculis prfm habcc
luteinnj &pMfoa Inifitim aianoilmnticLtniunvi vi:]g.iri$,cui eciam y<Mirwcompre(Iumiiinilc, ni-
tidum, fiifciim, .muro parum (aporc. F'< < 5: hu^tus inciijciu quinqucfohata: bafi, exiguis anguftii
foiiolis conilriu^. Folia in imo cxieua, cc pcr cauicm lemper majora & Lmo laciora duplo &
tntambpofteaferoperadcaqMMnalqtie deaefceocia 8e r — — '
* 19. £iMni«rAimwC!r«?jr«HvA«m
jllfai,
PUnta cft arbore(cens quali, conftans ramis obiiqui aciis, gracilibus, ronmdis, corticc nigvotcctis:
folia lini (ativi latioribus, ut ad Mym foliamagis accedant, <ieniis & undiquc ranios contcgenti^
Dus. In cacuinine produciuitur fleres flavi, pcntapaali, & fiUicuU mulric.ipCuLires, (iiis pediculis
iingabadhxrentcs^ macninidme Cicerum^ Hgura pyramidali, cartcrorum Linoi um moAo,ftmina
continences Lini lati^ Kminibiis omnmo iiinilMj ij^ore amaia Proveoic m Qeu in(ak : f loia
«ftatc, atq, eadem duraate feminalua petfidt.
* aob Lkmtffn4^mm»kttmmmmimf^Utiirt& mtp^HwtHbi^
Mmf.
Vix paunarem aot ad fammnm doAweilem excedit altftudtnem. FkfcmUi fert Iticens, pentape»
talos: cafftt.is fcminalc"; crterorum capfuHs conrormCb, /(w<»j<j«r ibidem contenta paria ledminora.
Duplex eft, aliud fgliis lanorUniSj aliudangultionbusj niilb alio dilaitninc intercodcotc.
' .UtnnngiiiS^aniecrelatin^Mhumidis drcaBlxfiH^ •
' %t, limmt fjlvtfirt tatbarticmm Gcr. emac fratenft flofculit txlguu C B. CUmdUmm C/vjfii
fltrt alio, five LinMm {ylv. eathanicum V.v. , ■ t -• 't i \ '.:hra flofcula albis, vtlfttmt
Linin» minimitm ^ucgin0 0} tDilt) ^lu.ut n.iv, o; Si^iU inountain.
E rtJitMU tenutj alba, li^nola, fibrillisaliquoti^on.ira, ciulicmUi cmittic nonnihii i'eptantes,mois
buino ad palmom CcammleattoUentes, tenuc!^, n ios, ilibentes, fiiftigio iurium ramoln, nu-
Cante. Foba inHma mucrone obtuib fic iubfocunda iiint, iupcriora qwr in caulibus bina oppoITca,
d«bni, exigua, iemunciam longa, culffloralata, glabra, ablquc pcdicuKs adnaca. Ftarti pciiiculis
lonsis tcnuibusinlidcnt, albi, pcntapetali, pctalis acutis, niininic bifidiSj cum apicibus totidcm in
medio luteis, i quinqueparnto. iiiccediuic Lmiparva, canaliculaca, in quibus ycMua
lucidum & lubricum liiti» oompidlian 8e obkmgum J. Bauhiiia Sapor totios pLume aroaros 8e
nauieoius.
T<n^ fS Floret inicio Junii, fie deinceps per toam sftatemj 8c in paloiis fibdoribas pne&tim montofn
' abtmdat.
Hujus hcrba integra aim caulibus & capitulis vino albo pcr nodem fijper cinercs cilidos intula
ieroios humorcs purKat (atis validc.
Sunu poteft vel herba contuia, vel ejus exticcatc palvis^ cum tantillo aemoris Taruri & icmi.
I Aiii^ tcpaisac fine looleftia. I). JBfvfe.
Vku.
v%. Limim rnmmum flelUttim C E Chamitliimm fltlUtam Farfc.
C.K.frol
Tora plaiitula duarum, ranus triiim unciaruni cft, ra.iicuii cipilji inft.ir tenui, albicante, cau-
/«■!»/» uno vcl altcro tcnuiflinio : fclnl^ bicvibus in cxquiluidinnun .i,)iccni dL-linc:i:ibus ; mtcr
qni fl(fcii!t parvi, paUidi' vu cntcs, ftcllati, cx quinquc radiolis cxiguuni circuhim vcluc umbonera
cingentibus coropoiici.
Moolpefliili in Gramuntio & Boutooeto & aliis plurimis ia lods pPDvenit, ubi vere iiloret.
^ Anvwa 6c genuina Liai fpedes fitex delcriptitMie hac non latisoonftac: nobis auccm nondum
videre contigtt.
' »}. limmt fMi t^trii imMmm» Uttum Boun.M(mrp. Utbc^ermiim UmrriM ftbt Akm§di0tm»
C R ftrk. Tajtrnm LtMH J. B. Lkiaria; foli» LoMii Gcr.
FcliM cftplr caulem dodrantalcmconfertis, Lini iimilibus, vindantibus, acuiiiinatli, unciahbus,
circa (iipcriora minonbus, r.aiiotibus: florii> r m lummts ramulis brcvibus, acervatim congoftts, lu-
tcis; quos exapiunt vafcula exigua, turbinataljni, dimidioaut mplo nunora^ ibitoUs quibutciam
acucis undigue obvoluca, fcminc plcna lubiioD, kddo, iako, nuilto Lini leniMjbas minore. ibn£u>
"«loaE», tortuo/j, alba, hggoi^. , ....
Circa Wonipclium u> i'JU«"W »« QmritMt dia» oUttVanrimas : at proccr iorcm in Sidli*.
CAP.
Digitized by Goog
10
77
c A p. m
/f»//«-/f turgidulum, ovale quodaiimiodo aat tlaoMtrme. feiS.„c i^^ ^ia.cd.t ■vafcuJmi
^X'1a^ """i? P?ftea noonihil acris gu/ianti fentjtur. Flaeellis eauffis *i i» •
MnraUa wdiccs aftenabus .mmcnfun, fe propagat locum idonaim nada. ^ ** "**
1N duoruni Aut et).un tr.um pedum alTuigit alaaidinem; cmI, tercti, ecniculato Gibmffk.
fcentc p.a^lumque p.loro : cx gcniculis ennttit ramulos & bina /SmJSKlS^
cnnmnwtj Kmambitu ulius qumque fobolis Intw «ninimfc. ««1« aAirJAmviJ^^
cap. xrv.
Afarggr.
I « i™"» Fe dJpefeeiiinos larram clcvatos. In cauJc autem & ramjs fokirici pifita
^ lunt fol,a anRulla, brev.bus pcdicidis mnrtent..i, quatuoraut quinque dig longa, fimiliafeiiis
Sal.c.5 acquc ptlola d.vcrlr nugrnrudmis, mfumraitate cmm planL iguftknalit &D!mS
h^rt magn.cudmc riorum L>cnrudjs allx», palapctalos, unguibSill mcdb piupEr2r&
Cap. 3CV.
Midmiaiaa Uai^iaafiim, fiat T^ttiimCimmf$ fimifiimm\lbiMimm.
Munting.
-|-^ Radue longacva, crafla, fermi roiunda, parum ultra lemipedem IiMmi, Qm ouiWaaffl
|H brcvibus ac craffiufculisundiq, cnaas onulta, extem^ fiilca vel quafi drafiedinenigrercante^
JJLjjMnwnwlutta nibns noonullis ftriis Tcouftd permixtis, fucco c\ p.irte vifcofo, i rubedine
nuretaieB plena, anui«, necnon goftui ingrata, FqIu prucrudu numcroia, .udc coniunaa,
« qnali iimul t rad.cis fuprciTK), ferie rotunda, mirabili unum lupra aliud pauJo elat.us provcnicn-
Oa, manus longitud.nc aut majore, infcriori parte adeo angufta, ut uln-a digiti unius latimdi-
nem v.x obtincant, .n medio tamen latiora & luprcmo latiflima, ubi tres plus minus digitos latf-
^'Ij^'' >n mucronem plan^ rotundum dciinenda, niolli laiugme. m maiflinibus maxime
. viHMliobdijAa, noa dilfcaa, nequc plicata, vemm plana, fnpemetai viridi^ iafini& pallidi-
ora; nmcammedmlaaon acmajon Ta4.«qitt plunmtiniMRiiahten undigwca^
Digitized by Google
HlSTORlA PtANTARUII.
tUf ficarca ea parum incurvate diftofitx proveniiint, pradirA; naturi qunicm liirfum tendcntia,
anttriori nihUomtnus patte, Scruthiocameli pluniarum inftjr, quod nuKnam plantx venuftatcm
niikt pariim doaiBm incurvancia ; fnWUot» niodicc craisi, guftu amara^ necnon caAo
E&liDniin medio Pediculus imicus, ad tcei«nataorfedigicoslupra folii anineiis luicitur, te-
I, teres, c vindi purpurafceris : cujus (ummo lRoKsofto,decem, aut duodecim numero, brcvi-
miks, quinque peults rubrocundis conftantes^ odore admodiun mgrati, cerebrum non patum
nerturbantes, 6c Biaaam fenai OGetuleum edomt vi(untur, qui brevi in bis Ofit ouUo leliAo
^nune maroslaiK ft <hcMnitfi ,
HISTORI-E
.: 1
■■■ ir.
I .. .
Digiiized by Google
Lib. XX.
1079
H I S T O R I ^
PL ANTARUM
LIB£& VIG£ SIMU&
BST
Dc Herbis flore pcntapctaloidc vafculifetis.
«
lErbashoc Libro cnmprelicnas pentapetaloidcs potius quam pentapetalas rocaraos.
quoniam qux vidoKUf petak iOnaa, rereii ooo font, fed ad ungucs junda, adS
ut flores intcgn deadanc, & ftnfti loqueiiik> moaqpetilk aimumer^n^ 2^
rum ne dreceptaleiifeattt mousiecoMniniis hqyfiioi
quam motiopetalttanniuncnviflaus. .
iierU ftre fui»^Mi
Ccu petik florem csaipo>
thma pefifeqMloidom didmus potiOs qulm pentapetalon, quia fblia (ei
Qcntia ad vaf^fuAiSiat, a^vtBamiai^ deddani; Uk vd&at
't^errefirtj, iolnl
"SimflieAm^ h. c in (ingulis pedicuHs (ingulis, cauUbos
TNitiM, florei Qibo obkx^in quinqae laciniasiiea £iiia faifida eqonfi); fiJia
I
, 1 <Ri«fl/&> teanMwiom; flwMcaH^ concavo, ftriato j Paralysis^
I
C fiminelii AmtcnMiMgr.
tr
{
LAtft/cMtf/, iiliquisplenungue binis; Apoctnuk.
■ Elaticr, flore parvo, filiqais fingphrifaia, Giooais raftrum lefiienti.
* DUS; ASCLBPIAS.
crq>eiiS|jR)ltis elafaris, (
inploiinliQpie nonraij
. TtrkMrfii famne mmut^ptmrtfmm, flolll intus lanij floAu
t fabus & ramulis aebiris, £ipoc<B«niR> in^pM>, flom
\Sme /«famoaofertiaeauas fiupctaJadiviloi fbliisincauleadveiftm
ununi coaleicenabn atinDfliBi^ ilnieB cQfara canfriQBs
numluteum ' •
^y^Alttnm, floribusin tfayiiis ohlonin coofcftit: pcikttpio faiialri
fCowM aot tarifMf»; VlHAWttl
J,GMoft^ BtATTARIA.
'.".!ggj?^P<diailotcniis, valuilopcnt^ permtturii^ dif.
Digitized by Google
io8o HiSTORiA Plantaru
rhtqrm faH^idkm fitkretimdu, ka qux c(l
-r
i C ntf|;r0» reftatrkihmf n dk folionim BoKB^ fiilus fiihnxaaidit per mugiiMs cqoaUbv;
J ) NllMMllLARIA. . <• . *
1, JCdK/iiw erecht, fblits Hi cpdem peaiculo tcrnis, Honb u mtIKnla|BeniOW IttMUIIUU —»»
1L libus^in thyrlimi dcpolitb ; Trifolium j
yiurtcuU iirft in fuininojBndB» undc peAculi flonini fingulariutt exdunt, quidam liabet (blionm
rudunenu, qujc quoniam peraclgua lunt, nec ciufdera hgurx cum lu qux;id ladicem, profeCis
pcffeaisnon h^ibeo; ac Dfoiadscaiiliiilllttk^^
jMifrrrfff ar/T accenfenda e(t.
Qudd aenutisdaphiioidwfiliqlitm productt hmRam vrit non conftara fateor: guodfli-
quamfitis lortgam bicorncm & vdutgeminam prodiwat (ut rcac QtWpnu»; milu^peitmii
eft : unde ob convchicntiara in filiqna cum Apoq^nis, five lanigcra fit, live noo, cum eddem me-
lito copulatur
flto copuucur. , /• A i
Roi folu caulcs producic nudoe fkwcs luftinentes longi iciic vasus unam partMn ^^eftanteg, e ca-
l^ce ftu tubo oblongoin quin(i,fegmcmadivilbs; TaicdaMUnlia aUaop» fnwuMtfnminffi-
misrepleta; aiq,idarooadJioc«mm peitincre vidcmiv j- j
Hcrbr florc pentapcMbSepolypetab feminalis vafcaftHMB uommodius dividi poftcnt mjww-
muUicapfHlarts. UnuM(uUrei ob dcFcaum omamfitiioiii VQcabaii dionui» valculo (im-
plici 6c in loculamenta noo partuo cootcntas, quibm fareimi fidm 1a medb «aBfius prote-
^tejafcub { Miiuffidtnt nlbibi plonfam ceiyii fobcalamenai coopmftit oompoln»
mbtfrtf; firtittUm Cmmrimmmmubttm& twrfurtwm, LyJhMcRa Imm^ PanuUcs, NmmmJsrm.
WUU immtie». Vcriimquoniaro denonmilnS hujusgeneris mihi nondum conftat, quamoaoTat-
cubm feminalc conform.inijn, &feniina ineodcm (iilpofitafint ; .ibas notasmagis obriM tc cxpo-
fitas iMk diuadsriftids Kenerum fiibaltenxHiun cantiiper adhiberc coa^us liun dum vaicuk lcnii-
S«aiinbndB9ABlUbto
p
Cap* L »
• • .. t
Rimula verSs clicitur hxc herba quM primo vere floreat ; Paralyfis quia Paralj-fi rtorijo mo.
dendoaahibecur.T pcrkis mcdiana:. , . ■ ry r ■ i
Notaeetus eenencsfuntcaules foliis nudi, flores t tubooblongo m iolia leu potius lacixuas
qimuiaebifidas expMill emtin^ fiilia ni|pla tnmtae »>
iioik
A, t MmU vtris viilgarff Park. vtrir tmmir Ccr. trtrit fltrlim t» /mgulmihit ptJiCMlit, tmh
(mlkm, fmtftctkm J. R Vtrhttfudmi» fykftmm* majti fmguhtrt fitrtCB. ^OninMl
Fibris numcrofis, albicantibus, raajutculis, S^oRia^ teiamiiHMh & faijlis aliqupr tertU-
bi s c.n>ill.in.. = r.Jur modici aaOa fijuaiMa» mban» cxeuntibm firmatur. lUJHm lapof fub-
alMneem: /w-raucem6foliisaoocaimtttnaiwrc«^^ . . .
fi4plus JalmumbnBa. refquidigimm aut duos a.RKo^ Lua, obw&, mgofi, ad marpnesdcnti-
culata. rupiiTpaiteglabS, orooi hiriuta. ncrvis c, cb. luriutis «m pcrcurremibus, rtc angufto
SioSTdiuSpXllis pmPfie a>a.sorcnna. I.ucr folu emergunt /.cr. ..b cadcm
SSS DluS«diculis iJSasTtm^» aphylJls, hirlut». «diccra versus fcvttcr purpurantibu^
fcSfrS^^ infi^ct P^iaJiS Im^ e Mm oblonps.^ugona,
Sa Stis, marp^K in qinnq,{egnijW«agtt^*^i JI«»t^ amph i mbo oblongO an-
-.^ Jn nainn fe^menca coraTca ttSi^^a imnamujatvifi, ^ Ungucloenw bteo palliduli,
S£^K.«&.nro.S." nicaio rcconJ.uncuryF-^SK, piftillo hcrbacco cpiccUum vinde
nunc la^fumraa tubi parte. li^pra Itanuna cmv>
Snniibus fiivts, inquoniin nicaio rccondimcury?*
■Mfl^akiiisinfraibmiina. iceondxtum piotcrcncc.
^roSrv^mlcii^ iogft«m. V dculum Pcmtnalc In calice
In iVK.^ feiv' Ls&dumetis vcrnotemporcubjquecxii. ■ j, »
Hums muio .k k habctiir varictas. i. Flart nivtt. ou* ParkmCmo TrmM ytru fi^t -J*. Adv.
^S:^^m ?rluU alba. In hortis «oftris fitquem eft. a. F/w wiii^fimfict, cujus tum Lofaebus.
Si ?L1dn Z mcmuacn;nc. Flos ei caiyd ftrt concolor eft. magifoue «««nius auira Tulgari,
t^I^^ T7l^S'l'^r.u & a!hv fmlu, fark. + Flore viridi duplici Psrl qux at ca qu.vHore
A&^eiaai feamda. florc taiiciUo faturanOrc. duplici pccalomm fcric compolito airfert. 5. J-iart
^i^^^^^Tjivjfafmk. qttK Primul.i vcris Heskcc. dlcimr. Hxc pr.vccr iiores quos profcrt
Rn^^i^^l^^\^fa» cauliculjsfmByJMibus Primukvulgareraodoj aitosctiamproduat caoles
Digitized by Google
Lib.XX. 2>g Herbisfbre pentapaaimde yaJcHliferu, i q 8 1
qu iri faftigio fio plures florjs gcft^nt ex uno cilvcc crumpemcs, hterdum"dim^iiira,^arflo. " "^'
niin rngmena fcu pajTei m eiiiHliin cilvco.n conll,p«as. 6. F/<^* ILui Jw//.A, o.nnmm
phci dumax.tpculo™nifenccompohtosprofcrt. IIi.aadcre poflmntisoaarin i«!Kv.incta
mv0 <iieai^ cabcuta feffnaiu lam^ninubnein auAa Tindanti mai^ino fobaceo vdut hmkiata
TrsdtfcAHtt fitre purpureo P.jr. 331^0 £)ninCOfC.
Fitoi & ¥i4gMtnonnifiinoll«ie diftinguitur. Fo!,ortm mcrlium dircriminanr con.x a!h v inf^ma"
pineIatiorK,ac teviniborearpei&: m.vRmcs ut m Udnci Romana nKxiicc^ crwantur- mim^
ros^ ac confcrtim in orbcm crclcnnt cx cralFa ac tibrola r.uhcc k.b.ilbida. ILinc folent herbar
plantx rantatem mu titar..i,n aiiiocare, ut pra:tcr fbmcn hac ctiam rationc propaEatur. Inter fbl^
pca,culi multi vix ultra d,R,tum longuudinis cftorunoirj aitce, fuftment fubriridS; tot/S« ft^
atos nuot poftniodum folu in fion fuccedere debcnt: non piura quinquc ilb elic cnnfi rcr. nc •
fiipJa cordi5effigiemrcpracrentant,& Aluta purpuri ooterantur, nifiqui^mguicuiu^ c\h colo . .i
edini in liacpaReTariat, m radium-aurcum cioco .idnnibr.uum c^Formatus. DicerL-s me.iiu'ti Horis
ambdioim ftenam cfle, adcd radns quinquc fulgonnHinib intemitet. l',/,L'um cdit niedio itcllm
conco or. It)tcgro prope anno HonSus oi„.ui r. I los ftatim .Ttque veotlhs dccuflit, (iquuntdr fi^
wwj.ilbi, Papaveris albi iaac, qux levi cap(aia inciida maturclcunt. Mulu deitide fahnL» «iwrf
dccilo fcmine gemiinat _ . T
„^£^Z?!?^*"^ 23??""* f^ tbicbec, quafiquis nivalem floretn nunaiparet: Argunjcntnil^
■ofntms nons vmactsaedit; metna quippc hvcmc liipra nivcs etiam caput exlcrcre Ibict.
Calida cft & ficca, guftuque non me Jiocncer .idftruiffire pcrdpimr. VA\: e tfi ..i ci polfet ad me-
oenHum melancholicis & pituitoiis .iHrrtibus : cohjbendo ahri profluvio magnopci-e confert : TCHr '
tticulum atquc .ideo vniverla inteftiru (bluta roborat.
Floriscoloreinfinitum vatut^ ooerulelcent^ purpureo remiifiore^ & tneenliore iea vidr o cu
neo, ferrugineo, obrdeti nallido, miniatD, alba^ac& Repcrkur etbm ft»e eeminaco icu altcio
ahtti imuto^ ranonan oAinim. HgoiimeseBaqoeadlw^iinwsviifctMttfari^
|. Trimi* vim Cmjhmimfc^tm» fivtC^reikiet pfymhti,
• •
Htee in eodem canle gjsftat flores relut in umbellam di/fiifa^ IVtraiAp
termodo; fiuitantemflow» nomiilal intnorei pradecentis flonbns.
rlores paiiter coltMiun varietate Indnnt, 8c non raro gcminati obiervantur.
A. 4. Pritmila frtatvjts inodor.i lutea G cr. ■verit caultfera, j-jlltJo flort imdrro am vix aJtrp J. &
ycbafculum f,ralenfe aut jylv.i::Li4m i-nclorum C B " 1 ^\f\l ilfr irH wkflU» /n I pjjjji
fvlj/antbQs Pirk. parad. «S^JCdt CotDQipir, «&)Eflq^^. *
Foliis&raitocum TrimuU twjr«v omvoii^' ftxe infuper, & pcdlculomm hlrfatic : dife
miod plures m cauleJtorcs gcftct m unAdhm qoandam digcftos, Parahfu -c^di-ari, cderat^ in mo-
Jr.m, cofd.emT.ic r.innllo minorcs & cdoraciorak Cuni Paralyil vulgan convcnit, quoJ plures in
eodem caule tkircs Rcll.it : ab cidcm diftert folmPrmiulx vulgaris limilibus; caulc zoiii ruhrf ad
petiolorum baiiiicincto; caulis oc pcdiculonjm hirfiiae, borum ctiani longituoine^ Floie pillidioitu
majorc, inagii exganlo, minus odorato; caliabus ininiii tumidis. U^ktt denique quU pncter ft>>
les qox in umbelfis alios producit ungahres, h i^oe exeontes in pttratis peAcnlis, quod io Parakii
odoracanunquam acadcie oUervavi
In frlvis & ad fcpcs non admodnm infrequcns, interduni etiam in paicua dclccndit. Aliquaxuo
lerius noret qium PnniuLi vulgaris.
Hujus etiam vanetates aliquot habcnturin hortis cnutnta:. i. Paralyfis florc flavo fimplici iDO*
doro^ aUoue calyabus Tark. huic nudus eft abfijue ulloomnino calycc. z. ParaL florcge«i-
nato inodora Pftk ;. ParaL inodoca ca^obus difleais Tmrk. 4. Paralylis florc fatuo Park.
Hae ftiris looo in uniDM» cnlB oongffiiBm gefttt fiJioilonim anguflonim vii idantium, luceis noa-
HpwlltiinKir"*^****-
A» 5. Primmla ueris majer Ger. verii edorata florc latto Jirrfltci ]. R Verbafciditm frattnfe oJa- '
'««JjC. a T^fljft vdgarit frata^ fim fiav» fit^ia tdmt» ParJt. pamd.
RnHee cum Primula vcris vulzan convenit. Folia psr terram (parla, qu.ini illlus niiiio; a, breviora,
obfcuniis virentia, rigidior.i, glabriora, non crenata, prona parte lanu^me ,ulc6 brc\ i oblita ut vix
perceptibdis lit, CWm ab eadem r.idicc unus tinierduropJurcs] idquip.ilmaris aut dovir.nitalij, . ,
nud^teres, nrnius. Kiliaii^ farevi &: vix conlpma lmii|^ne hirfncus: in cujus fafligio flo:cs (cx,
MMomj auc oiam duodecim, auc plures jTin nomidlis nnmeravimus J vcluc in umbclJa dif- *
niH> nngnli fiqgpils pediGaus i canlb falcigio raads fiilti, c taljet majuidilo, pcntagono, albi- .
canre, in quin^/iBgnienta acura, non tamen profundc, Incifo ; nimorcsqium l\iimira' vulgaris,
niigifquc concavi, & fatnratiijs flavi, unguibus macuiacrocca veriun ex^ua .noutis, valdc otkrati.
Vakula leminalu in caliccoccultantur. ' . LttmtS
Apnii menle apud lu» fioret in palcuis £ eqiieos. Ttatfm.
Zssa HHjn*
o8x H I S T O R I A I A N T A R U ll>
^o, inwrtum numc^ j^j^^^^ ^^^^^^^^ .mplbrcs rmu q.uni vulRan, caUabus vindantibus
£«ffi^fimDlid P-ri. rlores huic tantiUo .impltorcs imu q.uni vu.Rar., --«o«> *uiu«nH«»
XJSjSS^ Pual. Hore & calicc crifFo iVrA. 4- l''^-^»!- R?'™'"|^"' <="
^'"^^u nmnilimaiiaBnUen-av; huius ccncnsflos cxterior nihil almd clt quani cahx
ScTfadSrRo^a: panxm moaum ,crc expani, Juteov,nacs fcu pJMi. inodon, fi^Solisrdm
^1SSJi?iS«rvlSl"^ P»ralyfi,vcrnsin.6cfinulibus.
• 6. pMraiitua memtma rotHndtfoUa t^celtnm OoL vmt MMMM MMW, &M#
a.ii
vSitliKl 00n«n«rifa«», rotunaioribus admodum tcnui, longo trigono & tricntali pc-
yart« nw: a '*»hs«««~'' ^ vetwilis infeni^ incams, ianohs, linuolis ons ut crenata videan-
tur, cr«^K«obhqua, carno a ™J« ^ palato. C*«^ dodrantalcm
SS«? noKtcrc, humcndhumo, M.^io floret, Jumo pcrficimr _
ST ^Pnmukmm foba & flores guftu non mgrato in dcrc pUcen«. «C aoMimi femintur fumque
a^Sm anSca & utilia capin & ncnolo Kcnerl Adhibentur & m ApoplcM.i, Paralyfi & amcu-
aamoauni* pj__u-^ j^joa n^iculas rugifquc faciei, & aHa cutis vitu nurihcc da^^^ Aqua
fc Serva anolyna (unt & hypnotic. Infufa, dcco.^ & extrada
Pnmui vcriscujujramque generis, ^y^.^^J^V^^^^^;^ ^«^"«-
riorisluwieuartatis, fcuconmtutiomsappnin*HTO r ^ r 1
^Sa^Bm naicum P. in^uLr vcris vafg. in Z^hogalo ah6vc idoneo vehiculo fumptum fingtilare
^ft & oSSliflununi remcdium ad vertigincm. D Hulfr Succi^ fohomm & florum exprdTus cum
S^ri ,,Eant£wha»4vacca: mbra; ubenU.i cmulcti hcqucnter hauftus Ccph.iblgiammvetcratani
>vA .^rwir cum alia nwdicamettcai nequicquam tenuta fuilfent. Hu|u. mcntionem & ad
^piS^fo Uteris fimftri curavit ThaBarthohnus fpam finninB cuilwU Ptoljf&iiia.aa
iitiBfei«fai,£phemer. Gennan. An.i.Obl.1.
'r-:
c A p. n.
A
SiinU.tiid5ne aliqua (oKottmi nomen rordtt. ai^rt i ^^"'tJ-^Sl^^J^fei?"'"''^?^!^
^irS.oribv..^denhonbus, fucculcnrioribus, ^^J^^,^,^^''^
niidi apparcant, foliomm quomndaiB rudmicnt«tac»JB Toaoe * qDibw llaiam fediaih
exeunc;
■ SS^wStm^Snoviridil & ixMa: mrlus onuu.. vcl pcr ambitum ferrata. vel nulhsdcnt.-
r^* !?!!^^JIL3^n«»eUa duntaxat Aentata, vctufta min.mc, omnia autcm guftu a.mra. Ex
oJb prxdtta. mterf^^ d<klrantaks aut minorcs, nud., vcLi au.id..m far.-
. hom,nmed,o aut aiatenbMprM^^^^ fi ,n bortis colamr uti admodum
f rcfpc 1. <iiu , 0, 20, ?o, "J^^ j];^ prodcuntes, & pctiolis (quos tanquam
rquamubeqmBdim '"'^" ^ a.viluris cmrfVantes, dulcem 6c mclieum qucndam odorcm (piraMes»
JSlflAnC^ «»ena*. at^^e vel n..>i'^rcs 5. Amphoics, vcl minorcs, omnes autem interius
*^^'^'Ttr^,i^.^\aiidiamoiyjhi'> inter lUinina nonnunquaji» pronuncnte, mtcrdum
S£t"^t!l;^dl£ SS»* aJifuiih b^nh^ mMmtva& Fhmultfum verii. ^'J'^^
%
Digitized by Googl
Lib. XX. fy iMii jhre penttfetdiitle yqfculifmr:
. 25^5?«"* bTCTiorarum, extrcma parte latJora plcrunouc, & initio quafl rotunda auar temiM-
ferrata. (upern^ v.ndiA & i,vu, infemc cx vind, paUcfcentu : inter qti^ rd ad hSJ
eunt nud., duas uncuu lonj|^ p.^io bngiores' qmbus idSdcnt f~ ^2^«^
/Z^«, fimul in caput aut umbcL^ congeft,, ut in fupcriore. illifque forma fimileT^feyLw
nibro colorc nitcntcs, oblcunorc t^ .^^. ,^^^%^f^
JUftTpnori fiiiiifi& qpimMiongfr imiMnbas pwnm^ nignimjiaaqpiab,
iiKMptiOri fnii3i& » r-""i» «wnwijinBi^iMB,
FoUa circinati fer^ rocutulitatis, longiufcula tamen & in ambitu lc—», »
oedentis, & tmm viridia, ibd aliquantulum canefcemia: intcr quaTfti*^/^®"
^ aMiaff ^//>ffM rtJn/iemi folit) nm favtU ^ & 'JlNintf AVWi ca&rjr«^})«4
y<rrtfr» J.& ,iil«w«/«srif 4.CluL
N^attiluBcClafii Auricula minoribus eftquAm fecunda foliis, camofis, mucrorutis, in ambitu
BOnlieindS, fiipernd lacvibus 8c fplendenobus, infernc ex vindi pillcntibus & venolis, minortque
acnmonia 5c amaritudinc prsEditis quam aliarum folia. Fiorti ilU lccundo genc. i iunilcs, profuodi-
onbus bciniis loii, colore diluriiis rubentc, intus cirdi umbilicum mcand quadam lanugme villoli
ftylo prominente, bini temi aut ad fummum quaterni, fummo unaahs, raro longioiis caulicuH &
ftigK) nalocntes. &amm in parvis valculis reuquis majus & fii^m. jRtf^ minor A:iMffi«ai»
atque adeo numerou (obole interdum I0 ptoingans ut lanflunas ce(pites omift.
Infenkarm&KAay (d^oitgiiefic^ ■
Floris pnedpud colaiecai&do aliilque accidentibas 4 cultura & iationeoftb i^ranedcntc ditfert
«nde nec ^wae ab ea <&ver(ani pota Siquidem ex Annook urfi feoi^ £im mnumerx fere
rietates intfies producuntur, non floris oolore dimtaicac, isA (Sc fignri & magnkndine divei&
In Cur. po(t Clulius inter (exum & feptimam (pecies aliam incerferit q^uam (epdmam Edl^aw
in pauds diflert d prima ipede, ut epis (cmini lato ortum (uum debcre (ulpiocr.
6. Awnad* mrfi mmpfiii», siim niatt J.B. Ame, mfii. ClnClMft. 8. qu(3emoir. po&
Smtai» JUj^ mfi^tm Ch.
QnmAsiok rt£ee fuiiniriqaartz haod diiSmili.malds candicandbQsfibris C3pillata,ex qua anguda
.^Miqiuitu aut (ena,(uccjlenu & pinguia,quartx foliis multo angufViora, .\ medioad extiemum ul^
inucronem in ambitu (errata, aniarique guftus prodeunt. Ctmlitulm incer ea iu(cicur tres uncias
longus, nudus^ Isevjs, (uihnens cffttuium ^ folioltf compadum, unde quatemi aut quini ficrtt ele-
gancidimi, quinque pecalis bifidis ut reliqui oonftantes. CapituU bujus quaitx pnoima CFant { Se-
mnt ob(ervarc non licok Gtnfini "
• wibuiaam SdrtK 8e Carinthiar Alpibus, prxfenim vero Tauro monre & Jui
jugis. Florer nib Hnemjulii, nivibus Uqucfccntibus. Rara el^ & culturam igrc admittit.
Similem huic in Tyrolenlibus Alpibus nalci poi]lca incclligcb.it Cluiius, cujus plannm ficcami'
fratre Grcgoi io Rhegicn(i Capudno accepit, c|u(que iconcm cxhibet m c«r. f>oJl.
J^mmm^enm»»C.'b,MmitSmmUAlfammm^ Jmie, ^
mbmm «/m PtrlL
' Chif
FoIm hujus unguem magnicudine vix zquam, infem^ circa fccleni anguftiora, fupemJ & in ex-
^ono laciora creoataque, viridia| nervoG^ (uperionbus minus den(a, aman guftik PaluiBm inter
twiaeiilj^ vixdigtaimtmfttttlnmdaii^imiaiaibiaM^
Z%zz % ' m
Digjlized by Google
1084- HlST6kl<fc P £ A WT A"!i tf M.
tis livc carncTcoloris, 6 fimbnato calscnlo obtnfiore prodeunrein, TtMidonim, iflWs «tittte Jtiitll anAU
licum CAndida Lmugine pube(ccnci;m, m.l!o prominente ftylo. Ncquc hujus femen obrerv.tre licuit,
cutn in hottum cum fiio c«(pitc tranflAta ad fnigcm nunquampervenent. Adnatis mirum in modum
propagat 8e intefdom magnos celphesoccupat candicmtesfSras i fingulis propjginibus dcmictens.
I. In (iimmo Sncbe»» juio^ in^ie Tauio & Juikobeqi iwntibus invenitur. f loiet codcm cem-
porc cum reliquis.
A. 8. PfraJrtica Ahina major Paric yicriajadum Alfamm mhSattim ««j»f C & TrimiU
vir» /brt GiBr. CM
cttwlicandbus Wnmfc veris n&ihi Imet, ad quamm af^ alij novx ^lantulae redft-
aam matrem fubinde germinant. IteUM» »ere foBa dcna aac HjpdefU Otnitw, in»iO quafi in
■ rfobtim contrafta, qux luccciru tcmpom fefi expiicant, & humi-Pj^^iur, flitttque e«eriore oarte
incana,&vcluci finni quidam afterfi, ncrvorum vindanP^tt^^TOlrii^ fu^j intcrtuvefd «
wridi pallcntia, fextantali longituchne, latinidinc und.il!. -'fCttflWlrca fcrra^, aliquanwlum CnfJ*
aedenlmfcula, Auriculjt urfi, quim Primubc vcm iimf^^^ ^cm laporis. Ex Iwrum medio unus
mvhucsaiStsmsattmilieidi dodrantale^ interdum^^«' nudi gi^cs,cnOd^ mquorum m-
Snr«£SrSdit flornm ramicrofomm, reit,"i"^'l>u5 pedjcuhs hatrentmin, ftstaus AtuiOifcr
urfi refpondentium. magna ex p.rt. clegant, H^-^^u' P-pura ^^^^SSL^'^'^!^
siro^c^=b=f5^^^^^
* Ol FriBtala, ^'"^^ furfurafctm 1. B. Taralyjts mnw f^ore iruhra Park. parad. Primid»
^^ore riAro Ger. Vcrbafculum umbtSatum Alplnam tniniu C B. STjxtfjSr rpit.
Pj:^^Q^.diieroiiitdafiiiultt eft, caok triomquatuonreundanun; fblusraeneAUinn vuJgtris
Q{^p.ditidn>ti)faXK9ii^» v&appiNniftnsefenisj floribokftiod^ittb ftL wiulmytigtttibtR
<c
* 10. AttrktJ* tirfiMftm fiUfa tgruka J. B. ^M-ic. urfi prt tttnlttffdiB Bertginii Park. ^4-
ttkdiiA^fimtm^imivili^mC.^
Li^iL
ludieet flmltM cinttit lerft capUIaceas, fuicas, pettis inhzrentes, i^Jha. adftrinyntes^ cttgj-^
folia per humum repunt^ Boragini quadancenus iimilia, in ambto waonifafl iaaniataj nfyxit tVgl^
ia, crafia, nenrofa, pilola, maxtm^ PfpP^ radices : ex iis eniHi tA fofioclUnCKirtum tnagna p^^nm
congeries, tomento cuidam 8c veluti jubi adfimilis enalcitur. Eadem folia tam (Tipern^ quim in-
femc villola funt, atque ctum in ambitu pili iibiqtic rufeffcunt. E foliorara medio duo .lut tres f«Hi-
Wj cracgunt, rotundi, dodrantalcs, larfati, Iblidi, fiiccofi, purpuraflcnrcj, cuin dulccdine adftrin-
. KGOtes, m quonun laftii^is florh fimt coendei, peoupecali, & m horum medio Ibmuu lucea, veluci
et vaicub, grani Hoixia figura, ied nnjQN^in knO lorispofico exeuntta.
Nafciair la an^biofis niOiiiocifi|ue locis» immw"^'" edam iiuiAii^ In Fyieans piaedpie
tepencur.
Cap. DL
m
PMt np^iynrJin^ la^ angf'*^ ^\ «» laaniai divifi», floribus parvis i Paraiyfi 8c Auricula ui£
difleit.
y. Smiietda Alfina fiv* Cmt^it MmHA 9tik, Sm Ah. CU^^ fiot Cmnfi MttanU Ccr.
Millta/«ft( promitnovo vere, latis craflb pcdiculo nitcntia, adc6 (elc per oras initio contra-
. Kntia^ prooi parce, ot orbicnlatt videanmr ; admodum ncrvofa & rugoia, (upina ver6 partc tu-
tnentia crifpaque ut Luficanici Ranunculi aut Laducz capitatx (blia, demde tM St& etplicirun^
in ambiru non rnodu lcrT.>.ca, fedctiamin fex aot plures lacinias diinla, onnitatoVflRKtlia* lupemi
qucxlainnitxlo ipicndenti.ij infem^ nctjuaquam, femdo guihi; inter qux palmaris erit tmmculut,
nrmus, roihis, nudiis & finc foliis, fiibpurpurafcens, qui m fummo Primularum & Auriculamm m-
ftar, c raedjo quonuiiiAi" folioram capite o^, novcm, aut plorcs profert ftcfcuht, Campanul*
flndo potlfibt fcdmr*"'" fpcAantes, quinque crenis divifbs, elegantttfirao rubro colore faturo &
ad purputajn Hadeotie.» funao interiore albo, in qumque angulos definentc, prodcunnbus ex imo
<9>unque fmnimtf» lnteis^ albura fimdum non ntperantibus, & medium oblonguni llylum C0mpl«^
•ftcnnbus, fuaris odoris vt feri Auricolc MtfinAcae florei; qoibus deflucntibus lixccdunt (unefta «j-
/«f»/«, tcauc, fiifcara iUayiwwcooriiBenoa: IMS» nunerofis, longis ccnuibus & nigtkantibas
fifans
Digitized by Google
iilxXX> j BBriu fiore fm^fetahide yg/cu^^^ 10S5
fliniR .Bnociite prodetuinbus cpnftat. (bgdii aniiisad Utera angBlbens inaementum fumens. " "
i^Minminm Wd« & Pmnu1« aliqpeliiiiila inp^ CcinndnS
fiit TcNa plananiHotiore Unugine pubsfcic. . . "^**^
Promifcut^ nardtur cum Sanicul.i AJpina guccata m Aurtni & SdrkliklbtlS U9bfp(b Iboo. y^iJ-
Sjngularis dle videtur & fui genens planu, tuai ab Auriattis ivfi mn 4 jiai^i^h fluttii» di-^^
nvKt$fikAHitniM0 fiMiiiqS -Firfcf .
Ex r.i^/i«i«x capillicci^ f promit rcpcnrcs, fuWiirfutos: Folu Cortulz Matthioli fimiiii:'*^
Maio mcnfe e»diculum promit cxig;uuin,<iigia nujons lonRitiidine, in quibus A>/(«& paUiduli anifi-
quam pandantnr ligur.i HvaantJii MeJid, poftea ftillarcs ac candidi, irttus multis ftaimiibiis pr»bd.
Hanc fpeciein nonnulU CoituUm Americanam Axe fimbriato appellant ad difFercnuam (aiuentis.
Vaiajla ietninatia (obferrante * D. Hermanno Bocamois Proftffore in Acadcmu Lugduno bata- • Exre'^:
va, &HortimciciibidemprafeaodigmflS nn) cum Samcula non convemunc. Ego olim Canca- O
biigiar Dlantam hanc flagcllis tepentem aliquoc annos colui, verum minus nim ddigcns fiii in ob- ^''^^- ^
fcrvandis femmibus auc fcmmuni conceptaculis. Anomala cft planta, neque ut uipicor Mnei«
cpnvenu oim M^i^Qiftula. Venunquoniam Coanik nomen uliupavi^ iiic iwiKat^inee
liac \ nemine defcripta eft, & D. Hermanno autore ad Pyttjbt clafrem rcfcrcnda,
Folia ima longis pediculis mfident l.ins (cu planis, Sanicular giittata: fcrc in modum dentata nec
fagura iis valdc diffimilia, arcumfcnpuone falicct (iibrotunda, led paulo longiora, majora. In A^^j^
inna ex adverfb fibi refpondent folia, minoia multo lis tiuac ad radicem funt, in acumen pioduaa.
Flomm felqamalmaria ^ raiis )K>/cii/u,*brevibus aidmodum pedicnlis infidenabus compoliu •
qni quales hiere neteimiis, jam cmm dim planta otillbfta futt praetdierant Flolculis fucccdunt
vafcula comprefla, bicapUiliri.ij Thlafpeos imuLi, qux eovlcm moiio ticliifcunt qiio Pedicularis lu-
.tea: valcuJa, fcmina m ucraque cdJola nigra kcida ku fplcndcntja angulola & oblonga wjnci-
.nentia.
. Plantamhyicin horto Rqgjo Parificnfi a^l^ &;,CTficca<am jM. we.tignfaiifitdoai^ Vir
tinetur. "
Samcala fivt Cortuft Jndic» fbn (}>ic«te JMriat» Dt/tirti, an i fr/ectittitibm difiiiiSM i '
l{A£«oi>obtinetfiihnib«nBef%capilUtaiiit multa inde procrudit germina,
AtnSa ce^n» (oGonim «ngtdowhmi, dentkauiannn utrinque hirfutorum, 8c pediculis pilods inii-
dcntium, tnundali longitudinc, folum iniiiribfanria. E medio ccfpitc cxcunc cWW/ plmcshir-
fud, pedem .tlci, & ad mediam alcitudmeni ntuB, ubi binis foliis libi mutuo oppoiitis, al^uc pe-
dicul^ adnatis, acucionlxts magifque dentans us qua: in imo leu ad radicem (unt veftlDnlur: rebqna
pan caulis venits iuaunitacem fpicam produat flofculemm albennuro calictfomiiain, in quinqiis
hdnias Jiviloram, ocriore albo ad rubtvm tendente, pediculis breviffimb adnexonim. Mediuni .
florera occupant oAo aut deoem fiamins aficih/ fiavis inftrufta. Practerito flcM-e calix gpandcfaltf
& capfiiia (eavaTculuiii. quinque^ut (exgrana ovata^ oigra iplendend^ootinens.
. i«pJi»|iliionwnffliMtfliyett mnhrigMidet; Ainencuiceiqiniiefl«%idseilniM.mn(Iata. Tempu.
• \ . " ' , . . W J
I. 'Oum^af^u Jlpma J. B. SeJmjl^imm ^.Cbjff Gfli;«iin& laiMiNM At/mmi «il^
Vuk. Alftiufm hiT[utum laSto fitre
RAdix hnic ei%ia, nigricante cortioe wBttf in iuperficie terrz !n multa capita (e fpargit, So^
dorum ndDoiom imbr, quomm fingpladenlb carfpite (blionun coaftaiK, [ capituu hae '
, ooeU» VQcai I.Bau}tinu$J Ftlia antera pereatiKia (iint« oblonga, angufta [J. Bauhinut
longiradinemfemiuiciarem, ladtudinem culiniiis attribuK 3 >cata, per margines xquatia, admof-
dum villola, praxipu^ drcum oras, Paronychia: vulgari» foh» figura normihil (imilia : Incer qu*
cmergunt camticMli duanun triumve undarum, tcrctes, rubentes, viilofi, rigidi, foliis nudi, gctbnccs
in ntmmiute flofcuUt umbellanm difpolitos pro plaixtuLe inodo m.ignos, eodem fere modo ^uu in
l?aralyii montani didH. SiuguU flolcali pediceilis brevibus inndcnt, c caliculit cxiguis tuu-gidulisy
quiiiquepartitisexeunles; -fint illi revera naooopecali, in quinque tamen (egmenta fcu rolu eK>
pania adipfum ufque centrum feu umbilicum .ideo liivifi, utpentapeuli vidaninrj Sriniul^ vens
inmodum; finguia aucem iegmenta (icu pccaia mavtsdicere) drcumicripcioilB fdbfenAida
auq biiidi Ite oofdan IK in fltifflttle. Ooiorcarneuseft^acirca «eiuittm tnwtf ficnMlli» jtubwit
■ ' , ' Z z z s 2 Stmim
Digitized by Google
1<,Z6 H t 6 f O R t A P.t A » T A K UU.
ibiiola viriaia, liriuta. inftiriB humi ftratisiwrfti tt*inora. pJaflWAm ^MWpc, iitnynuu msiim<»
^.^" ^t--: — At^i^ -jit^ Awi* Bitk. JK fnmdmu v0riamf
iui aivcdam argjut, 8c ad Scdum potius teiemam,- ^
T. y^flJh^ Mtttbitl* *lttr» J. B. Cluf. W*' ^mAMinfut
T\ Aiix fingularis, tenuis, fibrata ca»la emittit fcprcn, plures aut pauciores (viRinti mtcrdum
tem corona, obbngonim, piioforum, paaas fubmde «aciihjaeiprtin> ''nP^" P«w«»
imii^Sni cum globob jfo/ obfidet albus, pamis, [ in qnmgueoienas letaui a«; ] quo in.wcc-
fanttdMB k Pffi rookm griuwkfcens /iiwwfiontinct copiofum, crungulum, oblongum, ruf-
W^nKSc vcris feminiiion*<parWTOj»^» l^^ m.orbcm fpa™^-
' ^ukdas duas dratcr bnga, (emundam lata, hirfuta, Pla«a^;«»ir tiay&, per ambi.
tni^ fubmdc crenata, colorc cx viridi pAllefcentc. [ CapiteUa aun^^paaMq^ .Tf^^VO»
>» qniaem Q B. .^iiViw ^
MMditidim habct oblongam, tenuem, rufcfcentcm, circa qoam jMb& rojilta.jer teiTam fpar-
6,nm«.obbag?i, omwnatis; inter qux W, plurcs. nudi, nonmhd pJofi, arquales. du^^
SL^SL»? Sumroofafbgio quali umbella ex odo, dcccm, duodcan» pcdicel-
'Sanipdttlnfiikt : Httmn 609^ /,/o»i«» paivum, albunv ?x .pericarpio.prodeuntera -fulfa-
'MianiheftiUlhtrfuta, undwBBirimn. ad cujus r<k/««/-wn fimpliccm & btttvem P.irrv
melweTnls. ltliltfl''tF'"^''*"*, P°" "ram (par(A funt. Ramuto ha^ tenmffitiK»,
' HBBdales, nndos, fdlww, didi qaonim mdSum quafi^ ? , J™??IL2SIlJ"!5SI?^.S!l
lonim, uiulc pedicelli quatcmi aut plufCS^exunpait, £ciinf - •«
dooatum, ^ aijutmeduulliojZi^ciiAw panu^aloascti^^
AVi & e(fean ttomenawspit hxc planta ( ingnit CnlMni»1['fliile opift uiiM|.iuWi iiniij'4
nibus nomen lubee, *«* * H^T*
Notx rais nmtFolia in canobat Bfau oppoht
Notx ^ nmtFolia in canHbot Una oppofita ; -ftuuii liAeatr
'pleriiique /peacbus geminj^- ^ ,. ^ . ^ 1
Apocynomiliam yim l»otmoi Cdutarem iaefie tradttQpkondcs. • Galennsiwai
^tm^i mtenmeniiSSt» tUft^lwMp: IVIWiMi.rC.-fEraBa^ft^ cat|ni i
oeQdiijniibabfl» . •
Fdit
Digitized by Google
t,hi '^^'^iSf tlMfis fiore pmafeMde yajcultferis. 1087
Apt>c>'ni Synaci contufa ( ut au Al^inus) tum in anua co<fta, cmplaftn moiio op^ionuDOir
is fnff/Hs tumorlbtis 8c (blonbAs. Bx luuigide parant cubtlia ^yptii m (uum ufum. Utuntnr
«^«iiimaiMendiun ignem n SiuxjamffmL fkmpufiUamt, tfio kaxet, caiiaifrinius cft 8c
CWrtljBTaautaos, qtiemplaresin quimnclain Tafii excipianr ad depilanda cona ; nam iiariquanco
VBinpoire in co m^cerei;rur pili^ nudantur, Lac quocL iiccatum pr.rftannui corpor.i lolvjt, atqucdy-
Anmicos liuxusetiam letiuLi» facit. Ei\ etiam prjdtanadimum remcdium ad UDpc^^gmem curaa*
^l. Afnymm Jht Ttrifhes fcmtdtns, filk iMgh fm fmftmmt J. & Afic. fitit M«mo C K
^Parlc -
Topuni <ii^*r ulibus ad pcrgiil.is oKumbrandas cxpcota eft anadcndras hic plarica, t^akccrac
Periciymenura vidna adniinicula lolita (candcre, vidnis pcdamcntis iclc convolvens (iiiidePeii>
docaquait drcumpledens, eo quod proxima amplexecur diatur) multis lonEtffimis fmrmiittti, qni»
bqi etiam prxaicarum arborunj (li vidnas nandfcatur) caoimina fuperat : mnt vero ea /«
dnia^ lignou» lenta, fradu invidaj rutilantis ex tuibooolons, muitis nodisfive gpniculisdmuiAa:
^(nidius bina^/lM oppofita. A(cleptadis, fed ex minus Itto prineipio fcnlim dilatata, cx intervdlis,
ladeo przgnantia fucco, in mucronem acutum pauUatim faceflentia^ obhquis a mcdio nei vo vi-
nulis, dsmar^ines deiinencibus, utmMyrtoLaurea, (juarum extremicaces coiligit vena, copimani*
bttum cireunuens, viridis. F/«r«/ extremisramulislateralibusquaccrni, qumiautpluresL -TdiKiuiii.
■Mlani oonfidunc, quomm (inguli quim^ foliis radiads cooftanc, qusinfiNmMtragknra exiotdb
■vire&onc> ta^enA vero hiriuca, obiolet^ purpurd ('cujus oiedHai anam lihoiAoideB maaila viisi.
dis obrinec^ tinfta funt/)ris vireioentibus, qui »aidfeftoCB«<wnrHnjiat exoitus coraUaoie&rmahc
vegetioris {xirpurae, quinq, ejuOem c»lods/«iwirffc«r uitr& recnmi eanffis ; omniu(nat»erd mediutii
soocupat quinqucparticum, albi^lum, viUofum capitulum. Flonbus porro fuccc«.lunt y//;<j«<e iUiodo-
denori oblongz, torolac, gemime ucplurimum, & extrorliim aliquaatulum ^^exz live divancauc,
deinde n\ucrone coalefcentes ; qo^ d«hifix!ntihn»f^^
jM» Iae6|fe|^«|pt9e(ubind6germinat. ■ ' v»
ficmtJi J^tfiti slttrs C\aC > . . .
ftiiMi cft repens, alcius (aiiens, fiqae arboribut convolvens, /«^ duris, longis, Sdeiios /^thiooid
pronmis, bi m^oiibus. Flmt fest aloos, Scyraas &niks, duos quanioare {mml oooulatof> k qtoois
fCodiKontn/iffM longae accn^s, qnalat ioRJwdodeodro oBOiiinnii, planaJKnt^^aifaa, ac/^-
" parVB. Exhacplantafaocas«fn«Mtlt«n«j inani,qDOn^
•Ipumores purgare aiunt.
' Prgeccdenti ( mquit Clufius) pcr amnu fcre iimiiis eftj ied tenuiacibus ramis, muiitoqac angu* ^
4lioribus foliis. "
^gypd incola eft.
Parionibnus Secaroonem /Egrotucam Alpini ab Apocym fecundi fpedc akera leparat, fic
C. Ba"*^"» lepidMndi^ qpoa «m confunxcr»t JBooaui mal^ hanc plaiBam PH^™ Iwn-
* }. jlfmjmmjili» fdrmm^C B. tstifinm wm iifi Adb^ rmmtt, fmtjmAi^^
J.-B. . , . • '
Bieril fiinexeftitiipt lHK, neque proximisic advolveos, venain (uis nixa viribus refta ilac, ppl*
jjcaris cnftni&iii flipite, in plures ramos diviia, coitioe dnereo. FWm ex adveiibJiipa jam'
gnlos nodos n^ntur, Jiederaoeis Amiha, non aogulofa, mqdio^ acuminata, ciiSkMc inoQia«iin'
dalibusaut fextantaliwis pediculis hxrcntia, (uccum rcmittcntia cx albo pallelcei\ren^ exquonim
finu fi«rts ubcmm cmicant, longis iii.nixi podiculis, umbellam quodamrwxio ejncnrienies, candidi,
iquinq, fblio!i= oblongis cootexri. Fruilum non obfervavit Cluiius, fcd Alclcpuiiis fruiSui pzna
l^iqilyn nnyli^itj cujus & feouni fm*» parj^planum^ in medio aliquaacul^m innitndrens, ni'
anifWj inifiin* r'**^* '^iiK* ficii cnlBi^-fiQptt lnoon.cingi(b'ft ftqiilk .J^papeinnn
licns natalts non ostA xaXuas « Synx QHnan^ecafidbmm tegiaiinm Jnoola ede.dicinr. -
•1. Afoepm» ImdtimmamfUxuamU J.fi. Si*mmMUt Mufj^tltseit i^imi Padu Skmmmit^/idmfilL
J.B,
Tw^, Mmibus & frequemi)» jfiinienBirfroxima quaeque (candit, mqlttplid clrcumvnlutione
& ai^ nexu illa ampiedens, viridibos, geiucularis : Hedeia^ mollibu^ iiibcuieracei oolo-
ris, ladeoiuooc^ ut ctiam iarmenta, adeo turgidis, ut Tel leriflBmoTulnibe noii minin copiosc l]bim
ex quovis Tithymali gcnsre profilut. F&r« exalarum finu muln umliella! tirc- m morcm prod-^-
unt, candidt, parvij qumq, roliis perindcac Aiclepiadis rlores conft.mtLN Sili--^»^ prar;;re.i liuulcs,
tnulto tomento & lanugme pienx-, quay*>ww» ocodutum ptanuni, cx cinciacco tvilcum, AlcJepia-
A» iBmini (ar. R*dictt caodidx & fra^es, iarmentoiz & hbrola: admodum, iou^llimc iuc illac
jfamattftlocanGiiuoocapam^iioradanisobidmolcilz, &odioia:.
^GMMlinSiciltentemoolkt^nii^fcM^ ^ '^*-
Digilized by Google
lO
88 H I S T O R I A F L A N T A It U Ui
fimJtmlB. Mm^l^folus rctmdurikmC. B. M^o^lif^P Ger.
Ini^tetttibus, tenuibcs, bicub«al»bus>r^«».>dna quxq,ampleaent.bus,ramoCj|,/^
finScTlatk>n(a,glabra,alb.<U^ undi longionbus peduadis IwMaa. fuwp laAco pweiaoi,^
KSfS omrnnu^^^icuIo orto n,dtifido ml,dent plur«, c«S«^^ parv-. ftelUti,
albi S««» Lobelio angulorum,inutricuIo minore ^uam Ariftolochia:. RaMx longa,d>g,t.iIi forccraC
SSdScaJba. longpCinqujc LobeMrep»» muliuin fibrola, fucculcnu ve|ut» reliqua planta.
du C B. »^/«»«* /«« rmctto3acmiit»£Mmm Ger.
conftataM, poUicem oafil, pauas &ri$donati, aua k>ngp rcpta^
aiterinfcftaeft. Hyem^fupcrtthnn» fipnk» «vcns. Sut finera^4auftok»« tcretcs rjohn-
fenoquadracos. digical. crAlBcudinc, conaw] Iww & fraauo» duos trffvecubitos al-
ttZ Tupcnorcpartcr.iniulos paucos ^ foBonmifiiiubiisakOTatira em^^^ quibus altcr-
«aamtou(empcr .i.l . c: lA, nulhs mtcrcedentibus pedicuhs adnafainwr ff.!ia, lata trcs una.is fex
lon« iladorebali m longum gracilelcentc cono- rotund.it.i, hrm.i q.iuicni illa & cralU, ad Alocs
tanwocrafimdincmminune delduaa, aliquotnervi^ c mcdiacoih exeuntibus latis craffis, & avcrfa
foEpartBmanmfecoiifekuispMsliia, ex viridi Mllekcntia Nohnlpno luper.us obfcu^ vindw,m:
ftriiis aJbicanaal gravis odo» Nec i tenera lolum adolefcentia lenJi canitie, & infpcrljs veluo
pruinis cum virwc alHcat, fedctiam caule, raniis, ncrvulifque cunftis Mre & amamm Uc UKrt^
&imdit hxc planta ; quod concrefccns lods calidioribus, non (apons led candons quadaot iimili-
•lDdincAf*iw»<^5-«f*r<r/«i/irappcllatumfbit. .
Ciica fiunmum caulis faftjgium pcdiculi craffi, fmguli [non bihdi ut vult auliui,J cximum rio-
mm wUiam fuftmcntcs, quinquMpta, lexaginta, aut ctiam ccncum, vel pluribus Moi ibus com-
cept^xtt, kii^Ul^peacutoappenfis, & plcrunquc oendulis feu cetyui^ ter ram reipici-
• endbos. Slnguli antam floWBComponnmur primo c auuiq, folioljs exiguis, j^umiUL taoMuiii
refiexis, qux pro cjlicc inlcrviunt; adnde foliu totidem quadruplo mamnhMp retrortum^ pamw
reliexis, & praedjda calyasfoUaobtegcnubus, h«c autem infoma paite «nda lunt, lupenore pal-
lidacumabquorubore: reftant tandcm mterius fica quingue graiuiU (fi it.\ .ippel arc licest) ex-
tcraa &aBMilli «aimfimilia, mtemi concava, colorc iuavc-rubcntc, quoru:n iinguhs lingula
cgrediuntnrfihmaitaisnftamina, capitulum pamim ftibrotunduni cingenti.i, mtcnus viridc, lu-
penus albicans. [Clufnis floies unico quidem Mo amfta», ftd qumque Rrohmdis mafuris divjjo,
Uar flomm Ai«cyni Afdepiadifire fcnbit] Ec imntotra fldhm OMnpagc vix unaautalcera/aS.
qua fcccrefcit, qui lonRitudmt: digicum implct, cmuinet.jue raembranacco mvoTiicro (L-muia lax^
. miiar Coron» ImperiaTis, frequenti.t ....il, unbncatmi difpolica, cpbus ad gcrmen
Slanuaofclkeaadaalcilur,candidiffitna&molliirim.i,i^ cclErKcriapicns. buiqi.i- a:m
fcJaniMine intnscqrtBnea Afcl^iadis liliqms limilUma: lunt.Extcnus tructui mciiibrana viliis
jffpwno ^ lani^n^ intUS — ~k •
''^!h^r^^<^i^^^^'Cv.um reftum latifoUiwaAjnericanum ^TL^
0£ari'ru6cc Belli, 1. e. AVcvno Syriaco Clufli (pcde Amfilij, putat, rat.ombus u^
i: Quia Apocynuiii Americ^num fruccx non eft, nec fblia pcr hyemon ie«|net 0/-r- BcUi m-
ftar. led tota cius iuperfiaes hycme quocannis emontur, radice duntaxat m tenu lupcrititc^latentc.
a. Quia Jac ApocyfuAmer. acre Sc caufticum non cll. ;. Quu iiliqiia: Apocyni Aracr. mc^rvac
finc^ pioduAiores, BeKkllaris autcm refta: «f J^««^>J2S)^Xi^A^^
cannm radidbus infigniter reptat; cu)us qualiiaas in IMalpqoralwt BeUl & Alpw^iniaa
"NSTtaroi^ hJs non obftantibus mm BaJ^lfar Alpmi, tum Ojfar fruricxan B<Ji nnam & eai^
cnmApocynoAmencano P-ri. plantam elTc minimc dubitainus : hnuidcm WJ^^^ Alpmi ouii
■Q^ fiaMefielit fpeae cooveniie tumnomen, tum locus natalis k^dct. Bc.dclL.r ^"tan Alpin.
.IpoeywAmencat^^ eamlem efle aceuranorqus, dcfcnpc.Q qii.v cxut apud liln Inil, Vcilm-
^imW^rvatumihm \nAlfm. fUm. ^ffff. Sc iiUqu* fi»«a addita «>nvm<^nt. VelUneus enim
ijfc inlgypto p<;regrin;«us ^Sc iSir//ir faco &D nata^frentem jd|t & dcfcnpiit Nec
cU.u. q KHl Belks Oi7-r fuum foUa per hvemcm retineremrt. ^ 'f^^^r^^"^^^
ribus r^ponibus foltt retinere, m fhffiQnbus amiiterc poffit. P^n» iplx inipKMtldx acdUigenr
iBPCoiiuisiiiilv fiinCi •
cSlrmemoC:,, cxtenus anerco, JntenCs vindi, flxingiofo longc lumu lcrp. ab^
k .mpliGU. fWw lempcr feit bma m luis ped.cuUs l.b. oppolita, figura cordis (^uamto letumwa,
«blonga diniiniaca, Ullu,fubhufuta exterius paulum incan.i, m caule quon, n ulto a. lulc ui-
llSomiinmfinepiopriispediculis: qSa autcm ojnftatqmnque foUoUs, '^^■^. "^^^
inUi»ojl»wpr«W: mi^
«ittcft f^ iutew., iwenus wabratus, inodonis. Huic pttTCait ymfl» obkmgw, «JJ^
Diyiiizea by CjOOgle
Lib. XX» 2)r Hwhis jhre fenta^tMde yafculiferit. 1 08^
extremitate acammatus, nu^tudine cwri eallinacei, cx viridi fiibflavus, qaando nuturus, habens
corticcm cralHorem Auranni, exteritii multis promincutiis inftar aculeormn prarditum:* Fuadic
de& fuccum ladcuni glutinolum, iti ut gludnii looj fiingi poflct: matujior apcnt fe, ac mn»^
fimhki oblonga. nigra, infigni ordine di/poiiu habet: quodlibec aittm granum feminis habec floo*
cmn qnafi ^ pluma, cobris atffiBxm. ^endidilfinu. Hi flood in dixtteinicate fiudils interius edeoi
jongwiDirSe liipeiior parscavkitB fnak roonftrat femina, infeiiorftiooot illos argeotcos, niaiado
^»eawih»Too phanokt gavwerfc oopiofiiin bc habet «Mffimnm.
* 8i Jftcpmm Mhtkmm T«f«Qm^Ji8m fmffiei Mguimmtmi Pr.HeiiiaiidGZ.
HeAatftiUbfoaKparaafdoe^^ lediaajora: cguU$, quinq. ter^dodnjmi
longos, teretes, purpaieavdyiBinicnflagi, genkubtos perintenralla, fritamm ChUli rCnpfld] re-
fertum ftnwK pland orficakn. 8e lamipne comprefaeaibs rsdiem tcto ooatortam &c caaoidaai.
quibufdam veluti gl:indibus adhxrefceucibia.
Naldtiu- in fi iguiii 6c (axofi.s locis.
Radix extra intu(que candefcit, guflaca virus minimi ingratum olct, Pxoniae ,„
aliqnemGalotiit ni^ dioaai uipduiis pobec ofca fBOar.. .T«& ac jiqpoadere ot agoli^evQntt
• 9. Afcijmm Ctnadenft gngu^ifcilium flore Aurmtn Mori£ prxlud.
Morlf.
Vix biBedakm emndit aldtudlaem: fblia gent anguila. longiora mako Apocvno iurie^ lun.
Mtftra c^lfaMi^DlKKl ampro Beidel£u' Alpuii habemusj In caulium ^uiavdB &fti^ fitnt «uraoe
MCaanaMOWiaigCnC: quibuS Cnpilawm CnrefAnnt flifm mftmlifa^my^^ PVVOfit aMCWCiO*
• ttmlBa^aMiMoainpreflaj rufa (cxieronsn tiox) coiirineticcfc
• 10. Afoiynum l^ir^intanum JL/rt htrkacto, fiUqni knpffimd MorifiiH^lud.
Mmf. ,
HbIus /a&slata fimtj glabraj BcidcKar Arabum fbius magnicudine accedentia. CauUs habcc ttiw
nocaac qDacemospedesaltos, liibrubros. In fummis alis caulium proreniont Mtuh herbacei, efA
dem cum czteris lux Ibrtis iornis, icd mulcp minores ; quibus flacddis iucceount filujHte, dodran-
tales, tenuiHimz, pappofara matcriam & Jtmta» comprefla, alionHB tnore daudcntcs. La<^eiuc
oianalioruin Apocynoiam AklepadiiinnaSla
* II. ^fytgmmtfiiammkmi IhmmArutfi^ *BtvjuL • Efhtmfr.
Mrqm. Germjn.Antk
Siinik eft Apoeyiio primo Uti&lb Cluiu ; & fioK inina» icll in on^
CduUi profert tenucs, tcretes, cortcavos, la^Stefcentes : per qnos ad gcnicula nafcunmr/«AV» gemiru,
OHitraaiofitu oppofita, Nummiilaric paria, magis acuminau, qviorum uiium majus altcnimque
minus, leraunaalibus & loiijiporiwjs pcdiccIUs nixa. FUfcuU perpuiilli, mulcofi, in Cdulium & ra-
morum apicibus, ac inter toiioTuin alas akemo onluic^ in umbdlis parvisj cauliculis tenuiilimis
feicuncialibus infidentibus diipofitL
In InluU Zetiw oiicar. imm.
1% AfeeynummkminSmmCmmdmCt Cocaad. nBim mgKlHfilmm Ammmmm mmm,9mit •
Cornut.
Longe alitcr ichabct Ap<)<: ,num minus, neq, cnim fub tetra r^it uc Syriacum, fedpcTiiim-
main terram mukis radicum bbiamentis apricatur.* Maio revirefca, ftU» anguIHs, digitum lof^»
8c acutis, twrwaCBai flc acropurpoream cauUnt genuiudm pntccdcncis more diipoiius: alticudiaa
W cubitum aiquat cauUi^ qu lA lumaD )S«rj^ ornatur multis, umbdJae fonn& : hi limiliBqiiidaa
cum Apocyno Syrisco fignnl^ ied uKtiratiore purpurd ntten^.
• Cumdeilonnt caulis induos cauliculos dividmir, qiv clatiorcs faSi alteram in faftigio florum
umbellamprofenint. Lcntorquoq, pancer ftjrem ottegit, & 4 muicis tuetur, qui li temeri ad-
Tolcntj vilco implicitis pcdiuilis tcn.icius ndlixrei«uit* & iruftra aUnim nifu vit* confulere ten-
tant. Sub Autumnuro c tkmbusnafdnr foU^MUus unus auc akw, nMHnbraneus, Aiclepudis mfbn
in quo ftmma depreda &c laca coacbdBnMr» ^ 9»»» Mttion pano pappala]ani«i» «bpettlet;
PhMahaciadBQ iuoooddccerio
• AfitfmmtCmtiiHiifibit^^Ki^mmmki^
H«c planta raritate atqne al^flaul fnQ|niS; Arbufcul.r more cn^irdr: Cw/r pedali &k>ogior(^
enodi^ aphyUo, (ulmifb, liipenii m ▼atioe tc roulciphces ramos diftnbuco atqi dtriio, dooaoir. AA*
bina, iiaxoninda, Andro&ni majoiii(blii» qotti gwtimft aooedentia» i regione petkilis fuis ou-
libushzrenda, adomanttotinsplantsoon^raBai. AbesieinisGmdicaiiniunexeuntramatunp^
tuJi, i diluto rubore leviter purpuraicemes IM conTalliam aat tTnedonis calioilati ; quibus fiib-
eunt filitjua Ai[clcpi.idis .mgufliorcs, candida intiis lamiRine 5: (emmc comprclTo, plmo, fcbruflS
CoJoris refertx. Rgdutt longe latcque fub tcrram Isipcntcs admodum vivaccs lunr, lubuide
ilb^anSliailCaiiam in caicicis areolarum iemitis. Ladco lucco fcacct, qiu cmanat quacuno, pane
vnlnereair, ccteromm iui generis omnium adinibu. Mulcarum permcies cft fi ibnbus inlideant..
LnietiKinhonoRegio vidk. •
Iri hoito Chclfiano prope Londinum oolitur iub noaiiae ApocymnoceLiiii oonTalliBia pwptt'
ralctftuc, uc nosnwnuit D.7tfffm</Milo^iii/M. _
Digitized by Google
1090
H I S T O R I P L A N T A H tf M •
-9 ^
ca*. vn.
De AfcU^aJe fe» Fincetaxict.
AScIepias didnir ab antiqL.o medko, necdnUiitti quin iBiul naaMa Mimpofinuii Ik iviqpd
vcnenisreiiflit J«- bed.
Nomen Vicetoud vel Vincetoxid barbamm eft, 6e a ifcendoribittliuic inipoftumb qnod
illi iulignisadfora^TeoenaTii iniic. VoxconfUta eftcx wm*& $nA»mf leOids rantEHr iih%
toceGrzoi^idflent. Utm.
HiruiKiinariam ainmrocmt 1 miifhi (eupodiisniiquisquaspfddnci^llDisddlifidlleiplanKlfiim
Hirundinariam ainm vocint i miiJhi (eu podiis filiquis quas ]
oftcndmic (enien, acq, Hirundims figuramrefeninr. Idcm.
Ab Apocyno tiihH-rc Tucco limpido. Iiiiquis fingularibus Cicoiiix roftmm I«6ranlfa& AltO>>'
luiona Aiclepjadcm lucco dilutc lutco turKcrc (cribit, non limpido leu aqueo.
t. JfcU^at fcre albo Park. Ger. CB. 4[tk(imjiv€ Viiutttiaam imkitfkrikm MemtihtJ,B.
;fctDalIoto»too?t , . ...
J.B.
Nunierofas r<k/ix dcmittit fibras, bcnc habicis, lonR.is, alb.as, guftu naufeofo, c«iiZei fiirrjgcnslen-
toSi cubmun & iefquicubinim altos, hirlucos, gcmculatos : ad quonim genicula bina fanper fflid
adrerla, exbrevibus pedicnlis fitrfum vergentious, noonihil per extremos niar^nes 8c nenros lur-
Ibta» fom& hederaoeoram, kmgiora,n]gpliom: Exquorum alispeAaili^pradaiiues, fims priratis
infiiicr jx-ciicellis donatos(uftinent, albicantes, pentapetaloides, qninq, apidbus concolonbus rotulx
mooo, Scffiliq, pifttllo viridi medium occupantit)us. Hifce fiiccc(.UuK cvmtatla, felcunaam aut am- •
plitis longa,/««fl»tonicnto involumm continentia mfKim.
L*cm. ' Fer Germaninm , Tt.^li.im 6c Galltam Narbonenfem non in montoiis taotijm, lcd edam in dumc<
ds 8c tepibusubuh i-. iiiveninir.
^ij^ lUnlUx hnjiii herbe akxipharWMOl ac iiidorifera eft infignii. Ufiispncdmii in pefte aliiiq, tene*
nofis afleftibus, in oibftralBQnbm menfnim,^ in palpiutiane oordb- ac lipochymia, in Hydrope.
Smm oommendatur ad cilculum. Extrinlecus ufus tain fkirum, qu^m radicum ac fcmmis eft in
liloenbas (bfdidis ac maligms purificandis, ad iAujjnfe^rum vcncnatorum, in uiccnbus mamma-
mm, &C.
Ete ri ejus ad Hydropem vidc J. Bauhinum flcTnffia^ item Ephemcr.German. An. i. Ob-
•firv. 156.
Raaix pondcre lemilibrz pcr nodcm in vino macerata, Scddnde u((], adtettias deooAa, manft
jejunoftomacho calida pora, (tidore interim provocato, nwrifici expeUit aquam ineerctuem, ade5
■ ut illapcr pcdum planras CRimpat, dh}, hoc lingularc cxpcrimentum.
^bbisinlienm mimm videtur Apocynum m^gnam& lohifisram eilc berbam, Afcicpiadetii au-
1 d (hnft cot^enerem lalutarem. At Pena & Lobeltus in Adverl (e oermm cxploratumque ha-
■mednK|Bm diu ApoCTniimlaafeJiamlalKmaliisfenenis^ caoe deyoraris aocipliafmaami it^
iflo s qnibs ocutnuw ib%k Cbfim.
* 1. AfcUfim mgufiffoha fiort fiawfcenie Hort.Reg.PariC&Bkt
5. AfcUfim fim fugro Ger. Park. C B. fian nigro juertmJdm]. R
CoL '
Xtdke nirimr fibrat^ Afclraiadioon diflimilt: tmMm ka Tiricolis flexibos, bevibus, duos Mt
crescnbttos longis, mmiihHub dhrlln, qozlibec fiilcn, Mplocaeinftarie cnaiiivdvendo,OQa-
(ccndentibus, in altum enititur. Fot» habet fiicculcnca, mollia, widia, brvia, Afdcpudis fimiha,
nonnihil inlummo acuminata. Flcrei Apoq no repcnti ^-ulgari fimilcs, fcd colorc pullo, pari^
in purpureum vcrgcntc, quamobrcm mgfim florcm habore dicicur. Silnjuaf SiC femifi* pippoQtf
■ri abud vulgare Apocynum, comprcfla & lUBa Aug^fto menle pcrfiat. Tota puna li»cco tar-
igK bteo, ingrato.
HaociocollibMli4on(idiirnfiiagriFranrig^»n*«Kto
Ab Ardcpiacle vulgari flore albo in pauds diflcrt, ut defcriptioncs confercnti apud J. Bauhi-
mim patebic i-Wiv nimirum dikiaiis vireocibai^^SZ^iMir bcevuxibui kd craffioribus» Itriad^ bifido
nmaone, intcrdum lingukribMb aooottnquam genonk. JI9M1 iMpi incqomaafiinBl piod»>
■aCf pedifiulitbcehbusj
Cak
Digitized by Google
Lib. XX. T)e Hcrbis flore pmtapetaloide yafculiferu. 1091
Cap. vm.
De Clematide Dti/t/jHoiJe feii yinca ptrvinca.
CLernntis hic dicitur quia inftar «xii(«™r repentes profcr.it cauliciilos, quos «AJ/«tm f fip.
menta] Gnci vocant: Daphnoidcs vero, aini a Lauri tbliomni figuri, tum ad difFeren-
tiani aliarum cognominum. Doi. Vinca pcrvinca, quod humi fcriMtj 6: m raodum fru-
ticuli porrigat, vicina quarquc vincicns, Fiub. ,
NoLr ejus fiint farmenta longa, repcntu, folia glabra, colore Sc conliftencia hcderaceorum flos
aniplm, liliqua ad lingulos florcs gemuia non lanjgera. '
A. I. Climatit Daphnoidts minor C B. J. B. VtncaftrviHc» miaor Ger. wt^rHPark. ^tW
tninhlf.
J.B.
rlagellis rc^tjtricibus, humi fiifis, lat^ le propagat. RaJlx fibrola cft : larmenta multa, tcnuia,
teretia, vircntia Sc gcniculata, c gcniculis emiffis hbris rurfiim radicancur. Folia gcnicubs bina
oppofita, I-iunnis fimilta [ colorc & conliilentia Hcdcraceorum ut nobis guidem vidomr ] mino-
ra tamcn mulc5, acuta, riRida, IxvLi, brcvibus i^ediculis appcnfa, fupcrnc f.irurato vlrore niccntia,
infcrnL' diluciorc, faporc adllnngenrc, lubamaro. Fios pediculo c ceniculis cnaro, duas uncias Jongo^
fingulari fineularis uilidet, oblongus Gcllcmini modo, nunc fimplcx, in quinque laanias aldu^-
las & latas aidcifbis, nunc aucto folioram numero multiplex, quorum inccriora motlo bina, modo
terna, ad imum integra, fupcnus uc cxcima lacinianmr dunt.ixat, alias pcnitus fcparara. Colorflm-
plici coendcis cum apicibus concoloribus, fed dilunoribus parum, vcl albtis cum |}.miintilis lutcis,
pilhllo alSo, fundocmdidis verfibus flriato; vel pulchcrrimo fpe<aacitlo viol.jccuin riorciuper lin-
gulas lacinias i (iimmo ad imum linea decumt ladea, id quod & in multiplici oblervatur. Vcruin
qua: mulcipLci clt flore eam non alio quam purpurco aut purpuro-violaceo colorc obfer\'avi, & bi-
colorc ut duitiim. Flori fiiccedit fcd ranffim^ ftti<jua btcornis, Carfalpmus. Cemicmla tenuta Junt, ar-
tuala, utrdque extremitate cobfrefitia^ bma plerim^ue femit$a coTitmenlia, oblmj^», Sefelios.
Ad fepcs & in aggenbiis fbflarum. '
Vulneraria infjgnis eif. Ufiis pr.rcip. in fluxiombus alvi, dyfentena, hxmorrhoitlibus, e\puitionefi,cj
ftngiiinis, hxmorrhagia narium, vulnenbus lerofb liquore manantibus. Extrinlccus ui proHuvio
mcnlium, in laxitate ac dolore dentium : lac cxtmdum revocat. ScbroJ.
Folia ore recenu fanguinis fluxum e naribus erumpcntcm comprd&ire frequcnter vidimus, in-
quit Coflxus libro fuo de fbrpium diifcrentiis.
Folia reccnria ftipcr chartam bibulam vcl cmporecicam impofito fupcriiis lino pexo intcrbaftata
& churis odorc luffita, confiLo mulierculx cupfdam in fhumis adhibica, difculTere tiimorcm brevi
tempore, qin pcr anni fp.iciuin mcdicamentis a medico dodo prxfcripris contumax obf^itc-
rat. Eodcm meilicainenco e)uldem muJicris moniru pio deploraco lelldus cur.itus c(l: .incea.
D. Hiiife.
Vinum turbidum, quodque colorem amifit, hujushcrba q. f vafi impofica, intra qtiindecim dies
puruni clarumquc & gcnuini colons reddet. Expcrt. Trag. Pracftabic tamcn ut vinum prius in aliud
V.1S transferacur.
i. Clematis DafbnoiJti majer C B. C/. Dafb.major flore caruleo & ali» J. B. C/. Dafb. five
rervinca major Ger. Clem. Dapb, lattfolia /iveVinca fervsnc» major Park,
J.B.
Per omnia major cft Pervinca vulgari. Folia qux oppofita, ex fcmundalibus & longioribus pe-
diculis appenfa, c viticulis junco crafitonbus oriuntur, tres cirdter undas laca, paulo longiora, nunc
acutiora, nunc obtufiora, cum acrimonia amarefcunt faporis ingratL Fl<iiei ex foliorum alis, pe-
diculis fixrcnt femuncialibus, longo corniculo, divilionc & fbrma floiiim Pervincc vulgacioris,' (ed,
ut par c(l, mulco majora, coloris ccerulci vcl inccrdum albi. In hac filiquas five comiada Ungu-
lana ob(c:rvavimus. Apud nos frigore inccrdum ablunucur.
Circa Monlpelium freqncns rcpericur. £^^,
Cap. IX.
De Cenuurio minore, pnrpureo^ /uteSve non perfoliatoi
eEncaunum undc nomcn aocepit diximus in capicc dc * Centaurio majore. # » i »
Notx Cencaurii minoris non pcrfohati func Horcs i tubo oblongo in cjuinque fcgmcnca
acuta expanii, m (iimmis cauhbus & ramulis crcbri, fap»r aimrus, lcmina irunualunu.
Ccncauriim) luteum pcrtbliatum toto gcncrc ab hocdiflert, laporc duntaxat amaro 8c feminum
par^itate convenit.
A. I. Centaurium
Digitizcd by Google
Htstoria Plantarum.
A. 1. Ccntaunum mmut CR mmttyK^^ Paik amm pre furptrto & ^lho J. R f«rxwHP
XmSx ei parva, alba, lignoft, obliqiic aAa, fuiculofa, cxucca & infii^ida. Cauhi plcnai^ llltt*
cus angulohis, ilodraiualis aut peaalis, kvis, fiimus. Fotm alia m tcrram fparguntur, alia in caak
biiu cx aclvcrib lita, Hypcrici foliis inaiora, g|bbra,vtridia, tribus ncrvis inliKnioribus, avft-fi parw
maxinic confpitnis. fecundum longitudinem eMUrrcnnbos donata. Fkres m fummUadbus caulis
tL ramorum; pliircs fimiJ junAi, nulUs pulllcalis<ioiiaiti,^i tubo longo in quinque fcgmenta mucro-
«XMlcm folia imicaiKia c\p.inii, fuave-rubentCB, apklbus patitcr quinque lutcls. -CaUx floris
qi^que ibliolts angulbs, a^tis compomtur. Floribus luccedunc captula longa Itrigofa, ftmimbiu
jlMiMiriffimB««ra£rumrmTilibusplena. . ,. . _
^vm 1 1 'eni , inqnk J. Bouhutus, tum nqres cum toli». loligni atnarare pnedita.
Gr kirn^fHMT lutdf - Pliniosob fumtnani amaritMbem.Fel ninB <&ciafliniMt Itafis fUrif».
■^ulio mcnfc fbrcc, Mi p.ikuis ficclorlbub fic^^^^^^
Horccnlc folum refpuit, ncc horci! qu.imcunquc adhibuens curam alluclat. Je. Bod. i Stapel i»
7hutk.JM. iibk». eap,a. p.87. Et iterum Iib. 9. cap.9. pag. 104J. iUud experiraoa didid, Ccn-
Mnmi" «" hortw aranflanim eodem peririanno, nec unqpmex wtnineiaMia. Ftr^imktrf
IM C B. Fwlk
C B. trvJ. '
Ex r^jieeparv», alba, iibroGt owA' exuigic mox in duot palniam fic fiaKValmares, (Iriatos, hique
in alvos diviff fe/w funt parva, pediailis carentja, qqorum prima lata, (ubroeunda, fupenora an-
gi.ffa, acumin.tta, qiiand6que bma aaveHoftu caulem amplcxanria. Florej oblongi. noa lemper
albi, ut vult C. Ikuhinus, icd frsqucntuis purpurci, praccedentis fimiles, ab «no fiu-fiiro cer raran»
kK fparfi, luiRuli ucplunmum ex una caulis parte libi invtccm faccedentet, i vakulis foliolis pn>.
«l^unc. Hts fibnue ixt in vulgan femen mmutum concmentcs fucceduQL
j(a agroMoalpdieiifi & auoi in G^Uia Narbouenii tiequens eft
* CMmnmflrftnAKmmmm MonlC bift. yadud.
Ct.iici biuncialcs 8t tnunculcs ranudra ferc : f!orej pnrpurcos, nunimos, pentapettBS: «^mm
fcmm.iles mmorcs,8c /iw/w nudta CMfca Ccotaurii mMytis vulgaris rubn modo.
Leem. ]n humi li> circi tugni -xAjtK ejDooM lods ptovenit. r l e
OMMni D. Wlieelcr m Itiner. duas proponk Gentaiirit raikcaMb nunuumCcnfc ramoium mbfum fic
aUHim ininfiila Corq.a obfervatas. '
4. Cewttwim» Unaam mmim CoL imtMm fufjim C.B. mimmm» htrmm Pvk CMr«rai Imd
vmntm ParL ' '
Dodrantafis eft. rMiUr pei«iuam o»eaJ^ Kgnosii, paDctKe : iu mw> ^ congcncris &
vulgaris flore purpurco, (^minonteT t4ule anailofe, binis oUooffS /Wi^ alteraaum pcr iracr-
valla h*rennbus ut in vulgari, (cJ duplo minoribus, Rutae proxmm: m futnrao vero jiora xmi»
.nucunicum, longis calycibus pro Kili mfidcntcs, co!o: c iutco, Maio rnenfe hiantes, lemmeiKOai^
gcnciu Sapor anurus Blaatx admodum, lat non um mtcnfus uc vulRaris purpura.
iXi tt&o vetcriscdifidiBaiaiu Pifcuia mtrMu difti <^>fcrva\fimus : \'eriun quod u
bi ortum efl folo
floris Qilora k maact purpnreo difFerre nobis videbatBr. Colninna m manwms oppidi di^vulgo
Tm» JOm lAiMMr^ am longft a Stabii niims, ia VefiwilBMilBi «ApeilW pmniW» moK.
, A. f. CentAuTium fr.inftre lutemm mmmtm.
R^Jix ci alba, lignolL fimDfex. nonmmquam fibos maioribus donata- Folu, ad radicem parva,
.ingulb, oblongj. C«/m trfum drdter digitoium altitudine afTurBit, nunc finipkx, nunc muta^
plex, I .inofus : ,id cujus (Tngula gemcuU, <ko ex advcrfo fita fbht)^ angufla, ^^J^^^S'"^^^'
misramulis longis pediculis (ubmxi. lutci, cxigui, fbri fcmpcr claufi, ^"»"9'* P*™J/2SJ?
dcprcbendcrc Iiciuc) mihi vili lunt aimponi. VafcuUwi fcminalc figure «bpacfc pernWBWWai'
tem m duas cannas dchifcit, & fmem effundit mmugffimum, '
6. Ctntmriwm minm BT»fSimm Bre!jn&
. Putehxc pLintuU raJUce mtimr flavcfcente, tcnui, fibrofa. ""^«^^jK^^il^
f!>r.re, guftu anuro. £xquaCM£i geniculitus, pertcnuis, crc^s, dodrantaji ^T^^^Tf^^
i>cocxit; qui m (ummitatni ranios^>rqiufibcachia cxpanla. divKhtur. & h inramrfos ™^
fusd.os.m,aalcs2cma,ores. alwSSortlinJ» pknmquc^ ^*^'" ft" "^lVvlln ^^^^^^^^^^^^^
Hiftr tinaoriarformi h^iud Ibhmilibus.binis^pcr aaSoSaiani^
moleulum quidcm inc.iul.s .ipiLC inccr brachiomm iunAoiam caneftm
jn cxtrcmitatibus rannaoruni, qu.im .nccr fol.on.ni Ulorum alas. J«7»'<=*'^P^5~^*.*S£.
fe"} q»*n»or folia rotunda cxcuntcs. Ccntauni vulga«?s.flol«l« duP>o
UAwditMdtMv quadnnciib^ iMmbianaoes rigdyailiib Tcnub» contpmia^ Sbe(
Diyiii.^ed by Google
Lib. XX. . De HerbU fore penfapetaloide yajculiferis.
091
Umaagfibfimbmin Jjtunlubentibis, pi^^ Hosc4/)/iiii[«anguftae,oUoiiiiSj
i_ r._i_i j. — : '^&life&rtx.lequunmr.
Caf. X
CeMtmHrkm htemm fer^htm».
Ujus nocx (unt Folia in caule adverta in unum coaleicencia ut in Diptico^ oolore glauco:
aJifmmvB»)uaam,nademklBmmm^^
H
btiMm furftUamn rmmfim Puk
A. Ctnttmiim Arfrw» fofoltattm C E J. &
■ y.^ . '. . . ■ ^
UDdlij fi!>roIa,mulciR-Unae alb.1 raJk$imSttrt€miItmto\lcns modo fimpliccmj modo raninfumj
teretem, glabruni> (clqiJipaiinarcm auc clodnutQuem; qpiftlmm ad iingub getiicula gemeUuoL
muci onatum trajtatj haud lecus atque calidanun rcxipntun Pericljrmenum : ca-cenxjui drcift iidi> .
cem ptwnni^aua^terram fternuntur filis mnla in orisenit Saponariz vulg^ non dilfinlilia majora
tamen 8c cannf«ymia, iai glauco qnodam poUine, qiii^gitb Fadl^detergwjr, (acgc «laplana)
obJnda. Samrtnts ouilis in flerm undali aut breTiori pedicuk) fuiBilcum, vduc in dirortio iea
an|^o duorum ramonim (qui ad ucmmque ejus latus onuntur) fmim, terminatiu'. Ramuli ifti
altius afluTRcnrcs prim'j]'i in duos dividuntur ramos, intcr quos in rtxtum aflurgens conliftit ritw, &
dcmceps ramuli oxiem ordine (iibdividuntttr, donec ad excrenK» liirculos ventum tit. FUt qyim
Cencaurn min. purpurei major, calicisloooodDptemnque aagliftilGnus CohoHs obvallatus, i talM»
raiculuffl ienun^le ampleOam in oAo pleranqoe folia, aanoftlgoio micaiKia expandiiiir: ^ioi
«wr^a «wnripinfir n^itdM CiKtifHiimla^ frmK» mpinlwwi iwtHlMilftiililw ntgwim dimUwri»,
Herba pcrquam .tm.tra eft, non autem flos.
Flotetapua nos Julio & Augufto mcn/ibusj fcnus citiiKvc pro anni temperatura.
In montods & licaonbiK pracis.
Ccntaurii mioons vires fummatim re<^n(etScfaroderus his vertxs.
Sphwfllfclim eft 6c hepaticum, amanun du mocdactutcm, unde & leviter aftfingens, exteM
geaSj ^enan^ vulneranam. Utileeft in iftero, menfibus fiippreffis, Soorburo, arthnnde, lunibiids»
8e ipecifioi in moriii catus rabtdL Datur eius deoodum utiliter tettianarits, quwi bilcni per iniema
d^neredaeatlir, quofa<ftum efl ut quidamnanc hcrbam Febrifiigam vocAvcrinr.
Cseterum quodDiolcorides, poft eum Galenus, eolquc {ccun tcrc omncs Botanici fcnbant bi-
lciii &c pitultolbs huniorcs per alvum eduoerc, ifchiadicifque infiindi JetxxSura ( uiquic Dodonxns)
tamctfi frequenter & feliacer boc uii, per alvum tamen expurgaaoaem uUam faoerc oUeivare noa
pocuimus, StC
Dodooa» ieoppotiit CHofinaiuiiis, licet entm (ioqwp Ceoc^^
quimVeterum; nonbbli tmennon purgat. Videnmi enim fi defaka quandCM Jetnr quod pur-
get. Controveriiam expericncia determinandam relinquimus.
f lerba: comzque decodtun lenngines, varos, alpbos & cnetas cutis infe&iones exterit. In He-
trun.1 Biondclla nuncupatlir^ ^yifiiaiM ^a» jainlfc<la«Bi«wiyfipa iiiaIiBnimOqdlit«lilifM>pfaai>
mumpneltac. AUt$b,
Novi hmiinem qui pro delpecato relidusioiportimohauibCentatini nun. in poo
deooAk)nisibrtis inviooonniimaneabideroo(Snvaluit. DBaie5inM.S. oniBinakavit D.Mft.
Frequentiffiffio certifflm6que eft mulierculis remedio dum meninim oUfaiiAiane iniSAantnr,
quos deco^ Centaurii hu|'js prorirant. Sim. Tntli.
Sai Centaurii rmnons cerco exponmenco Tertianam fugac : & aqua ejus dedillaca ufui eft uc io
el pulvercs febnfugi, vel fal ejus difti^vantm' paioxyimi tempore propmandi, uc largiccr fudenc
O0dCr4 iiuiures & cmftolain capids icabieffl vix prdlancius ulluro deoodum rroenecis qdbi
CBneintii iniii. ex pifomm iito bcodio paratum quod coqui profimdunt, quaodo ad eam uigue
moOiticm coAa iunt deglubenda ut pinfi aueant. lUoettimdeGoftofiJaveairGapiCt|iQ|i|dnrni^
(ures & (cabicm decergec, imo uni myriades pediculonun enecit Umk
T.imx Arflimationis cft hxc hcrba apud Gcrrruuia% ntvil fiwim BwJicmim fiu ^'■^Hmirf nl*
gus parct; duus partem non conilicuat. StbnJ.
Galenus Aipmg^. miciUqfiB fau|ui plaWB &oabatti ^ «a <c ipfiw litUGbm i
s. decoqjuamr, per clyftenm
Aaaaa
' Cap.
Digitized by Google
"i 094. HistoriaPlan t a k u m.
Caf. XL
VEtbafcum nonnallis quafi Barbafcum 6iAim piilatur, ouia folia eius pilofa (unt : Italis
enim Bsrbsffi, 6c prima Ipecies vulgo Tapfus barbacus didtur. Plinius a Verbcna dedu-
cit. Grzcis «J^^td- appeUanir* M mfMg#( i fimnmot qu6d ejus fblijs 8c caulibus ta
tcmis pfo cllychniis utcrentur. " , r n r . . . 1
Notx ciib iv.m UAu\ 111 ciuhbus altema, flore< m tln-t li'; oblonRis conferti, non namwtmm
fitiieti potiu.s ad honzoiitcni pcrpendicularcs ; capiul.c Inviivcs conica: .lut turbinAcx.
' A* !• Voktftum mai UxifcUum luttmm C B. vulrgre, lattt Mtffii», ftiu auuamo }. B*
VtMamallmm vulg«rt,frv€ Taflui barhatui commmm Pulb fH^m MMm Gci»
Jt«</(X aD>a, liRnoQ, fiinplcx fibras aliquot grandiorcs e lateribus emittit, minor quiini pro plannc
" ic pojlicin. ^W).» radjceni n)ult.a, dodrantem longa, quatuor pcjbices lata, mol"
^ cnffitie polliciii. i-W).» ad radjceni nnilt.a, dodrantem longa, quatuor pobices Jata, moili
fe -ififtifn lanugine utrinqus hiriiiti, pcr margincs leviter crenata. CauJu plcttiaiTue unicus, bica»
^ltsxtit trioibitaliSj tcres, hirfiitut» rigidus, medolla far^hs, fbkis twUo orduie pofitis, crdin^iBU
intfdiate adnads, iis qu« ad radicem fiffliiibus vellitus, longis appttidiabas hitic inde prodadiKOn.
lom vclut .tlatum cfficicncibus. In fiunmo caule flcns m Tongo tbyrfb confem clavz figunun re-
£sniat« ^^^" autoni Im^tares non raaximi funr, monopaali, in quinque tamen lacmias obtnfas,
ao<idem folia iraitantcs divili, cum quinque intiH liannmtxis villofis, fians, apicibus rubcnabus, &c
ftyh» 01 siedio virsoee. Ftiiak flanun otcviffiau fuiu, calieut hirfuti, m qninqup fe^inieau acota
diviH rajealmm fmmtU mm ffkalQaumt fed Maavm» aaminanun, n& iMiqpBBliifinMib
qaod per maturitaccm in binas carinas deuia|^ /mmHti parvis, ptdhs rq^coun.
Aid agronini nur^nes, & in aggoriboiidunun, noiuiuai)uam in nuuis8c Ttjderibl&
* X. Vabttfcum maxtmum Mendunuluim odoralwm diifU* luttm» & allfum J. B. Vtrkafcum
fimuM fim hn» «Mwn C E ittm Vtrislmm ftmm fiert alk eiufdem. Vrrlmftum
Mmm Ger. & K<^. AwiMtt «iiifleai. Ffrk mm fiUt Imgwrikm Park. & Vvk
fimmmfitnMttnlfMbvfaSkeat
Loh.M
EicoUit maxinius odoratus Mcridionalium Thapfus bjibatus, ut mAgnlcudine fbliorum, fic ctuun
odore fiiavi, ommbus Vci iulcis, varit^tas tametfi tancum videtur delcripci corhmunisPhJomi : Hon-
bus quippe lut«ts &. interdum aibis exit, ieais foliolis, qux arancur rubns Imeoht, odore fuanffimo;
lolio longiorc, buiore : raJict cralla, nec aliculn <b/fimilis tota planta.
. Cum Lobuius ipfe fateatur Jianc vftiiecaeetn tantum efie conununis Phlomi ; nsc nofait m apo
PeickiOolKano, Italia auc Galba Narbonenfi eam com^t vidcre, in Angli.^ autem campefh^
non invcnii i tcrtum lic, non imnicrito dubicanius an dctur hu|ufinodi planta. Verum menno cjus
i oot fiocanici» fada, & iuoo quz cuac a planu ipfa, ut venfimiUinium eftj dekmpu contranum
Mwti qubfc atnqne vvieCM hibaair m Cat^^
^ ^"^f* f^^l^nimkmmAmittm fmvt J.t. mm fiU» «mpi/Hmim, fitrAm fatidm C&
^^^^^^^^^^^^ ^m^^^mt^^ ^o^^^^^^^^^^^^^v
Luui,
RaJix pro pl.int.i' ratione non .TdnKxjum cia/I.), al!w, furculoia, fai>ore amaro. Caales bicu!rit»>
les & tiiEubitalcs, ccracs, una cuni fohis & Horibus pulvifculo candicmte, qui faal^ detergi qoeac
obd<^^-y fjnguib radicibus finguli, ab nno ad fitmmum ufque roKUBt nffinlb «pi in lonp^ flo-
I caulom undique obvallantes ipfuounie ferd altinidine aqtumtes cxeunt JMm mia pe«
enkm cubitum longa, palmum %ut iemipedem lata, pediculos manifeAos non haboit,
ipnncipo tamcn anj;uftioi c paalacim in ladcudinem fiinduntur, dcmde rurfus inacumen fenfrra
dclinunt, circa nurgincs oblauc crenata, in caule crebemma, altcrnanm adnata, qui primo Cx-
eOnt utiioque lanuginofa, pofteruxa fcrt glabra [gravis fi fticentui odoris, fapore nerbaceo cum
rani;dlo amanueL j Flnra in fiimaus caulibus &c r.imuht confeiti, fic vehic raoemacim iufcentes« pe>
dtcwtt afaioJuiufcreiribns moaopetali, in qumque liibrocunda kigmenta pardu, pallid^ Ikii, cum
aliquot intus fiammtbtts lanuginolis, cr<j..cii3 ,ificzs liiftincnnbus, cum ftylOi Fut miliarenddeQI
cff qpm Yeibald rulgaris, ixoa camen quauriipk), ut vult J. Bauhmus. '^' IX^
CuGBNacdnaimaibsai, Btnam opoidaa^ loveniair» <i «Hhiin Aoglia. ^ r ;=^^^o.0rt : ;
4. Vtrhafcum tri^^ fimtmm j. E UomtMmt Park ogpNw Ab Tmmmm etnimUH, &
J.B.
Huic mfima /c/m fcfquipalmum circitcr longa, Papavcris comiculati modo finuata, candicantia,
ftipcm^a vcro brcviora, in acutiorcm mucroncm deiinentia, fere hedeiacca, pulvere afpcrlaurna'
,q'.i»; magis tamcn inLinc, vidcnrur, nuilo pcdiculo, A\i cnulrm, cui funt contmua, .implcxantu.
FUrts pai vi, lutci, I5iatianx rionbus non abiimik-s, caduci, m quinquc fegmenU laciiiiati, ftamuu-
ous totidem viUoiis purpurafoentibus mcdiuni octupantibus, apiai/is croceis.
lo ImJu ad vtas paffim inveninu'. LBauhinus Monfpda ouefravir, ubi Aucoillno (inquu) paffim
"*et A. 5. ytr.
Digitized by Google
Lib. XX. "De Herbis fiore ^raapetalouk yafcuUfmr. ippj
A. 5. Verbafaan flen tlb» Jtrw J. R Vnb. Lycbnau flare slie pgrv» C R fff*. ladmu
^ ^ Ger. H^tlitedwiKnti O^itllnn. r<r>«^iM m» /Ute ImgimAm ^ik.
Haud aliis oriundum natalibus, ncc 6ae mulciim «Jivcrfa « Verlurcis Iiitcis coenorccndum •
ttJi* comoar, Sc c^ul^ahs concavus lanuginofus. Ycrumfdu. mferni tantum mcAni ilU lanul .
gme pubelcunc, luperne vero, tenclla iUa & exipja fionbus appofiu exdpias, glabra ex atro vi.
rdcunt, acuminau : FU>ra yero parvi, in abs digelli, Vcriwfci pulreiulcna modo. oodoce albd-
jMMMMt nitniu buxei lunc colons^ apicibus miniatis.
Hoces in hoc ut 8c ia altis gpoMbui Malanim loi lesmentorum in quar i^ndnmur numero
lndane.qmppe in«iMeaRiinil>8eezeodempiiliAooTrifflod6 qnims, modo fenis conftare de-
prcncnduntur.
Jte agro Cantuno lccusvias frequcns cernicur. Quocannis fc propagat ierael iituoi ex ^"^^m do.
Moo: frioio eaiiocHilBmiian IM^ Mnli^
* i. VtAtfammff^^immtmmfimt flm mmo,feiw crajflere J. R
afeJofaaaliha^j MldatdBiifc fiaib btb^ fpiffis, albis, veiuti lanugmc puiveruicnu oUiuaiss
Jedum.
A» 7. f^w^^f"» »»«r««» ftnpsrw. tpcibus fwrfMreu J.B. *Wu mif^fm Ht Ititto pwpurafemi
■ y.A
JlW»x Verbafci vulgiris, r.t 8c od«/*r, non miniis alms.brachiatus, /Iriatus, purparalceni, mlaijl
hirfucus. Folia minora, ranora, altematun poiica, pedicuiis rubentibus duas aut tres "««^1« kMiat
appenduntur, Salvuc xmula ied multo majora, fniia^, ac vimnttL mimf^ vUIofa, levinr cnaSi
^mtQaxtc crebruate pares fed inina(«i>« uturatioce crocodnA^lSanHue niku^^ mmuT^^^
pmKkAm villafis. Smmn ut in vulgtfL St^cdkies fayeme pcoc
itt apo Cantabrigieoii plunbus mlocsocGumia ficaliUcdmin Afl^ ^BwbiiniBaiG^
liBOmgardi frcqucntem ciTc fcribit. |
* 8. yeriafcnmferemu mgntm ^ertkmalkit Mocil. prclud. |
H«c Verfaaia ^pedes fblia gerit fubviridia i flores albo« miniiiat. qaflm paritgr Cuct-fAiMnt /^pfi.!» !
leralves^ mnlnfaiiinaminuta, utcaaeiaefiig&milias, ocaliiiBmBi PBiieoniseft plaoca. )
^' -^ Moeiifmnm nylbm hnim iwer Vafaafe» mentiooem ficem ia Hiftoiia fca mieiriaiL
• 9, Vmht^ (uhrot»vJ0 S»l^i^f,lu> C B. StAwfiimm «mHmm dfteida Paik MoidhtSd'
vfMsitm exetuamfoht TotimJurrt J. B. '
Hccfdiis rotundionbus, deniionbus candidioribufife mioiii canMa l^MHffn' canis, fed Salvi«
mnub ooncretione : aiioqui lignpla fibrataque rMfiw, caole 8e ftde noo id^^ffimilis, "iiiaem gau- '
decSyriznatalitiisquibus VcriMlcura lychnites Syriacum. Flores delcriptori Lobclio vidcre non
gg^^iMa,utrcfeit, mareidijamCTani. Parkinibnus, neloo undc doiius, fiatcs iutcos qum-
r WMyvmV m^pwtm MlfMMP JfVJCi
aHnorBt (oecies efle videtur, 8efiieriiBi.vu|gui jbiteanoa diveria: veium delcnpuo Verixilco
nigro SalTifolio melius cunvenitqu4m ^^***vT^i nc n£iOoei]QBelBifeflaiidt«niilMeficn^Uec
ego candem plaiu.un crcdididcm.
Spon:aiieum in Angka quanivis minus frcquentcm invcniri tradit: nos oondum Um ftUoM
finiBitt ut lilud ipii repenremusj at nequequiiquaro alnsa ieinveocamiiofaif haaenus oAeadib
DtfalfiinwBmec hflhriamineegMa vMc ajnd gariauiHMOi.
* 10. Vtfhfmm^bmmimiimnk ParL
Loh.
• FoLorum fi^uri 8c hirlutie, & flonim colorc aliifque acodcntibus cum Taplb baifadto cnmpiiTni
convenic : verum humilior eft 6c minor mulco, canlt pedctn aidtudioe non CNCedeMB: Afib Oldlll
illiiis duplo minoribus : fimkm umcn pro plantae proportione ampliffimis.
Oblerravit Lobelimioter GroQBi^rgum 8c Hafiuam piope Euenoc^
Va^akaunPianaiinni &Ianugo] in hxmniriNidiimdfllarifaw iGodaiiiofc lUmkk
Dmi. Sennerto 8e Wditardo conunendannu-.
Tapfusbaibnmsfpcdficumcftcontratympaniccm, autoreGrembs . ...
Verbafcum ptmium pricipu^ urile eft m morbis pedons, tuffi, emuicioaeianguinoleau, tormt- \
nibusvencm. Aii piilinnnum aiFedus m lumennste vacd«A Vianefifflrik Hoftm aJkihmir^ nndft ' l
nc^lntium vuigo <to)tui Xunabnttj id tSt, Puimonaria vadevum appellamr. Eiorinlecus flores
ac icha pcaeapuz zftimadonis butt m lbma& daloribwqidmfcunyp unprioiis n a^dibus ac tu- i
■wmocrhaidtof inciplliilHnocoloretingendib^idnA I
Aaiaa s Hujus
Digitized by Gopgle
10^6
H I S T O « l" A P t
A n T A R U M.
Hujus folia plantis pedum nuaii mcra caloios liippodta, paucii tlicbui antc debituin purgatioois
Tinfm.
• SUt. lutca
C A P. X«.
De BUttana,
I Lattaria, monente iHinio, lib. 15. c. 9. E(i fuaiWi Verbafic» ImAk. qnn^pe fallit drj
Bcapta, foliismmCis c.mift.fis, cn^liculis pluribus, SatfihulBIX liKabjeftl UaiBMj
trahit, irlcnqix Romx Blatujusn vocam. •
Bl.ittaria vulgiiru, ut rctftc Plinius, a Verlixico foloi minus candidis diffl-rt ; at oertiar di^jnflfei
nis Qou capiula icnunalts iplucrica ieu globoia^ cum Verbalci noanihil oubiaaa fic 8c 'nactl-
men produQa.
C. B. jSot Jtotg
1USU
Firmum tollitf<i«.V'w i c^lutii, .ilnmdineintcrdum hi.man;i, l.rvcm, craffitudinc poUicari, den.
{^umo nunorum iit»iai fruntantem : in quiijus alcematim polin Jitra Verbala, expedicnlis huiutis
unda loagionbi», flavi (cd (amraaus, lic ut nomuhil iwUaans idioris GtdSiiSm, unguibus in-
trinfecus villola UDneaC pubcfoemihm} finumilm &ilito.J|gBginofis, apices niiniatos lu^mcn-
tibus, nonnihil odorad& Sncoediine fimMtaff», inTaKulBrotmii&,bivalvibus^ c vcmce i^iutn
proferentihi.s : c.rten:iTi uniufcujulq, floris paficulo appofirum cft folium actmiinamm, uiMital
drciccr longum auc ma(us : reliqua antero/<>/i4, quibus mulnsicateta Verbafciiuiii^ jui8uikoia,anb«
virenria & (upcnus (plendentu, nulla ianufpne donata, in amfciBllaGiluaii» «dorl '
Na^ ^Burijalbaj iaporc nelao quid aromatia reHpiente.
VariB iniocts haiKobiervavimu;., tam in Italia & Gdiia NBrijoocnii quam io
aquaium marpnes, in Intc^ agj?eribus, & haud longc i fluvtorum ripais, ut
Floret k Junio mcnle m Sepremlicmuiq,; ft>mn mtcrea perfiamr.
Gerarilus&: Parkinlbmis noib.ites cx unica hacplanta dius fccciTint, qu.irum ikcn Jilattarue
Pimu Gerardus, Vtrbtfet mgn tmig4iru Parkinibnut nomina detierunt, .ilte: i Blatttrtx fiert iat».
CBauhinus hanc dupucem fadc^ alteram quatuor cubitomm, tria, quanior^ quux|,aut plura vafialt
oonjuii^ habfloMm; akewii iiuiBilianai,- linfBia yafeDla pgowwpwm, fia^
ribus. -. < .
Q.i.T florc alho cft, cxtcm^ vioUcci quiddam habontc ab hac non diiiert /pede,
jus lcnune deciduo orirur.ut in hortulonoftro Cantabngia: aliqu.\ndo eicpeiti funnts.
Blattariam fiore viridi a Lobelio in iconibus pi&am C Bauhinus ad Blanariam flore alho referc
it^mq^UaCtariamfioievi&lipurpuralcente Leh.ic», item Blaitanam ahcram ZjA. itaL Variat tn^pjgc^
lHattaftaalbaflorepam>,e6qnealboj vel vindi purporalcente, & magno Botc Nos C. Branaoli»
bentef aflentimnr: nec cnim fineneceffitatc fpecicsmulnplicandas dudmus.
Blactarum Horc kiteo piHpurafocnte Ptrk. e btez yuigans (emine ortam efle. Autor ipic hmi
Folia habec longiora & viridiora qu.im ' pr.rccilcns .ipicibus rotimc^ioribus : caultm claciorcm Sc
robuftiorem, fiiperiorc partc praetcr folia titrtt cnam geftantcni copiolos, colorc aureo rduoentcs,
minus confcrtos, ampliores tamen quam mcex vul|^ans, ft.iminulis purpuraicendbus ntedium oooh'
panubtiSt muioe {imiluudinem quandam referentibus: quibus fuccedunc utfitd» iQtuada, bioa tap»
idmaiii plura inierdum ftnulj plurimiim amnnftwnl»; pmimM» rhwirMh Itoii «bbm'
m^fiim^^j fibHl^itftiiiinfffiiftftff CTawfewff-
i. BltturiafbnemAtvdfiirfmmi,'B.jhntarfmm Ger.PHile.
ttitm aaffii eft & lenga, Inoculcmaque, cortioe obduaa rabeo(e« ,aM madulla iaois refeitay
ftpore fubdtdci : felitt per cemun eaq^iis ad CaQyzam Maalisli majorcm [BacdMiin Monfpo>
lijnfium Ger.^ accedic, non uinen ita villofa fimt, (apore fiibacri cum .-iliqua acnmonia. [Parkin-
fono (olia laciora & brcviora (unt quim Blatcaruc htcx, rmgts canefccncia, paucis .lut nuilu per
margmcs ia ratiiris, nii.cioml)us acutis] FlortiSc f^J/jrB/fl Blactarijc vulgari liimliafert irciincioanno.
C.I^uIuno/&/i0 cft nunioribus non lacinutis, parumquc ferratu. Fics modo obioteto colore put«
pnnlcit, modonigirs. Violccoioreclcganciiutct, auaixlo%dilme mbet: Bc hnnr TOraaiiu llklu
namfkwe phoenioeob I%ff||caRuloo par{Hce6i« «wr Juaio (to^oln. Sumimi, anamm» JBbu
kbdbnOj ininadiofloreAava; «<*m wM nunora ^iiibn tn Bbiwia loKa { tmkt liuiiulioicc> iKm
rarr» tamen f .niu >lT,- r„el,x :n multos annos vivat.
I^lia m ulaiita a nobi» cuiu non nigncabant, fed dc redeParfcmlonus ponus caneicebanc, Sc nt
v«d J. Banhiona, fbiia Caa!finmiari»MMdlii«<oi«bani^Mmo^^ ta.
Digitized by Google
Lib.XX. l)e p^rbis flore pettafetdsidg yajctdiferis, lo^j
* 4. Attmhiirami fm^mfiit tifiM miUrit Hiforif.
Marif.
Falia hujns pwceitentW fi)& ittaSA nnt aujoraj & Symphyti fojjis quim proxinK- acccJonc.
alit fi:i3 amplos, elcgantftr coloratos, ^ carnco feu dslucc riibcllo ftilvoj; ia ri;liqai5 cu u
pnBCcdenDbus conremt. Nacura acieo incenta eSSt viderur hu|us* propagacioni pcr radices uc xsst
Varl.
FoUa huic plura, per terrara ftrata, i viridi cinefcenda, ladufcuU & oblonR.i, parum aiic nihil
(errata, m acutuni dslincntia : C4m/*x duos trifve pedci alti, fbliis mmoribu> vcftKi, ;i mclio furfuuj
in plures (^ot^ ramos dmCi,pfetiUt ullidd luteis» odoracis, crebns onufti. Scmenrarius perfiac
RaJtce eft virad&perenni, aood paucillwin»feMi|iphfi^oaaidag|t
T Vmt*rut filof* Crttics, finf ArStt fjHormJ/tm J. B. l^erbafifm huniU Crcirttni f.ic.-^iUtiim
C. fi. yfrh^ffltm brt^^t (»1» |(Jol. Jiia$t*rt4 CrtffM iMMM mmvi» Ucnutttt felt9
exeuncia, Appdmlicibni fivo IfliWiCircs pc»
dotum, nc in Brafficx foiiis obwnramr, qtuc fanunum folii habenc maenum, unciasqii.ttQor lattun,
Janguro quinq, & amplius, radboe i^rtads lod, in medio pediculo lobos digiralcs, 8c reliquum
&udum ; fumq, cx viridi in^-an.i, l.inupnc obduda, duratadu, & pi!o(;i, licucl'& ftf<»/*f, qui
raaindus, bipcaalis, & abs multis t (olioruni linubus prO(.lcuntibus diviliis. hloret m liimmo caulis
4e alanim Prafat^ feiincaulepriij&,deiiide m alis, tc^ut diucius ikircac, & ab imo tncipiuac Jbrvfj
fpi ampli jiini' Hi pfMlwiii ^MT^"", mjnn^ ^itn hilan^ qii»i<]iw»p^rT^f;^ Verbafii ▼ubpnia|uri, ptv<
fnrafiMnwnTfcwniM wjhUicum^ &Cijkftiut*^Mmslmo3ii fcd tocuio ibunealmrie iriagna. t»-
jHuffima ucBombyciru, purpuralcence, & pdib illis hirfitdd capicadsobixum : .<^,(>;<-nn etlamhaMat
mediuiTi, cui tiore excutlo &c intcgrc deciduo, uc in Saoibufii BcM oUerTatur £c ahis,yrM#w ftibeft
xocundus 1X1 acutum dciiucns ut in ^-ulgaribus VftfaAfelfb in i^p0^9mi»M%|HIIWIlQndlfliBdbaaoli^
netur, & (atum exit. M.iio menli: tiorutf. * *
H.rc eft Archinib Creticus BclU. Verbalcum fmdco^iim auriculatum Pona Ital. .,
Vanac (mquit C Bauhiniia) naro aliud fbliit cft iaiiarito» «pitiiliirDQaidis; <ft & Agnimloi»
ftioribus & anguftior&os (tdik, oipicatit lonf^ofinilis, 6e Kqc jcft AflAni fecBmla ^HciB Fmm kd.
Xiatcana Crcuci mcana lonRiorc Inciniato tolio Park. . •
JVovemtmrer Uxa, 5c lupsr pariecci, aucorc Bcilo. li**
* 7. Ah hac divtrfM ffcit C. Bmtlmmt fmjifttmmFmltiifmwi '^H^tS^ ioum fiiliis fufaro»
tniidis, noce BlMikjc, v-^ mFmJmmfie <kftrikit,
CM0wd( odbnuihis, viriditus, fotnnais, ftriads, levicar villolis, necnnaora: >Ui»ittferioribu
oblongis, reliqqis omnibtts fiibrofundis, parvis, caiilem bali lua alccmacina- ainpleMnrifaas, infcmS
inciiubj fupern^ ntgricanobi» : ad quonim fcrc iingulorum cxortum duo rainora adjicauxnr, ex
quoruni linu peiiu-uli unub duo, trcs., rarius quacuor, pnxleunc, quibus finguhs fiot nriicns, lutcus,
jarvus» peoupctakis inlide^ cuiu^medio^^owvaliqupcpucpurca, quaii cxt^Iycubuc m Uiattana
«piqifqBtia, initdenc Huic vafcukai f«mm miaHanvnOMimi coiittieas fuooailit »1^
Ftoie mioore. i prmicaum^tttm» 0C ondum omnium parvicace. Moriianus neAer^iac an-
nuam &dc, illam («rcnneKi; iwOm 'Parku^xias ucramq, laltem apud nos, amuiint^OiafaMais
apud I. BauhlMiim pro cadcm cum prrce.',Lnti h.xhct: vcruni ii C. liauhino rcfrc ddcripta fi^
feiiit Ui^m^ nigncantiljUs» c^tiiihttt aoti raiix>li5, fica-iiai luceis, parvis,oportet uc iicdivcria.
i
* 8. BimtmimCntiem Jfimfii BvL Lmenmm Cntiaim ffimfnmChiC J.B. Oreiitmi$ fftnofum in-
tmm Amm» C» gef^fi^i Gmmfim» M Im^ miv^ mfidmmm Alp. j>i»«-
/aaiOiifcniGQr.eniac. *
BtBHt. ' ^ ■ ' ■ ■ '
2?.iVi(.f»i lul)ct nuikihdinijliguofam, firm.im, longam, mulcos caulcs coniunc^m pra&rcns : in •
orbem (ktfunditur, & late truucat, pedem airrtzidine non excedens : aibi iiuu . crebris ftrmiiq,
.Ipuus pnedid : inter qucis/«£<* Loucoii albi fohis Imulia, hcet minora tcqnaiUl «uigine ohbta:
^brfx Verbafci auc Blaaaiiafimikfi, albii paulnlumadflavttmttndeaiei^ tn qmram iB«)b fimimit
quzdam purparca^ FloribiB nix)E»um ealtt /iErf m« rotanda^ttBuffinium femen contuieuMi.
Rufhci aa ftruendum ignem calef-idcndafq, tomaccs ed aaBUur, ob (Imihcudmera vsrd quara
cum Scoebc habet, Sc album colorcm galam ftividam TOCant, non quod lac cmanet. Uadtenus
Hm. Btllm. '
Clufius dddipdone fua ilores tetrapetalos ftatuit. Lcucoii lutci iTiniles, fcd minorcs : fli^nat
«tlongat, planofcainepleoas; quibus nods i fielli Glaftivida in caocura diferc, uc plantj: coco -
fBoere diTer& Tideanmr Leaooium Crencum fpinofum Cfailiir tc GalafiiTida OeieniSum Bclh ;
.mwoivii Clii6iaJfc CBanhlflW «as fpocie ciMiveaiie potene. nattaa^^fiak mmtifit Clufius^
iBNqiw ovmland» n cam ai^
* * . . *
Digitized by Google
I op8 HlSTORlA FLANTAQkUM.
' • ^ MmmktimmMmMlUtBecooeL
Bece.
CapJuU, ffmu&fimi Bbttariameflearpmtat. Afti vero pugna^ muldplidbus & profun^
divifMnibai incita, oolore i Hnn cMiiiicmn^ Ab&itliii Fonaa volgtt» iliq|iu«am cnuh
iunc»
Ramtun «nicam hujus pUntc rK^ice c\ Jamiiii^BMt^tMi VenoK» itaoimrfo tebuc
D.Booooiies qni i Ragau dlaaim eile>a£nnabac.
Ca*. XHJ.
■ - ■ . j
DeTrif9lk0cet»ff.
AB acido faporc voce dimixuitiva AcetoleUa didtilr : Oxys Winii credirar. Ca! ilin fuliola
didcur, ridicule Barbari corrupcre m Lujula & Alleluia. m Tltoftr. dt cuufli Viant.
Notas infignes habct quibus ab omnibus aliis plancarum generibus facilc diiiin^i,;:ur, nl-
nurum Fdu in codem pedicdo tema,Horem pentajpetaloidem, (aporom aadum, valailum ieminaie
tieniainamn*qDodperfliaaiiWMaa]mtt
• ' ■ .. 1
A. \.TvfJbmmamufmm'mdgfn'HllL.C.'b.fym
iA» & prfm^immtyS. Jmt^&tapdmfhHAUki» "
Ex cradiarcul.i, fquamata, alb.i, vcl ex AlboruHente raiiada\angx & crebrx pcndcnt fibrar aftl-
cante^ indideniquc cmorgunt pediculi mfirmij tenues, rotundi, paumares & iongtores, temagaign-
ces /wf latts ma^a, lariora qiiim longiora, cordata, hirtiiUj ex viridi flaventia, re6exa> at
capicum ad pcdiculum ooiuiniibiaacam reddat formam, lapore adda Ima tuec aiii (iirguht pe-
dicuti, fUnm {ingoli fiJlinente» laiieuffl, magnum, albtcantem, ftriatum. tenenim [qainai petalb ad
ipfiKtamen ungues iundi> conipofitum, unguibus (pr.Tfbrrim imcriiis) mviounlllaj "Rmttlmj/mi'
tagonus, quo attado ftmtn exilic ruilum, nudco Periia limile, ffa-iatum.
Opacas plurimiim provenit lods, in (yhris & ad fepes.
IJc iapQreiti&riribuscum Acetoia oonVcniCj ide6q, xfhim febriiem nutigaCj ftim (edac, &
Tentnciili ardores, jecur refrigerat & cor toborar, quoquo modo fiunpta. fk etiim ex ea (yrupus,
conferva, aqua iliftiJkw ad lios ■ Jiis. F.vrrinfccis adhibetur aqua deftillata ad collr.tiones oris,
ad EryfipcLita, ad ulccra fordida munJanoa, &c Obfervifle autem le(e fcnbit Fuchlius, atq, ade6
mukorum cxpcrxnti.i cum^x^mimj quud cjus lierbz copiofi floTCi CRlmS llBni aoaiplnRitt 8c *9BB^
cum inimdationes certo portendunt; paucicontra (icatatem.
1. Oi7<fa«MGer.J.Bk AM»/irfFark..3rj^AanMMrq(!««ara^^
Scrpcndo pcr tcrram fparpt eeliaiUt palmarcs aut (e(quipalmares, gradlcs. Folis tenuiffimis
lu-xa pcdiculis tcraa cohztcnt, minora quam Oxyos vuigans, magifque per cxrremum fifla, corcu-
latn(utnJg6pingi(oJet)expreiKisefiSgiantia, hirfiirioraj ex brcvik^pcdiculis a coliailo prode-
•untibus de^iendiemta; goftt^acifb. Fltrm fbrma (Vellata eadem, (ed color luteus : miem emactdm
five fiiftut kri undaks (equannir, Iprfimi fpe&intes, craffiulculx, fbbiqfir^ex ^ainq, looilis oOnlH>
tutx; quznbiad mawritatcm pcrvenere, lc\'ifIimo attaiSti TcMnM phuimaj^parva/ ruffa, afpera exi-
liunt ^latcnbus, olailis quam primum cormivcntibus, ut ni appiareat (iliquas diffiluiffe. RaJix
loneiulcula, gracib, hbr,iu.
Plantaeft annua, lemme deciduo ptopagans, m Icaha ii Skilia, unibroiis prserertunj ubique
feft obna» £ftaiecaca AompfodnBt^
• Ox/t agittu floHta bnlbtftt Africns, ffort fmrfmm magm> Breytlii
Hujus /7« ex cincrco in quinquc l,icini,u anguftas profunde dillct^o liibliirfuto caljculo, primum
pyramidadi fbrnia convolutus, poflca vcr6 m quinq, folia ampla, cx iiib;i> (u.ive purpurea, cum
.amiieo colwcmixta explicatus, fbnna florom .CoAvolvuii Indici oupns ( pra:terquam qu6d non
mooophylhs.^ (e diflundebac Fulcmm ejus iwBwIln^ewt fibfiridis, tcrcs, duas cr^fvo uncus bo-
l^os, carnofiis, debilis& tcncr: Foliis drci medium cooiplnriba^ pedKolis longis inlidetuibus, Izti
▼iridibus, craflitifcuhs, tergemmB> Tnfolii (iniilibasj ODmitian. Hujus origo ex MM» nigerrimOj
A.cliAr.x nta^turaduiis, n»U»iquann oompafln;, cpi edam ikut mae, rapillacer^ohliqunappenf
dcbam iomgifhmz fifarse. . ' « . t ' i.' ' -
Inv, EpcomoniodoBonr Speiin Belginmdelaueft, tibiininfmBevecniQg^anoJwcemacpliciiit "
4. Triftlimmhii&ifmm fmt tHhtfmmm». BnwS]pi>Bod.iSaipeL
Fulia tria in unoquoa pediculo craffiaicul^t, laporis aaduh iiaba. Bulbos cjus oblongos eft, cof-
ticc nigricincc : Fios alousqmnis, fcniiVe iblin onafttt» ...,;.:(
Ajulto Heurmo acccpic Bodarus.
Dlgitlzed by Google
fi I ■ ii • i-1'ft. HM.ii-ti -1 "a •.II,,
UkXK.' *^ Ba^ Jhre peHtapctMde y^liftrii. i
Cap. XIV. ' ' •
L TrifilkimfA/hn L & C, E HtiMm CSer. Park. fr^MMm firm»» rthwumm,
' 7. B.
W '^Enknlata r«Ax longa, alba, prQrfum incedit, fibris (ubtnde demiffis firouita; pBdiculi in-
■ ^ feids litioKs nginz indar, dodrantak^ txu habent annexa/o/M, magna, Pabaceis for-
XhJ^ rai (Sc magftkqdane nipondenda, kmj iiMier Iuk (mA» (ur^ cubiulis, leri^ ^raciliij
vircns^ tfayrfum gcrens flbram, ex aU» parpnnucendnm> ft>ecio(orum, qai antequam apcnuntur
exterius nAcnt, redufi in quinquc f^menu acnta expanduntur Cfiint cnim mendpetaU) fupcr-
ficic inrema teniuflimis & candiais filamenris crifpis, vclut Unugine lcu pubc quad.am obiiiida. E
^nguits ibnbus exeunt fitimm* qtjinqoe alba cum gpabm dxns; m medio tjLm brenor & Tirn
dior. SoooednnCMyiMti fat valcDU fihBPtroda, in qiabosyiiwBi HeHanthemo finuk cxfiico
flaTcioens. ■ ' ' ■
In paltiftrihitteaqaoftfigquwitiftiinmoeairrit; Extra aqnas non din Airat. Mab&JunblM*:
floret.
In morbo artioilari debelUndo vircs iniigncs cxlcut \\xc planrn, nulii ha<^nus Boraniooftun
proditas, fcd Thorwmt Pruflix in nonmillis j-grui teiiater cxpcrtii Folia herbr in Ccrcvifia. dooo* '
oiunt> & bis aut ter de die cum dolones fenctunc, doco^in bibunc, quamvis iagrauifiau odons Ac
figjOris fit. Qui autem eo utnntur levamen omnes perdpiunt. Quin 8e matronaquadam folia in
amteoA^ &caUipiid afibftsapjiioatain Arthriue.vMa admo^ G^addt
nddi potvkMriia fatparatititae nfiHa in fptritum. eitraflum Tiquidum, Sc Syrupom. Efhmmt,
Gtrmm. jlMm. Ohftrv. XI';.
D.TmertJm Rdmtfm Trifblium paludofuin in hyiiiopicis affi^dibus commendat; fcque fxpint
«bfervifle ait oves taotdas in paludes hac hcrb.i abundantes compulfas, ejas efii fanitati rcfbauats
qnin Gemvuucos nonnullos lcrifitores eam laudarc in Scorbuto, febribQs mtcmikienttbus 8c Clh
Oirrfai&
SinxnPauIoadim (iiccumCochlearixSowbuticis vald^ prodcf^ fcripfiflotvelcUBfiiDlai^lll
per (ecxhibttam, led tamen Tniblium fibrinum, inquit, ei prxferendura oft. -
P. Tilingius prrparat varia modioamcnu c Trifoho paludoio, ut fpiritus, fafia, «nentili^ fht»
«.'hiras, olea, qua: m morbis chrorucis egregic dspracdicat, omnibu^ue aliis plantis lianc loogft pns. *
fert. Ephcm. Gerraan. An. 1 1. Obi; 7X R&£bi obfcrvavit D. TmcrtJm Roimlm herbam hfHK
Gennanis» alufque gcnnbt» SepteotruMubbos nunc dietuin uniofe flharam'^^ in • magnft, fwtifrflftj
& aifiduo u(ii rrequcntari in omnibus fere morbis. itf ""filBllMIH pOliaoawi^ ad <
deptocatii afibMboB Teku ad liMmm aachonmooofii^^
De Unmidaruu *
■ " ■ .• • . ■ ' ■ •, .
IW TUmmuIaria i fbliorum figara ronmda nummi xmula di^ fla^is repatricibus,fladaii ftC
X\l Iiorum alis exeuntibus, kxo natali m aquofis, ab aliis hujus generis dUhnguicur.
A. I. Ntmmmlms Goc vm%mii Fark. ■Nfv AOM CJBb HmhfivtCattmmim J. & flgt»
Longis fcJ tcnuibv:s viticulis angulofis, ^ geniculis fibras longas demittentibus proferpit; qiubus
ex brcvionbus intervAlhs' folia inna oppotita adnafcunnir, fuljronintU 5c nonnihil crifpa, guftu ve-
hcraentcr citra morfum iiccanto adimBgentcquc : ex quorum alis Borcs ampli, fiavi,^ qutnque foliis
acuminatis compoliti, [qux tamcn ad unguem junda Inn^ ot flos integcr liecidat, j totidem ia
mediQ ftamioifaai con wieapacibus bteis^ljw nnui noa capiBUo vafcab (eminali infideote. Pedi-
cafi ftwtunieBMUKiMet aocbngiores, ex afayfiilionimfinipMs fii^h exeunt,ut ad finguh eenicula
bini plcnmq, florc? fint. In nonnullis ramuhs tcma foha & rotidem florss ad fingula gcnicuw ob(er-
v.^vimus. Delaptbaut marceicencc flore caiicis fbiia cumuvent uc inConvoIvi^, & vaituium ie*
minole ratindan»«dmodnmengpiuiq, IbaiM
.lant. • ' • . ■
Juxta fcrobes & fluenta, aUaque hgua loca proTonir, ftlbillfk 8I jd hUBUk IVperiait i^flini^ xk i
idj. Banhiimi. A Mab njeoie m nuiltam «ftasBai floMft'. . . . '
Skcieft8cadfttingens,Tii]nenriaipra:cipuis. Ffores & toliatrieafcimpaaiaviiineiaftnloera KkWi
aUnil glutinarc valent : Eadcm cum vino iumpta dyfentcrias, ventris imbecillitaces, fluxufque ac
nondditates (ananc. Conducunc & ad languinis re)echone$ profiuvia muliebna, & ad omnia into-
raneorum vuhicra & ulcera, pocifiunum pulmonis. Commcndatur &. in Scuibuco. Prxcipuant
aaiom vim ejus cffe dBMcMatnuotusad puenxum entcroaebs cum iUice» tum.inpuivcre hauitx.
• . .. A» ^ aiimfm'
I 100
HlSTORIA PlANTARUM.
A a. Nummularui tnmor fiort fwrfnrafctntt C.B. Ger. emac. Park. Num. ruir* J.B. ^rplc^
flotoet b a^cp^bDD^t.
Cauhhv) tcnuifllmis per terram reptat, fibris albicantibus ^ geniculis demiflGs. FolU ex brevibus
intervallts conjug.atim bina, fubrotunda, pallid^ virenna, glabra, non crenata, breviflimis pcdiculis
fiilta, Scrpylli vulgaris fohorum magnitudinc auc tancillo mmora, Charaacfyccs paria. Floresex alis
fbllorum excunt lingularcs, pedicuhs longis tenuibus, pro plantular rationc gratides, in quinque'c3>-
ionga icgmenta ad unguem |unda partia, cum (himinum m medio lanugint^rnm glomere. Siic-
ccdic valculum fcminafe parvum rotundum. Cahcis foha anguHa (imt & acuminata.
l»tm Paludofis gaudet, & Jmio dcmum mcnfc florct. ■
^"'"f' NttmniMlaris mneromita Pftmtnt, bm.J^ BoA. 4 StapeL
Folia iubct lanuginola.
F
c A p. m
De Rore Solis, five RoreBa.
I. Rbs Solu folto rttmdo J. B. C B. Gcr. Paric. tboSA Wi$ 9}' jbm^\D, tlKt^
nnotb kabefr.
^Olia ^ radice fibrofa tenui pbra exferit, pedicalis longii lopemc htrfutit nka, drcinatx kri
rotundicacis, aunfcalpii figurd, modKx concav.a, pallidd virxiia, tenumm, rubetccntiumque
ftammum velut dlio circumquaq, fimbriata ; afpergine rorida gumilaruni ctiam pcr fcrvcn'
tifGmos sAtis pilis adhzrefcenaum machda. EjuCnodi ilartnna ied brcviora mediam quoquc folii
partem fupinam obfident: prona namque {uperHcics omnmo glabra eft & pilis deftitiita. £ medk»
fohorom exarffiuit toHks duo aut trat teretes, graoUs, rubentcs, fbliis nudi, pakiucet atu Sampe-
dales (hres furanentes longa ftric, versiis utum parteni fpedantes, brevibus pcdicuhs fultos, candi*
dukis, t cahce oblongo in quinque fegmenra divifo exeunres. Floribos liiccedanr •vafcml» fimi-
valia oblonga, figura Sc roagnitudiiic krt^ granorum tncia, fmrtsibut roplcta.
Rcs ^lis leu ieos adhairefcais tcnax eft 6c vilcidus, inc]ue tilamenca daiSiiis digitorum attaiQu.
Loctts (3 ' Floret menfe Julio, & in humidis palufhibi» onmr, non raro inccr mu(bas aquacicos.
Tempw.
A. 1. Roi f>lit folio thhmgo C B. J. R Ger. Rtt fttk firhHftnt long^tiim Parfc S«B9^a«
)Kti jftofa foliitf, 0? t^nnvtels.
Macnitudinc fua, fc fohorum figiira qux lenfim ab imo ad fummiim ulque dibtanrur, nec in
rotundum velut aurifcalpium dcfimmt, & multo qnimilKus longiora fiint, a pnecQd«nc« difi^
• Non procul Canubngia in paludc quadam Hmten mear di&o proifenf.
Prxter defcnptas & a nobis obfervatas ovs idhqc aliAs Rorelljt (pecics invcnit, inque Utcris ad
me datis fic breviccr dclcnpfit Tha WilUkllus, tranimiffis cciam cai;undem iconibus rudi manu^
ic dehneaos.
RerelU fpoacs tcrcia, fcu rotnrsJsfolia ftrennis vulgan rotundifolia major eft, radics percnni,
fbhis erediis, non utin vnlgan in orbem fuper terram Hracis, padicuhs pcopti cxorcum c radice ^
quoufquc nudis, fupcrioh: canmm medietatcad margincs pilofai. Dmoma natales fiosdcbet
, 4- RorelLr fpeaes quarta, lcu longifoh.i pcrcnnii. Radice eft perenni feu vivaci ; iiquidcm cam
Crpiiis TiAt cum caalHxis fuperions artni exiccans adhuc eidem mancncibus. Foliis cft duplo plun-
busquam vulg.iris longifoliA, ima parte propt tcrram temibus, & poftqium ddaari incipiunt ah-
quoulquc adhucnudls h. e. nullis ad mar^incs (etis finibriatis. Provenit in agro Eioraceis/s intcr
DencafiTiam & Baittriam.
5. Rortll* ^umta, feu Impfolia maxwiA, fijliis clt bngiflimu, ab ejdem radicc plnribus, utrinq,
ftb exomi ufqijc piloiTs. Tnbus k CarltoU milli,irrt>us Scotiam verfiis cam oblervavit & eruit. Hac
magnicudinc prxapuc cl iccunda (poac icii vulgari rotundifiiiia diffiarc viderur-
Vires. Uc vinbus hu|us plantulx non cnnvCTnt mtcr Boramcos : Snnt qui .id phthilin, ad peftcra, ad vul-
ncra, ad cpilepfiam c.im comniendant: alii nec iincratione, ufiim qus imenuim vccaju,quomain
cauftici elt, 8c cun impofiu ipfam cxulccrat. Hinc
PUnt.i" Rons lohs ovilxis maxtmi noxu cenlctiir, Puhnones cnimovUIas adurit, 8c tuflim lema-
lem excitac : Hinc & noftratibus ®JC rril fiot didnir. Ex ObC 02ai Bomtbu in Ad- Mcd. The.
Bartbahn. An. 1676. ObC 5;. Non tamcn hoc pnmus obicrvavit autprodidit OL Borrichius : fi-.
qaidem Camcrarius m horto annocat, In Anglia oblcrvaoun cifc ab opiUonibus ovo qua: crcbro
hac hcrba veicimtur, hepar & pulmones malc afFcdoB &l marcorc quodam vitiacoe habere. P.Tmt
■-• crtJm Rilfmfim. • r n. r f • r
Aquam vicc leu ardcntem cui RorcUa cum Aromaos nonnulhs inhiU elt, ohm m trequenti ulu
fnit pro cordiali in lipoth^Tnia & deliquio. ,
Multa craJuntur fupcrftttiola de hac herbula, quar confiiko prartcreo : cu)U$ tort.iilc commatiscft,
quod amico quodam iiiggcpentc (iib)iamus. . ^
Ros Sohs collcthis quando Sol cft in medio Leonis cxficcetur, 8c (aoculo re:onditu; [caoii »p-
r'icetnr. Arcanum cft ad hxmorrhagtam nariuro. CAP.
Godgle
lib. XXi VeHertis fiort feraapeidnde yafculi/erk, 1 1 o i
Caf. xVn.
A. Jt&Ufelum amittkam JUStm fidaMpmka A£ tupuu. fm Viti* Maust. audt wJ^CS.
M. a<}ujt. fioHiKmt >» VkU «fMfjM FtfJe. KmU fsb^ <3er. TOiilii VH^V m
y.B.
PLariiflas fihrof cenues albas, ak^ in lunum demittit. C<m/» obliquc Hib aquis feraiitiir* /tlkk
crebris pinnads pimd* «ogpftis bnculiiMis^ nullo ordine pofins veftid. Ou^fhns liiAi«.
ncntcs fiirrcdifiipra aquas eminerit, inancs, i^riaa, gcnicalis aliquoc pcr fumma nodofi, ad
quorom unumquodque quini aut leni vcrtjallatim nalcuncur fieres pulchri, majufculi, I.eucoiis fimi-
ics, quinque foliis albis, apicibus in medio luteis oonftantcs, paiiculis unculibus & lelcuncialibus >
hscrcntcs. Florem mAcu tkc obraiiant fbhoia obioima^TirKtia, ipsiiiqpe pediailis appo&a iolioia ali>
quoc kmgioi!^ aciita« radfaia. Suooedk v^»lmt fimimk pumiiii, infacotnndiiiiii, Jmht pam
coactoens. ... . f.
N. Fks revera monopetalos eft> in quinqae %menta ade^ proRaidd wi
geotapetalos vjde.ur.r.
1n aguis rdtdibus ut ^cBaauibiijs vaiiuGs lubeos ni Cnnir, Sc Mmo meufc fbics prodic.
< .
RAetictt ci albx, (ibrofx. Fvlla .id r.itliccrn cx anguuo principio fcnCra. dikuntur, eitremi-
tate fubrotunda, dvusunciai loii!^.i, uncum lata, paUidc vjridia, pcr ambiiura niiuinic in-
cil.i, craili, glabra. Cjuh-i l\;mi,:jXi]e5 .uit dodrantalcs, altiori-fvc, tcnuc-i, tij;idi, tcretcs,
fbltb pcr incervalla alcernacim poiitis vcitici, ablquc pcdiculs, liirliim ipc<flaiui]Mn> brcvioriUis &
IMUiaiorUxis iis quae ad terram liinc Camlis £iperius in ramos finditur. Fkm m lummis cauLbus
ficiuiiilis in itngalis pediculB iennuicialtbus finguli» rarius diftofiti. Aid emctnm pediculoniin £
cnde nnllumapponitur folium, at in ipfe pedicufo non Tdhg^ a^flore fen^perti^ietivftliinri.'
r« autem parvi, albi, mquinq, f^njcnu laca di^^fi; ^uit enim rever.i monopet.ili, & integri doc^
^lunc. Succoiunc in caliabus quinciucpartttic, k Satt ic£iuis vafcuU rotuoda, ftmoH panro, per Iha-
tnricatem (ubnifFo rcplcta. Sapor plantxamaruseft»
Amy ipca p<ifa<k>ia» » JuiMonMttki flarct. > L>cm*
1 • . ". «;.. ■ •■. . . ■ : •_i ' • ■ -•''■;.••..,•.•
,..•...:.::...••-•- . ■■.■'^OMit. XIX. . ■.:-.-.^.: -
Ctlienlo adurgit fimplici, tcncllo, gractU, palmum plus minus alto, tereti, nudo, gl.ibro, qui
iummo tcnus velut in umbclU/i>/»i» foftinct cx brevi pcdiailo (cr, (cptcmve, palbdc vircntia,
ovau taoftrads iolu c^longa iunt 8( acuminataj ut in iconc C. fiauhinil uncu vbcioa-
jfmu^UaaiiM ftopiMtioiwiiiaii'fi|^rtnn antuat oudani etiam mindra, nonnuUa maiwlm toc
inpdiamauc ^eirtinnpammseqnantia; i ^nornm coraa vennls etmnenciorei abeiaoppaBP^qyie
iiu' iHiiiiRn^j fis ft nuiiimiun qnoddam itiibin auc altettnn Setpyflt fblii facie & migiiicuitlfne cao-
liculo 2<Sha(dnir^ Porro ^ mcAio folionim cxom: pcdiccBi corrimnniccr bini iiirriguntur lcfcunda-
ies .i!!t duamm «hciarmn ac ferc c.ipillarc%, {ubrcffi. /o/fK/oj luftinentcs frn^latrs, ftdlatos, albi-
cantc^, quo5 fblioU prxdichs foli^ concolo'ri,i,& ftclla.Ti ^Tulclf-r poliru e-^n- inicnn.i atnbiunt, ofto.
na plrn minus. Radix ^amplnrimis, tcnxnbus, pra:!ongis, albennlxis fibcilis conftat. Flci ( ^t$m-
' nffici bmWtoiffiM; m ijmvfiie lacmtr tatiJtmfdiM inHtmtu Hviti.
Tbou WilbwUus eum tnr^oobtfqueotWtdtt ad oiientalem ejUiemiutem ttimUip* ^.^,
Mthrieb in agioEboraoenfi^j kco paludolb inter juncos : inque Northnrobria trans iminmi Fi^
rum quinquc m. r.ltra Htxbam oppidum Boream vcrsCis: nccnon intcr cnc.15 in montofis pahiftri-
ims non longc ab oppidulo HarietU ad Occidcntcm. Naiatur eti,iin m montohi humidis non-
Hullis Gcrm.inix in locis ; vidc J. B.
■ Duplex ell, aucore C. Bauhino, ma)or 5c rainor. Primus, inquit, VaL Cordus in Obicrv. {j-lva
fikt/M«f>'i««ftf& propofuit: dcinde Jo. Thalius in (ua Harc>'ma .Saxantso^bunngica Aljina»-
tbemo deicrtpfit: Sctandem Caipi Schirenchfeld. in (iio cataldqgp planEantni Silefis Alfinem Aipi-
nam nominaTit, nalU tfiflferenai eftensi«8cc. vide apud CB.
», FfnU
bigitized by Google
llO% HlSTORlAPLKNTARttlf.
Ct&fnd.
Bxradiotda aUtt^tenui, capilUtarWWa» eSeitur (inguUris, (ex, (cptemve unciAruin, inieriore
nartenudus, circa mali .im liiiobus foliolis parris, fib! oppofitis donatus, ruperiusreFo ibliis Cex vcl
ftptcin per anihitum ciiitius, qur inagnituciinc imparia lunt, abqusbuj unaas duas, aliis unam lon-
ps; unciim '. .;l (^munci,ini Liti^, PUntaginis quinqucncrvi* forma, (cum & pcr hujus folh quinq,
jjemdifcurrant) fed gl ibr.i, coner.i & vindia, m acumen faftiguu; ex quorum mcdio oetiiceUus
teuiist oncialis cxiii git, f!t-rim lingularem, pallid^ luteom, ungiu poUicis aequalem, quadnrolium,
ftriatum. cujus folia (fteiU modo MpalBa^) lateralU aliis duobus lattora (unt : ad flons umbilicnni
ftaminuU pUu^a, cxtRua, rulefccnrit occonunt .* , ^ r,-
In BrAlm.^ apud Touojpmanibaultios rcperta efl. Ab Europsa tolus quinqucnervus, norc qwil'
tupb nu)ore ditfcrt. At Ikalikma minor ac> Europca nunorc lolum folionim aug^utudine, quz jn
jjnJili««aliyi^|jnia «qpiftiariqtiefiint<Bflcri;
P
C A p. XX..
' ■ ' ; • .■ . ' ' ■
Qf^CS Gcr.Parlc GritcJ /^ucnimUr» colert tmulto & alho J.B. cvTiiItj C B.
^olrtian, caOcti dp ttje buigat, X.atiticc to i^tabcn, %an)ifi laoticT.
Yxidata r«AM«teiU]i}fibfola, aHbicaote, evidcnter anura Droferpic, inquit J. Bauhinus. Plura
i radioe^ftf enntot, perttXamliTemem virentia, 6 multis pinnularum ad mediam ooftam
adnexanim conjugadonibus oomp«ica [deoem ititerdum aut duodecim] cum impori oo.
ftaro terminante. SinguLE pinnz digkiunlon^ iunt. dimi^um latx, h lata baH in acutum ran-
cronem fenifim anKiiji.it.T, tnbus nervis infignionbus iccundiim longitudmcm excurrenribus, gla-
bne. viiidesj per nurgincs xquales. Ca»kt ab eadem radice plures exeunt, tcrctcs, ftruti, inaiiei,
hifiuti, '^g»" craffitudine, altitudine (efquicubitali, ramofi, foliis omati ad intorvalla fingulis. b
fummo canle & ramulis floRs oonfcitit pediai& brevibus, tenuibus, deorfum nutantes, e caliceia
quinq, aeuu (egineal* 9Mo, (atis Ipedofi, coenild. quinq, (bliis obcu(tt> ad ungues junAii
cmiftafltes, adm ut integri deddant: quinquc intus fl.imina apidbus Iiiteis donata contit^nt,
cum ftyk) oblongo in fiimmitate trifioo & urur.uiLis coerulco, odorc minimi commcndabiles.
Va(dihim (enrinaEs tutbinatiLin Alfines modo, in tna locuUmcnta divifunij quod per m.ituriutem
mfiunmicate dehilci^ ianiaa oblooga^ panra, njBnrantia oontmen^ Sapor herbje leatu«^aina>
Mainniede Aaiet
Caf. XXI
"9SSi
PUfiilis &giadlibuseft ttbadk, fflbiafe tyiiiribiit, fc fiB teftar leiiiiHin fibctrom ^ gedcii'
propagatione radicads. Filis per articukis Hemiariz, bina contrario fitu, ex quomm
nn>ii (^^pfTift finu fimm perpdjllum nodum fiilcum rParidnibaus & Gerardus capklas (e-
aimbos repleu»K>(caiUs purpunlceadbus fucoedere (cribunt^
lafilft (duflrifa» inari ooaittiums iibi^
Glmmmmntkmmtim Ftefc, ktknfilmrimrmgfmA. &&
Hxc in ftn^fcad nuni^ilifli fluwonim per prata labentium provenit: csidcs habcc pedale*
aquis innatanta^ 4 q^wmm gemculis nodifte danittuntur fibrx m aquam, quarum benefido
nattitur tota phflnk Adfiriula geniailuorfDnair bina ftiUa, Pul^ r^ahs (bliis latiora, glabr^
mucronau : m cauliumalis (upcrioribus cmergum>!flwhcrba<Ki«olori$, qui relinquunt incapftllii
oblongis Car>ophyili aromacia nugmcudine; [m Gngulb] infiniu [omH* minnta, (iibniidia.
Planu hxc nob:s incogniu ad hoc genus mmimd pettinet ; vcrum ob nonMI GblKil ib iok;
Aoi€ indiquaouiniuictctuliiiiui^ doBoc ocrtiiitionocaicatubidi^oini ddtott.
CaK
Digitized by Google
Lib. XX. 'De Herbis flore pent^alode yafcuiiferis, 1 1 o )
c A p. xxn.
.HiuirifiUmm mmmm ffrfummXaoMa.
MUltcMfluuiic rWW«i. palroam carcker langos, tenues, lignofoi, ^ragiles^ niBibRitilt.
nuilliinA m viridi rurclccntc tuaos, medulu albicance pknos, crebris nodis prominenti-
bus, annuUnbiis diftin^hjSj ad inten'alla cindteruncuda, adquorunn uauniquemqueap-
polita quaterna ioLa, crucb. tom).ij Hruvi & tcnui pcdiculo inrcrccilsncoj lupenu- vindu, lilbais
alba, iuc illic aipcra^ & lanuginc (iiiad.iin alba pundau, quz ca viiui grau rcddic. nervo teaai
per mediaai longjmdinem divilj, Antin^llidis Valentinz Clufu iimilia, Adpaulo Latiota. &aE*
oenioiMqoiUignvaaficmciia. £x teignbgciikoliiinctcrfolia eieiittiifliiilifbUo^ <ccx
liisdenDO aliinMior», & deindc tertii, fbliu nunutiilUi ^iti, genical»ade&vidms, utplantt
Ibliit & ramulis crcbcrrimis adniCKiuni denla ricteatur, (aporc exjccante & iccrbo ficus imniaturi.
E^Jteniculii pritcr iolia diel.! cgrcdit.u ctiara gemma auadrau, quatuorcoftis valdc clariSj intcr-
ccdciitibus lulctb (atis dcprcirts ts: concavis, partc infema, prrapuc fecundLim coftas, rubelccns £c
pondis (upradidtis vancg.K.i, qiue circt pnncipiani Juoii pnm explicac pulcherrimum, colote
JjnethyiHno, auinquc pctalis lulMmttndi^ exttemo nbBottim idfte^ creni excavatis, compofi»
fBOL Flore dclapib reitanc in conceptaauis /mwm minutiffima, qua; microfbopio Ipe^a
ovalistriaa (imilia apparenr, extremo mittorc nigra, cum fi^ain medio ad niodum iptic^ Tft'
baci colore aliquantuhun lucido Kaiix tenois eft. aliis fimpkl^ «Bkiimmllke dittf^W-Wimli
fibris donau, cobre ad fenuguiieum oUburam tffnncnte.
Fboni eftaiiQiie.
• i ■ •
., V . •
• «
. .- ■ . \
HISTORIS
V
. I
t - " .
0
»
Digilized by Google
H I S T O R I ^
PL ANT ARU
• LIB£R VIGESIMUS PRIMUS.
aUI EST
: . Dc Herbis ladice bulbofa donatis, iifquc ai&oibus.
Evhs quarum pl.intiil.t {«trtinafis bi^« leu bivalvis, (eu mavis bints ooq']cdoni)>as
inftnifta non eft, led unicS nntum vel nolU ootylecione &hoi.fyqiaa& ^OW^
Smt vel 9mt imperTcao leu (Umifieo, vel flore perfefto (eu petakite Haf vd fiin^
r,n'.icc" b ;!l>of.i, vel uiberofa fibros.i\'C, quas bulbofis .iflSnes clicimus.
De buibola radice prfditis hac in Parte a^emuj^de Bujbofis a£^tubu| in lcqucute. , j
r. i".cl'o
P A R S P R I M A.
'DelkrburaikihiJkofafriMs.
RA<licem burooGm voco quae unico conlUt tubere (cu capice, fibras multas ex ima fedc fcu
bafi emiucnte Non me latct dari eti;un alias herbas prater e.is qaas incdleSas velicm,
qiuniDi radicibus hzc definicio conveniat, ut v. g. Ranunailo tniUwfb, verum ex in <li>
verfb gBnere (unc, quarum (ci plantula (cminalis oinis cotyledonibus inftnida eft.
ITiijus anteni |;eneris hobe plantulam (eminalem unioo tantiun coivledone donaram obtinent,
& .-iliis prxterea infignibus noos a reliquis tuberofis diffianntj niminim tbliit fine pcdiculu in loogi-
pccalis, aut certe in fcx lacmias ad ntai]gines
Hc vel iuitt bulbo fquaraofb, (eu ez ^fcniNB itnbricatim incumbentibus fquannt compofi» ; vd
IiiiB»tiiiiicM«hocen,«xjpJuM^ (eunmici^in orfaem fe ampleyantilMit onagmcntaibt
vdtertiohilboibQife, ItMtanttl ooadnni» nec in (auamasaut tunicarum invdncn dinti.
Seaindi genens plantx qoaninlMdbiaurieaiiiintaindi pofiimt iniiaveolenie^ teodmnnlb
aut nunus gravi pncditas.
SEGTIO PRIMA.
» * De HubU bulbo fyuamfo.
SMd rMJki Mb^4 i ffUBm cm^tSiS,
Herbc radice bulbola donatz (unc vel eadem iquainolaj vel cimicati, vei fblida,hoc eft fuhftantii
onnnul» nec in tunicarum involucra aut (qnnHidirifi.
Qp» ladiceigininfiifiiiic dividtpodiitfineMq^ianimbulbasaimpaDitariiqptm^
'F«Ai^ Hennn petalii
SRtffmiim, floribus etiam ipfis eredis : Luium Vulcaiie.
lE^huit flnrilynijfiipenAili» feujdeoiMniniifanrihnt MaaTAOon, iMimn
flan Ifyirinililt Hvaciiitihis Li&trotius jbbM»
Digitized by Google
Lib. XXL De HerMs hMnfir. 1 1 05
P/M*cwrii'» &i niaioubji r.Mjoic, ol.iriorcs, caulc
\Sufra fieremffHrj^tntty floribus ipljs pendulis caulcm COroos inftar m cvkn dagBIKibcB. n.
< dice rulpcm olence: Corosa Imftrialis. — »— «»«1 n*
fimm tkjfrfmm ttnmMU, flohbus pvvis, deariiun imiairibui : Lttiak I^kRsicttKi
Bma duntaxat,\tmSiatt floRi Tulipae, peadttlofia deoiium notiin;, qule Miofe; f«iTiu
LARIA.
HerbzradicebuUtola tnnicau fimc velx^vra/MTM^ flofculis nmltis d fiimmo caiiliafaft^iMwtf»
: itMnnbenam auc oorymbam dimiM ; V8lodo(t'nullo anc mmus gravi omSkx. *
C.fi. iC|^<c»tlut9iivcnaI.
7. H.
R.-i'J/x bul!x)fa, rotunda, cn^, diverfa i Lilionim rorma, eftenim comprefla, exmagnis
crafl:{rimis& fiicculentis fquamis conipa(fl.i, colorc mtercium albo, nonnunquam eciam
purpuraiccncc, (ipe palli<lo,0(iore^i(lo & virolb, uti &l fblia, Colchicum olcntc Clufio
vcro hircum [iw^iir fotiiii vulptm] narcs ctiam procul ferientc, qui eruJt binas & amplius libras pen-
deatem. CMUm tollic linguJaretn^ bictifaitalem aut etiam altiorem, digicili crallitudline, infcnore
narte plufiiuam pollicari, nrmo, innisfnngolb, viridi, rottmdo quidem, adcubni alcimdinem
ftriato, foliii raagna partc ftipatum numerofis, iplendore viridanti niccntibus, Liliaccn, modb x-
quali, moiib conriifo ordinc cum ambienttbus, nullo nixis pediculo, fed latiore lui p.irtc'cau]i adna-
tiSj ic.i ut ajjpcndicos p.iuUum emincincsabiis propag.it i ciulcm reddant nonnihil angulolum. Sdpia
.autem dcnlius hoc folionun agmcn caulis ad pedcm, nonnunquani etiam aibicum protcnditur
dus, fincfbfiiv gcaciBorquiminferiiu, & teres, neque ftriat» ficviridbiedlxvb & purpurafcentfa
cobns. Serpentarix inftar maculo^, qui m fummo totidem neak in aqgolcc dellnit quot flores
fiiflinebir, ncmpe binos, temo», quaternos, quinos, (enosaut plures, omnes Verequafi arqualitcr tc
contr.ir.o fitu n.iiccntc;, liii}n'.l olq, intcr bin.i foli.i, infcrioribus longc mmor.i & anjjuftiora xquati
fero longitudinL-. Quuin Hoics pMnium ciuinpunt, inter folia latent, candicantefrj, lunt,'dclnde
pauLitim incrcnicntum (umunt, iin.\ eti.im fuccrelccnte c.i cuilts qtUT illos fijftmct nuJa p.trte : flo>
rum vcru pcdiculi, qui lcii;unci.iles, m augmcnco deorlimi mtieduntur> d quibus dores peaduU <?int
draimcarca, regum coronas imicari, Liiii candidi pin^ ftunneocoloie i^tilantes rLobelb ex phoe.
niceorufaenccj] paculi, Icnisconftant folus lacis, per extremum mucraaacift, pulcnn ftriarum fata-
ratiomm five purpureamm difcurfantium piauri vari^ads, lactniatl cx(url fabinde liidcneibus,
ungncaucem finquit Clulius) lii^ulorum pecalorum nonnihil foris erainencc, Sc ex mgro purpu-
rance, quorum uniufcuiulquc fundum obfcuriore colore ptdum oblidec gcmm.intii liquoris marga-
rit.i argcncc» limpidiffima ScduIalSma, peitinacis duratioms, pofl: niultus cti.iin dics j refe^iotu*
£Lobelio Vifd granofer^ pares] Ea deuule tub&rgula nurcclcentibus tlonbus in albas laouias ab^
«unt. Exipfi» penims flonsumbilico prodeur.t pn> fidiorum numcro ftamimt candida ade& con*
ionfta, ot pro uno faUant obicer intuencem, apu^Nis maiulcnlis in Ochcam venentibus, brevlore
'trifido ftylo intcr ca latitante. SuDra.florcs CaiiIiidennoVttol!itar dodnintali pumnq, auc majori
amplicuainc/ foUis exilibus & angufhs onuftus : nonnunquam fupra flores nullus uiuiiculus cminet
le<l confcrta donta&ac anguftoruni foliomm coma : interdum etiam nnquitCiulius^ mihi lud luoc
liiprailoNSiionanicttscaulicohisfivenunnlnK, ledfaini» ceaii «acphuci, Ihis etkmfebbfiiMiifi
omati.
Flori fuccedunt IIHIQM trigona cnfua, interdum eciam cecragona ut In Lilio puniceo, quonim
fioguli anioli utrinqoepuman iunf» ficaJaa; exculib auiem flore ftanm iudiim engunmr qux f»-
cunda fiitwa Itinc «apita: Stmnm^^m fnnr, liliaoea, paulld obbngiora, camlagmola, lubnikaj
duplici fcric in lingulis .insalb ilij;c(t.i, quciii.uimoduminlilii geoenbu^fiec
llu|us planta: mulciplcx h.ibctiir va; ic:.is, nimiruin
1. liluim iive Corona InijKTi.iIia duplici corona C. Caulis cnim in hac pknta nonnunquam
fiipra priorcm lilam tiorum arquaiicer propendcncium lcricm dodrantalj InngiflKiine atfnllniiyliam<|
fiornm ieriem geftat, aliquandoedam oertiam, &tum demom fidioramoomam fnpefemineniem:
eas neto ftirpes unicum floram adiiiem fuMeqoeacibus annis pierunq, ferre oblcrvavi f mquic
Cnfius) ut peculiare gcnus non fk oenfenduffl, fed Natune Inxurianns quidam duncaxat lu(us.
2. Corona Impenalis Horeluceo cuiii lliris purpurcis.- qualem Cblius pnmo in loco dclcribic.
Vanac in nonnullis plantis florum color, cit cnim vcl nicaius mcer ucrumq, gcnus, vel ad priorL»
iecundivc colo;c!i^ cjii.iiu proxmic accedit.
]. lilium I ivc Corona imperulis mulciHora, latoq, caule C. B. Caulem lacefcere & multos
floies proferre^ aliis etiam ahquammulos plancis accidib
4. Ldium iive Corona Imperialis flore. pleno.
5. Lilium live Conma Imperialis fobk anguftioribus, non foetens Cluf
6. Lihuin live Coion.i Imjjcnalis ramola C./J, Tulai •ftVaiQ- clnf.
Hx alixque varietatcs quamm menunic Lobelius accidcncalet nobis vidcncur^ & vel fbii hixund
vd cokune 8c mufloiuo deberijoec f^edei diverfitaccm argnete« '
fibbbb Da
Digilized by Google
Libt^XXL Ve HerU» Mbofo. 1147
^rini crooel a(per(b, fijlum ambiunt cricufpidem, coloris herbaoei, oSam nultiiii Floi cm vcro
^xcipit esfnulum, tn.ingi ;!;!:;;, niici.iiTi-plcrunqiJC !ongi)nij fupjrn.i ;urrc cr.ifliiii & (iiic coron.i, alio- '
qiii NarboncnlTs Talipx c.i,M[i lunilo ; quOp in lc coiitmut /«•wf» pailiiiunij comprellutn, Tulipa-
rum (cmini acccdcns^ vcl^ ut .uc Clulius, Tulipx N.Arbonenlis femen qu.ih letcreni^ Hienibiaiuoed
inargme latiorc> in quo nullum, contr.i quam m Tubpa, germen oonlpicitur. ^
Florcc cum prcoociaiftus Tulipis, intcidum etiani Martio inhoim Spome qa9Ni(3artk pratis TMfw 9
ad Ligcrim flumeni non procul Aurelu urbc Gallic celebrt oritur. ^«^"r-
Duplexcft, altcra fpecionor & coloratio^ MI1II16 dtius fbrens ; alceracolore diJuriore cfi:, mx-VaiutMu.
nus fpcciofa Zi. nonnihil cardius floceoi. Obibfi luxutictQ inwrdiun flocem lenitnamni producir,
iive dodecapctaion. Hinc
Fricillariam fioic magno plcno C. B. Cmm, S^^. Fnrill.iriam flore daplid alncintB ¥mi, pro
la(civiencis natuiac lufu habeo, non pro ipede afiaua Fritillarix didinda.
Qui natnralem & ftalHlem hanc (pcdetn efle aiErmanc non variccaccm aocidentaktn 6c inntalM- '
lem, ob(ervcnt, an Ittfjus ieniiQC lan> oit» planiK liujulinodi ieiqper vdnMiinia expiiite floM»
producanc
j. FrttilUria alis frMox C B. albi» Park. alh flare CM. App. alc. Sc auit 8c cur. poft. *
Pnecedeotis varietas potiijs ede videtor qu^m Ipedes diftinda : iiqiiidem, announte Clofio^ oill> , «
les & fblia vulgaris habet fitiiilia, & prcoocids anil cum illa fknct. NiMc pnrcipu^ quibts ah ea '
di(lcrtj obfer.-.intc P.ii kinfono, hx (iint. i . r.;it:lis & folia pror(us tiridia funt, non i:t illius ima
parte purpuralcentia lcu tulca. i. Floris color albus, qm tamenin nonnuUis variatj mccnupaite
venis qmbufdani purpurafccntibus dillindtus. Ungpici pecahuum niides Ibfic, oofta cdam vki> *
dis meaium fbhum dividit, pcr longimdinem.
Ifi plenfque hujus gencris plancis tcdula: quardam obfi:uriores apparcnt, in nonnullis etiam color
paipuiaioeos diluior: undeinanifiiftumeft^eBS nonaliterdiferei vulg^uibtis Fricilla^^
alix plantB flore idbo iniadom Taiianteiab eH9em flore lubro Td o(^^
ruraucer & ufit,ite prxditis. Hinc ncque Fririllariani nlbam ex phxo purpureo teflellatam Lok. A4.
luM.i. cujus tios inteme rubicuniiior cft, unguibus albis praeduus, a vulgan Fnnllaria Ipcde d*.
hUUIII 4
AMUfTM ftr^mm atn^mfmm C B. Jbmnws finiiim Lok Ad. piit.a. A»
Lobslius hanc (icbrcvirer defcnbit. Serotin.c X.intonicac flos pulchcrrimus eft, & (aturariora ni-
tidioreque purpuro-vioiaceo niKro coloie grariifimuf . Parkinlbnus (iiiius, (i modo eandem incelii^t, -
hunc m ntoduin.
Radtx hu)us nonnihil rotundior eft mag^ue coada quim praecedentis; cniJit brevior & humihor
QDam alterius cujulouiique Fritillariz (pedet, folit infwiijs unioo vd altno donatus, (uDema parte
^hiofaw crihlifre jjundB» hitiodbus» breviotifaai Ac albidioribas qo^ rdiqua, Fritulariae lutex
wlib fer^ iimiUbus, imer qme exic pedicolus fitnm fnllfnens deorium nonnihil nutantem, (eu poniis
grordmi CKt.intcin, quim vuig.iri^ .im^^Iiorcm, & rntill.iri.r Iirtc.Y flori ni.ignitudinefere jrqualcni,
toris oblcuic cincrcum leu per tocum cx cincrco fulcuiii, intcriusatro-rubentcm, vanc ilnacamlcu
maculatam. Hxc CpeciC!» neque radicc libentcr lc pi opig.it, nequc (emen perficitapud nos.
Cum prxcodoiibusfloict: Flos autcm e|us citius cvaneldc qulun cujuive alteriusFririihiHb
4. FrHiiimm fitn btm fm»
Tmh
7vtf<//i.-f/» liabci rotLndiorem, minus planam feu compreflam quim fuj>ciior.i t;cncr,i, mcdiocris
magnicudinis: tatdtm ieiquipedalem £<: uiterdtun alciorem, /e/i» aliquaniniultis, oblon^^is, lanuicu-
.li^ exvitidi cafib (ea albicancibus, Fricillarix nigrz iimihbus ied duplo an^uilioribu:^, veftitutn :
JVmm mianicBhiH^ ohtoognra, FririllaiiB nigiis figiiF& fiii non vaide diffitiuism, pctalii tamen
minoclbMflc muoronibos roinnmoribni, nalBdefeneK viridi luteum, niJBs neye fiwis negue iiwrf
nuculis ieu tcilellis varie^atum, /«OTiMMr|Sc apidbus intus luteis. Semen primi genetis (unila
l^ancin hormlo nol^ro Cantabrigix aluimus; Ad Fritillariain nigramaccederevidetur.
5. MtUagrit frot FradlsrM fisv» J. fi. FrdU. ficrt Imto writ fivt fim&ma ParJc Firitil.
fimmnMtmmiatti^Hiia»C.B.
Aflurptad Aiadinem piagcieileiiits ^miam, fiHlt dnewl^, latlBrihB^ hmtiBiilait oteifiBB»
bus; fimlntt ma|oribus, quoriiin pocala flavi Smt ooloii^ 100» macnlil ^jftStlOci^ illptini oedio'
nervo prominulo & virciccntis colorb.
6. Frddlmi* Imt» maximim IndUa ParL Mdtagru fits maximui Isaiic.tf Eyft.
Tmk.
Cmdrm iiirrigit teretem« ex foioo virentemj fi^ ^uot UtiuiicuUs breviorifaoiofa&nq, qwfaafi
fiia cum amplexanmr, ooloris obfcur^ viridis. Prop^ (ummum caolem, qui deorfiun nonnihll in-
Cnrvacnr, (blu cxcunt tria vcl quatuor, i quorum linu cnicrgit fioi, plunmum finRdaris, qu.\m
pnecedcnds longior, doorium nutans reliquomm inibirj ooloi-e c luteo obicuro purpuraicctuc, nu-
culis parvis rubro tefleUatns.
ScroficpoftieUqoastandemomnesflonc
Bbbbb i 7. Millmia
Dlgitized by Google
HlSTORIA P L A N T A .R U M.
pert
7. 'RHiUaria htta junofolia, Lu/itMueM Paik. Frilil. angufiifoliM vmriq;*ta Ktgn$
CB?
CmU airurgit ccreei, oblongo, teiiiiii8cinliiiiio»jf&fi«r lirm nblongii inguftis & iere jiuiOBjs
veflito. fiorcm cdit parvum, luceaiq, inaciilBtaiiiefi nihris ccebrionbus {cgtncnutum qnki quodvit
aliud rj itillaiix lutw genus. ^ , . , ^ „ , •
Friullara Lulitamca Cluf. cur. pjf. huc rcrcrcnd.i viiietur. C. B.iuniniis t.imcn difhnguir. & rc
ven DOCx nonnullx iiuic in Cluliana liclcnptione qiu- non bene convcniunc, iiinur\un cauib tirniusj
felida bena» colorflarii £am pirp. oblbktiis, m veaas qpafilam ad extanas ocas veifBiinsdir
IHnant-
8, FritiHaris flere miturt C B. //cm fiwri/ f«ntmm ftnkm tx flavo vmmihm eiofiiem. Me-
ieagrit fivt Fritil. Tjrtnas fiort rmmrt J. B. ittm Melea^rit ftvt fMtil. AfpiUmuut r»>
flexis erit ejdHetU. Frittllaria V;renaa f.ve Apcnntne,'. P.u k Fritil. AepHUHUt» WMHr
flere luttt ohftUto Ger. emac. Ct)c biarli jrrittllaip, o; Ilcatijer coac
tnen.
lenis .ijc lcptcnis foliis ieptuS) ex viridi dncraccis, quaiia tcrt funt in aliis Fritillariis, in cujus fijtn-
mofaltigio naicirur flos, aliarum Fhcillariarum flore minor, (cx pctalii conflansj qua: cxcinus 01 as
• naaiiiiul rcflexas habcnc, ut paryi tintinnabuli iorniani cxpnmat, quorum tcrna cxtenora iucenus
- angiuftiora funt, onima obioleti {bris colons, drca oras tamcn ( prxlcrtim mcetiora) venis qui-
bulSaun flavelGentibus diflui^i inteni^ veid ex viridi flaveicencis & fpleiuientisLi mediis porro
foliis ad tpfos ufquc ungues ( qui iinolem colorem hAebdunt ) plurinus maculii unmtc purpura-
fccntibus teilellatim difpoficis notata. Ex umbilico prodeunt fex brcvia fiamina, longis apicibus pal-
lidis pi-xdibj trifulco itilo d tnedio Uionim jprocedente. Odor cjus gravis, quali Plulli odorcni
rei^rens, & pro^dmiadcumQii in Spetola fietida pcrdpinr acoedlenSk Semm Fiitillatise vulgam
leinini nmile. „ . , •
,lbi eamm porro Fritillaiic plantanun qux £ Pyrenxis montibus eruuntur ( loquitur Cluiius in h^. ■
«ff. «/f.) floribus nonnunor obiervatur diverlicas quam in illis qus vulgares in diveriis Gallix pro-
vmciis reperiuntur : nam licct omnium, ( quos raini quidcm videre conrigit ) forma quodammodo
fimilis iit, fex viz. petalis conlbns, eonimcuc terna uitcrna magna ex parte cnbii5 cxtcrnii linc la-
ciO(a fiCaropliora« quidam tamen flores ilu rcpanda iiabcntj n. e. iliorum extiinas oras rciicius,
Jlioaiwlbnni vero ore vel noa fiuitreflexs peninisi vcl cot^ quim minimum : nirfiB illiflores qui
aamas filiafam oras f«flexas habeat alii aliis ianiratiohs fnnt colohs, quidam etiam ade6 Ur
nrinciqpivideanniri pnrfertmi excerna fidionim parcc, qux ncc fplendet, nec tellellis diftinfta
appaW»atiotemlpurpureis quibuidammaculisdiftincla vcl trcquennonbids, vcl minus frcqucnti-
bllS> aut magis Ikturis, aut dilutioribiis, eiquc Ipicndct. lili vcro florcs qui folia rcpanda non ha-
bent, vcl quoruni orx paululum duntaxat iixnt rcHcxx, cxterna partc urpluriinuni virclcentis lunt
coloris, internd autcm cx viiidi Haveiccntis & iplendctitis quah pamc prxdicus eit tcnuior illc iericcus
pannus. *quem vulgo Ti^(<xr nuncupant, ex ftms & viricubus lehoeis ftaniinihiii ooncextii^ Mquein
illis reflelwnim illa diAmifiio obfcuhor apparet. ^gulonnn ancem folionim ungues interni non-
nihy cari liibviridem maculam impreilam habcnt; ex flohs vero diribilko fex alba flamiNn prode*
unt, quoram apiui pallidi, inter qua: trilidus cxilit iK-Ius paiJIo fupra flamin.i Icfc cxcrcns.
1 lorcnc paullo ferius quam vulgares fcrotiiu: Friallarix, & lemcn icrunt in thecis (eu capitulis
triaiigulis,vulgans Fntillana; inilar, planum, vulgaris femini prorliis fimile, in quo nuUum eriam ger-
men conipiciair. Intenlum lucc puou binos flores in enlcm caule profert qoeniadmodum vul-
gaik
, 9. FrttHLtri* A^nmc» CIm/u & Boi^vn fetetina^ i. t. FritU. ftrotimi fitrihm flavovimuihit
^yidetur Lobclio Adv. pait. 1. onadrare cum varietadbas Fiiiillaric nigrx: nontmHaetaipennoCK
redamarc videntur, i. Quod in fiorum pet.ilis dorfi ncrvr.5 cvtubcnibat p.iululum .icquc rireicebiac.
1. Quod pecal.1 omnu ab imo ad cxtitmas oras oblolctx purpur* radiis, liib quibus nonnihil flav^
conrpiccretur^ciiilinguebanQtf. Q^U fclia amaikian magtfvie hetbtoea. 4- Teaerior erac
& fngoris impaticntior.
VSrtu Odorc Frinllariz quam Ctniius Aquitanicam vocat lurmorrliagiam in juvcne Bdga ^prcilam
oUervavi Lugdum Bacuronim. £ft vcn& cetefrimi odorii^ cui iimikm putidiffimam orum i^irac
S.PauuQu4drip.Botafi. ClalTa. p.8;.
10. FritiUaria umbciiifoii C. B. Hifpanica umbeUiftr ^ 1'ark.
Fntilianx nigrx haud dubi^ congener cft, adco partibus omnibus ci iimilis eft, major dunuxar,
quod fbrrii folo Ixtion debeoir. Fores m faffigio quatuor vcl quinqoe fimul pcnduli Coron» Ln»
* perialis inftar caukm atiAjpm^ oolore iantf £avo-viridi, nibentibus maculis nocad, foris va^
cantes.
*FiRillam IL &u ramofa c. B. icem Fhtillatialll' fiu polyambos flavo.viridi^ fi i prsecdea»
lpededi»ramnobis ccrt^ incognitjc liint.
••' U.Fnol-
Digitized by Googl
II. Fritillaria Lufitanict Cl»f. cnr. fo^. ambigcre vidccur intcr rricilLiiia> vulg.ires & fritillarus
nier.is, liqmMem pcralonim mucroncsin c.i non reflc(flcb,mtur, colori^ tatnen crant fbris purpurei
obloleti, in vcnas ad cxtiinas oras vcrgcntcs dtfhnrti. nullis m.iailis tcllclluim dilpoificB appareii>
fibaS, fingulorum mucrane tx yindi paulJum flavcfcentc. Floris n.irs intcrior lubflavi oolaraent:
^jia|jiyirtj& firefcemenMWillinfeA. la florc odorem nuUum depMhmid^T^ ponntfjiffiiM^
II. FritHUria mmima fluriiHJ fiertiut CK
A Sweitio pingitur.
tt. EritHsri» hibataMiadM ukU, nfarmit AS» Hott. Reg. Pamgc LmyL ||af,
Fritillarij: flos (aii^irc P.iti?. Rcncilmo) non tantum ardcntibus febribus confert, fed & ledanda: Virai
fid ex hujus lucoo fit unguciuuiii .nl circinoniatofa ulccra prarftantiflimutn. Vim jpfjtereahic iitot
roboraiKii cordis & cerebri non p.uuin pollidcCj nicconiiquc ( ut me doaiit expORCOdB) llU^aK
tneminfiingic. . Aqaa ut decet dcitiUau ocolorani laJkmmactonibus iiiccurric.
Cap. IV.
iitrtmm Qmnbi^ maaJstim Parfc, Mm» fim U&m it CaiuJgt tiimit rrfmm fim »
m &ri muidit tj^trft Bry. . .
AMb^eie Tidetur intcr Lilia Horibus reflexis & cre(?Hs. FcJut ut in iKis pcr interv.illa roca-
timcadem ambiunt. RaJix p.\rvi, fi^uamoGi, fibns teniubus longis ex inu fcdc dcpcndcn-
titoi. Csulii (atis crallus^ lelquicubitalis aut uaoe,f»litnim lonjgorum^ ai)|;uftoruni, viri-
dilBntpMdiJnimeainenquam in MartagoncImDeriali, tt^fiei ntqaadmpyd per lncervall.i fcne
ciRoUriter dnaus. Ex ruprenw folionun diciw uni cniiiyaac ^ttlBn
nibri potnd parcs, fingulis pedicoBs loofi^ tenuhtt fi^ daaifini M^olil ineBiT«i« polchfD oo-
loreflavo (eu aureo tincii, interni partc maculis (ctt llnv Aip.fafpaNQ^pAV GUm Qx ' "
totidem apices luftineiuibus & piftillo in mcdia
CAi. V.
• .* *
^llium Lacinis i Gracco A*ieMr dcdudiim eftj ^ litcri in / mutatl }
t. iMkmdtmm <3er. AmvdMKty^ Rirk «0m»/Km<ririb^«iijniM C& #MnnM
Florum debci.T Liliiim ex r/i</;« biilboG, multis nucleis conflante cauUm r;irneit rcc^uni, cubita-
lem £c felqaicubicaicnij vel eflim alriorem, lingularem, ceretem : cui ab imo aa iiimmum adnaco
/Sfi< nnyopedicalOfOUonga & lanufcula, vinJia, glabra & fplendentia, Tosiitfaiiiinuni-cnkni
finfin ■dnnmfie anfliftiow. tUm in fbpo (crie quadam pluns^ noneodein tempoie pandantari
odoirit fittvitate ennna, oolore laAeo, lenis ^nguibus repaiulis foliis catarfium inutaci, ui quonim
roedio fiyUmt lon^^iurLuIum. c\ .ilbo viridanceoh oifiiknm drcamftant jtmmm, feliisnnmeiDgecO'
lore paria, quibLs avua inlulent crtKci.
Stillatitiam floruin aqu.im d.in utiliter potandam xgre parturiciuibus, &L ad pellcnt^i. {hc^.nia Vhtk
dddico crooo & caftia lcnbic Matthioliis : Crocum 6c Cailiam ad augendani pencrrantiam addi non
oonoeflerit Camerarius ; qui aquam ftillatitiam foiam adhos uiiis emcadifimam ait, undenon ce-
mersinaliitaflfeftibusaandam. TtagpiduoaatttiaaKiileariarBlMiniereammolinm^
exalianimfemeatia. SchrtKleTiisusdscrdiriefleinaffeAibaspdmonnm,amniata, tnffiflcl^^
lcribtt. Virgunculis familiaris &: expcdita ell, ut c.i frcici nitorcm concilicii^ tMlwlumCMnphont
OleiTartari pcr dcliquium delbllati m ca diilolvcncibus. Sim. Paulins.
Oieuni e\ tlonbus pcr mlolationem fic. Cavcndum autem nc lolia rclintiuantiirin oicovecere ad
qiuiuiccim dies : Cunienim cou planu turgcat iucco mucagineo, facde pucrelcunc^Sc okumjam re-
cblecnonL3ia,qnspnmabomtatisnota eft, fedgrave & fotidum quid. Safficaci^nurniduiuibqno
exacto tmponanturalia, tumdeniqueiterumalia. Suflicitenimcertiufn repetiilC
Hocoleiim nUximas habec vires in quibulcunque xloioribus & afiedibus frigidis: tenfa remitric,
dnra cnK)llir, dolorcs feJat. Uliis ob id cfl in dolonbus colicis & ncpliiiticis, in plc.irici.1e, £vc.
Ulus ctiaincft in induratts ncf^is prxcipue, m Ichirrho uteri indc dcpetuicntc nienhutii uiora.
C. H^mMmt.
Ruicis uliis intet-nus rarus oft, extemus crdsrior in tumoribus lenictidis & inawrandis, in clavit
podum tollendis [axungi^ vecereexcepcae & illici ] in pudcndis parciirieiKiuin emalBendis, m anv
btiffibeinendjmdis^&c. ScM Bbbbb | Scaounft
I II p
HiSTORiA Plantarum.
Scamina exliibentur ad &diiuruiiim paitum cumaqu.» yc.licji.r vcl Imnli. Jdtm.
GuUdnub Coderus, Eliiabccli.r reginx Chirurgus, rcrc.cncc Geraxdo, multos bwdrqpe laboraiv
^ GtQavkndicis ruccocum fariua, Hordeacea mixca pane luliccc ex ilhunuodinuw <)Ml|edoi^gro
^ menicm aw Sft JKlxkNmiits cwiianiMt exiubito ; quoiolo &iiao aljo,pui0ik'par ietnm id ibb^
pus vcfcerctur. '
Idcni eo.lciii icrcrcncc, R.i(^.ici5 n.Hi: fucami cxprciPam cum vino exlnbitum ■& per duos trffif
dies potuin vencnum pcililcntialc expcUerCj & facere uc foras erumpat in puftulis & vdics ctittm
exRrnam occttpuinbi&
S. £r/«NM 0ttmii ByzMtmim CluC Parfc. Gcr. Ltl. aUum fieribm JePenJemihu fivt fatgtf
wtm C. B. Stitm Zamhacb & Attrtt^ Cmfimum/ttitmmt mt fim CloC liijl. Ij.
lium allwm Sjrt«fum Rauiffflfit J. B.
ciur.
Kiiii ^ibi genps vulgari piovioi^m : Ejus tamcn tauh licet vukari non krevio^ i4ilweinuis
C^rr^QObqi fifmliP'^^» r^rioobufquc & mihoribus folus (cpci aeprcheadunniry^^p^Uqtie jhfCt
p«Mjio ntipORB, wa^imm ac vulgiiFis flpres<Kbr«ci. NonnulUe vero radices in eamam molet^
excrc(cunr> ut vix utraque manu comprdiendi pofluit.^ Htirmn nouuiIU in plano & Jato cauk
fcx.igcnos flnrcs pror.iL- iinr. I.obclius in c.uile pilnnaris hdnidillbj ImmatM» f>wrirjfit^^ Mp^^
plutes ctndidjffinios ii.: lLiu.vilIiiiiiji flores oblcrvavit.
LtltMm TtAriim vel eroceum majmt R fmfurfi-fnetimt majia C B. Libm mirmm Ger.
Park. fini. HmM/mCbfm^mm Lak ■ - .
J.E,
Par eft inigmcu^^ filio albo, nifi quod fidia tncoadka viiam fim lats, «c finnbra, nervofi.
ora, atro-virentia, fplcndentiajnngior.a quim i;i biilSifcro Cauhi m.ici:I.itus, b-cubjtalbj funiniitas
m pediailos aliquoc ficcffens, linRulis lingulos inKircntc^ riorcs liininet, Liluccib nuetiicudine for-
nta foliorutnquc naincro linulcs^ vcrum colorc rutilo coruicAnras, Intttracioribm intusftiglBadl loii»
4a(i. B4idt3( ijtt^l^ ^boi^ ^ iiyuanus compadiUs, alba^ cx qua ramuli repciues novos gene^pt
bnlba^ ^
NuiqQiiiiljNpil fsnsm pmraoilt («eQe M^nhiob) in IcaHa, quandoquidem drca meirem in
vi| '^m fianfif» puii^ in rncyiofaw&m valUbwwreo oolore emicat. Nos ia IvlifisiiiMa Near
pgliii Bncl^CMnf|ldii|ep$^ .
CLf.
Longo & prj»lto allurgit tMult, vald^ dtbtes fet flore^lerotmiqae eft, cum Lilio albo dunuxat
florcns : in quo fex.igeiu^s alicjuando flores uni cauli inb.rrenfcs obfen-are mcmini,
Hanc Ipcciein Ciuiius vulg.ucni ti: oimiibus notara jcpbit. Parkinfonus quoque fub Lilii aurei
dtulo hanc defcribcrc vidctur. Nos .1 pr.rccilcnce fpecic divcr(am non putamus.
Huc fbn^ refcrendum eft LiluunSaodigs c(4ore polyanchos C B. cruentum ^oly^odios Bin.
inMi Park> ftfftmmtmim Oflr. cmaCi
J.B.
Squamoutus bulhMs (anJem promit ansulofum. ftnamm, alcitudine (cfqtiiaibitali, cui temere
numerolii adnalouxurj atro virore fplendentu, perquam angufla, fecundiiin loiimiudinpm ner-
vofa. Caidis^&ftigium tn abquoc pediculos firmos, pundis rubns variegatos, modioe furfiitoi divi>
dinr, qiMKnm unicuique fivj inlidet laliaccus, colore ex mbro iUvelQeote crocco, folta incus
lolcata 8e Uturationbus piuidts notata habens, odore litaTi, fimmiMi & fifiill» flon concoioribus.
PifCOQoi' cll prioie : Siiigulai c etiam habcc luc pfal^ qpit^t^ttH^ bv|bo oblijnft flc in
teiapropM^ivs liib gra^vAis mo4o ipargat.
Bwesiim^aahoifucolinir, .
6. liftwi» enmtiim Utifolmm ]. B. itimtim Hntaginh ftlh C R
7J«/iiJ inniticur omnino t.ili IJ.J.UI l.ilium .illinni : c^uU vero donatiir, non utwrtdiaLalia, craflb^
cjui //ern» producic unicani, ci ucntuni, li;.v fulib htb conflantcm. Cauli /'cZ/j rara« vdd^Iata»Plail«
tagMii iimilia. C Baul^us dubicac an dccur hujulniodi planta & quj;n.iiii lic.
7. LiUm hnH^tnm Utiftbm hultiftnm «4» J. & ParJc «ancma hlkiftnm
Ger. emac
ClMf.
Bicibitali intcrdum illurgi: <<3»</<, hi mo, craiTo, folu» (cpco Liliaceis, lubacris, in luRUnls alis craf^
fiorcs bulboa gcflans 6c ainplos florcs rubios, lilio punicco tnmon non bulbifcro concolores. Te-
oenores liujus piants aiuc quini Hores ferro mcipiunt, buibis fecundiim caulcm mt»- foha natis
. iVMi miniu donatc (unt quam reliqos dui ipecies, ied quando robu/liores (unt, iloic(que alwiuoc
amiis protulcrunt^ rhx, niii in iummo OBnfe ufai ia alas dividunmr 6t feninimm flota uaj/am
qnlbi na(ci (blenc
^HrP»* l-jnrcc hrc pl.mt.i c;un dii.-ibus fub(cquentibus Junio, .ili.i .ili.i paullo ni.itiiriris, fcnicnq, perficic
Augutto. iiulbi in alis h.vrerc (blcm,donee vcoio aut concadu cxcutiantur ; imb intcidum piantacad-
huc iniuTcntcs hbtas dcoiium fp^Aiy** agMQ foiftiitttanqmni oA cammurnfm matrem ttrram a^
rMtcs^ &illiIecoiidicupieiuei. laronkttr
Dlgitlzed by Google
Lib. XXI. . Ve-Merbis btSofis. nyi
Inrenuur apu^^ |,oh:lium ui ioooibjK >fiR«gqa(»ifiiuimangiiAifiiUuBi».C BtaiUiioLiliuni bi|l* ytn*»**»
tafertimang^ltiibUum didum. .
Cluf. ■ ■
Vix aibiolcm excci^it .iltitiu'.iMcm ; cau!/. eciam ef> hrnio, flriaro, ex viridi nig-ic.mribu? f.'i;s
prxdico, qui' tamen cum lummo caulejnoha UnuRtne puba/cunt : £|us fiettt i^pao ruborc non
nitiUnt, at in ruperlore, led tm^b patlelcunc, 8c Lilii punicei non kdlMMli llia|oris colurcm plu<
rin^aooetiant. Fjiit iiinlrifrmf rml^^f "•"^ "-^Piiir fiif tritint minnrni niii in fiiminii
alis gefUre fbknr.
9. LiUum bulbifenmimmmC B. Park> Mk^tnm nftnt J. B. cmtntum fttmuiiim caitlem MMu
J.B. ' » *
Ibiter Li&om bdbiienim nMjus8c incanora mtm eft magpdtudine, nonnunquam cttam [Mimum
Xt. BalhofipWpmaiB onm nli^w ImiM gpMiis cboMpk. OReium cmIv firmos^ ftriatas,
alts [duws caukm infinmorem &. gradliBiMi ai amibiii]. ae mejor 'multD^ maculis nigm
nontus, LinuRinofiis 8c in alas dhlfus, /?w« multf« profcrt amaenos, lilii forma, necnon alitnu-
tenuscolorc, cx lex repandis aliquantum pcraliSj muito oroOO'CinAi$, intrinlccui multis Iins a^f»
ratis, (qua parte&a)lor tolii medii dilutiorj pun<5lifc^ facurate fanguineis notatis, cxtrinfccaslinif
ginc l^iproiun&: quonimiioimBlkjclatiorein, latiaremj laturatkMiteiqi coAam, profundo tttnHEC
adiaimlmoa^balMiit.: modiuni fieaEm obnciant r^^rum iniW %ni /Rmwm, pfiUlitm^ m-
qu^rum, eodem cum flore ocrave pnEdita. F)l'm fcrt Mamgonisj qQonim a!is biilbi frequentes
infiticnt. Raduc pleruub i Ucenbut fropagines fpargpre kAtt, quae ad (ingula genicda in can-
auio. hulbos excidE«ttte^ fi^binde novas in drcuim plantas pioducnni^ IM-idBA miniKii qoa
, bulbifcri modo. ' ' ,
Ferunt omneshxc plantac in capidbustrianAulis Cimm latum, cirtila^ineam/ fnbfufcum, flaem^
admodum Ufoimvul^rei quodimBibrileeft, ibd (lu etum gciwispuiuas pro6brt, vanQ'qiee
exb^bdii iBidis natucreicuttglaBBEioaa^atnuadd '\. '
Hxc fc pi rcolens /^ed» in inaataais Auftnx&StinKpmria-i^eMM^Pdlc^
rior mveiicu. Cluf. ni. • .
Soknt verocam lue, tiun aluc non liiiMwiii rnm |dWHlB-fcllMllf|pBPjtt1>faiiOT iftC^imi^ ^
4&imtcisaiiiBodum inieftao^&c. • " ' ' . ■ '.
.. . . .-, .V-..-V ..V,l..^^'».'* • . 1-.
■8 ■ ' ' •' . ■ - . .) .—
*e A"»*» Vt '
I " . * 1 • » -
HUiiK bulbr^ I.ilii mini.iti Byzancini vnW fimiliseft, nifi quod plcrunqj major, &exma-
joribus, CTafEonbus, faporis inicio vifcidi &c aauoli, mox aucciii acerrirai, ac liogkvun
inftar An fcnmi vcllicantis, purpurafccntibui 'luamis compaiftus ; m quibus SoIi^tiw.
obfcur^ purpitrea densi inn>erfa, & lineolx quaKUm per iDngitudincm excurrcatescer*
' nBm litti (blioramoolaiemj formam & totum habitum armutantur, (cd longe anguftiora
fiint. Seafum ex bulbi centromranii^ dibim.virof«albicantem, biDcdalcm iciquicubitalemve im-
pellit, Florilim crcben-imis, cx mbniial aroeiceritibns, k tertia iiUprius partc ad apiccm ufque in fti-
cim longam congcflis, decoratudli Quorum nondu n aperti, iranxaturis Hyacincbi florc .ilbo Ro-
nbus fimiles, rcliqui autcm fblia fiia tam mira Sc variabili explicabonc forma, ut numeruiii eornm
liguramc}, enudeare haud valeret Autor : in quorundam umbilico firii» longus, quadrangularis,
ant^obtulus ficyebicnftAaSiinalionim^oontrarb.K&xai^ Sf^pi^e^ multis orbKuMbus «rAi
oonjtm^ globnBs ooneraftos appaitbat.
Defcriptio ca ili!^ nd imaf^inem piAam k D. JtBVerningh miilam componu ^
An Buliats ruhtr Vrovtimt. BeH* Sfti tJbue imtegmtm yfimmefm Swartii ?
N.itir.mi calidam & Ax.im, ara, vim abf>ergendi & provocandi habere [nifi {|uid virofi illi in- fftWi
fit] cxiilcikno. Tres auVbuanior hujus bulbi ^uamas cum lumnihii camis opodiz ramelioQ cani
devorandas objeci> qui elaplis quibufdampimfiiinfitpmliocfefCiilnm horismidiaiii teaoam ccaC
lamque ^tuium evomuit ; tandem 8c maieriam pimiiinfim per alram rejecir, 'quanqDamiMB &»
magjnolanguore. Jec. Brtjnim in Efbemir, Qvfmm. Abo.^, fic 5. OhCij^.
fi
Cap. VO.
emac
Ulbo eft LiIi.iceo latis fimili, ied minore 8c oblongiore, aavefceneejit Maxtagoms.
aut plura fcrt iblu Libi albi (anteqoam in . caulem abeat.) ftliB «BBuaj ^^ffly» nieqiiB
caaUs exilii pede brevior, nMbas florei in fummo (nftinea^ HraouAi ilHlKlv^mui»
cupaa
Oigiiizeti by Google
Lib.XXI. T>e Herbis bSofts. " .1,5^
Ijlinm flore natante albo j^. B. floribus reflexis albis noa pmdats CB, ijl^inmmit. flora
aliopiiio Cftgf:
Non fpecics Lilii diftindla, (cd accidcnt.ilt; linjus varietas, a fcmine orta, nocni vi iL-riir. Hujasin-
quam> non primi generi^ uc yulc Parkin/baus. Florumenim getnmxt rcfercntc Cluiw, ante*
qium exoanaantnr, nmlnxairiidl lannginc lunt otfiae, qitKuiu eftac notisqdbiB Iwcgeam i
prioiediftiQgtiinir. •
IilhmfloinlhreflexisTatiisC.ir. }. e Liliummontaniim fio fylv. Cluf.
cui fkKanteqoamexplicMiir fivKcaineQ^cxpiic^ purpuccisinfiigninis.
Lilium floribos renexis albls pundatis C.B. i e. Maitagon floccalbo mafiilrfW' Tgrk. leem
liL flor. reflcx. polyanthos aib. pun^.
Etaliasquasrecenfent vanetates C1u(mis fcljObaiiis, pro accidentalibtis velliujus vel przcedentts
ipneris diflerentitt faabenuis. ParJdafiMuu pro prxcedentis diffefentiis repocaCt ob nocam charaae-
nfticam quam cum eooomnninem obcinent, ea autem eft, Iquamas radicis eo modo oongeftas feu
4. U^mmBjzMitmm MiMMNiMrC-B. ittm Lil. Byxumt. mmttHm pefymtiei C B. fimmh$uitt
Ex rniUtt bulbofa eniergit umlii bicubicalisj mintmi ieri craffittidine, ima paite punfUs ru-
benabus guttatus, octera virelcens,^ concavuSj paullo poftquani <^ biilbo eluclatus cft radiatas fibras
circumquaq, cmittcns : perqucm frcquentia oriuntur /«/»<», indigefta, Lilii Martagonisj IttiaCa, acu-
miiuta, per marginem nonnihil velun piloii oftentantia, fapore olcraceo proedica. Fl&t CHlli fim-'
tOOifinBSDinfidet, plerunq^ unusj aliquando duoautpluies, colorepboenlloeopulcherrimo,qiioniiii'
ft^pili TiBaeas fimiles. fenis iiidiis oombnCj utcunq, anguftioribus qolm Lflii albi: luec ftnis mv
ttttt extrorfmn reflexa ceu Maitagonb, apicibus circa caulem oOCttatj Drominentilxis nudis
miniatis apicibus, quos paUida pamma luftincnt, quorura medium obttnet piftillum apKibus con-
color. Semina, Clulio cefte, furu in angulolo capitc plaiia, auc Lilii fylv. Icmini ferc fimilia, fcd
iiignora>ininora, nec^adco ipoagiola; cerrx comrmlla prcxiienmt, planac^ ibliola culerunt; XmUx
n^lurimum non eft adcA HMgiDaut quidam exiftimanc, fed Lilii lemeflns laidtom baud midnbi
fiiperatj color6que dum imeas enata.eft ade6 iUi peiifiinilis £etaiim fi diudijs extra terram aflbrvc'
tur purpurea feri totz ef(.*8c Inlnndi quibofflKmmidi fatdraR rabemibns infpergitur] uceciam ia
Itirpium cognitione admoaum cxcrcitati, nifi eas inter le confer.int Jtflficil^ difcerncre poflint.
Hujuscamcn nadix c teni.ionbus Iquamis contexta cft, nec tniiius hbds fupra & uifra quam illa
^nata.
Duplex d\, una diIutioribu& tionbus Dncdira,«Itera fattu-atioribus. £go ian^(inquic Clufius^Ioo^
«rocricntii didici, eas plancas qux dilutiores feiunc floreSj caukm 9t filfii Tudioinl habere US
quibus iaturatiores fimc flores; poftremisenim canlis&milia i^enmqtieexparparan^ricanc;
Lobelius eciam dnas Taiieates metnorac, abenun pwtBOBcroj quinquej iex» decemqoe umliui*
mum floces praferonttin; akeram femiwun, qnndoqine din nmnfqae .4ads aniGuni nonm *
cdencem.
Flotetjunio aut paulio ferius, Conftantinopoli, Viennam ad Cluiium delatumCKfacvtisf^a&lN^*
nnm in comu Byzantino voigariter P«r« nuncupaco fkis ZM^mtre appcUatione.
Martagon OonftainioopeBnmnm magihmm Tmk.
' K delcripco diifci t magmtudine 8c pTOoericatt: floce amplkm & fitoiadDee^ fluGDlis U flrib
iliqoot nigricantibus vanegato.
Ijlium purpuro-fanguineum flbrc refleso C B, BDfiantinam flore purpuro-fanguiaeo
Grr. tmac. _
Cum lalio Zuiiniani idera cffe vi Jt Clufius. '
5. LSmmnJnrw» frdtetx Clufl nhmm mm^Almm CB. Ger.cmac. jf» MMa£m P,
W tmnamfim^tiikmVaikf Limm frment mitmiit fim nAml.'^
Horis color miniis Qtur eft & longe dilutior co qui in floribus pncodcntis apparet : Catilis gra-
cilior £<: bi cvior Bv/-<^ntinis .1 Julns, cubir.ilcm viJelicc-t altitudincm non multum cxcakn». Uno,
duobus, ti ibus cft fionbu<: : 6c quia aliquando anguftioiibus eft foliis vel iatioribus, idcuco Cluiius m
Lilium rubrum i. & i. diftinguic. Primum foha aiultd farevioni habctfic panll6 latiaia qnto GqO'
fiaaidnopditamim, iieauiduro vcrdanpiftiora.
SnbfioemMsdt ant imdnm Jtnm florer.
6. I^MW rttSnnm trxeex ). Migufiifoluim Cluf LtL brcvi & fn»miato folio C Bw L/2mw fratex
mitmefm nAnnmmlimm J.B> nimm muiifitftbm x.Ger.cnia&
C/-/. . ^ •
A pnecedente (inqiuc Cluftus) valdd diverfum eft, non quidemfloris fbrma, fed colorc, qui
liUocraenio majori noa bnlfatfero fimilis cft, oim ficu fejior^mque per cauloa^^o um diffi<
miynidinej mulea emm &conferta ferrfbUa, cobicalem & amphorein canlem oonraie ▼eftientia, acU
modnmangpfta &; longaj inftarp^ni^ folionimTr.igopogi: cauUsicem faftigium florcs orofert, non
eodem ottii, uc iu liyiuutiuo, lcd in lummis cauiis aiiSj incer anguftiffinu tohola na-
(bntei. ' HiK cxaliomm idatu.
Poftea
Digitized by Google
II 54- HistoriaPlantarum.
Leau. \. .
Poftea hu|a$ floris coloiem plurimuni .tii Mali Aurantii praematuri coiorem acccdcrc obferva-
htt Cldias; odorcm autcm non adeo fuavcm ut przcedentis, ied potius Lilii inoiitaid flavo
-flon odafa» Mfeno. Fluiuno» uimidum floittia cauk ii»t. Ai> hoc tum diflar, at pato^
7. Lilium tnimatum tdartim mgt^tfolutm O B. MartMm Vmfmu Ciul. cur.; poft. MMmigm
Ytmimatm fivi Lifium ntnm trmm & iMmmMutimUim ftrfc
Qliod hngji niadiof9NBeft flonbus^ nam prorfiis miniatos illos fcrt ut Byzanttttiuni, ccit^ tnag^
iatnrasguani(ldci^ptam> neceotiflodoR», JFtalia edam Jicet angjdla uc iUius tMmiaamn ianma
viriditate pnefita 8e niagb (plendeniia Gtiifib nMwnnir, ab^ue inoraiiti qnqnadmodnm flani
in caulc nafccbaiitur. ob(cr7;diiat cdam pnAttb Auior fi)B» cankm non ade& bmriaiaxoefteM
Ut illius, fctl tliutiiis pei vlurarc
Parkinionus nollr.is planum hanc plcniustc acounwiiif dnfaiyfii^ idio6%naapiBdnt ^klcriptip-
nem ep Latmam faccFe& buc traoiferre.
XdBMM» IuIietl^uaniOiGu% iguanni ard^ compadif, krioiflas Se cenuioritxis qudm reliquorum
CTfiwBHenim. aetate grandelcentem^ cdbie luteo iaturatiorc tin^fbm. CmIu ind^ exiilit vindis,
phnmuiptcrcs, rariuspUnus, fefqoicnfaieafii amliiaAitalisj plunmis, anguftis,oblongi$^Caryo-
phylleorum xmulis lcd viridioribusj creberrimis, nullo ordine politis Rrad,uitn minonbus, .id fafti-
gium ferc vcftitus : cui iniidcnt /krei plurcs paucior^Ive pro xtatc aut vigore plantx, in |unioribus
pauciorcs & ranus difpofiu, in vetultionbus multo plurcs & dcniiorcs [in uno caulc flores bof
ginta ficplures numeravi, in altcfro ad centum ufque, conlertim naiccntcs.] Coior florura cxluieo
nifaeibem, ninjb iaturatusleu ititenfus qiukm Martagi Confiantinopolitani : flores ipfi tpAm Waa
tantillo nunorcs, aUas (onoi fimiles : Seminum tbteit triangularis iUius etiam fimilis fcd minor,
in qua Icxtuplici (erie oontineiitur femina, plurimum inania, qus vetb iblida liuit plana» orbicu-
lataj parva, lubrubentia. Adiiatis rarilHmc le propag.it. •
Hujui trcs quatuorvc varicutcs rcccnlec Parkinionus.
t. Primam fblits tn caule miniis CFebris> lerius aliquannilibii florentein.
% Seawidam foliis brerioribut janlhilnm ic LuianlNis* nuuori^ nonniiiil florentem.
. Te^iaittfloribns polMilarubeatiNii ft ad flmim «ftdeBrih% ibliit etiam piaecedeaeeU*
Cfc OtBWOllllBSi I
Ubif" flavum angufitfolimilC'^ L}lium mit£Htt fUrt Jl*w].^>Liluimmonr. f.a^vo fiori md-
adm ii&mU» & nmJ^HiSo Ck£ MnrUigim lnttmmfimSMtmm & nm pimSttiim ParL
*.jk.f — «- - -1-
Omlit huic faicubitales 8e ampliores, rotundi, vi^ides, quos inoondito ordine plurima ambiunt
fcli*, longa, angufta, vindia, mollia, trincrvia, ons albicantibi^ & veliit lanuguie quadam obfTtis,
fiirtt m taitigio iuianemcs ternos, qumos, lcptenos aut plurcs, cum prinium apenuntur colotis
ex viridi pailefoenris, deinde pallidi, undem fiavi, petalis fur/um reflexis & convolutis inibr
idiquonmi fanius jgeneiisj k mMio ad umbilicum internd pun^ fcu maculis ex atropuipuieis
diimdis, [Repermnmrhfiiusgeneiisflavofki««puro, ieu nullis macuhsnotato] iex/«maR^Mrvt-
rcfccncibusj mmiato apice pra;iiiris cum piflnllo triangulari craffiuiculo ex urobilioo prodcuntibus,
quo pii^illo noiuiulii iiores carent etiam m cadem planca qua aki : Odor medius inter gravem &
huvem. qualis fere in Sandnci <cq!DaiaDdbmInMmflanbu& Jtcdbr cnilit BnuUs f|Biaaiii pae-
d^ inftar ladicis Lili} albk
MoiitiHiiiFynamnan iaoob-iilk QyiefldaoicmiiiietoMuaioiieinaiDiffksfloiec^.
. ^ S£GTIO
Digitized by Gopgle
S E C T I O S E C U N D A
H/Vijumcauleseivtnnw ia(lig^> plurmu» luiidunc peuolo& ilofculos fuftiiWQtesia coryini>i aut
BirhtraJki Mhofa graveolaltes, flofcu& Mtkk i fnmm cmilit
faftig» eiutis, in umheBamm cmymhm dtffitfitj *
fiattvtl yW«r
• *
Fi^ul^t capitulis '
CFroI^era, feii c muicis bolbilltt, qulbos florcs mtennUcQatur, compoiiu^^ uiidc £chujiiiiiiodi
2 pLtiicx aniphicarpxnonilllllisdKuntur; AiLiuicSTLVmuOir.
/ £ fi«fcitlit ftltt comfofiiu, radictbus (cu bulbls
cfialenttiij tnaior & eUtioo canlein iwntigm Kriwy ***^^Hr
XlHSimt florida ; PoRRUM SiCTllE.
AUjeTt aom florens, aut lalccm lariu» florcos ; Ascaiomitii
'iMgitt gninimfaiilbo
s MHfr» MKfe» (eu fpids cM^hlSM'« edoie
r
{Gr^rviore, caule re£t:o, Sadra; Alliom.
tumu^m^ caule laaunoia gjnataiiiiaMiOf OtHioicoiiO.iMNi
J C5lHaf/M|, noncoinpafiiDanDdaii!( flaribiB
I
SSfedafisi Moly.
& tmjor, radioe aii|dba odoM miibp^ flolai& pbriinii iaj^luenni
^M^jfJiatk ; PoRRim*
ecmtnor: AtttoM Stiviitu
rAtMrJMiM, flonbus minus fpeoons in globum aut cotymbuQi circaoMdii ( Vic;xoiii^
< AllS LONOA.
liAfuHam, flanboiafiNi ipoGiols innmbelkj At&iniiUniunaM.
Allil Sylveflris plui imx fLint fpjci^s, qux ad jLogcner.^ reJuci pofliint; alterum capituli': proli-
£ais, leu d multis bulbiUis> quibusdoiailimcermila^ur compofios; altoum capitulis ^ IbUiflon-
hm
Cap. L
CJE^, Gnsds «e^<i««wb tefte Uidoioidt dici liSetar, k capicis nugninifine: eaq, caula eft
air per i fcnbitur.
Tia-j» Gr.rciscftCepacon£limenMria, qujc opponitur capjtatx, lum Gechyon ciputnon
habec, .lut vix hal>ct. Kecentiores Gnci Timy dixere. Ac ci;n(cr Salmafius iEoIes pro dixifle
>iimir> indeeflef^^- ve^ venire iliud ex y£olico yh^vcl y<utu ptoyS^i iEoles eaiai «ia «ooa^
vertebant, ut pro nbtt» «t^fn, onde Ibena : Siinile lic pro >^ ya^i inibcqpe^ Ftlff Hb aMnsOMii»
iedwsflobiiTideanir, EgplfidoiifenienfiamnMgispiobft .
Digitized by Google
1116 HistoriaP
L A N T A R U M.
m
Ccpx nocx charaderii^K fiinc fblu fiftulola, radices magiutudine infignes non prolifcrz, ranUa
yeqtrem mrinqno tiutinjtum ihtamdoeiWi
I. C(y«tw^«ri/ CB. C;;>4 d/iii^nJr« G«r. Park C«yw>MC^
Bulboram qaantum ufpiain eft in naturai dhione nociffima Cepa eft, caius rWix acerrima,oculos
tncM-dkan<io lachiymas eucit, cx tunicaram tnvolueris contexu, modo rubca, [ potiflimuni tunicse ol-
. • tennrcs ] modo alba, intcrtlum orbicularis, alias bulbo longOj pendulis ab irao fihris albis. Folis
pceialia hftulola, parum acrinionii vulentur radici ccdcrc, li recencia fuerint. CmIu nudus, redus
•^nortiffl triumve cubitonim alcitudme, circa medium in vcntrcm utiinque turbinacuin tatgefcir^
dkioieratum in (ummo failigio ge(]^ans flerum caput, pugni mayitudine, adeo pondetofian
wminc przgnans cft, ut 3 caulc niii fulciatur, xgrc pdOit luftinen. Stmm angulofiun^ atmi^.
* Cepa ab aliis omnibus bulbons differt quod cjus rjdix nultani omnino loboleiajeda^ voii tc T7m
' Latxius dida cn oUm, rftfercnte Coluraella: unde An^liaim «DnpotU *
Ceparum vaiiae iiibeiitiir fgeat» isa potas diffeiwitig accidentalai, y. gi >• vnj^uii «1^»
i & riibra. • ' .
a Cepac oblongx, noftntibiis ^ OniCt^ ^iqW did Iblicse. i. 6 Saiii9i Audomaii Gbf« :
' Ccpa Hirpanica oblaon.
Cepa ra^candida dnlciC.J9. HancCcp.im cduiemParktnfomitOepam Hifpanicam vocat,
tnm longani, tuni pl.inam, .licque tani dulccm clle ut Pomi inllar mandi pofGt, & a multis man-
datur. Hifpanis tamcn ipiib ui cibo non adeo taniiliaris ei^, quiCepis aibis vuiganbus ve£a anianc.
4. Cepa can(tida tum oblonca, tum plana feu lau, qnx psrmnuitaiem iniena faoeniei iifip
dum cretaceorum fpedem exhibenc
* ' f. Cepa Argentinen& nibn, cnjasenerioreitiinlCKiiibn^ interioics albc, aeres admodnm
vchemcntes, ,1» *
fitu tf Ceat cilidjt funt, partium craflarum, adeoque flatalentc. Utiles fint its qui frigidis & vifcidis
abundanc humoribusj in quibus foninum ficiunt, codionem juvanc, acidos rurtus ledanf, alvum
niodomovent modoiifhmt, obllnidiones cxpe^iiont, mcnles & uruias cient, tTanlpiratioaem in>
finfikm promovent. Concra in bilioils omnia mala indnninrj capnt plSNq^ vaUe pe^UlM^ fini>
nia inniieta ficiunt, ocidis advcf fantur, &a
^^duipfb (inquit Pliiiius)l& dclacrymatione caligini medentur, magis vero fuodhinnAi.
one: &DioIcorides, Succus cum mcllc illitus oculorum hebctudinibiis, argemiSj njbccjlis, & m-
dpicncibus fuffullonibusauxiliatur; Cepac camen mcibo ufurpara: raodcrnoi uni incJiLoiumconfenfii
ocults nocent.
[. Qia qualitacc Cepa laciymas diciac qiixritnr: non acrimonia Ibla, cum alia acrlora, ut Alliutn
tc Inpcr, id non faciant ; (ed actimonia & lentore. CarJMm de Vaiiec. lenim.
Anicukiiotbvcrudam cepamconiandunc, acinaqoamfiiMaaam
camaceranr, poftea eam aquam pueris & infantibos potandatn erinbent ad ^aendos ventrs fum-
bricos fanc haud infilici fuccellL!. J. B. DeccNfVuin piito melius cft. AHium hoc pn-ftat cfficacius.
Cepa magna c\c.iv.)t.i, th;i i.ici dciiKie rcpicci Sc t&fla, ac poHcatli taliUillirao cinerc ailata,
demum dctraclis cxcci ioi ibiis tiinicis fu(a, ac catapladnans ricu impofiia, pcftesac vcneooia uloen
leliquaique ooUcdioncs malas & duntias cfficaciflim^ enioliic & apent.
AnfarafinsBuanttad ambafta, rood& ne epider mide pars fic /poliau Tduloenasi miii com<
mendac ocpias cmdas ooitioe Uberatas, & aim nv?i^icnto lalis fiibito applicatMi, enpyreomaenim ex*
* MnhtJ, crahere^ veficalas prohlbeie; * Fernelius quoi]uc ccpas cum lale contoias parti impofitas ambdla
miraculo (anare fcribit.
Cepas conrulas ad Alopidas coniniendant tura Vetercs tum Rcccnciores. Poft ibcus inundiiones
prarkribitFernelitis uc manc & rcfpcri capic iit ootifaioetur dnm pcorfus lubelca^ 8e mox mdle
obliaaturvioe cacaplalmacu. StM. Saltm.
Csntritu ttfk bea Jauuisi* eafiliis
fnemtt ftttru egfHk rtfirtn t
Ad cephalxam, IV Cxpam albamj pcr meJr.rii incKiirur, 6c in ?p. vini infufaappiioetUr fiipra
parteni dolentcm. Valdc protleft, ut mihi nobiiis mulicr coiuinuiiKavit ad .uitiquoscapitisdolorcs
ftiicfhicraniam. Cbejntau. Pcrnioni confcrunt cep« cum adipc coctr &: impolitv. Cepa non (e*.
cus ac AUium Ruftioonun theriaca ci\, & prciervarc crcditur a pcile reliquiiquc morbis conca-
giofn mani oonaefla. .
Calor ignis in a(pg<ftum producit Uteras Caiptas fiiooo cepac prius ddiielcienMS.
Ad dolorcs poft partum, Rt Crpas q. v. ooaas cum vino ; aim oleo poftea frixx in {artagine
pniis contul^ apphcentur calidc fiipra vcntrcm, Itacim dolorcm (c.l,inc, niquit B.iyrius. D.Hulft.
Ad pcdum intiationcs, applica cacpas contulas, vcl iiiccuni urpai um cum adipe galiuix nultum.
Uber Arcaner.
Bubonis ataradinmi« R Had. liltorum alborum aut C^m: coque in aguae pauoo, & potdno
adipe non, (alfo oontunde cam theruae & appbca lei« &mand Cbtfnm^
Inccnfiflimus h.rmorthoidum dolor tji .r occiiIc.T exterins fe non pvoMnbuiC nium meam graviter
.liflixic. Appolitis tameii Ccpis a pclliCLilis liberacis & contulis prtlritato fluxu Unata cft Aclnl-
lcs Gallsriis Oblen'. H8. r / 1
Novi anum quandani, qua: pluriinos cur.ibat picuriticos tomcnto cx cepa inala &c lub cincribui
' O^lPil- aflara mutacumcicmorc lactii llicron. Reuliicrus m ' t:»olcrv a Vclchio editis.
Dolanbiu cala^ |am pia;ientis« & accdcrandx excrctioni nuilum praibntua in ieiplb expeitus
eftionediumDecanw capituU AngMi»^ SbMtf^
' • olei
Digltlzed by Google
Lib.XXL Herlnt kSofis. / H iy
o\z\ olivMni n pait. axjiul. ccxflas, & cribui lacculisia|Cifias, tjuoram liiu;-; L^or(b, alter 8c tcrdtts Tliw
forncci- Llij^.inJus eft. YLk ' OblervationiUii Hicron. Ilcuhicri a VcHchio cdicis. •
In cuifi ^elpcrau 5c hxmoptyfi c6ncurrsiU6 Doleus laudjc cicco&iim ex aJlio yd Qtma. l iy*,
Opk I. Seft. 18. P.5MiMb
P
Caf.il
De Bnih/tt grMtUntihs» fiBu 0ah^ rtdieihu fnUferk,
I. Ctfa Afcalmu* (rv* J^u J. B. Ctfa Afcalamca five AfcalmtiJts Park. Afad<mU*s Ger*
efna& C9«/«rifa C& 90flnnt^«9MI^
J.B,
jconagyt:
qaam excaulefberc & florere cxilliiiuantt.
Elcalocas autcm Gallica} AntimMiimAlcalQokid» fiveRJaeftuus cepasarbitrantur Adreriario-
inm aoApni^ quas Fiaac^en» i^lfMAK Tod^
». Tonum feHpuimd' Scbxm.prr.iJlf quinmitm J.E AmM fiSkmm jimt^iimm C.K Setmi^
prafm Ger. Park. <ibc*(, C^ibf
Confertim in f ifciculos plures nafcuntur hujus planculz. implcxu mutuo cohxrentibus bulhiUis al-
bis, odoris ccpacct, quoetiam prxdiianint juncea folta fiflulofa Cepa: a<)olclccntis,ic((]uii>almuni
aiic cl >ilia]itcm ctiam ak.». Fleres cx utnculo albido umbcll.icim procleunt, quomm linguli /«/«>
conll.iiic fenis acuminatis, colore dilutc^^urpureo, ftrii lacuratiorc mcdiuni fbliura pecairrcnte.
Stamma albida apiabus ffori coocdonbns. _
. Feliciori fuccdlu plantancur piures oooiuaAz terncque inlerCKj fic enim hyemisin8ora.'iaci]nJH
•Jeniiit.
Minutim indi^pfOckraafiii:saiiinr:*Aioetariis qpoqaBaihniCwnhir ad iapopsm acutnm oonb
nmiiicanduni. .
Vuilxtt cuoo cepii oottvenkini^ nt cadeni r^eters non fit opM. ...
' * * . ' • *
%»md!ltum bictrne trtliferum flore intut atb^tmtt fm» ftris PmrfmtfMm mtliA JL B> Mvdttt .
^ bKVM JbneSfth» C.& J» /liiJjmmtmmm 3.Cbd.
Dufidet ra/ix ab AUli »dice, non tancuni odore nuniu viroto. (eA & qr.oil non c fjMcIs
COtlflata, vertim fimplex Cepaoeamra tunicarum involucris tantum conitet, (ublung.i, caiidida, nuci
MofchaCx par, pcnJulis fibns tcnuibus donata, fiiperacns. Caultm producit cubit.ilcni, bicubica-
lem & amphorem, firmum, teretem, nomiilnl ftrianim, [ apud nos Iponcc ortuni pcJalcm abm-
dincm raro fuperat ] qucm involvunt ceu vagind pcdcm aut cubitum longa folia, qux ubi a caule
«Uixdunt jtadaliaj vel etiam culMCalia, Cepaceas nmilia, fifhilola, flriaca, ieo fiiinMiora oimIc^ Sc
cpmprefla> tn «rnun reilexa. Caetemm caulis in fbiliailos duos definic, in corracolatnra imioro-
liem delincntes, pahnum drdter longos, globum continentes cauli condnuum, Avcll.inx rotundz
parem, & multis bulbillis nibentibus congeftum, inter quos frequentes cxcunt uciiiculi, unciam
unam aut alteram longi, quibus infident fiofcult (enis |-blus contexti dtternc viridibus, mtus albican»
tibas^ purpuraicentc Imea ftnaci^ apicibus medium occupanabus. Superveniunc capituU icxan^
gnla.
Gonevat paffim provetiic; iffgf^
Moly montMn ). Chf tuffl figura^ tum deicriptio per oini& teti hnic plantc oonTenlane, ot
rcdc J Biuhinus.
C. B.ujhinus Allium iylv. tcnuitoliuin ^J. Lch. Dfa. :ib Allio c.mino .iltao Trag. Sylv. altero
Fucb. diverfum facit, illud fiib tinJo Allii e.impcftns juncih:)lii c.ipicaci purpuralcentis majoris di-
^onic, hoc liib titulo AUii iy|v. bicornis Hore oblolcto. j. fiauhmus ad idem caput utrunuiue re-
-dndt. nectamenin hoc fibl iffi fittiifiiGit» cmTiaigf», mqpk, itioblnrfthane.tradatliilnriamj
ut niinl oerti affirmare aufim.
Lac&pratapucbutyrumhujiBodors 8c fnftuidbftnniiiceftnteel^ fi td» pdbulannr TaccKjqpnMh
hoc fenui Albi creverit paininiiiiieniilttm: qiood nBltft'ni^
At 4 Allium fjlvefire Park. Ger.enuc fflvefire tenmfoi.um Ail I.ob. camf^n jmu^iimm
cafitatum fitrfurafcens majm C. fi. ^OmmOll CcottM^asUcjl. '
Faii», huic {uncis fin^iha, teretiat glabra & ioterius vacua: inter qwc medius exit (W/tf cubitaUf
autaltii>r> inosodDm tamen pedalis aut brevtor pro ratione lod, dnobus tribufire fbliis, inu parte
ra^nx inllar eum obvolvennbus, cindus, fupenor.i vcrsiis nudus, gr.icilis tcrcs, gl.ibcr, liuj;^ .ic (b-
Kdus : in cujus faftigio (cmina mulca, triticcis grams magnicuilmC paria aut majoia, purpuralccntia,
dcn(o ftipatu in globum colleda ; odorc (aporcque AUii. Fm rmm cft bolbaik nda qpidcm i oor.
deitcompoficus^ icd adaaQsnoanuliisdoaatust-
'Ccccc T SemnM
Digitized by Googl^
'1, • . . •
'■.U . , • " '
; ' II18 HlSTOillAPtANTAllUM.
^ , Semina c tjuibus cipimlum coiiiponi iiiximus, nihil iiiud lunt qiuni nuclci ieii bulbiJlj^quiplerunqj
i\ ■ ' ' gcrininantci», & toliob tcnui.i viridiA cniittciires c.ipitulj-n coinolum icddiint.
' Opituluni in hoc gcncrc unico tantuni 6c litnpiia non bkartu mvolucro includiturj quo cepam
imicatur.
• , J . Nos in hoc gcnere flofculo» nondum obfervtTiimit, .vauni in omnibitt gu> hadeous vi^ere ooff-
' ti^ic plAntH capitnla ex fblis nncleaB (cu bulbillis nnllB intermixtis flo^uliB oonftalnnt
. . In faftieio caulis geminrm c.iput feu geminum nucleorum globuluni non raro obfcn-avimus, unds
Pormm fylvcflrc^emmoaapitc C. if. idcft, Ampeloprairum (cu Pormni lylvcftre /.(7^. & aliorum
ab hoc non aiverliini opin.imur.
CignKur non jraro in arvis iurer iegetcs., quin 6c in pcatis Jocis anduoribus & ia rouns antMjnK
Segen ionttiun tmko pranim oddveni Se iaporem comnninkatt quo deinoeps (mn CariDa, cnm
]iotti'>tilMofr capltiiliiiiyicdoleallwca (impltci, nt ft Cepa^ capitulorum gkifaafiii (als int>
ccnipoiliibi fwlnf ioKimiitt flefoilisdbdi^
Buitm ci fimf^ «Ibus, vduti parrz Cepc, Folui cepacea, fiftnlofaj ^lauca, cuimo mnata,
tn», quatu6rvc Awfir dodranialis«ac paulb altiar humili6nre, in cacunune fiirej geftansin or>
UcuUre feri capttulum cOngMMtos, ^ memfiraniceo involucro, purpurafcente, ftnato, in duas ca>
ruios dciiifcentceriimpentcs. Fltfcnh finKu!.ircsbrevibi:s p^iculis mxj, kx foliolis oonftant, (oa-
eiulculii, acunim.itis, p.\lliLii purpuri obiter dilut^, p^r niedium dccurrente linca purpurca iatuta»
tiKz: iittus occultant Jfitmwiiicx, brevia, totuiem Bf/rf j purpiireos fiiftinentia.
Florentem inveni Juoii initio, m arenolis ad Rhodanum amiiem ptnl^ ii^
I^pbnta qpotnm bbAtvavi, noneftopiteprolifimieabaljiKiia^qaoi pcBcedaiie diAib
6. Attmm fm Mn fiw fMo J & SHmi iwinmiM hkmm fknfdlUtodon C & JOm
wMKtm ^ ^iim fmmOd. Clg|6Gcr.r~ .... ...
ckf. ' ~ ' ' •
To^a habet juncea /o/m; cMkm cubitalem^ rotnndum ; cm infidet e»fm dnabmmembranaceis
wnkkcindatit OMidumm« quo utnnque dehifcente tna»a ex^icatur firm» ex longis pedkuhs de-
Ijendentnnn ooma, qiu leYpollidiifiibolis oonftant, todoem etiam ftamimd» cam ftylo in raecKo olh
(inent; quicum (iio caule refofti, 8f in c.ibiculum illati, niariffimi odoris (qjualiB in pmrcocjoribus
Cydamini rionbus pcrcipitur) fcd fugaas .ndmodum efle dcprchenduntur. lis fucccdiint trigona
capitula, in quibus nimim, planum, C.ir^'nphyl!corum rJorum (L-ir.ini non multum .iHfTtnile.
RaJtx g\ohol.i eft, fupcnori [ AUu cLif.'} iimihs, Sc codcm modo capiilaUj nuclcos intcrdum,
in latcribiis deponens. . 0
CiicaFOlaiiiumUngaria^&bcisMdkiAaiXialii^
lupra ]Mail«t diermas mteit
A!l:i.m juncifoliumbioomc lutcum C. B. ab hoc non Tidetur fpecie drrerfnm; qnaniViibalNini
obk-jnpum ciattnbuat C. i)«nkmi, cauleni brenorem^ umbeilam parvara.
ft.irc con fpieiHr in ftMirom maitfribii» ftprt BimiTiiieinm 9t MwS«*fc"« fe* **•
hds. D. MagHol.
jOii mmmi mmti j^eitt 1. Clufl Mlhmi mmtmmm hcernt fitrt ohfoUtitri AtJU-
Ikm Qlv. MMmr fUre vmii j. B i Moly mmtmti 4. fttimJa fftats CUfi Ofer. emaC .
PSui rer^ cum prjccedenti altitudine cxcrcfcit, ftmilibufque propc foitu prxdit.i eft ; cujus coma
intcr laxas membranacealque & longum nuicronem habentes tunicas W iele expiicar, jHrdhv co»
iofis vakk obfblctt pkna. RsJix fijperiori fimiHs, nudeos etiam in lateribus protcrt.
AJIinm fyhr, ftjie viridi J.S. AUio^Iveftii noftrati <C«to 4B«ciscil diiao radice & fbliis limile
eiatj oomamaon (foferdwc cnnileaa^ ibd vinden^ copioiGaies etiam floNS nec bnlbnka ad
InfleriBbaillMlndBpropc La VaUttt fub magnis nipibus |uxt,i Ladum amncm MonfiM:Iiaciim
AimMlb menfe aam ftm colieest D. Aimwl. nun & in vmeanim & fatonun lepibus cik» nvuium
%, GmbjwJti fjlvtftn GtaL Jit JUlm» mmmmm kmrm fm mmHid» CB? m^Amm
termm Cbfo Ger. emac?
c«/.
Ampelopradi vulgaris eft efSgie, Wieoblongo, parvo, oortioe tenui fufco, intus candido ; /c/i«
cavis live hliuloiis, ^it Cepx lunt, dimidjaoe virgc hguram aemulanabus. ftrians panum doribaue
«lato in rotunditatem, altcra parte iplafii^ ^ caulem re^dc, laporeberoaoeo,jpanim duld, nullo
giavi odore nares foiimda* aut guuu inltcienita, camiQum viz cakntem qcwBitia» Cah/w a&icaaB
eft, raCDndnslblidus, fiiccomi, bevis, tripedalis aSquandoi, 8c tennii,inftininoib|]i(alnm oblongum
profcrens, longis binis apicibus veluti foliis emicantibus, quorum altcr pedcm longitudine adarquat,
altcr brcvior clt. Maio Jhres cdit m orbcm difpoiitos, cor^mbi Hgur.ij albicantes, cflSgic cavos ut
coogcncajm, ftellatos, lex folioli^ conftru^ftos, ncmihs vircntibus diftmdo?, (taminibus mnis fcx,p.v
nuii exertii, capitellis tanciim pailenabus, medium vcro locum fmihu obtinet oblongus, qui Junio
& JuUo proficimr. Radix ibbolem i ktcte cmineie Ibkt» eodoii ooirice mmeftam., iaporeparito
acriablqiieiatacealiqnoi. '
In AfiteniihmobfimiitCohmn* eftpie criam aliM. \
9-^
Digltized by Google
Db. XXI T>e Herbis hulbofis. mg
** ^ ■ — — / — . _ _ •r.
9. Mtfy mfeiMm, cs^Baceo /ifi» CB. mfchMm vdl 2iAMmm M^^elitnfi Park.pafia. Alimn
Aridis Ninobrigum agri Monfpclio vicmis cnllibus cxiguus hic bulbus convidor & alumiiML
panli bulbo II\ ,»cirwho Ai cumnaii. a:,<i,cu!o p.alm.nri, rcdlo, ngidiulculo, cxilj; icuius fummo
lcv cncuei c unipLin pix)pagmc5, e cridbus /?*/c«/< veluti in umbellam pofia prodcunt, quinis aiic
iems tolioiis conlUnccs. parvB anguftjs, & obbngis, OrnithogaU 601*0» fimiUiui, aainiinatis. li-
neis fulcis m mcdlb pcr longifudincm interftin<ais Afphodeli albi inftar: ooloriialbi obfcurions fta-
imiiiiwkbm medio, Matelupiane odorem luaviffimum fpirantibus, prsditis : quibus liiccedunt ts-
«rdbraninda, inquibmwas vdquatuOr, triquctra, oblonga, nigraque /iwiM contmemur. £KiU
rublunt parv), albi, oblongmlcuii, Allii lylr. limilcs, ingratiquc odoril. Rtlt «ttUtA iaaoea,
Inra, tenuiOima, auatcrna aut qmna numcro, .vix uociara lonea. r^y^ •
la oallifaBprapeMoaipdaim <e SeOani tmm, AMrGHa^oopini pravenit
CakUL
De Atti» Sylvtflri plamfttio.
I. mmmam kkome Utifolm» fiore dUute fnrptrafetntt CB. Moly '^Tmt l^i&li-^
rrimmmCiMfiiM.Ger.9aue, jammfiitkdjmmmmmlm^^imn}.K ^**^
C.Iuf.
CAultm habet tiuorum ciibitorum altirudmc cxcrcfcentem, quem ad modjum ufq, ambiunt
foli^, mulro quam m Ailii generibus latiora, lor^a, Porraccis proxinu. Sumrao cauli qui
larvis &: |unccus cft, miidet ttfm c mulns bulbis ex arro purpurcis, fimul congeftis, iatiiq,
Ctaffis oonflarum : mtcr quos in oblongis petiolis nalcuntur fiares dilut^ purpandbentcs ; quibus luc-
€eiknCCrigpna-tM/c«/«inqiubus &meii. X*&x buIbo{a, crafla, cx mulcis iiuclLi, .onlbns, multis
aOMS flbris pracdita eft : fed &bn]bi raoindi radiei inJizreot, iis ivrc par& cui m capuc nAlcuivur*
quiq, tcrr.i c\c::pci pbntjs fui g-ncris pniiuCIUM^ TodftifpiAUiignWOdar inqft,
Juni9 5c Julio tlorcs & bulbos fen.
4. jlSm»f)lv(llrebic<)rnefHrfvtmmfriSf»ram}.% mtmmuim Hmim mMfiiftlmm, fimpmtn^
rafcenteCB. Mdj mmitmmmx.fAfi Ger. Molj memmmm rmmmmm hiOAni, &.
«^MM^ Parfi. paFML '
Teni I, fcdduro,tereti, glabro & fingulari cft ctmU, cu!>iti;m alco, in quo/.';j trla quatuoive
fcfqiiip.ilra.ina 6c dodranulia, admocium anguft.i, craffiufcula. Scipo lummo inlidet captiulmm
i bulbillis vind,tntibus glomeratum [di:.il).ib I.ixis mcmbran.iccts invoJucris longiore mocftme pras
diiis obvolutum] c quorum [buibiUorum] cotnmiiTuris cmicant tremuli pedioilK dUnMroli, facLn-
temcirciterloi^«puntaaM^ fuftinenccs, fed dilucior«s, jk' MUi fiilfo. quomm
medinin Aria finirano^ pacnnic oompo&i, e oiedio proiibenttbus fi^*mimhit pnrpiKa(baacm& Mm-
lATfbaliaeeBHoieifiMulooaxren^oblo^
In GemBnia inittc roiteflteniiiim 8c ^auRui qiUq^iiiiu: ClMfiw» in Sririlcii ^ftrHiQiiB
}. ABiimfJyhefirt hicamtflm t* birhset» tJUamtt emm tripliei iri» Mtrt-pmfnrtM.
fimtMitfmmtmmmurtmmaxjf* jlLmmmmmmUtmujbrttxMUtOBi
^,^jtmJibm
Jttfiix huic CetMe flgarl, nuctsMyrifticr parvxmagnitudinc, .ilba, ^ multis tuntcvum invok-
cris Ccpar in modum compolTr.i, f.iporc & odorc Allii non admoduin vcheinsnci. Caulir cubitaJJfc
eeauis, voluc Allii corvini Atiglis dieti, duobus tiibulVe foliis cindus, qux cuni cubi in modum ali>
qnoofei, ampleauntur, anguftis, cannatis, planis tamcn & iolidi^ nunime teretibai aut fiAdot»,
ut in Cep auc AlliocorvuiO/ (pichamam loneis. Siunmocauli, ut in alii»jiU|BSjeneris inhdet ca.
^tnbm, bulbiliiiadiri^ txauaoribus tamen qoam in Allio corvmo, granonim I^dci figuri fcrd
4c tnaenicudineauctantillo raajoiibus compofitum. Intcr bulbillos emergunt pcdiculi jcnucs, lc(-
condaks aut loogitM-es, /fefcw/o/ (uftinentcs quaquaverfiim difFufbs, pccalis oblongis, colorc ohioLMOi
nimitum ex hcrbaceo albic.uitej cum ftria in mcdm lcauiJum longicudineni & duabus abis ad
margjncs brdid^ purpurafcentibus. Capitulum autem ancequam ic cxplicat foUiculo iuM>at»>
Jlria» bicorni, (eu ex duabus cariiiis in acutos culpides procurrentibus compo&oobvd.vimr. t\ir
minterdiatcasrepoiiti & leviter compccffi poft panoo» diei cdorem oblotoumia poldn^ «iheir
amus inter fcgctes Notleia: in Eflexia Augufto menfe fiorentem»
HonsGotoi-e a prxcedentc non roultija diifisrre iridecur.
Digltizedby Google
1 110
HlSTOaiA. PLAMTAaUM.
^ Sewtitfr»ffitm ahtrum bitlbef» & ceHVolut» eapitt Park. Ofbkfctrodon Gcr. AHst gttms, Ofhi»'
feondmJtUtm^ ^akt^d^mt J. fi> jiSmm fstivmm skirmm fivt ^Ut«[rajifi uihIU fm»-
j3.Chf. \
Hujus bulboni muli» miclflfa oonftantem, fibd(q, numcroGs exalbidis capiltattim (efliii parte dr-
cura?eftiunt ninicx ccpaccs biiuc aut ternx, cx albo purpurafccntcs. Cauln lingi.l.ii is, muiimi di-
giti craiStudine, lolquicubitalis aut bicubitalis, f.Ha ab iiifinia partc ad niei.1i<ini^ufr4, porraceis, uc
plurimum qmnquc clrcuiuUtiiSj qux i^xjliqu.ini cuiLilem aliquouf^ involvenmr, .ib co ablccdentia IW'
neu terram (pcdantj mcdio mter Pgrrum 6c AUium odoie. Reliqua caulis pat^ nuda, viridis,
Iwisj inauno fa(ti«o ttfnt fuftinec i mulds bdbii oc in Mbly iadioo congefhim, & candicame
memDtanaceo invducro, cufpide longa, viridi pnediiD cOIHBttu, quod deindc bulbis cxcrclcennbus
• rumpitur, nud6(que bulbos init io purpiirafocntes, qErfhiikB daegit, mtcr quos f»{'ciili quidara
nafcuntur. Sumni.i pars cauiis m gyrum utuim «iit alterum Ipjnnun ferpentiiunuD nime iotoiv
quccur, doncc candem caput erigat. , . .
Junii imtio fuum caput contorquct, Julio vero erigit, «odeHK^ nieille nilbas ad dUtliriiatein pe^-
dudc quiierrsciediti fuigeneris plinias procreanc .
j.BanMmB hUty ferpentinum Lob. hac refert, led dubicraMr; CBaidimitt ^jedem dtverlam
\ ' fidt, atiAo Mv!j ani^ufifeltt falim rtfltxu. . •
Parkinfonus noftcr in Piirai Moly ferpeminiim m hmc modum defcribit. Hu)us buIbilU cx
. • * quibus componitur crpituluin (ummo cauii infidens rubiamdiores & afpcfibu hilanores funt quam
Moly mont. latifoiu pnmi vcl (ccundi C/«/! CWtf luiraiUor & tenuior : /<»^ grammca^^ &
* contoru(unde nomen obtinuit) nunora &c pallidius virentia : Fkrts ex interititiis bulbiliormn ena-
foentes pariter purpura(cunt> (ed Dulchnores, funt: odor iniiltd qniun illius lemiffior. JUJK»
Mtva, rotunda, albicans, plurioui wilbilli^i pHonon oujoribuii, albicindbui^ qrainicBqt «dntiy
f jUimH ff/hitrocepbaliwt fm-fureum !]hfi}r( J.R AUium ftu Molj/ mimtatmm ^.Cluf AUium mtn-
, ''^^tekpmd^ ^ Aii*//i)MiMr. ^mntmn Clufit Cier. CHUC. A^Uj fwrptrtmn NtafO'
Clrf.
! ^ CMbaffiii^cubitaBaatfHqbictibitali, nudo, viridi. [coloreSe (brma juncco, fblido tamenfic
firrao,^ /e//i> tribus, quatuor^c, palmum longisj intcrdum minoiibus pro natalium ratione obiito ;
. ' cujlis iaftigio iniidct frtpwf obicularc initio, [ovo columbino par aut m.ijuij c m\Ai\:> fonl/ns, brcvi
E(!o prarditis congcftum, qui iex folioLinunquam (clcnroi lus cxplicantia liabcnt, (exinincdio
inibus 8c (l)'Io, cleg.intis purpurei coloris. iU<d!ix fauloola, alba, tuideQ» interdum tenui metn-
d tedos, 5c proximc caulcin latcribnstdnatDS habens, Sc iefldipaitB nmltas albicantes fibras.
Eius odor Allii inftar caput feric.
in vineis & legedbus variis in bxil reperitur, drca Geoevani* Kfonlpelium, Fraiicofumun ad
Manum, Polonuim in Hungaria, 8tC
Jutuo&cjultomeolibusfloret. . ■
* 6. MimtJ^btiroeifialiim k^dbmibMlkiim J.E
J.B. ■
\'ix (cfquipalmarem alr:n.r!i".cm adatquat. RadicuU nititur olivari, fibrata, alb.i, nullo tunici-
nim foris confpicuovcfligio pn AcHta. Ce/if"/»» ngidus, & pro plantx proportionc Gc latis cralfus
terelq, iurgit, atrovircns, binis fviiu ci a(Ds & caiulicui.uis vclHcus. In liimmo florei ^crit, in glomuni
coogeftos, eieganti purpuia conlpicuus, ex quibus fiammnU quardam muicoia proiiliunc. Sapor
AUii haud diftuniiis. •
tmm (S Roma Iwius bulbiUotaliquotaaailit CbedePM. Flowt toB> Maio; ingtoeinetaodcm «ftu faiicit
doiiec plani maicefeit-
* 7. Aiimm petr^um umbtUiftrKm J.B. Mmm iMmmuim fivt Pttrifimitm Ge(ii.lK>rt. Aimmt.
film AnifimmmaB. Ntrafimifiliii ttrtimm Ger.eroac
J.B.
hmcrftlui s-aminea, compiura, angufta, comprefia, dodrantc longiora, in retufiim muaonena
definencia, oUcuri virenda, (apore Cep£ acri, Cmdti fiunt fiqgiularii» palmarisvd pedalis, nudus*
enodis, anguiolbs & nonnihii compreflus ; cujas extremojJww iniident nuniero(i,terram vcrsios co-
mantcs, colorc purpuraiccnte, apiculis (aturadonbus, intcrdum pallcntibus, triquetrum mmaiiopo-
(itum capiculum arcumftantibQs. Rsdix bulboLa, porracea, alba, cubercuhs adnaicencibus no-
vam bulbaram ibbolem prafei^ librii kM#iftu1ii capiUata ac vehn r^eniii malribn & nml-
t^licac
Bunnn Rfistoram Jndo men(e flofcntem invenitJLBatdunus.
J. Baidrinus hanc plancam pingere exiftimat Cldmm pro AJUo five Moly Narcifiinis foliis fc-
cuiido, C Uaulunus Petrofcorodon Gdiicri ab Allio Naroifinii (bliis (ecundo Clufiidiveriiun faat.
Mh cnin Ji fimliino icntinHiik
8. jBbmmmbtUiferum patenft J. B. An ABium fivt MoJy Narafmif filiu l. Cluf.' AHium m.n-
tmmmftbiiJsm^mi^mC. Bi Ahij Nsrti^ fiiim frimnm G«ri Abij Nmcmiii
yifivPukpaiad.
'J Jt
Udis pratis Gen^vz ultra Baxaea Arvt onundum A])uiiii unbelGieRitn nobis diAum, radict ni-
titnr
Digitized by Google
Lib.XXL Tk Hetlns hn&tifis.
titur Porri(ubJonga, fibrara, alba, fod qiuc ex bulbo radicem obliquani libr.u.ini, V.iic:runx hor-
fflifr radid' aliqiutenus fimilem producar, oJorc Allii. prini jin p^ni- cruiiguh, paulatiiii
compreflion evadunt, cubitoloogioin, c^MEixqiulia, quinudus» ai^ofus,inMpitf albicamobloii.
gumddine»« eodelulbeateiinoaiamttplicacAlliii^^
lu&ue compoficis, colore purjNiralbeim _ *
^noret mcnfis Junii pnncipio : Loco i J. Bautrino memorato nolm etiam obfervatnmeft hoe
Allii gcnus Ei, inquit J. B. niafjna (imilitudo cnm Allin iimb:lIircro petraro fuperius proximide- '
lcripca Gonfiderandum an fortc tantum qus vanacio lic racione loci ; vel an idcm cum Allio fira
Moly Navctflinii fofik i. Clij^ cniw defirijpciooem inbiicienitis« nt LeAor boemieiu e» imicenl
anmtat te indioet.
lftgrJfaBy>fcl.Clii£ aJkmvtmiimimmmdmi' - ^
•
Qiiina avit Tjn.i cx r.vlice promit oblonga felia, plana, fucculenta, NardfG alccriu» ahreo floiw
CUj. lirHilu, viridia admodum & fplendentia, incer quz aibitalis plerunq, exit cauUt, miin<,, fir-
mus, viridis, rbiaoK, (erens in iununo mdtos fltrtj, (ex purpurafccntibus roliolis,. tocid&nqLc mcc-
lius ftammubs pneditos iinial congellos, 8c Teliiti globofum capot ooiiftittieaieSj'QuanadmodLun
inCcpa; quibuiiucoeinnecrigona tafitMU, quxmatwitare dehifbemia, Tacandnfit, nigrnfti ftmeit
continere deprchcnduntur. Rjnltx nodola e(t, anterius progrcdiens Polygonati moAo cxtima parte
globofa, candida, multis runicis arcumvolut.i, plurimis albis fibris pr.Tdira, & adnaru felicitcr fe
propag.ms.
Almdciiu genuselV, non valdc abfimile, mollioribu$8c niagis cineracets fobi^ dilucioribuseciam ^^r^V** »
floift». Fferec titnmiq, fub cxtrcmum Junium & Julio. Nafiteit in Leytenbcrg fupia MaaderftodT
(lAi MwdBe fcot aawe) Cc aliiit mnnrihot mfai Vienn* wdnk . • . :
* 9, jBbi gmtt ftrte Scaroiofrajfm aherum LthtJio J. B- An AHwm J^h^ict» t^kifJif
fHm C B. Scwodofrajjiim minut Gcr. emac. altmtm Lobtln Park.
Se^onciaU eft autJoi^ori ^n/^D, fibrato, turbinato, cuiucis mulcis ru£s compa<^ ; cxquo/«&*
duo aut tria, iBnuia, palntam looga, caulcm aliqooul^, obvolventia pedalem, fimmoii, eMeC6ait«ll»-.
^emt cuiumbdbiniidecparvajftnm
Ab iioc noodiver^videnur v • ^
Aimm trnntamim radKt oblong» C.Ti. ^voA.
In hujus deloipiioae nilul iiqgnlare inveiM^ .oifi qudd capicd^
NonknyMon^gcUoinlooo moiMalbi, qMHoinisIjeidiciiiffcfcfiyTAWtC Banhina». • '
■ . •■. »1 . c . ■ ..i , .'• • •■ • •
A C.Bauhtno in Prodromo de(criptum an ab aliis omnibuf' fupraTcnpus AUii (becicbus diftin-
Hh.firMetML mihinon (sonftat. ■ : . ;, • i
lOb SmnJtfraJJum dUlum J. B. Scnvdcfraf. i. CIuL ^fffitm» ^b^tritto a^e,ftlu Utieri, fivt
Sandifnfgiim slttnm CB. Sttniif^m frimmm CU^ Gec emac. Jbt Pmmmjjl-
•vtfhtfVk Jmifim CB? Sfrimmit^Mti
Clnf. J. B. . . _
Oblonga 6c lata profert/t/;a, Porraccis majora, carinata: ft»i«/«»» (ciquicubitalem, nonnonqu.tm
bictibicalem p. Buihino trei,qxiruorvccubicc« akumj infima patte digicahs cralfiiuduiis, (upcnora
pnrte nudum, paullatim m junccam tcnuiutem definentem, fcrcntem m (ummo c^iftit mcmbrana-
ceo invc^ucro te^um, ut cepa, (ub a uo fiorum glomer purpunddt, mukos jbfcmkt fimul OQngB»
flos, Cepaceis fimiles, (ex exalbidis foliolis conftantes explioiais oftendens : ^bus lucccdunttiir
gona capitula, m quibus mgrum (cmen, Cepz femini par. J{«fiat fiibeft crafla, parvx Cep>aB.^>^
qualis, multis alhis timicis conftanSj fibratus, norum glomeri £uppar« & (picis multis Allii ritu cohie-
remibus compolitus, odore & (apore remiffiore, [Clufio gravi odoM;, medi6que inter . AUw^^
Porrum, vetuftate in ali6s majoiesbalbOB Mo divideAO adnads ttiiiil «ttlWj^* Mbffli^'tri«jpF
libiisfi»^, tuniddnriinvolutis.
Joiuo&Julioflorec. ... . . ^«^*
Tabemainonanus ioonem habet uib titulo Pbrrt Syriad, nulla addica defcrtptlone : Gerannit
iconi T«i, quam aflumic dcfcriptionem Clufii accommodac. C Bauhinus Porrum hocSyr.Tifc .
pro Porri fpecic proponit a Scorodopraflo toco genero diverla, vocatq, Porruin forK^ laaflimo. J.
Bauhiiuu dubitat an ad hanc ScorodoprafB (pcdem referendum fit nccne. Nos cum J. Bauhuio fic
Johnfono (entimus Porroni Syriacum TA. nonafiam plantam eOe quim Scprixtopraflum i. CUtf.
nibil camen afl&rmare audemuSy jwefenini cum videamiB Farifinlesm Catalogp hoiti jR^Por» '
itnnladflbno iUio C. B. pro dilbnfta PoiTi fpede poiiea&
Hanc plamam olim Cantabrigix alui nomine Allii Romani, In ItaUa obfervavi in horto quo- i
dara m urbe S Manni, neldo an (ponte natum. i-lorum corymbus minor £ft i^ulin plancj; 91^- ^
Mwdapromiidb BfMDMViennamdllatii»eftj «nnieCliifi^
! •■ Ccccc.3 Sttn'
Digitized by Gopgle
1 11% HlSTORlA PlANTARUM.
* II. Scer»Jefra£i4m Gcr. Park. ABuparrum fivt ScerotUjriiffim C. B. * '
lUJM buIixisCemcpo nujor* candidoi, ^kndens 8c fer^ penucidui, nrioribot adnadt ftegva-
dus, /Jm aliquoc eoit nugna, Pomoeis nnBt& kr^ioia, (.raiGorau, interdum etum tsiUem, %oa
tamen qubtannis, mollcmj facculennim, <ligito a-affioremj fcnailiicalcm, fumnii parte k medio aCc^
ntxiumi in failigio gcflaiuera fitrmm glomerem membranaceo wvolucro te&tun^ qiu> diihipco ao»
^^g^ f^^r. ^..I» Hi— S>M plliilii«<.*n»pftMAt •l.i.-wta.. ^a-.
ubagpIcycMmW j^pii rqtlecat
«flwj. B. flainfon^.
.7.5
JLmKim e{l oblonga Porri, tenuiorej lon^ fic &eqiicnolxts ^ibos capiUati, membranl mediocrii
OMflilniilinis involuta, AJlium retioleoce : acujus tmo (butm «xonnaMr biaa aut teitu odcwv
jcomen drfnentia, onas nncias uta, pediculo dodrantab, virente, qui poft in neoAnnain tenocm,
luciclam ftriadmquc faceflcns, fioHs altcriurvc vlcini folii pediculum ad radicii ulque fibras vAginx
inllar obvolvit : Eodon autcni loco cum toliis furgunt fedtcmli bmi, tcrm aut pkircs, criaj^ulares
Cyperi nwdo, dlluc^ vireiccnces, m bulgam fimm lacuoculam, exalbid.\ro, mucrone vif«nK flm.
tam, delincnces, quz ubi fc cxpucaveht umbdlam oflenut, numerolii fiolcuLu, eaam ad quadr». i
'glnta,oonibiitem, candidiSffidbiniiiodumradinis, qiix<^^ i
nata, mo-aqus/^NMM toddema&a, fy¥f% ooncolor» eKinybiliM«bfaai.«]htMnliiifaeaiiM«^
paadi. Smm fiiceete PMyum^roniraftim, mgnim, bm, .
id inriiflcad lifalMmqMH oriOK i^priiik^^
I}. ASumjtt/immlKmmitjmmkii/'»^ Jkkmm UMbm, Jm
Ger. myimm Park. mmtKm U^m GiuC
lt*fix nomiihil obliqua cfl, in loogun bulbi:m definens, tnukifq, fibras petpletas emittcn^
multiplict corticc, varm tibns tranfVemm coeuntibui quodinwjodo raiculaeo invduta, fitipilff aa.
nis (autorc Clafio) feUdtor aliis bulbis arca iplam adnatis fe propagans, fibns adeb unpkcatiL uc
difficile fit bulbos oaniuofttm lutos & cohzrentes fe|ungere. Hmc emergit cshIh cuUmmakus^
aiiuni digin arafficnane, protter cemra rubefcens. enoda, (uperiijs viridis, fbiatus, fungoCii^
oiu ia&kncelomeratimoongati ftrtt^ Cepatum notifaus ionilcs, imcti lonBoribas pedicuUs hx>
iemei;can£di (in planta nobii oUervaca fiota nen candidi
^uibustrigona ftiocediint cafituU, fmmhm rotundis, pullis rq>Ieca.* Folu duo aut cria Tjginifiil
culem cot^pledimtur, fbrmi foliorum AUii urilni, nervofa, fublonea &: laca, acumuiata, lol ou-
|ora, rigidiofa, Gcntianz majoris fbliis pzn^ firailia, oc nonmali oetuix Ghifius.
In rammis jugis aloiEmorum moticium tnaximo Carchufianorum cocaobioiaDel|piimamimim-
timiuia Vinbus aimreliqnisAIltisiflveftribwperomniaocnvwni^
Fldi nofb-ati finquic Schrodaus) Judxifq, amuletumeft familiariffimiim, qjBO k 1
infedo fe tutos forc pcrfiufi funt, unde & Vidonalis nomen ei indicum.
Cap. IV.
k. Mol] wlg» LtUtm Imdtcmm Bontii.
lUis noftrisTtibrisfiguriSc cokxi» ckgaociihaud oedic. Si camea uQi flonmi ioittccra»
oomparandus, cert^MoiymQacaiinleafbib, flore flavo Clmf, fimilit exiftk. CMJSruniea^
aiem, finno fed teaui, ad altimdinem noftratis Liliiafluigit : cui infratria tiuani6rve ^/m
oUonga tiurrefta, fupina partc cinnata & contorta adnafcuntur. Summo autem faffagio ex mem-
branaoeo foUiculo, bifaiiam divifb auindcdm auc plures fteni, unciabbus vel ioagioribus p«diculis,
femsfbliis, ftelU moiodum qcp^nu cmetgiu^, qui fimul cicynror juafii Conyym Imperiakm
C r<i</fcf bulbofa piigiii interdum magniq^diac, fbris tiigricaate, intiis alba, /^/ui cmittic qulnq^
cubicumloo^^iliww autcrcs digitoslaca, aaffiufiaila, fiipina facie concava, invicem amplcdxnaa,
in mnGRMiei oonMc def Incntia, cobre viridi, glauco quodam poUkM:, qni ^dt^ detngitur, obduA»:-
CMc/ar teres,ooticavus, bicubitalisauc tricubiciiln^ flndu^ ieliii cwicojfl^ in Aftigio noreiiiiaoBiBi
ombeUam difpofitos, mituMtsquim pro planwino&i, pedionlk ftknncialilNii auc lon^orAw infi>
denjes, fex & non raro feptem foUis mucronatis compofitos : cotidcm ftamiiu brcviufcula, apicibus
paudis infignu capituluro drcumiiant nacuialicer cngpiuun, non raro umen tctragonum. Florum
.».1^ 1 — M j M ^ . — ■: a ^ cun,
Dlgitized by Google
LJb.XKL T>e HeM Mifofis,
<liluto rubore. Extenus linai viridis jpcuU mcdu djvldit ab ungue ad apicem. Addit Cluiiuii, ( quod '
& nobis obfenracufn ) jima caukm mur felia alius plsrunqite exit cauliculus planus & fbiiaoei8[l^
Tcrius foliutn, fiunnto velut Allii nucleum gerens iniciocandicantcm dcinde pallercenccm, qui tcrrl < ' ' J
coco^cut gpqninir, fic ejaTdem genens planu|n profcR. De loco hujus nacali ^dul cem tradiaun
tjtudem Csucgfvn.
^npirtn Hifi fr HiTii ("rm^ rft; fniimarti JCliiqiiif niifrr; ) Bores apud mc, ncqne
*pud multas alios protubt ; fed eorum loco €Mdu pe^lil, Ifcrc pl.inub, .idco inhnniis ut nili aliquo
niciarur admmiculo attolii non poffit, fumnK) faftigio conglomei.uuiii < jp«f fcrt, mulcis vcJut Allii
Ipicis, Mefpiii vulgans magnituaine, cooftans, iojtio vindibus, deinde pallefcentiinis, quK etum in
terra non repofitz germioant, tdluri cuncn coniniii& in majores bulbos adtdeicunt, ibliaqiie &
caalei itmfa. camen finnBi anni»,qiiwiwHmpAMn nec ip(a eiiMiipiaens) produaant. M^mx, vk
alRrins, cepacea, rocniida, alba, mnltii tanidi amiaa, quanun eitenia fiilca, ▼etuftaie kf^.
rans, 8c in alios bulbos pangons.
OjnftaiKinopoU aliatu» «It hu^ bulbus ; Neapohtano eoam in regoo iponte naici autor dl Ttf-'
Milj Utfelttim jKtm fm Gte. tmmmim iMiftlmm fUjt Jlar* Cluf mmts». tdtifal. hlA
fkn Paik. liMimlmmm^dUifrimm C&
rwmlttM.JmtimJ.K
Cluf.
Cum lioa fioret untcam duntaiut folum cnutnt latum .8c oblongum, cura cmlcfut 8c fkH-immm
cd biiva, intimipartc (eia (nutuo amplc<^entia, deccni aut plurei tuKias longa, utum lab, turrcfta;
lirma, fupina paitc nannihil carilUta^ Pocracei oolfins, & odorii Alhum refereotis : intet qu«
aShr^uudu eoodk, 8c (kis gradHl^flinmtiMnen« wefcens, pedem altus aut p«ui6 ampiior, iu«
ftmcns fummo faitigio prod«Mntcs, ex membranaceo folhculo, bifariam dirilb criginu auc plures
fiorti, unaai^xis ic Himoilbuspediculis, iKquefinnis nixos, ienis petalis, fteOae in mcxlum expiniis
conftantjcs, foris paileiamtes, intcnore partc prorfiis flavos^ otcup.inte urnbilicum tnangulari capi-
tuio, icx^visftammibciioioAOj quorum >>pices ecumfl»vi. Jrionbus liiccedunt trigona cantula
I nignun ianfwh WMtinwria. JU^afe^, tufeafibiiMcdiafondai^ otO»^^
iio t wiiiiiriiirtiT^ifttBHi wiBMn ett iiiiiHf.
5. Mtlj Pjrtiufm fwrfnreiim Park. Allmm VfrtHtnnt C B.
Tdt* cmittit duo aut tria, prxcedeQtinaiinihilOmilia* ied aiuuftionj oec adeoalba: Horei in
fianmo caule ixiudores, colore purpuwoeMbloriaW. Xafi» diat, «doie Affii fidtvdicnen|
, frqgore iiaik comunpitur.
T*Tk.
• Mtfy mtntmmmlm^Bmm-fmpnmll^lfmtkmifW^ JlAfy U
tftlium Hiffmntum CB.
Bina ixsm excauleiat lau, przlonga, viridu producit in&ni parte feie mutuo ampIeSen»
tia MUy laiif. lutei in modum ; mter qtue afiirgit tmilis teres, firmai« bipedalit aut altior, fummd
£dbgio ^irwr fiiftiDem phiriroot, ^ membranaoeo ioTolucto eruinpentes, amploc 8c fpeduai^ cb^
longis pediODKliiibnixoc, fttatm iex, ftdbe inftar expan^ oompoiitos dilutiiis purpuBSfiienMi^ §s-
Tnmulti totidem concoioribus, apicibus kteis donstis, capsulum tncdium dngenabus. IntCr caufeni
& ibiu ima Miw ^Aqooc adaaloaues obcmet, qm iaa £iai^ comptriicnaunt. JU^ parva n».
tunda,fibtDias alMiiniliK cAtbaftiibiL ^nda^inqfttlnlitainflqmAfivm |«dolm^ «nt
reiipiuoL - •
£benD»Maaflai«t .
7. MOf DkfcmJii fsrvum nwit^lm J. E Milj mgiifitfatim mthffiUmm C& M4l Dh-
fitmJmm ML Ger.
E r44iw bulbofa, nucis AvcUanx parvx magnifudine, cortice higriciintc c&3a, plurimas prxlon*
gas iibras cx itna fede emiRente. AlBi odorc ingrato, eiuilan erigit pedaiem aut cubitaiem, tcretsmji
lievem, iolicbm, m cacuoune oifii^ membrani umbeiiam gerentem fimm caoitfiionun, flores
AUti omni exprimemium;, minonim pauBd, (ex foltis cmdidis, cMongjs ooaftiMiuBit quious iuo
«edant wftnl* ftmm^ terab loculamemis oonriguis coiuponu, qnz per mnurfuieffl lemina ef-
fiuidunt
Folu profert graminea, in terramnonnSuI reciinat^ bina temive caulom ampIeaetBia, hirfuta.
[quc in cauhbusiuDeriora, iau funt, ghbn, carinatej ABlBni <Mmca flc idjpientii; Qp« oa
lerram func media nyeme menie Jannaiio.euunt.
Flotes cxphcati diuaffim^ dnraot tatmfmm marcefcunc.
JfctaiipBiainbwfoprop^PwnijgiMiMmvaq^ F,
Digitized by Google
1 I ^4* H I S T O R I A F L A N T A R U M. •
8. JXtftmJum Hf^mmm Fark. pand.
Prxcc<lenti per omnla fiinile eft, verum maius & ^pcciofius multb ; pr0m CUldidl^ jloplo nujo^
nbuSi Frieorii uD^enshyctnes noftras zgr^ tolerat.
9. JIAfr alRNW CluT. mmmfm mhkdnf majfrt J. B. DufemJtim mmm VA MUy mfft'
jffiJimm flar^ msjeriSm CB. Moly mmui fore »tho Go". emac
Cauhs hufus palmaris, midii, deccm aut plures ruAinens fiern, (ex niveis foliis, non mucronatis»
Ut lupcnori), k<l orbiculatis & nujonbus oonftantes, fenis m mMb Jtmhmlit, intcr Uim Pocnoea
qnmunuiiodo. ied atuniffiioira fidia enxrgjb lUAix rotunda cUidicaii^ nnaiPQiiacviiMKDaadiii^
aBMamibai fibrb prrStt..
10. Molj farvumc§tdt trumgulo C. & Mih eai$lt & fehu trumgulmnim Fark. parad. Am Aitlj
Folu edk qoatnor vel quinq, oblonga, latialcula, paDid^ Tiridia, rupero^ plana, fubnis in 1 _
- data (cu cannata^ unde k triangula videntur, inter aam ttaJii attoUkur IdquwedaJis aut major.
triangulans pariter, fitrts aliqiummultos in Failieio genaiH, i fnembraiiaoeo felucDlo emmpentesj
alboSj lads amplos & oblonKos, campaniformes rerc, unumqiiodquc peulum extcrius Iinea viridis
per longitiulinein nicdiuin dividit. Staminula capitulum mcdium cingencia afutt luteot itiilinent»
Styrttn piiv.im iiierum. Rjnhx cxccrius alh.i, Moly lutci perqiiain (imiiis. , '
Radtx, ^oli.i, Horcs Alln odorem fed mitem& vix peroepcibiiem cxptranc
Fbatam haac Imcr N4aflam &SatzaiiamEtiariBO(fittAf^
wiJlopoit dtca Baiatin agnpNeapnKranft. , ■ «
. ' * • •
II. AlJ^ Afittmmm mitUU fmpmtfittt OB» J^iiomt tmUitfmftfifiiiiiH Piifc
C.B. '
£x rtfifcrbulboia ttulit (modo unus, modo plures) cubito aldor, tuidusSc cavus exuicttj nni
' cum aliquot laduficuli^ in acutum definentibus, palmanbus & etiam le/quipalmanbus, pv
maiiginies indar gramiois lunbti .pilons. VmhtlU caulis^ (ummo in^Kltt, cujus fitrtj communiter i
^gutnqae foliolis dlluti purpurafccntibus oblongis pediculit & fiimii in^dent: quibiis «efiGnli dob
• triave (tmM nigra rotunda indudens ftcccdit. ^ , .
Mald Bauhinus fiorcs communiccr pcnr.ipctalos huic planCT atcribuit, dim buIboGe in uiuferlliai
. omnGt Bores hcxapetalos obtineantj auc laltem monopctalc» in lex iacuuas divilbs.
II. ^lSmm ^ro^ fivt Atdj immm r^t» mnflt fiere Bocan. Mon£
Bulboia V plurlmos alios bullnllos producit, in qu.i folia anguAifoIii uinbellad foliis latioraj
^ oblongiora 8c omnino gl.tbra oniuitur. Caulem hahct iKtl,iiem 8c ieiquipcdalem, cui infidet vduti
umbella florum, fex io\'n> rolcis multu r^uim Moly Diolcor. laaoribus &. amplionbus conftanrium,
cunt totidem ftanuuibus fic apiabus lutcis. Antequam marcelcanc Horcs plurc& in eodem capitc (imul
rofei, alii albi videntur gintum odorem fpirantes. i
Plurinium orinir inYindi, quz iunt «jhca Cifaatori & AfaMMi^ 6c Maio meaii» flnBet,
iKtik GeiaMma])aiefibnleminmdmuscapimhalU^
• i;. Molj fltrt fuhvirtdi Yicxxom.
Boc.
Btlhum habet oblongum : Faht Ai^j}o3eli allM finuUa ; Ctnlm rpBindnm«iggem, noo laid ai*
cubtuliproceritate enunentem; cujns uunninmooenpaaitiauBiMB|iqii^£^
Jongiffimispediculis innixi.
Lk<** Gaudet opacis locis & (ylvis ujnbrolis. In montis Mudoniie coivrallibus copiofum occuciie. . :
•
* 14. AAh humiU fo!i0 irmimte C.B. Cbam^tmolj ati M»lj Dte/cendu CoL
Col.
Rtdix bulbofa parva, nucis Avellanc magfiitudinej flavo coitice dnrpobdu^ niiitnf. A/m qof
■ tuor vel quinque, ab raiUu:, per anifaitnm hirfica Autumno emittit, Graminis fornii, magnitnduie
• (gradu) inccr le diftantia, m.ivmmm vcr6 non exccdit pcdem, Primo cceli tepore, ' ipla edara
. * Hyeme, florcsfolliculo (imul inclulbs intcr folia cerram cangcntia, caule necquicquam .1 terra elato,
emitrit; qui apoto (oll:culo lcptcm .lut licccm ciumpunt ItcUati, albi.lingulorum pecalorum dor(o
purpurafcente aut virentc. In iiorum uinbiUco frudhi^ cxmberant apicem habcntcsj luccis (cx fta.
minibos dramdadt' quibui cnm petalis nurcefcenhbus creicailt finAui in Pifi vel Oceris magtutu»
■ dinen!, per maiaciiatem in (ex partes di viii, ftmina oftendaiic i)igira»ai|g|BloiSif Tuiprisliiiotjr iimtlia. .
GiraiiDb perleiaieas &agros noa procui ab oppido fiomicjaanario. •Eknbm efanefcemihui iia>
Aus ia temun {ncntanu-. Odor ioter iBraificam&AUium.
^ 15. Mfymjfji^ifilimMfilittnlUxm C. & iSiyMtiiMi Ger.Patk
Diofcoridis Moly periimile ortu, foiio ad cerram itcm reflexo, odore 8t liul»: icd flos canSdlC'
nibens«cuifub«kmtniddibdbuii IndiaMt^rim. Radix C^paceopradaro inToiuciDoboqgimr.
OttliipedaliiKie^ipedalik fidgisbonenieeit
CAP.
Diyiiizea by Google
1
Lib>XXI. "De Herbis hulhfts. ;
Cap. V.
De fsth$.
Aliiutn nonnullls dichim videtur ab exiiire, quod esilien<k> crefcat. Sum qoi ai> lu>
lante gravi odore deducunt, & Aiium icribum: Voffins aoo ^hJMtni purat quin fk ab
aShiHt , i.c AJlioranicapici lea nacleL
propter odofcm gnveni: \rclquod come-
ftum vaporcsexcrenientinos aA aicim pclUr & vefccntibus paiuliculationcs mov^.it.
Allii Ijtivi notx (imt tmibus a mulcis nucicis ieu Ipicis compoiitus, cxlor grav)s vclicmentiorj
canbieAnsfinffibin.
t. jOhm Ptfk Ger./kmM* C E
Scapus Allio procerus, enodis, conctvus, giomeratini conKcftos m nui^iia cjipiu flirei fuftinens,
Ccpaccos, rupto folliculo apparcntcs, poiVmodum & nuclcci nxivn-, tjuibus poffit propagan. Ve-
ruin folia non utCepis iiituloia, ied graniinca: itJhu deniqae non limpiex iednumerotis nudeis*
fiibuaicommuiutuidenmenHmcolleMot^^ urfteflmcaO-
<lkbe H^p^^^ft*-
AIHumiHiflbnfiEVideiktmimlwnotnmi^neferdgenifa^ ^ '/ ' vhn.
AUium eximic calidum cft 5c: cauftiac faculcatis particcpn, quippe quo 1 ; r>-. t.mtum veficasex-
cicatj icd cutim corrodir, Collacooblervatore. Nec obilat, quod m ccniu .ilwucntorumcil: nam
8c alia iiint foris quideni caullica, intus .uiccm miniiiic; ciiiia iiitubniifccnturcumahisciluluscumq,
addo Tcntticuli acccrancur: fic pia^ea ventriculus humore mucoiQ iatts denib obhmtur; ut
cutem ejus interiorem noaCanitfMiingeila. .
Incidit 6c diicutir, Alexiplianniicoin cih USm paeagam inunius 8e extemus eft in cdica flam»
lenta, himbricisj pcite [cam aoeto] tu(G, caknlo. SeSrU. Ec ad przdidos efleftus fiepiffimi a
vulgo vcl in laftc, vel in jufculo dccochun cxhibctur, undc &: Thmai-a rufluerum appcllan:r. Vc-
rijm ufus ejas frequentior mojcdus cli 6c noxius, partim ob fa-torcm intolcrabilcm, pricipuc^ vcro
quia capitis dolorem infert, licim cxcicat, ocuhs nocct, lcnfuumquc omnium inftrumentis.
In chorads aflle^bus picuicolii cj^rcgid ficic ad expedorattonem. In la^ oodum & tritum ■
liftic cacarrhos 8e prodelt ad i .;ui.aiincm. Muhercuiis noilraubus ad hofe' afifeAos in foerisin fiiB*
quenti ufu eil ; ut & adlutnbncos vencns enecandot fiCexpdJcndog,
Alliuni ( inquic Platerus de Febribus ) in hydromeBcedecoftum, 8e ad ^ ij. vel paulo plus exhibi-
tum potcntcr liidorei & urin.u elijit m pjft.: l.iborantibus. Hungari ( inquit Joh. Hockelius de l'cflc)
peftis tempore non habciu cc;tub ictncJiuni quam Allium ; cxliccac eiiim cofpo.-.i humana Sc
nucrodinem impedit.
Kefert hiiloriam Zaaittis Lulicanus cie quodam iene,qui cum in temporc hybcrno per nivofi \ocx
Sai vsr fedflet, innaco vencriculi caiora p«n0 tttinAo Jethalicer decubuic. Pro quo iniiaurando
& viviHcando cum calidiflinia remedia neqoioqaam proficerent : tandem Zaoutu» admooins ob
AvicennA AUiumfioCDin mdle ddibnCDm cixhllxiit. Hoc cum quatridoo dunilflee nK£&s liabere
coepit, & cumejus ulumOIBIlfem unum contmu ilTct, (anic.Ki rcltuuf.H cfV. Atquc id ipftim Sep-
centrionalcs populos nacura docct, cjui propccrca AHiuni in concmuo ulii habcnt. Sesncrt Injiit.
''^ Allnim ounTadlps fmllo tuium, ii plantx pedum eo inungancur, multum conducit ad pulmo-
num canalesaperiendos & ab infardhi liberandos in Aftiimace>&c. D. Hulfe.
Si cmpbflra cx Allio contulb plaoiis pochim appiioentav hahcus Allium rpirabic Tradic
etiaiu l'et. Laurember^tus m .Affartt. PLmtsr, lik. I. eaf. 1. Atlium galiinis & aliis altibhus cum eica
objectum laporcm tfc odorem li.um in coruni c.irni ovis prodc-rc. Dcnique Chriftophorus Bcn-
nec M. D. ijondincnlis in 7i&f»»r. tahidoium exerc.\<^. allcn: tonciculos argrorum mcnibns vel inci-
Iqc vdi innftos io rarioris cextura: lioniinibus, Allii incu!. lumpci poH ceraam auc quartam a comc-
(Hone horam odoiem reddeie. Vcruro (ut re^ D.Lower contra EJm. de Meara) iftiuiinodi
odorem vapotes totum oorporis habicum penetrantes non producunt ; ic^i corpuicula quzdam cx
AUio dccidentia ianguini milcennir, cumque eo fimnl ad puhnooes ddaiaj uai cun fiiliginolis
finguinis effluviis pcr expiracionem emittunwr.
Allii fuccus potus homincm non modocuibac, led etiam interncit Spijrel. Iia^. Wo.i. cap. i6.
Arnidphi Imperatons vitam terminirunt vcrmiculi in ejus came ex nimia Ailii comeibonc ge-
nid Cnaok hif. Sax. lih. ;. eaf. J.
AlUa cum excaulefainc pleniiis quam recens cdita oleot MMrMtb» maM. ag». Sm^ L%.e,i,
Gilbertus nofter de Magnetc lib. i . tigmcntum dc 8c mendadum efie, Miignecem iKMi acirahert
ferrum li .illio initus Fucnc, .1UC li Adam.isprop^.
Ad cornua pciium, Ik Ailium iub cmei-Uius codhun, pluries calidiiltmc iupponacur : cfl vui rc-
l^Sofi experaDBnmm. cirf*
Jl 0. MummtttMm m^mAt^Uimt ^kwtont
Jbnfix nticlds aliquot maiulculis oonftat AHfi tnlgaib in modnm, tunidl dontaxat fubfufca teaa,
i ficilc cxuit; de rclicjUO inrcgr.i cll, & candida, c b.ili ir.iilt.is oblongAS, validas, albas tibras
xcxis. CrfjiiW hiuiusj mCiiaUa (^uadam ipongiosa farctus, quatuor ^edci alcus, parcc wferiore
ad
Dlgitlzed by Google
I l%6 ' H I S T O R 1 A P L A W T A R U M.'
ad aibiti ciiriter alcitudinem per inoenralU foliis quacuor cwAiis iml (ua porte cnm aiApledcntibus
rcliqua (upciiorc partc nuda elabra ; cujus faitigio infidec oorymbus amplus flofculonun purpu'
rarcciirium tenuibus pcdiculis fuJcorum. Semtn piirviuiij album, fublongura, triquctrum, vaiculo
tncapkil.iri cxiguo inclufum.
TtmftitS Augulto tioret. In parva infula /fa&*i dida (upra Briilolium in Sabrinz zfliuuio OC^Mosi vn-
Tenit.
pb oonvenkaiiam cum AUio iichro ia ladicifaii» &a haShii ^ mnlos Jiudeis ooiopQfitii «Alfnn
(ubpnximus.
Cak vl
jimfdtfrtffum J. Park. Amlel. fivt Tmrmm jjhtfin Ger. Lob: fmim fjlvtftn
»9. rtrrum jftvqnnt mr.
VlnAis, anris, marginibus, (enticetis & dumetis Galliz & Bcigii gaudet. FoUe cxit AUii
J>'lv. tenuifoiii non ablimili, fcd majore & acriorc in bicubicali cauU. RaJtx bulbofa, non
cx nucleis, fsd fingulan capue conftans, Pom mmor, durujr, acrior, nofmuUis adnatis
fcfe prop.ipns. Hore, tc nuclcis ienunis vice tnuceis granis paribu$,in glomeratis capitulis non dit
puibus Aliii lylvcliris tcnuifoljL
- De AmMlopraiio mifat noodum iiuisfa^m fateor. AJlii geniu in Borealibus Angliz pracniptis
TBomrnm bbas ({wnte provenieas oUervaTi, quod AmpeloprafiDra eOe aliquando lufpicatus hm.
Foli.i ei neque fiiluJola, neque tcretia, Jed hipcmc plana, fiibcus cannata, angufta, glauca, tru auc
qu.ituor in caule. Capitiilum dupUa folliculo membranacco in acutum mucroncm dclinente r]a\i-
ditur. I luic (iii)ile, fi non idcm in pratis & umbrofis (epiura aggeribus propt> Ceftrum Otqiiofiim vid^
cu|us bulbus limplex cornce nigro cegicur, mitem 8c vix porG^cSMkm Allii odoreal^inuaii Httu
fti»mihiiioitcori^<ftii»{ e^tdnCMmMU/&tambktn
Cap. VIL
Dg Pmt.
POrnim Ltnnn diftnm vekine nonnulli qu6d pairr& eat & lonK lat^que grailetur. Sed eft
R. quomodo a w(««(eit rwrw, i ctkr.
■■ FotTi notz funt radix aiqggft^ Aim coiyniU nagqll» Aa fl]^^ plnrin^ in capimtum fplMeri-
n gnuide oao^^alMUi»
J.B.
I Imuriat adolefccntius adhucPorrum (emunciam drdter latt^ alcenudm pofitis, infcnorc fu-
faAiy <siin fforoplcfl'W*- adultis ideni po&us» ied longitudo cubialis^ Uticudo
MWUicalis, fmmacannani, colorieri ^ucos, fapor cepaceos. Ubi cauldu»t farfum digitalem 9c
enfliorcm ad trcs, quamorvc culiiros (urrigit, (blidurn, fiicculentum, glonicr.iros in pilani, qu.tm
utrSque niinu vi\ Lon-.picctarii fiojcultt ialtincncem, liio unumquemque pcdiculo uimxum, cx al-
bido>purp[jralcL'ntem, .ipicibus (aturaciorc tinc^is purpura. Scmcs tnailgpuiiiiij 401101« Cqob AmIw
bulbola» tumcbalbis compa^^ilis, fibrata^ laporenuciore qu^ Cepz.
Porrum feAivum ladfoiium C A FoRWi feAivum aut tonlik Ger. i pFzcedente oon diderc
ipede^ ciim ex eodem (emine utraqnofinacvBr* fid cnknri cannim: qiua idqnod ad culinana
fufcula fcpius detooderi Iblet, feOiiun tot SMk Cohniidhr 8c FalUdio «Hniaicnri quod veto
capitatum HetiddM^ flaatoadoMittmb & annnaafitemporecniHlGK^ «ittn Pliiiio no-
neote CM,
a. Ttrrmu fylvifirt mcdtrum C. B. Lob.
Omnia Porro limilU funt fed exiliora 8c inodoca. LittxBnbaiitoram tn bono O. ^Minis Diffii
alitur. HzcI>obcliu$inOb{ervationibus,necpIaniIiahet,
Porrum ut guflu iic viribus cum AJlio &Cepa convcnit, attenuat, apcrit, incidit, rcfolvit. Ufus
przcip. m lerpentum morlibus & uftionibus, mucilaginc pulmonum. Extrmfecus in aunwn tiiuuni
& fiippurationibus: in Iwmorrhoiduin tumoro, £«:c-
Ad dolaremPleaiitioorum« M: ex albedme Pom mmutim incifi a £ fiige parum ia iaita|jae^
ftnpiiliGafivn pammdokiMn> Mbibn iBwflo»dli»6iiB(»iagtnt Cki;|SMm. D. ^Ji.
Ad
Digitized by Google
Lilx XXL T>e Herbis bulhofii.
Ad Polypum^ >< fucci Porn non fe<fiilu q. I. c jin pfluootarwi tecett Tirid8.F.iirig. «Is qodali*
qtud (cpiijs in nafum intromittanir. v^^xif PuUmmt.
Pnrrocius Porram confixum undiq, radiculis Hellebori nigri co^m aliquodei j^uai iii«»n(j^n \^
fiantibus eliutam in eorundem difficulcateoonunendac D..Wm ^ Dobta
N. Freauens Porri ufas lomnos turbulcntos inducir, vifiiique officit.
Nonnulli ad vocis clariratcfn IjiLndorCin induccndam Porn eium commcikLinr. Vit iii t.imcn
debet Qnqoit j. Bauhinus) ailiduus aut mulcus ejus uius^ quia visus obicuncatem ciiicit, ftomacbo
adtreHatur, multaque alia incommoda&dc: cssmgeu oaiia^tdifMtiAmikii^
incUe, vdinFtiCuMericexfaibeadam. .
SkBidlofa Africium mumdg HAy affni.
Mvcj^JiiiicwrScr^itrMtf GoKnodsinRecch bJkm PKirieem gimku Uture filhFernri
Ap«immfm$JUfMG.KnurimJfritmmJkMmtimlMii^
Ftrrsr. CU.
BUIbo((i rtitK, Pinex nucipor, obldnga, (quamoG, imifibrativerticisdrbeanpflDObRIItttll,
fibris inftar botryodis Hyaciatlri, qtiMi Jkb^tmt roatant, craffis bt6que pwwepemfeas Ub-
nixa, ' deorfuffl porrodo tubere callofi. SepMmhri manfe caultm pnNrndit craffitudine digi.
tali, pedalemaut majorem, in rotundo utriiai]| jdantm; ex vjridi palienCBiq, maculiiq, didtDdum
obliquis, purpurafcentibus ex caflaneo, colore Draoontii caulis «mulumt lomma parrc rubcntem.
Inde /fcj cmicdt nudus, jpfis foliis floris mconi efEgiem convolutis, poft primas zftati^ hns pluviasj
qui dehitccns magnus tit admodum> tnuni itre unciarum dumccro, magms foiiis carnolis, duris,
parum ftriatis, ieptero extemiSj & tribus niaio: ibu:> inccrnis,^ colore fanguineo rubcnce, inceott
ver6 paite diiu " ' ~ . . .1 - . r ^
tssy n * ■
dium „ . „ .
ca^iubus luceis definica, & quinq, angufta rabclccntia fblioia, ftaminula & flylum continentia de^
fcrunc. Flofailis poftea diiaplis [r.u.-LClcc;;tili.i; fc dcpcni^cncibasfloris folioli^] fubicd.^ c;jp«>«/i»
turgcnt in folliculos ardenti colore rubnK, tngonos, Olivi nudei maemcuJine, r.iccmi fcu eo-
rymbi afpcdu conglobatos, fingulos in tertus cellulas divifbs, in quibus fingula femma nigclla. mi-
mtculi JnaioQix .%ira & magnitudine. Bina poft exaifruin Boiem ioua euftimc, fltccejcenci
acqae inwnen exeunH fcapo adnata & iBperindu^, ovata, in Au» canker pajmos kniga [bipe*
dau longicndine Cs/.] in palmi dimidium lat.i, Sc^'IIx foliis craflinKline -^«^^ plaat five «gM^fa
& minmiccaiinata, nigrAntia, priino furrC(tta, humi dcinum lacentia.
African,e criginu f/?, tlant» antimeU ad Moly nanmhd acceJtt, •vtritm caljte poljttbrUo florim nten
tkKtt, & (ioJcMit ftmsghjtiu frmiim smtafctmibm mm d M1I3 Umtim & AUit, ttd & sb emmim
Jiishtt^d^
SEGTIO TERTIA.
De HM h&otmikti» thn vilmlbvtl wmmgrmnfr^tSlk.
Shht tnBtit Mhft tmkOdf (nhre nulh ant miit grm
'Emm^pttth^ fclifcilkqp« wfeaiMCur fecfaai fa fap<
( BifiJit i iKts lUMaa.
iJmg^rm s STmmriicMiw,
{Cum c»ljtt tiMm « annfi» ftn qpem (bk Iblia circumftant : HMcmi
MybfVMwJSb/bMM^ifes petabdiftiaAci, focibm
Mnmhti
{Ulisctii i LlUOjjARClWlS.
Colchuii CorCHlCO.NA»CI«»»
ijMSMni», tf>>^i^, peedlialMidini apdfatt vki^ ia fbril^ Ipedebai: Ltn-
I COtUl(*KILB0MM. '
bafi
F<,/;.y7,,florifipsae», amplis, infJnBilis cauUius mmra fingulis, colonim vai^
pulchi irudine .nfignibus, fcminibus cparaMfi^ccQuibat, Tadko dbilcitta : TutiPA,
^Afbjllu, tionav^ in Jingulis caulibus pldnbOS
KAUritmst radiocgrandj. flonbusfolia antevcrtentibus, Scxi.
^Tftmibm fea angiiftli fleceitdbiib ibrampBtalBpknaiiiaiilraiuiiooloii^
fLatis, auc »v>x«<a»t, quonim tiM acniniiistta, tna bnida lea nnuata uinc
[itaniina hxc catntulum leminis fcu flylum inclu(1unt ar^ftt^ cocunda, ctum
cxplicatis foiiis exterionbusj radicc lactea, tktnim petalis jn piaii% Ipeaebu^
aTCrfa paite HaA vii«ai9ins iiocaw : OMnTHooaiaif.
I
C ▲ ». L
De iridt ittitfa,
Ris Dbfcoridi l cceleftis aicus fimiUtudine nomen accepit, qucni vano coiorc Horis quadao-
tenus figurat. %. « , n .
Wbtr Iridii liigt fici«a cnnttpewlij peiuaiiiniiin tciiexisbitidis.
•I. W inIBefa latifcHa acauht cJcra C B. /*f»/fl/»* flere cgrulto & itmiii» J. B. l"iU'^fa
W</m Ger. emac. ^/^^ /W/f/o/M piiiM CA^ Park. parad. i&iO0Mta)iai buWmnf
riTTTl>«w>lBR*
Senautplarimmnhabet folia, longiuicula & latiufcula, Hcmerocallidis Dodonari five Liliafpho-
aclifoliisfcrifimilu, breviora tamen, altcrnatim mvlcem ampjoftaim; mollia, in terrara ptona.
lupemi ex viridi pallentia, infem^ vero incana : cquorum medioflos exfiJit 6 mcmbranaceo m-.
volucTO, unlcus, odor.itus, coenilcus (mteiauni laaci candoris) iiovem foholis conftans, Indis ti-
gura, quo marcefcente uoinque alii fingulAres iuccedunt. Nullus cli liir caulis, lcd Hos longo dun-
mac pedbab inlide^ OCbCroco. RaJix huh<->U, cmdida, Aveliana: mftar dulcis, multiplici
coitkseiUKikante inrokta ; Qli (pnfenm dum iloret) .iliquot practcr fibras craflx iongx radicuia: •
fibnalfamnir, atinHyadntblradiSMiniterdumficri folet. _ . _ ...
Inveniturin Lufit.ini.r B.vtic-rq, colliiim r.i^licibus nonyocul ff Af* anOMagte'»» °f
Antequcram 6c Cordubam. In Lufitania porro Januar» s iB B«aea aoim Febniano oUervabaai
IrmBMtfiiFiifiu Vuk. pand. W rtrfiet vtrkpg* t^MOnVmu.
Ad pnccedentem accedit mm radicc, tumfcliis, qi^j: "men breviora funt & angujbora. Pfam
figura nonmiiltumdiflinulis, color diverfus mminira pallide amdaiB ruffek^ pffajatamm re».
panda ferc tota colorc obicurc purpurco mfiauntur, cummacuia m medioflava.
R.i:itis ipudnos florct. • • .
Fenanuseamlicdefiiibit: . ^ n , i 4 i . ..•
- Hujus radix proximA fnperiori pcrfimilis.nunorem naiaa eft modum. rolut pauciora, diluto \ i-
ferevdbtirorufenta, atq. m canalis effigjem ooncava, fex digitofura lon^tudmc, duiim Jatimdine
oeliniimtar. Exiguo poll foliorum cxortum fub extremum Fttnianwn Morea a^ton;» wpnaieia
conform.uione p.iies, numcro actcm &: colorc difpajr» Hl cnim qu«mnl tantllm «lUnve pR> ca-
jufq, bulbi vinbus funduntur ; totiu, lic .ilbicant, ut foha tema larneaa ddatmre laoocoenileomter-
f iifo pulclirc hvefcant : toridcn) vcro lulce lubieda cam prominula crocca linea intcrcurlantc di-
ilin<aa, tuni vjolaceis guttis circumlita, grandiorc jamhini colons velut hololcrica macula dcvo-
xum labrum infulcante, fi)lendid(i'nigrclcant- .
Deoiqi quUemfonDxfyifiab»Juak> me^
bigitized by Gopgle
l4b.XXI De Herins ku&^, • nj,^
a. Irm MiofsMMviolacca vel ejerulta J. B. huUxtfa feli/s cr\irtu mr.adatis, florc
Uhtfa furfurea & fiirpiiro-wolacca IKivk. h-.iiaifa Anglica iicu
Cluf.
Craffiorc fic latiore eft/Jw, ac vclati ccpaceo, parte iiucrioi e carinato, multifq, quafi bullis ar-
jMntett refperfo, exteriore ftnato: cnSbMimka, amU^ qHcm quatwu aot quma folU ample-
aunnur: tniiMex ngiirall» utplvminutii piaDitJ«im.ittwoein(uccedcnte$, incerdum uniaim.itm-
cnac, noTemibliBOtmlfamtem, inrcrdumdilutaoris inodo-
nimtamen, quorum tria ma^ora funtad tcrrain inclin,n.i 8c prona, ut m viilp.iri Indc, & kbrorura
inltar propendcncu ; tria aluangufta & cxtima parte birida aUtaQ,us incunibunt, ufa ad Inteam
niacul.im i qLu: niajonbui pro lunbri.i eft j pcrungentia: tria alia KanBOL iijpieiniQ, par» ladd^
cula, iiihnu verd.valdcangdti: floribus fuccedunt trj^ooa laxaq, emfita, /mrnr kicft rnflo
(um Fulvefcens BrrliiMgnhnMiM!, qtlod.mamrnm in capitibus crcpiat,fi moveantor. X*&rnu^
Slurimis membrani» CMMUN» iqgnciaBlNis arcumvoluta, mtus albj, & fcfTiH parte fibns pnc-
ita, qux fingulis annB.maUoi nudeos ciica Uten deponit. Hu|us foiia novo vcre demum «r-
minanc. *^
Hu|us generis piantam in horto noftro alimus \ Qufiaxu in nonoullis dKaepantem. Phira "t^^&^
incaule ud decem ufqj fblia habec : Flon^ pecda excimafic repandamMlBlSX fflrn'**^ Mgwm^
cibDs perbelle pmmntur : peula ctiam luiTe&a raria /unt i casnibo a» poiniio-oicnileanMdK»
twm&diludoK I^oresinluperper&pem . .
Uiijus vartetates noiiis efle videntur,
■ 1 . Iris bulbofi major five Anglica cojrulea P«ri. /kit**^. Swtrt. bulbola Anglica Gtr,
1. IrliSuIbof.i iii.>|iirpurpurca v.i:icg.ica fivcftiiataF^A
Iriibulbota major Hore rulience <y«/<i!r>i*,
Ilas .iliafq, C. Bauhinus fiib tituio hidm kuUtfn Ut^elia canU ,
Jpecb diftiiiii^amablride bocinkxx>i nobbpopDfitt
Integro menle fcrius quim prxccdcns c terca emcrgit, folus nonnihil majoribusIatiorilwCLfti
cr^ore & breviore, binos plenuixiiperampJos flores geftante, quorum alter altero pti&abetitnr.
poftgiof tamen pei^ niKmi^mmtqfiak contradus fuerit, coiore antequaffl etpficui-
ay albgite aBroleo^dilike)[^ qy etgOBteiim Tocamui AperticandidioFesfiunt, non camen prorfus
SBVa, ua aiiqiuun Eaiigiiiaioiem ooenileitkiAaramc^endeotBs. Petala flwiun propsmlcncia pcram-
pla umt, macula illi in medio nava infigm'a.
Hujus varieuccs aiiquoc propoaicParkmlonu^ tpnpnm Iridem bulboiam mfliffwm aibam vanft-
ftmqaremfiTOlttitblwmfevfiadafcm. .' "
^ Irm huHof* awuJHfelia tricelcr oJere CtrimJri C& hdhfit *.fim wStUm Ck£ Mdk tm
ruU»& aibovnfietUr htdh^mvtrmQa.
Huic q!iinr;,autfex fiincy^/w, anguft.t & tcnuia, cubitalis longitudinis, intcrna p.irte ftruta 5c
candicaiui.i, c.tcerna rugola, viridiscurnciner.iceocommixQ colorK,c4«i!fOT amplcxantucubicalem
inccrdum cci.im majorem, nodofum, unicum plcrunq, florem. raro binos, c memlM-anaceis vaginulis
proferentcm, Indis anguftifolue forma fimilcm, cuiustria latioraSc ad tcrram inflexa fbtia eytinu
paite ampliora fiint & candicantia, luteaq, maculi infignita, ea vidclicct parte, qua folUliB in.
cnmbentia & ligulam occoklM^faifidaq,, & in parvas alas leflexa, definunt, illicL fubcarulei ex
candido coloris ; reliqua tiia erefia fiint, oblooga, tc dihcniis cx coeruleo purpuralccntia. Totus
flos jucundo fpirat odore, prxmanfiCodiandri obdui^i faccharo five przparati inftar. rlon li:cce-
dit longum triangulum tafitt, alcero gracilius, neq, laxumj ftmm angokwim, fubrufius contineos.
H»dix bulbola, candida, (ubduids, fpadiceis aliquac membranis irivohli^ minor ftMliomnidiee. fic
iUtlSiaalibiiiicfeos pioducens, quibusfaciUim^ fert poteft.
Vanat florebtiE>re & radioe brevi, binis pleranci, ^othos, alien Axe *rn[f«Biwi i'i<Mw<iMBnp i
Htraq, dilutioris aut fatumtioris coloris. Vidc dufiiim.
Iri nonnullis CafteLt collibus non procul Pinoa Ipoote nalotur.
Indb bulbof* verlicoloris quint|, v.incr.itcs i (emine enaCi
deloipcionesiC Banhmo contraaas dabunus.
T. Tium foKonim [floris] iOGlinatonimUin flava fant, macdi aurel magna in labro reffexo
infigiBt^ ad qoaro venae (OKpaniGtttes excuimat: ac.cciuminoBmbeaiinm dwfim fc alx pal*
lenc, laKn candicant : tria eiefta albent , veidi luboemileii finntioribas vel dilutioribus di.
ftinda.
1. Tria iafleiaDaUenc Ubro iiavi nucuii nocato, intem^ quibuldam venuhs purpuraioentibus
diftinda: tria ligjijam tigpnDa aUcani^ vdi oefari oolon fimt tria fineaaenlbda, nerttflno
excunente.
\. Horeeft laitk)irebiwtoe,«aAfi>Bis iniiexislatis, gepropendenttlabroanrelmaciilliofimitOj
& alio orbe dndo, per orts cri^, ceerulei ook>ris, nenro cxtrinlecus virente, inrrinlecus pallcntc,
Tenis purpureis ui latera excurrentibus : attria gibba purpurea funt gibbo albicaiite, alis cceruleis ;
tlia ereda cx caTuleo purpura^cunt.
4 Tna rdkxa ftava funt, macula aurea in kdira>, k qua. venac dilutius porpurafcentes fpaigun-
oir: iblu mcumbcncia cxalbida^ neno pdido dlM& : cna loReAAinfanb T«nli oonileofwpki
nlocmibuidiftiafta,riQCnid Gaatote>
Ddddd t 5*
Digitized by Google
1 I 10
•H I S T O R I A P l A M T A II M .
5. Tenuii)H>:>^A i^^^^^i coloris, aurel nucuIi Utxo imprel»: (bliaiiianbeiiiufc tema end»
Iri^imlbors 5. fittTCrfioolori Ctuf. peromnia fercfimilis eft, brcviore taracn eanbt B^atSSoa-
bulq &cxvlndl pAllefcentibus foliii: fios uracus, intcrdura bini, contraaiofcs lajooiesuilieii ex
vamnulii (ummo cauli mhjcrcntibiis prodcunt. lutei coloris, inodori, modiK inieriMniaQni tcttiw
tium gcnusm.ignitudiiiiiqusmadmoiium & fillqux, ku caput trgnnnm, in mio (emcn fiipcriorilH
nuie continctur : radix tcrtii generis radici l?mi!b, rj;ia;nu^lel5nun .icilh propag.«ur.
Sed h«:in flore quandam ctiam ditFercn:i,!;n li i:>ct, licet cxigujm : n.ini invcnmir l.itiorc ali-
quantulum Citaraiioc6iue 8c maps ruti].mtc aurco colora : radiccitem brcviorc & cra(fiore, mcm-
branacea pnrtctcaiDa vagina, unde pnmum folia enwfi^t, faneuineo colorc a liimmis vaginae
ons m infcnorem illius partcm radiatun definente magis mfeaaeft, quam iliins qua: tiilatiore eft
fiavo colorc : nam illa mtcrdum fanguineo hoc oolorc caret, umufq, autcm, quemadmodum 8c tcp»
tije foBaante hyemem Rcrminarc (olent.
. Mafcitur pingui Ibto 8c petrofis coliibus ad Tagum fitis fiipra Olyffipponem. Floret paulo maturius
Wliogcncre, eodemqoofecundum tempore. » . . ^ ...
Chifnis multT; proponit vanctates ad tredecun 0^,, e femuie fiavaf van» ortas, quanim delcrh
pdAcs qul ilcikkrit apud ipftun ▼ideat. Necedm eas hlic tranlcribere opcrx prerium putamus,
c^m .ilix multx nuUo ccrto .i ir dcfinito numero a lemine fato obtinen poffint, quas fiqu»
omncsddaiberevelletj de umco hoc dore inc^rum volumcn componere po^: quod idem de
TuiipadiAun intelliB^*
N
cap. n.
Ardflus twn i Naidflb adelelcente, ainuim feipfiun adamante (ut poetx fabu]afltAr)fid
iTiflnpjficienrli, qium •'<if«^ Gccd focant, diAuseft: ieu, ut Plixiius,4 narce^oaam
vim-N.3rc!ilo incilc I 11. c. 19. tcftatur: hioc Pbcarcho.in Symgofib quafi nervos hcbe-
tajJS, 8ctorpidai gj.ivit.ucs ctTicicn^, -^icitur.
Nafdflus i leliquis bulbolis tunicacu cemffinia notlj calyoe in medio Bore diibnguiur^ ut plurcs
^^^^ll^ clar^ dodrin« grada divideinns latifblios & anguftiiblios leu juncifblios, Latifb*
Ikk iterum partiemur b monanthes ieo ankiun i» uno canlis floiem gerentts, & polyanthes Cexk
pluribusm eodem caulc flonSus donatos. Monanthcs denique fubdividenus in t. Otlyoe feo ubo
Ippgffimo pr2(^tos, a.calycc mcdis iongiwdinis & calyccbrcvi.
i, X. Hmiiiis ufyu feu tuho longiffmo latiftlitu Pf€Mdihmur(i£iu&
BuliocodiHm diStis,
I. BulkoceJium flort fJluie, tubo fisvo, fereHmm. jIm Nmt^m »im fdOm tfW/fo c«£c* fmit
nmJefcriftusSyreni Narciffiu aktr craJfolMoCh,
F»lia huic breviora (unt qiu\m vel vulgan Pfcudo-narcilTo vcl Hifpanico, duplo tamcn latiora,
plaiuoranec adeicarinaca, minusglauca, p.ilUdiora, mucronibusobtdis, Ielquipalm.iria aut lemi-
rf^llia c«/if femipedalis, latis crafilis Sc Hrnius, e membranaceo tbllicutojform cxlcrcns. mlex
pallidioraquim^u&ocodii vulgaris, albida, Luiora taineneipsnfilin, Ciun nibo m mediopw.
longo, fl.ivo, fundum vci flis tuniiaiorc & quafi ventricofo, funwiomarai^ araimcin» itooai)^^
tamcn iunbriato aut inulo, nec cxirorluin reflexo campan» m modbm,.ut iBm». Pblia tulium
arcumftantia propiiis ad illius bafm ilta Ii.nt quim in vnlR.in Bulbocodio & expanduntur magis.
5///«rmraedtoft»rcpallidusad furamum propc tubum cxccnuitur, qucm lex ftamtna longitudme
eidcmferiianradiaaTOT cingunt , , .
Scrius florit (iu\m vcl vufgare Bulbooodium H lS^O»ais^j vg. npn^antemiuum Aj>riLs. E
fingulis autem [^albl. quatuor cxcunt folia. Uognes fiJiowm ifcnsfitfeados cabt intnfifis flaraic
"dc loco nLdi nihil ccrti habemus, bulbum accepimus inter alios nnltQi ab pnditiffimo 8c ami.
dfGoionio l}.V««JMr.
i^^ff^j^ OBmiimm]. & TftmU-tmraffm Ht^mncm Ger. emac.
■ Elatius cft & omnibus parta»isina|us Bulk>coc1.o vulgat,orc, aut altiorc,/i/i» digitum
iatis, dodrantem lon»s/m hortuk noftro c ImRui.s Wbis binis. fUt longc raajor cft vulgans
PleiIdo.naicififlo«iTMid4mirarourCaufium rioreu, paulommorcmhmc attnbucrcj tocusflavusSc
JHiafi aoie^^cun alflC, ^ «™ ciugcntu, aboquui ei limihs. lU^x hujus crallior cll
W^niOioL
bigitlzed dy Google
Lib. XXI ■ • Heybis biilhojis.
VXorchxt nobw circ.i iiiirium MarttL
I
Parkinbnus rietiJonaraiJum atmtm UAamam §m Am» >■ Gawmm r„„:.n ,
fibiiMWxnddiiibit P-r^,/. pag. lo}. "»*7^-J**» « Knm» nt conjeaatur ^vK^t^r^nctM
. Hic pr.rccdcnri perflmUis cfl fol.is & caiilc E Imfiulis u.ncn bulbis tfU Dradil».» fij:.
florctqua,ii pricca.ii,; Hos qijoquc taicriorcft8c ciaus imrcckit. Aliqnamo Iftius
bofil obbngiorc, nigi.K^ue corricc fivc mcmiaS^db ( ilut^^^^ ^'^■^"^r^ ^*««J>"I-
gc cangd» fibrx) proiacbat/J., ao.lr.antcm S pij6^mn SS^SSfe
feli» raldi finuJia, (upina parte ca,mat.t, intcr qii« nuai« proditat ftwiW fads Sl i.
dodrantem altus, luuuno r..ll,g,o incmbranacc.un rolIiculBarBeteils.TWo Z^^^''^'^'
albus. Pfcudona..c Io vu ganoa tormi oujdcm fmilis. paulo ^m^^^^^J^^!
lctinc.i,-,! Injigi;;, icv foliis cubum MHMAencibus iimnirer mnft<in< JXL . *^ i "^'^iou
dcmde Junio fcmcn ptofercbat in crunRuIa, capite five dNtt oihiailM^ «Jl^^&L^f°^
qualcNaraOi jimdfolii aFi^o Hui c rcHcxo. Icd majuT «"»«1»% «««111 8c iMoH!»
+ ^^j^^y^ n^n^mj^ U^smm CbC Ger. dnaft ^Mwj*!.^
; A tteaicviUlidlfc afpanfco majore dilfcrt lonR.^ m.noribus & anguftioribus nofilU
infidcnted,gtral.,rcn,n, v.ri.i. .■.,^.a,/.. c>/,iW tnRonu.n obtufis cft angulis & f^/n^
Xji/.v bulbofa cx mulcis tunicii conipaaa, mediocril ti*»m>it«X«A^ jj _,Jt,
aliqiu dulceamc, acruuon,a,n ca„aem aUquam idinnucm^iftwSt tmibx ^^^' .^T
nu,Kiu..n umca, alus plures ub Ic propagat. fonga angufta, 6 viridi cS <La c ad Z"
ftdfctim decaf&en fbhis conftans, ..ugno, longo, ri,n oquc & fimbriato caUc SJmSL Sff«7
ra protubcr.ms, aureus, rplc.den, h.nbria corn.Ka & l.iciniata, in cu.us mX f^^^l^^
piftillum concolorcm mtorquctur, .ninimo odore,non, ut akqui vo£r^nn In 'n^
mccrmcdio c.ul. rios adnafcitu, incnbranula ewliStti 2!!^^ «"""'^^
I60UC infi-a rioris mcdiumfcx foiu p..liidu!a, Sl^^oc^t? h m'c^ ra"'°'''V T"'
^^S^ Pandunt. Wdunt pencarpia .otunda, i„ qu/i rcn:^ cl' '1 £ "^™
prmagplaiiiilculum, tcmfwrisprogreir^ ' "«Mm, m
Vanti ln lodsrpontc oritur, drcanurgmes agroium &: vervaaauin. humido f»»&^ Ci^ .
..quc fy ns .V dun,c:,s, loci huc a. lo: ib.., conlitts. Alartio 'im^^S^iJ^^ ^ '
laius c.tiulvc pro aniu confticucionc, Bc aens teinpenc. -r— ««• m miuna noret, aut
1. Bulbocociiumflorcplcnolcumultiplicccalicecarcntc: item"
2. Bu bocoiiium flofB caiiccleu tubo duplid, triplia & plcno • icem
finn», Lobclmm &J.Bauhinum .ideat. nqwi «liderar, Qo-
Non diflac h.c \ Diolcoi idis Nardflo fade-vd viribus: Is autem vomiiMiM «r «-™2, ■
cxcinrccus camcn prodclfc dicitur ambuftis, vulncnb» & JwS ^ * •
Narcifli cujufamque radjcar. vo.nimm cicre Oiifius Qt &peniiraen> eicpertum cJc (cabit : ouin
& Lobelius hu«b plantz radiabiis rufhcam plebcm vomidonerinoliri iaaT
Foba contt|a in Eiyfipdateoonducmit. D.Palma- didante D. Hcrmanna ^
canSriSsS ^;/''"'^ *^ <i *io. N«dffi «.1«. oblongo
Iccm, NarciTi .ilbi, h"iub.'^i.i lutc.i C.B.
Iiem, N.irdiU lutci re^cntis, i. e. Pleudo.iiarciffi Jutei npeatit
f ». Ntreiffia MifU mtUa UngituJhh.
.6. KuaJ^ m,x,n,„ ,,n,J,„ jj^^ ciuC Utifdm fM$ uUt, sktrC.li
T C'7rcT'^L'''"'^^^^ ^^'"^P^mb Puk mnmm iuximm Gcr.
<.ijcgrfat/jioniwral, «2 jJloiictiicJ>JDflto6iI. .
nnata glauca, ioug,ora latioraquc m iiortulo aoltro auam aut BulbocoOU vulgari^ aut tlif^iuS.
• Daddd s CmUit .
Digiiized by Google
HlSTORlA PlANTARUM.
Caulis elacior, uniciim in fummo fiorem geflar, duplo fer^ ampliorcm Plcutlonarcifli volgans Hore
maeis expanfum, lcx foliis amplis, p.illidc lutcis ci:in medio tuki H.wo compolitum. TxAus dtmi-
io weTior eft quaro Plaidonarafli vulgarii, mfcma parte angulhor, vcrib margines oaiiitinu& k-
tior, orts drcumdrca finiuns & mxqualibus, minus tamen inalis quam illius. Flons cnbus k va»
{buio fcminaiiad locum afat exoriunoir iblu aafpftix efi;, digjtali MOgindmB leaa qii^ ia
bocodus. Suntiina in medioflore iftylorecediiiir.
C Bauhinus ex hac pUnta duas fpccics nidt, nimiftim NnCidnni nubnuai faOidnm fiiBa twf».
HB 8c Narafl". ladfolium pallidum amplo calice altemm
Narbnus omnmm maximus florc & calicc flavo Tmk. qot flom lllllBldtm MoM GonionAmi es'
iino nemlHanaceofbUicub prodeuntesobdnet: item
Nittdfts max. grilcxB calicc flavo tmk. non funt fpedes Narciffi a rcliqds diftin<ax, lal varic-
cates duntaxat prxcedentis c (enune narar, qu* (atae dcnuo fceciem Itiam non propagant,
Habem» etiam m horris noltris hujns gcncris Nardffum floris calicc plcno fcu muftiplidi : qui
7. Ngretgm isttfclm fi*vo ikrt, mnfU calue Cluf. cur. pbft. lat^. flmrt prt smpU catitt /km
brcviora & anguftiora quam prarcedentts] dndis pcdalis, ftriitus, FloTis pecala p illida, "^u 5iJutc ad-
modvmi Hava, calix (cmunciam longus, oris vdd^ ftmbnatis, coloris aui ci. [_ l^arltinionus cajicCTi
pallidd flavum petalis concnli)rer,i facit, & fbrte natura in his ludit ] Scx breviufcula Jtmmmt AiV&
apicibus pratdita ; niedius fij^it itaminibus longior. Odor fatis obicurus^ iXMUiiiul tap^ Snnvai^
pcndicis flons odorem reterens, qui Aprili & Maio aperitur. ^
Calice brevioce 8c angoftior^ nec tu fundoadmnpa«^^ dikcato, inaisjiiibui cdain ni.
aus fimbciaas i pcacedBnndifferc, nec camen co RKipeciBaifRnticoncediinaib
8« NkrdJ;'^! montiinui dous apopiyfihm fncdtius Parit
F«/(i> h fingulis bulbis cmittit tria vcl quatuor, laca & oblon», glauca (eu ex ▼inii canelbentia •
iater qDzeAAf enrgic cubiulis, unicum in faftigioJ?«rem (uftinens amplum, [rarids binosl (ex
petalts albis compolktun, abique uila vei UviQima davi cindura, non aotnodum latis, quorura tria
averla partc ad exoitum cx tino latcre apophylin auandam foliaceam vclur aiiricuJam obtincnt fin-
gula; reliqua ei carcnr. Celix non mulro minor hlarcifli incomparabiJis minoiis calicc, adfundom
aopwiw, ad oias icu marguies latus & peramplus, pulchrc flavusj marginibus intcrdum (aturatkwi*
Inficveiiiccioco tio&is. Odorfloiisgratus & valdc fuavis. Aaftiif magnus, albus, cortice exie>
lipcgyllidopotiusqiiimnigricaiiae. Adoatis raniis iie pfoeagatiii hotcS noftn», femm
' perducic, ob cencncodmeRi 9t fiigons impanennam.
9. NMraJJiu cklfngc calut Ciu£ tllnu Mtago csUtt lutec ferctimu mtjtr Pariu mHsu caliet fimn
Mntml MHW &
Clnf.
Tema habebac (Cfafio] oblonga & (atis angidb, carinatique /«/;«, czlu quodammodo ex vi>
lidicoloris; incerqos pradibac cmv/m pedalis kmginidiniiaatainplior, Im-is, cnodis, (acis gradlis^
firraiis camen, (tmmo nfti^ (bUicHlura inembraiucxam Inftincns, c quo cmergebat unicus fios
iongiufculu-s (uniina parte in (ena fblia alba, (atis ampla & in mucronemdciincncu divilus, cujas
umbiiicum occupabat ealiK flavus, (omunciam longus, oris aliquanrulum incilis, Sc quodammodo
finbliacis, habeos in medio ji'//«]w paliefccnccm, ejufdem cum calice longitudinis, dndum (ex /«-
mimha, flavi velun faruii oonipeiuii, eorum pra:fcrcim apiabus ; vald^ autem (iiavis erat odoris 8c
Moicari floris odorem pami leniMmi RaJix bulbacea, iongiulcula, dieiulis craflitudinjis. alba. &
iT^ultis tuaicis OMiftaiiac, qoanim «BSiior fidifiifia, diquocccaffioribus fibritalbis infiina m» do>
nata.
Clufius duplias prartcrea hujus variecacis nieminit :
I. Alcer flore prstcedenu prorfiis limili, c.iUcis tamen oris magis aoceis. Hunc Paricinibaas
Kmrttfium oaBdmit lUmigt etlict ferctinmm vocat, & florem (umma pme nagjs flnnm d aaribnl^
ptol^ ampliorem, calias mafginibos intenfiusfliVKfia crooeis.
1. Alceri petata ex albo patie(cd>anr, aot «xiEMvcctarj cafiz teAmU^hSoeiffAmik&npo
& oiMs pI.iriL' crocc.is haK;ns.
HlS addit l'arkinlonus du.is ali.is v.iiictatcs :
I. Narciflum totutn palliduin oblonao cihcc (erotinum miliotem.
3L. NardHum album oblongo calicc lli vo lcrotinum, duobns flonbus in caule.
10. Narcifus albus caJtee fiavt alter C B. likraf, aiSmt tUm^ eslice fratmm frimlu ChtC
ad- tur. poft. albits oblengo cakce btteo frttet* mhmr Park.
Lata & carinata habec f^)!u, non inciiu lcd vindia, tria vel qu.ituor, fere qualia Ixucoii bul-
bofi vulgaris, pedem alta. Caulis viiidis, toliis bicvior, unicum in l".utigiL) florem geilans, medsiB
magnltudinis, minorem tamcn quam przcedentb primo loco delcnpti, pcuiis albidiSj ad cremoris
ImHons laiJb» colorwi accedentibus. Medium floran occupat mbus exactc luteus (cu flavus, A-
muncia longior cum ft>'lo intermedio, (ex /«wMMiiu faiina iuBei oonberiis otUio, mcecdum lan»
gioribus ip(o ftylo, interdum brevionbos. Odoc non IQgrans, led obnirior.
"^'V*' Extremo Martio & ineuntc ApriK florct. ^ , .
Aucores Additaiacotorum. ad Cluiis curas poiwnores dnas hujus vancuces propoaaat;
X. Alteci
Dlgitlzed by Google
r
Lib.XXI. Htrhishulkfiu 1133
I. Altera folu h.il^-r .»nf;ulunr.i, 11011 cimcii ic.i anRi.lLi wi luiicituli.i liici qiicat: c.tulis alioqui
8c florismaRnituJoiS: lorm.i coiivciKuntcum pnori. Moiii tnii.i in ut.aquc hac ipociaalh^ fimf^
.ic4 ramen uc pallorcm aliquciu occulanr, qui nota pra:cipuc a icrodnis fccerniuitur.
1. Teitia d prionilUC duabus ditfcrt folils cubum cingcntibus non albb lcd pbnipillidu^ paullo
«ipftionbus&aucnniin^ Padddboo NarciiEttpaUulu»obloiqg»c^^
\, 3* ^mi^ ktiftUm ammrtbes kvui csijce,
U. Ntr^iB mtJia-fmrparaa J. & Gcr. mtdu-fmtfi^ ySMfjM»' PatL «ft«r niwh fiffih
ftt 0&
RaJi:< ci hulbofa & fibrofa, (apore amaricinte/(?//j a radicc ftatim cxoriiint ir cagleni tanquani
vaeina aliquoulque iovolvenciaj lantudine icmunciaiit pari cum cauic lonf^itucime. Csmtili fiigularis,
iidqtnoabicili^ ooinpredus nomihil, utrino, aainis, liihilofus; in cujus faftigio fiu uoicus, ami»>
«is^ (aiye-omtf GmXA^tattanh pediculoperamailiim cauU juadoy vanni menibcaQeiobvo.
Into, cujus ceivkinmqtieinmlanmr^vfreiitemflors hmc canalicDlatafiftnla.
explantatur, cui (ena illa floris candldi foli.i coh.rrcnr, uibrotunda, qtiorum tri.i aculaim molliccl-
lum profenint, totidem altcrnanm co dcfbtuuntur : Horcm mcdium obcinct corona timbruu, ora
nbendj infra quam arculus exaibidtB, aliufq, liuic fubiciffaiskueai : Sut ia flftololb Canali/Mmk
lutea, tria modice elata, reliqua tantiUum apices profcrentia.
Hanc plantam in quibuldam Gallue Nanmnenn$ pratis obfarwvit Clinus Iponte pi owilkMMUI S
JL BauhiniB in Italia. Narbonenfium prata ftellanun candore ornars Sdk Ixh. in -A/v.
Tres hajus (podes habenrur fonna, colore aot odore nequaquam dtlleranies, (bd dorendi tempore:
mAgnitudinc aiam nonnilnl fid fmKfrJSttikBm. Majoies medns pmoon <Sc Soai» pnMMnwei
minores func. DcJ.
Mnfbnus 4. fpeciet pinpQait,aIinmm
I. Narciffum medio-purpureum pnecooQm.
s. Ibidfiummedio.purparetunierotianm: cnifeliatribaicquampratcedenii
jnajorem, petalis Iadonbus& fibi mumo contiguis : radicem etiam cradiorem.
5. MarcilTiim medio-purp. maximum: quiomni fua parte, foliis, floribus, raiucibus reliquis major
eft, & cum (crocims florct.
4. NarciiTam medio-purpureum flcllirem : cujus folia qu^m przcedeatium caotillb an^piftiora
funt &i^diora : Horis poala anguftiora, nec iil)! invKxm oontigna» onde 610000» vidnaiv 8C
itellatn referunt. CXlpr iwicreinSfor eftquam prinHc^eciei
Prima fpecies Kbitio menfe flom, reliqux Aprili auc Maio. Secxinda fpecies in Italia, Galfia
Marbonenfi atq, cdam Gcrmania fpontc provcnit, reliqux Conflanrinopoli milTjc fiint.
NarcifIusalbusdrculocroceovelluteoC.£. A priorc podHimum ciiculi colore diilcrt, ideuque
«BftinAa «beol^edeijKMidl oenfandi.
1%. NsrtiSmtmiiktneemftntmmVadc. MmelnA ««wariNr C k mtA^mmm mimr ft-
Tclla huicminora & breviora quam pr.Tcedentibui : cauJit 6riam humilior : flerit pecala anguftSj
ipatio imermedio relido a le mvicem disiunda. ilellacim expania, nivea. m&cc dtcum oras crooeo
c&r/: *
Ladora reliquis /0/;^» habct, coloris fer^ irueinei pallefcentis : intcr qua: latis latus prot^it f-jw/*/,
nudus ut reliquis Narcidis, paulld infirmior, foris Ifnatus, intus concavuSj (iimma partc iuilmens
niagnum,laxum,membranaceum iblliculum, quo dehifcente exi( uniGni ntplurimumy&' magnoib
odorams, fec albis fiibis mBdinm cmbmm palUdum dngcntibus coniftans, aqiis fimbria cxpalbdopur*
paniicit &on liiobedic fitis cmfliim trianguhim mmt. nignun ftmim conimnir Ridiz ciaf
tior (uperioie^ ft cunNarciflifnefiolnMivuiiaiiiiadiceoonipanada, edamibbdesfidiftlidMr
procreans.
£ Sdria allamm aiunc Scriijs reliquis florct, nempe Xbb menfi. Eadem videavNaidflbn» Imm»
dio-purpurco' ^fcu maximo Pmi, iiiperius pofita
* 14. Nffctffi» wvm» tJtmtmtirtmb ruitSo C & miJit^mfmm mkm J. fi. U^Mm ^OaL
Ntniffm miJit.fmrftirtm fiiBtwit Parlc'
Cluf.
Huicquatcrna autqniiiA Mirtio mcnlc eriimpunt/d/w, oblonga* anguftaj intereadeuideciwiir
nudus, rotundus, incus funguiu^ ; m atjus iiimmo ^ tenui meMbnna prodit unicus, nonnunquam
&alter, fiot, iex nirds fbiiis ildk modo decoflacisconftan^ pnwnmtafewwaallidamdnienalius,
cujus orxnibeUlfimbrilexomacc, (ef in eo iittqnal9wi/««rimr/ir fliiveibennbiis. Hon inaviter
odorato fucccdunr cipitula tri.inrnila, crafGufcula, in qutbus nigrum inarqualc fmtn. RaJix u: cr-
tcris bulbacca, rnulcis t.iridicintibustunicis conftans, cxrim.i qux rciiquas ambit fulca, c cujus iciliii
parre plunnix lubuiicr fibrx dependcnc.
, Provenic majgrio milluri iupra Canung<un Circhulianorum moaafterium^ prads quibuldam alr
tifliaM>'laGid vicudik
Oddddjr Hie
Digitized by Google
M. - — '
'II 24. HistoriaPlantarum.
Hic flore cfl omnibus parcibub minorc quam prafcedens, folujBs e|us atf^Koribus SCacutiaiii-
bm: ttnVr .: cti.', n florens : cundcm e(Te putamus Narcillo raedio-purptirco inlttii F«4
NarcUEiS coa-ulousfijoflorttcolorc a NaralTb mcdio-crocco dittcrt. Lok.
Palnuribus & qiunque unculibus, tcnuibus Hyacuuiu Autumnalu toliolis cxic^ vindibus, bulbo
cmlcilndninBrii, <e Jfan paecBc» modi^cwwp Nifciibiifla dMjniiiB,
«Mm. LoU Ad. pait J. B.
Nollaa hiioi difarifdoncm inveiii^
tj. Jim^m puximif /!ort *ctT»dto allncmttt, fimhrui tm» mni CB.
m tmidm Utftlmi Ui^mtm Hort. £yft.
ifl. NknXu mtbufirm fim* mifyimim NarhmtnRt I. B. mJio4ittmi ttfitfi Jbrt. o4«rt frmii
Chf. '
Tru aut ciuatuor prodacit /f/<4, rircntia, oblong.i, Porri fbliis fere fimilia : concavum,
Ariacunij noaam & iuie (aih, pcticnv alcuin, intcrdum alciorem ; in cujus iiunmo fex auc odo plii-
. rtfiemlcniinir/tinar, tciaiigiiUipedieiilit inndeate^ Cc ^ tenui membruuceo involucroeninipeme^
■nediocrkereinplMip cani gramte qaadam odoraik)», fix foliit conftantes albis» interxlum cdaia
quonim Hiedtiuu Aivin omnifio (MfMtooci^atj ftx Inns ftmmn cuni apiubui pal-
lidi> contiaens. FloriHu<; fiicccdMnt trian?ularia f*^»r*, in quibus yfwo» nif^um, angulolum. Ra-
dix iJli iatis ampla, bulbofa, nsgricancibus aliquot tunicii fepta, ftbriiq, muJns capilJata, incusomnino
alba, & fipraccidaturlcntum quend.im (uccum, uc rcliqui bulbi, exdllans, amara.
Iww. Nafcinir pleriique Hifpanue qiix Meduenaneo mari objedta eft lods^ & omnibus (er^ drca Mon-
fpelium pratis. im baluif itimn ti LMrim «^Afff^Mij & i Maff» mJ Luctm intcr figttti
(am tkftrvmnimu Afrdi mmfi fitnmm^ Orm Mml^Mim Mmit, & imtrdim ttimi Ftknmri»
l^V^us ckias pr.Tterci fpccics Ctn varict.itcs proponit Parkinfbnus in Tarad. altcnmi vocit Narci£im
Nk^mmftm ftve tmJio-lkttum fraeocem\ alcerum /<brriyl Hmkmrnf. majorem iimflo fiart : qui ixxtt
•^T— j-_ 1 diailo patulo M«k JMMj^
19. Hmifiii mitlmm mmarHmi itrOus C & Hm;,fltmfirm iim mtjtm ftn
lmmhKlmifSi^Jitimumtdio4mm%!a£
Chf.
Piuccdcnti ferc firoilts eft, fed paulo praccocior, I.«ioribuiq,/o/jw & amplioribus floriims, aii plo^
nunq,nonniii Lerni, quaccmi aut aci kmmum lem lup.-^mo cauli inlidcnc. Ma)0f ci odons fia>
gnmoa qn^m fuperioa
Adfemir Conftantinopoli & in fiai]iliascQlidir,uhi flotee Apnli, mtttdum cdamMattio!» fi Te>
ris remperics paul^ caHdior fiierit.
10. Nartifui mvtut udittfimntitrii frtpmtifmi C B. Uttfdt^is fmpiex mcdii-jHteus 5. CluC
Ttiru hxm linariorQ iiwJliiiqijiijiMiiin iiiTiiifr'^' medium calioem flavuai«odocis fiagrajxffimH
k]>t%mtii^^hmammAe%iavatmmi, llfacarinattfieeiiiiiwilaalHteqdbqMpl».
mim feit nonm r
%t. NartifMj Mns tjreA trmt ftfymOit CE midinwmw >wiBm mm dBfwr/wiim J. R
meJteereem f^mthtt ParJc
/vAonHHlaticudo & maenitudo eadem com nugmNarcaffi kitei Hil(»aict> ied obfcurlik vireiit
Maioproftrtflores, duos,tres, quatu6rve, pulciux», magnos ac unopedicula Lat. BrevB hzc 8e
ebfcun dcfcriptio nobk non (attsfiicit Parkinfcnus foliaarha k» ex oneroo vindui huic atmbuit, *
Nardffi NarbonenlB laticudinc pana, fi<^u calieein amplioreoi, lHtcim,nia»pneaoceoai^^
Ittm. In pracis quibufflam ad dexcram Lani amnis Mwiiidiaq, in kw» dift» mpmmm '
&irftu»etiamAatim^ftingMinm Bttm.Aim^.
Mb Jim^ l^mu M muMmm FifmmfimujUrm^trmt J.a fmdm midit^ttm C &
rarl. ... ....
1^1» habct Narafli vulgaris Narbonenfis pena v«J majora nonnihd alciorejn, jltm mui-
tos, albos fuftmentcm, valdc pulchro^, NaWP>m^iBdei MoniiUanam cA» tmm
medie^Jim». aiDplim rmiuMiorc.
^ . A.i|. Mi^
Dlgitized by Google
Xib. XXL Tk IMu liScfts. ,155
K. Hm^bmii»4iaem vulgaritVxrk. mtJio lntnn Gcr. f^J.tf crcL .'«/«CB. Nar albUat
' ^ ^«riiMsj. a €mam 9«Ie jOfllfoinll» ^jumZ
BtOm huic ladi cnffil & fcbrocundus, multis tunids compofitus, plurimis fibns albis ^ bafi ex- ■ -
eunabus. F^/M(1(xirarualu, mterdumaibitalia&longiora, vix digitum lata, mucronc non admo-
dum aaito, i f uidi glauca, quatuor fcrd, caulem aliquoufq, ampleaciitia. C^iiuiies ftnati
non exaae roamdlj led diquantaluro corapreffi Ingpniinamadeni, paricumfeliiialtitudinc. aut
paulo humdjprei, emttAraaaapfoUicu^ [incerdum unicum] am-
plos, ^:^^^^»}'»:^^^^»** cwnoofiwi, ami vehemenDa quadam odorato^. coroliiicu c»i '
lidis. * *^
Florct cira finem Aprilis, .lut fcriaii citiufve pro anni tcmpcratura. In Anglia fpomc wov©.T«"/«f .
lure acdimr, & no» ouidem cxtra lipncis florcntem aliquotics obfermiiniiii, verom Won!m te. «^»»' ,
jBftimjrjiiiionignfim fuMn debiiilfefii^icamiir, non tamen negamui «m alicubj /ponte nafcL
ri iiSTwiwr'^*'* "■■"!P"w»/>"» fcnnc TocaiHiob coloie^ftiS nmdiffimiloni
Hanc fpedem elTc puto quam Clufnis majorcm .ippcll.it, amplis foliis, & in eodcm caule UaoB.
iexifle krib« : aucm C Bauhinus NaidUum mum alburo L &Gi^ Nardflum aihmi
odaranunappellat. VerumClufitticalioemiiaaaftuffl, fid paUidam d amftuit.
. UkciknliucillaiikireiiilpliaraoinedioJii^
14- Nm^fdU$fimmiikmmfivti,aa£, ftbdmtkaik Mnetbtr C&
HiiiuituBHii laas aaffis e^ «iMniDOortke fpadicd coloris pndinis. Folia^CIufio prorulic Ja-
imano, qnatoor, laca 8e qnoaammodo carinau, viridia, cubicalis longitudinis, mter qua: caulis
mdiit cubitalis ai:t altior, deini.Ie duorum cubitorum altitudinem fuperans, Cq'.i.im in rcliquis Nar-
dfloTum Rcneribus obfcrvarc non meminit autor) viridis, ftriacus, mms cavus. lunimo falbgio lii-
l^inons mcmbranaccum (luoddam involucfum, e quo exibanc (iiis periolii ^—^^^tn fiiftt, quinqu
Xex, feptem,autplurcs, cotofisflavi»nonnihii qmidem paUefcanrii, floAH uma^fttiawMii m^mfffff
aurcus, fiiavisvaid^ odorib -
Maidi inino floMbat.
»f. Narciff paBiJim(Jii>.tJtrei vsrittm, fe„ Ntre. fulfhwrti «4r»aMmr CluC ad. atf.poltJftm
palitJuj meJio-aureuj C.K Narc.fuJpburtuj minor Puk.pita<A.
Cluf.
F*&ihabet qualiavulgam Naidfluim^ lariufcula, pedalia fcr^ : CauJu ifeor, cx unica
vagina fiu membranaceo folliculoprolwt trtt plermiq^ fcd intcrdum plures jUrt,, ilBs qui fimilis
fcrdgencm]^takeautBpai|»ttnto juncifoUorum flonbus non
majores, ted ooiio neviori, MX lOKlram Talde pallidornm icu lulphurconim texcuri conllaates dn-
jrentium coronani longiufculam, fed pamlamj ncc tiitji iv.t calicis farm.i prsditutk fywtaiil feu
auream, cum audbus plurunis quafi farioi confperiis. Odor non iagratus.
V ..«•«h^ ^yggoMi oniMiil,
Cluf
habct (elquipcdalia, viridia, non incona, angufta pro lonritudine : ittterqmeemergit(««/«
brevior ipiis ibliis, lcd tamenplufquam pcdalis, plures ex uno foilicolo pru ptxxrudens, fei W"f
pallidii, ac propctt (olphurei cobris conftances, lAtamiedio tdict prorfm flavo, fatevL lad »>
nen tnhifenniu om fijl» biBvknlo & pwno intemwdiq, oiMis cannka ^dk»» qnftffi, '^ji^
HiaadfikC BaahimM ex Horto Eyftettenfi
Narcifliim Orientalem calice rotimdo aur eo-Iutsa
17. NtircijjiHt
«rMCofo
■ A/Sw hdc ab unico bulboquatupr exeiim, dodrantali.i, pedalia & altiora, jnternaparte con*
cava, glauca quideni, mmus canien qujm DLLlbotodri Hjlpania, longiora latiordq, qiam iliius^
C«-io psdaiwaut lcfquipedali», firmos, ci-aOiorquim Bulbocodii Hifi>amci, fiertt in fumniitatc *
vauin.i manhranacea {MOreS PKNIiem,- —
ipattovoquodam, noi
liC^Minlin rMrNW aledoie Au iMifpore, drca margtnflkfiuni
: ilniKiKlslegMidilkm juaiiidiuedM^
i
Digitized by Google
HiSTOR1'a PtAHTARUM.
• »8. Ntrcifiis /ilhiln fchanthos eah(t am^bMtrimr. A» Hm^, mim, «ftikr c«fiM lntm Mti-
«w C. B? <w» M<dmt C|iiOe.n i
Hic pnccc(lenti per omnu (imilis dl, ted multo niinor. Folut dnguftiota habet & vifidiora, qtu*
tnorabeodcm bulbo. Cwfaw miiiowin Bc infirnMereiti, fiaru in funumca»8Mfamoia dbiJo», cnm
uUce ftwoi dimidio feiiiiiiiion^ fareviovfqiieqiikipneoedeiiw.
19. HMrcifui Iutttis ^oljmthos ^fricatiMt C. Bi ^ntmm mnm wujir VaAm J^rkmm pmu
ftljantbft AdiliC. ad Cluii cur. poft.
iWiwhabetlacaralde^bipedaliaaatPedealtiora, nonadeocana: inter qux lacetcAib bceviorj
crafliis, nKandus, firmtu, eximo mernpranaceo fblliculo fertt producens duodccim ant diiMbqiii^
nim finguli majores fi-.nt quim reliquonim Naici(Iortimq[ui-plures firaul unico cauli InnateenteB
flores protiucunt, & p.iulio mmorcs vulgaribus mcdio-lute» aut medio-purpurds Nardffis, proffis
fl.tvi & fplcndcncis lutci colons, c quorum medio exfilit calix longiis, fci; cudus pcitulus, magii Rivus
quim ipia folia, mmor ttibo Narciffi junafblii i. Cluf. major autem illo cabce qui in NarcilC) pal-
1^0 medio-aurco conlpicitur, admodum grad odoris minim^ crcnatis & inctfis maifguiibus, (ed prar-
fedisquodammodofic aqnalifaui plan^ oris: iacivismcdio ^ka&xhtcifoaai quali CQO^m^
, ■aonooidpicno ftylofisa ptfHIIa
• Bte^nio Marrio & inciinrc Apriliflorct.
Fitfkiiifbnus ^JarcilTi Airicani aorei nunoris meminit, qui non aiia icre ui rc (
' I parvkawtt paUidiore floriioaloie A pcacceda«e dbffim;
mt vSai^ Ad. pait;».
Lob. ■
Bniyo cft N.irci{Ti mediolutei N.irboncnfis pari & fimill, (ed extcmis involucris nigrionlv.i?. rlcrcs,
ceulu, foUa, Narcillb Pil.mo iimitia, ied ik>rcs variuit, aljis mioonbus, rotuodionbus & vcluu de-
curtatis : alib vec6 una pluribus & lon^oribiH.
' In Lulitailia cncDscft propi J>% XJv,
' \\. Narcifus lnteui Ccvf^antiaofoUtmtt O^i. U^tbm fm fmfit pm fivt ^
tamer nominc allaius CluC
Cluf.
Folia huicproxim*^ delcnpto [latifolio niveo i.Clttf.} fimiiia. FUt vanatj nam vcl totus fla-
vus efk, vel omnino p.illet, prxter calicem, qui in hoc plan^ aoreas dki Smm in tnBpnil capinbw
Nardllinum, inxquale, nigKnnL Xsdix tunias ^odicei colflas tBfta.
Lkiu. Byzantio allatus eft.
Ji. ai^^^oluu tetM Utatt C & totm /i^w^ fcmftr fiarau Catetm CluC ad. CUT.
polf. mip^Hfmktt Unau fmfir pmu
• AZw habet angufta, pedem «nectrdier longa, coloris oWcurft virenw, &C eliqiioniodo cannataj
media quodammodointcr folia Pfcudonardfli Hifpahici & vulgadads niedio.pannaei Nuqfli* »!• •
tem latir^ra qu4m ut juncifolils accenfcri debcant : idebque anguftifdius Nardlliis Toon iMn in^
comnioJc pjrcnc. Inter hxc folia, q-.ix laris numcrofa cx uai radicc prodeunt, cauUt aliquot al-
lufguot, fineub duos aut trcs floresprotcrcntcs [ imb multb plurcs ulque ad quindenos ] par\'Oi, lu-
, • Wih mediCooroni feu ctliethieAt pcorfus flavi coloris, odoris obfcuri : qu6dauc mirum c(t Gtwus
in annoftMesprofeit iti uc nonqaam ddinat flofcr^ qiQn«c cx adoamfim bdbih ^ eodeoi
qaotemeoommifladlannopiumfaabeiefolet, illoiplbannodioicidttftilocwpiofet
Um. . E Eloreniia niflnteft; »
• Et M^litilbofa tanicl lubnigrf tofta & paucis fibris capillati/UM bina vd teraa oblonga, an-
gufta, porru -1 cvurgunt: inter qoai «adwMfa» pdnuril» oqns fimiino bini /&rr/ parvi, albi, taiut
oblongo, angullodonati infident. y * a •
imh, in ilenlMias coUaMs dia mtf^ I>V> in moote Oeifo ApriB menie cnm floie mvaue
D. Ma^neL ,
}4> i«(wiflr tmtslhi maiar latiftlm fimfkti fim frtrfm, albo 1. ChiC HTciiu, cnm
ftitrihut fmkm tmt aOm tmm ttlim Qm^
• chr
Foli/habct tcrna a it qiiatcrna, viridiora paullb quim Nardffi modialntn fuvei, longiora &an-
giifliora, t; f]i,oiu:ii mcdio cxilit caulis latiulculus, anRidofus tamen 8c concv. us, c.ii miidcnticni,
lepteni, 'intci dum dcm /Jartt, prior^us fimiles. led oblongiorcs paulio, & omnmo uivci, quorum
• imii. *wdicct calix iUome^kB, qui in ' prasdiifto flavus cnam albus cft : odor illius limibs, iimilis o^am
^AMv^ raJix Illias neguB atimf UBqp» wmen oblervare poout Clulius, cum Januano excremo iui:^i«
tem pineui lblomiiinffis1Lnfinni« & Iketicx locu, & uliginofis, multdque adhocnqnt ftegptanci>
bni «rofloconcemoh^erwhac^ ouncdamFebn»^
Dlgitlzed by Google
1
LiixXXI "De HerUs buaHfis. 10J7
Jfardffiis totui aVitus rnsner C. B. folisi a
J. B- Narc, /«1/. nt-ocus altcT CXni.
Chf.
Supenoie nainor eil, firmioribus nugirque candicamibns quali« ier^ in Naiciflb
PaaaaaodAo, cWe breviore, & duos, tres aut qoacaor 4nncax« floca fraloeniie,
lUBqtais Naidlb ioiib» Ik e.
- A&i priino generi (uniliapiofat; Cfkm kaBr fblu pcdaletn. qui tenmft qnaMnM fbm
E\t, eiuiHem cum fuperiorcmagniriwimiy inwt ororlia ook)di|| ideft« calioe edam nnrea^ i qi»*
emcrgunt /ena ffanthu, tema aliis longiora, mva.
Hic By/antio al!iti:s eft.
Alius praterca acico illi iii oinnibus fimilis, ut vix quifpiam dilcernerc potuilicc, mii diflerentiara
fcciflcnt fiorcs illo minores &: frequenaores m (uninio ciulc u.il^ntc-^j odorem8c Fragrantum JaP
mmi referentes: Hujus femea in triEonis capituln mduiumj nignuDj uuequale: Utnuique nubm
nunor pauU6 priore> 8e irigriitiiniciuepta.
Mato menfe floret.
His addit C Bauhinus, i. Nardfllim Orientakm tnajorein albuni, i e. NarciLOrient. inajor.
tonim alburnpoly.inthem. Fjf.
z. Narci(ium Oricnt. mcdium album, t e. Narc. Orient» niedium totum dbum polyantiiem
■Ejfi. qui a pnore lola magnitudine difiett. £fl autem prior lariihfti^ ftnbni chfiefiialib car-
amplts, odoratisj trihus ftanunibot Imeis brevibus donads.
%. Nardflnm Ortent. albran odoratum, calioe ftellato £;/.
4. Njrciniim albani m.ixinr.ini, calyce luteo brcvi Htrt. Zyfi,
{. Nar& latUolium iulpliureiim vel album brevicalyce C B.
i. Htn^ Jmicifilhtt,
I. lUrciffiu jimctfolm fr£CQai Gcr. fmcfoUs fim km JL E Km. jiau^t&u %, CSoL jmt-
C^^mAw 4lAfM^|^9 0tStt9 ^ntt^^f ^d^ji^r
RaJ:'--e cn. bulbofi, tnnicata, tuiuca (eu menibr.in.i cxtci iore nigr.i aut fufca, plurimis fibris cjc ima
fede ieu bali prodeumibus fticod. Felia ex eodem bulbo pkrunquc duo, pedalts longitudmis, an-
fnfta, teniihaie 8c virare juncee, interiore tamcn feu fiipina mperficie nonnihil concava, ioter
QBK €mJk eaumii' terai^ nudus, tenais, paris Cai alrinidini» aiiBfi>Mib inaMamfaied tbeGuUmeifr
banaeea tres aut quatnor fiares promens, penjica fl>vo<, i lenm 8e «nguftotnbo in fex (bBa ex^
panfbs, cuni par\o Sc brcviufculo in medio cilicc circum oras nnuato, tna intus ftaniinul.i, c icu-
minula flava geft.intia continente. His (inquit Clulius) fucccdiuit trianguJa cafita, olKuiisangu-
lis ut rcliquoium Narciliorum, nigro & .nngulofo femine plena, minorc tanien quam aliorum.
Aprih mcnfe florct. Spoiue naldtur in montanis pratu non procul Toieto & cu^ Guadalupe. Ttmm fS
Cluf.
Cbifio iaHi(i Nardffis X. qot angiftifbfins U. & luodfiidkis I. didtur.
NarddmiDn^iSdiiiiflmiotttiukciidnitadsraAo LA, hncieferturi i C laflliinD prodiierigt
^edeprapooiinr dntoNiidiB jnndlblli flora letnodo nlM
^ Narcijf^! junnfdius mtnor CbChift. jmi^iim fafaw RiiHr C & jmK^iSm fm
jmuifeliuj jcretmui Gcr.
Hoc pnEoedente minus eft, gradlioribus, ratundionbus fiequentiotibuiqpeiUlw { «mJiailu c me-
dio prodeandbus pufillis, umcum plerunque aur aheram firm iuauaur loHanenribos, ^arum Sc
««ilnrntlim ut altenus, (ed foliis conlbntem firnuonbus & magis odoiatig
Ulii^iiolis iiuer Hifpalim & Gades locis cuni iplo Hore Jamiario loeafe ermt Cluiius : In hortis L«cw ^
-^nnoiiniii j^iiUantMuofloiet "^-
}. Nmifiu iiMciftUm flore lutet varitgato C B. jnntif. luttut dUm^t Smb iffi»8m Buk
jmiw. Ut. Miemaihu Imeii di&mAUf htvi *Mtt Swer*
Tmk
Rlia habct tcrcti.i, vir idia, oblonga, Juncifolii Narcifli vulgaris fimilia ; caiilcm di:oi trefvc fioret
(uftinentem luteos, petaiis exti emo lubrotundis*, luici alba per uniulcujuiquc mcdium decurretue va-
nceans, €«fiec bien, ooroUc findl^ orii nonnibiL ccUpii kn fioaatii!, omm k pnraadente
dineit.
Huic in hortiilo noftro fdium c bulbo imicum exibat p.ilmare, Non tjmen dubito quin pl.mtx
V^edoies lolo iarto plura Sc nujora producant. Caalis palm iris lirnius, tcres, viridis c ioliiculo
HMmbranacco binos protulit fioni, penCDlil longis pendulos. Flotis tuhu k valculo (eminaU cui in>
fidet aneiftus flo om uCc^uc digmim ant aiapltiis longHS. CsJi* iionsniedius^einidigjtalis laie«.
campantfornii^, nu:^iaiDLs xqualibus, noniuhil fiimiiic« cnm fijlt in medio paril kngjmdinil*
Digltized by Google
T 1^8
HlSTORIA P|,AirTARUM.
tn:cin circunill.int ^amma brcvior.i. Floris folia rcflsxa (unt. Totus .xutem flos tam folia guim
calix pallidc lucea uint, quldcm kL coloiis cum foliis (ubum circumdanobus in floie ^^■^hTOodii
i. ^tnijjus juncifolm AntmmHMlit fitrt tmi^ Flarlc
Tark.
Folitim unicum diintaxat proinit, prilongum, tcrcs,vinde, Altcm in oninibus quas Delcriprinnji
autori viderc contigit pbntis.quo tandcni marcefccntc & ev.ini(io cmergit caulutOtitf filJiopnedjdD
iimiliSi teres, nudus, viridis, (iunma Dane fierti tres quatuoire fuftinens ex involucro cuttmembra-
naoeo enunpence^ jpeulis&xaogBraH!» in mucronem acutifllmum & velud fpinuUm definennbus
cnm calice in mraio rotniub puvo compofkos. Floris tocius tum calicis medii. n:m petaloruni
ambientinm color viridis, odlor fuavis admoduin, reliquorum hujus generis fimiJis. Florem noa
antc menicm Odobrem explicitj qui uriiinis brevi fiiperyenientibus non iek nilbD poft aaoA m
corrumpitur. PLmta eft teoera^ necnyemesnoftrasndktolcrac. ;
£ Stfbttijk Afiick <Uaui» eft.
. . . 6. Ntre^Mt jmiafi^ pnim mifloeMlitt J. B* itmtifcl. i. amfit adiet Glll£ mm^^aUm fiavm
magm calUe CB. m^f^. fiv jm^. maamm FttkpandTjm^ «mJ^
calice Gcr.emac.
Chf.
Bina aut terna huic (\mtfelia, pedaJis aut majoris longitudinis, crafti &(ucculentaj cannata 8c
viriili colore praHiica, jproximd aid Jfundfblii Narciffi fblionim viriditatem aooedeme. Prodit inter
Aalu W»gtictl»inlfavqiisq|uliib^uitu^^ Hrmus, pedalts longitudinis, qui fummo faftigioes
nenibranaceo (bUictdo btnM auc temos fims^Tomt, valdd clegantes, majores 8c laxiores quim 1«.
fiqilOcam NarcifTorum junceo fr>!iOj fex pra-ditos foliis flavis, quorum mcdium ocaipat caitx major
qtidm in uUo NarcitTunini gonerc, lcmunciam namquc longus & per oras vclun finuoliis, pauJioia.
turacions lutci coloris, continci^ hrLvi.i lcx ftamma Hava, apicibus aurcis praditaj & (iylum flavum
cxtrenu parte crafliorcm. Odoratus cil is Hos pcnnde ac Narcilfi juncifolii flores. RMdieim llabflC ■
NarcifC lequemls bulbo arqualem.
EmontiliusUJaaiboGaUaBcigvicioisiNk. loQudt adLpbdiMidetBfliii A
floiet.
C BaMhiaMi hanc plantam KirdflBi iancifeliis non aoenfeCf wiflin MMdlik tntk
vocac.
7. Nmeiffm^^imeif^ mmm CloC mNr >« fM JJt, jimeifelim fimt ftlUimt, eOei fbh
Ex bulbo alioruni NarcilTnrnni luncco i^ulio bulbo no.n didtinilij valdc tamon pufiUo, quinque
aut lcx folia, prodccic, angufta quuicm illa jtincca, ahquaiu.iKiin t.imen planiora, dodranceni auC
pcdcm longa, oonnihii procumoencu< viriilia : inter qux prodit unus aut alter cMHliculut, graalis,
liudus, viridis, pedaBs knginidiois» liunmo faAigio gcdam folliculum membRmaceura initar alio-
nun Natciilbnan, e quo eiiliebit otiut anc oker jiilK, loqyo pedioib innixus, fbrmi JundfoUi vul^
fpiis floribos finUis, led paiiDd mtnor, fex fbliB palMonwi oonftans, cum medio calict flavo, ma-
)o:e aliquanruliun, & m.ijus p;ucntc r lam iii illtiis flafOi i Oojtis umbilico pallidula brcvi.ique fh-
iiiina emcrgunt, medio ftylo proiiuiiciitc. Odoratm quwem al flos, pauUo tamcn gravior cft ejus
o.!or quam vujgaris Juncifolii.
IwM. ^"'^ nafdcur in illa Galltc paite qiue vulgo Sfivtrffie appdlatur. Aprili fiotec.
Cjbifio delbibinir in Appendice ad Hiflor. planianm lari^^
• " .
8. Nir^fit jmieifUim letut albm CE jrmtfT. fivt Mt aher CluC App. alc. aucL jmK^oUiu
eJkttVitk.
a»f.
Hujas multo tongiora (iuit folia quatn NiucifE jundf flore albo leflexo, & vindia ; eaul/s ctiam
lon{porf uunmofauiebluiUnemfaoiosaDCieinociS^ diver&tamenabeoformc: namNatdffi
junolblii mnioiis floinMS vaUe fiinilei iiuic; honuntamenfioloralbas, taro ipGus calidsquimfec
foliorum illuin ambiencitiiii. Jbnfo non vaUi& mi^naeft, longiiifaila, nMnmani eam diigBnie
prorfus fulcl
iMm. Florec Aprili : c Pyrcniis autcm montibus erucus cft.
NardfTt )uncif. albi Park. folia magu ad cxlium ccodebanc, pxn^ uc fohomm PieudooardlS»
qualcs erant piancx a Vencrio ad Clnnam mifllB.
ParJqnfonus aliam adhuchpjusvaiiecacBnipropOMk cdiceniaiow^ cartera fimtlroi.
9. Karcijjui albus Autummdit mimimu CB./!n«Mi» fht Ammmmbt wmmmit daC .^fiMiii*
nalu mmor Gci".
Ctuf.
Unicum etmltcuiiim digluhs longicudinis, graalem, vacuum habec iuc Narcillus, ui cujus lummo
flo(«m*Nardflinum, odoi-atum, lcx foliolis ^bis conftantem, 8ein weilb exiguum ealictm flavum
eoatbcocem: JWw fuccedit eiUle« trieottum cafmt, exignum* ni^nun, aagpJoiiiffiqoe feme^ conci-
noisi JbrJitx Nardflb jundfblio vald^ fimilis, minor tamen, mulns candids nmids, ]ent6q le (ucco
prargir.ntibusconfl.ins, lcd nigi .t qu.-u^am merabranateaa. ToM planta amara cft.
IsJa(citur plurunus ad Aium Huiv.cn in TurdiJi** «orentcm, 6: liiis capitulis jam matuiciccrs
incipicntibaionKbitaiiiib OAobcisfiiwn^ nuilise btdbo nadi foliii^ nec ulla eonimvclligia ob-
&4V4as. 10. Hgrei£iu
Digitized by Google
Iib.XXL ■ .. Tk HirUsbS^. Ji^
lo. Ntrafmmmtam jmu^tl. es&etjUw CB. Fftmlmmei£m imu^elm frmmt CloC imh
cifMmt mtntmms nmumm G«r. eroac. ■'
FStefhuic valde angufta, five potiiis juncea;^ eaulis tenuis, nudtis, p.ilmum alrus, cujus extrcmi-
uti infidct fUi e vaginula cmergens, qui fex foiiii ex hcrbido pallcrcetuibus & cxpariiis conftat,
quonuD medium cahx Havus, ciutlii iiiltar obloiigus, oris prxditus non finuon$ & nmbnaris uclu<
peciorum fed iqualibus : radix exigiio Narciilb limilis, intas candida, foris nigricans.
l^fciinrquibafiiam Luikaniz fiaecuriaeque ooUibus, ubi Jiianario flmentem invenicClunus.
Parkinfonns triiun adlnc Qwcienini feu varinatuni KaidiB jancifolii flore rcflexo meminir,
niinim,
1. Narcijii juncifolii flore luteo rtfltxo foliis majoribus & lon^ionbus quam Narcil." juncif. floraalbo •
rtflcxo; fj.v/f tantillo elatiorv /Toryi duo tre(ve, totos aurcos luftinijntc.
■ 1. Narcif juncif. ealict alho, rtfltxis foliis Uttu, cmmU pcdallj VUidl, duos, tS^Scfitrtf fnfl^nfflififi pe.'
talk pallid^ luceiSj calice pallid^ albo. ^
^ Hm^, jmi^.udittlmmtr^tm/ilmiilkdih
1 1. Narcifiis montmHs ahtr fm fmArimo C E tfmhmn^ jmidf 2L pn$ fitn Qt^ mnh
tanus juneif. fiort fiimutt Ger. etnac - ' .
Cluf.
Tcnoiora paullo quam prxcedens, licet (iirre^ habet folia ; florem flavuni, hoc eH, cMlictm per
ons loriier & tenuJMr fimMiacam, &: (ex iUa fbliola calicem ambientia ex iierbido palieibemia : ia*
eapitulo flori fiicccdente nignim rotundtuiculum fimi» prafeit. Xmli» pdSia» tbris nig^f»^^ hqj.
bacea, tenuibus hbris e (ede prodcuntibus firmata.
11. Ngrttffiu mantanui aWm mmimm CB. Pfmdufgrcifm jme^. tertim CluC tmniim mimmm
. Cbif. ^
Qpitanaatit quma fe!ia procvJit [ Clufio ] tetiuiSinia 6c capiliana, viridia, humiprocumbentia
& (pai&: ioter qax caultcuiks emcrlit infirmus, palmaris, tcrniis, nudus, unicum in lummo florcm
i menibranaceo folliculo prodeuntem iuftinens tenellum, candiduin ommno & calicis oris fiinbria-
ds. Semen non potuit obfervare Clufius. lupcnon limiiis.
Hajas & iiipcrions radices & Cancabrorum jugis erucx fucrc. . Ltemi
t%. Narcijfus m^uflifoUui aWm, ealiet tUmg» Str4me rejUxo C. B. jme^tliMS idto .flore rtfkm
CluL app. ait* aud. jmi^tkm fitrt tu» rgktc» Parlc junc^oUm rtfinm fiert aWt Qqr
Cluf
£ radict bulbofa, nuds Ponticz magoitudinie, caodida, te&i mcmbrani obduAa, cujus iedem
plorimx tenucs albi^ fibrcoccupabantjquatema aut quina exiliebant foba,dodnuiteml<3nga,angnlhi
& pxnc jimcea, aliqaantulum ftiiata, 8c fuDina [urtc nonmlul ctrinata, viridia ; inter qux pro^
bat dodrantalis caulii, viridil^ Javi% aoo valdc cralTus, (ummo faibgio (tiftinens in mcmbranaceo
involucro binos, temos, innrdum quatemos oblongos flores, nivei quidem candoris, (cd odoris ex-
pertes, deorfiitnpropendcntes & nutances, fcx longiufculis Scl.uis anguftis foliis conllanres, (iir/um
reflexis florum Cycumini mftar ; c quorum umbilico proniincbat caltx, femuncum longus,veI ctiain
lo^^or, inxqu4lbus oris, contiiicns tria jlaminulanWa, quonim aficts flavefcetu», & tenucm lon-
gum fhlmm, calids oras multiini iupcrantem. Succedebant triaQgularn /%im tore dwa^ i^«jgfK>
orUcuiari, nigr6que 8c fplendcncc iemiTie plenx.
FJowibat Ayiii. Nioola» le Qgek ex Hi^paaiis autPyreiuasinnnribBS attolfe.
1$, Ffimbimune^ grmmm /Uitf jh$ Lmm-mirv^ ttfivm C B. piod.
Ex raJiee obltMigum, angulhim bulbnm imitante, exignii capillaceis fibris prxdita, membrani
Fufci tccli /«.'/ii bina CTOwis a-mula olilonga cxurgnnt, qux fxpe caubculum fi:pc:-.n;r, qui nudus -
tcnuis, tnuin, ouatnor, qu.indfxjuc quinque unciarum.qui folioiis tcrnis, quaternis bi cviHiniii cinctus
florcin uai.uii itjn.;t:;m, intrinlccusalbicantcm, cxtrinfccus vcnis purpurafccntibus vancjjacum, ex
foliolis lcx conipolicum, fuftmct, m cujus raediocaliculusbreviffimusinflyluraabiens, quzmfla-
mmul.1 aptabascandi.His donaca cinpnl', coi o^itDlum tnmiecnim (cmen continens (itccoiit.
lo Alpibus Helveiioruffl & RhattOnim, ut inonce Spligel St ad Tliemias fabanas Jabo roenie
Botcx.
t6. Narnffuj mcnianui eoronatut C B. Ridffscodtum mtmmum coronaie hU. Narcijfui juacifelius
refiexut mmar Ger. emac ytn Pfeudo.iur^ £imu mlmtihm tmt ISJjmikl m^m fir lU- •
• ' £1 HfjfoKug hmnUmm OaCPAni . '•
Digilized by Google
I 1^0 H I S T O M A P t A M T A R tt M.
C A P. III. .
Lllio-narcifiiim dicimus hAnc plantatn, qiii.i flore Lilium refcrt radice nardfliun. Flores au-
lein c lu^nbraneo invcducro Narciiilnoruxn modo exeunt2unde ad NarciUam propius qu^
' iaiiBiim40Gedk,8cleciBd»lpeoiB|, ^
I, N.irafti mjrinrttu, C B marmiu Clu£ hift. app. aki PfmJeMrciffMi mmm$ idlmft P««.
craiium im leo Pai k. paial PsacrMtmm wmmm Ger. iOai^tdamm^ mitm StUI» Mt^
']t«ik* nhitur bulbofa, minore quam Scilk vulgaris mflSe; Lobelio AdverC aun maxima eft
quanta maximi Lilii, aut Arantii vel LimoBioWongi, fihris donata, coctioe Ccw ohnfti paUo,
mtus cindida, tunicis vcftita cepaceis, pd]uci&, kmterftriatis, aliquoc detraais candidiffim», eoim
in medir.illio fatis craflis, minus tamcn quam Scillx diftx, albis,, vifculis, Isnto humore plenis, fine
acnmonu amaris. Folte feptena vei odona, Pon accis lunilia, (.ubiuiu, iwliicem drater lata, colo-
• ris^ci, in obtiifum muaoncmdefmentu, [planiora & firmiora quam Naraffina Cluf. ] Incer
)mc «miv amtHinirj panjjn ibliislaagior, craffitte AQihodeji, teoenor, nudus, enodis, qui e falbgu
ftni^nieibbnuucBofloresqimiob faws&iandDmiliimprafert, m^ios, Plendaaatciflbiilp
gari fimiles, uncias rres vel quaenorlaagos, albovinftGr cimmofiim fattolioriim netvnm Sco-
trcmos mucroncs, qui vindi ooloFe nonnibii afpan vldcntiir. E mafio dUongo protubennre *«-
hct, pcr oras laaniato cxcunt candida fcx oblonga ftamina, fuis aficibm 6av» ornata, 8c mcdio longo
fijUy ut T jlin albo ferd, qmbus lucccdunt ftrKarfta alu]uot tngona niaxima plena/flWMe nigio, mag-
•jM^Wcomoredb,lutigofo. . . .,, ^ e r v
In inatitimisaKa VaTendam HiipaniaE &equens, ue toto ilk> mantimo tnasx inira Monlpdiniii,
dii Maio fflCnfe florentem, JuUoque & Augufto (emen matnrum fereotem obfetyavit ClufiiUL Nbl
in Ikoribi-s .ircnofis propt Neapolin florentem invenirmi. Junio & Julio, necnon in Sicilia.
Muuto nat.ili lolo nunquam aut ranffim^ fiorcrc folct, cuni viz.- conoepto jam in ipfo bulbo
flore eruitul' & transfertui-.
Variat flos colore ; ( ut aiunt ) apud MonipBlianfe» eft albo, eft Uibluceo, £ceft pallclceote, apud
ItaJHn^roSc punpureo quandoquepaiiiGailte C A CbfodnrimcolonsapimViScfe iKMifiaii;
t^gitqu^aH tnMcFiriaaiaaa
a. Narc4ut lUjricut UliactiH C B. vMr>nut Jlvt %. Mattbicli Park. NarciJliis ttrtitit
Ger. cmac. Pimcrmii Mmfftlum vti Htmtrocidtdi$ y»Uiam^f4eu LiUo tmrd/ms JSSr- .
• **fotojBNarciffl;fiin e^demfc)co permdtw
ratur, in magninidmcni Scitb: mediocris aroulam, reliquamm ai|ujCDn^ gpnens Narcdio^
bultx)^ longr lupcrantem excrcfac, tunias aliauot nigricandhmeXMrins obtei^, muJas cr im^
cxcuntibus hbi b longis, aaflis^vanc ramofis, aliis propc terr* fupcrhdem diftulis, alus deorlum ten-
denabus,qiue noii, ut mrcLquis ferc ommbusNara(Gs,quotannis nurcefcunt Sc mtcrtunt novis lubna-
lbentibns,fed perpetuo durant,unde planta luecnooanut transfern, fed m ccxicm (ut dixmms) loco
pttffiftere iTnenda eft. ti vebs ui floreat & vient. FoH* cmitQt fex, .teptraj^tplura, dupJokdota
quam Nardffina rcliqua, pro iatitudine nttnen-brevw, ut qua: dimidiaro nogitui&timnranilllOCim
Naradbrum vix attingunt, ex vindi cxfia aut caneioaitia. Ex hornm raeilio & mteidum^eaam
ad eorundcm iatera cmergunt ««i&i nuiic finguli, fafpois plurcs, pedal« attt dtioiw in ttanmlie lu.
ftinentcs oao,deocm, duodedm, autplurcs fior^t, ^ membranacco folhado cgreflos, fex pctalisal.
bis expanfis compo&K» cam htCM in inedio cabcc fon corolla, m |cx_partes leu legmenta divjsa, &
tafttuU tngona, femme tnagnO^mgTO^ roomdtb
fiuvis, minus vehemeos. ^ ^ » .
Pianta hujus BGnedi Facldnlbao i fianaeoita, MD a^
In fi^fponte nafd didmr, fnque altiffimis SardiniainlUslMatiwUfcffl lods «liami
ritimis, qui ratione Naraffus hic vel maritimi^, «InmomnilWipail fOUO^
Nos haoc ipedem obtervalie ouumus in manamis Sidlia aiaiaC^ uti bnlbi mapiinidiiie
iofiabamur, naffl flormiioii
|. Mm^anMawMMiMiiBadb
Tmk,
Ouinque ant fex/J.-. larga lop»iq, emktk, ^^f^^^^^^^t^^^
cranL5,(ummo fifHgio plr imos fuftinens yfc«i,etoltoii0nieiBl»ianolo«eam
lcx longLs & acnm!naci.Foh.s, pailidc purpurafcoBtibascoinpoliws, (Mmmbf itt medio aimlok,io.
tundo^paculo, colorc laturaciorc quam folia pra:<M*o«- pKg^aad^, idiqucmimtanienNaiai»-
nim innilis, tunids exteoonbus leucophsis aut jugpc»«i«ii.
Digitized by Google
Lib>XXL .. Herlns bnlkffis. ii^
^ lifiHWjf&v A&iu AmtumMlst C B. TatKratium InJiam SUt Htrtijpu laJie*} Autufmalu jmt.
tmUm Liitlu Parfc. pMurttmm am Narttffiu ^mliau mmamm mummmdit munadam am
mmmu',iamlB.
Radtce cft fpithamam longa, brachialis crafCtudlinis^ mulris Cepaceis fubalbklis rujiicii fqaamosa,
cttimilq, cuticulis cx ruffo lubfutiiaiit Caftincje diluti colons : feffili parte majore mediocrcm
pugnum xquantc : numerolis, carnoliSj liabitionbus tibris^ Pancratii aur Scillz uiftar, quafi trunco
aatiiodocdilo^& appeniis, fuita. Sepcembri ant OAwri o&o auc decem ftellatis ftoribus. Cd-
ibellaa timilu, duas uncias lata, brcviora umen, foftdnondum prorfus enaca^ auc peife^m loa-
ytniineni .illjcuta.
fcy Hilpaniola advc<fhis eft hic bulbus.
Vm^Jaeib^mt IniuutGw, itiimtmm riAtrC,^bdkmktif^mlnfitny^hA-
emjhn nArty diHm JmtlkmtVuk.
CI4.
JtaJix huic bulboia, Cepz rotundx limiiiima, verum fupcma tunica pulli. Feits pnmum cmic-
dtcrafla, oblonga^ Nardffinurini 1. acmula , iecandiim verofoliaj att|, ade6exlaBnepeiLdk&
loqg^etiam emtcatMK/«r, ploronq, nnus, aliquando ver6 &alter, nonnmiqttuii {nntcr (ma»
qoam hocnuA^inierdum fncoeflM', dilnt^ rubens, rotundus, oompreflb tamen fMo, ctma 8c ixh
tcri\!5 fubilbidus, qui in membraneam dc^Rit va^ulam famrate mbentcm, & ad cxtTemum acu-
muidt.un iiiramqy e qua flot unicus crumpit obbngus, pediculo nixus viridiorc, qui deorfiim iriflcxi:s
& nutans, ramiis tarHChquam in I.OLicoio l>u!:xilo .!uc Liliu rubro, lcx mumtm pct^ihs, elcgaiui
minii colore rubendbus, tnfaiu fitpenonbus, totidem uiienQribus, quorum quod c fuperioiibus me-
dami eft« liinnefti» «miiiett idijHa dno ad lacera k medio refle<fhmtur, ixiferiora aurem deorCun
oirvantu^ cnnitti iti eoodiuiatfs, iK onfk eti^
geAatur mmiam mWrsferat, ondc Jaoobsi cognomaR i Xmuk A Htm delcHptionii autore ei
indimm. Sunt porro in hoc cleganriflfoio flore/««»«f*» (eptem, fimilircr rubra, quorum mcJiuin
aliquanto loosius in tnanguiarem apicem delinit, cztera fex apiccs tranfrerfi fimunc mcenus fuloj
iti^rficieveroloteo pdv&ulo obdira; cunda Ter6 ad mcoiam ferc- corL: n longitudinem me-
dinai ex inferionbusfoliamaBibitl iAat» y^am A Aintm« inferimrihiK r/i.mpfantT^ . atlLllbi
liKdeariumfleannturihailnaqp&inimnelemBitiir. Ciufiniflorem Anuidini» tndteMidiait wii
aoa valde abfioukai didb .
ExIndiaOrieflfcaliadMitar. ■'
6. NmrciJJuj tx alio ruhefctHt C. B. Narcijfui Gttrtti ffartallfo, txteruTt partc ntkicunJt Snrertii.
In Catal(^o Hortt Kcgu Panlienfis exta^ ^ imi6
7. lCffKt^f^iiSiMiwPaijbpand, liliMkarpSlu h£m fnmHm mmaiabu dkm ypriC ^'■imififf
Tark. ^.tr.
Caulem edit fpithamxura, unicum in faftigio /&row geftantem Liliaccum, album, hexapetaloni,
TtiBpa inl^r ereAum, cum ftjU in roecUo, quem iex ftamma drcumftant. Flure prxteritojuSic
demum (vg|euiic doovel tiia, longa & angufta, viridiaad mqdomVidaE bulbokimjarisflcMfai* ■
doitia [N;Aflbiii ftnaia, magis imtcraaaca Mw.] Btitha liibeft cepaco^, ohbiignt, imnlSra».
nids compofitu;, exterius mgricam^ inciB attwfc Ci^hAm ]MiTnm (iblongiun /fMNM ooaciMC
parra, mgncantia, oomprcila..
Maio menfe floret; e VnginLi Amei icx Septentrionalis provincia ad nos dehcbiet^ uUep*-.
pios^provcait: in hortis noftns raro Horct, nec cceb auc folo iacilc aflucfcit. LiSk
t
8» Nar^m bibemlM0^fa$mtitat»hnfmpmN^emiFetiaa»
Ftr.
Magnitudine form^que candido Lilio par eft, ^«-«ir foliis magis ooadoitttis minufquc refu^is •
difpar, fiorum numcro lujperior, quibus albo rubroq, blandc tcmperads drdter Sepccmbres calendas
expingitur, ut ipfius paicfaritudo lade 8e fimgume coaluiflc vidcatur. Albidx membranx mptoin»
volacro, ooniiiveittispria^imfblia floris modic^ mbent, cqjloraaorikis tantum lineisin longitodj»
nem vireau : in cilanii deuide imaginem didufta adulto pudore (ufliinduntur. Toco deniqi '^nili
vultu rubicundiore, dum deflorefcunt floridiora funt. Imus umbilicns intus florifque flavet. Scx
inzqualia fiamiua ima partc candicantia, fumm.'! iiibnibentia, lunatos in crocos ex viridi flavente^ *
definunt. Septunom & medium flamcn prolixius, itid6mq, coloratum apice nullo infignitur [ftyiH^ '
hoc] Vioem plur^fie florcSj ^pedicuiis latis craiS^ binos icu tcrnos digitos longis, cx acio viren-
tifaa% &five dcvcxib iivearmnv modA Olliem penduli, mod6 in lylvam prominulij necnoa
MrticulaamdiehiiGemesfiiairiRnncMdem eoiona^ C«irtiripleroamdui^dtg^aunGraiiw^acn^
bipalmis ex viridi oibfiiielcfc in rabenm. JUm Uliaoet virons ScNardffime nugdtudinii, uenia^
)am florc, ii laterc caulis enata in ipfiim caulcm incumbunt. Bulbus Ncapolitanom teporeSdllam
props euequat, Komanu fub cceio mmus|tumet : inftar Enophoniiimmo iub cortice membrainaceQ
lanoliis extra paltet, nec florem fert nifi ad juftam Punid mali mokm adolevk |c JricNaicifliB
more oicarorufn (enMiKit. pauoo cainea ptorenca. . ,
. ' Beeeo «w
Dlgitized by Google
II 4-^ . HisTOR.iA Plantar,um.
NardfliB In^KcasOiaomidiluto colore^pmpinalbens Ar^ k prgoedetwe^ coaaadaan bulbo, ciulc
rv.inrc pciyi 8c uuEqiialittr fooindc^ Aiciini qnix^ oiinai» & ««mew» nia£ii{nn«np-<;M4i;.p^
tcnv.inrc pcc .
(^uciore dcgoacrat.
Nr.rciJlut yapmiiMi ruttU fiort Cornud.
Cenuit, •
Tnter omnes tiMoSot. qni iM&aam iiai& afuk at» tasdniuitf prima ut atbitrar auAoritasoa^
bilifliino Ivjic Reneri debenm
SpccVabilis tnyrfiib, i>er iniria nuilus. foliis p.iull.itim fe in pedis altifjoincni fubrigiti fupcripie
p.irrc vireiis, infona i ooo. .itropurpurcii noiis !niL(c.ints : .in cu|Ui f.iftisio novem auc decera fb»
jTin g.'!iini.v totidcm pctioiis ii.vrcntcs m umbcl].in) dilponuntur, qua; priiis oblonga & rotundaqiUp
d.ini vagina ce!.il>.intur. Ila: dum tiorem p.itcfaciunc in lcx folia diduci (olent, li pocillimum planca
JufC loolaia Sc Dingui humo feracur; nam li licca aut confe^^a poGta fic, ibli mades plerunq,non-
ntallosimo aucalcao iblioinacUab &i:«uk cujnl^ ilonf hiilia doas uncias (unt lonf^i, admodutn
. angufta 6c exisuj Telutl lacunil lulcata: jaxta floraoencttim leri acamine grjciiciaint^ cxucmi
p.irceinflexa rcuipin.u-.f.ir (pro morc Lilii montani quod Mirt.igon voc.vnt) ( ;o]orfions c(f Cinna-
baris aut Ijccr eicgantioiis, vcn.i languinc;i tanien lacunaruni nietiia tiiicriniinantt, Scx iianC
in mcdio jiUmtnia, foliis longior.r, p.illuii rubencia, tocidem apicibus atropmfUraitollHKai
Unus odor abeft, cjus dcfe£twn natura fupplcncc vivadtate ooions> quem non modo pignwManm
mixnineartiiicioquilquamadequi nequit« lediiecullis haAeinB floribus (imilem conoejffile nam-
ram obfei-vatum eft. Nam pr«cr exnniuni bunc oolnceni, qu6 inoiencium okunim hebctar, fi
fbrtc fercnus dies afTuIfcrit, florcmqiK laj&Sol meridltanus illuflraveric, miiic veiuc lcintillas cvi-
Vrat, quas pci tinax oculus, inconnivtnlque vix momcnto luftincat. Subeft hmhui prionbus fimiiis.
Fdi» vcro nonnili tabido caulc erumpunt : quorum coior noa gUucuSf nec oblainuj iied g|aU
. viiicfiiaK leniiec.
10. Ntreiffui fmi^mthtUeui polyantitt CortlUt.
Cort!»:.
* i;.;.i.v cfl ctrnodor majorque.bulljus : oAo auc novcm, palmum longa, laca poilicen^
glaucc vircncia, non rcd^a uc rcliquorum lcd modici flexuola, juxta terram nata obliqudpiodemii;
Inter qux nonmedws tauUi, lcd rcliaisad lacera fobis nudus& liber erumpit; Hicnoni
dus ut rdiquonun, led lemunciam latus, poftquam raedii palmi proceiitaiau implevitj ' mefnfar»*
nam curbinaciorcm, qttiveluti cwite claudicur aperic, appar^rque candem eximia novcndecim auc
vicinci fiorum umbclla, qui pro Ibu cceiiqne racione languidiiis aut latmacius nibcfcunt Sing;ults
eft Colchici pr.itcniis figura & magnitmio; fcx enim ctiam oonftant foins qi x .ib anguilits in
latitudinein paiJacim lclc iaxanc. Fons (inus (caindiim cotam eorum longitudincm tertur, qui Sc
in (ubieftum flc^i captnilum pradudcur, toc paiiccr cnlfis excubcrans quot folia ftrils excavancur.
Sex fiancin medio fiinmmm longiora apt^biu cceruleis donata. > Subfiint quibulciam floxibis pecticuU
triai^liilares, 1« caminia' (e cauiis in apice commictuntnr, admirando prorlus ocdme ^(pofiti na-
lUialeftd viximitandunwco(I'edrum fornianr. F/w cjuoq, ut alpedu it,\ (iiavicace cft incnarrabili,
praoodor cftenam reliquis; (iorct (iquidem ancc Arci^uruni, o<^duo poft autem apud nos icoune
II, Ntrcifut htJititt mgtf Jkflix fnunt & fiMmiis Gonut M Ntn. hJkiittiim tmhr
rcrcend. ^
AlttrverofloremedicpaftArfidmni, iGHgi.itibentioien^ fid jgparias ndnwmmjfcJefinipec
aCio-paipuraiceiiiBi <- i
Communemautem tiabentftirandimodum, (iquidem utrinfci, cmfiieric fiie^ns, (ubnaioeD^
tibustantiiin cl.vpCo fln: e, iii coquc ma.\ime differuM ipuroik) j.im de(cripto, cujus non (bliun nno
cod^mqjtcmpoTti cauhs & tolu piorcpuiit^ (ed etiam per hyemem tabido cauk eadcm virerc pecfe-
Tennt, idivias ddfotndis vide.
II. Narcijjia Ltdiem fm L^Mit ^knrim FmaA Jit Nm, M. ikt^Uaffim», Mfts
• Ftrrar.
Bulli s longe Scillino major vcntreni pio;>c rotunJ:'.t : fcrrugineum & quamvit tenuc duiiffimum
tamen conum lupennducnc: imam part^^iu ur iu burryodeodorato Ilvacintlio, protubcranccin, pro
corporis amplirudine lacc ciranac ; hln as nuninii vicc digici pr.TCiaiLis, pr.Tlongas, immortalclquc
difiundic. Florisvagiiu ad calendas beptenibns cxilttt in lanceam cuipidau, temos iata digitos,
qtunos longi^ exubemnte dmiabati laniraa. ^ Poft decem dies Atmaibetue feapo m palmumcxeita,
nrtmttm ntimBMi(bnBCn> Itt fieuiillSS DaRCS ons ancruinci modo latilfim^ luAicir.
ratior, lumnm capitarus. t unduntur e ca-
r..- ............ «>t' > . iquc rubore vilciwlx I.icmix, quihus intet^
n.tti ra<^iira rocunditate iKJiriguncur cauhcut» '."■^^^^«'^'[tircs, palmo longiorcs, minulcufum digicum
l.ui, iutc ti.lo rubomvircnccs, m capita cxtumuji lulipanmi cri«iuccro folliculo leu prxferratccrifi-
da: clavx fiinilljma. Pleric}, in(tar candidi catnduio collo Narcp oemow deHeaunc ; rc<ao riri-
doque nonnuUi (tatu circuniftane. £ (ingiuoium TCiticibns «mnNni iumm verium (peaantes elc-
4
Dlgltlzed by Google
I
Lib.XXL TkMfMkdb^ 1,45
r—^ \ ■ ' ' ■ . i-^ ' ~ 1 ^
gantiffitni /foTM, niW coh!W>lutofi,niontium Lilio afquales, nectbmntles, qutppe phcenicco nilwre
color.ui, &: fi^Ins qtiinii nativos ia cirros rcflcxis caI.imi(Vrati, cxteriore foliocum ft.iminibiis alTur-
gcntc, qus Un^- coiifjncicnda fbmina lic *;xtant: Sciia i.rto colore punicea iii tocidcm verl.itilcs
apices prjinum thvn; Lsc gi .mdiurailos, dcmdi contradliorcSj lubter fuofi.Lulos, (upra cxalbjdos 8c
vciati nrin4 confperfos degenaranL Septimum linc apicc pifliili facie, produdius, aaffiu», longi
nirmq, rimtiLi interl^cantc ftiiatum, (umina parte rccurvum^ pariter purpurat. Ormies inter Ib
flores teiviis quaterni(re iiitwyacaitfawjs diftant. Per partes delufcunt/ nec pHor ante ikflo*
fc/cit qn^m vei^ent unive^. StiiMum ulMfioa contrahit, kA in&fcat ac demum deaitir. Mcn-
ftma iplis vka &c ver Autumn.^lc: Septcmber eoniem parit oricns, pcnnut ocadcns. Afforum m-
^ritu tjian|ula capita grandclcunc, pleraq, uiania, pcrpauca nonnulb aboitivi (cminis nitiiiQento
mfiL Qvbqu^-pcr^nna plaiita noltratis autunuu h igus reformukt, (ivcoucxl eadbin cpud iui
ii^inm,j^^^^ f^V^nJBt^ dft. Folia eirca CKtobns exic^ appamit iWc nuO pratrMMMi:'
iliejiiflemproventu ieriiis, eittremo fci. Novembri menft eitiftunt. I^acbra iniiio, fint tandenf
flori prolu(cre, Longitudo illis bipalmis, latitiuio palmans, dimiLiiari kre <^.i^iti (eu cultri a'a(Ii>
tudOi. f^txsfk, "^ntaa, ^cx^ yindius^ & iu(cQ oer oras ruburo uraunlica ; corpus bumi erraticiun« ia-
, V , . . . . - .--1 . - . J :r^,. i.
i|. Hiraffit.BitSfmfi^lm^fmtripflrf Hfr«.Jkm Tmfi-mimOrltiitdeSmn,
■I j ..
H
■• '- . ': .. . • - . '^-ciLt' .. . . : ' 1 [-. '
. • ' • : :• • • j . « ...i.:.: ; ..
' • • »• ; i . ■ . •• ■
Sc phnta radice Nardflum Fefett, veribn tnni tam Aorendi tempcnie aliili% abiadend^
(^QoyiiaiBi; ideoq, de utroq, pianidpaies vdii|tefattiiiHq.amlijggiievidetur. . .
I. Cekbicum melsno flore C & Nfrcijui TtrficHt ChiC Park. Gcr.
Cluf. ■'■
•'Aj»f A©- plan^ elthic planta, & flons dunt^t pedicub mtdiu, vdudCrocumCokhicumq,:
exilit ergo t membranacco cucuUo tanquam ex valculo aisateajfaroUpqpi^ Qoci ant Colchicf
AwMciniilus, fex foliis conftans, ex flavo paliefcendbus, qQOrum tria interiom nau06 angu(^ora
igj^ cxt^ma latiora, 6c%]mQ mucrone nonnihil incurva^i«"'pi*Mr CTsmdafflfifJjeotisi, qua^m-
tfid^m mucroncm aropleduntur Sc comprencndimt, ingraci odoris & PaDaVeiis qu.-ifi'Vinis rcd»-
lenbs. Stamina fex medium florem occupant, in foliorum unguibus nata, led internoraiu Folionfa
relicjuH longior.i. Exilic c mcdio oblongior fijlut gracilis, & (inecapite. Peli* illi (iinc HcmcrocaluS
Vslencina: non muituin abdmilia, lata, plana, qmdemq, cuni illis coloris, h. e. ^d aeru^cn^ tcndcti.
qux ucplurimum convolvuntur.^ aut ie(c circumagunt. RaMx cr^jla, bulbo^, k ban (^quacihulti
fibriidoaata ftatim aaoberaoi^ inn»
cansJEAaie brevelnter niGa caput, pollicem cralTttm, facevipeSQdb inhxrefls & fiimml tdjwe vis
«uneqi ftrrc aliquotics obfen-ay^quod cum iaWf <<lfi^ ^««^11^^
$l»<lwraSepa;nibrjs flosemerlitCiaiio. ' , -i
Cb$f. r
Prxcedead vald^ aflinis eft, tametC nci^cr ftwe Narciffura .-rrauletur. feJ folis folijs & r.id-ce.
Quina autcm aut (ena habet /«/itf oblonga, polficem laca, pr.r vmditite feic nigncantia, fplcndcit-
tu, humi picrunque (par(a,' inter qui brcvis cxit cauUculm, virijB^ rociintius, vix fiipra cerr.im .\t-
tpll(rP^C|ii inltdet/Jof^ iupenori&rroa (imilis, fcd brevior, flayi omiiino coloris, ex membrafpcco
fcltti^ «HIByOTIj giioi pMaioi^ tria fdut interioribus maipra funt, eaquc voluc ample^Bntiirf
OHmit pDMQl fmicrone luot t^ni^ orbicuiatp quim Perfid l^: lex fianma fuis apiciH^ omau,
^ fi9m h wt» ombilico «rumpqnt ^Jix craQa eft, rotunda^ jntus candida, ibris, nt Nardflus, ni-
gncans.
^b iinjpm AflgMfli ^ ScpccnibrifluanunfU^e ioppitSc pl^^vn^ue llprft. Gaudet niQt^anis qui- l^fw
twWiwiiB&aipijiptacit. lBvsii»tarfoJittaiiai(boiy>ufc '"^
3. CMiamytm»mmuC.J^ liUr^JktmmtlimmtrC^M, CMiam
OAonri nwnCB, quemadmodum PcrlTcu?, midum c vaginula mcmbr.in.icci profci t forem, Ccx
oblon^ 6c angiuftis Ibliis conibnccm, non jmualibus, nani cxtcr^ra pauliu longioraiN: l.uiora iuntt
omnia autcm muaonata, fbnsdavefcentia 8clpkfi^60tia,'iffterius Bava, .ui mj|oris cojoi cm nu^
accedentia,ftava/4MnM medinm ilorem oooDpAnc. OdiaFatas eft bic ioloque pcdiculp inoi-
liens,(npraterFam.noaattoO!tnr: Flore jammarddo emergere interduin inci[nunt /«/m, utpluri.
mijmautcm incuntc vereduntaxat,tcrna aut quatcrna, plana, viriJij Sc IpIcnJcncia inftar folioruin
nu)onsj (cdlonRc anguftiora, & prxccr .iliorum morciu lcli; contoiqucnua cv (.iiuuuiorum initar
ainvolventia. .S^f wf« tcrt in capiculis uncialibus fcrc trigonis, rotuiulum, nigium, cm adhxrct ,d;
bicaos quzdam & (pwigio^ 4> uoo i^CtfiB mucaa. XjUix pufiUa, niy4 uiferiordiu^
iMetennibnsfiMsiumH^ •
Digitized by Google
HiStoriaPlahtar u m.
4. QMicum lutcum -.cn,um C R N-r«/« vmmjriuicm J?*v« jW* CM Ger, cmac lf*r.
• «/, rraft^mo*! pre lutto frtcocijJimMt Park.
S. fiSS^em^SiJo fS.iio iwmbranaccuni foll.culum rcliquomni Naraflorum modo • c oua
unTJs^^ork iSavi, pcnultimo m loco defcnpa Narciffi fornia non valdc difl;n,ib,
f^im S"Ui^^an5.fcfcunciam longis, feniunciain latis, mucronat^ ^"2SS!S3! """J^
SLiS l^&unl extci^^ totidem ex umb.lico prodcunak.s lUminikiiOM^^
* ■ C apSKineotibus, atque .ilor.uu ou.dem tr^iis brevionbus q.ura astera, cum-mod.o fiyU
cft dtcaTrap^unuuni fpontancum inveniri.
5. Co/fiw fio^' *^<> C-B. Sfargmum Tlaca Cluf
SuSVifclltiam falebrofis & petrofis lods nafcitur qi»dam planta buJbacea, bimi foliis oridit^
hum.^raSSogis. aaffiufadis, ex viridi •ugncantibos, Naraffi ma)ons Aununnaiis fobB ftrc fin*.
EbS fcd qffliAtemi parte iLcundum nerv: n.ed,j longuuineni alu qu«dam latiufiula luK».
S eft. ll*/«balbo(k, multis tunias conftins candicanobus, & lenu y Jadiqi» Cicci plenis, in.
orari amariauc laooris. hwis nigro corticc obduAis. Caub, referente Placa. pcdalis, htfis, .ihquot
m £nmio/»wlSa«niiH cmdidos fcn, deind« lotunda cagitul^ » 9^ «jguum contmfr
mr /b»»<«. " . , .v. • .
Cap. V-
De Lmiri§ Mtrft,-
t s
L* Eucoiimi bulbofum i Narciffi. & congcnenbas differt "Jt^
nbus ipfis minoribosi pcnU^ ^OtilMnni «jm*» oiiiiiiiiii|,wl.digpm
-sS^Mt^xi^lmoikmtconm tri^Uflm waffior: Mhm «'^^^'^J^^f^
tmen te] conft..ns, &ondicantihMfl«.fiiniJt^
notabil.. Foia porracea ut TriphyUo, fed laooni & fplf^^^^g^^^^.lS^riffi^Sn
admddum & nitSa : C.«/« dodJ^italiS, c^im floret angulofus, ^^^^.^^JJ^f^M^ W
cum foliis mveftit edam ad medium ulque va&ina alb^ pleninque fingularis, mwrdmn gei»..
nus [rarotertiusClufio] pedfaA) loogo appcnfu^, c vagma pccu...ri ^\"?f^'0 f"^'^^
albida,adlatera aaffio4,^n«5. nutat & 'l*»^^^^*^^'^' Tlhu^^^^^
RicUio Vidaiwnparamarumprorlusrclcrt, Oufio Oxyaaiith* wlgo aeditxodortmrder^
'If.lS^/fe^Sfr^^^ i}.™ ob&rvavmu^N^.o m^
^"yry^nm LnifiTii ^"■^ '^"^ fl»eaatttowcmiBfe eni
(ulnininRibiiib
Park. CTjc Idrct carlp tJttllWl^ wnm^ ^ ^MnHqqpP»
ft^^ft bulbofa panra. multis nin.cU alWs conftante, cxteraa nonniliil nigiieail», mohii fiMt
u£Sii^\V\^^'SmC^ donati : Guftu lcnto. amaio, fiibacn C.uLc.lm «nd^ exu. g^ fm-
SS^^SS, u«i eumfoliii vagini albi ad tert,am ufque longimdm.s partem .ndulus. tenu.s,
SS^S^^SgntOl, ant paulo major i. «Vlfn ^^.ad fummum ufaue com.tantur /c//- bma,
ITqoodaimnodocmffaceo. fimcinum Otfte««iwP*«W0
Digitized by Google
Lib. XXL " ^HerhisMkfir. 11^5
ttfque inclufo, umcus, parvus, foliolis tribus penkus lad»s, nonnihil obcufis^ alus intcrioribus iu-
pk> longioribus lanoribufque conftans, intra que alia iria. ahemante licu breviora, anguftiora, ii«
giHiora. kvi «fiuaia Gtmoo, ia qaoextriofecas oMcnlt «c diloR» vinm neae Ineeolo c£giamra.
intrinfcais dHcm&xfliai per fbKoG kmgitadtneni «fierntdm flr» albn k viridantibus. Tocii^
floris [ucdium obtinenc apiceslvita, nRidiufculi (ex, fljrl^fyue extlts candidis, intcnonbus floris foliolis
dinudio breviores. Florcm (equitur f*^n»/ii»» ut NaraHis, olivx virentis ( mqiut Clulius ) fnrmam
. . Fol-
liculus un^ flos exit <'>L:.ts habcc virides 8c herbaceias coftas ad lacera. qiubus adhxrent ineiabraB»
flMliailum cfficicntes. Tum hcrba camtadix odomiiinc ingpaij, a4 Laniium aooe^^ floiit
odor Clulio nullus, aut pcrquam exiguui. ' . .
Februario menfc fiorct, inter ip&s inndBin nivH^ nodo afnd naAiim. flom jfaUMiiavA
id eftj giattz tuvalcs appell.inrur.
launibrafis ad radices Alpiuin duin Trldentum Veneciis iter £icercmus obn:rvaniiit& UlngaB£Mit
Scn per laiim Angliam in iiortis ooliiur, ladiabus numeiolafiibole foecundis.
hullxifHm firacox msnm Bjzantmum Park.
A przcedente vix alu m re qu;\m partium omnium, [radicis, fblu 6c Horisj magnitudiaedificrt;
atdewiiptionemejusqua; habetur in ClufMJt. curo prxcetlentisconferenci pacebit.
Byttonoaiifliiscftiiuiusbiuibtti, Meapo||t^n^A.^. ImpenttH^tuoiiteVitgiaeoeittBfc
4. Lcutoium hulhefum trifoJium titrultum C. E lljijtyiw fm tunlm Smui Jf & Xmmi0 M»
kofi frxcoca Bjz^ntini vtnetat Ger. emac
In Albaoia Condantinopoli ledicns eruit Somcrus.
. . 51 .Lmehm hulhofum vtnmm mumm QaL gatk iwflnM Hmifilim immm C& Ad»»
fum 6. Gcr. cmac . . > ' *
Cluf. - i <
Mujus bulbum a Nicolao le Quelt rcdimehtt Cbfiofc Jlraferebat vcr6 ance hyemem tema ^
quacema fcliela,Dxnc cajpillaria, lis non yaldfe difBmiKa qtte Leoooium minimum aatumnale liil^-
beredoDC tCiuuiB] eawpieme Aprili emarcoenmc. Excremoaotem (ubfequencisaiuiiMiioiai-
dniesdKbiaeeniitas eft MMicsiW, angulofus, femipcdalis lonpitodiiiis, (ummo fafltgio meinbnmi^
ceum (umnens foUicoIum, i quo bmi exibanc fiofculi, longiufcalis tenuibuiqiie poliailis (iibnixi>
deorftim inftar Campanula: perpendcntes, (cnifquc foliolis conflantes canditlis, quorum terna inte-
ri(»a latiulcula, extcrna vcro paallo angufliora, & foris fccundum cxortuni ciiciquc ctpitellum
fiibnibencibus, flavis JiamimAus umbiliaim occnpantibus i tocus ekgan» enc Juc iloicuiat & iiiavii
odotib pcrftabdtque in fiadeiMMiaqainaiauKienoir' **
bfenn pbocam conrupic
6, Ltucmum hilhefim pdjtmHhmmH tvtUkt fUrent flerihm mmtrHm J. B. hulhofum majufpolja»-
tbtmum Ger. Mmimm mmmfentmim Park. Mh. mfjm Jim maktfiartmif ^mi itb^ Aer».
ewmtimr fimmttm CL & ' • ' *
J.B.
Leucoium hoc ut reUqus cjuSiem genflrii firi^ iA «ota mcAe ttajm, ni£ee aiSk, loagi majare,
bnlbofa, quae multis {nrcailmiit awkai ac mm fibris conftat, fi>porc amarok GmiSni* tdlic tmum
ant altsruro, pedalem, cnbkalem 8t iefiiaicnbiealem, craiTum, vuidem, qui n^ plan^ rotondus iic|-
impcdimcnto cft ucrinqKc vcl altcro t,innim latcrc clata cofta acuta. Folia Narciflina, virenoa, cau-
lem tanquam vagma infcriore parte complct^^tcncia multa [Clulio qumoue auc fexj carinata^ fe>
munciam auc unciam lata, mucrone obtufoj quorumalia pari cum caule aldtudine afltirgunr, alia
infea £ibfiftunt. In iingttlonun cauliam cacunune ad genicnlom^d rragjuia obioiiga prodeunc jRirtf
I Imlbofi liexapfaylli fuiules paulo minores, luunonfij qninL fim «oe «dem dnodeni, tjiitiii>
Leoooiil . . . . . _
nabufi oiodo peodnb, iex zqaaUbus & niveis fbliis oonftantei, qaonun excinianj partem virides nw*-
cnlz infidonc, (enis intus ftaiminibus flavis, medi6que laAeo flyio, apioe viridi in/ignito, odorati;
pediculis .iliquaiulo palmanbi:s, aliquando vix uncialibus, prarfcrtim antcquam flos expandicur; hi-
que non limui fe expUcances, led alus expanits £c fcrc rnarcidis, aJii pnmulum c vaguu poilulantes
prodire oodpinoL FlflffliUB (iiCGednnc m^te crigona oqMtula angulis obtufis, Pyn iii moden
teri tuibinat». tn criA '^i1ft"*ffnw dim^ ^nDRun uanmquod*^ duos temiaom oidineioentiiN^
nc in afiis buHxrfB.
Scriijs fiiperionbus plcrunque germinarc (olct, atqucMMO demum menfeflores proFjrre. Itufmi
Plantain hanc in paluftriixis propc PiUs i^tmnz urbem oopiolam oblervaTimus : Qulius m uligi- j
noiis pratis (upni Waraldanua ianunonia inwnminit Oanr te in pnni ImflBnnclaii non pnK
cul Monlpcho.
Mitjmm Ammmmle temiifeliim OoC Mk Ammmt. immt ttmafelim J, & Mlr.
jtmmmule C B. Park. Mbef. AmmmuU «Mtmm Qer. emac
C/<
Cauiicuio elt palmum alto, gracili, unicum, interdum altcrum & tertium fcrens fiertm, omrrino
l^deum, pcnddum, icx peta^ «onftantem, & tintintubuli modo formatum, inodorum, ingratique
yiftds^ inquo paUid4/«emh FJocejamapeitodefflwprodeunc quacecim ««qiBia» oniliarie
. ? Eeeee | T»dii%
Dlgitized by Google
114^
HlSTORIA PlANTARUII.
vkBiaq, folu. Wbofi,(ati$crafla pro plantxaffiiaie, e moltis glutino(is tunicis cotnpoda 8S
«nara, qiutcan<i5canteniemt)r.ma inrs^tur.
Extrema Bxtici, qua I Aiiitant^e comermina c/l, non procul Bdiswx^ ad flumen Anam fenm %l«
fiietn OAobris & Novembns inuio cum fuo florc cruebat Qufius.
De Leuooii bulbofi tcmpcramento & viribus P. Reaealmns Yacc habet,
yjg^ De fiiliittEranirelix [Vcris nundaej i. «> ioconda fpeciei temperamento 8e Tiiftos iiofc& ^en-
dum : quid cnim aiiz poiSflt pfOpKr ipLmmi raritatem exploraanobis non licuit. Teroperamento
ergo bulbus elt calido & Hooo fecaaax gradus initio, pczterea lubtilium partium, vomitumq,nu>>
vet, quare lis quibus ventriculiis cralSs & vifcidis humonbui eft infariavis magnopere prodeft. Urinas
ciet, mefe&tenum obftnidionibus liberac Flertt minus caiidi iimt. lediMitium fittH^^anr j
liirlnri^fr|.niTyTnT- T^m fl"r*T iiT^mMH 't^ i'"T^~ '^H'"'4nf| ffrlirnillllllMfill
«diaodonftcwM» fedbiilhiiflogbuifwftantioreshacin re.
• ■
Bulbus qoatuor aut quinq, flores geflans in mrxiuni Campanular albjc Chfi^,
■ Ai^nMB addit butbumrioreinagMi, Campanul» fono^ tttram ipoftaitt% itm
Cap. VL
CB.
'Ulip.1, cujus defcripuunem & (iguram primns Gefherus, Anno in Append.adCordi
hilt. dcdic, a pileo DgdmatioOt vd amiculo capitis, ab ipfis geltari foiitoi, Tblipam diao
nomcn accepit, idque propter fkiris oum pifeo fimiUtudinom Sunt qui Anemoncni
TheoplvaltiTebnt, d^iyPulfiaU^
f. ceolent: abi ad Satyriuai tmBm nhnuc. PoAwn^ ppHm ftqnur C BnNQai ad
»3iS»« Theophrafti.
Gencra pnma tna (unt ; prxcoaus ununi : ferotmuro alterum : dubium tertium, modjo tempors
• c/". /Ti.j W florcns. * Alii & redius duo tantum genera confHtuunt, przcox & fcrotinum, tamctfi enim invo-
Pjr^pfimu. nmitiirqii«damvduadubt«(veiiiaiia^Clupi^qu«mad^
lent, pooni •anMninnriiittiaaihilttus w
riter virente cum eis oonveniaii^ te Gankia pmcanm flottoq, amplum eamm inftir prolerunr.
T
.«|u6(k^ e raedurum (emine laoaiur. i ftradnanim medic enalomcurj nuiuMum taman quod ob-
Krvavit Parkinionus, i inediarum iemine Drcoooes exortx funr, quamvis Cluiius contrariurn i£r-
met; cui potius ut diligenti 6c vetaGt fidendtun. ^kisoeiteomnesTuliparummaioniffldifi^raitita
&Tarieiai8i^(emine Brimittionudai ftfiicMBiir, UeSqiie aoam camim Tdvaiani m^anm
MipwMM'. Noji» l^^pMnm dianAirilHcn fimt Canlei USed, fiorei ampli, hexapeialL nadi, in fmgufii
caulibusnatiira finguli, crcAi, colonim pnIchriiudo& varictas incxpUcabilii, uwfci iionnulIisZ.i7j<»
agrcrum craiiintur dc nmbus aflSrmat Silvator noHer, ni Solomonem quidpm in omni glona fua
amidiim iuillc quemadmodum unumexiUis; letnina compre^£i, tenuia, Liliacosrum fmula,
unde a aqneiiHw» plaa»IjdioiM(oflu»<iiBiiw« miauaieAdcumiiikl fa^cumNarcMibcoaunua»
bibfffe / ■
J
I. TvlifmfrMtx m gmmt,
Cktfio ftc deicribitur : Unicum fert caulem, pcdalem maxima ex parte, tnteidum ampborem. rOi
tundum^virentem.&bceviquadam incanaq, lanugins a^erluini nancoflcavum,&dfinniraedulU
plenum. HuncpknMHkKnu aaipbduntur/i&«« ■oninnifiMnquamtittgc qmn^ inferiai» kta
admodum, wettampafaKucmlatinifinam explereviderim.&IiGa^
carinata, liipra terram fcfc pandentia concorqucntia, fupcriora autem muK>ra & angulliora, caq,
vcl propendcntia & nutantia, .uit mtcrdum luacaa, omrua aiitttm colore cx coeruko virente aut
xn^tneo, & vclut t.u Iju Ai^^iLi. Summo cauli inlldct magnus fios unicus, (gcmiaos etiam aii-
quawA vidi [hocprzter natunmob luxuncm (nli aoaditj vcl lummo cauk ooa)undim naloaua^
▼ei bifido inbcrentes) iiufum ipeftaiM!» iex phu imum fobu conAans (quanquam & frpMmiP cHb^
ni»conipq<eriro; eiuiaem imoocum caule ooiouii,^gc Maadamarf iwam iel»iafleaag|;i^Be
micnmbens, ut colubri aut ierpentis caput ia nm deudiiLearii eoMnriatnr, «Idnib '|MnHan n^^
lublevaos 8£ colarem mutans, atquc tandom ieleexplicam, & calathi cj athive inftar m f.indo nan-
dens, cxquo lena, aut toddemquoc kHm conflat ftamma prodcunt, modo lurea, inodopaliida,
roodomgricanda, rHlffliKf edam qunftaiilinula liiftinent nuium in nKidum varianribui. Excufib
flofe fiff^edit membranaoeum truti^LmafUtf ftiii majaiw^ oyrnngiiihiliim, v«i brevii^, vea-
ti;6qnemagis prominulo, quo in trcs peitai i liaaniadmileami^ ooijfpiaBamr'iaoidinei«l«^
ni$p!.in), cartilaginofi, Libacei ferr,8carcinata:propcmodum rotundiatis interdum, alteracamca
partc quar capttis ccntnnn & interiora pertingit, obloiiRiulcuIi, utplurimum jpallidi, fiilvi auc ra-
belccntis, H iinbres irequeijtioccs oxiderint, ctura tufci. i^^iAxtbulhacea ctt, mterdum brevujr,
nnniyiniQi^im fffcfcmnoTj '^'ji, M^avonc nffnn**"^!"'^'"*"'^^ uaCoiduaradixfet^, fifam
aliqaK
Digilized by Googl Z
30a 'ThHerkitln^ " ~lu^
imbus aonau, & fons vd rulvcrcente, fcd magnaexpartcnigrcfcentcmembcanioWL^;.
afiqnoc tenuibuj donau, & fo
plcaa, ut nioUiffiiik recubet buibus, qm iblidui cft, &tiiuai taiiit aJbinatovi ooAwi
gaflaBriqpwdiifcii^ filtamaon fngattw - — ~— .•«iwwwn
Dcfcribcnte Clufio, maprcfl ampUtudinc, cubitalcm cnim & tripedatem t-Tpfam haliir caii.
km, hrmiorcm, craffiorcm, rotunduiu Jungoli matcne ple»lin« & brert «hm «caniqoerSi
^nuginc, livccfflorckemuquadamalgeriuin. Huncaltemaomample^luncurquarcrna fcZJ
^fe nonnunauamqum aotfin^Ol^ utplurimum eS?X
Mgntuaat aJttfram inflexa, aqueorls intcrdum adco rcHc^.s, ut lmuoa\-idc,uin»rSa!£
omnkxonali, Summocaul., qulpcdah vcl nuiore plcranque longitudine, imo cubi^inSJMm
quam nudus fL:prn holia eminct, iinicus mlidet flos magnui ficobJongus, cyathi modo conav™!«»
fohis conita/u, extremo apice ommum mucronato ?d Ofbiculato, aut trdMU enerioribus duiii«r
mucronatis, mt^ionbus orbicuUds, ut In pneooce,«e ioMKni : capur ut in iUa trianj^darc^Sm-
bfanaccum. craflus ug^aiimuBl|CKominulo ventre, quoi fummo dch.fcenrc, fex ordinej/Sl
fiUvi Mt «W&mos, mawriique ouam m pf«»ce codpicumt^. ZS
Caulis huic mccrdum Wxxw©- flcmmoAidl, qMdpncJiiBhio HTlfallt«illiatft].ft faK Aw» ,
tati planta:quc iuxunci tnbucndum. wm
In hoc generc tam infigncm colonim varicutcm non deprelMniit ied flavas danMv»»
C«crum hanim ferotinarara "ndipanan, qnas yd flavi, vcl mbri ooloris florc pradits funt nullc
Tufipx medio inter pnroocem & fcrotinam «mpore floreme», vlddicec oub marcolceiiteiMa»!
auni fiorc fuos cxplicint, &fcroiinisflorcre indpJentibu» jam lendcuJi^, mi&lMdnm ComflS
ctiainflorcnt, Dubi^ quodammodo appdlaripoflunt, okti otilq «0«,
vero uucr cas npnnulla:, quanini floras 8c ipJaplanta ferotinanmi magnimlinem xqaanc : alix ou»
pRBCOces noa Ciperant, nec ilfaaibnniiimt diffimilai. fle illst quidem vel ampIi(Emisfloribus prKSx.
DtT%
Nobis non vidctur opcrjB mcrium finffilas enumerare, muJio mintKaoontiilii dilcribare dim
ca* pgQ ipeac d Jlmaisnon Ueamo». qutape qnMAmiob oitum fu^i^n^^^^^.
Oimfiiumeafabnperpotuo vaii^pro£^ 1«« m»fb quotanms d femme exorieS 2.
mm nuraenisi^tus, ccrtc mdcfinin:s aut mdecerminatus cft, undc ctiam conftat eas [pedes di-
Ihnau nai efl^ cum locccnun numcnis m natura ccmis fic doHnmnaa» fit, « • lupea2»dixi- «
mus. Quibusadd»potefthujus Rcncns puncas colorum variecate.ft Bilklnmdlne mdn^n^^L "'^*
cvanqMds unioofaxes cvad»e. E contra habuiflc le lefataDfibs "nifoMm cnius floj cum pra.
MM, modbawtt mednn qoafi iolian occupante, modn rubro vel ucroq, radiaom per oras dif- -
Camnte, fuent. Simihtor flavam quac flavum &rubrum, & {xirpuream qus alburo 8c purpuieum
OOIOKS vane imcr le comnuxtos & radiarim folia iecaatos lubuerint. Ac ilkul «ikmoblerralkJ
quocquoc fic nanvum colorem mucWfiifamde cocmmpi foJiu : voUlb wnfinnwn InettlemL
vanetate hcn fiu oculos oblcAare, tanquam pofttcmnm valcdidur*. •
^ttgprohabtocr colfaginir ooiorum vaiirrefcmfa Ttalipn morbldz conftitunonis porius fvrepto.
mye, gaAro Immriantis natnrg lufui, debcrL
Pt-aaerea, obiervante Chifio, non omncs Tuhparum florcs diu m /iu colons el«»anba vmm*'
Itats perdurant| vcrum nonnullarum niaps cidua brcvi marcefcunc, alioram fiiroiores imil, M
^'^'''ZTn^fe"'^* P""-'*"""" i«:rocma:&duh«r: QmneiOBRimifadoc«lo Afecmma»
jjuiit, M^miQ taali oomunpuntui, enam ante qu4m oipaodt poflbt imeidwn, iicemioui ca-
dMtmJra^aotra cemperato Sofe iihtibari explicantur & du.ViS^fcn'anmr: atvehemenii
«Bem«m«oiienm^^ N<xi,omiMt«6ooiomg ■
ampn»ocesquain Icroimi', fingulis annis eandem coioris grariam rTrrTTni^ rrmw tMa^iM •
variire fa^ohfervavi. Inft.mcu5 feuexerapia videapudClufium.^^^ ^
Crcenim, pcrgit Cluhus, umecfi femmibus tcrrx mandatt Amumno Cinutiiis Oiim bulbofifm»
t^^"in^ '^i^u^^J ^*"* «ft i«o) Jmi» pty^gemiscodiJwri
boJbo adnaas pcopagacnr,l!r«3S^p«cooes Tblipas fijrtilior mbra &
"'^^ V» aded fbcunda eft, ut cdam femme fiua, & v.x
AuT^ Rcneret, bienmo aut tncnnio antequam florere incipiat, quod eriam £»dunc ple-
ra-quc diihx Stjlcnc emn. onmcs l ul.pa: nondum adultx, & antequam floJ^profiate indpiaaC
utpluiimmii imaulii annis reOa & ouaii 2A perr.^Au» u -^'^^ifni ff ] ' '* *^
^4*
Dlgitized by Googl^
1
148
H I S T O .R I A "P L A N T A R U k.
' , profuadias4elboiuler«^ ( Apeniuneas excipio 8e qaaiaani aU«, guc non in alnun, fed in latos 8c d»
iiquum antequam flonfcnefint, pidesilioogl* JPM^fflOMW fpai^unt) lerotinzaQteniilk &
dubix jam di^ftc enam in veteris bolbi extnno aliqiiid nibftantix tdlnqucrc, quat in alium bulbom
cfFonnata fimilicei in cxuvio fiibftancix qilidpiani relitiqr.it, qui in alium bulk;m rranlic, ut ^iquis
cum dcxtcnwtc qiudam & induRiia tnnios & qu.uii inioi caiat cxuviorum vcftigia fcquendo, non-
nunquam vclut catenamabquot bulboruRi cohxicmiuinj 5c cx pj iino exuvio ortum ducentium inv©.
niat, lic^ interdum acddat, ut Kadix rcrocina )am grandior, nondum tamcn plane «laib, inftar
Tuline Apenninez liva Bononienfis proles in latus fpai^, dt non femel oblcrvavL
' Ivi^ini & bulbos in infima ala, qua(i (iiffltna leUure natos, in lcrotinanim & dubianmi generibus
pralertim, qui tclluri comrmffi, ejuidem coloris cum matrc norem fubrequente anno prorulcrunc;
eundcm cruni colorcm rctinent bulbi mati i adnati. Ex feminibus vcro qua: fit propagacio plani
yiOBita eft, in prxcoubus nimirum ficdubus, nam ferocinz magna ex parte liiuni genus conlervare
qjfiuWj .au( fi flfiqnMD nnicatiQnem adquirant exigua ea dl, 6c pkninqiM la anfniDiQ it
ainnYinGtin^ «ntoikris intenli^
- Sotetcralisivwdiobalboflrunipere, fed ipfocum fbbis iammarddo&ficcato, fi bulbmneruas,
ad Litus.illiui .idnamm confpicics, (quodedam evemt in Iridc bulboG, ColchicoSc congencribus
nha) novo buibo pauladm iuccre(beftte« & touusplama: iuccum ad ie rcupieme, quo tempotecom*
modifTuneenu pouft, flrMKMiiiitdineUttcaninadfo^ imaldila.
{tne noxa tiansferri. ■
Omnes cujufcunque genensTulipar, guandiu florem non f^runt, iiitam plan^ liuit, & uuCDm
£blium fini^s annisMaifene loMlK: ttn dum emeriit (e(e explicare indpiens fecundum etiam eo
incluiftmi appareac, illo aiino florem pratatnnim Ipes eft, iu(i pruina aut aliud ab infcdorum cro-
fionc mcommodum cam intcrcipiat,
Pculorum figura in Tulipis vanat, in noimullis cnim omnia acuta funt, jn aliis omnia obtu(a auc
llibrotunda; in multis tria cxreriora acuta (unt,tria interiora (iibrptunda, in aliis vice ver^ interiora
acuiiunata,exieriora lubnxunda. Prxteiea in noimuliis penJa otnnia 1od|^ (nnt & anguila, in alik
«breviora 6c latiora. •£ praoodbus nonnuUz flores habent peratnpkx & (erotinaiun Sbit pares^ alin
co(3em parvos, npc Bononien/is Tulipx maiorcs. Quin & petalorum fundi in jiirtnftni
diffcrunr, uti & ftamina & apices, in aliis ciiim nigri funt, in alus .ilbi, &cc.
Eft & in fiorum odorc divcrlit.is, nonnullarum enim fiores valdc odorari fuut, .ili.irLin prope*
modum modori, aliarum odore remiffiore non ingrato mter ucnunque ambigunc, alianun dcaiqus
odore (atts vchenienti (unt ficiiVWIh -
• Adeiit BaririnioniH isnnnqntmoblervare potuifle, quioquid alti (cribtmt, h (emJne prcoodan
Xulipanun medtas aut fipotinas nafb, fed iemper praccoces, muko minus przcoces i fenine medi-
arum aut ferotin.iruni, quod argumcnto eft eas fpccic difFcrrc.
Quod ad clcd:ioncm leminum, Cluiius t przcoabus cx albz (emine prognatas plantas infignem
colomm varieutcm prat rcliqms nanci(a experiendi & diligenti obiervatione dididt Parkinibnus
pro (dniiic exMbendo aibo puro fion prae£at enm cui aliqnn nibn auc puipurei adpu^^^
* autem * ad hunc ufum puroureo flore idignii fiaen conmienda^ poft eum porpaiei maiginibui
albis, undem rubri nurguuous flavis. ^
E mcdiis pro fcminc przfintafiias flavis, purpurcas n:bnTflavas & rubras onrnino rqldt Albk
puris maculolis prxponic Vcrum in his fiindi lloris prxciput^ raQonem habendam moner. Nam
iiBosalbuslit aut albidwt, nnacubfiis vd ftiiatus, iiuiao cceruleo vdpurpuieo, iiaec nmninm ]oDfj^
nacftandffintt el^ ad podnociidet es fiminft fin> jilanw wfcipim TMiitne 8c imiBWff fpBftar.
mlos. ,
. • . Temposferendi.Aummnusefl, utfupeiij!»iClBfoinfininH& PlaileinfianifinitmampotiArfi»^
* tionem probatcirca finemO>ftobris, quam Autumni inicio, auc cum (emiiu jam penitus maturaSt
exficcata (tmt. Nam qux luacurius reruntur, prxcod ortu mcerdum ver antevertunt, & iupervn»
-nientibus pniinis corumpuntur.
Semina non nimis denfa (cu crebra (erere oonvenic, terra laxa 8c opulenta. Niam quo fbltun
{nngdus & ubeiius eft eo ma)or florum d^pmdum & variegatoium proventDs iperandna.
• t.JgtapggaBDi TuliDanun fblia obfervante Parkinfono, hac noci i dulnarom & (erotitiarum fbliis dif-
eem jpoBnht quM^ terra tota extent, pedicuhuncui iniidenc oftendentia, cum dubiarum & (ero<
tiiurum Folia ^ terra nunquampOnkul enieiglUltBceppeWtn^t feiibn imiMmr^nfmm pMiiM*j
petuo imroerla Lanut. • : . '
Tulipx ^ (emine oitx cum jam trimx funt ( nonnuUz edam bimz (1 (blum & oaelnm iaveac j ^
ten;a eruendae lunt. & vel aU6 tranifercndB, wl eodem Jod iCBnnn dcponeak, poftquam paBlulum
axfiocanr 8e nmiidatx Bierint; nam natnrl fii ah^ intararo delbendnnc Ide6que elevandae fine
• _ ^lbinde versus cjus fupcrfiacm. Cavcndum autcm n^ nimis denisc ferannir, fcd nio:1ico ipatio in-
tBrpohto pro bulbomm magnitudine,ne Cbi mutuo impedimcnco fint. Satx bieiinio ix:Unc,ui poflunt,
autlingulis anms traa.siern probbitu, modo id tempeftivd fiat, nimirum drca fincm Julii aut Au-
gu(b iiutia Quinco plerunque 4 (aoone anno 6(Hem producum, rarius quano^ incerdum non ante
^xum Ac^idmum, aut enam fbrte oAavum & dedmum. Ad Tubpanun imiaram & tenedoiam
Ww^iMigtihu^ & pruinaram injunis defendendos cm(ultt Parkinfbnus nc paubjaJnm in ter-
nm demergantnr, & eorum morcm probat, qui hybcmo tcmpore (bli (uperfiaem ftFannne ope»
riunt.
Tulipas transferrc cum jam fibras novas ex ima fede fcu bafi cgcnnt, (hoc eft a Septembn mcnfe
ad fiorcndi tcmpus) valdc periculofum cit. Verum cum deflonierint, fbliaqus & caules exiiccati
iinc, tunfKme c terra eximi pofIimt,& per fix meniium Xpacitui^ mod6 in loco fioco, (blanbus ta-
men radiis auCventis minime cxpofito raerinc repo(icae, excn tennm (ervari abfque infigiu noxa. ^
Notandum hicingenere bulbos onmcs qconim fibrx imz quotannis cmoriunrur novis (ubnans
abfque uilo detiimeoto yd m^una c tuTa cxum pu Jcj quo tcmpore iibnc cmarcucrunt & novx non-
Olgitlzed by Google
Lib.XKl . . ThHMkdhofit. ~
dum fubniti riinc, &: dia cvtr.i tcrram, ( ur \.vn cliximus) lerVAri ; qux vero tjbra7p«rpetu6 fer- '
fant finc dctrimcnto e tcrr.i erui nequeunt. , . "
Notapdum otuni Tulipas ii colwamelcganriardiu tueri necdoMnenre relis, qapttiinis h terra
opportmio tmpoie enmeacuscnBt tc eattmpte abfnaadiudetnwridas, anceqaam iwfum deoo.
Jas, anceqaam leflfiiin depo-
Tandem qnod de Tnfipxtnl!» (A(ei^cingenio(T(nmus Fcrrarius minimc pnctereundum vido-
tur. In imiiiio (inquit) hulbo, um\c c^ulis & flos eminet,novus quoque bulbus, vcluti ecmellus*
fracerai]us, ciukicm Icapo Horis adn.ilcirur, p.irircrquc cum lilo, iwn mod6 per macerni biul]i'tibtas
terne alimencum, (cd ipium guoque fuccum macns exlugic, obi^wd ^^^fua&on laten oolis*
lens caulis inamit, reliqoo iR fucco innnlriius adolefcic, vecem imerim erifbanto bulbo membra-
mccas in exuvias, nempe in rcccntis in?olBaa dcficiente. Mjrmdam jam non eft, vel eruto bulbo
■czttinfecm hzrentem aridcun icapiun ifivduri, cum uiern urrumqr:? pirrus conjunxent vel alcera
novum bulbam parte plimorem efle, c&n flos adnatu^ .ibiolut.r otfoceric rotunditad ' Ita venila
parens cum floreo partu juventutein rcparat 8c fcmct mtra fe parturit. Si cui libcat qtnd eflilin*
oculata Hdc credere, tullpx bulbum cum jam.coroit i^erminare intercidat, invenictque iniBr eoo»
voluta folia puiillum flolculi radimenttui^ adQaaSriiqaeiii^lBnti cauliculo novi butbt nnflkam.
Simitequia a aufip obferranuiLfiverin pnpofiiiina^ \imim Qufius obfcuni de co foibit nec
lem dare perfpsxifle i^detor, ant oerte mendum fibeftin vefWfe Efi erf^o Tulip^, ut & ailarum.
hUftftrum tunicJtJrum, bulbstt nlbil almd e(»am gemma grtmJii fubtefr^nea, ut m hbro ormo Jiximui,
f^attr aJnat.-r extem.u intrj fe ctnctpit alium bulbum feu gemmmm, firi meuri Mh fucctdeu
tiiJem lidetur, ciim revera r.in pt , Ud dtDtrfui, ijifiuftjuc folnlet ; cMmtfitf i»trd iffttm Mium c9i$^
ft0$ iMUritms Jtt, aJiuitt* extremu rr^mdfor & bnbttur rwUit if^ftt» fmKmm.
Boafcari»iiot«inTnlhiaaim floribuslunt, i. '
, ^ . , » . peoeinuMe» tc nninque confpicai,
iieiTd9iatnordivQmiaooaemfl(mcoJoc«i. ^ ^
Fedalem aldnidniem non (aperat, imo ut plurimum infra eara confiftit» fiiGis & flore ad prxco-
cem pranm^ acoedens, floris autem fiiiia.iknnia mocraiMaj :liad.eai»^ '
ris oblcnr^ robra, extremis tamen oris .Titeatilias} mterio^^omnis Mii inteihd mbene 8e (plenp
dent, ungucs flavi, radiati, fed qaos nigcrrima 'macula fic inficit, ut orhis .r.ire-s &: ludi.irus cim
duntaxat .-imbire videatur, &ocuJum quodam modo ementiatur : Ilivinina cum luii .ipicilHib nigci-
cant. H jjas ridix bulbace.a interdura enophora eO, n.im tcncrior illa membran.t biilbi luollantiam
ample6^ & t^ens flnnoio denib, caodido moUi^ tomeamliiffiila eft juc molh^me buibufliir^
i •'•■"-■•••» ' V.
5. TtiJifa futmilie ttUers J. E Cluf fMiiUo ttngitfi^iU^ C%
Cluf
Tota planta (quantum cx icone deprehendere potuir Clulius) palmo major non cft, quaniof
promcns folia angufla, cirinata, Tulipa: Monlpcliacx t-oliis limilLi, inter nnx cat^liculus proviit un-
dalisaut paulo longior, nudus, ( prxter aliarum Tuliparum morcm) ex vmdi purpurafcens; liim-
mb fidHg^ flofeni gprens hexapctalon, foris nonnihil purpuraibentem, intus candidum, umbdiauQ
.bccB^ntB obbngo capmtoj flavis ftaminuiit Ittpto^ Florem ineiiie ApriU protulifle indo coo-
jMieanlins, qnomam (iibMaii imtin^ Bolbnselenguus, bulbitamenaiiarum
Tiilipanun rbrmam refcrcns, (padiceo nigricantc corticc tedus.
Hanc cnm C Bauhioo hai>eo proTdipa punuliooc anguilitolia aiba ZA, quantumvis J. fiao-
6, tt^fumiliorramtii$filhC.fL fm^ tOkmhmt l^^mks J.K Tiifitttiim ^fm ft,
Uncialis aot fiiailldalis Krc plantiila, exilioribus brevioribulque, anguftifiiliz TuUpc itiperioris
folii<i, fiofe alboeiilibrevique pediculo. Bulbus valdd parvus erac, effi^ aliarum Tiuipanimj dii>
fiore flfelnc"»! enemt^ puUo. fquamofo obduftus, iawrinwenwmniienBi
. SpWOT ia monte D. Oue ad mans licora provcnit
Tmldiilbfns Tulipam (iianx Lufitanicam verficoiorem Tulipz minori Bononktifi 6e lealioo fini^
lcm & congcncrcm facit, flons duntaxat colofO diverlam, qui vcnas aliquot rubras eam pcrcurrcn-
tes obcinct, unde a^Lobeliaiu quam ddcnpiiiini dfaAKia Tioetnr. Lobelius tamen florem duotaxat
f. TtJiMi^l-**' Narkonafi $. & mim teo|Gslma C B. Ifiu,hmw/b fim JlA^Jimfi
a—ihr ParL pared.
t^' .
Foliis eft acguftioriTxis & fcr^ porraccis, bulbo & ciulc NarcifTi, minorc, tenuiorc, dclicatlor^
flore unico luteo, ad Ldium, aut poous adJLiUafphodeli lutei tiorcm accedente, filamenos luteis ^
medioenatis. Bulbus exilior iiaika{, ntJenm obloogpn AUii «qnae, fibiq^
liumeidlifilo adncxum habet. ■ ' i
Mhior eft in omnibusTulipa Aperaiinee, florc; fiiris magis virences, intus flavi, dekcaiiasqiijdi
dam fpirant : Radix etiam ^ tenud^ nervis in iate» ibboi6S(k bulfai^
LooelioiCebcaotsraontibuspriauuneroueft. • , a«aii
..." . • 8. Ttthftt
Diyiiized by Google
115»
H I S T O R I A- 'P L'X M T A K U M.
1. TJ(^ ailfMk0jMmiiif ^ «MMr J; BU mmtt» Uttt fmfm^mi. CE
Narbonenfi p-^uVo niinor efl, «ii»ftMm nonviditCaafi»lMNaifc8«Blfifcllikm eflb tntcllffld^
quifoiu tamcn lubsat fons non omnino viriduj vei um pnrpttraicentc etiam colore pcj hjfa.
••* ■- Intt* Bencmieitfif J. B. Benimitnps fiare Imco Park. minorjHte* ^alua C. D. , ,|
- Msiiocrttcr nugno bulbo ^C3oiiaitl^i^i^iofp,Sxo^ (apore «^^ukiSc ^^o^^qualts eft ' -
iierhE,JpKlKCo (ut ' ' ■ ■ — •
ttir, proK»mo anOD I
«ondum florem tulii , . - , r v , ^ .
njnquani in ramcs «nos aut femos C;«r/. ac etiam plurcs ab una radice ( ut .^{lent Camer. ) daft>
^UOTjJOguIolum, colore hcibacoo, falligium verstis puipnrante : ftii* do^rantalia aut amplKxa, aU-
qukininora, iinL;i.iiii l.>t.i, p^irtim a radico ftatim, partim a cauie excnnt, nuUo pcdiculo, carinata,
calote ^auco. iV» unicuiquerarm) odnrc iuavi, Leucoii^Cbeindidi, fedimbeciIliorc,niediocnnr
Tnapnus- folib fex 0lMiftaflS>' quoruin c.\t.;rioi'a tria extriniccQi c luteo purpuratcunc auc vire&Bnt,
^nny^fa^wit hst^ tria idiquf peDitus iuin» nifi qadd macrooe tantiUmn iobou; Li ottdiDkapio»
lutei i&ii eum tnqH^nMrirf^ Qoliw^liq^ ••4b Gkfip^ K ia^
quis Tuliws,iWk«||^inp«
.lic Clutius jl-aMige-tq/Sk^ quL in btnas aut plurdlfobojks fingulis annii ifoid^
dio^w 4"tiB<a? qlto jlt<liaii*ito^
ic) non. in alpni>iaAihM|pc.v tftiwtw iiiBfen cahitatont 8etinibitriein,
Parkinibnus in Bgad^ ynter jfcMiwiiliftpi lMi|»ln ^jfai» ItitoBiii Miiiwm jSc miiiareiii
proponit, qux tamea mihi • ivwuitiMiw iiBn^vneHttv iSgm. Viaftapd
gdoaes. . • . ' • • i • . - •■
20. TUSm B«mmt»fii fivt bemiyctM fiore rulnro rrtfjnr Park. parad. tttm Ttdif* fipmlit rnhM,
f fiwt Btrjmimfi» r»hr0 mim!^ mttt^ tjfiifXM, gji^i mim mk» CK firti ttum Tn^
u f ■
■ Hpjus bdba qDLm Tulinafum nwafum longior dt, na^ ad bafin gnioendatii htbat quate in
tiib ceriutur, prxcipuc vsro ab iis d^at, quod futnmitas eju» copto& lanuKtnc iericea flivicame
inftruinir; cuin f.: cnrtcj: ieu menibnuia cxtenor lacidbrc icii fulhoiiire rubro colore tingitur, nc-
queadeo iaale dcbbritur; ncc tannjm roSta deorluin led ad latus oDara lc cxtcndit, Tuli^xe Bo-
Haaieniis luecx mox oclcripcx m modom. Fe/w edit iata longaqu^, angultbi ,a tan)cn Ct oblcurius
«iridia quim Toliparum ieratinanim, nec |>aricer giauca ieu Quioaaa, trui (|uatu6fve oa «««v>, Ho-
RiD in faiti^o goTtante reliquarum iimilem, petalis tamen lonf^bus & angufliDrihiB*fiiock> ni-
mK cobxe paiuw lubeote. mimis hilati quam in Tulipis nMjoribos, odorc tamen graciorc, Sc ad
'Ti£pclticecBaote.'ioaifeite. - *' , . ; ^ .
Tultpa bomb^xina Crccic.i c. n. lU^iimBODoaiMifem &ck tt iRxn» lefai^ ied biAPs lani.
ftoeobfitusficvelot tomcntuius cft. " •■'
ri. TuUfa bicoler Park. bi<u>Lsr trth»s iaieu & iniui rubns feins Cacan CluC Cur. polt ad.
' Mia iiabet vakkaoviifa^ HyadittiiiiiisJMn latioraofaiiaae vindia. fknipctaJAtrt» Oib» (m*
im Vdidhtea. •)" - • • •••
■ ' \ tt. lyifa ■rrin.fgas PiTjk» 0.9. ^iifiea frmm
Caulem Cluiib pcdalis duntasat longitudinis protulit, at Matthaio Cacdni, h qunlonKmi aooepit
Clulius, bipcdalis, latis triicaem, quatuor fobis non valdi iaas pracditum, iino anRuJVis, 6c Narbo-
ncnfisTulipi folionim latimdinem haud (upcrantibut, non adco t.iracn virenribu!.,5c ad pri-cocii:rn
Talipan.m coloi eni magts acccdcntibus ac cannatis, qui luprcina p.u iL- (lnr:;m lL.lHneb.it dclicatii-
imn^ JHynnai^fit »iA HlCpfliiica Tubpc <flote panllo majorem (qoio nimi Aiiurgat, &c nuprcni
iimM! teoo iHMa proftrat planta aanMlK^ jfex fohis faiaas iMaas longis conllantcoi, quo-
xam Kma exteriora paullo kmgiofa 8c nuiOBMti, faii quidem fiiaTi>^i^|ib|iMfi^^^
aBris, intem^ vcro prorfiis albis, tria autem intcttomfafaa, qoar aliqiianmhiin WWWof» <«ic^ooeitt
habsbant nonnihil orbicularam, niveuiuc phn erant candon^, ompMBI ^MMn vqfMl jWE»»*»
nucuU iniigniti : ftaminamgi a; apices otiaui nigri. Bulbos exi|p«V«''^" .''»'*"'"*
magnkudincm non cxccoon it, comccibnsni^hcantc & fulco toaos, inttriore pftrte molli J.inugme
fiiki & qutxiammodo tcrruginci coloris oWitus, quali fcri Rliododcndn femcn cft, .lut callancaruin
Cortcx jplum nudcum tegens. Semen in hortis noftns rar6 ad mjirunt.atcin pcivr.i. u, Bonuiucnlis
lamcn Tuhp* Jimile efe aumt. Poft pomgm annum rariu» apud nps tiora oIj acris mdsmendam»
fid bulbtts pauUatim laiWt, & iingulis annis minuitur, doncctandem peoBU6 mrereat. ^
Ptaeter «&cri^tas duas trdfve adhuc alias Tulipsc mtnofis ^edes babet ParlgofoqM^ nimayn Tu-
fipam CfCticam, Tidipam Amiemacam, & Tulipam de Oaft, qoanm mU&mfl$k «P^ «PWBi
nde. . .cllirf^ • . ■ .
iBwi An lH3em facukatibus cum Satyrio Tl:!h>,t pntditst fint, ncminem MmoIiBn fic^ ^^^^f}'^
quit CImIius, Jo. MuUcr Pharmacop. Vi:;tin. multosTuliprbulbos condnt, ridtcum Orchidis inJtar,
guihoi iongc luaviores, & palatograuofcs dcprchcndebam : an vero id prxltarent quod .Satyno tn-
buioir noodum inteUejn.. Parkinfonos «tiam lcnbk C: Tulip:irum ravi.ites cum Sat(.!wro tonaulic
' Eryngii aut Orchidum in modum,ealque lapore delicaio liryiigii radicibus viX cederc coinpcriKe : an
▼eio veoerez facultaiis ahquid obcineam nec ipfum magis tjuim Ctuitum lare, nec ab aliis diciai l: :
i9a6d fi<>nJiidulsiadiGib»bi]iBib^ fiMulcaiinfii^ veiibiniUiaium judisaie & hcs etiamejuldem
. • paiticipetd&^ Ttabpaiuw
Digitized by Google
Lib. XXr. T>e Herbls bulbofis. . n^i
Tulipvum mnumeras fer^ varietatts rcuinlcnt lioi-iini cultorcs.qu.ii anuiriL-r.ire tidio Lcdon clict j
CQofillaoiur Parkinfbni Paradiliis, C B.>ulnni Pinax, i^: l lor.i D. Rc.:. ll iii;m accidcmalium va.
riaaoim caulas explicivimiis. Ncc cium cas huctranlcnbcre ppcra; pieciuin puumu>, c. ii & alue
muks varietates novx nullo certo aut defiiuto ntiRicio (emiaefiMoolidiwn poffint. qua^ liqtus
rtmties iiefcribcre vcllatf tte unicQ hoc flote iiMiqjrmn vohinKa oomponere poflfc; quotl kiem ^ aliit '
bolbol» inceibganir. , %
Ca». VII.
De Onutbtg^U. ,
,^Vn9i^Mir propnr lademn colorein qoi in iWeiijltt. (miilem ei ooi in alis aut oris gaiiitiamm
obfcrvatur, nomcn aoce(HfIe videtur C. B. Alii pociiis a radke ladci dirt-.im .irhic..iiiri:r.
Notx Ornjtliogali genericx fimt ftaminula florum lata, Ipicau, quorum tria atumiiuta, cria bi-
fiJa (c;i liniuu funt. Stamina harc capituhun fimmis (eu rtyluni includunt ariih: coeuntij, taian^
cxplicatis folus c.Kt cno: ibus : radix ladlca ; Horum pctala avcria partc lincis virciuibus notata.
«
A. I. Orntthdgaium anguififolmm maius fieribm tx alba virefcemibia C B. Ajpbodelat bulbefitt
GcT. A^btJtlm Mbofm cJtnt, fivt Omitheg. nuitts fiort fubvtrtfcente Park. paraii
swnpiyiwUi wwp > pcwiillp mUKt*
J.B. •
SnAllis Omithogafo Monfpdienfi Iptcato pognnm implet hups hlim, albus, rubdukis. c quo
• excunt prargran<li.i fdia porr.icc.i, cantiar.i, hr.-ri feri fufa, ffporc vifcido: mter qujB liirgit reclus
cW», unicus, Ijcvis, nudiis, tcres", li iolnu cubicis alnor, potifliniuin culco, m quo dodi-antalis (pica
tforww Alpliodcli 6c Ornithogili IpicACi, c.\ longis pcdiculis tolliculo aliquoulquc inciu(i>, colore ■
Jicrbacco vcl ex luteo pallido, otiorc grato. ck lenis foliis ftciiicis conftanaum, in quonun medio'
te£ti litrrc^ librz, latuifcula:, foliis nuineio parcs, albiorcs, in mucronem acurifnmam defincnceSt*
«Ipicef fuftinenc. ez Inteo albidos, Mfi<r«/iM» ambiences tiiquerrum, oblongum. [Pericarpinm triaill-
'lerAitia luibet plena femine Omichogali albi fpicati icii (imih, uc diflmguerc non poffimus ] Semen
autem parvum eft nigrum, angulolum, (apore leguminolo, podin rugofum Staphidis agnx mci-
do, fi>lidum, intus candidum lapore quafi leguramofo, quo nuCDIO pericarpia (c aperiunt in rrcs
partei
Propc Genevam versus Stlevam monccm intcr (egetes invcnimus. Tho. Willifc!!:!'; c.ni obkr- igcm ^
vavic in collc quodam Ciibus ci< BnKolium milliaribus, intcr vcprcs, vi.l qu.i nulc B.uhoniam icur. Trai/iaA
duiius inccr li^etcs Pannonue latis frcquenccm oi>iervavic. Floret Muu U Junio mcniibus, auc
s. Omthegtiium msjut /pjcatum aUnm Firfc fikthm fm «Bw C R ^t0tmmGa(^aac.
catum ttlbo fiort Mcnjptfi. J. B> ~ ' .
Huic raJix bulbola unica eft, magna, Cepam imitata* Clufib candidiflr odta prxcedentis flore
yirenri, 8c longior interdum, in ampLvn magnicudinem exmberans: foliacmkam longa, pollioem.
lata, extrcmo mucrone .icuminato : C^3!u, cj;;.inci.ni h.irtcn;;i ohfcrvare tlitum cft, (itigubris, robu- •
ftus cubito longior, ac etiam bicubitalis, tcrcs, iirnu.s [ C'lulii > viri Jior prxccdentc ] .1 incciio fcrv- .id
•(i;mn:uin falligium complunbus orn.atur lcnlini (c apencncibus fiirihus, ta:n dcnlo .ignunc circa fa-
ftlgium ftipatis uc (picam emcntiinmr,quoruni (ingularcs cam prop^ ad Omitliogali albi mmoris Ho-
Its oooedunt, ut pra iis fallanc dcccrpci, incus albij^bris herbaoei, ajpidbus in mMio luccis, foris pix-
Wr MMtqBxalbae fiuitomnitio virides, interiig verodianoxpfcariinnt]^^ St-
«H» in trunguUs capitibos aheri fimdc, icdpaaI6 maiH8eofaiaogiii^iiicmni»iqgollm^»tna;q^^
nt in Sta^iiiu: aeria, fbd parvum admcdum. ,
Imer tei^etesMoriiDcliano agro & per Hifpaniasobfimmi GlafiK UnoflMSt .
inraiiin aiciniera^ . ' '
}. Ormihtgtdmmm^m Jfkt«m» dttrmmC^ ^%muiimmCbi/!lt J.B, S^tttmit^mmKGet.
emac
PauU& hanulius eftpraepedente, dilqpoiiiedam caule Sc foliis (inguicClafius) qood ooepic fiy-.
zaatb deferri aliis btilbis pcrmixtiwn, oiiOo addin nomiiieL
, * 4. Ormitbtgalnm ff icatum fiore •mriJU l^^cimt C B. Vmmmitminlh jbn*Cb£ PanWMW
em» GCT. Parfc. Orttkmm & Tmmtmmm oB» jfcw J.R
Ctuf
Huic quuiq.jc at:t fex ante hyemem, ut A.r.>bico, fcd pr.rtcr rcHquoruni confictudiiicr.i, gcrmi-
lunc f!:a, liuinicxp.jnl."i, .mgufta, dizitalis longicudmis, cx viridi iiican.1, & Cir yopln Hcoiuivi tlo-
ruin altiiiuin foliisformi colorc valJc (imilia^ aliquantulum hirfiita, hcrb.icei j^ulhh & intipidi;
Sublequcnte Apnli, Ibliis Hacsclcere mcipientimis, inter illa exiilic dodrantalis tauUadm, lenoi aut
^tueslpicaiimcoluneatesfiiftinfcns fimt, qui t lcnis foUolb compoiici Mabmeoliknperiuncur, in-
teiioce pacts-floa miniis laft«»candons qaui ia * ftcuodo geoece, fiitis jwcvd vicMb jUonim doria • Vnfgmi.
aaitiDaAfl»
Digitized by Google
1151 HlS.TORlA PlANTARUM.
occQpance ot in vulgan : crunguk dcindc cafita nigrum, rotundum /rw*» conrinctMia. JU£ar SJb-
eft bolboia, lonffii, canilida» leoco huinore plena, guftiis primum tQj^piili,, deindc acrb, foris ctnera.
cei tenui menSrani oUnaa. tc feflSliparte multB candicamftus bbns ca^nlLita. lUud pccu-
liare Iwbcr hxc , 1 inn, ut natali looo, utii foontc nafcimr, maenaexpane oijffl flonbus onufVj eft
line fo\m cnnlpici.i-.ur. 3ut faltem jaitt fcre evanidts & fiaccins. At in hoitis cuiu ditiaus piel
runque roli.i rcrincrt: ihkc, Sc m inqortni amplindinem eiGrelci^ ^icaai noenfim tut fktrmm
liorum nonnunquani proterens.
Locum naulem tituliis mdiL.it.
J. Baul»:nus Omichogalum Crcdcum, quod ab HonoiioBelli accepit, huicidemputat, A^Uicih
finafloris vclutglomulum eiTe ftatniaibaicuictum : Stwtm panrum, lugrum, rugofiiin^ acTCbc «i.
n(^pnnAilitde;mMertniptefliMn. iwmiidumiufiauodunapai» rowlic^aaiaimfi^Ain^
ctndiinm^fipimnWiiki .
{. OmtbigJim mnmmm fMiu fnrfm mvim 0aL J. B.. kt^tlmm & wmimmm CB. ma-
«j«iMr«0«M> Fluk.
Mi:It.i \\ meuiicc vcrc; .1:1 r.utijc proi^ucic folia, longa, dilotius vijcntu, Litioraraie quAmNarbo»
nenie auc B^-zantmum : uitcr qu.T; ptociit fctquicubitalb tSc amplior interdum Mttir, viridK, icrii^
magnam longamqne fimam (picam gercns, uc centenos & plures in eadeoi qNca numeraitt
ininerims lextoliis acuminacts conilantes» luvei prorliu candoris, & nuUo nervo viiidj uc alJorum
ftn» in^nitos [ in homtlo noftro floribosqui pnmo aperi^ntur pacalonun apioes virebant] qut
incerdm e^Jicantnr, fejgue fimtm» bwmte hnirffcBlii «fci^flivii apscibps pcKdita, cat^sulum^jnc m-
fionum cingentia, & umbihcum oocapoda oAendaat, noAn veraoomrahuntur alioruiu miiar.
LSinguli florcs pcdicjlis duas unci.is lorigit infifent, 8£ e finu folioli oblongi exeuiw.] Floribus ex-
cufiis fuccalunt cngona captta jtmen rorundom nigrum contuicnti.i. KaJix buibo6,cralla,caiuiida,
i lata falff mult.is iibras emitcens. [ Folia marcclcere inapiunt antcqu,am flores apcriantur> Jefi
feriijs floretpenicus exiiccatuur intequam ilorere ddinat ] Floret oam aiiis majoribut Maip^ '
duniedeui JiMUPprtxuini pwoocioiisawrnMpi iietodnirttloiift
6. OmitiigJmm MiBmm d^mmm CR t,MMtmm CliiCcur.poft. Pwfc,
' CJwf. .
Ex raMet Ortuthogalo majori vulgari ( tpod nonnalU Afphoddnm Galeni cognominant ) pan^
Cbfimk fimili, tc/le DaviJt Moll.irt, qui huius folia cum .aliqiiot flonbtis ad * mc mlttcbaCj multa prodiiF
ccbat f '!t.3, pcdalein longiiudincm iubentia, uncum aut paullo amplius L»ta, inoliu.quaiconfra^aa
tcn:ii l.in jKiue piTdica appjrcbant, pcrindc ac Enoplion folia, ( quam limiliccr notam in aliquoc
alurum buib.iccarum planunun fbliis non lemcl obfervare memim ) inccrauc cubitalis aniirecbac
ea«!u, fatis fininis vindb: a cujusmedioad fumroum ufquefafti^um prodllMnC fimi, imciuibus
& longidnbus, itimic craffiufaihs &c vindibus pediculis inhaerences, lex foliis nireis conftante^ Qnii»
* . tbog. Arabkt ftxiDm paeni ftniles, nec tts mulco minores, quonun uncues abqiunmliun mvd£e>
bant, exeonimaucemumbilico prodibanc fex caiidida/MiiMikvisii;pwtfw pndi quonim tema
latiore bali etfitnlum tnedium craHiufculo brevique ftih prcdicum ampledefaantur« ac illud njgo.
nimi, quo^fcccefiu tcmpwris oblongum cvadcb.it, ;'fCTf') continenfc
tma. Piop;- promontorimn Caput bon* Ipei djdum collcctuin fltic.
•
7. Omaicealum Ntatthiatiitm Gcr. J. B. Park. txotuwn m^M Jhrtt mmrt ms$$ C.R
Cluf. ^ ^
* ^tstaaa caiiaat)ulion^,HyaGiitthiiiisnQin valdi diffimilia, veriiaiai^uftiora, viridia. fmfir
oadn, G£k finiiiis,<lodrantemahi]t. kniii,viridii, liillineu^^*an parte jlirw denot, dnodenoe
auc ctiam plures, pcdiculis femimdalibus pendulos,in anteriocein paitem propendentes, tamctlT al-*
temis in fingi.lts cinlis latcribus n.ifccntcs ^ aiji^axn membranulx luiu ; fofiis lex acuminatis, m«
tcma p.irrc c.iruli.iis, cxtcm.i .luc^m ex cmcraceo rirefccntibus, oralquc albas habennbus conftan-
tcs. Flons unvbilicum occupat alios Hoiculus fex eciam f oliis minonbus furre^, & vafculum quod>
dam lcu tubulum cfformantibus compofinis: in quo apparcbauc fcx alba faimmuU, flaveibencftiie
apic^ donau, & medius Aylus albusk Flores oon-o prorius iiuic inodori; quiUB^OMdont ai«
goni ctfki^ craffiuR:ula, in oocufum muaonem de{inencia« canlen pnfW piMiMaHfWfrinNnda
/iMWf ingpo meofb repleca. Ib^ bulbofa candicans» fii&l «nnen manl>«pM|Hp^ tMonani lb>
pemit parte mtigiaca, infema antem plan;^ perinde ae OipMiosaB Anbniimc, ndnos camfln
^^jj^^^^ • ampla fjJj, (d n',[.lti. ■■in.liilisfTbris in ambwu praedita..^iffii|^
^ liac planta Ilyaunttius arvorumOnuthoploidetdiGiBV|''qbun in agro NeapoUcaao fiequeti-
Guni comalbHfadaifa^Tolgfm boti)ode Axereliribib
8. OnutbogahmtArtAicim^PK^i. Cluf majm Jrahcum Ger.emac. nfnlxHatum maximum C.B.
Uitgt jdtxtmJrimmt five Ormtbigdiim mtpmm Sjruunm J. B. 4Siuat ^Mt/ua JbttOC»
Claf. .
Oblonga habet /«/m, viridia, carinata, Hyadnthi Orientalis fiiUit ade6 fimilia, ut ab iis vix dif-
cemat quifpiam nifi in hoc ftudiobcnc cxcrtitatus, pracfertim in planta fuo cauk ac flaribus vidua-
ta, minimc aurem NarcifE foliorum imula ; inccr qua: cubitalis cmcrgit caul^, Izvis, nudus, graci-
Iis, vircIcLri,, qucni .ibc.i^ot v.\ fummo naiccntes confulb ordine .inibiQnr r.miuli, livc longt pcdicelli
y?.fr" mapjuh iiiltincntci, Kaiaiiuusmagmtudmepares, led Ornnjiogali tornu prarditch, ulururTiq,
nioiio iub vcij.-<::.im le cl.iudcntcj, lex f-oliis prorfits albis conltantc, inedicati odori', &: praEmanfum
(x>riandrum fct^ refcreacis, triangulari capitulo oigrOj Ifkndencc, niedium doram ocoipaate.
Digitizdb by Google
Lib. XXI. T>e Herbis bulbfts. 1153
fauod ainbiuiu (exaI1>a ftamina flavo aoiceoaronaa : Semina nunquam adhuc oblenrare bcuic^ Ikec
imKoIit annis Byzantk» cum diis ttfpiDiis-qiisbtilbi Vienaam mii£ tuerinc, quorum nonnuili fimt
deJc/iac : «^ftiMameniiiOMniaattun ccpientHi fendGaiitefloie, icaciqgpo Yiridem colorcm con.
tr.ihenctj, ucleinetidaemvjdcinitiir« Dttulh^ iMx bulbola, Hyadn-
th) xmuh, candicaMpkraniD^ innldstnindtooaflat^ laca admodam fidc» in ambim fibns
I-iorCC M.llO. ■ •
Mira eft (mquit Clufius^ hujusbullji natui n.iiii plcmn-f, exr«rii fumus vix ulla fblia promere,
teR fcignlis annis cxempias aliquanto temporc aJicrvctL:, d-imjc Autumno tcrrac dcnuoconcrc-
danir, tum eniin denium gernunarc folet etiain ancc brumam : nuiius auccm iloirere mtiii oanfpe»
fiosiell nili recens Conftantmoi^oh allatus. Nain ex illorum naineroeft qui i:^ ifthi^ enid con-
oepnim jam b uiero ibrem habeant, nulhun dent in fiimdioitt pionneiaa iFMiflati» Friipiris vaUi
impacienscum fic, hyemei noilras noa feit«lfid in fiftiu rqpoiietiJus «ft,» lAa bdbisdlicamacrcm
anuatis felkitar vs propagare (bkt.
linm C. B.
.7.
lUdix bulboUj candid.i, quxmulcos bulbulos adhxrente^ fubcc, reluti raoemaam comnadfajs, £•
trofiiti ploriiiidm mulciplicantes, gulhi .inuncantc, Icnti fpummiqie iBiicagine maJticam os
finleiiiies; iWia MOinicangiuiU» temiia, lemipedalia, caulem iiiperantia, carinxta, medium~eanim
ladeidilcnrreaieBndl, in tenam ftrata, mallia, & uterluec caulem palmarcm autfemipedalem,
tenorum, ccrcrcm Sc nudum, guidrcafafti|iimpedicalm4lliKit, quorum unicuiq, (ubie^t^ iblio-
lum obiongiiii), mcmbr.niaceunni, flcrei fultmenies 4 lolin Iftnis coinpofitos, oblongis aaiminatis, la-
fico incus candore, fbris nnnnili pcr or.is, mcdio herbido .■ inrr.i qu.v Ihimtr-n I.uii.fail.i fcn.i, can-
ditli, m mucroncs acutos fafti>;iau, quibus iniiiient apiccs pailidi ; ia eOrummcdio Apitulum fty-
lum e fumino profcrt albidum , ]tn-,m,i continiBiiioonipccfejiiigri oolorifc fXmraniem in fiunnii
caulibusvelut inumbellas e\p.mli lunc.
In Germanla, ^iaSc Galli.i fponte provenit : aiunt 8c in Anglia fponcancum inveniri, & nos
quiiloninponianis ad iimes iridimus copiofiimt fiirti tamenoiim ibi lacum. Habetur major bnji»
Ipecies fi G Banhino crediimi&
10. Omubej^aU vulgari fimili Utitrt ftli»J,K OmUkHmUUum Mm» mdiiini Ut^tbm CBL
Huiu^ CAuiis J. B.iuhInobrcvis, florcs .im;>liorci quam prxccviemaj, ateriik viridcs tntCliuS alllit
ftlia iatioia duplOj linca albicantcdcllituu; bulbus paulio ma|ar.
ETyntenlt oomitamaOaimefti qnia8cMeapofiadCln&nnm -XMn;
ir. Omk^ifidmm «ttiwmMwCB. OrnijrlfpiCsm minnr ^ QfKflw»
. Ab'OmtthoK.tlo WifyaSco minore <Af m eo dnntanc Cliifio videbatur dii&iTe, quod iftim
flores p.iulI6 nujores apparcrent, petalis fingulis (oris nervo len veni fuboocrolet lecnndum lon-
gitudiiicm pcr medium ellenc diilindaj & Icx ftaminnlonun nfiea in hoc fiirri qui in iilo
violaoeL
11. OrmtlmgaUim Hif^Miaim mmiiGsc Park GlnC Ormtk miiUlmmm fhfmim M «0»
fnktcritlem C. B.
Ex parvo, orbiculari, albicante iult» Icna aut fe^teiu novo vere profert A&i j Omithogalo vut
g^ciferi iimilia, (ed paullo anguftiora, nulhivena candicante perloi^nMincni leda; dquonim
medio prodjt lingnlaris cmdiemlm, inictdum & alterj pabnariH lOies, limiiicas fenos, leptenos auc
filures fiojcnUi, alterrucim quidem nafixnccs, fcd quaii umbellam qnandara eftbrmantes, aded acquali
iuit altitudinc, n*m (ccus Jtquc m vulgaii 8c Arabico, fcnb foliolis cx albo lubciCiuleis conffantcs,
toudcmq, candidls fitmmibut Sc iftcdio eafitulo rubcceruleo umbiUcwn occupantibus. Nulla adlwc
capicuLi vcl fcmcn oblcrTaiiB poaa»iocioonHlbiovi iflotibui mara^cence.
Florct Apiili.
Oinithogalum cccrulct.m pallens OUI florc Hy.icintho Autummli p,rfic pari & fimili J. Baih
hinus prjrccdcnti idem cllc fufpicarar ; Calparus fratcr diverfiim facit &t Ornithog.-ilis ([)icatis an>
numciatj fortcquia Lobchusik»ein ejus H)'acmthi Aucumnalis flon pcnc p.irem &cnmilcm efle
liaibit. Non tamen diac Lobelius ^icanim eiiie, ied tancum flores qus Imgmlaics tUim flonbns
limfleSi ' '
A. 1). Ormibwglmm Imtmn C E Parlc htltum fiw agrarta Gcr. Bidimi fjlwpti
fiK^fimttmm,/htOtmti^diimlmimmlKwaimMnt^
\ ^ ; ^irim -. O inihogalum luteun» r«^/;.'f cft bulbofa, Ornithog.ili albi bulbum arquantc, alb.^,
prxccnuibus hl.^incntis hbratij guibt viicuio £c iubdulci, non amaro U adftringenie. ut annotac
Faclifius & Dodonxus. £ rajpceflatim felimm emcrgic poTTaceiunt telHildam jcR lammj do-
' drancalts ciracer longitudinis, mtenam oaducnm« ooloris glauci. in tcielBD flMKronem deimensj
glabrumj fuperius larre^ infeiiiis ooftb Hann^ndsdonainm, mod^nmim, inod& duo ant cru ; plura
iflCBfdumtolia fiuitt:pinguittlbda,4mgnfti^triqnetra: coiniiMnv ida i «ilm fuoqi ocius m«/« lin-
Pflff gularis,
Digitized by Google
1154- HlSTORIA P.L A N T A R II M.
Lum,
Rula; is, .'.ngLlolus, foliis brevtor, (ubrubcns, cxtcra nudus, alioqui lclcuncia fcrc infm inmnmm cacu-
tT.en tolio pr.rditus iinico aut altero, lext.mtali vel palmari, nonnunqium gl.ibro, ali.is fubhirfiito
orispaullum intro ticxis, ut carinam imitenir: i cujus finu rcliqiius caulis »=rgcns, alias indivifcii
fitrentfjak anicam, aUas fiibdividit' l , pinrcTquc ad novcm ufq ic Hores fuuinec, uniciiique divi.
foni folio appofico- FUm finguli cx loneiufcuUs pcdiculis Ornichogalo limilibus, peulis confr«iit
oblongis, fons vindantibus, hii lucis, ons luteis, intus penitus flavis, tnedium occupandbos jn^j^tm
fismiHibpi cum afiabm luteis : meditullium obcinct ctiam nqiiduin<id^^ flore liibnafcens MMMn»
iriquecmm, ftmuit conccptaculum, cujus cx umbilico fijlMtcAin aptcem Ittieom definens.
Ltem. In agro Pedeniontano ad (epes & tnNr legetes obfeivavimus. Ad .igitiruni fc (v!v,ir.imcj:dua-
rum margines in Germanu fi«que»eft. Hibctur edam m Angli.x Comiutiis Eboraccnlji Septea-
tnon.i!) parce, in fylvis propepoflinn <htlm 9cBrg;M$ vicoa^ adftiriiini TeGun, uidsbmMilflB
ad nos tranlinifit D. Johnlbn.
Sfteitifi' C>i nithog.ilum fijvum Alcmarianum Cluf. l c. Om lutcutn HUCfloflore C. JS. flavnm Cttm fta-
cMrftf. mimbus rubrb J. R. cum florumprxctpuc nugnitudinc 8c /bonnoninibio oolofei ddG^plo di^
ferat, ab eo {peaediverfiini eus non hbentcrconccdimiis^ p>«fatmidtoiCllifiii ipftm noii vide>
lilcjiH fHK cus eo (cribit exafiorttm rdatione habuir.
Sf^ur^ Poitft odamoccOmithc^alum pallido flore Cluf. J.B. luMunfive ptUldamnMjus C J». Ivul-
gari fupra dcfcripto fpcdcdiffertj oji, fatcntc duho, non valdd abiimile cft, raajori tanicti /J»
conftar, ctuhqj crafliore licetinnrmo: bintq,aut temi quos fuftinet ^mraajorcs, mmus flavi, Ibd
exherbaceo quodanimnclo p.itli.ii.
In Stinacartuii & Auftnacarum Alpium pracis ubi fylvx dcfincrc iolcnt obfcrvabat Clufius.
t4.,Ormib9ialmi>lMtaimmiiim J. B. C & «.«. Ormb, kttt /wf CluC OrMk ktmt fmvmm
Ger.«naG.
Unioo proSit/«A«b, duas aut tres nndaslongo, angufto, exalfaidi cofarii 8c acSdi goftds ; inxts
quod eentiis, undalis tmiliailm, unum aut altenim fbuolura fiiAinens, i quonim mcdio bira auc
temi exiliunt flofculi ftellati, intus fUvi, foris cx viridi purpurafcentes, (cx radioiis Hc totidcm
mtus priditi : iis fLicccdunt putilla triangula cafimU, femint ruffb C!cJ!%c in,rqiiali plcna.
iUiiuc alba, rocunda, cincraceo pucammc obduda, exigfu Piii magoitudiae. Sed Sc noc culturi
«liqDanmbmi inajDs eradiL
If. Ormthigtkm Mifmmt htmmmimmmm fmn^ilmmQA. mv0^ i'>l^^*^C.3.
Ctl. ■ •
Plantula eflfemipcd,tlis, r*/(>r bulbofa, ru(R> cortice tedi, intusalbl, CKpiDaniends Ccpx modo
tenuibus admodum : K/ia binis, tcnuibus, Croci vcl Ornithogali, minoribtis, .inguftioribus, pedaU
lon^tudinc: Cj»/? c-ir.nciali, lupra qucm thyrli iiiolIo vcI Cypcri/u/iJ liint quina vcl tcna graminca,
t!res auc qti.ituor uncus lonc.t, m inio latior.i, rulicntia circi orrum, [ali.is.hirluta cindidiora] iii
. quorjin ccntro coacervari lunc globuli fcu bjibiili, Milii vc! Ra,ix (Liiiinis inagnituilinc auc ctiarti
majoresj fiavelcences & purpurafccntcs, <iiu liccu i planu in tcrram (paiauntUTf ibtd^mqufi sermi-
naiitesleraeAiiumofbliaemittuni (uigutili:ip;u[.i. [Invenitur alicufai ali^bnlbfllSiincaule.j Inter
ftKornm iinasquc buUnllas circundiint pedoliduo auttres mbcfoeniei^ tnmiciales pradeiux» fitrft
labcntes luteos mins, fainei6 Tirance^ iex AliofisoonfttTiftos, ftmimbm luteis U apioB in niedii»
ondioreexfiudu promincntej (jni pflnUacim in AiMCiielcit ingflim^ lupenii& letioij fimlmbm it^
ras minuds arenz mffar refertus.
Inagris cuni calidarum nim frig^daitifla rqjonim fciflw verofloiei^ Febmarioiaaificdidiocf*
buSj Martio vcjo fiigidioribus.
l6. Ormtbigaliim Mifm mMdium Park Buibm mMim Ger. Bulbm wmupbj&at Sm idbt. mt
UtJSMrhu^Mfiiiy^lMMmmmiim&imiimfititC.^
CUf
Vald^ rara eft hxc planta, autore Chfe dt. mdS. Eam antem redenvrat \ NoaUo h
JSjtilt, qui in Luliunia cruum atTcncbat. Unico autem e terra .prodibac fotie, vnui primiun &
prodbs )unceo, qaod undcm pctlalem adqiiircbat loneitudinem : duabus autem fupra tenam tmdis
paull^ maiorcm .idqiarcbat latitudinem, Cc canalicuramm ficbat, cxtrcma tamen parte manente
|uncei : ubi vcro latiorcin adquircrc indpiciat laticudinem, e\ c)iis mcdio cxiliebat triuncialis lon-
gitudinii Ctftt//in.'7f, tcnuis, livis, dilutius vircns, in cuni-; .Tltcrnatinititi c.Mnt trcs noa
vaU^ magni, qui fe\ folus candidiffimis erant prxdici, non mulctim abfimilss tlonbus Graminis
VlUlitlS, lcd nullo calycuk^ ut illi, iiiclllli : i quomm mcdio prodibdnt (cx aiba fttmin» Havis api-
■ihwpiiMita, &uflabdicam oocapabat r4rf«r«J7MM trianpilare, fummo fafti^ (iiltinens exilem fii-
tmm smtm ftamiiuim kmginidinem non cxcedcntem. Odoratus autem erat ifte flos, & Spinz ap-
pendicis florum odorem amiulabatur. £jus bulbus orbicularis erat fiirmaE, nec AveUans nucb nu-
|naudinem exoedefaat, fiifca membrani tedus, (ed6], illius rouhis lenuibas candidis fibc» obfitl.
Bim fiilia, (otid^mqi «^wtimin. baboit; Florcs aoKm apeiieibannr AMdioJuiuo. SemenobAmce
lUMi pooiit Autor.
l"}. Ornitbtgalum liil»-virmt Inditiim Qoitwxd.
Uoic CmUm ^FcH'' fimul emergunt, longa, lata ut Pannonid, fimiliter etiam fulcata. Cmili
nierlMKmediuiuItrapcdalemlongituduiemaflutsit, rotundn^ glaber vir6n(q,: hunc tennisvidk.
utiglflOGioaiSQiii haixou lidSiiidit, qioi lerinre oAii deflotaMr^ ut in pmnisiai^rn uriiqaftpra.
matttrir
Digltized by Google
Ub;30a
»«55
T-
maturis vidcrclKet. A raedio (ai .KJapiccm ufquc flofculorum Klobulis Ipicatur, .Kln;cta tjmbul-
quc folii appendicuU, cujus cavitatibus Horcs iingiili celantur, ad modum granorum in Ipivj ti i-
occa, quse gluma (olet obtegerc : iJquod bniili.iie cft viJg.iii noftro Omithof;alo. Paull.uimclo-
boU fc 4 cavu.uc l.i:\li;aint, rub|C<af;}, a>n:m iictitculi loiigiui proilucuntur, unatj, cum fCirc
ABOtSm nutant Fles tandcm luteo-virens dchilut, lex petalis conftans, quorum tiia exteriu latil-
fimc exnuifa hiteo cobre funbriamur, tria ver6 infernx m k comprdla Inananc, uc Leaooii nuno»
lii wnafic nuicrones habent intro reflexo«,quibus/*w/M« alba cum MipihslUaanaiMMhintiir : tii»
7er6 hk kuerpofita iUmina aftcibai carent Pifliiium rriangulare iniiditSnin^ ^Dpam len^i-
bus parvisturoEt: hufusinaptce molb ftar epiphyiis, quxcum ftorc marcefdr.
Nunqoim Inris liu|us iotti veolp aot velivbce decutiuncnrf led m fe contra<tia & occliif> u-
t^jflf. S ...
OinithagalisqualibafiupaiiehliBiB^^ tOUim
De Hjacimtb». ,
H'adnAnm. ut t»IiniaJ fib. il. ca(h ii. duploc comitatur fabula, linaum pr»fcr«ns cjus
quem ApoUo dilcxerat (Hyadnth. vocat.) aut ex A(acis cruore edid. m diilcurTcnabus
vcnis,ufGra.-carum Iitcrorum figunr A I mlcriptz lcgantur. Iltn^ififblib lilbMrttiMl
0fidilipiinMetaiixirph.alteralib.io. ubi dc ApoUiiMitacaa^ ^
Ijfi SmjpmilmfiHm mfinkt, &jt$Ji
Ataaliib !{. 9unifie«D0clndki
•
TiiTfiirtumvirUirtnmt dt ct^t fitr«tt
^ip^uuOthaliofiitrst Jt viSiiert mMiu. ,
Litira cBmmmmi mtJiufmero^ virt^ *
bfirifts ififolm, btec mmlimit, iBm fmnthi.
yjam liwir» Ai flint primat nnmink Atm^ flinrq, utteijeain lamgntanAt ^^fjfnHi - •
Hyadiitfaus Veteiibus duplex eft, Medicus 8c Poeticus. PoetiGnaiimdili fliBiliii obTatihirii
inftmdDaiisliwasAfitfepeMinmOaalblid^ opinaiMiir.
CMriimHyadBihifidbOrtiiihogabtfifieit floran flaminibus tenuibai le fUigiaftis, petalispuiis
leu uiuooloribus, nam floresleu fpicam florutn habere nullo perianthio involabn ntri^aMtDadt
cfi^ iiQQtaiiiai Lcucoio bolbofb quem quidam ad Hyadnthiun reduGooc.
|. I. Ujmbabni fitS^i
I* Uftejnthim /UblmEldfi Gflt. StlLum vnlgMrii, fivt hfeiim Ftuhfii I^lcparad. SttU
Utwitbi^&UlfMmmmmjb^^
mnmm C tt aiwrr|Wi» ^ifihmi jltViMiH tnnwl JfW iii>llil|i
J.B.
Ex rUtcc bclboQ, oblonga» %mStm^lkik^ |pftanii viicidt <c liibduki «sit ctiUctdm j
if^polmaris&peda^iiiMa^iaaoenTCnusexaM ducdwa/iiftv^innrdumaibn...^,,
cariwiti^ bol^ ftalim emitirftipatis, quiui pediodosptti^pniiii JiuiiMM^plutttm
neiit capiteSa Laturatius unAa, piftillum turciduluni mucronatiim concolorcm tircumllaiida^ at fi . .
/ZMaibus uim /iiniM«Z« quoq, alba apcthm kitcts prxdita pifhlium album ambiunr. Succcdit
pimlum m quo /cMMUion atnuDj ut in aliis HyaaochiSj fed .&faim duntaxac & vdun fliligine
In iniulis quibuf3am dica mioaftniDWuiii nt T,^ in Bankticna. In GermaniBiMii:
«anwwftiibus & mxa fepes: OrcaGenenm idim&lioB^diiiin. PlimDvere flKec
Hyacintfaum Adlarem album ^ prxcedente cnm J. Ba^ffano aon dtfliniguimu!^ cum (olo floris
* OBi mnfeacadcntariuseft, diftrat : t neoi tfaaanifcnn fellaHMn cnttulcum ftaminulis
Klnan G A aoih ftsiNam flmnEiSM
Digitized by Google
H 1 s t o K T aAv P l a/H t a r n m.
%. IJjMiafkm ^dlivii aliicans feretmm J. D.
iSus fl^^SS S>lu cxiJi.:-a ha!>ct : Flo. afpcifai )u«iadai afcic^, TeRKin |ii»duin auc plm-.
- InBdonmiWatwefteBiIcawro : vl. ....
Fl^ tcrni a.>t cruaterni, ftdUti, CK oaRileo aiiew-,fe!!» fcJloli$ & api^
JoSSisapna Cir. hanc Ipeckjn tcrt.am pomz .:i capitc dc Hyaomho Aum/pMiff .
* • 4). OfMimim fdtsrii m^>j<rr J. R. Lob. y?ci'rfr« ;)«-f«rw C R
oJiiftlipcdupbiiujoreftHyadgp.
''^HStfem^^nusHyaciid^ '
afljo IS» flore fuav«5-rubcnte. ' ^
«, J?«r< Park. «i^^i^ *ii<r«« «A»:*;. B.
ftar iad.c.5 HYacinthi Anglici. . ,,. , .
Floretcumvulgari (iib extremum M.irtium, vdetumApnh, ixiulo raraen IcniBTatan...
Lk» hnjnsnaulis non tradicur, quod lciam j m hortis umen^noftnsfreq.ienseft.
^Bcr^ ParlcVrf*»/ "/f-
tbamf ii bttt rtftrt , ^iuai icmm. ' ' ,
. ^BiMtimtmT hdboL , magn.i, Hb, is .iu.uta, alba, .ilicubi piirprafccntc fapore fubduld. vifddo
«f ft^tfanfcv ' F.hj u,i:ii«:qn.itcrnaa.it quma, pcrtcn.imfn.irfa, u.Ktam Uta, Hy..a.ithi ftcUans
daiWtommlatiora [4 quo .lifTcrt lica.iiil.iiO loiig.tii.Uac cu(>.tai; c.inn.ita, ftn.ita Ip^yidcnw.;
CmJutm unusvcl, duo, intcrdum quajcrai, tt.b.tumalti, li^'''''^'^ ^^'^''^^^'^^^i^
nos duos longi] ptirpuiamesyniientefcmiplw^ fi<^" fiiftment m .lum.Ho falhgio qu.imor,tnnqa,
velfeT, ilatcr,ispctafis <$r fubl6np;ai«ia^^ <«rule.s vel p<^ yidlat«Bj unguc alb.^^^
dccurrcnte pc, lons.n.ainem I.nai &ciorc v.oU onai. .tU fc mvfcfem ad p«Lculum nfq.diftxn:
tibus ut raautan. (tcllam .vm.ilcntur. Mea.ura occupat rotundum. caiul.culatum P.li
parvi maRnitud.iie, albu.n, locul.m.cnti fcmintun rcainicnt-nn, qu.xl ord.nc crcumltant Itaminan-
ffdula. lena, violacea, c,,ca imum albfcantia ; c mc.no aiitcm cap.t.iio ^^YJ^Aif^^i^A^
infqriqpm qu.dcm tlorum pIujipNtiduAs uncas !ong.. pLimu. .uitcs, fplcodidi. taac&tfJbpeah.
-imm^m cnlmuinlanun lonri.^tftedlorum medp wkiie tobent. •
7. MrtcmthmfitBmm Bnmimm I. B. fitJUtus BnxMtimuniera rsJict Park. parai
&rnrit..ca« oriiiafintY^^^^ hum, fuC. lonRa, cannata, dtluti vircnna; HiuanAi
glidfohi* xqu.iltefca\IiWioRi : injerauarc-»/* air..rg.t d,g.tal.s fer^ longitudin.s, gracibsae inft.
mus. qmnq,autHcx)liiH^(bftinen$/ftelJatos^ dilutc caruleos, incl.j r^, petal.s , fc .riv.cem
ftaiUikus oSm flofts ekplicamqr-necade6 contigu.s & admons ut m ah.. u.ngener.bus : ffamu.ulo-
mm ^ut. purpurc.. &eoedont tafittJ* iriangula. qualia m viJg.u. fal ma.ua : r^^o c|n.m jem^
. ad ni«ontiempcrdu«v «lookun ca{atilU pJ6iuwi..ob ffav.tatcm luam Jft
neri ncqucunt. fcd humi l^jH^ vdabhumore fci ^ V*^J^"T^'- buibolaail
non m.ifiiia, nigrocottice ieto».flcfibris noni
Ma.i^:n!n cum prxcedente affinttatem habet. - • '
8. Hjatmibui fitUiiru BnMiMu ml«r Park. /«*^«' BjXMtmm nmjir ^ miif» G«.
emac • — • • • ■
Fto^dS onniirua partc maior eft, ali^ei paifiiiilii. Fsiif »4 ^^^'^"'^^^^
eWiw: iadioema$loqn4mill»maiof»
Digitized by Google
Iih.XXL . . . VeJMi» Iw&ofis^ . 1117
9w Ifyidathia fiJUuif emiUm (trimm C & J(frm.fiiUmiu?»Hti GluC citr.poft, JkBtr, ?«w
E crafBttfcuIo 8c quafi nuds juBl.tndis magnituviine bulbo quacerna duntaxat promebat /c^-i la-
tiiifiuli, prrccdcnns foliis non valdc difiinv.li.»; inxr quinque aut fex exiiicbanr dodrantaij Jongi- • '
tuduiis cauliculi, fiiiniorifi qiiim in illoj purpuralccntes 8c ilnati, (uAincntJs c longi^ penoliioj i.-n-
dcntcs leptem aut odojicm L-\pan(os, cce Acoi, veni mcJia petala fecantc facurariorc & qi! u vio-
lacei cdoris. Floris umbiUcum occupdbat tngonum capatlltam, rirefcens exiguo Jliio pronunente
prxditum, (cx vtolaceis fiamimilis dn£to, quonun apices njgri.
Ftos i^rili aperiebatur, 6c teiuicm quendam at^ue evanidum odorem habcbat. EiEliflb 6pt9 ■
trqpMU iln capinila matuntateni adepca paflllum nigniiD ftmm continere deprehendelnntlir. Mst
dix autem non vald^ diffiinilis erat Hyaonthi fub Aittuninum flores profcrends balba
Pttnum^ aooedit ad Hyactntlium ranun J. B. fuperiiis defcripoimj fl non idem lit.
10. Hjtcmtbm fitlUnt fmtme emdem C B. Uifiamcm fitlUt» fiott CluL cur. poft. Oifp*».
fitSm* fihn fmmi twndm Gcr.eoMC. .
Clnf
' Terna auc quacema prodnctc filHtt huim «ipanGi, pedem kngi, vnSet, cuinata, femaiidain
vero Lia. atque ienflin la mucronem definentia : inter (]ux (ub cxnremum Apiiletn prodiit cwfir
dodrancalis ttlt fMaUk loogior, viridis^ finnuSj fuA^incos cx intc^allis ododedm .lUt viginti fitrti, kt .
fciiii ftellB in fandmn «XMnfii pcaditos, coloris GOKiiki %af^ pxlMtim circa unibilicuro, nec
TaUidU&nilHEiiopliori wnnfli fliribus, £ auonun iifldbilico {Nofibut lex pailida fimnkm nie>
dSmdts^i^mm viobceicobdsttaeiBaienii^ tqgoiiiwi SenlnqpaledlKGliilif^i^iioiuiiu ' * '
iii Hjtcntbm ^tlUtm afiivm majsr Pjrk. parad. Gor. jhflltptt 4{|fj«iiif. J..E ChlC fitBmt
• 'afitvm earulca-fiaftrrafctns major C. B.
QiU(ernSs,quinis aut pluribus/o/iw prxditus eft, viridibus,.carinatisj palmum lonsii^ latis angiiltis,
humfque quan in oiWin ftracis, alioquilatis fimiis, inftar foUomm Hyadnchi rtclua Sairecuiuicu ; .
iiitcr q IX aflurgit pafanarii emdSaJmg laaifinnnsj iuftineRs in obloagis pstiolis incer appendiodas
purpurafcences pnoideaaiibitf decem aoc doodedm firfeHhi, ex comJeo purpuAlcenta, nuUim auc
cenc^ perexigui od(Mi^ timMicum occupante umbone Hvc capiculi rudimenco niuc4on.:ro, cuidto
fex f anunnlM c\ albo parpuni(centibu:>j quorum afktt coeruiei. Fiebanc tandem ea capuula criAn-
Sla 8c nucronau, qiulia ferc in Hyacintho Belgioo, qui- in;iCiii itate dcliifccnfia fofxn continere
p.-ehci^^-ba.itu.- romndum, nigrum, Iplcndcns, illius feniini prnrlus finule. Raiix buibofi eft,
pxfje orbi^^ulm, f<. c-in li^iiis, mfima fivc fciljli piirc ia .-imb^cif trcquenciixa Sc tcnuibus albis fibris*
in k>t.-ra fcfe fpargentibusdonaca, fic interdum uni etiam crai&ores^ digjuun 'jaavt loiiga> atqueia
prolundum (e mergence, uc aliquocies m aliis GrianfHyeciadwnuii gaicfihM oUemie iBenmii»
£x Lufitania allatus dlc dicicur. - '
. s». Il/atmbm fitimm ^nm munm JL& Ger. Fark. parad. Oa^ SttL «f. mmmMuim
durmHmfituC^ •
Cluf ' • ^ •
Cum pnmuiA h cerra prodic, feptem aut o<5o e radice proniit folia, angjR.i, plan.i, vindia &: quo-
dammcxlo fplcndcnci.i, circiccr (cptcm undas longa, qux lclc hunii dirfundunc &: in oi]yim fpar-
gunt, atqucvcluti contorqucnt : inter (jua; aflurgic caa.W/aj tcrc», brcvis, binarum undarum iongi-
tudinem non cxccdcns, fummo t.ilhgio fcx aut lepceni ;?u/Ww alternarim fi»-eiu, vcluti in fpiciin
congeftos, form.l & cplore praxedentis ^xnit fimifajfed longc minores Sc dilunores. Hts f uccedunt
triangula ctiam cafittUa, cxcremo n-uicrooaCI, tiffaat fimeti conrinentia. Radix bulbofa, fqrc or.
biCUuini, A»ellan* HifpanW m>MiMnAfn>m ^artm^ i^wtAiAA &A fi,(r^ membranilS^ & OqW
infimaimrtunierolcexiliebancuSrc:, nugpaexpaite valdicenuet, iiscanienadaiatBie$t«maiiM
odh) pat]}o crafliores.
Florct Maio mcnle cum m.ijorc; & d Lufitania pariter allatus efl. '
A. 12. Hjacimlm jiutumialsi minar Ger. Pai k. autumaalii maumnt J. B. fitiarii ataimmdit
.7«. . •
' mi* vtx poUices quinque cxceJunt, tenuifGrae, tria q|pm6r\-eex albicBme AiA»eiXNta: CwH
palmo brenor, teauis: Smti aniedioadlummumparvi, comild, ftcILari, quos exdpiunt conco-
. ptacula parva.
FkMtece indpicaaKqiuam folia eniGivui^ (ub initium Segieinbcih la rape & ViaoendiprMi
BriAbliiimobferVavifniis, & m proniontorio Letjvi pemt diAo tn Oamafc&Nopioi^&n&:, caunui
incolliculis Monfi)cIio vicinis mvjruc. J.: ;n Mai'rici.ir.a rv!'..i propc Lutctianfl, IMODfln drat Sal-
Hfanticam m trjlhculis adThormm-i rlaviuni istis l<ipivloU:> .idincKluin lolc.
14. Iljacmtbui fidaru AMtumnalis mjjcr C B- Auiutmalit maier y^. CUif^ Ger. Park.
CUf •
Qiitna auc feiu habeclatiufcula & flcraof.i foUa, viridia, aliquanmlum carinaca, Coldiid mon-
taniHtfpdnid inihir: intcrqux prodir unui, nuaunquam bini, tcmiautplures, palmo ma-
jores, (aris firm;, nniltis fisfcuiii fex foliis Ibllx inltai' cxpanfis conftandbu^ & diiuc^ purpurafcen»
nbus iiipaci, m quibus qoxdam fiamMuU nigncanobus apicibus prxdica* Maraefimiibuinofcuhs illieo .
^ Fcric ^ lucceMunc
Digitized by Gopgle
H 58
HiStoria Pc am t a k u m.
jnooedunt temiia aJmodum 8c trigona cafuuU, qiuc brevi maturefcealk & huntia pdilluni lugruni
&mm flftw«i«nf, qmd cerrx gremio fVatim cxocptum fui generis plantulaseenerat, queoufaiieit»
anno flores dederunt RmMx crafliufaila, candicans, infSni Icdc mulds fibnsdonator.
Hoc Gonuiinifaiinterdiun cauUcdm dedk niDolbt^iiiorum fioniU
ftL Sfm* nmm m» viiit CtaGuhfedi» iina Amhum admm. VSktfnmiimit vmkm^ «tfMr.
^mmthm mnritmm minimat C. E prod.
Tota (inquit) planta undarum fex cft : ex bulbulo parvo oblongo, cortice viUofo tC(flo c3uK«
cult duo vel tres nudi mter folu anguAifiima exurgunt ; quibas capitula minuta, lotuiida, furfiiin
pontdi infideat itofeilis ininuds, coendcB, quibus Tcl^
linenta (uccedant
MonfpcfTuliin liwreiiiilifc » « .
Hyacuithi Autummdii mloaiii vaiieMem tamfim <0e enm Dl Magnol hifpicanii^.
jf. r. Hyddnthl JleOati eriophori,
ic Himimlm Ftruamu Ger. Pernvumni L B. fitUmm 'Bmiau mtjtr, vulti Fatumus Park.
^^^fUiLhSimUk^mpammCK
E wSl^ buBiDfi & oUonRiurcula * nec Mulcari bolbo valdit diflimtl] ( nam lubfiifco cortice teda
erat, prominent^nique fedcni habebat, fupraqnart iaiinhmcnffiuJaibs fibras fpargebat^ quii»
aur fertJi novo vere pit>dibant fcht, vjhdia, pane nndam hta. cuuuMa, dodiantcm longa, hunu in
'o lx;ni fulA : inter r,uar ckxlrantalis aflurgcbat csttlii, [ pro planne magiiinidine brevis admodumj
tubipcnnx laiptorix crallinc, quiarca taftigiuni frequcntcslongiulculos peridlosex purpura quati
lAmGaiMtts produc«kit, quomm (inguli (uftmebant/7f iV(/'«>w (e\ nuicronaui folns conllanrcm, fh:!-^
blcinftarexpanlis, coloninuncc carulco purpurci, modo purp^irei lAnirAtions & qoali vioJacei,*
i guoroin umbilico aaffiufculus ewt urabo, colons impeiisc purpurci, andhn (cx /«>»»»»«/// landcu-
b,dilDiiOKinquibaid#mcoerulei, Sequa^ albcfcenas cobns, in aliis paulo (amratioris, quorum
tfkti flavt t com •attmflommobngcrics xqualis (ere erat altituduiis ficvelat umbeilz fbrtnam refe-
rclnt r Spica amequam flores apemmtur Coai Pinei formam nfat] «aUam vteto faafitatiem odo>
rii in (lo, ibus oWemfaeim; (ed oMtex & fblia abmpta in teonffim ftamimila dJRnjbebamnrnQa
minusqaaminbur;it)C-.'o;)horo. '
VanatBorts colo[c allx) Jn: luavc-rubenrc leu camco. Maio menfe fteret. Cactcranl Gubelmus
Boelius Cluiium ut &; P:irkin(onum monuit, non fuilTc neccdchunc bulbum cxAincncA aut Afiica
ntei. auandoQuidem cnta iniuIanLGades acque adc6 mipfa tnfiiia, ratque udc incipvcndo in prar
•oimaiMn^poM
' li. .Mmnmhitiu\nm» CB. J. E <M.
Mult.i cx r.idicc proniit /»/», fnrreAa initio, deande in terram indiaantu, deda, («TUiata
in^rfahofum Hv.iantUi,.nriJi.i (plcndcnnaque, quar mmmim codftaAa tenuilGinaKamina pre-
benr. Intcr folia (c((iui,wil.ili. tj.ircicur cauUs, tcrcs interdum 5c Rraalis^timins tameri, nudus, vi-
rcfccns qui (urnmo t:il!i>;i>> plurimns fundir fiorcs, inuio quafi in (picam congcltos, ilcin.lc .id inh-
me.(«(e taplicarc incipicntcs & m latitudincm expandcnccs, fcx foholis Iteiiatitn dcculLuis con-
AWdhcoduntOf> Oil«js putpatci, circa umbilicum .v.itcm cicrnlci, ut & prominens umix),
maa»^ i»iz «rnn ambiam fmmmiU lata, Havts Icu pallidis tUdhu, praslita ; hngula florum fo-
£rperl6h«titudinem fecisMe Veni ex ano purpurea. Odor valdd tcnuis & «dis: oblongis vcro
«meiHidfque innituntur flores pediadii, «x irtridi ourpuralccnnbus, quomir lingpdi ex appcndicu-
lartimitindidariun 6: mcmbranacearam firiu prodeunt. Flonbus ipcoefeimt tT^onatnucrona-
t.iq ic <-;>/:«/? /t«f» continnni.i rot-^n iuni, nigaim, fcmini Hyadnihi Anglia par. Bulbus qu>
•craliiu> longiutcuhis, & quocuminodo iiyramidaiis, cx aibo lUveUiens, cujus Iquam* mQjli lanu.,
gim»pl^^^ildi^(edemultiscral£uK^ ^ . * ' .
' Florct cxtremo M.iio. , , , . i. . • »1. '
Mignam inquit Cliitms cum priccdentc affinitatem h.iber. hu|U5 tamcn.UAadOWIatiora, cafllis
is^i^^t^%,^ p4iipureQs,drca umbUieum coerulcosj^ veni atro-purpurea flom tola percuneiwe.
VI. Ht^lmi trMmm Bark. pamd. BMm trhfbirm Ciu£ Ger. iM. iritfbmu Oriims-
i# • /iiCB.
CAj/:
Sunt ei mulca oblonga filia, Hyadnthinisfia^ (Imilia, non NaralBnis, mmus carnola «C l&ocn- •
Icnt.i, duiiora ctiam, viridia, mucronata, ingrati laporis, quibus niinutidimii^mamconfraaistenuu
qujrdam ftamina inlbr tdi arancaiiim dcduci po(lim't. Ex horur;i ir.caio caulii cxit cubita^is aut
amplior,'i«aus, Scillini caulis imulus, Ixvis, nudus, \nrcfccn5, (nprcma pJtte ad coEruleum coiorait
tendem, oblongimquc & denfam vclmi fpicam, m dcnos vcl plures vcrfus antcquani e,<plicetiir
diltinAam, primum viridem fed paullaom ( dum lelc cxpUcat inflofes) car.,leum cobrcm con-
tnbentem luftinens. Flm$ kim foliolw ftcllatimexpanfis confUnt, trung Jo uiuU^ic in meajo
Eberante, Hyacinthi anmmaalii flotibas valdA fimilcs, inodon, coeniici, cuui luis, quibus inlir
pediculis & intcmis finmrinihit, qxioram nficei initio purporei ubi fefc fixpanderunt, p.il(clccnw
im vcluti t^inna' afperli funt. Indpit florcre ab imo, ui Sdlla, & reliqusc raagna cx partc faul-
baL:c-T Itirpci HorL.-s r.iccnn .r.it ipici- mlfar contcrtos habcnres lolciit. Jrwfn ob(crvare voluimps,
lcd florcs admodum caduo (tatiro marcelccrc coepcrunt, & rclictij tantum in caulc pcdiculs dcci-
Digiiized by Google
IJb.XXL l>eUerki.lm»(fo. ^,,^
^enmt' JlM&r en& flc Mbola eft ^ plariinis ouucis albii cootexta, aoaMBHft acidut aranea-
. rum tclisoUn, laulm wplnrinmlMlm
nitcns.
Conft-annnrtpolt frpiiV niilTia eO. R.iri(Iimi cxcaulefiSt CcfldMlpafoti
Bta hulbus niiri iixauulicate plurinus fdx>ics procreer.
Bnlhnm tritfkarum mmorem C. B.
I H. Hjacimb»! Oriem*lu, ^mlmfiUm Catfmitimfolitmms J.E Oriemtdii canit macuUtt^ CB.
Ju&» «ft Iiiilwfii(lii|ttna, nntkis tunids compoiica, guftu vitcuio duld^ cui fubiunt fibrc lon^i^
nertMj, meJiberker cra&e : A ana cot/» exivgic (mniUrif, dodramali», ixvis, iblutaudu^ «diaMaa
dtklDvirare palielbeas,lupenii 10(00: a cujianw&foiadittnHiiuinic^Hmi pradeontlniiuiaia^
libus pediculis, ex riridi (ubnigris, deorfiun nutandbos appenfi flores tres^ quatuor, r;uinquc ad uii>
' dedm aut duodecim 6c phtres, odore (uavi ; lulari,ccEniieo aut mixto, auc ranutalbo^ onimno fpe-
tlin ^o colorCj uncialcs, tercccs, concavi, c longotnboin lex ladni.is nonnihil reriexj^ liiviii, //,».
naniiLi lurijo p'jlvcrc confp^rQ, bicvii, penitLis rccondir.\ contincnfcs. Kv/)j fex, {cptimve aoc
cti.Tni pli;r.-i, .1 Ir.jlfin ft.i'iiu exort.i, Litiulcal.i, cjuji.uJj idlciii.' hcib.icco (.oln.-c, propc cacumA&
turatius virencia. Stnxedic csfnalum ciibus loculanieme cornpolicuni, quonim imguia duos femimm
nigrorani, tDttuidonmVordincs coiitinenc
Huios Hpdntln piurinuc Iin» fi» (pccies-(cu varietates. Alii enini iatiibiii inii^ fefiic aovlitli-
iiaoei^ 6c b fa^ przoodorei(ttni»i8cnoribus majoribus, caide & fbiiis
btii : Parkinfono l^nciiulns Orientalis major pr^ecox, dwfhvs ZmHM hdjm, .
AMi angnftifblii, noribos coloris Terye&^ vcl p<.irpureis, vel ajbii feu niveit, yd exalbidis qui ante-
quam apcriantxir albi (iint, aperti oras t.inf .im j»!b,i5. habent, reliqua parte carnci funr, (enelccnKs roti
nivcT, vcl v.irieKatis. &c. Utriufquc gcnens .^lu polyanthes {unt,«iiulto« fercfues florcs .id viceno6 &
pliircs, c6(quc vel in unum lacus propeniiciKcs, vcl in omncm p.ircein A:<;u.iliti;r Ipai fos; aiii pauci-
orcs p,-oducunt ilores : Cluiius panum mKi»tMr» (eu ratnoiunfi iibi c lcmuic iiatam lcnbu, verum
hac lcquenn anno mmium^ 8c afi» iiiailiififta eit Idem CIu/ms cur. poil. Hyadntfai Onenta,.
In fijbolbcauk meminit. quem non (eais ac pncoeifentMm pro monllro (eu naiurx a (bopo abeik
niKis ant ialtem ludcncis clfcchi habendum oenfnx Diiierunt infuper magnicudine florum, aliis
eoim loaiMes (bnt, aliis niuko minores. Habottur etiam flore oleno rariorum «elonnii, cceruleo,
pnrpuio-nolaceo, nivoo, Scc Tandem re^edu lemDons ouo florent, alii pntoooei fiut, alit (ero-
unL IVcal&pnoocifaHi ia^niiSclaRi edatt&nfiqiiit^^
19. f{r-icrri:!.'.'H Or;tntj!is h-timtlis pvt fTitctx flere fitrfnn^Vl^ fUuL tnmilHiiBltfJ,'^,
iirumiLs Ontntalu aiiriis Lob. Ontntalss dllnK C.T&.
FoliOfum 8c ilorum forml cum alitspleriiquc iwjus fenerb convenit, id tamen i%^ veodicat iin»
' IpJarBi qnod (latim Cub (blis hybemum tropon e tenii eroaipat, cauUm quoquc protrudeoi inter-
Sim per niedias nives. Fbrem venufHffimcmi iaxat circa pntKMa JanuariL Moa ttiidar iiaint>
j&lras, (ed ab faoinore priijt quam friraditate oiirnnnpitur, idsAque & in cefta (tdehus adarvani^.
SuBt illi fcUa lion ur Gxteiis laxa 8c nMwia, fed (uocolerita; dptili ac fcr6 (emiKr crcaa, ut In ge-
nciibus Aizoi. Ncnri in his noUi con^cui : (ed ftriac Ibtutfifflodb reAx ac veUitj tcnues hbra-. Du-
rant .luceni virorc donflantc ufcjuc ad hncm Julii mcnfis, ac multo diupus quam cweris ulu vcnir.
Fhs Ixvi t.iule, nonnihil circi (.tlhj^.i .1?^ hnjuloi, pcdiailo^ cNcarato propcndcc canHidus, noimihil
taiBcn fiib'imtw circi luprcni.TS oras iub.:a-iu!c! pr.r ic eiis, quo quiJcni evanelcc/uc, lcniim
Fcbruant nicnfc totus iit iadcus, odorc tTaer.inulIimo, ui Ipecie doinceps menlc plus integro
p:r!cvcr.\ns. Jt«Aa Mbofii, intus can^a, foris rufla, circa {blionim exornii maculas quafdan^
qualet in Scrpemaric maioris caule (pedantor, cfibidit, inteifitti pnrparft o^B^ Vecibi id mai*
xiini iA Veris auTpida* 9c c&m temt tat&^ mandatt cankm emenatm geiic. Koc GoraeBai
Gemma apud Lobeliuni.
Tcniporc gcAninandi (eud. terra exedndi^ Sc flareadi, liot ifquc colore, [additParicinibnusfb-
liorum anguiiia 8c flnum parvitaco} i EciiQij^itilbt; coMcc noBtpkriiqiioaliii Hyadtathii Oa^
cnulibus communcs funt. * • '• .
Foiia cuni viiio in forma cacipl.trnurLS .-Hiiiiblta pubi & m^mm*niimM^ — »«^^ti«m jfnf^JinHfj VAvjb
& icnuna tum theruca m Huxu alvi coiivcniiinc i>. Falmer.
A. 10» Bjaeimbm Ib^lim <jer. AwgUam Svt Btlpaa I. B. Mtmn fm tmUnu msjtr C R
^^w, Bttgkm vdOitmm Suk jpamd ^^nW^ f gnriiH, ^aif
RaJix huic biilbofa oblonpa, canr.iHa, tunicira, plurimas cx im.i (ede fibrasln circuiru ctnirrens,
qu.i radice exeunc tcnuc!i, iiu», cr.ulclcenccs. Fdia icx &: iiKerdum plura, oblonga, ac caiiic plcrun-
quc brcviora, lcmunciam lata, carinati*, hilarc viridia, larvia & fplcndcntia, in ac-iitum mucronem
terauaata. Ctuiu e buUbo uiucus, (bliis viduusj renupedahs aut dodiancalts & aioor, teres, culnu
bigitized by Google
I I<^0
HistorjaFlamtaruii.
•
4
iiunit qui tncenos Horcs haberent J non eodeai tsoipote wjpandauai» neaie tnMBi nt inOkian»
taH Hyaantho, (quanqoam tales obiter innieati videri ttiBBm) &A ex C^ummatim incnmlientibus
tc fubeuntfljus fex f^k (mmulnimrafiBnb tixm^ adnata fum ftamina fingula eju/Tkm
colorisj cum apicibus albidis^cnmpontc Limemo flore fybu tcnub valculo (eminali uifidens, pcr
inaturitatcm cr.ilTo^ trigono, in tria loaJament.i divifb. Semimt parva, roninda, xugra- I lorurri pe-
^culi lcmuncuics; ad iingulorum exortum apponuncur ligulx tnnxrioUces, akcra tnaior aken
minor pcdiculo longiorcs. r , *
Liewu In iylv» & «iunieta vulgatiflima planta. Vere HfM-et. ,
Sapwiori non valdfe «bfimilit eft ; fiUs ttmen profert nonaded fplendentia, nec humi ftrata, Cd
ponus fiuTcAa; brefiorem cmmwj Jfcrw mlunus pnrpurafccntes, £e ad cceruleum colorcoi quodam-
modo tendentes, quonim rxloretiam ma^ oWcurus. Semen, radix fer^ conveniunt.
C Bauhijutt hunc non lcparat ab Hyacind» Angjioo, ied pro cadon ipeae iiabcx.
iHnif rnAtm mrnnnffff mm wnHinilemiffi
as.. JijMmibus ahmtitui ehfoUtiu Park. ckfcJttitr Hiffmkm, jbf^ /tnSs J,B. Mbu jkn
C B. tifttttv fltre HiffmKHt imtjir Ger. enuc.
CUif.
^tataMn^fioi hiifffJiM, oMwig» carinaai,faod plena^ ocJaris ex dncracco vircfjer tis, Mu.
•Jabi nfibnim aamu ijW, angitniore tamenj ifafnBu, orbiculato kmi mucionc, uiniiidi ven.i
«aeriore parte pcr longitudincrn excurrentc, ingrati &poris. Prodit cauln e medio folioi uni peda-
lil longitudmis, vci ctum amplior, graalis, iirTnus tamcn, nudui, deccm, durxlccuTij mterdum enam
■ viginti jbru per intervalla ferens, dcoHum Ipeaanccs, Hyacintho AnRiico non multum abfimilcs
fex petalis conftantcs, qiiorum tema extcnora valdc relkxa iunt, mcenora non adeb, &d vdad tu'
hmm qucndam imicantu. Color m his valdd obfoletus. uc qvi ex purpunc^piiyASe nidcente
petmixnis videacur : Odor nuUus : ^tmcn fert in tnaiq^lts capiculk rl«««i|*^ ti^«m^ '"HTnlirinn"
llini, cutinatz feri rocuoditatiSj Sfillz fcmini paene per; Jbmr globo< iMundl^ ""T?rit fariS-
cuiBbaimaidscqolbii fienniMiofiifibds ieffi^
.Ser6 gennineeiBtfeiain AaaHnmmi ferrat: JunioMnm cumLiUit flotet: ivloitt eciam ie-
mine ex eodem capite excepco naucum ftirpiumyatiMefitoaahfarifafcaii^ aia aKk «^,fc|[;ji|jf|)| ^
coatpicuiuur, qmdam cciam pxnc virenccs; "
H)icinshui Mauriiamcut Cluf hift. ap. i. J. R Hjac. cilatgo fere fmfct OBk
•
Przcedenti non vald^ dilCmiiis e(l tum fbliis, tum floribui;, omnk eunen pauld dmajora.
Ld fic TtAix ad Orntthogaii Arabtd legiciml vaU^ acoedcbanb CmJM craflior quim in ptsoedemc
impeiA «iridi^ w^ti, mtendnm fUM JP|"m« fmtt fuftin^Mit, eejofn mhfft Owbtei 8C filftl ' ■
ExaMMintante parte, ubi urfaesFem 8c Miirodniiii, deiatui eft.
14. ttfttiHhu •iftltlM K^bhticiu 0uC gur. poft. Hjac. ehhmgo finrc fljvo-vtruli C B.
Cluf.
Cauiu craffiurculus cr.u & Hrmus, vindis dcccm aut plures fivrts lidtincns, duni adhuc flomm
gemmisonullLs cilLt alicju.intulum nutans, fed flonbus lenfimfefe aperientibuscicd.i',. riorts tin-
cialibus pedicuJis appenii, licxapctali,, remis petaiis inietnis adoias deiuads & albidit, aliogui toci
lutei, (cd mtcma pute virides. Folu qafaiqMip aot fio^ jiii|i«Mft viiidiaf qukiRfafr eibfiuti Ifi* .
fpan. poulo fintiiom^ ali^eis taJdiilimilu.
Ab excremo ^mopia» pAauiiiaorio Gui Botiae nonMM i la^^
AUanira adhuc rariecatum meaiiiiit C Bauhinus, v. e. i. Hyadnthi oblbleto flore alcerios:
icrotim in obibieto flore Ejfi. i. Hyacinthi ferqdni albicancis : ierotuii facie Onemalts Ej/.
H)'a& oblongi Hav.j Horc, iii tiunmiuccPontisGaiinpeRi': qnoi acadeotiiua qoibuiaani p>
tiui qu^m fpcdc a pra;ccdeiiti>us diffcrrc opinamur.
15. H/atimlms fmmr M{fmuiu mnfiiftliiu J. & «Mh^ uendi» fim mimr CB. Hiff.
(MaiMSlr fikkt jltM tmnlMt alh &nAmt ViA. pand. aaiHr A9!^«wm»Ger.em
' E nuh* bdboia, oljv' pufilix magnitudine, (iiicl Wmbnuij ceAl, 6c muliis iibrii donatlqdiut
• aut (ena promit fdis, kmgiora 8c anguiliora- quim Hyadntiii Angtidt ftriata & carinata, viridia»
humi plcrunquc (paru. Caidieubu gracilis, dodrantalis, teres, Ixvis, glauco (ubinde poUine obdu^ts,
in fuiiuTiifAtc iloiesruftmenslenos aut i3l)tenos [intcrduin duodcnos autplurL-s, ] pcdicellis fcnjun-
ciahbus inlidcntcs, dcorfumiiutanccs, monopct.iios, concavos, m lex parvasacutas lacini.is pcr oras
diviios, oolore caruloD .imocno, (ctl dilunorc nitcntes, [icxlincis (amrationbus pcr longitudineni
ad kciniarum apios cxturrcntibusftriatos J Hyacinthi Anglici fkxibus minores, inodoros, icx intus
ftaminula perbrcria aficiim lutell OX anMico prodcunda cum cxiguo in iliedio fyU ooocinentet.
Fbnbus iticcedutu capitoia crigon^ jBDqcRMnta. Varuc flotia cokxe albd!, intadom mixta^ diluce
Tiattii /uavit6quc rubenie. . -
Floret Mmo nieoie, .lemen Julio mamrat, autore CiuGo. *
Variac ftino«niileo« albo, uuerdum mixco. diiuti iuavk&qije rabante, venis ianraiMiflKB per
4]iiMiriimexntnoraail(MtfQMwem6Moir^^ i6. f^fKtm^
Digitized by Goc gle
Lib.XXL l)e HerhU M<fs. . ,161
'S^Mmthtt firihMs caMfonuU imo verfu di^ft» C B. Ffij^ Jttitnf Miyir jRvc OtmfmiLt .bifar
P4rk.panid. Hjacmthut tetns ttilmi, OmifmilU J. B.
Hndmiib Anglico viilgari pcrfiinilif eftf led omni j^arte' ni.-ijor. Flvti in fiunmo ciiile mulc$»
^eernun iUKanccs^ nu|orc$, latiorcs, oiiKUi implionliut Catnpanarum inftar^ ooiorc cwruleo
oUairo^ odoM noUbi ' ; ■ • *
^aan^ fitrim CmnfmidM mrm^ Jifitfim Cl^i frmtimt mm tiii Ainr >tri« Jkvafm. ''
' Ibiic^edemodlbffinuiinarcinei&ih Imiiii^^
^TC^miiibneodhiffi.defiaiitiinpMaim <
'♦.■4. ffyt^yuntemifiiu ' • '
iH. Hfachiibui kotroides rmim eeruleui afftunit Park. ractmefiii cmruleiit m»or juncUoimt C- B,
botrjoui. cjruleiii Gcr. ■vimui lmj»i»» mmtr -tandm^ migi^ihn fihm^ «AnMf ; J» 0.' '
BoUios fauicqnalis Hyadntha AeJivi «ulgato oblon^^., fibris multis capilUtuSa tunicis cpmpa*
etas, rexteri&s idgricans] ^ipom viTado fc*nuio. Fcl,a kiu, «ovena, .denv joacca, caraun,.
flmta, viridia, proptCT terRim porptiraibeticia, fhumi Anica] cauk palmo. nonniuiqtiaro kagian.
Caui» uni:5, mterdum dno, dodiantilayttUies^Lacves, propt6rq,tcrram utfolia nibefi;<mte5».pcr^
liquum hcrb.icco colorc pritditi, cxccpto fcapo (ituro ca: ulco.tin<ao qui ^hm (iiftinec, ct hwvibus
pediculis in raccmum du.ii unctis longum congcllo^>, (xiorjtt», m urceob moaum coiicavos, deoc-
ium nuMntes,purp^irco-Tiolaccos,onsalbfciiscpcnatis, quorLsm ([ui cxtrcmiim bocaim claudiint longc
roinoiesdiluciore purpurauifeiai, nulia unieo-albcdmcoraspich, non ita nutant, lcd vcl liirreclj,
Tdreftifoi^ptaBcafieonieiplbKlliAfBawflotesianiim 9eriibliictloiet.quamboirToidei
^ITOp^^^i^-flallM' VaitMaeBfi Vulgaris 8c pa(%n qbyiiis fhiui^igroram maigjnib^^ l^Cundum
v'ii\ Cluf. Nos in agro Peaemont«DK> iaitaliacopioliBiinam olifovaviaips. jui|« via>, cum itjr ilUc
faceremus, Apnlis mtio florentem. . , r
Hujus aliud gcnas }i.iKstur crafltofibus loogioribufq, foUis, floroitf Cttam raCOTplOMjore,denlK)ie
& odorauorcCii^I qui llyacinchus raccmoiiiscaruleus mixtor UMldii^ C.Bf Bapf^ poooidc^ altCir
lO^am^ematmmFMkfmiid.
^mtimim nktimi^m timAmm^i^ B. ^
NofaisiMnvidetorilegneaie^Bvgifitt. .::.:>'
sa. ^mimhm inmHii inrmumiiir Ut^Jini cMtdtm jmdmu J, B. htrgtdti fnrfnnm ]. CluC
rteimofmi Ut^Hiiu ^miBir C fib hitgtiiit tmhdtiu mtjtr Gob M i^fmmbu
kotroidei aendau smttmflh i Pitfk*?
Plantteft (cCjuipalmaris, rjJ/W bulbofa fibros.!quc, laporcut priccdens anuro 8cIcnto. FJu
BtofeitllilU aut tcma, ftriat.i cai in.u.ujuc, mteniiim & poriffimuni piinio provcnicns, non mul-
«iim hdora quim jam didi, fed multo brcviora, l.vpc, porilLculta 8c ubi ailolcvit, l.uior.i, [fpu-c hbmi
'dtfblldinonfbknt, nec flcxuoQ funt ut fupcrioris, led furrcfta] nec cii.lis alticLdincm artingcn-
da. Cmdu fingulaiis, cenui», id(quipaliiiiim altus . fiini fufttnet racemaam ,corq;ellos uc luperiory
MnQnuttilaodoratos, rariores, breviot«i, ftilikireii magl4i, vencrio|a$/<irii^^^
^Mombclgardi provcnit fponte : drius florec praxcdenri, foUaq, non ret^ ' ',
• Pro hu(i:i variccinbus hibco . . • #. j ^L.r
1. Hyacinthum riccmolum album C. B. botiotdcn .litHim Ptrli. ffrad.boavodfin ittMlk^
qui fuperiusdefcriptominoreftfctetor; /fttodilntifls.viioB^ ^aitefiaitibac»fAi«^
niveis, CJttera limilis. , , n , . „ ' .,
1 Hyaanthum botroidcn Oore alba rubenrc Ptrk. faraJ. Hyac flore ^ nivco pjirpairafcentc c luj.
cuius flori niveo pra&la eftnanis quaedam 8c dilutiffima purpura, qualism Rofis albis nondum planc
expanfis, pr«fi«hidi«*a»iife'lixcvetuftaie& nianirefcente Bore mtcnlior reddmir : CauJu i
virki; p i 1. inlcit : fclia viridiora fiirtt & inftDa p«X6q[iK)dainnu)dp pnipiialceiitu. RadixQautcW
I\irk!iilon<i) nullas .lutrarasadnatas lobolesplodBat. . ^
; Hy.icinthum bfjcToidenramofim P*r4. Hjacwrammoel maioiBm fc muioitm oam
duas hujus Ipccics fadt, • ■ . • • \Jl ---^- ■ w
Qju ramofam profcrt flonim uviuq» hocefti qui ov» itt modniipiBriM iMbetcoiigeftat laeenniio^
alios aliis minorcs & graalioies. . . ■ V-i r i
O&mlueomnes vanetatcs ex Hyadnthi botryodis cocrulei aut albi lcmmc (i.: ic:crtClulius;ena-
t«fint, easiotet 6o fcipatente fcededifterre nullatcnus conceiiaim, quantumvis J. Bauhmus
Hyaanthum boDYoldBnalbimiptodiftinaa fpcdepon,«, &. Omcranum reprchcn.^t quod Hya-
dnchamalbDmtCooenilmivptoiiaoaeeodembabsac £gp..eniromdefinptionet^acinitu.l»<
Digitized by Google
ii6i Historia Flantarum.
trvoidis albi Baiihiruana nihil invenio (juod non convcniat Hyaantho ccerulco prztcr floris colorem :
ConfuleJ. Bauhinum,8c confcrdefLTiptionesutriLilq,.
Omnium hujus gcneris (cmina m trianguhs nuibuClam va(culb conbnentur, rotunda, tugra,eu-
. gua : omnium etiam radix pluriroos cxiguos nucleos m aniUtu gcncrarc folet, nulla tamen abundan-
nusquam phmo dclcripti C/n/^
• 30. Hjacimtm raetmofMt tmfclmtm CB. kotreiAts major mofcbatm fivt Mufcari fitre cmerifU ParJc
Mmfcan cbfoUtiert flert CluL' Hjac. eJaratiJfumu di3m TtbeaJi (*f Mufcmi J. '&.^tifcari
ClufuGet.
Quina aut (ena oblonga prodtictt folia, humi di6u(a 6c olfliqui inflexa, canaliculata, facb crafla&
fiicailenu, Hyacimhi comoii rna|oris foUis perquain iimilia, & tenuia ftamma ctum (i rumpantur
oftendentia, non ade6 cainen abumk uc Enopooii tblia, quc cum pnmdm germinanc vcl purpu-
rafcunt, velalbe(cunt, vel interdum pulcherrimo nibro colore rucent. Exhorum medio cm/w v«mo
tempo^crumpitlatis eralTus, rotundus &nudus, admodum infirmia pro fua craiStudine: himc 4
meoio ad fummum fe^d racematim cohatrcntcs ambiunt Jiorti, urceobs propemodum (imiles, initio
iiuerdum purpuralcences aut vindcs, deinde cx purpura virenoes, auc cum viriditate albicantes, non-
nuTKjuam mbcoerulei, abquando nigncantes inicio (ivc (aturat^ purpura(ccnces, dcinde paJlidi vel
flaveloentes, velab iriitk) pllidi, po(h:afiavi,poftremo ubi tabefcereinaptunt iiigricantcs autpulli^
iiq, mucrone quam in abiscrafSore tc obtuiiore interdum, qui maroeibcre mcipientcs gradffimum
mofchi fai autarotnatum odorcm refiirunt, licctqui fUvocoiore efl gravius quidpiam& NarciP
finum quodammodo fpiret : intelligo & niveo colore inveniri^ at:^ edam ^rcgie nilxme, quos
fanemminondumvidereoQRdgit OmnibiK fuooeduntpnegratidiatngona&velutipijmatac4^«^
in quibus/enNii oondneturntgt«n,rocundum, m^mkudine Orobi. Radix fubeft raagna albicans^
muuis tunios ceparum modo contexta, & fTequenabiu craffis fibris ex ima fcdc prodcuntibus firriiata'
percnmbus, necfmgulis annis marcdbentibus& peroimtibus, ut Hyadnchoi-itm, N.va/romm, Tuli-
parum, I.iliorum, & mukarum .-ili.irDm buKttoearam ftzrpium fibrx. Abimo florcs explicare mcipic
ut cctenr bulhaceac fpicacum vcl bocryodem florcm fbrcntes.
£ vicinis Conltantmopoli hoiti»^ ukra Bo(ix]rumin)Muftifprimtun Eaiupx commuaicati «ft
hxcplanu, autore Cluiio.
Hfocinthm rttamfm mftbatm Imtm C E Atafcari fism jtan du/I Hjae. hotruJti maiar mofck».
tm,fivi Mi^arifiavt fiart Park. panuL f^ac. tJcratiffimm Tiicait iuttm J. & M^cari
fiawmt Ger. .
Clufins nullam particulAreni Inijus i)eicrip6on«m poak lioet iooMtn ejoi habeat, ied tn fiiperiore
dcfcnpnone & hunc ootnprehendit.
Hjatiatbm rasmefmi lntm fnecax C E Tiftadi latti vmittmt fiv* Mafcm lattam frMtx Loilx
Ad. pan. 1.
Flores inicio (ubooerulei funt, poftea lutei
^ ' f< Efyachtbits ratenufm etm^ut.
|I. Hjaeintbmi tmmfmi Qcc. etmtfui mfjor fmrfmrtut C. E Parlc maximmt botrjuitt cewticn^
ruiayK
J.B.
Ex ocpaceo hmUo foUa aliquoc interdum fcapo longiora, & pldquam (emnndam lata, czfia, per
tciram (parguntur : intcr qua- (iirgit caulu (in^lans, duas fpithanus longus, nondum cxpbcatis nc*-
nbus in pjTamidalem thyrlum delmens, qui udi cxpanfi fuennt, longius mviccm abiunj^untur, co-
lor(ob(oleto, concavi, ab aGKu/tiore bafi, {jua pcdicello (emunaali appcndunmr, lenlim dilatati,
vix tantillum huntes, ons in lex fegmcnta ob(curd particis, ut difficulter confpici poflSnt latentes
apiculi dnereL FaUigium aucem thyrfi m comofam imiam cceruleo-purpurcam lcmgis pcdiculis con-
ooloribus explicatur, ^re nullo exceUcnte : plerunc}, florcs abundant pulverc fuligino/o. Amara
eft h.EC planta. ' ,
Louu. inter (cgctes circa Gcnevam & Libumum copiolum oblcrvavimus. Italix, Narbonr, rehquc
etiam Cilli.r ccpidion abundc- in ('atis & vianim m.irgmibus provenit. Lok.
VtrittMit Hujus duo gcnera in P.mnoniis {jb(ervavic Clufius ; Altemrn prxcox, laciore icAm, cr.iffiore coml,
in cleganci tamen, major&j^ bulbo. Alterum magu (erotinum anguftiorc folio, tcnuiore comij
laxiorcvero & clcganciore : hujus florcscoiiuc proximiex coeruleo purpuralcunt, e|a(<16Tique cum
coDU (unc colonsj qua; nota la priorc defidcratur ; bulbtisctiam minoi-.
%%. Hjaeiialmi eomofmi Jtjz^inmi Cluf Ger. Park. ttmofm aShut BjXMtimt C B. em. Bj^tni.
Chf tmmjlammulit purpurtui }.'B.
QiiM^na.jimv^nxtfcx intcrdum habet/«/M, hunu utplunmum fiifa & expan(a, nonnunqtum
procumbentia duncaxat, oblonga, pr«cdcntis foliis valdc iimilia latiore tamen mucrone pracdita, &
ft - JS* f ^iigine obfka, praslertim infima paite, drca eoium exortum, ingrati gu-
* «r"* *^ "Cil^cxataturi. Ex horum medio, pedaJb, nonnunquam major, na(citur caafti^
terd « rotuodus, nudm, ,0^^ fUnggfus, fbris vindis latvifquc ; qucm i mcdio ad (iimroum fcxa-
* giiKa
Ruita plcninq, aiir pliires aniHmnt /Airr/, oMongiufculi, oiis in fex I.idniolas divijis, /cx ftjinimtlp
purpmcts inruj pr,r«1iti, incvloii, initin cm ilL i:uc«, cleMidc c liiii i!],ii\.clc:c: c mcipiunr fufcificilieZe- '
fiAntK coloris: p,»iicnli quib(»floros innuuntur iiiicio breviiUini iunc, (ieinde (Muladai inaitefolti
ttbits fioriiius excre(bences quatoor unciaram auc ampBwaiu longioidineni adqiiiniiA, fic nt tatat
CAu]h floribus it.\ cxp.infis onuftus, a((>crs^lliiin iKwi miniis raftne videacur quiru Hipoari
fjtKvlilini Rcnus. Caitlis fuprenia pars cum florum pedicniis. pornirafijt: indpic Hof«rc ab iims. •
Trigonadcindef*^r»/<» fcrccxiguapro plantxamplitudinc, in quibus paucuni Jhnen, intc/di;m in
nngulis cipiculis uniciim duncaxar, rocundum, niKOjni, pr.rccdentis (emine minus connnctKP, intcr-
dum nulhim, nain iitplnrimum cipiai!.i inani.ilunr /J.t,/..v rorrinda, bdbofi^, multri ""^«^ntihni
cunicts conHar, extcriorc (ubfulca Sc bafi multis albis iibns prxdit4«
QiniianiiiiopoK prinibudlatuseftidnilittinmun
31. I^AHiirAwAMH/StfdAuGer. Park. p:tra^. eomtfnMmiBd^audK eumputthJlinQaC
etmofui sUmi ctm cmilea ^amimbui J. B.
' Pl«cediemin6nadinodum difliniiliseft, nulU aut perpufilla coim prarditus, clxy.-^fmo obfcVctio-
iMOOMrltnMcantis, iHiut llorfbus latis accedunr, pediaili tamcnTOres (u(tincntci in Iongitii.lincn)
Jionexcrcfamr ; fmrn & raJix firis convcniiint P,i;k:i,(on js omncm piorfus com.im huic dcncgat,
ideot^ue Ily.icintho^ l>orr\-odcs potiiis qu.ini coniolos icl^citc (cnbit; r/tJ/ffOT nigricjinem 5c iiibloo-
g.initii!wit, v.nAt flij cxcant tics .iiit qi:.uiior, Uvia, .libicintu, .iii;;i!lii, ciriiuta ; rWtf pedalis
aut aicior, ibiculis rumnu parcc prioris limilibus, miniis tanien crcbijs, ob(icus, cantiUo longiori.-
Ni4c«inpGorAw^ dailo latioie, adnnisinei ineeriik maailii qaibiii3affl niBricannfaiis in&aa
^ S^acimiiu pemtat^i /Ive etmofui ramofui tlegamier park. poRuL Saimefm tmifmntm'
hd ObL Hjm. eemrfu famaitd esndtii C B> «M^fw rtmufm c/flniwiar Ger.
Martio menfc [in Italh] tribiisquacu&rvc fblili erunipic, Hyacinthi botryoiJis mofch.ui nonnilill
nmilibus fod mitwribus, brcvibus, latiulculis, colorc criio, inter qux caulti cxurglt pcdalis aut altior,
iaAi]e;ioflon:n] comam Rcftansfpecioiiflimam, in com crtigicm etliirm.uam, in inniinieros ramulos
divilam, c]ua: ciun florcs explicancur, uvarum racemum ablatis acinis a:miilatur, magniaidinc do-
orancii ferc, panicul.r graminisMiliaccimodo paulatim faftigiata. Singuli raniuli in alios Jcnuo dt-
tMuntur (ilanienconim cnlponim glomercs extrcmitatibus contortis 8c veluc dncinn.itis; cbiote
purpuraioentepnlchro feu columbino, <}dorc cum gravicatc jucunilOk Flos gratiam tiiam diiitifliin&
mincc anrequam marce(cit, & tandero nuUo iiioCMeiMe ieinine eraneicic. Mnun dk^i Onqnic
Colu.mna) bulbolam plamam vulgaiilns Hvadiidili oott dUimilem, fraSn ae iemine prorfiu deftt.
wiian iraiilJatiane&ailniraidaccidat, anniniifloiendilnnriitabiilieRatepioveinente^Te»
Itrem enun nondnm videre licoit) ierioraroos,
^ Nos equidem hanc i^antam pro ^ccic Hv.icinthi nova & .ib aliis r iunibus diftinaa habemus, ve-
nim ubi rponte ontur fcminis fircuniiam ciTo niiiiunc dubitamus. Aill v.iriaatcm hanc qua: in hor-
tK noftnsvoliri:r Natnr.r initio acjrranti, aut fi mavis l.iLivitnn ob alimcntniKcrcatcm, aliimve
iiobb incoi^nicun c.rjfani rnbucnJani cenfemiis; adcorj^accidcntabscuni (it, (ruitra in agns ^oniB
provenicntem q-.i i •
InagroPapieniipnmo invcncum aiunt: adnatis (c propagac
^j. Hysdntbai aamfm rtmtftu furfuTtKt PafL Ger, cmac; *. t. ttimfmipmtm, •
Hi^/afalaiioijh^biewora Ce Tiridiora lunt qtiim Hyacinthi comofi vulg^ui?, non tamcn pari-
MrmnrtnaK hnmtffrata, led firmiora 8c crediora nonnihil: caulu alucudSic par: coraa praroe*
dena (unilis, minus fparfiS: cincmn.it.i, colore purputco obfekdaid: AnAKeoam maiorK bie>
guam illius pluj jous adnatis lc propagat.
Hisadde
Item, Ujacm:hum Im^Jmm mmmmm C & HjmuHA, bd. Oriim. £9mii mBhc memmtmm
SivcRii . •
Iiem, Hjmmtitm UifilmnibtrmH C & S^mimimn^iiimma Mh ertffi,fmk andmii Pb>
«rjwSwertii.
Item, HjiiciTTthum Tripilttamm J. B. exoticum fUre Pl/alangii (C. &
Fc ':i, cil longis, tenuirtinus, l'halangio noftro rimilibus. CmilM larismagnui, in cnjailiunmir
tatc (p^t..;->r ijores, Ipeaoli, colorc & magpiiailiAe ImulGC Ibbis tribos crei»isin panra IrideGsra.
iea : RMiitei torma & coiore Tnfipv fvmkSi
Flonbet ApriB Tr^, nfai oUervavitRHiRiffiut.
JLttm,
f. 6.
Digltlzed by Google
1 1^4-
H IS T O R I A P 1 A .N T A lin M.
*
I. HjatMbui InAtcm mmar tuhtrofa radUe Parlc. pand. JiuUimaAirtfiu GCT. MwM tdw^i
Endioetubert>{k AriiEg\-p"i aut a>loc.t(lr limlli fcd longc mlnore & RradW aanatis fc
pnnMeante, raultifque fibnspridita prodeunt folia multA h. nii in o,bcm ii ail.r, oblonga, angufta,
carmMa, mucronau Allii fofkMTim zmDla ; ^ quorum meaio plures cxurgunt cm,!a. tcieccs, gractr
kl. btdibioks tnteidiun aut longiorcs, durinfiuli, la:ves, minimi i^gm aaUitwbncm nunquam &
peianKSt undc ob nimiam illam longitudinem & tcnuiutcm quo tcnipoic flofentieoooioiiqqein
ac humi plemnquc procumbant, nifi badllis, fiikm, aWfte jidnMmqiJi» iulUneiiw. Hq> aMeai
catiles por iiir •! vMlla lingularia folia altcmatim Ittt bali Tchit Pemlialc taltt mawtait, MBfSoM
multo .Kuminafa lis qta circ.i radicem atque in eoiiim fumnio peimukl IpiCttim Coll».
rcntcs uiliLjJBp:rf« candidi, Hfacijitiu Oricntaiis floribusomnino fimiles.
Folia avuWSv: Loiifiact.i noi#i;ciis in ft.imina deducunnir cuam Bulhi erioj^hori fulia-
In Ameiica liai India Oocidcntali oriuntur ;• in frigitiioiibus Juicc rcgionilxis ii omouiovix ante
medBom Augoftna flotec
%. thmilitim h£tm mtjtr tulitrofa raJict Park. parad. Indiiut Jutumnalu, fiirt emfU sth
tJmt^hUt TgJtklfmtm tMitnfs, ftrtm.hM»f0 Mon£ btdicmt^btr^mfirtlUmaSi G&
Flornn lubct omniun» ma\imum,.ilbum,a3ofatiffiim«n, NarcifG allri fti inodum cxpanfura, cum
apicibus m medio lutcis. Caulti pcdales, robufti & firmi, quos dcorruin ycn.^is radiccni ambiunt /e-
Ua plunni.1, diiutc vircntia, palmari longiludmc, mucronata, quo altiiis lita iiic.iulc cominora. X*-
Iwbct mfcnori lui parte cuberofam, lupcriorc autem bulbofam lci; tLnx.ium, [genimzlcLi
tnnfverlk radice erumpeiues tunicaue liuic bulborutu inllar. ] Ex mtenorc tubaoia pan« pluriimi
Cra& fibrs in temm demictumiir.
EildemiutdeciutaBbwcumprcoedeate. Folia rupca pariter in nlamenta ducniiiir.
N
Cap. IX.
De SeilU. .
Otum cft difcrinwi, Sqrllc ourini moiiftri *«*•! diAi, & Sdllac plantB» de qua
.iRinnisquanvisGnBClwmnuUiae^amamijpfim SwW fcnbant, nunnima£
Komzn .uccciic quoJ infer hancfc telbceam^pitccm A tunicea li|Bagwwm oiwap*-
t'tili fcric n axinia limilitudo intercedtt, vel nb^w nitmen oMiniiit ial 4i mnAtmiH i e. viridltM^»
(juikI iii lijulais mirinis Ibls rcton idis ori.itiir ; cujulinodi funt in Hilp.ini.i, & propc aritlr LulHap
nia; tefqua nuritimx Latini Scillam dicunc & S<iuiUam etiam antiuuiUimi. Je. Bod. aSiaptL
Cepaceo gcneri tancopcre elt compar (inquit Lobcliai) ut awlcieam 0;^«» iwsrilMWi voooac.
AtnosHyaanthis, utputoreaiijs, eaiuadnulicamus. . . _ . ,
Notandum SdUamGracilWMribus etiam jh' dioum fuille noniine cum Lentifco communi.
lidcm Vetcres tiia SdlU genera tndunt; duo medica* malculum albis foJiis* foeminam mgjtii, &
terdom gcnus, U certium dbB giamm Epimeoii^ Tocatam. Pitla. U. 19. e. 5. C Hohnannm
EpimeiBamqimpc
I, SaSj riihj m^i^na vulgaru J. B- SctBa -vulgarii raJicf ruhra C K SciSa ruhra fivi Tmtn-
l\\\ k. Vancrattum clufii Gcr. Cjic rcb .^quiU, 0? ^CA «Dnioii.
7.
Biilbum habet inagnum Pomo Adami vel Cicrio luajori ixpc parcm, mulris craiTis fibns dona-
tum, elaminis turaceis, rabenribus, vifiadis contcxcum, fub bulbo nnilta? ribr.r, c quo fcl,a emcr-
mpt impensc vlrcntia, cuWtum longa, palmum fcrc lata, liicciilcnta, cr.ilTiulcul.t, tum mulcavilci»
l^mamara: mccrqiue iixtfBl t»ul$i A(pliCK.{eli, flonbus inlignis, ienc longi dilpoliris 8cfioOBffivi&
(eaperientib(«, candidis» Ornichogiali Ipicari ilu<«s semulantibus. Fmshf. Caulis ut in croco priAt
profitit tum ex eo iksiri luteocuiadus> qui ciim (enaericfiiBa demom nudris poft didwsemicant
lica. ni llo ni\a i^dicnb,Cepkia qnadam lpecie« & pkraine «c iii ia tertara defleak Matthioki
an'ara c!t Stilla &c acris. , .« . ■ 1 r i-
C.luluis Pancr.itio liio anipirtudincin 111.1 irn cm tribuic quam Scilue, enmas tunic.is rubentcs, roua
ampliora, longiora, magis carmata Sc qi.tKlammodo iitrredla. Verivn qood ad bulbum attuict, non
aUtcr a Scilla alba diHcrrc quim colorc j. Uaahiaw ft.Lobelins ooafeiitiMntj dim nmkc exttnue
huic rubcant, ut Ccpis oblongis, illi albcnt.
«. Saia r^dict alba c & Soi^ m^ Mu J. B. Stiia Ma Park Se. Hiffom» CluC Hi-
i>OTw« «HjrMrat Qcr. emaa
Oud» buio pkraaque cnbiialit eft ant tna;or« reaus^ nndus, abfque foliis, plnriaiit candidii Sc ftel*
lads
Digitized by Google
Lib.XXI.- T)e He^l,ts Ukfit. • . . • • ii6j
ladsflonbus omaois, Afphodeli minonbus, Omichogalo majori (quod qLKiani Sdllam Epimenijum
puunc / y»lii finiililiui, qui ab imis ( uti venifitn^ Theophrafhis Hiit 1. 7< c. ii. (cnUc) eulit *
cari incipitinr, quemadmodum AQilioddi & qnanuidam aliarum bulbtnearttin, ftir^uinlme^IU,.
(ucccdunt triangula caf:tu!a comprcf&s angulis ^ vcluc inania, iri quibis tapen au;nini, piamioi,
palcacenm fhnti). (^inque^ fex auc plura demttmemer]pinc/«/M, uliacea,Uu» viridM adniodni^^
dcnla hvc cirnola, hjiiil c\pin(a, nonnihil carinata. Ra<!ix crafla eft, mulcis tiudos jliis JtlltD'
(Jtiodani humorc plenis pi T^lita, nmltilqiiccraffiufculiifii^^s tipdlata^ • ■ »
Ci)pio^c luicitur li.j^r,! Olylipponinti plcri/eiue .iliisLufitJniatficHifpanitlodi. Floret Au^fifto iof*' (S
S .pr jnihT, fcmin Oaobri Novembn niacurelat. Folia macuro jam fiimiiiie & opiidD Tamu.
cinci.;^un: Novcmbn &DecenibrL . "
I. BauKinus in Sallis albifciircrimen h vnlgari rubra non. potuit animadTertere : vnttesmim &
coiore mAgnittido cadem, (quamx craflx ac lacx; cx quibus apparcUic fbUa zque util ale atque
mbns. Non placec crgo <iuptotddaititto. SgllasalbiJ» traditt alXxlomgo.
Pneter«!a, cur (inquit ) Dodonxn 8cCunmiScillain«]bam veritjs Scillam cen(eantquam rutTam
non poflunnii adhiic mtclligerc.
Dc SLiil.v viiibus Sc pr.i!pai Atione multa habent Plinius, Diofcorides, Galcnus, qux apud iplbsHfre*.
vide : Incidcndi, apcrieiuli, dilcunendi vi pr.rditam clle Rix.-iuioics Lniiic.-irr^nt: undc uliis cjus
cft in obRruclionibus hcpatis, meacus biliaru, licnis, mcnlium retentione, urinae St ui mucilagine
pulmonum & tuflL , _
Maximus «ius u!iis cR (inquk CHofrna&ius) pro TrochUcis Scillidcis qui Xlicriacam ingrcl-.
diuntui.
Habcmus in OfficioisduplexOxytml Sdlliticum, fimplex & Gompofimm, ntruinque Mc(ue, a4
afS^auspnedpu^ peAoiis ex pituicacralla,8cc. Habemas ti Iwieiiddenduplex, fimplcx & cooi-
pafiuii^ ottiiiiiqneadaaflm &fiiglid^ ]Sif§k
Bolbum habetalbum, romndum, Pomi noftratis magnlcudinc, cuticul.i tcctum imibrx coloris, qui
infefius mdcas agit radiculas, quaitlam ad novendccini digit. loagas : producit porro duo, eria. aiit
mmotfilu, polalis auc (ciqtiipedalis longicuduils, quaciior digicos lata ubi laciQima, (ucculieilB«'
3ihiiifetitidia,4^endciMiai ]iaiMife<madiimiQngitudinem &farinidinMiiviii(Koiibus^iafiteiM. •
t ■ * m ( ■ • ■
• . ... • . •. . , .
TfrUiijM C. B. Dod. Lob^ Gv* T^idi» /m DrtiamaJi Jftiiu fmt^ j. B. OtdtmUtt fti^
tUti^griHatamSet.
HUnc ^onm figmeRtum ede lu(picati (uncjnultiBotaiUd, tM dari iit renlm lutum ejul^
modi planctm putinmt: Teriim »tM«« fic fide dignis potius crodendum, qiii dari s£-
firmant. Lobelius i Joaa de Brancion accepic coloribus affabr^ cxprc^nim, Cc fic defo^
bit; Vircntibus, oblon^^is, anguflis &; acuminariscft rofiis 6 pullo radicis bulbo: florc lutco exigui^
quamplurimis notulis forcuios punicantibus van.ito, d cujus medio iuave rubens ftylus CtCncUr» -
C Bauhinus radicem ait habere porraccam, fuluGladioll, fl(liM4i|pt!^tlilGirai^<^^ •
tamen album, 8c inftar pellis Tigridis macuiatum.
Cum C Bauhino confentit Franc. Hcmarulcz, qui plantam lic defcribit,
Herba fidia fimdens Gladioli, nerveis difcurluxis den(is« & (ccundiim longitudinem proce-
i3bmifai& FUm^nhtvia, inaginum< terois conllantem BJm, (ed circa medium j>allentem album-
3UC ^ Tigrinz peUismord maoilatum, nhde nomea Additur in coroIlasftMe6(quc m.inipuIos ob
oris priffantiani. * R*ii* vero porracea eft, qux frigcfadt ac febrcm extinguit | j. pondcrc ex i'„tu
aqu.i dcvorata, 8c pun^bs aJverfatur qur ardentcs fcbres Icqui f )lonr. Snnt qui dicanc dcvoi'at.im,
emcere fcecundicatein ; edulis eiiani cft, frigcntilqiie nec omnmo iniucuii^ii nutrimcnti, lubncaBc
pBSort cooferens.
• Ma&iair fVii«««w ojelo, quale £>rticur wfac Meucaaa^ hgrtcnfihiitque pczdpu^« humidiique &
cnkiilodb
* BiMm Mmgm^t/StUtfkiif ftlih giittink & alu iKfi
Nard£rum abqu.i ex partc fimilis cft hic bulbus, ni(i qu6d felquipaimaris pRwemodum iongl-
tudinis, ad proportioncm ha-ud cr.inus, fibris autcm validis 'im.i bali Ilyadnthl inftai| Mufcani dif-
fWis. Hic m bevcrninguno horto foliaquinquc pVoferebat, glabra, crafla.camou, tn muaonem ^
Snimper exeunaa, fupina parte fatur^ viridia. proni dilutiora, quinquc vcl lex uncus longa, fed ni
as quidem lata, njminim didter nxdium um iaciifiroa ; quac eonfira^ fubamare (uurcabunduni
«dpfem (quamvis &por fingplaiem anurinem haud prx fe ferat) atque ex venularum cavitatibus
m «nme delitefcentium, tenuifliiiia, jnnes inftar fiifaolia flamina, in modum Eriophon PcfUTiant
pnebent. ^gna vero fpeaatn hacc Afia reddebaiit maqpnes, pilis fu^i^ fpadiocis, dnpMniay
admodum cunosc, & fcr^ it.\ fimbriati, ut pro d&ii lonnnferaMlittn in alwa ftuii par» apjMWr
tuim guctularum five oceilorum fubcn qucdnc. . ' '
NoadnmflonKapnd AJ^vinaqtA. .....
Digitized by Goo
il66 . H I S.T O R- I A P L A N T A R'tt M.
, • Cap. XI.
. DeSiJjrbpichioaut lottuiSjJirbjncbh.
SYfirhvncbio noii folum fuillo pabulo bulbofe'atque carno&r radicis apdOido. &1 roftfaM
{oy-m radicis roftro fuiUo lirailis, Aoncnte figadOinio Columna, nommis cauA fuit
Nosin hoccapite duas toto gcncic ai.crfxspl.intas conjunxmuis nimirum Syln hynchium
riulu fc^lirhynchium Columna-, altcri enim tolia in fiorc noveni, alteri lcx t.intiim ; altcra.id
eft S vfirhvnchiuni Clufii, adlnikm bulbolam accejit, tamen dillc.tracl.ee lcu baibo gcmmo
a taa aUen infidcntc ut in Xiphio, & pctalis illis qux iurlum reHcauntur mininic bifidtt, oWervame
luneio altcra.id eft, SyfuhVnchium Columnx. Crocolunihor cft, verum folus canalicalam, fic».
'ilc cum c^jbiia io(^iuilluiniefa«« diOiiiguitur, gcmmum autcm bulbum habet prxoedaK
°*U?'"ii vUnu (.t« apt:- rel^on.uc dcfcriptioni Theqphrafti acPlioiL PWi-r» SjftrhjyKiu, Js-
' tum f/ (itiquit llecfh'-''!!"- ) '"^ ** txtrtvtrit
Obloniiis cft anguftifquc foliis, niollioribusquim Iridis bulbofe foUa, & d AIM atit Hmdndu
botn-odisVohaproumeaccclcinilHi^, Itnatis, viudibus, & humi plerunq, rufis, roturvio, dodr.mrali,
ftiiaio £0^6^,"«^* qui « muldsmvolucris tanquani ex vaginuhs ^iirc» pi omic quatuor ^ut qumquc,
ahenutim prodeuntcs, h.cw primo roarcelccmc altcr Jucccdat, acmdc terncs, & (ic demcxi>>,
Xvridis txxuis florcm refeieiimqdm' Iridis, en noveiufpfjoljs corniwiitos, quoruin tru dcorlum
infiexa, V-ofimbria. luteaiilinacS^ habcot ; aHa tnaftltfim d.quantulum attqlluntur ; tna vero
rcliq.M qu,r in aliis Iigulamtegcre foleni/fcneaa, fumma parte div.la 8c bifida, vcro w«»
flos pulchcr afpectu, coW orrnlei, prater macnUs dlas, 8e odore guidem prxdims fcdvaldi fu- ,
eaoT Flonbus tccalunt /J/^fx//, vagmis quibufaain cutaccis inclufi, adeo tcnui rnemt^O&cmt»
flbmcs. ut fmm rotundum, parviuv, lubnifiun, quod m iU» continetur. conlpia poffit lU«Je Iwl.
boa, «emina, planta ipfiflotentc, & ..Itcraalta-» iaAdens X.phu moao : (up^ior Dlcna, candKia.
dulcu. cdulii. &pueris expetit.i, infcrior tiacada; toum nimirum lubftantiam a.i fe trahcntc fu.
Derior* utWooco.Xiphio,i. caiu.cmcvancCxnscumadhaTCntibiB hbris: mulnpha vero cor-
Ser^^to. craflb, nigVo mtepmr Xiphii rato adnam lelc propagat ; nnm quinas.
SSSSm fSSauTplun^ pUntas. quanim finguii Uh fi» "^l^^J^l^"^^^,^
alio villofo cipaaor^q, tegumcnto fimul comprebenla enien memmi « <»»top fupra Qiyfli^
X libcm .JdivitatiLfatq, etiam Gaaibusmmpmcal i pnweqificmiirfihincoMiwiiniMnc
Ttmfm. '^SSt Mamo natalr folo, .pu ! Mgas Max, Amm^^^^ K^SJ^^SS
• rard, utpot&quod alcemis utphmmum .inuii duntaac pRxiiiefoleai^ «»» taalManpleniiKb m-
tlbefcem prorfus tandem Crpenumcro pcrcat, r- x j ,«
• • Thoc gcSus rinquit Cbfius) Lufitani Mwtf-r, quafi nuculas aut parvas nuc<^.<l'arcs, appelkii^
. c]u" pueri ifthic eius bulho, oKilide atq, Avcllanis, vefcumur, eumque m ddiois habcnt.
in I0C.5 appcllan ncgat, infipiaos c™P«»^5«2fgb ^^S^S^^^J^J^
vulgaris varicgati radiccs iti dici, affcnt. qu« 8c gpftul dnfce» fillK» ^ 5«"««» FW»! ««
Um9
*^E"pUmam hinc in lingula pomun Mcffinenfcm a frcto Sicubdirimeattdlfawtiaw
tem circa mcdium Aprikm, 5c m Infuii ad Promont Pachyauoi.
HucrefeSilyrbyncluwnflorc albd maculi nocaco C. f(.
i. S^Ofittbm mims Ctuf Qtt.'»iMMU[4H^ SiljrigiiKiim mimul B. S>ljrijnciiwm Parfc'
parad. Sifjrbpubum$wiAKHC^ ^
oS£ri rmquit cluiiu,) limdeeft, mbins tamen gnKaoribfi^b fbbifc '5j;f'J
SuperiorinnquitCluiiu,) limileelt, mmiastainen gtaaiioi»a^ 10
deunttecolorc lupcrions fftnbus fimilcs, fed magisrxferati: ^
bore (emincplcni : r*//x itcra minor, nonminusumcn quam JupcoonsieoattawOMtioe ceciaec
^^^oSis V Jentino Ififpanis regno, fed Murciano frequentiffimum oblcrvakmi, praEfcrtim tnbU
Ifmi^if ttr^ "Trfft Ann^iiir M"T^i 'HP' i«etrofolm.
CbxGoieenim contndicit Boclius, & duplex Silyrhyncbii gpnusdari n^, necenun majus i mi-
norc alitcr quim magnicudine differrc qux majoc cft pUnttf in wmt naon liafccnTilHW ob ontU-
,tun ailuvioaem, aut auRc manns aiflatom. -.^
Dlflifizedijy Google
Lib.XXL ^ DeHerbu kilhofo. n^y
3 . rhjmttmm MamtMuam CluC Puk. paiad. fim M4 m$tiild mtat» C B.
IIoc jjeiuis i?i»rcsC!ii(io prtJcubt Sityrh^nchio nujori I.ufitariico foimi pioiiiuliniiJus, nontaiucn
caMilco-i-c ilh lcd purpurci dilutious coloib, valJ. L-iuni tiig.iccs & ephemcm), qnonim leroa
nwjoiatoiia uiticx.i 6c tciT.im fpjct.iiKi.i .ilbi iiucui.i a.uit iiilignir.i. , .
4. Stfyrhjncluimi Tbtifhrs^i CoL mimi angHfttfultnm G Q.
BsMstm habet l>ulboGini, narv.-ini, AvcUanx nutns medullx parem«- oortioe Golchick' modo ob*
AiAara niiro, qui Ucilc avelbtur, rotundi forma oblonca veto, & inferiAs non ut aBjebuIbofi:
rocundam pUnam & Hfandapbiilinhabencem, lcJin oblongMm produ^m, finuol.im&in acu-
mcn dcnncntera, DclphimvcISuis roftram ctiiguntcm, Ixvcm vciutiartc cL»bor.itam, luperio.cin
.iiiiin.ilis mainlibuI.iM iir:ii.u',;..iL .it.,, jvl.ici L.ivjni parcciii : e\ .ili.i \cio vt;Kjc iiifcnorem alccram
ili.i;i.iil>a!.iJii, t);i.v (-iiii-,-, cil l.u.i^ limbilis nicrui inft.irj e\ lata in tcuuidini.is tihr.!-, iSivi!,a, c.ia-
ilcr.i iicnih v.;lii; c.:,!i: .iiiicnti>> tiuibus tciTX .idhxrct delincns : intcr ambas vcik lint; i r :iva1o cir-
nola libfa lotuiuia Jor.ga c\ic, cx qua lc pioijagarc vi.ictur, ut alix bulbofx Iblent, &, bulbus .iiiuo
ttqpead efiacur. Cujus rci li>;numeli C(>rcc\ in.iiiis bulbiqui fupra vei;ctiim bulbum paulo llipe.
rius invenirur. ribrxpuUa;, dLiphanxucOrciudum iibrx, non lolulx ut bulbus,quidenfiis, durvs,
albusj Iplcndidus eftj Calbinez inunaturx lapore. Duas uncias inrra tcrram occulcatui-, & lupta
iolia emiciir quanior, quin^ auc lepcero inaBqnalia, tennia^ dota, carnolaj niinora & brevioraQnQct
lattvi, tieclata, fedxiphii modococadorlum, (blida,danniciibi, Hnaca. Binos ennttere flbres ob-
(civ.ivinii.s, fiell.iu iiiter folui tcrr.v Ii.Trrcnces (cx foliisconftni^oscfolliculocxeuntc ^qr.nnini t.ia
c\tcrior.i virclc.itit vc! violacc.i Itiiit, iciiqf.a aiba, Cclmcis tribus vioUceis per lon^..Hi ci.jctu de-
ptrt.i, iylvcfliii Croci niovio, brcvib.is intas flaiiiinulis. His nurccfccjicihu^ tiULtiij reiii.incc oU-
lon^ui, vii idis Ti itici ^i aiio par, tngonus, deinde duplo nMjotj in quo lcmina turgent, & iu iu-
perhcic pruuccr cucis teniutaccm exEttberanda apparencj ikcairai Mtmagitat Sc ooiRkiiia, minuia,
lOQUula & tiavcntu otkciidit.
Novcnibris fine oUervavimus in hac planta bulbulum emiccere (u^mc, uti Gl.tdioius, qui cunc T^/m,'
parvus admodum eratj dtiobus fofais eouffisj an^ hyeme Doftea crevict fobju^^ alj^ coulic • Qpare
tiyeme bulbam creloere & pinguefoere cercnm videtnr, iffbxB vero qontrahi «xluoalni, nam Vere
fniihispc liLit ;\iiii!i niciilc ciun flonicnt Martio. Hxc omnia F. CoIutniM.
Pcr viaruni inargijicj liei-bikio!. Cii iJioLc oblcrvavit Columna. , ' Lteu].
S\jirl)tii'ji:tin iilurum lat^jJtum Col. Tn:nHs Ir.iifolunt C. B.
CJ. . . - . - , •
Hu|US limtli formij lcJ du^lo ma|or oblongior, ac muiupUci coicicc nigriorocip uifctius.
barbaia ut fiipenor, lcd ex altera ntcnti panc oblompis, plaouc, loftiaius & Bave(cens atiiucrcc but
bulus. qui anni prxcedenris crjt vecuftior, cortice (upra vegetum novum bolbuai rclido, ut in lu-
pcriore. Htcprzccdcntc (ijcco|ior eft, atq, tipore anuHcante parum. AZr« tataj porraoea, brevia
fcipcdu latiiudinis, lxvia,ipleitdida, 01 p.iiiim pilol», frM3m mter folia, & temc hKrenK» Qtvir
promineac 8c appareat, tngono uci lu;>criori$, fod majorc, nibclccncc, jn quo Jiiodecim Jtmau \a.-
limt, iiuatuor ltii;r,.i!isangulis, cradior.i, O.olii .r.ic Vici.c |-er.; magnitudioe^ angplo&piaiuin.
Vu (iu.i ad Acij;i.uncnam vincam itur iatcj O.chiJci Ipl.cgcxies. itaiu
6. Sjfn bjntbtnm AjprtnfimB angafiifdmm »Utnm CoL miwtt gngu^^alium prt majwt vartf
Hxc mininio acr^teporeemicat, dorcntemo, Januano nicnfe obiervavimus iii Caflro A}r» ,.
dido^ in Sabinis, olim Ct^triti appcllato. fiuloo eft ccaffiors praKedentc Apulp. cui folu /imilia
quaiuor ponit, canaliculata, fcd tca tenui lcifbn ut nifif aidRndveitatur, juncca vioBantur, & coftc
effigie. Fl^^tt» ec.i: Croci (iguri &odore, nugnum relpcchi plancv, lcd Crooo minorcni, can-
^cante colorc, cv: in aluiuibus (iimmz floris partcs purpuro-ctctulcx, &: iir.x vduti ungucs lutco
colorc ; rtamiiuintus cria, ci.ilio Ss: ojlongo capicc piaiJit.i, lucca, iiijdiiim vcro apiccni albuiu,
oblongioicm, iii lcv" tcniics r>;cv(.l:-i, l.icijii.15 m lumnKJ diviluin, e\ p.iliido c.indic.intc colo-.c.
Var..ic ilos, n.ini tii.i 0; lc\ tol-.ji c\tci ioi.\ do.lum habenc vcl nil>ens& biicis lancg.atuni, vcl cx
kitco vircncc bnca inccr p-arpurcuiu colorcni. 4ut oblbloti purpuri. Railict bulboia baibata Apulo
fimiB, fed maiore duplo, eodcm lapor»CaftaiMi^ ediiiDqyle bolbo fuperiore pmgag/aas. liUem
lodioiM^eoeraltera ApuUoricbanu'.
?• S^fripidmmbiliam Cotam
CorH*
Hiuc r.j///.v S.;!l)a;:c,i, Nucul.i; nugnicuilinc, Croci clfigic Mivliaci, qu.im incolx libentius eluanc
(iicut e)uldcm ctiaiu gciicns indigcnas Hilpaiii ooiliones cdunt, (;u.is Nofelba/ .ippcllant yocabulo
vcrnaculc Avcll.iiiam iigmticancc.^ Pollrema iK.tcis partc, q. am i-fsran \o:mk fic.ri:i ti.nJit ia
lingulis caubbus nunc Imguiarcs, nunc ctiam plures, lex folus varic co!or.itis comjiotuo, : Intcrna
fiquidero pars cocnilca eft, ctncul^que tkvo divifa, dorfum autcm mcdLi & infima parcc ciiicraccum,
medii veio qux m mucronem porri^r lonraudc coEmlcui^ Elaplb fiore ftmiM ia fMaik iiibro-
tundoaccaiinato,utGladioh,oonoejptafiMiafi»nw^ FK» mlalklHmom M
mfaioiis, teretia liui^ Ce mloiMinidinem
Ex IndnOiientalideurani
Digitized by Google
Historia Plantarum.
8. Sifjrhjnthmmix fimniua fiuvtruhcntt fiort t/£sbi»fktm fireyil.
Prrl».
Altiuidmc pli '<"i''/iii' i>3ilali arturgir, W^tiM pofiidens rocundluni, Croci aut Silyrhyncfiii Indici
CcrnuTi. avncci:\ hilco cmcreo Sc filamcncolbobdudum : c qm caalu vmdiis, ut cxiftimo caino-
liis, aiiiirgic-, fliti pAiam longilliinis, parbm brevioribus, anguftis, nervdjs, vegctiffini.i viiidicate
coloiati», m iiiCKium forc Si(\'r^'nchionini Clufii, araj<ftus: cu|us (iipcrior parspapavcns erratii:! in-
iiar liirftita, fl^n-tm iiu venuflate afpeftum deledanteni mffulcu, Crod aut Sifyrhynciiu Aipren-
ftini Col. giandiorein, fbliis fex tenenanis, ^ cameo & phoeidoeo, necnon dtluta Rohrum
porauri bunderubentibas, ad unguem croccis, congeihim ; 01)0» in medio fyltu quadiaii{Dluii
craOuS; phonuceicolorisocailcatur. '
Exmiuitu iigurx itiis culoiibusad vivutn dqptte, i JkfmBtvinHfk Oa c^jotiiatDflonat
ipfa planca) tranfmifli dclcni-iit )x Brcynius.
I.ocus cius lutalis Promontonum G»put Bonx Spei didum.
. Vanactioretriitius & oblbloius lubente, dL languido collo deorliun dependence, veluc Poiveo.
naci nmMfiflofeloKo CiniMi, pari
9. Sifrh^ rsmfim*^BtUifiam fiHkftiemA mv^& iumm, fOhe Swk^s
BrqiuL
Uiiinf nulm fliboiDia, iddam qiudaawnus Gai^ m lefiainciain in lonptudine, ac polliceni
tranfieifiun in hritudine oontingens, non «de&iaocinffBniBawrCypii oorpus reprzfenubat ; rd>-
ftancia camosi, c\ ;i'ia;nicco crocca lenum mucilaginem conrinentc, & cunci.ii firmitcr inhx-
rcnte, teiim. l^nsL.inc,(;}, contecia; cui infupcr cortcx, colore & ftbftantia Colchici fimilis ob-
diictus hier.u, [cum biilbum accepit Autor a D.-van Be^jerntnsrk milTum] )am reiblucus, q;io fan-
gumais pcrpulcher ratiicis color iiiie imi>edimento mclius ocuhs luilran poikt. £a enun &adtx
nxc eft nacura, ut illo cfio pUnta optimc augctur tcm)x)ic imminuta, venuiUffimum oolocfcl^kifri
dorem depei dat, i'onnim% iu|pin pedis liguiam converut, iiib qua emiilas inter fibrasnova ptt>>
pago tanoem procrcfcit.
Hiqisoiherm«a(eJttliot«mci»iiiiifliim jpsiiaKp^ pol-
licaria, ualmaria, vel etiam pedatia, Iridit Sde, & quz eo edam modo IR latmn expania, mu-
f.joque le .implcxani^.o nalccbantur, obfairius autcm viridi.i, incana, hirfuta, ncrvofa, plicata, &
.ib imo nd niciiwin ul(|, canna ampl.i prardka : E quorum medio Ctulu p&ialis, rotundus, viri-
dis, iiirluttii ctrun.lch.itur, p.irte infcriori rubicundus ; iraa mcdictatc RCiiiculatus, liiigulis ge-
niaila iolio .tngultiorp brevioictj, cinctis ; fupra vcrb pluribus ramis, (quorum qucmvis arcabalin
Joiigum anguftuiTKt, comitabatur foliolum) Drachiatus; quos Siiythyndiii Thcoj^aili CojLpares,
led grandiores duplo ornabant /Z»/m/i, iex foliolu purpureis, abqoa navedine ex pheeniceo oolore
miennixn» fi)ri(q, lenitcr hirfuds, conihudb. His marceibentibtts fhMm eoaicehaotur quidem
cmn^ necanca m SiQpilnpncnij C«i oblongi, ied Hyacindwram ia modiim fitbrotundi, qui
perfeffionton debiiaffl no» eflecnti, i^fidei eraot, & pilis breviim^ Teke ciulii fiiliique> hiri^
intriiilecusver^ gl.ibri, in tres feparati pane^ finjll»yiiewi< fagwl l f milkl OOnnJcdnoroi^ ^pimr
tuni ex irudu licoo enuclearc Iicuit.
10. Sjfrhjncbium Per/iamim C B. Floi Ttrjkms SyfrhyHthto cmgtntr CXa^.hs!^
_ Hujos ftirpis fk)s (quem iblnm cum kprema caulis parte coloribus liiis^ duntaxat expiefiaiii
vidic Cluiius) pulchernmus erat, fiunmo cauh iatts gracili SC vbelbautt Itinfltnrj tt eKmembiaf
naceo involucrob inttar fiiUiculonim tpk Iiidum floKs anibiaM^ cnmnMi^ ttiliin iuiiAni fiiliis
(ii pidincfideieftadlalieadt^ oonftans, luucramaf, bnns whcmb lcingn, mminimifas'''''''^''''^
dorio elatiorc, cor ulei colons adcb elegantb ut cum Genrianelbc ccerulds floribus contcndcre
poiEt: inteina partc ramoia quaedam /«mhm, in mukas tenuesiibras ie&a oootuiere videcur, nifi
colorts, a^iaiius v«rb elhii infi» illnm «ddiBi enKclcariei floiiiiainB^iwincmbifMCOomiGula
enam involuta.
•Huiin pAnra Conlhnrinopoli eatpcfictctcKdmpAn^iPai^
Cap. XIL
GLadiolus a fbliorum fonni didus, Dioicoridt SfpfiK IbUis enfifbrinibui^ floiibu in Hngulis
cadibus pluiibus looga feie & farm»peculiari ioingai^^
t. XStidudut fivt x.fhtcr, J B. dal Jus NmUm^ Plarfc Jbifita» Gor. OUL Minha tm vir&
^ Jifpe/iltt majar C B. CojM f lOg. '
Kcuii;! & muCTon.itiim cmicut foJium, i quoalia duo aut tria crumpuijt, Itidt fim;||;^, moUik
t.uncn anKuJliora, utiinque ftnau, 8c Indis modo ai mfctta, junccum, teretem. oiUioloaKiofCnL
sc Klahrum ampieoenriai ia cujus fiunaiitatsjiuingMC^ fia, aut igptmi ep9»!^e^tU
cobtis
Digitlzed by Google
Lib. XXI. . . . : . .^e Herbts bulbofis,. . . . - ii6^
coloris fitm, SofeCaaenai ii^pv&nieie pnAninc. ^ fe
invicein di(bintes« innnainp^nsin cjuli^
fe indiiuptes, Sc aiaonimr lammes s eonftaaebi fex petalis, unci.ip«ram longiorilMs, (invil ,ib uno
csomi prodeuntibus : tx quibus t^uatuor fcmuncii paiillo 1 jfiora (unt, colorc rofio, (id mulco Ix-
tiorc & pulthnore ; interdiu, cum Sole tanRiintnr, igms Sc lcintiiliruni nwdo cxtcnon (upcrhcie
corulc,intu &: vcL.n rijgrjntia, reflcxih Ubrii. prorundioris caJathi fieuram refetencia: rcliqua duo
foliola pixdiciii multo tcnuiora fimt, ac intra riorcni cunftituca, infcnus aliquancuium prominent,
& candtdam, longani &: in medio litiorem maculam liabenc, quam undique purpurea imoa cir-
cumtcribit & terminat : fupeiioii flons Jolio (lameH fubcll criKJam, & inter lioc & fi^mil Ctaaiila.
ris apcx. Florcc paucis dlcbus ab infbnore parte incipicndo : apcrienteenim goi in fnmmiute
eft flBie infehor ftiooelac «cdaudicur. Flonbus tinguli foltKmli ruccedunt. in rotundo modicc ob-
]onn. iemilNSTenuHdiftiB6faj nuds ATelUnarquantitate, qui ctim imnutuniemnt m trcs pai tcs
dividuntur, 6c temiia, pekaoea. ftivaque ftmm» oftendunt, in quibus rubcns, c.mil.i^injus & par*
Tus eft multMt. Radicm habct non profundam, par»'am, rotundam, bolbo(jiTi, im.i ball vcnus
gcTn>cn turbinatam, aliquoc cnnitis & rcticulatis tunicis veluti loricis veihtam; quibu, i(;;craelis duo
exigui, candidi, camosiquc apparcnt huiht, uiio ,ilten inlidcntc, iupcrioro quidcni Vei is inicio nu-
nOfe fcd vegcttorc; uuciiorc .iiitom mi]f>re & Linorc, vcnim ilaccido & ningoip : pcnt enim 8c
flaccefccre mdpic pnoris anni bulbus Vcns initio fupernalccnte alio : taque fimul d :c. cloencem tc
increlcentem radicem habct: naiuniiqeam etiim inferion lubcft tertius Dulbui, lcii odeb flaceidui
& inanis, uc incer ibdiendum ( qpie non eft (pedabilis ) n^gunr ; dom floiet liipetior 9c minoc
bolbus increlcir, vindtque (blidttaie 8e qualiute infcrioremt. oam ci!im flioafiere Aos inciptr, dt-
eitt cralEtudinem & globnli iigaram aoquiric: (ibras ab inferioris balbi bali cniinit tenucs cm^li-
3i((iue. S.ipo. cra radix habct pra: czteris herbi pardbus eiedlentem, ncmpc dulcem Jn: n»odicc
acrcni ; relinquit cnini i:i pilato aKquandiu lingu.iin & ^"W^TS eHnnantilllir* ""mm— « ^ itllT*m
ehc.cnrem [rio;cs & toii.i i.icin fadunt 7- /^- ] .icrimoniam. ■ ,
l:i ciiidionbus rcgionibi.b ticquens inrer lci^jccb rcperirur. Nos circa Libtimum in Italia copk>-^,ew^
iiim iiivcmmus. Pailim Monlpelii m legetibus proveniL J.B. la Icalia & circa Manlfelnim TiiMBi,
Apnb eciam 8c Maio Rorct, in fngidioribut Jumo Se Juiia
Variac flons cokwe paliidtore & mterdum plani alba
a. GUMu mrmmi fmUm C& UMt fiarkm mlmhu Pedc. Gl^i. lubau Umt Jbrmm
imihu t^tmSm. OU£tl IMmtnfit Ger.
Vix aliqua in rc a pncoedente difiert quim iiorum dupiia ordine in cauie ; quamvisParldnibnQs
radicem minorem ScnignaMmeiidnfaiiacs culemimflblaiiioRmt flnifd periinr mfc1iiiioii.i
£C tanollo minorcs.
Glsduliu fitrihu tmt vtrfm mmtr C E fmpiniu mmtr Pack. aimmmt Lob^ Ad.
parcs.
MinoreftquamvulgarisNaibofien&GladiolwjSWifo/conooloribu^ minoribukiuioiieria^iflB*
fiiimFedelifc>db««rfrj/Ui»iHnidaFb minorihiii. JUdi» SiQfiynoiii eiK GwlioB
4. CfaJMw mp^ ffmmm /Me C B.
R6» gramincls, anguftiflimis, palmaribus: fLirihm paudonbus, [ tcmis aut quaternis] pal^di
.tubencibus (upra le invicem ad caulis fiinimum ucrmque : fiUiadu muoribus a pracedeBabus dit
•fot.
- InMutenaUilpanicooUegic Afiwm - . • ,
. AfiaoedHidfaaiiaaalitKdiAmvidwvQikimigpiimdte
f. GlaJMtu B/Kmaimu!^iAt mt^» Bjnmumu G B.
Pattuun omnium maemtudine; fitnkmi uno vwfidfiboiici^ otro-rubentibu^ fenus peft reliquoe
aoiiM fe aperimitoi Mdb» iMioM fi%aw nri^
L QUUht %^sakikmpnmmim.CamiA. JtiGltikiu mg»hmt hJkm CB>
Bullmm hafaetndknavCiKndapBcttioidints ut vulgaris) e6H|iNloa|^kdxtioris& aduldorii
ampiicudiniSf pbntun raraen, ac fit Nux vomica dqreiliim i- e|iii caiD indnu i«it vini colonm
niert, & ffduiid Menimi linguam pui^c Bulbus Idc muldi nnich obdudoir. fineobe nervdi'
nlamenos dudisin lefeficin^exum veiuti retilbnDem texttsfinurianair. AUcaliis ttuident, ut in
Crooo Myiiaco ufii venit. fV&t (imt Iridi noftrati magnitudine & lq;url iimilia, longitudinc inter
ic difparu, tiiulu in Gl.viiolo valgin. Thyrlus mtcr fblia medius crumpit, n.inc iin-as, nunc r.i-
niolus (utvifli) tL-;cs, tiaj;ili3, ;;Ul>er, enodis, itc:uc cx nigro lcvitcrpurpuralcens. I lufus lijprema
pars in co^aiKMni '. -'ut l,;!cam liiLigucur : .adcu oellc tlorum gcrmina utroquc veriiis djlponuntur,
UC in Hurdco <^'s'xi' videmus : pnus autem quim fingula ha:c aperiancur> alta poft alu loiigius tacr
adoint, tunoque comiculorum modo leniter incurvannir ; ac tubuluin finninim Anmqi Jnm«Ok
:iariij peiiiailw camen q»o tubulus cauli adnediciir niber eft, nec nili proimis inmend appero^
efim geminofidioloacro-virence hincindeieBitur. Dumtubihuiusextremumhiat, iniexlaciidaa
diviiom, totidem quoqoe felia fbrroat, qoonun ctialoogkira iiutfic obcuia, ooccuieoque oolore ro-
tilaoc, rdjqua ttia brevia adniodom tc acoa: «nra punioao odare dngunnir, incus oopeo, ^00-
ndl&liiMiiaicaMiiftciaM (^^lBodnL. EDaatemdifpodra ^pocdiosi bipienmm amplifiiinBW,
Digitized by Google
i
,iyO HisTORIaPlANTARUM.
eft ; liibicauni utrmque minmium ; qux deinccps polita magna ; inhmum autera valdi: exiguum :
mo verGbrevio 1 longioribus mtcrfcamrur. A cavo hmis floris quatuor fkiunt, qux per
CrcrSfoWfi. um deducuntur inxqu^U lonRitudme : inf^nora duo hunuUora (unt. tertHim cl««^
df fiSSa pSeis ^fictm ornantur, fi(Es pArtc fupma, proni vero duplici lm« cx pu vcrc lu-
'^Qiunum «amcn linc apicc cft, & Ungux ferpcons modo mMcum «p-
U«- ^AProniontoriobonxfpdd.itodeUta cftcgreguhxcGkdiolifpccioi.
f. cUJitlm ^fTictmu, mJict nAerofM, Cff* folut Breyn.
Tubcrofa conlbt «J«« craf», p«ni pagillari, foris ex ancrco fuicl aim aliqua flavedine for.
dclcente. mms cirnem foWam ccrmi color» habcntc. m fuperwre parte colhcub mftar fubrotun.
d?Sau ac fibris raulos ex ima drculari tec pUnaquc l«{r d.folis, dc qua binx rad.caplcrunque
S ooniunax ur fadh tanicn ncgot» lcpaiari poffint. Fci^ cx colliculorum verticibus prol.xa
rlw.V r-^rv- viilaaris formam. colorcm ac magnitudincm xmulantu, concava, ant matena le«,
S^^&&qE>^^^^ hxcfoUatenucsvetutiglaudcolons hah-
iSsSnllunt. qu^ lcviffimo ta^u dcflorantur : Homm pnmum cmcrgcntia mf^norc lartc mcum-
bJnt ^x. fupenore autcm cd (e crigunt hgura. ut comua patt.<i tauri rcprrfcntent Caukm ( ut
fen^i ) inWiit .«unduni. foliis minoribus vcftituni funccis. & /fcr.W fuavcrubcntibcs. caaimen
onTranob^s^cniiflimc Ipicanim : hi Glad.oli .Ethiopitj. Carmt. dimidio breviore». ncc eo modo in-
ojrvari, in mcdio jUm,»a afwobus luteis donau, oompledcnees, k calyculo bmorum fohorum mcn»-
branac^oCannxIndicxprogcncranrur. ;r c_ ■ >
Jin RsJt* oAtToi'* Fromomi. iiM Spti, eell» txtmti tr«}j* Swertu !
C A P. XIIL
Ve Cfkbico. ;
C
iOlchicumdiftumcftqaodplurimumlnColchonafcitur. ,
Magnmidine (ua fic foliis iao» Liliace», valcuhs icioinahb» roajonbus, a Croco ca» aha*
r pcrfimile eft, difhngoutir.
A I CoUbicmm cmmunt C B. Cdcb. Mgli^um f^ptnum, & AngUcum Mum Park. Gcr,
Ctlthutm, J. «^«WD^^feafftWU
ASlinocditquincunaalem, nonnunquam. ctiam ^P^^ff'^^^"'^^^!^^^:
tcm a«iuecRreRi* tencrinidmis m ai|us lummit.tte j!« Liho non Jffimil», fed minimd
™d2 & rSis dcorium »olus, lex petalis, longitudlnc lclquiunciani aut bcfTcm xquantibus, la-
oSe v?r6 unc5p.iull6anguft nmd.s pmguibus, m attnni
g utmofi : pnmum Baulis & convolutis, poftea tc exphcantibus «^"'^^;- «^f
pur.ialbij.ms; in incdio luteo colore Jf^mma, nunicro thns tolu non cxcedenna ainnnens,
ii poftquam unumatqucalton.mdicmdur.ivenm fliccclamt: dcmdc paulo poft icqucntis Vcns
SSSi ?S pS, Ugitudmc dodrantali. latitudinc vao unc« aut fdqmunaa:.^a^imau. aat
irSKci fSrma Sclul^tant.x kntorc finulia. lcd longiora, lub tem cocuntia, & teretem, tcM-
nim Sc.in™mque pcdiailu.n conft.tucntu ; in quoiitm mcdio prope tcrran. umoilus cxtube-
SriS^iirinTs SeKkwig..ud^ ad »clqu.unciam plcnmque aaxdcns latinuhnc vcro una-
rac, acimiinanis, mquCTiu., iv« w ,,,,,on. primum candido, xftate dc.nde poft Solftmum
(^^nSuTnoAnJnq^^m duo aSt tres utriaiU fimul a)n,una.,ik "^^ rtS"^^^^^^
radix toridem fk,rc»prodr«erit. fed onus tantum «.^'•^.'""«■^'^"IP;'?;^;' to^c ^dlm
lunt. RsJkc nit.tur^^longitudmelelquiundah, modi« P^»^™ <^'PS^^^^^^^
plcnmquc quatta c,us pa.tc cxccdcntc, l,>pcnusturbmaa^nrcr.us rL^^^^^
pirvun! un^cm ddin^e, & camWas fibras in P*^„t^,?''J,^^^
tislc prop.,sa.>tc, foni .nultis in niffo n.gris tun.c.s vcft.ta, ex «1"?™"; ""J^^^^^
no<biL,>^<- S ntHilBCnimaDnis hngulas fupon.xiuit tunicas, quibusOetratto rdiqua ladic» pars
SSa.C qua SlX& SSpler^ eadem abUna panc nmam vduti h^t, ner
SSoris co iailustran ivit; huiK cn.m non c lupenon & aamunata partc ma^ns rad.as Au-
S^^romu l<!dab mfcrK>ri rtaccdi:e«ti««.SB.&l«.oPc.contrarehquorum Uil^^^
Ea vortTradh. a ainis muctone ffes 5c folia emmtmtur. fulco carct u quc in Autuuinum, doncc
<iib.wiioensparvulaalu.cn,ilfofloreprKiranlulcct. Hmc ctt quod rad.c«, qmb»
prmcpio fcJua inlident amaliailanim iUum lukum non habcanc , 0.«^
|crmi.iavit, liq.Hinti tHcojrat, Aummno fucccAt «1« admodun. parva, mh^dna^ccn^ a cu,ui
Wior. parte Autumno flos prxxlft: (num Kic minimc a maKifi ««) minor K^c radix unl
iin ttorc aaolclcit; i„ Vere autxrm 8c xftaw loqucnn limul oim lcnune ad jufbm maRn.tu.
4Uii«n per^cnic, inio rcmporc pnor pmnlno pei-H. SKcata radix tam toras quam intus fulca fit;
«^em habet dukcm, Hmulquc amarum tonuem I4I1V.H11 provocancera, & aliquannilum naulco-
fiini. Otlorcm vcro omncs hciba: huius partes gravem &. iiauleabundum 'ptr^it;
Ndfcinir in pratis tam pUnis quam montanis, lolo pingui, um iu Ocaacnralibus qu.ira Uorca-
kbu6 Anglix parobi»; nce nanus in tr .infmai inu regwmUis. Colchiain»
Digitizca vjO
Lib. XXI. 'Dc Herbis bnlb^. ' ""^
1. CdtkkmMmm mm furfnnfttmihu tmtii I.R Cffeih nwlnilti ri..r
■ Reperimr flarepleoa
CiJ: M^f»8am «w^mm CR «HjfiMftr GlaCM. ftMy»«ir cldf.
lnm^laae. canaorisfunt. vcl nuc n, ,„c.!i. cx p..rre purpurc, aut cnUfioribi SrS^ »S»
rad,aumd.ft,naa, vd puraurcs h. kuI,. .il,>crl.., <„„n.a verojnucrone magis oriwSlf aSS
^&^to^il^ ""^ eenninaiwa ex vindi p«paiiibS,Se!!tJSSS
4. GMmmfmMimm Mmi Ftok ft^ttmkiMm J. % imOlAm mubifUmm c. R
..l^iisi^i^is^;^^ b„,.„ p,.„,„ .a
-AwmiiiiD pnM gaibaiaam Vicnnas Auftriac vicints non ^maxX i Donub.o «uk CldiaA '
Ctkbieiim pdfmuhts five mitUtfUnm fnrfmmm A
Apwoedcmenonalitcrqu4mflotiscoloiediffia«vi(}^^ ' ' '
«,,ploao*t^ummnoa»„vulgari numcrofos fcrt fl^?.,^;. v gi SSiS^^^
ncnm cx eotbn bulbo pr^leOn^^^ flonbus forna&^liS^
plioies, craffiordque pcd.culo lubnixos, Toris dilutius, mtorn;- fara^Ss^!3SJST'»« ^
vems^buidam pcr fob. fp.rfi^ „„t,.tos. in quii fi^nutTm ^S^^^i^^Si
HW»pfao«floremeantamdefiTilMr*nfi«« B.^ . r ,^
*w mcriptionem eius .idhibcbinnik — ««miiwi^iini nim ^1101 «HfiMias ida»'
m m ( ut in FruilUru: florc ) dilpofitis.oaronwsis frri' ftirtSbrilZ^^ niau,I]s f.:Ilel-
K//- huiusoftu luo rcliqua omnia cSS^S^JrTr T?!^^ longlnquo a>n(p.cutfi
pcre,nc,gunt,qumJ^?^dSTu^?^2d^^*i^^ fiqmdem ante hyemem fem- '
canaliaUaoicuSval ™S ^ ^?^"* '^^? '^«''^ ''''' '^^'^' ^-^mm.tatc acummatatf
ftSciiSSrSf^ ^ rebquon.m lu.iu. gcncns coloro diverlo. RmUx JUliffS
^SSSmJ^^Tr'" T-^''^ FI,>rcrAutumnoommumprimmn. ™^
Htiraiinm Bojfoti t/«/.clula.s ,piohu^ •
c iKSo^in'!^^^
pr;rcclcntis pdSri^^&fttSK^ ^^1"' '^ "^^="'>;'^ '^«''^^^^^ '■"'!►'-«. & quin,
Digitized by Google
Historia Plantarum.
Clufius Neapolitanura luuni pulb aliicr aefcnbit. Horcs, inquit, guaternos aut qojnos protu-
Ijc non adco altc infurgcntcs ut m vulgari, fcd brcviorcs, quorumq, tolu luci oppohta tcHcllatim
diftinaa apparebanc, pcrinc^c feri ac in dilutiore Fntillarix Borc. Scmen ctum abund^ prxba id
gpnus, fedinrouioribusbrcvioribu(q,capitibusquim vuigarc.
8. CtUhicum Frisillgricum Cluenft Park. vsritiatnm CornutL
Autumno ftatim incunte fupratciram (7« cmergit, millc varicgatus maculis, diiut^ purpurafben-
tibus quadratis & in quincunccn» difpofitis, ui in Meleagnde Dod. Smgulis illius petalis mcft al-
befcens quardam vena, quar per corum mcUium ab infima pane ad mucroncm ufq, prorcpic. FtU-
menta fex longiora, caruJcis apicibus donata, a cavitacc Horis oriuncur. Bulbus huic plantx pro
radiceeft tunicas habcns pl.ues, coloiis ex nigro rufcfccntis, intcrior multa bombacc munitur:
confpicuum id eft fiquis dclibi^c. Poft fiorem felia fcn atro-vircntia, anguftiora & breviora no-
ftratuim. iEIUte mcdia lcminibus turgct rufSs , qua: filiqua: cf>riaccac vjndcs ccllulatim coa-
cent
Park.
f«7»# huic plcninq, tria i bulbo cxeunt, pallidiora feu hiLarius viridia quam praKcdentis, humi
appreda ad Win bta, lexitcr mucrooata, ad marginci finuata, (eu undulata & veluti crifp»
feu ierrata. /!i»</ix parva, oblonj^a. FUi pulcherrimus reliquis fcrc nunor, fcriiis Autumno ad-
ulto nec kti antc Novembrem le apcnt HycmCi noftras argre tolcrat, (cd paulatim feri lan-
guc^ bulbo quotannb inimmuto, donec undem planc cmoriturSc evanelcit.
9. CtUbicvm mtnttnHtn angujlifelijim C. B. mont. fiore furpnre» J. B. mMMnmm Htfhimiam CluC
mtit. HifftnuMM mmai Park. Gcr.
Clmf
Terna autquatemahuic (unt /i/i digtulis longitudinis, carinata, firma, humi ramenfparfa,
laturaaus virenria & (plendentia, vix femunciam lata, acidi guftus, rufcfccnccm colorem contra.
hentia dum tabcfcere mcipiunt Flet (ine foliis primumCMt Septembri, aliquindo caam Augufto,
fexlongis anguihs 8c ex purpura rubcnribus folus, toadcm m mcdio /«ww»**" conftans. Hunc
ftarim (pncter aliorum CoKhjci gcnerum morem; folia fubfequunnir, & totam deinde hycmem per-
durant uiq, m menfcm Maium vel cuam Junium. R*Jix bulbofa, non magna, mulns ex rvio ni-
gncannbus tunias am«aa, intus alba, folida & cum quadara adftridione duJds, longiufcula kdc,
qualiinc«crisgencnbus, ficadnatis inlateribus fc propagans.
l*au: Collibus Salmanaac vidnis, folo valdc lapidolo eniit Clulius cum luo caule dodrancah hrmo
& oianguiari capitc, in quo femen ex rubro nigrefccns live fufcum, Lrve cxiguum fubro-
tundam. ... , « . 1
Daturhujusvarieias in floris colore, cuus intenora petala tou alba, extenora mcdu ex pacte
vindu, altcra camci quodamratxlo coloris.
10. OicUttm fratenft Stilm^tnticum Clol J. R
Flore erat diluoore lc in nonnullis plawis kaei omnino candons. Hoc vulgari roinnj eft, i»-
cunce verc (blia duncaxat profercns.
II. CcJehtatm vemtmt CluC J. B. Park. vermim HiffKmatm C B. vermim Ger. emac
' Novo vcre cum Dente canino Croc6q, vemo hocColchid genus prodn^, & ujium aut alterum
florcm unjaim foliis protlucerc folet, pnmis quidcm diebus antcquam lele explicarc &pandcre
incipiat, coloris albi, fcd qui paullo pdft in purpureum dilutbrem mutemr, brcvi pediculo lubnixumj
fcx pctalis conlbntem mmoribii<. Sc anguftioribus quam in vulgaris Horc, fic Croa verni albo Hon
form.1 valde fimilcm, Imgulis fobis cx inhnu fedc album/«»»« profcrcntibtis cumj apcx Hayus : ejc-
tcriomm trium loliorum ftamina mtcnorum ft.iminibus lunc brcviora. E medio Horis umbilico ob-
longiufculus cxilit ftylus, ftaminum longitudinem fupcrans, albus, in trcs partcs lummo divilus.
' Nakebatur vero flos illc intcr tcrna folia, carinata, lefe mutuo compleacntu, Colchici vulgai is
fohis longeanguftiora, montmi camen Hifpamci foliis paullo lanora. Flon lucccdebac tnangulan»
membian.iccum captculum, haudmagnum, Icmen contincns rotundum, lubmhm Kadix Col-
chia vulg.iris radici fivebulbo, formi qiudcm fimilis erat6c fuTca pcllc obdu^, led longc mmor,
multas canduLis fibrascx infiinafcdeprotubcrantc Ipargcns.
' Non convcnit inter Dotanicos an Colchia radix lit Hermodaaylus Oftianaruni, aliis id affir-
mantibus, .ilus negantibus. Doftiorcs & peritiores divcriam faciunt, intcr quos J. Bauhinus 8c
j. Bodaus a Stapel Hcmioda<ityIum non efle Colchici radicem probant, quod Hermoda<aylus re-
ficcanu albus pcrmancat, ncuoquam nigolus, modicc durus nmdiq, faalis ht, pulvcrimq, habc»t;
candidum, qu* omnu Colchia radix ficcata non habet Addit Jo. Bauhinus Colchici rAdn.cin
vcnenaum efle, Hermodaa>los pridpu^ vctacs innoxic guftan pofle. Intcrim tamcn, annu-
cntc Trago, admonet illos quofnm intcrcft pilulas pro podagricis dcfcribere, nc luis contc<ftiQni-
yiret. Colchicum feu HcmTodaftj-lum adhibere velint, quod, inquit, hadenus magno cum eiTore
ORmmillum ftut Geteram Arxhntide laborantibus Cokhici radiccm utilem clle Arabcs lcnplcre^
8c nos aliqua cx panc cxperti filmus, fcd tum cum forinfccus impoiutur.
11. Ccl-
Digitized by Google
Lib. XXL Ve Herbis Ifi^lbdlu. Wlx
—. : — > . ; Li.
1«. CtUhicuM f0mlmi»CroafilmQ.B, mimmm Hmi^ibam aMmhmi Uk Al pan. j. J. a *
tA.
Puniiluni Iicx; Coklnci pcnus ftliisclK Owamontani minons, Iiliih fparfis, iinciai binasaut CeC-
quiunciam longis (mihi toliaduo {<Jumd^it f-H ) raJue Colchici, AvcilAOje parvz qudeaia
quante, flore un^ cum fblns protlcuntCj fcnis conflante pctalis aneufltodblis, pUipaiailtiillB^ tffri-
d^nx^ iUniinulis, apiculis liueis pncdia
EKHilpaiucnpiiaftGdbG»<venX«l2H^i^^ LkhS-
cap. xrv.
Dt Crat0,
^'"^IRMnsiCltQaopaeibmlMiKfloNm VGclb^lia^ OvU.
EfCmm im f«rvu mmfimi um SmSm jfcw. .
Potius ■4/«®' dicitur a *a^t vel «e^ trama, fiIuin,Tilltis, id quod ftamini infcritur, cu|u/rnoJi
funt Ooci ftanuna leLi viUi, qui kuuJu .jppcllantiir, qui plerunq, cemi, nonnunqnam ctiamplurcs
in florismcdio c»nlpiciuntur, &c cuni loii 111 ukmi vcnitint, per cxceUentiam Croct nomine do-
nancur. NecCrod cantiam fed&c aiioruni ctiain florum iV.imina «flJt^ *nHlMltlir^ MymphlT
V. R. apud Diofcoridem *. i } 1. Liliorum apud Plmium /. 11. c. j.
Croci nocz iiint flofts nudi, ereOi ab ipla ftatim radice oiti aUq, pedMiIis hekaak» Fdia lA-
gHfta^ gamiaea, iinm in medioalba iectuuiumloiig^nidiiiiem denmmei
. i,aaattvmwiuUi^fi^i&0mffiabnpn l.Cln£j.ft Cr. «nm miRV «IKmwC B.
Chif.
Huitis /flJSifCroci fativi & legitimi folii f^Uis refi:ntnr, nili brcviora cilcnt: Inter qux bini .lut
tcrni pnxicunt fi«Tts. Croci albi floribus nu)orc>, pst.ilij niucioii.iciSj quoiLtii cenia C vtcnora
(qua: palUdula liint fbris) tnbus radiis cx atro jxirpurakentibus ab intima bali aU cxtremum fo-
Bndianftisftriaa. interni atba funt, uc & tota uitenu tiu petala^ /«mm^ in meditullio hafaent
Croco montano nii^> {bd maf^ palkatem iKi&NHL libemiiiteliK fmmi pndmin tii^^
>us rotundum, ex fiilcorandicmifc JUmcaliii fimib» finii meii
capuibus rotundum, cx fulbocaniliQU» JUmcaliii finab» fbfii meoimai talcal aUaAa»-ni>cit
innma fede donau, Se intus alba.
Reperitor hu|us ipeacs per omnia ndnmv qim Cro&TCm. latir albo ?erfiooloce flore It CA^
Crocus vern. rmnor puipuraicens C. B.
Crocus vernus latifolius aibus vel ckifinoeus CB. hn Ci«cus vernus flore cmoco ilruto
Gir.
%. Crecta vtrma Itarfohut alh fiart CluC verttm LttifvUus alhm •v.mtgttiu C R «nnik Utif,
flart, initrdum fm-furtfctHtAm vtnu vario]. B. vernm fiert tilh Ger.
• Qaatenujpknm(bhabet/«i^Iatiu&ik&fai«via; veoialbifii^^
ramlonguiKSnem excunentibus praKiha; ixucr qua; pfodSE^ membmna jS^w nms amaker* bien
podicnlo nitcns, lex/Wwconftansalbis, imipartc cum pediculo (qui in hac fpecic brevior fcr^
eft quam in aliis^ purpurafcentibus, tri^ ftamina cam aftcibm oblongis, liiteis,/;r/M» breviorem in
tria iblia fimbruta crocci divi(i;:n cii cunilhintilxis contiiicns. Flos in h.ic ("pccic mjgis concavus ell:
& veruricoiiis qu im in li.ivo-v.iriOj ticulis larioribus obtulioribus, concAvii, atlcu ut vix unquain
aperiannir,ad ungucs purpuMntibiw hneii ftriaris : interdum ctiam triJ ioli.i i:ucrKji.i tnbus lincis
puipiiFeiB per totani long^cudinem du^ ftiiata iunc Radut candidaj teaut cortice anu^^ plu-
-*--- candidis iafiiai lUe pnedia.
» \, CnaujMrpiraftat fmtirttiinhu Imit /rittnt. Cr. mnmi Ut^. fmrfifrtus vtrfatlart fm%
GMrj. & mm.tm^,fmfmtm vminff^ C &
TJt^i quamnr autqcinq; brcvia, viz. quatuor .luc quiiiq; dii^itos longitudinc vix cxccJcntia, cul-
niuni Lit-i, ciiiiuta, htic<i ladci medumi pcrcuncntc, /Voj c incmbranaceo involucio diiplici to-
ltt> coniVintc c\it, h::xapctaIos, fttdii pcne pinbus, quorum cxtcnora tna p.iUidc admoduiii pur-
Eirak3unt cxtcn j$ , iVrus tribus tnngnioribus ianir^ purpureis ab ungue ad apiccm pcr coum fobi
Dgimdincm dudis, quae ad ktera virgulas IjMminr, tria imeiiora excerionbus noniiiiul brevioi;»
latioraq; & colore exterii» finaaiiom tiibns panfer lindsmajulculis purpurcis ad latera ftrias loa-
gas ceu radios ad tans^xgn afig fiilaoram extenlas-emitienciMis, iniignia. Uncz hx unin^ con-
Ipicus fimt> i. c tam mienm fiiam emema foliorum fuperiiaei A/m exteiiora intema li^fi.
cie imenfiiis purpurealimtqdim imeribra, utraq, autem oblanga, cnncava, mucrcuiata.icaphoidea.
Stjlnm croceiuu icu rubcjitcm , crifiduni, non admovluiu Io;i^um, cna S.'.:mma circumftan^
loijfjis mucronacis apicibus erechs donat.i, Havis fic mulcD paliuuoiibLs qudni iiyius, eo tamen
uonniiul productioiibus. RaJix niajulcul.i, rcliquoiuin Imiil.s nuineroCl iofcole fixcttnda.
Hu|us oulbum L-erraria Itakc ad Ctuiium uuiit Alplioulus Paniius.
4. GrwMi
Digitized by Google
1174
UisToaiA Plantarum-
* 4. Lncm pinfttrtin latifeUui firtatui lugmbsa vioUeeif. Cnet ven» huif.fwf. flt.mlBert Clujii
/hmlii fi mm idm.
Ftlis huic lotiR.i &: 1 U.i, l.iclc.l lin.; i nie^am longiciximcm pcrcui rcntc, tcrnapleninqDBabe^
pcJiciilo longo c membran,icco involticio cxurg.c. amplus, dblongus, po.*
ubt cxternis tnkrsintcrnislongiotibus, mucronibus acucioribus ; utrilq, mcdia (uj partc propc uh.
gpes, ut & ipAs unguibusj & caulis partc fupcriore (aturatius purpureis (eu violaceis: {uuus iaun-
fpiibus peialorum hujufcc colorb nthil apparet] quin ungucs interius albelaun; Pr/4(b extema aA
margincsimftndumcanilicintibus lici.rii vana WWti interju adnaiguiMtamexCeriiis qiiamintsnus
c purpura albdcunt, (.icurationbui pui pureJs Wflis ftrista KU virgata : intemA aotcm parte Lc vcna;
fe. linca: coiirLicftiores fiinc. Stamma longiora (unt in hac (ju.im in qu.ivi^ .ilia nobis dcfc! i:ira Ipccio
tfpiaif./- ri.r.U ctiam loriEj.i? A>n,ita. Sijht ut in rclitjuis trifitiiis, llaminijus rion niiilto altior'
eiuiJcni cuni a',>uibj^ coioii auc paulo cnam pallidioni. Radix grandiulcula, Ijnrolii albi pcrfil
milis. Fioris pctaiorum nurgincs plcnuK{, inflechuitur auc introrlum convolvuntui', ut tlos iiucgre
vix unqtuuQ explicetQr.
f. Creau vttmtt Uufdmi furfuree fiere mimre GluC J.E ver». fmf. 'mntr Fwfc. jmi, Utf.
« fmre-meUtiiu CB.
•cinr. \ ■
Tsliii eft Crocn j!bo iTmiliSii^ p.ir.llo tamcii angiiflioriKis : flartm promcns cjufilem m.ignitudi-
ni;, brcvi ' .iV.t.ido innUJutcni, violatca: ad Ctvrulcuni tciuicntis pu: purx coloi c, unguib-.is {jc (jjm-
mo pctiiculo l.ittn «i purpur.i nitcntilius. Radix pr.rJ[cti (imilis & in Ciicnda 1 jbolc latis ficcimda
intcidnm. >io;i.".i.i'.quani, lcd valili: raro, jcmtn fcrc ronindum c.xalbiduni »1 trianguLcri ca-
pitulo.
UcHi. la agris& pa(i;ui$ Rc^ix vicinis Fcbriuirii inicio fbrcntcm invenimm: iKcaon in palcutt mmi*
xoG» prope Ouham Rha;to:-utn, & in runiiiutate nioncis Jura: (ed nitilB& feriikfkircniem. Jteperinir
ctiam&mmoiueBaldok&AlpibusUelveticis&JBuniuiRhjmnm
6. Crcciis z-tmi's latjfiliMs p:rrpiirei!i flare n.vr/orf Clllf. J. 15. "'(^"■■'ifrp.fntximilifuk.Vem.lgt^.
forf pirruKo m.iy nj C.\]. ■Viri:. la:!f'. /t'i.. purpunj Qa. OUiC.
HltJUS Flei prioris form.i (initlis, pjtalis nuilto amplioribus, licct colorc non v.iklc difparibuSj
nec injucundi odoris, quorum cxtci na ci ia paiillo longiora intcrna tria brcvioia ampleduntur. St0-
m.r,» albiiiiuit, magtiis iiavis .■ypicibin pr.tdita, inccrqua: &tliuc)at paulld long^or, extima parteia
ties quali tubulos kxiot c dlviius, aurci coloris. Cian Hore exeum tenu aucqiutccna fbliaprzce-
' «icntisnoadiflSiiulu, pauUo camenkm^ora. iUAx Itiperioie major.
• 7. Crecui 'vernui '.,:!ifuUiis f.rJo i::ii't f r: T. CJnC Cr. i-trn. latif flavo-vmMt CB. vrm. lirtsffls.
varic, firui i-nlaccs Gcr. llisc rtftt» Crte. vtrn. Utif, fittve^wtrit fimt du^ltct C. JJ.
'Gcr.emac. • .
Qpmc^ aut lex babet fJ^^ tamia^ inflar fere lcgitimi Croci, inHnu partc cx purptira nigrtcantiaj
i quorium niedio unum aut akcrum Jlwviw promit, aurci fere colons, iegitimi Croa odorem noi^
' nibU referemgm, petalts c\tcri3rtbus pauUo anguftioribus & nugjs imicronatis, tribns craffiulciib
radof ox atro^purparalccniibus ab imo ad (timmuni (ccundum pctaji longindinemexcurremibus, 8e
niBkasmnardnm venatinlatera Ipflrgcncibusinfigmtis: tcrnis mterioribuilacioribus, & ungues iom
cnam 4S atpo imrpQR^ntcs h.ibcntibus. Pcdici.lus qui llorcm fuAiiict totidem purpt:rci coloiis
ftturi radHs notatur tTtiot lunt m flotc Koli.i- Unibili.;'.mt ocaipant tria flava fiamina, muv qu.s
fyliii cmincc cxticma parrc cnhdus, .rarci colo: i>. l loiibits lucccdunc crafljufcula tngona ciip:t.i,
..Joo !.uuio purpurco colore infcda, iit atr.i vidcantur & (pleiiilcntia, qtix maciiritatc Itilccntia
^-wrrj ciiitincrc con(pictunturn;rum. prarter alioiiim niorcni nniltiplici rcttculatrK|^ coiticc
obduda, 8£ niulns tcnuibtis fibris fenili p,irte, pcr rccicuL^n corticis maculas (c cxcrcncibus praxiica,
rar&adnatos biiilio^ profcicns.
Crnais vcrn. lanK (lavo-vario Aore t. Cib/. A dercripco Iblis florum mdiis diffirtj aat adob lati&
(ofc (pargunc, ut pra^croras totum extcrnonim trium ibltorom 'dorium infidant; peaicdus ebam
rtoreni lultincns tocus expur^ara nigricanto Iplendet; Flore dodecapetaio&ijknnocaulc gemdlo
inccniunt ludir. •
V 8. Crcctii -verfi is LtifJiut fiavo vario flere vul^iiris. jin Crccui vernsis f.svus flridtus Y^^tki
Jjwfl.ivijs, a-ic pornis pall!'lii$, lo^ititni Croci odorcm nonnibil icfcicns; c\t;rto.ilHi^ rii'jus pe-
talispaulo .insu!lioiibt;s, tribus crafuoilbusradiis exatro purpuralcciitiir.i^ cv.tcina panc ab imo ad
/umtmiin lccunit Hii foiii longitucUnemexcnrrenHbuii,' & mult^ vcnulas (cta virgulas in
latcia Ipargcnnbus ; tcrnis imcrioribm paul6 latiofibuij ungulbis «ti^ ^or*^ atro-purpurets. feii-
cttini quidorcm difiinct toddcm atro-purpurds Unds pingimr quot funcin flore petala. Umbili-
com occupantfru Hava fjmina brcm, apicibus pallentibus prxdlra, n^ioribns quim in qiuvis
alu (peaenows iuitcnu, vila ; intcr qii.v Ihlm cniinet aIiqu.mto produdior, (umma partc crifiJus
reliquoifanoimcolar. /■,/..., huic fpccici .ingu(l.i. lcn-^.i, anrcHoret ~ "
numcra fobolc_*revi t,.,n,,oris ip.uio i„imcn.-.'.ti. lc rtup.iR.u pr.c .
Ipeciebiisj adeoutob tu.tunditatcra litam hortulants uMitcmpta iit.
ACrooo
Oigitized by Google
lib. XXI. . , T>e Herbis btilbofis. .1175
A Croco verao Jadf. flAvo-vario ikurc Cluili difiert qu6d nec bttlbus tedcuUio Gotti^e obdudui
fitj oec rar6 «batos bolbdB proferat, led fFeqtteiiAIBiil&.
9. Cracut iftmm latifelnu <r«rw flere CluC vtmm Ittiftl. anrtus C D.
Flmi huic fpedei foha plerunque antcvcrtunt brcvmrcs 5c vcnJricofiores quam flavo-vjrii proxi<
tA ddcripti, aurco colore inficncs : In ivonmilli» fttaU avcrfi p.irtc luica ^'iridis fccundum lon-
fltndinem media dividit, cui ad unraiesduo mmora paraliela oppo|ica,unde floris pcdiculus fcx f^riis
nrentibus «^Sffai e(L Intus /^/H/brevis trifidds, qoem cbQunftaiit ftamina tria, apiabus donau
ftyto tnuho longioribus,, h laciuloda befi in «cuiiun nincraiiemttq?(Mieda» ^moduin ilaini diTer-
gentiba& Tumftylusj tu|n ftaq)inapetalii^ooiioakm.
10. Crtetu vtrwm Utifiliiu ftm fian Clu£ vtrmu Mttfimtu fiert fiav» J. B. vermu lattfdutt
fimm CB. «MMtf fim MW.Ge^ *
Quatcma huic aut phira (unt fnUa, aJ Croti litit, purp. verfic flore valJ^ acccikmia, longior^
tamen, & circa cxorTum latiora, bmis cahdidis Teois fecimdum medium nervum pcr longicadineni
c;vci.:i cncibus, cux cmergere incipientia 6pcemfimul oAtednnt cnm pecahs cxtcrlonbus mucrona»
tstf ioieaui paukibm oibMtdatk, myi (3ol(^,atdmgae odoratum^ tria longiulcuk lattnCyU^ fi^
' wHmi, iSbSm fltvd&enlia fntus cuuuiieiiUiD. 6 kngiorem ftjlam, fommo fafli^- in trit ftraiina
diriUimj (ativi Crod fhminibtn pam^ oooooioicni } cui fucccnit membranaoeum triangulum cjfnu-
lum, rotundo ntfAque ftmine plcnum. RaJix cum fupradi(fti Crod radioe convenit, veF etiam niajor
cifj folida, aliquoc candicxncibcs fibns (cflili pane dnnacA, £c aliquot tunicis obvolura. Bmos plc-
runque, tcmosj aut quatemos vel cciam pluics protcrt tiores : tmUa eoim Crod verm Ipccict hac Ur
beriilbr m irailiBendii ftdbDk '
Flonim peulit nMjDsraocronacis, eortmdem cokiiconuiiiBtipiDiAi^tMMiiiiTWi^
triumuncaesfotisdtrangneiidbusitdeicripcodi^st. ^ ■ : . ..
In ServM feu Mofia iuperioie fidi BeUof^
MaribeqpeofiL • '
II. Cncus vtntits an^fisfolms I. CluC vtm. artnifiif. magyto fiort C B. vem. anff^, filrihu
tiemltst fivt vtdtctis iattrdam candsJis Hs^asucmi J, a Croait vtmsu Ger.
Chif.
Tertu, quateraa aut plura habec fslsa, longa, viridia, Grocinis long&anguftiora griblioraquej
rotunda 8e capillacea fere ; inter quae prodcunt bini lut terni emdkidi, nndales utpkinmum. angu-
lofij Inftkieoies ylimcunipeedisinu paitB flavdiBeatibasj ioms nonpBiii cnpdicanribnti ndiqni ad
ccenilettm teodnitibiiifive vulaceiSy \ ii^eluidiiiif 8c toti candUB] (jdoncos. Hiiluooddunc Af.
lim/i flve camtella trigona, enle fimtit fiilvefcera condnentia. RaMx cxigux AvcHanx magniOl-
dine, duro (padioeoque cottiee five pueamine teda ; intusalba, firma, firfMdfbingetKeguftu.
FreqitfnsmveaknrGeAbii^ «tgtMinterAfiodnm i^^iibimmSiimh^ ttOiftaV^
bcofis 8c apricis, *
II. Chcw vtmu aafi^tliiu i, duil vtm. aagufiif. gtmiiu hnlio C. E • .
Cluf. . ' ' , • •
FJi» & ivi^externooortioepixcedentionminofmiiliseil^pauJl&auiiocejK^
tafbenie, vixqne i cerra pttmflneote. JU/>xgcmina,candtf^,unafiiperaIimminfide»,qiuiiini
lupcrior firma, dulds8c«AiBfterat, inftrior flacdda. - « . • ■ .
' InBaeturiz collibos LuiicanicftmtimisobfervavicClufins.
13. Cntnrvtrmu ampifi^ciuu vitlamt fitr* Clui. vtm.msff^. fat/mfiart C& vtrmunu' '
mm Ger.
IJMmibnil
i6ecralBoifliaieft/U»r« iffgue intcrdum fiureftis: tUt duonim pracedenriom flora *
lona^ minor, fodS^MCiindM^cribui anerioci^
nilul afpeifa fiwL HujnirafopriDrilbniilfinMliib pftull&taaiinnia^
Gadftai duotaxac joxta primam fpedem invetdt dnffai Mniaifi iritib.
14. Croaii vtmm 4. /£vt vitlaeta fian ChiL vtram jwicifiiiim farfartm C B. vtmm aiigiifii-
Mm fm% ewahssi Gor.
Chf. ' . '
Tema habet aut quatema junoea /e^, primoangofti&ilio fimilia; inter quz undalis tenuis
'cMUenim piodit, metnoranaceum f^ieaimm fiifbneak ttfpofiifeiilm emergk Durporei faturioolo..
rtSipctakMiimungii&usalbisvenisdiilindis: )fi^refloi»finifa Hffiax admodum «ft
hic flosj otpoM quiunicodantnacdie-apeMniaMWt X«ilw|iriinc^6ekinifidper« innkirctf^
oloisfirecaitidbuidiffisieAa. •
Digitized by Google
t
I iy6, H 1 S T b a I A P L A M T A K M«
15. Clr»aKvmm€0lil4rifilk Cfalll .
Cluf. , . , ,
Exiguam habet rttUctm, bulboCim, duro fjum ^ wncc tcilain : c qua prodcunt duo aut tria,
«nflumflSina 8t quafi cipilUria viridia, (urrccta : inter q.ur fedtculm verius quAin cauKculus,
anoalislonffnkmdsantpAullo major, ab una parte planus, Cillincns lcmunCialis roagnitudinis ^o-,
Ttm, petalistribaSfl9lMlMribttspiul6 longiohbus fiCpurpurei coloris, rrihus vcnis laturationbqs (e-.
cundijm longttodinem eneilAs «BfKnOb, iribus interionbus brcvio ibi.s fic dilutiorecolfare pRediti^
oa^nibus lutcm intcrn^ «liluti purpuralcwitaius, tc ungM«> lubentibus pallidos, tcmis venis diftin--
aos, proJcuntibiis exumbilico tribus ^ammAt Krtvibas, longo «//« flavo prjwUtis, & modio fyk
extrcnu P.iLtc divifb.
Flotcm profert initio Maii, qui S(de fplendcntc apentur, lub^iodcoo chQdioir, & pauoos dicr
•Jt ■ .
Conftat hic txH'" dulci, AvelLini, (intetdum etianf J^landk ) macninKline, tunici incanl
leudneiea in tenui.i & obfong.i c.ipiUamsnca fillili forii obtcdo, niulcis fibns capillato : FoSia quin-. •
que a«t o<ao, palmum aut cciam doirantem longa, ailmodutn .mgufta, ftnata. Caulu mtcr hxc "
oritur brevis (ub finem Augufti aut Septcmbri nicnf-.-, t^orera luflincns unicum, Colchici flori fimi- •
Jem, icx pctalis ex purpura rubentc cofmlcis conftantcm, in quorum medio /«m«m fcx, tria ere<^
0picilmi flavis donata, inutilia. brevia &fuperfiae pulv^^racca funtj reliqua trla loneitudine ipk
floris folia pauluin exGedniMifCum etiam ex cIau(o oonvolutOque tbre )am ex tcrra prodeunte eseitil '
capicibus pcrficiant: es4em feferius angnto, luperius vero latiulra & fubtilifnmii ere-
nis nonnulloruiTi ocu os fiibterfugicnnbus indlaj GOMxdtin lum) puoiceus, LJ.B. ftamina hzc
flammci ruboi i:, li^nt ] Ej. collect» aroma cclebi« conficiunt, omm"bns Crocus lcuCrocumappella-
tum, guftu anuiialculum, odorc jucundo, acri, liti fpirar.ce, oculos ali<iL;.inci;m mordiciiue, lachry-
mas proiimdcrc cogentc, & modicc cum fiuvitate non ingrati cipuc .iggiu-.uiue, fbnmumque con-
aBante. Ejus taro tririj qu^ intcgri parva porrio magnum aqua- ai;: vim quantitaccm luteo auc
citrino colore ad punlccum incUnante tingit. Fbrcs unum aut altcrum tantiim diem pollquam
apcxri fuerint durant Cura dcfloruit. vd cum adhuc florct folia cmergunt, qux hveme non flacce- •
iouit, ied fub ip(a nive virent. Kadix Autuiui0 dmi planu floret bu&o 01^^ ■
quendautein vere bxftatc dupUd, atque altero dteri {iiperius ml^etite. Oun enim vmsiioiio
rolia increlcunt fupcrior radici-. pars l qiu foli.i excunt inicrc{citpantcr,donec acftatc parentem (ub
ie rctcntan quanocate «quet. t^ icjique vigentem, fiilidamiiiccosamque conflitutioncm nada
tp& parens languiik ftflaockbiMaiQira aiqpn,Au^^ Ar MMifaw Om «apN
«mwte efe put». , - , . . .
' Dcloco natah ubitponte oriturniMoerti traditur: feriwr autem in plenlque provmais, ut St-
/iliaj iralMj^Pannonij^j <TfH'"j Getniania, Anglia> Be (eniine altum apud fiotanicos cil iilsnrium :
Sefkar amem ikpofidsiadkambnlbis. Sonen apud noi qtuuitiun aodivi nunquamfert, nec alib^
ut puto, in frigidioribus : in lods aiiicffl nbi ipoote oritur lemen periicere roinunc dubiun^ eft.
Croci elcdioncmvidc apud CafpL Hofmatmum. Qui vulgb venditur,^re eftcorruptusCartuim
feu Cnico, c:uem CrocumSarraccnicum vnc.uit. Liud.uur in Croco fumma p,ii tiit:iucnuk>S,&
trahiturm diibium ( mquit Cafp. Hofmannus ) aiuion illi vmcit onuii.i alu limpiicu.
fSm tt ' Moderatus ejus ufus cerebro prodcft, fcnlus vcp.cciores 1 cJiiic, lomnum &. torporcm cxcuflt. DoJ.
Vl^ £oopion6rvigijiasinducic, &capiti!. dolorem] omnium conlcnlu corroborat cor, & Ixticiam gig-
liitfqiiod eKperimeitocMlfinnat Anucus LulkanusalTerens (emerC&toremTidil^ qui cum in
l^gi in qua carnesoQnHAeatur q^»i»"m Crod injedflct, pc^ eanim efuin, in tam profiiliiro riliint
• «Eupit, ut paruiA iHwric qi^ rilunvnio & cachinno £ vitt exoedeik. Simile exempkim eft
apnd Juhum Alexandrinum m Sahh: .Nos/ait, nobilem ffleminam Tridtnd vidimus horacnm cir-
ctter trium Ipacio immodico rifu concuri, ebdendorum fbrci nwtmam causl. Jufto phv crooo
ufum Thor.icis cmdos humorcs ad concoaioncm perdudt, pulmones apcrit, & .ib oblh uiiionc H-
bcrac, & aA hxc tam efficax eft rcmcdium, ut iiibindc phchifidi in fummo vicj: dilcnmine, & pro-
IK-modum anmum .igcntibus Ipuicunireducat, S.: sicani ad aUquotdies prorogct, Icriptuli dunidu,
autadliimmum integri, cumPaflbaut vmo Pramnio vel alio dula cxhibitus ; quomodo eciam
daOB gravilTinus fuhiitff irmcntes d^ febrem dyQiaioeas ftacim Sc momento cemporis tollcrc non
fimel i-iM^ oompertum eft. Grapulamedam aicerc hoc modo liimptum Diolborides lefen.
Idadaoiradhepads & fetlis obftrnflionnL necnon ad regium morbum; atgne hhichonum galmwn
Oroaun efficere Diolcorides icril^t. Additur eodem autorc ad omncs quae interanecnni Cwa eem>
perantur potioncs, \lcd noft ra artatc ad eas potiftinuim qpx menies, foetos & lecundas educdtft. *Uki-
nam tit, Vcnercm cxciuc, ad Vulvi 8i ledis catapLifmaia addicur, necnon ad empl.iftra &oenCa
veteres tumorcs dolorcs dilcuticntia, mflammationeS crilipclacodes mitigac ; compolitioniwisai^
rK-uJaj ibus utiliter admifcctiir: oculos abedhym.^cis& exanthcmarts cumlaftc autFceniculi Rofi-
tunivc limiuroprx(t:r\-ac ilbtus, & humonuiiineosinfbxianesrepiimi^ Hcc ^ Dodoiuea *
Nos cfiic.ia.un cflism i^o, iicempefHv^ bibaniiv liepiusexpad.fiaiU^ ad quem moilximqwi
Partium tenuiLm lum rinpi^A^ nlBraqim g«M«liaaint. ' '
In ^rtus difficulcatibai iSoma eftj&rtiltt' effiO» ( inquit C Hofmannus ) ut cocus infansap-
jkanient croceus. Hoc experioieiinun dl i&w^iffliem Scrapio laudar. Fuit mulier qwedam,
tnqait, quz ahquot diebus labor^ac in paitt 8c MiHiin potu Croci, & peperit fiGum. Ec ex-
p^rtus fiaiwc paaeaftacinfi99,6cfeinperfuitita^ VtryimUtt^ binrimm tmnftt iii'
Jiriftftm,- j^j^
Digitized by Google
I
I
Lib. XXL 2)g //er^x ^«/^/>. i i ij^
Apod noftrates xa variolas «ndleodas io fie^iend afii eft ; icem in iacculis fiifpcnditur fub men>
to vel gttmite, ad diffipandam Ki materiatn potridam & venenatam, ni ibidem l^agtuns infl,im<
mationem exckcr, xenmKiuc ftrangulet.
Crocns in nimli aoii noxius & lethalis ccn(ctur. Scd qui' tanJcni eft illa dofu a qua psricu»
]uni £1?? 5iil- vel u^Julius Alcxandrinus ^iij.
Crocum non dilatando elle Iblum gravem fed Bc obilaicndo 3c ftrangulanJo Q Hohn.innO
videtur.
Jdctn Dodonanmi ciToris iofimnlat quod CFocom vigilias %oeie Saihu 'n nim^ doiL cwn 6
oontra Ibm num fadat, 8c opuc gravet; Nec ptofaat quod DmonUei Ce ^Udut Jbfalmti effi al^
< firment; cum Anbcift tdmcoqpoiwn
Crocus paralvtim iiRii^ireaciiidnratviierni a[i|iriniftcoaKit: qnare Otyuuceum emplaftroni
ex Croco conticitur ad cmollicnilam nervorum duritiem accommodatifHmum Trj^. {n A.xj-
plexia gutta utia auc dux tin&tu^z alpcrgitur linguz. Scind. H*rt»dwi mt^runi libnun dc Croco
18. 0««f Jltim^bimmulm GB. umum L CkC mm, Jntmmdk 1%. M. ijitt.'"
Ak eft iativi Crod, {ed minore &dikdav^ tmwiMwciQceis/Mnn^ tc jNbloteoitininii
laiteia aliquot ftananuB divila iUwilfiq||iaiiior« QoGidis firouiii, btewwia tamenj interiord
re lineani qaindam candicantem fecandibn bngitadineni, eMieih>ieren> binas tanquam canalicu»
fcu fiilcos, utrinnuc fccjndum nennim excurrcntes habcntia. JJ*//* minor quam in Gtivo,
candiiij, plena, &L vcluc incemodib diftindaj denfo quodam oortioe c muitu vUlis oontextQiovolut^
8e tcaa, ceiluibalquc iibris per «oitiotDi fk cMWMtiLiii fiSb poitt dotiatv fiibdtikis poirp. jlh «ft
ioiciOj deinde uigrati (apons. *
In nonnullis Lufitanix rupibus« pneleittaii& quvnanpfiiCttl i uiiri ibfaiit MDicqArioMlfniiTii^ tMiii^
Sccum fix> florc cruit Ouluis. • ■ *
xy. Crortif Aatmmttit fmm 6iiefttm Jnmmi,
furp. falmmlnaaaivmKeniit J.A '
\, mbm CE mmMm_ ». CbC mmtMni f, /wv
, Pncccdenti fcrc fimilcj^rirw finc foliispromit Septeuibrt; undali aut longiori peJicuIo inni-
ttotemj iatis odoratum, lcx acqualibus fbliis orbiculato mucronc pr.Yi1ins laturatioris purpiir. co-
loris pa:n^que violacei conftaatcm, tnbus cx umbilico prodeuntibus tUvis fltmmtkus gc ftjLo purer
mum mucronem multifidum craffiulculumque habente. RMdim prvoris ; .idii.i valdc liiiidisj oggwt
^ nukis villis contexto involucaj oblongus uitcrdum nucleos lacis.^ocul k matrc Ipjrg<ii)^
10. Cnau .ifafii— i^ii pAtgnkiu mi^t^hm C & iWwilJ—r «vtjiif GkC J> B. Cnm J^f^tglft
tbmt mgmtm Hmc. mmmnu Aatmmul^ fim mMm tj^Umwbfdt. '
ClMf ■ ...
FUs modorus eft, vel teanls adnKtdum 8c evanldi odoris, petalis interioribos piull<!) bravioribus,
omnibus autcm o[bicuIito mucronc prarditis, albicantis injtio coioris, {ci inquodeuKiw tcnijxi. ii li;o
cdrudilutiusquidpumcieruleum i«fHifum videatur. S»«fw/i»d cx umbilico protliunttcina, riava^ ^
in medio fiilui iivc pemallus in tru vcl plura iLiinmiJa divilus, fl.avi etiaiii i*]o:ii. Flaccelcenco
vcl |am marcido florc quuia, Icna, raro olura emcrgunt in ambitu/o/M ex tenui meoibrao» qjic iio> « .
rem initio obvolverat, Croci vemi latifolii fbliis pxnilitnilia, h.eL pauUd l;Kioaqi|jUD Ativij aU>i
lined fingula per kmgitudinem liipina parte dlftinguente, & prona oinis. Rmix dqjicalis, vel etiam
pdJicaris eft cralBiudiniSj orbiculata tai, alba, iolida, tunidi fpadicei oidons dUuftit, roujps albis
fi^ lub e.i nafceotifaus pcadicai fluc ftocup
eoam quinos prorerc flores. ^ •
Conftantinopoliallatus cfl, cftquc proculii.bio idcm Crooo fj'!, Byzant. fcrTino .4,!.pjut.% ImH
quamvis Parkinlbnus diftmguat: qui tiorem plenuioue unicumrariusiniNis protcire iaiiik.
OAobadeanmi menfe floiei; * . . ihn/nii
ii. CpaoBw Fptimim Ammm$Je, CbiC«p. iiwierii>Mi Vfnukom jbmumJt J. B> Cnmd»^
tmmulit fitn nmeri C B.
FlocaB fittprimi Croci monrani flwetinplioian, coloritatifi iamratiorisj & ffiiodammodotii».
dii {ncer fftim fleficuQduni gcnus, cojni tnBdims fta«niiihfliifiiiinmroa paite pdiind8'acinius,nsa>
gis t.amcn diluticoloits&praifii ftm. Hojiis iten fiilia manefoGiitB Mce non ftadm ptodeunC
uc in prinio.
E Pyienmi luomtius '^""''^'ih Rbmoniino enmtm ledenne CliifiMfc AidK
»1. Cnm mmm» Jbammam Panfc Abmmn^, fm mtjvt ifmi^mt
Digitized by Google
Cap. XV.
De Dente taaM.
T^' ^</.« eft du.ts uncias longa. alba. craffiuTcula, & mfinu p?rte craffiorc. l.pcriora vero paite
IV eracUefccnre. rJw promit bma, raro tcrna inqmt Clufius, opj^olnn,. prrmo niutuo fcu
XX. OMnoleaentia, 8c florcm occulcntu, per tcrram fufa,Dlu a,nv..llu:n. aLt Allii urfini for-
n^craffww & mae« «rnofa, cs angufbore pnndpio m ventrcin kxtanicm latum d.Utata, dcin
7-*^ . * ™ .„;,l,.(lnenaa. T ainittiuk) lut>rou&bi & laoora fi, quod mterduni fit, tinicum
habeattoUuin, longiuKlinc pateun, «MaMfll^ - cti™i;(r-ie.
«Mr.
habeattol.un, bn^t.^^^^^^^ l^,.,, ^^yj^
Sf^l teDorc lc exphcat, raaiatopofKu foKorum vifcnAis «a forruni rcfle&t, Cyctamni m;
SaSLLISVmwlio fena Virpurea fijl^ arcumftant longiorem, nlbom, tricufpiacm : n»H*
SSrisSTf^quKaulius) placens, lcd foli clcgantia commcndab.l.s. Succcdjt nk|ua truih
oaor» »«M V'"4'"^ ^'-p r cjfif"/»'" fivc fihqua, tcOe Clufio, continet ahquoc /«w
rccntSns Q-aSm ttlllpm.ifartill dat kwpbnu un.co duntaxat cT..t fol.o.
iLcmis .,yciti^'M"gi ««piirpuiaeccandofeconfufopaliet; quiflorc rubro
efl m" Sns ^ itTuffiSSUpSrfc Ibli. di4.aadb «^.»»/5^ nb.
N« '£re '^pulpurco miignem copiofum obfervavitTius prop* Auguftam Taurinonim ad bm
mm^ Quim ffitoPado afcendimk cundo indc ad Aftam urbem, Apnhs imt» florentem : dta
^ S)?c aSo eft !n Vff^ cundo «JJ" o^p^ad Gm^
^pcGcnevamflorcKMlrt»m«lb<»«€^tSl^
^)Svf m^fililrtSasraaicfaedkea» poU^ pulobus pucrorutn mrpergerc ad cncc^u.Joi cli-
Sanacas 'f^r^^S^ Eai vino aiiicm hauftum minhce coh dolores m«i-
ci^dafque > cnms tincos Clul» leiarapqi. » Tr^Tie. se aaitt wro tNMitt «lileKloai ill>
gare expcmim cll, iniupsr corpon* vir» rcBoeie K antnte, ex aqi» »w> pn»*» opwp«« J""
'Id «cciandam, autore I^b=lio, V«««« magnam vi« «««S^r^LlLS^^
AQ cxciunaam, au , ^ jj „onnullB Sat^-rium er^duaiijqa DnioorulK asdi*
2^^p"SnroC,u^^^^^^^ qu. Tulipam pro Sat,.io crythr«.2a habet.
f 'if* . , •* i« fM-^cadenti. macobs albas diutius retinentia, imtio dum cxcunt fkran
lUwIiuic longioi a ^"^^Jl^-' Dlerunauc cft, vel Ia<aci omnino candoris, vclmiftKpDr-
j. D«i £rfw«w< )!«r< /nt» J.Rea.'
A printtXpede diftot feliB «Uiarius vuentibus & flore paliido lcu dduti luteo, c«er* iiimhs.
LIBRI
Digitized by Google
LIBRI VICESIMI PRIMI
P AR5 SECUN D A.
HER B A S bolbof» afSim fw» qaecain Im^ geiMriiimtftliq, Airibui pericarpi
diclbus Bulbousunicaiinir. . *^
lus aut ra-
Herb*jQluSy Jhribus, pericarpiis m roMcilms <Bulbofu afjmes
dijlmgucndttfuntvdtx
' Etm<*faala(, ioho gUdii hguratn refcrente cuai ade cauli obver& ; la i s.
KCr^t fiieculentis, ad mai^ines «jdeatis, radice (iiccrnn craffum flavam infMni.
< tcraniarum fundcntc ; .\loo. -"wr--
^Toiwwilw&aridioribus, concaviijiiurguubusiquaiibus; YuccA.
i^Minortt. riorc * • . -
' — j
tMtjtn Laliiaeauilo; LittAStHOOtuu;
|.MNn fieUaia^ leoiiaie
{Iruiu i PsniSe-AsPHOABUSL ^
GnmNw* floiefpeciofc»} IhutAHaiiiii.
Ptntapttalat, florum pcraHs reflcxis ad ungPR j|lQAil{, ndioBOllMCIlbttS CfCUlllil,
Trifttalat\ Phalangium Virgi»$4twm,
M<m«fital*r, flore fcdi fmau^ ctbaaftmt «MBoe tabenfii, piftilb pioftibiA .mflifti Am
nudo, lapof«,aa^fc>l» ' — «wm»»
riMHtfit, boi«ieiMrfiiiiaiiine,cwkpdliifi9entinihh^^ ncnhios Ducaii.:
iMajir; Arum.
1a
iWfliwr; AkisaRum. ' .''
iL^ori^ fUrugaltMa iatUhatJ: Hz vel /unt
f^th^* nnUis oe% iredioq, neq^inceiilibasibliisviRntibais ndidbiK
I rS<}mam«fii; OKOBAHCBIi
<; ^DtmicMldKK i DiHTAUA «ptfAu, AniUtmm Ctr£.
^FIiB^t n&ibai
yTubtrofit, BCmt
{iFtkr^t^^
emino pknillqHeaAere4Aina»{'<H
^Btnii, in c-ii.Ic oppoftcis ; BifoliuMi
IVluribsif allcrn:i ; l{l\.l.ltOV.l^iU
^Pltmit vireocibuit, Derpecuis: PtroLa.
Hhhhlis , Cai^
l8o H i S T O I A ( L A N T A R U If.
Cai^. I.
te Jriie tHlertfa ^fibrtfi.
in c.v,)itc <le Iritle bulbof^ : Notn:
pctali, iolu gl.idii figiir.ini rcicrentia^ aac cauli obvcria.
X.hit •wAg(KrH Ger. purfirta fivt vnlgaris Park. OtrmmieM Fuch. vnlgtrit Gtrmmma fivt fyU
<S^tf C & vnkMrm vitUetm five fMrfmu, kmU»^ & ^fi^Ml J, & «||e HUi
I * tmmMii pinvli jMtt*iiediict.
Ab iinocerpite plura&erefta crip^t cubito longior.i /.'(.jj Hu lfn (ligitomm !.«Ituiline, rctftirc-
lii.i, tnrcriusiii raoicitm capitlbus oonjunda, ccU ex omnihus unuin tiatj & libi invicem iiiierta,
fink^uloi um .i;x;rto iriLilo vcntrc foi cirln.i altenus dorfum excipicntc, lupcinii vci o jlxinrKioin
latituilincm cxpliciLi, fc in mucrDnem gladii figuri delincnria : c (juortim medio caulu ailijrgit i<!l-
quicubitalts, rcdus, teic^c gii^i , vcluti cinereo pollme confjxrrfus, facilc abftcrgentibuscedcnce,
!|uinque aut (cv gcniciili!> intcicepcus, cx quibus fin^Hla OMUlX fine pediculo caulcm amplc^ntut
oliaj infeioribub c6 niinora quo rutnmicaQ propinqnon; inCNS Tct qnatuor ramos diTifas. Fbm
l tnfiiDinkaite foft mediqm Vcris jier iocemlljl cniaiipillit« pifalftni^convoltitis in turbincm mcm-
\ ImnB pcnllannt le in oovem feaa ex[dicami(ias : ex Im tm uifniora digirjli f\mt tongkudinc^
Citia exomim angpifta, feKqui Ini patte uncji multo lationi, deorlitm rellc\;i imgux figura, feris
firioi colorts in dnereo&circa principiumviridia, innis vcio purpurci, (cu vioLic&i, !.ins & laaeis
• %'enis propi exortuni, h fimbria pifKiudis vari.i. Adli.i rcc ii-, in intenori (inu, mcdi.i iolii partc, pcr
( kngimdincm c\pi)rred,i l.ifuigo, oblongib pilis inkrui^ .ilbis, lumma paitc lutcis com^Kiiita, /.a-
j nuj^^iticm lujuIl), l^olii p.u vutn obtcgit iolium, iii Uiinnutatc in duas partcs dillc<£tua), aburrotj,
; latere herbacei coloris [in nobis otilenrato paUtdc cu^rulci lcu cinerei] in niedio livido excaiue clorib;
> icBqua tria foli.i & H>la lineua; auC cedlleaiil fbrmam habenc, [>nniis taraen Udora & {Mdlft biwrir
I oneaftunt« & liirlum reacxa iunguntur: coior his utrino, in dnereo lividus [imo parpureos,
; pnilld tamen diltitior quim in pfopendcndbus petalis] qua vero prioribi» akerno poiicn adilB-
' ^ntur purpiireis & aibis Iincisa mediopecalo ad laccra utnnquc produdis (triata lunc. Triduiim
vcl quacriduum durat aut longtus pro acris conl^inicione, dcinde oontrahtcur & deddicy inferitjsab.
longum .ic lcxanguljrcm fbiliculum rc!in(|uem, mnis in trta loculamcnta mterlcptum, in quibiis
rocunda lunt- &: <i')loiip.i /fmmrt. Kadi<,sbiii mcitur multis, inviccm iiil.uitudincmlibt.-tiin.iti5,
Aiumdigitoruni ci.i(litu<liiic, gcniciilati';, in tr.inlvcrlum llriatis, pci tuiJCiiKicm tctra- Ip.iihs, toris
iRodicc in fi.tvo I ukntibus^ uicus candidis, ex infenori parte longas tcnucU^ue Hbi^ in iciTain
•gencibus. Grayiter toff heriNt, uc Sambucus ferij dum Kiinirlpint, pnefanim ra«HT,gtflH acr^
conliimpcoque (iipcrfluo humore tandem odorata.
* Sylvallns ab honenii non videtur aiiter dificnc quam accidentibus h. cnltura.orti»: fbliii miho-
rtbus, & hjeme fliarccfcenribu» cauie bRvioNb doribus pracociadbiis & &uradiis parpor
reis, &C.
lff(ainireto^^ofii lods ioisraibdb.
i. JSw/ir» «Ow J. B. bmenfi *Hs GtrmmtM C B. Paik iumdta ffcrMlMM tnmiJm. Jrar
. «Mh^ <^^«rf/iir«MrM<f Ger.
Qsi DneoBdeniem re&i nkk, <c hanc noveri^ nultam qiuppc in radicaws, folioruin fkwiunoL
forma dtlfeentiam notabSen animadvertimus, in quibus tainen utnlgue ooloris Aoa niodicnni «n
dtlcrimcn. Fctia cnim colorcad glaiicuni magis acocdunt Fiera pauco, ted eo tamen gpto,
odore pncditi, laaco candore ferhdi limc, cxtmwrum coftii non jWOi fluim pwpurae, «nni
virendbns, qtnbasintusliaeacniooaiaM refpandenc;, imoiiHn aitcna lOlianim loargines luiecftriac
pcrcurrunr. , ^ - _ ,
Noi Irklein .ilbam Florcntin.iiu .\ vulg.ui fiorc ar.-K) fi>ccic dfvcil.iinnoii l.iLiiin:^. Dirfcrcntw
ibla cll in radicibus, qux in Flofenrina maiortts, crafliorcs, (olKiioici, c.indidioics, (xior.uioics, ut
nrdc J.B. Rcgioniroitc calidioridivcriicas (i^Knir. SicFocHicuh.m <iulcc<s: Apium dulcc in Iri-
gidioiet regjones aranflatapanUadm in vu^uia d^encrant. Fottc etutu Uorenciiu dicta iatioai
primam fiam origmem defaui^ nam ab CMea ftminepnNeniuacIridcs Axe odorato it inodoro»
anrnoaSeradicilNis. * w-
Non videnir J. B. propter colorem album pardailatim Tocanfla bii noredtil^ cumanfoie
abundcnt Florenttni, & ucramquc indiicnminatm liumanc; <k boidcacejucempariiWaaainqaerk^
icntinam dcnominari, non propter colorem,
M*ai/rita C B,i.,l:inu5 Iria^jm lilvricjiii .i Florcnnna IrHxie divcrliim facit. DilFcicntia eft iii iloni . olore
qiit tn Floientina cmdidiliiinus cft, ia llljrrica diluti: UK<iileus pallelccns, i<c o<i<jie iciiiiUiora
vinats «<>'»'^' '''s nonob(lantilia^,«adcmvidaur. , i ,
^ ^ Iridisradix m vuio auc cereviiia fufpenfa hanc dulccm conTerrac, illud }ucun<kj tuni odore cum
fipncoommendas, iltius planc zmulo qucm mora Kubi Ididoommunicant, uc nc» in vtno nibio
uptutcxperti fiimus. Sed&piflotibusadparandumfcrnMnnuntnciccipanistuagnopereitiitaucli
Hax parnm ^Trag. hifV.deUimi>t.i, parrimi»ftrx(imtdbleprari6 ^ ^ - .
Plurimx huius pi.intx r.iJici . i t rc. i Vccc!ibus& Neoccricis .-ictribuuntiir. Sic breviter Schro
demt, Ufiispnecip. inmuulagmc leu tartaio puliiionum, ^iulli, afthmato, ubftiuAionemedium
loiniL
Digitized by Google
Lib. XXI. *De Herbts biSofis affinibus. l l8i
torminibus ventns inKuirum. Excrinfcuis abftergic cucii macuias & lena^nes (com HflUeboro &
ineUe mnaus ) Ci cbcrrimus uliis moiierni^ cll in pulvcribus qui capiOit bifpoiguinir. Vubus vo-
Cat puivrcres de Cy pro. (^in 8c Hydropi confcrc & l&cro.
In Hydropc aa wniinin fp«cie purgandumcommenditur radicis Ireot fuccus at> ^^. ad fi p.dan»
diM, Hianefta niatRma mihi noca le piures hydiopioaicdKlfleafliniiavir fiibuluaiijnlceiiiccl. ez>
htbemfo qnaddie manc lejuno qoaaior oochlearia in let codilearitna vtm allH.
Indcf{«rat.t alvi ob(Vrudionc fiiccus radicis Ircos rccens ad 5|. propinin? cx-^icrtv.i fLif, tcfle
Schencliio lib. Obfervac. D. Ed-v. Hulft. Purgat, autore Cilji. HofniAntio pnmano pituitarn &
aquas, leciindano bilcni, non contia. Ilmlic ferc lolr.s lucaii f :;qL.t;ntJtur in hydropicis: inqm-
bus ciim fnrpe .irdorcs iaciat, non in faucibus tantuni, lcd &c in ctxo corporc, quidani prorlus ab*
horrcnt ab illo. Sai dilhniaionc ouus cll In Gcrmanici id fieri vcrifimile cft ; in Florenc nsti
eft. Dctnde vcmm eR dc (iicco crudo, pcr rciidcnciam non dcpurato. Id auKm ISBridebecfiinodb
nieo curare volunnis. Snccus cnidus non ultra Z i|- exhibendus depamitt 6c impriR&ItaiictB iri
mttire doli iiunimr. Cain Ilofinanno videnir | iij. liiperari non pofia
E Flandiia adTehitur ad nos in cordcifaiis temfve TeHinanun pokheniniiiRi quoddam pigincn-
tum, quod vulgari eoruai idioma» didmr Verdtiiii ipltun vcro ita par.iti:r, IridU fJorum (unimira-
tcm coiliRuncante maturitatem perfedam, quam tundunt in mortario l.ipidco cum piftillo ligneo:
indd mamin lic tufim rccondunc in vicrco vafe, & in cella vcl alio loco Immiiiiorc collocaric per
dies quindoam, uc digerarur .itque putrclcat: quibus elaplis cliciunt macenam c vafe, 5<, linteo »o»
tcri percolant; nam vcrl.i c.ic tcic to!.i in liquorem, qucm igni cxponunc in oiluii vitf^a ut i^
Tcat, donecdecreicat ccrcia pars, cui tunc addicur AJuminis Rochar modicum plus mjnu(ve donec
dinblvamr, nngiiclliefcat, fic dclcaecur color, qucm cxpcriri poteris, it in iMo iiquorc madeiiaj
fiuftum alhae poffnz [chaitz] & confpiactur pulchcrrimus cdor, qui (crvari poccft in Tellma--
tnm teftis joxu fundromm morem. C^effr. Jt Atramtntm Lotdmi imfrtfj. p. ;o6. I[>rcmct idcm
leUervavi quater vel quinquicis in iods BelguHiipaiiici.fic Foederari, ut in Duno mco invcmo. Hoc
pwmento ulos obfervavi Bcl^ ad chartas oofacuidas» ic ad vala tum %nea, tunt nddia puigcnda,
omaiminaniaitCan^aim l>.3«wr>db JU^fSiik
1. Iris altifim4kudtr,tmJ»^di», iimih$ mkt» J.K btta^ fttiiii^^
Raiior bcc Iris, praceritate ni%licm npenms jttBa non miniis lata : flvr» autem fuavicer odo>
iMiflcviillpiiiBinDiiBaoafliimaamoniia^ cuiustriaextima folia repandaliunmionllaairapur-
pnriliiiftifiiK; inde ufqnftadinibriuncroettam, hunuitiruperdliixmulamlamriilineispurpu-
rcts longis, campum album percurrenribiis, utrinqae atuem^ fimbriae iateiibus ob[i(]u.T fcrrugincx
iinesr luteos margines <U(Hnguunt : temaquoq,fbha,ut in hoc genere fieri folct, intro. lum curvati
fiirriguntur, colore nugna ex parte ferniginco cinercooblbleto, ima partc ngidiufcula, lutea, (irura
ftrrruginc gucMta: penitiflinu fi£ uitima te. na in coila fons, mtufquc lcviculi 6: fordida purpuri pal-
lent, urrinqjc latcnbus lutco lurido iiifevHs.
HaK nobis lauiblia major vulgaris oWoIcta Clufii eflevidctur, hortenits pallidc ctEnilca C. B.
4. /nir ClfUtJmks Ger. OdttJmks fivt Si^mki mujtr Puk. StifiMu, fitn maximo tx
Sena aut odona habct/f/w, IridisLufiunicx bifldra; fuliis non abfimilia, mutuo (lle lit in alii«
Tndum generibus ainplcdcnna : i: quorum medvo eatilii cxic cubitalis auc amplior, ronmdus, gcni-
oilatus, digitalis craflicudinis, fitrtm (uftinens omnium quos unquam m I: iiiih 1-, i jnlpcxcrim maxi-
mum, novem ut rehquomm foliB conflinccm, colore tamen aS iUis dilferentem : nam tru ad ccr-
ram indinata foiia craila funt, inceriore partc omriino nigra, nifi quaxlam venz cx purpura tandi-
cantes intercurfarcnc, ab infima bafi ad medium u(que ni^ris viilis httd ob^, macuia nMg^ lcijcei
vjiiofi mgn panni indar, inodium fohum occupante ; ibns multo dihuiora Timt : tema iUa nunarx
eisiacnmMncia,QHsli8abs tegunt, fiuiiicata&bifidaiu^ *
dihdark, licec adobfinnm purpuream aooodenris; tria fidwAa palmarb lant amplinidinis, Sc
nembranacca: p.Tne tenuitatis, plurimis hneis ab mfima bafi ud esiremiim ufquc folium ex-
Currentibus, prtim njgricantibus, parum ex dneracco cindlcaniibus , ut Americaru Pavoms
cxpanlam cautLun fc.-c imicencur, internd circa unguem nonnihil hir(uta. Nullum odorem in
hoc flore deprebendit Clulius, (ed (bli colons vanecate fic raricatc commendabiiis eft. Illi iiicoe*
dunt, fed rar6 admodum capira trigoru, crada, uncias cres, quatuor, & qiunqpteinMdnmloagi^
numeroium fimm, rugohun, fo(cura,Fifi fori infiar nuenum oontinenda.
Conitantmopoli ddau eft. Hycmis ii^uri» dUBdttiS firt ia lioitt» repofica, rehquis Iridis £e*£MU ^
iietibm:,R«wetiam cnteriifioia^ Ccunicu^
lun^ilu I
5. Irit MMit* enrnks fttjmbu C B. ^{utiea- etr. mnimm MJam mn^^j^t DsimMtte^t a[-
Sciu, lepccna, odonaque habet ^i^, omniam Iridum ampUffima, & in latum expanla, viridit
cut xnigo peimixu vtdeanir, ooiocH^ mntuo ie ampledentia; i quorum medio tmitm proniit le-
iqnkabittlem, inceidum eciam bicubittlem vel amphorem, firmum, craiBorem loperiore, bcvem, ge-
nwilactnn, mnkilqee alis ooocavum, i qniiws copofi (nHllam enim foradorem conlpexi) vagp^
anlflqoe indufi pioikuoc fivru^ magni,>pecuii deoriiia inflsrii diiutc purpurafcentis, «c ad cocnii
kun BaodeaiB colorifb innkii pumomlbeacilMtt venis ab infima paitiu U ibanaei SaAiA flaHT
t Hhhhh } - 1»
Digltized by Google
i8i
H t S T O H i A PLANTARillf.
fimt ubi vcro lcinl-ituin cxp.uidunt fubcceruleuni lubciic a)lorem, ailutioremadhucquaramflcxa,
Se flonun Sambuci odorem, graviorcm unicn, qixxlimmodo imul.mtur. Iis lucccdunc rar.ores >
hauTGrs capita m&i, magna, tmngulana, & obculo mucronc pr.va.ti, qux nuciu-itacc dch.lccn-
hI r.mM conti.icr« dep«eh«wluntin-, cral&m, •aneuiofum, duriim, ri.ivci.ci:-., lupoion fere par.
kJ.x crafla cft. m.igna,nodo(a, multis loogK crakUquc fibn$aonau, iatcnbus ut leli^uz k pio.
pagaiu, & li rcpurgata (jceeiur odorata.
flancConrt.intinopoliaccepitClulius. . i . , j /i *
lli it ix llmili^m in hortub noftro habemos, cufus tamen Sota vulgar.s Iridis Boi^ minoitt
funt •' iwniis icHcxis & .lc.xiuicntibjs nn.i i,..: rc purpurcis, lincis ex flavo albcntibus ab unguc folii
«t lubi. viilosa in iTi.irEincs u.uiiquc piudL ctl-- 1 inibria lcu juba vtlbla ab ungue pcr mediam petali
OOviccm aliquoufquw pro-luct.i nugis Hav.i cft ii.i im in vulgan Liclc : q\ix liiiic mcumbuDt pct,\la
tnSSuSsoh. biHda, ad maisinci lutclamt, gibbo cincreo : tna ercOi petaia cuicrea lunt, lcu albi-
gygZj&hti«aMilei iSaiBbm» vcnu» unsiG» OBiea Banem, <c JioeQlit iem«|nea fhutt
fl|i>t- •
-fc J* J)«Jto*w* wMl<r C 11 Ger. X}«te«». m^»,fm inilimmmu mUatJ.-B. nujm
Utifolia urtl* OnC
7 .
Spciaatx pukhiituduiii &: inagnitiiiinii eft l.vclris, cault bicubitali, tcrcti, mlnimi cligiti craflt-
ladine alis trcbris donato : in quoiuni cxtromis jh ru iimlti, migni, coti cy.mci, cxccptis pauci» m
.j^MiAim alis ftnis dblitiuis, vcrlicolonbtis, altcrnoi ummK: foliomm tinibiia ci occi, angufli quidem,
^debKCi: /ff/fi* vero quim in ulla alia [ qoain colutt J. B. ] latioi a, uncias trcs lau inccrdum, cx-
plicatas Aiquils a]as rcferunt, ultimo proumum iinu fuo liHnpcr excipicnte, ut m aliis, colore
^''c^uiius hanc .\ prxcedcntc foribui in fummo caulit^^a^nHigb Gooiuds» f*mmt in iveviovS
capite, minorc, pallido, angulolb, rugolo, pra:apuc difRrieuriMb
7. Iris Dalmttkamiur fi«rc furfur^ Maieru J. B. IriJi iifierx sffms mimr CB. Irit Dal-
ttutk» MNr Ger*
Ir^ Luikanicz leu biilor* Cmilis ( inquit Qufius in Hifp.) quam Pandus ad nos milit nomine
babnaticx nunoris indgnium, nifi «piod paullo anguftiore folta yideaoir. FUnt purpurs diludo-
lis & icmi aut quaccmi i^ liqgulis csuiltbus, obbngion pcdiculo inh^iWCI ; fmm itt bfenorctli*
■tlgri^ /ffrr^ «nCiiitoPm» p»UMuni & nmnilhm. Kowt feriii« Vflift.
mrmro-cxruUa C E rujjor J H. Cluf ,
cu:
Wim eft qtiinto gcneri rAfiatica: purpurca;] non dilOmilibus, fed biCTiQre aHquantulam (omk, in
aite ramos divilo, qui (ullinent fiiret i vaginidis enHicmt im iWM pwUo qxtomm
tfff^ flifjAk» ifitw Ciniivli te quinti ^eris florcs.
9. Iris hufcLa lumihir furfmu C B» ••9"' I^^if- fmfmkftfikun
biii, Clupa I J. R • • . . • ...
Praxeiienti magnituamc par cft, anguftioiibus tamen foliis; cauU gracili, pedem & ftmiflem,
iptenliim etuuncubitum alto, in raniulos divilo, qnibus intidci.t /'^ oinnibus pr.viiu-tii n-iinorc;,
'oibos pctalis ad terram inclinatis dilutc purpurcis, ti itvib crc<:faioolokn purpurci coloas, qualu.
ihvul»risquodamgenereconlpicuur. non magna, nodolx , ,
Abluc iicwi dil£bit.ipecie «jtiam Clufius majoj em ** f^ot ted. floos «olare tantum qui m pUa-
6shujusgeneri»ilianincofasplariniika wn^ . •
Iru Uifdia bsstmlfor verftttJv C 3^ ^^f-.tm^" /^* 9^ *
A dccima iioni nec gr.iciiitatc < j«/m, qul in ramos eti.im divifus, ncc angtiftia fcib.or.im, r.cc r,i-
di&difrcic: lUrts fimilitci- m.igmtatiinc pares iubct, lcd divcrii coloiis; nam tcrn.i .ui t.iiani jii-
flcxadiluti & oaodammodo oblolcci purpurci lunt colons, multis fatui.uion,. purpi.ra; vcms a h.n-
falia «d oras leJMnMtiblis: fin>b(iABav|sftainin.bus conftat : bituU iolu lUam icgeiuu obloiccc
■ ftive(aiht: tenu^refta inftmft angidU:' flava et.am fed pupureis Veius diftinda, latiore autem
Earre pillcfzcncis coloi is, quod,rnmodo tamcn iiilFufi Ifiviffiina & quae vix apparet purpura. bam-
ucuiu.uodwcin ictut, lcdpaullograviotcip. . /• , r- • j -j r ^
Nec niagis a pra.cdcncibi.s i-iii i Iiis nu|or lacifolu ai. Ciufio a lemme decidiio Ipoaie
orta, quam C. Ikuliinus liiilcm l.iiihm.jm Gcrmanicam candido-puipuream vocat ; J. Bauhilini
Uklm);. latii^. purpurcam, folus rcp.mdiscandicancibus, purpurcii \^v.^ diftunais. •
' Qui niMinuJjii» amida {ubuic foha qiam lupcr.or, uiter qua; aliurgit pcJaiis, tircs, goii-
Cula^ vin&, fuftinesismembian.iu;Ai, diccas vi.ndcs, pcr oras lcvitcf putpuialccnces, c qaibus
emergunt bmiaut temi flent, uxw ddtnptJi pauUo minorcs, petalis terram fpcct.inubus ab iino aa-
guflio5ii»jiC?ndicaniibu$'intcrin5,. &ajr« purpurx ycnis efcganterdmmctis, l.atio:c vcro partc
aillQjappurptitx:i: Villorafimbciaiofcrndparte%velat,fii|«
]aterflocidipurpun:ifimtcolans,w&cer{HfcB*fiin^ ^
Digitized by Coogle
Lib. XXL 2)g Herbis bulbojis affmlm, ^ ^TiY
10. hk D^^cm» ^lymilm C.B. iM^tUg ^ fim Dtmgfimi OaC. major Uuf. /.V,
imafuaa eKrulea j.ii. ■' •'
Dalmaticcmi om a>&ar eft/«/w & r«£«. CW. aibit.!, .-ir p.v,:io majorc : floribusnu-
mero. nugnitnfine. colore Afiatic» aertde» refpondcnnbi jKcalis (.imcn ternis inricxis wuuk
dilutius purpur.i(ccn(ious,_&adca:ru!cnin c;n<1ctinor^; tcrnis biHdis & g.K^is anguftjonbcs & ci
11. hm Afi4tuafHrti«m Ca fmfmitmtiwlm^l R
Jf wS^S.fe^l^fjfaSt^^ PMlliumcn brcviora& anguflior.. intcrci..
.exit Mtbr raopll», CQMabs, digitalitcniffinidiiiis, in aliquOT lamos divifus, qui nromunt c inAn
brin.ioei$ theas /er« fupciiorc nnnorcv, nonnihil odoratos, quorum l.ibf afivo folu ad t. rnm^iii.
flcxA, lanirations lunt purpur.r ; Suintra circa ungucm, cjua videbcer hirluta jlU & pailelccns fim-
bna cxcumt, vanis vcnis diftincla. IIis mcumlMi:u tii.> alia latiuloila bifiaa folia. quz candican-
liKuUtegunt: dcindc c later^^^ iurgunt tcrna cri.i:n Foba, eteganti puipDno caJor« Dni&u.
Hon Lufitamc* biflori fcre hmilia, lanontamcn. '^ ^-^- iAnttOMl^jliaMj»^
in qaibu»yM>Miim]ua!a Z?/!-//* tuberoia, fecunda: iinulis. "««wiiBi
Hzc etuni Gonftantinonoli mida fiut : Ma» florct.
«iffiSeSSy^ taavx^ Omf. patqpii»fubeiMiilidoraC.S. mai.Udf.dQ.iMiTkCuai''
C:a\ Cjuh pMiWn mi\or: f^.^ra Gtmks, iHqnaiiiiTlnin nujme^ iixxlari, quonun tmm fimcfta
ioiia aliquid rubciiJiii. h,ibcrc vnicbantui". ,
II. /rtf UtiftiM Gtrmmuta nkre/MviC B. latif. majer.furp. yuibufdam Kjrits}.'^ tmiprUt^,
CH ,
Longa lataq,^* habtt, DahMCicaf nujon. pami pari»; emJtmaaa ndrtftt grahiiem, riec rari». '
|Bi laincvevrajMVf pralm inflexis & terram rpeAiuuibtts pland puqxu ci h . c i >i.i-
•i, dibdorii camencoloris. nuU» niii drca infimam partcm n^iiii ^n<iiis, fimbna mciiium toiii
nenrum occupantc, albts fl.iiiiinibus flavo .^pice pnBdids donat.t; furrccftis ciuUicra krc, tctl magij
*°f*bL JP^""^ bindis hgulain t^entibus ge fimbriz ineumbcntibus j odorc Qjoi |uAvi
ij. tmlmifolia Germtmea Oon «MifcMiC B. m^ h^. mmJkntiMi^mui pmfmuilA,
majtrlatif.i.Om, . , ... ; ./r ,
Siniilia habet foHs, ab exortnantemdrcaradicempurpurafota^: cWfntrcubiMlcm autamplio-
rem, multos i vapnulis, parpur4(oenta>u$r»diBinligniris, profereneem flore,, pctalis tern^s incur-
mtmuids craffisvenis purpureis notatis, hmbria ad iahaun inricxtun ptt>tcn(.i, t.ipili.inhus Ihmuiu-
lis flavo apicc praditis donatj ; tcrnisei-ec^onbiis plcruni, bitidis, coioicmr), liabcntibus oblolctmn
mqi.n purourcum quidpiain maKis vel mmus iaturum cii.ccc; .ilata .uigufb Jgii.i hinbria? jncum-
bcntu ciuldcm cum iijrre<iis liuit coloris, prattcr nervum raediuni m longitudjnem exouiraklrinu'
qui cx ccsraleopaipiinlab Odor ikmim SanybucL Bt«nMr Iridi obfblctx iklspGx TaUrfin?
lis eft. '. : . r " - .
t4.hi lmifilimBelpt0 «dm SmHha huCbi^
narJLB. . • •
Cbf.
Breviora qt\im {iiperior habet/«/M, alioqu! non diffimiLia, nec itunii:j tiic.\ r.uiiccmj qu\ invi-
cem amplct^hinnir, purpiu akcnci.i : ^»«/.-7)» uibirilem & .anipiiorcm, in alasilivilum, in qiiibiis multi
flarti, totidciii q'ioc pi-.rcciicntcb tolus piiditi, quonim tcriu ticorlum intioxa,. iwr oras iubuerulei^
cnui un^ue', c\ lir.n ljii •iL.int, dcinde niuitis Li.ifliufci iis larurr pitrpttra: venis ab imoin longici^
dinera cxcurrciitibus ii:r.c przdita: ftaminum hmbna iiipenon linuiiseft: oenia erete oenil^-ceil^
acantis ex coenileo iunt cokm ; eorum orz quodammodo flavefcunt, iinnMi tendoribns yinin dt
gi^innir; btfida &alau pcuia fimbriato cqpitia fert <aAw> CMd^^ Odbr i«4oe^«id
15. htl latifiita Bde^ica -verficalcr cJere Sa,nbuci C E Im^. fjft m si ftn»m d^SAMtf
atoeiiufH ]. ii. laiifelia maiar lo. Cluk . > , .
Claf. _ _ .. . .. .. ;
Paullo humilius cll przcedento ; nec ejus folia di«t radidem ptvpoiafinn»: CmliimoilMxki-
«Iashn<litur, 7W«geftantes fiipenori fbrmi quidem limileB, diverii camen oalmit; nam femilin-
tlexa/(i/M, bcet ilbus foliis oan fiotdifpuiii, orasad ftavum oi^emm acCedtfntcs halxsnc, ve-
nalq, pauUo dihitiorcs ; tema dmm erefta bbfoleti fiint coloris, cx flavelccme & purpuiafcente
imnif Verikdoris, quam h Camcrario accepit Cluiius, loliis non iWimilia, paulo tamcn dilu-
«oi^ drnttngues ctum magis flavclcentia^ &tenuioriba5purpurci»voiusQotaiaj angultialataq,
• .-.feli^'
Digilized by Google
T
jlg^ HlSTORlA PlAMTARUM.
fblia, fitnili coloie przditaj pnter medium nfirvum, qui magis purpuralctt : Odor etiam flomm
Simboci achiulus.
Prjcoedcnti cadem vidctur; nec diverU.
t6. ^ l*l'foU* Belgica oJ«re Samtnci abtr* C.B, Utif. mtjtr nw» trit fnrfitrafctmihiu J. B. la-
lif.maj.xi.Cyil
Pana lupcriorihabct/c/w, intcr qux cubicalis feri & fupcrbri xquabs affurgit ternosaut
Quatcmos4 vaeinisviridibus, oras purourafccntes habcnnbus, ferens |?«r«, quorum tna inflexa pc-
uli decimx quartx non valdi abfimilia, longius tamcn protcnlam habent fimbnam illam vilhs
oonftantem. quam ut a bifidis& gibbofis foliis tota tegi poHit, quorum color oblcurior 8c (itura-
tior, qucmadmodum & fefe attollcnniim, ouibus nonnunquam mfperfae lundat macuk. Odor idcm
cum fuperiorc PauUo tamcn ierius hic floret
Irm majfr latifolia fitre vtrftcolcre J. B. lattf. Btlgica vm-itgatt C B. titajtr latf. XI I. Our
Prxcedenti colore (atii rcfpondct, ficpcculiarc id habet, ut inflexa folia duobus divcrlis colori-
bus fecundum longitudincm fint dilcreca, altera videUcct partc reliquorum foliomm colori refpon-
*^I^*Mfeminenataeft, cum ahts Iridibus, quanim nonnulla unicum duntaxat folium variega-
tum habcbant, qiucdam vcrficolorcm tantum ncnrum medium fohum fccantcm, oimq, vel am-
phorcm & lanorcm, vcl anguihbrcm : ut mimm diehi ik, quanodo naiura in his flonbus
fudac.
Irk lattfoli* *>t*jor vtrfudtr. txrukA dAutftr J.B. C/a/SlJ. Jr* UtiftU* Btlgica cimltm verp'
eoler C. B. • '
Hoc^wam eenns femine natum, inftar prjediAi varietate adorum confpicuum, non adco tt-
men cleRans, fcd coloris cx dncracco pallclccntis, ut verficolor arrulca diUuior dia queat ea Iris.
Superioris'varietas eflc videmr, non Ipccies diftuida.
17. Irit txtties celtrt ijuafi faUido, fuligpu ftrfuf» Qnmrarii, Clufie 14. J. B. Lrii lafifolid oJtr*
Oiyatantb^t C B. /r« Ctmirarii Gcr.
Amtu huic funi/ifiii, & l«ngiora latioriq, qulm in pracccdentibtu, viridia admodum, rugofi,
aliquantdum cnfpa, mucrone nutante, cquoram medio cnm^t aibitah»aut ma|or caulu, Uvis,
ronindus viridis, in aliquot ramulos diviliis, qui c vircnobus vagmuhs fatis amplos promunt J!«rei,
nonnihU odoratos. & ad vulgaris Oxyacanch;t floris odorcm ac«dcnccs ; quorum tna reffexa pe-
tala palhda, multis craflis purpureis vcnisifoUi infima fede, & l fimbna ad extrcmas oras fpariis
prxAu funt, labrisetiam femr.4 purpura niccnribus : tru .lhs mcumi^ntia^ fi^ qmbus occd^
fcgubt, coloris palhdi tanquam fiiliginc perfuli, ut ctiam funt tna crc<aa, fcd magis lundi. NuUum
(mquit Clufius; mihi hadcnus femen mlit. umcti. multos annos illam ^m aluermi. Mamnus
paiJl6 floret fecunda, 6c color floris aliquando faturatior, .ntcrdum dilutior.
lEx iSe varia Paiionica «ulifcra ^ ccnletur. Cluf. qui eam i Joach. Camerano
habuit.
18. Irii l^ifolia Tannmica eokrt multiflici C B. latif tttsjtr I J. CkL Iru lutea folii. ficrum rt-
fandu varitgatu J. B.
Ru^ofi funt etiam ifti folia. minus tamcn Uu, longa fic viridia quim in dednu quarta, fccun-
aum radicem omnino inienl,^ purpurafcentia } i quonjm caultm prom.c cubrtalem. Ix-
vcm. vindem, aliquoc ramuhTdotiatum, quibus mfidcnt fUrti c vaanul.s cmcrgcntcs, maen., vcl
nrorfus CitSori vel Chcvacanthx vulgaris florum mftar odoratj, colons vanetatc commcndabdes :
mTfoSTql. fS^^Snt fcattoUu rar6 fe mum^ ampleftunmr, aut cacumme nu-
SSunr/iJfirar«laremapiaiu)rcaafunt, ut m Indc kdbofa. nonmhd t.imen con-
5S anguS u« ™lomrquem;Smodum 6c .lla qux l.guLas fimbnamq, conccgunt tru ad
SSm TnC ci ci Sfo & cioAum pallcnt. rchquaparte canchcant, mulus tamcn parpure.s ra.
EbiDlafede adfctrcmas ulbuc fohi (quod plemnq, famranus purpurafcit, in carum ftirp.um
tnbJ^qji ari rlS nuuTpurpuri ^ futtulx) pall.das oras cicgann pidura '^^^^
vmofefimbriaqua partc integ.mr lutca cft. cxtrcma vero exalb.da; mllcntcs Lgulx: magna. tn-
TobminSnmlum mucronc cauta . fcmen Orobi magnir.idine, fulcum, mgofilm con-
tmlntu SSnXi, vulgaris IridismAar, /oris flavcfccns. multis i.tiinquc nafce.mbi« hbns
Kt?' qux rrA«» & '^^^i'^" odoratilBma cft, 8c cum lUyrica, qux .n 01fian.s h.ibemr,
'^fn^minSfnTu^l^SK^ Utrunqoc genus inl^ccnberg -montc f.pra Man-
derftorf, & ficaonbus pratb Sopronio v.cinis, &c,
t^rm* Flortt Maio. lub lunu fincm femcn mamrat. »- i . • , » . r
SJ^^Uz Iridcm florcm luum ,n loc.s natal.b,>s non promcrc fa ib.t. m hortos v-cru tranf-
lamm, contraaliammfylvcftnum plantarum naturam altero annoflocCrc, & tpotann.» poftea, ac
longc lat^q, fcrperc.
Ab hac non dJFcrt Ipcdc fed fohisfanmm var.egatu
Coogle
lilxXXL iMii hiSd/fs. 1185
*hiUt^Jk M0^Mim CB. mgtrfiim JUha M&nfar J^mS» tO»^ viriMt Qat t<.J.K
VuBcedfimi vaiJc (iniilu cft, tX, t% ejus femtne nantn putat dulnis; folia tirncn illi breviora^
& (quod ranun) nugiu expwte duobus coloribus (liAtnaa albo 8c vuidi, ficqtiidcin uc albus pcr
loR^tudinem excurrat nonnunquam dimidiatum fblium ocaipans, inccrdum fcrc cociim, aliquamio
cjns duntaxat panem : iilcicm cti.mi colorib is aliqujndo (iilHndsTa^mxflores includentes^ qui i
pwocdentw Roribusnon niultuni dtl&niiit» ftamiiiea duntaxjc Hmbna m reflexis finlikcouAuracft;
tt fblia SmtSU itSaa parte purpureb vdue maculls intemc afpcrfa fiint
- 19. Jr« ImMia ex alh ptBefetw ftruts C. fi. m<*/«r 7«/!/'. foMefeenj ex mHm cum fmrfmtm vaui
J.B.M9.4tfi|Ci7.ChiC
Cluf. ,
Pc<lilcm habuk cMultm, rotundum, genicnlatum, binos atit teitios ex mcmbRUMOaii V^jmii pro^
taemjtrts. quonun tcnia teiram fpedantia paElclccntis cxalbofiuit ootons, tnultispnrpureis venitf
ab innitt foiiatuin bafi, aax angullior efl. m lacera, cum k fimbiia, quae flava eft, ad extimai
(bliomtn oia» procuntncibus, quibus finiialares. interdum Upc^ fnrpvec macuL- func afi^crlx s
bifida (btia fimbtiam tegentu ix(^wi um oolonSi aiius etiamterna fiirefta (excepta ooruni anr
galb bafi qoc fla«doeii^> nniltii puipuiri» TCMtin latCFa
10. Jrkhifitr» L»fttanic4 fiore vid^iet^ Ckfit li. JL E Kftr* fkrtmimrt, iHtritMi
C B. Iru iifiora Gcr. '
Ctdf
JFWm d vulgari breviora Sc an£uOtoi«|, aiioqui non valdc diflimilia : in (ummo pedaU caiile fiet
c puipuralcenabus vaginulis praaiiaet VMhoel oninino five facuratioris purpurx ctMoris/ qui in in-
flexis &prapenibntibus fbbis tntenfius nitet; villoia ilU iimbria qua doaau finx prariiis candiiia.
Unioum auiem fii^ulares caidet plcrunq, jloreni feruiK« interdmn led taro altenimj rarifflm^ ter-
tiuin. finguLiri Tjtiemq, vaginuii inclufiim, jucundifCnii odoris Ldii conralltum» Semen angulofum,
nq^iofiun in Criangulan capice {ads crallb, (ed rariijs ferc JUjA* illi fiibefl nodofa, gcniojbti, (b-
iid.t, pollicaris uaniauijnis, gtbba, iruus candida, ingrati (aporis inicio, & pauUo p<^ft L-n iJ.iirimi
guftiis, multis fibris (imima tcUure ^iarens, & (iibinde in plurcs propagines, c l.itenbus njlconccs
oivi(a. .
Nafcicur tnultis Lulictrux lods fiipra TM|iun, v«l pingMi fblo & inarvis, vcl iatebroits 8c iapi-
MbIoc». Vcfefloniit, &poaM«iiam iCaiiavw in Mrto Car. Andomaii» .caju^ rei gradi U-^'^
floiamccingnMnavitCiuiius.
Hoj» podin Taiietasi ' *
Mi hficr^e tffnu fimmajm C & Ih^ Jt/ritm ^ifm* fmlii^ CUfm i\, fiarepmrfnrctj. &
Non iiiultiim a prarcedente liifTcrre viclcnir: QiiinA er>ini ant foo.i e\ (inRulis rAiiicis capinl-ji
promit /c/m, ilhus fobis limillim.i : cjuUrn raro ampliorem, qui iii luinnio c vaginulb purpuralccn-
ttbus fiorcm proracbat, Lulitaniue forroa pcriinnlem, paiiHo tamen roinorcm & tencrioicm, ncc
adcb fuavb odoris» bcctadeum latis accederet. MmUx nodola & saqiailatii ut fiipcriori^ odcrit
cum virens cft ii«i«ii| exfioMaMi6 QAffi^ 1k infipidi-lqitio fuftds, paAea -ianMn Mr^
£niodq|ae orentis. ,
Needivaia (pecic puianda cft
II. hnnujtir Uttif^is Kmtnaevndtei, C/«/t4.|. B Trif fercgriiu cJt/re Oyacaful.f C. R.
Q(ix proxim^ przcodenti cxtera iimiliSj petalorum in fiore crium (iirredonim colorc Uit c«v-
Tideum magis tendent^ finbdiq, iaiferiprum •nHigjb •^annofbaiiH;, tc odoic TnllBarit Oxyncanth»
dificrcbat.
«a. bwkt^l^emJi«fiift»C^ angf.i!irj^nf.Chi£ A bit fim milMt»^ ftb» wnmt
CUf.
Lata habet felis, mgoC^i, pedalis fere longitudinis, drca radiccm nonnihil mirpurafcentia : r<w-
lein non prodcimtem c ith;Jio foliorum, li: aUx, lcil (eorlim line foliis, p.\Ulcm, In quo troi au:
quacuor ftorcs ^ purpuralccniibus vagmijlis cxoantes, magm, purpur.i latuiatiorc nitcntcs, inixloii,
quorum tna fblia ad tcrram iikIuwc.i .ib iplDcxortu, ulq. ad fiinbn* ((iiuc ttK,* uiiiilida cli) cxtro-
nuunj albis radtis infigiuta lunc. Hu luccedunc cnanguiares /ilt^u* magnx, obtuio nuicrone^ mag-
ninn /fimoontineiKetalianunlridam moda lUAxcraOa, gcniculaUj intus caodidai fixnfiim
coiloris cortice teaa, fatis odora, ad Phu (ive Valerianx doineiuaB odomn acccdcni.
Peouliarcm hobet lixc pncter cxtesai Irides notam, ut tiulia -/blia per liyemcm niaaeat«^ fcA
omnia flaocdcant flcexlicoentur nudaq, oonipiciantur, deiiuie ineunte Verenova germina proferac..
Irb major latifblia i^C/«/: hauddobi^ i prioiis icmine ona eft« k qul noa aGRr diflene Ckific»
ipft vi(4 cfi quamfoiiis circa raxiiceni (kuniiil^,fUipi^^ , .
>isquc ab eadem diverla ceaienda c(t '
Digitized by Gopgle
4-; l'l%6 Hi.STORIA rLANTARUM.
■1
.1
^ ' . Jra laufeli* caiululs furfurta vma dtJtmS» C. B. «>«/'«r /ii/i^ 17. CluiJ MM;'«r Ai/j^. cmJiJa cwm
mibmftm fmfmmj. B»
Folus, radice cauU* iou cum XXV. convenit : At 6ores in eodem caule nngtilares «ut
gBmini ivitg^ulisexpallido vircfbentibuspradeunt, fonna pf rcedend>itf ftiiilei, fidcaknran>
antei : nam tria petala propendencia candicant, purpur^ ^'"^^ abinffnia eonnn fede per
Utera excurrentibus ulq, aa extimam iimbriam nibcoenileis villis conftantem :
bentia & iigulam fivc ftamina tegentia alba funt, earam tamen l^bbo ftibcoenilco . tcrna lun ci :a
etiamcandida, &abit)fimA feJe nu.lns purpuroi^ vcnis c1iftin(ftnj cion'ec in )atim<iincni cxfandi in-
dpiant. Flori (uccedic thangulum capuc binas pznc uncias iongum, crafliuiculumque, quod matu-
ritate dehifcens Julioj (anen oflaidit niiafiim, ioUiiliMii» ecvi ««gniciM&Be, Jbnfo liyeine Ibb
non retinuic. .
Hanc ex fcmine 15. deddno OMUil nnfleiniiumi dubitac CluHus^ tametfi hujus flos odom
niCMt oiiaiiiiendalMlii non &erit, qui tamen in ilia deprebenddMnr. Mirum enim m mo-
Zim vniMC, qu« ex fimine narcunnu- Iridei^ non lecus ac pcxoaictt duUB Tulipz Papavera,
^toQgiieqpenentiidididl» inqinjt ClufiBi.
UHCOI J. B.
Multa habet folia inviocm ampteAenda, cartprarum Iridum inftar, unciam lau: inter qm p^,
daUi, esniculatus, teres, viridis exyit cMfi/, liunmo faftino fuftinens binas menibranaceas vagjmi^'
«xi^iMi mlletnBnwis, ^ qaifaiB «nefgpc jh« idiaaii Iiidum gqieribns fonni limili^ coloRaB»
tem diveniB, nam otalbo pallelatnvB «^uBMa^eft & tema repanda fblia ab imoad enimu
oras flavjfcsntiliu'; venis fiin: diftinfta, finibri.i albicantc ; fod quatcnus a biftJis fbliis ('qiixfimili
colore (0111 prA-(iitaj gibbo tamcn dorfi nonniliii purpurafcentc) uiteKitur, Havckciitc: fune<ita
/i/w abimo giaali.i, intcrnapartc multis m latera fpariis vcnis obfolea- pui pL;alcentibus funt di.
ftindaj ubi vero fkifi in latum expandenuu ixafJii* colons. NuUum m lioc tiorc odorcm depre>
. A> M- yiifi^ltrk itftf Ger. falHftrii hat» Bm Acerm «dmktrintul. & Jttrm admhtrmm
C& ttl4rM,fivt PfnuM & bitm» ftb^it PtfJc VelUB tBttttSflelM»
tednte.
In obliquum raJices a^it, complicat.15 & multum fibrat-is, qus propter foliomm vcfligu &: vc-
neno&s reliquias foris viliofar, nigrxijue lunt, intus vero n/DCP.cci, fubflantia poiolar, & ccu lilis
quibuidam vcnolar, fapore ftrcnui adihtiigente novo quotannis ocuiis, inftar Typiiz aquaacae
gemm» AAc Iridis, longa, mucronata, qoorum ea qua: prop^ radicem 6ta (unt fiimiiii noonnn
quam apparent. Ctmltt duos cnliiiat «QDai^ & incerdum liiperat, re^, Ixvis, rercs, ipongiofiiSj
& intendum aliquoufque inanis, tn abl dnmb fUrtt Iridum lotei, inodori ; quorum cria ii^ re-
liquis iex majora, cxtrorium rcpanda, lutca, fimbtiK iiyeiigBiMiimiiantiiJoa^ & iminqaeajj»
oeniibus folii marpjnibus, Ibcis nigris variegatis : hxcce Iniercedinit «ema ahenio poiitu uiiTefl;^
vaWc anguft.i & b.-evia, tot.i iutsa : ficut & intima, qux criftibifida, reliquia formi cum iride
violacca nilgari tonvciuunt, iolo colore lucco cxcepto, imibusa dorfoapprefla /4»««, exluceolo
albedine ouaoam pridita. Sapoie eft flos rotus fervidimmo, non quidern primo occurfu vcrum
paullopoit &uces omni pipereardentiijsunt. Siliqux longz ut in SpacuLa fcmen contmencruftiun.
Odoremtou herbanonfpirat. r
Inpratisiigni!* iocis paluftriUis 8cad iDaig^& ripas noviorum ubique fereoritur.
I ' ' . Cuidane an fneida fuhuius plantx radixaiiHrBocanioos non bcne convcnit, qu^ verd iniw-
I nemadAiingenti facultatcm obtineat fcri omnes oonfentiunt & gmftus almndji qMinnnati nPflB
addyicntenani .iliofq, fluxus alvi 8c uccn comnwndatur, fanguinem eiiam undeamq, maililltani
cohibct. Hiriccxttinfeaisad dyfcnteriam aU6i% iaJigumis fluxjs pntcavcndos .ippcnditur ; «8«
patet quanto olun m criorc verlan funt Pharmacopoti, cum liujus pro Acon veri ratlicibus factdmn
plan^ contraria docatis uibparenr.
SaibicJ.Bauhinus« ieT«uri ahquando dcguilifle hujus flores, qui tantum ci^rdofwn & lOV
voram exdcinint in finicibnit, ut fummaroqus acrimoiiiam vixpotneiit midgare Oxyaank IXnde
^■"^1!*) finHi fiiaftHni qmi Tr^ "m iia-is floris ad iniiarmnationemoculonim.
Sootimoncani (iMUMbrs TOGanOex bujus plannr radice. per viginti quacuor horasm aqulii»
^ . niia aut parum co&i, pcipemo in illa aqua fncando caiailum album afperiom iyergiyi mper
Gultellum aoc punoris chatybis firufiuro per aliquot boras atramentnm opdonun <0HBCiuiir; ex
MiaiioQe IX Ge«iiMsd«Dfi.:Sihald. Prodr. Hift; Nai^Scoti>s.Tkaiifia; WUbftu H"7-
I. ClmriueiTis 'jar.tiatM C K Irt bmmlu Ut^ttis (thrt Hitltmt J. E ChmmmirUi Uiiftlia gtm»
i^CH. IrmiMmtQtc
J.B.
Pufiila.planmla eft, radict crafiJ, albL rugosi, aoi, i qiu folia CTCunt aliquot Ituln vu!garis
fofib faMlif^ feaMinciam lata» duas tiwe uncias longa: C'«mm breviiGmi, quadrantales : Fhi
vioiaceutgc fMTHteni utin Md» Trfpw fid pBrnmnia minor, «ec cdew ali^no exccllcns.
Lobdiui
Digitized by Google
Lib. XXL *De Herhis bulbojis affinibfu. TTsy
Lolwliuslunc riJMlitiivciuk- nullo cilc fciibir, Horc, lcmme, liliqui Xynde fiEadc: verumtn ' "
Belgium .lut Angii.ini tr.mnaum, fngidoque & liuincnti lol-j cxceptam ondtm produaere in. •
drantalcni, nonnunqujm pctklem, flores albiikKj auc lurcos, aat vtouceos, nibMtei, fttiac
tos, &c. . . ,
Cluiiusfein I^ifuania, {axoHs & nurinl auiiafflaris k)dt fipra OlyfGpponant ^>tfevaflg fcri
bir, fbliis ejurdem fcrc com Lufitanica biflora latitudmis fid brevioribui; radKe ilK fimili eenia -
Jaia & obliqu.5, opiwlis acumiiudimhpih & vafiiw^ cauliculo, tr'.,nsiilaii.
bus, magnis pro lcmmis propomooe. De vanetate coiorum m floribiis cx fbmini lutx in Bcljiio
eadem habcHflusrLjbelius. ' ^
Nos^m rupjft^^fctirois prope Liburnum m Italia, & Gamiuu propi: Moofpeltum ia Gat
». <Amu>ris fl<nrefMHt-tm^C,-h. C&Mb bmuUi UtifiU» mi» mmim aufi, l. a c4m
Uttfelt» mtjtrGUL, ' • < j ■"-».
Cluf
fhto oft brcvibjis Jnterdumfidii««iam pedalifaus, Iridis vulg.iris mo.lo laris, & fecuntlum ra-
niagnacx parcc purpurafcewflws : inter qnxmulti flerts i vaguiulii pioaeunt, lingnl.vi pe-
"drantaliq, fulti, vulg.in naullo mmorcs, LulTtanicr bifiori- .xinuli tani m.ignitudm'.;, tum
COiore. qui laturations nigrx viok cft, pratiertim cru folia ter.-am fpccrantu, cjuse viUolam limbiiani,
ulq,ad bifidailla qui- ligulas tcguntfolia, cxarruleo purpu alccnccin habcnt, liib ligulis vecAfive
ftammibuslutcam: oiimia autem petala, tam qux furluin actolluntur, auara qur rcpanda cerram
ibe&ant, infcriorc & ledili parte albu quibufHam radSs variaU fent; Sont aucem cjus fiores vcl
aliqiuntiilum odoraci, vel modon: aiaiigMla ttpt» nncoa» nuicno^uta, in quibu» ftmm Orabi
s^j-.-, pa|ie(ccns, quod exijoGMom iqgK canicalik <e fiilTdat Jb&r nodola cft. rcliqua-
— ^ .ficadnati» fe praMBb
tnoni colofei
%, ChmiuuiifiKaSitadif» C & Lrii ftrfnps fixstilti latifvUa, ac4uU,tftrmiUJti.AiL.
' Ad.Uh. • ■ . , ' • ' *■ . ^
Kfimma & rariflimaommum eft haK:, radicis pleni, fubftantii densa ic oblorB iOyricx non ati* ' ^
fimilis: 4rMi& vcc6 nuilo, prxfcrtminataliciis; f^o latiufculo, rigido, macipQaco, pabuim alto, ^
CmxlfflodiGlatHdi: flore, reiiune,f3iquisXyridisfa^^ . ,
Fhirima oriur in agcoNatboaaafi Jocts arulis& faxofis [Garhgues di<!^is] fecus fpcoim illam fef- L'*'^ f
qnfanilBare Moofiidio iaSBtm^ q/A Rontignaiiamimr; incujus uucibus &rupium commillu- '
iBneqiieDsaiikuKtt prape Bwilan.
4. CbtmMrit Istifclia mintr Ouf Trii iKmHii lt^B»mimJ,^ Ckmuwimrimr firipnrimtt .
C B. latfoha fior, rubtlk Gcr. # . i~ r~r" j.
C''"/: „ , ■ If
Breviora hmc anguftioraq, oaullo limt fblia, guaiia CHamariridis primo in loco (Jefcricti: fiara \
paandininoresj f45p«r«triangula & mucnMiata eoam mbora: (cmen minus. In flonbu» lumma '
«anetas : licet f«ri omnes hmbnc.viUos iopra ftamina coeraleos obtincant, infra ver6, ut ih modo ■
difta, luteos. £x lus pancai dimiaxat adaottTitadns : nam omnes, ifiquit, valde difiicit& i
BW™ oHiiniMtM, modo JaiMpanBMi telnlylii^
s. OdonM cft flixe« deoifinn icfiedi petalis noiimhil pmpon^^
ivids. ' i
Flos quO(.lammoilo rubet, interdum diluriori & pjavi quadam nibsdinc vclutiquc carneo co- ]
lorc^prxfertimpctalii lurredis: Villoix fimbnx iiipcnor pars albicat, inferior lutea efL £ft a» 1
tem aut odcmius aut inodorus; Huum omnium ftamina cocrulca.
4. FlOs maior, pallefcens, nonnunquam exalbidus: pecabs furre^ in atnq, abipfo ibdm e£-
. ortu purporaloentibus lineb nocatis, deorfiim infiexis in paflelicente CiAidii» in albicaote viridN
bni: paUdcem iien Oxyacancbc TdB>iii fioris odonm pncfoi aniMibair: aberiw ^asi
5. Solofloris colorc fLivcfccntc, furrciais per.ilis purptirafccntibus virgiilis radiaris propehdcntibus
vclnigncantc vel liiluti purpuri in nftdio notaus, a quarta dL-Fert. O.ioratus hujiisetiam clt fioi.
Summa pc^rro huius £c quarta: alba limt.
Nafcuncur omncsinnudis 6c apertis collibus Pannonia: & AuftrLr, V.Cluf Cxtcrum tam in-
fignem varietatem ex (emine detsduofponccgigpinonelldutM^ inquitCluflus: infinttimi ci go
variaie pofinnt, & novx quocannii exieiiitoe laeo variecatei tMnieri. Miniis reOd etgo 4 Cfi.
'pro«amAiilpeciBbu$j)onunQir. Ninidnisenim^ecienim» filwfpeciediiyngiiicancederami^
A pcncedencibusiiAciadio^ necfidiis, neq, floris figuri differt, proinde nec fpecie.
ChMMtrit Utifthtt mmtr 6. Qu£ Irit humUu Utifditt tmmr ttHcrnnM J. 11. Coam.fore <>i>j v!e!i>
idUbCB,
chtT'
Cujus^peta
ufq,adextrer _ ^ ^ ^ , ^ ^
aiba flamina tegunt ex palbdo aU>clcuntj fu^^itb <X9&» pailj|[la Sial^ drn «mun mmebob^
■iMOtepBiputafccniibMiiadiii aiperfa«
Cirai
Digitized by Google
11 88 HiSTORiA Plantarum.
. CiTca Budam in Pannonia Mu:(ij: finitinu eruta fiiit. Cl.itlo cni.fit.i brcvcni .idmcxJum caulcm,
• ^ tcinf)- Jiguoi (in>r.i terr,iin cniMior.tcm habuit, ci:i jnici-.cr^int lv;ii jlorcs. '
Nec ina«& l^ieck di^re cciileiuk i-cliqiueChamrindum Tancutes a iemine orUrj quas ddoi*
Ihc Ghfiai Kpaiiio«oteva^ nooo, ded^
1
• I
Hujus flori tri.i petala deorfum inflcxa v.irils radiis ex n.nlliilo p-.irpi:r.ifccntilM|,%b ikio ftu (i;ni 8c
in Utcr.a Iparlis limt difhii(fta, jier or.iscujni tciiui quooam ccrralco colo:-e .TTpcrfl : fimbria me-
dium foluiin ;id mflcxionem ulc;iu; ociii;uns multis viJlis conl^jt, qu.i b:frrto folio mtcgunttir flavfa^
reiiqiu parte dilute caenilcis : pcula gibba illaui £c ligulam tegencia coloris lunt ex coeruleo can*
dkaacis, qui in cofta 9t drif pAulb ucuratior : tema fc(e anolientfa feba cx cocruleo tMhm ab
ino aiigulla^&inultispurpu;-ci$ venis in laccra cxcuircntibus pnedha, qni Tero in lattim expandua-
tnr puipuralcentibus macutis alperia iam. Fk>n fuccedebat longbioiifaiiii trianj|;ulare capat;
Flonm cum aliis Cbamadridibiis dedic Aprili, nulti odoiis gratii oommendalnlem.
Chamxiris latif. minor 8. Cluf. florepurpureo flavefcente C.JJ. Iris humilis latif. minor, Qofe
vario, e)i;s iolu» v.iKlc inciirvis J. B.
Chamxins l.inh mnor 9. CUf. Clumxiris florc p.iliidc lutco C. B. An Iris humilis latiK floro
pallido, albicante vario J. U.
Chamzirs latif.minor 10. diif. Ch, minor florc purporeo C. R. Iris humilis latif. mtnorftere
rario violaceo J.B,
Cbamcirit lacifblia minor 1 1. Clmf. Ch. canijinii» venb variisdiftinfta C. B, Iii>liiianlitlatifi
nniior Aoro
Taiio, ibliis eiustnflexiseandicantifaus
Harum defaipciones omiilmus, i Cluffi kfttr, fUnt, rtmr, fi quis eas defiderac, pet;n(^..i<. O jni
enim hufufinodi v.irietacum numenis ( novb quotannb i lemtne fito fubnafccnnbus) cerrjs & lie-
finitus non lir, infimtum ellic firigulas pcrfcqui, ik. li id .iggrcdcrcmur, Dlant.iri:tn hirtojuin im-
mcnfuni ciiidcin exciefcerct, ncc Elcphantinii \ oluminibus poiiet comprcnendi Verum ccrtus &
dcfimtuscilj uc fx-pii:;. divinius, in rerum rutuj.i ipccienim muDann» uiiaMt aMtiooe fapnc
udg^diemj uc credi par dl, coolhns & mimucabiiis.
4k CiinM«fr/f /9^tew CBi JMiaiMr/iM Dod Cl^^
M4f
\ . (f. Irides anguflifeli€.
S. M TnaafitAM CluC Tr^Jitiiii*, filik hti^fimit, jhv J, K 0^
«M CE ^ .
E celfionim auc alcius aflurgentium genere eft hzc, folia habens reliquis quas confiiexerat Cfa-
fit.s, tnuko longiora, bicubicaba videlicct, modia; incer latifbliam& .inpiiftifbliam laticunjnis, unci.irn
lcilicst lar.i, rehqu.irum Iridum foliis m.igis viridia, non ramcn fplcndcntia utXyndis: CauUmhA-
bcbac mter foha prodeuntcm, qtiinquc pcdcs longum, vcl ctiam longiorcm, ronmduni, firmum, li-
CCt DOQ Taldc ctaiEimj nodo^f & aiiguoc brevioribusfolits prxdicum, in cujus fummo bini 8c ccr-
« fhtt, i tmlfak pwdenntetj pceJis finoofi^ Iridis bulbofz f]avo fk>re fionbus fbrmi non difltmi-
ks, autei ooloos. guonim tiia majora vedas^temun vaU^ reflexa, & ib iocumbencia cria aK» mi-
twn, alata, ligolam flavam tegenna; cria reliqaa i lateribni majofum prodeantia, aflurgcbant inp
ftar ukxura qux in Iridibus bulbofis conf^nduntnr, faificbimaae mDcranBm habebant. Fbribus Cm>
oefleiunt trigona ea^ita, in fmgulis l.iteribus seinini ooftl five nervD fecondum longjtudinem
emincnte, non diflimilu cipitlbih Iriiib anguftiroliz majoris, fimilibus cciamTiNeiMifnr fleu. SsJiMx
digicaUscralficuduiis, nigncans & nodoia, mflar radicis anguflifoliarum.
1. irii frttm^ mp^^alta fi>i»fttnlf C B. ttM^tlis Miebt^tUatfit /^miaiua J. 13. ««^«jf*-
Multa psofeit .^/w^kmgij rigida; .moiftiocaSc nlgrioM quim Tripolitana, m.r comprefia ve}
confrada ingramm teon&piqineodoremTpinint, propenwdum uc^atulz fbmda: folia, minusumei)
graveolentem : inter qwe Ci«Mr/ teretes oblongi Sc cubitates,' incerdnm ctiam longiores oxfurgunc,
?ti,ituor aut nuinriuc fiores cx v.iginrlis I.ucralibus promentes, Iridis bulboli vcdTcoloris floribuj
orma non aamoaum dilTimilcs, coloic c^':ulco l.ituratiore pratditos: quibus lucccdunt oblonga c^-
pta trigon.i, !ui>i u)'i, multo hrmior.i, magilquc cjrtil.iginofa qu.im hnfoharum Iridum, us paria
quz m Tnpolicana, angulis ctiam eraincntibus & quodaramodo gcmtnis, quz dciii/ccntes jtmm
mqilici ftrie digelhim, aliquanculum compreflum & anguioium, oflezque duricia, iubrufciccnce
njiembrana te^m oflendunc. Raditti c^liquz, longz, nodofz, graciiiores quiun in latifblu« Tri-
pohcanx radicibus xqualis, foris nigncances, intus candicmtes aut pallefbentes, (apore aaijScfiv'
ado, mukas longiifeue fibras fpargcntes. Inreniur ctiam niis non g^veoknnbus.
JaGeaaaniftficHunganain pratismvenitir> - < ^
Digitized by Coogle
Lib. XXL - Htr^ UMfts afjmbiu* i i8p '
I ' — j ' 1 I -- f-
Irii fratenftt an^uftiftlia f^tulj .i/f/or C. B. ttniiifolia rnajor fiore citrulta <^ firiatt, an-
gm^iftUa X. Cltifi» J. E Mguptf. muur fivt Fsmmufa vtificolw Ciufit Puk. Irit fjlviSru
Uftmimt Ger. • .
CUf.
CiAmi^ ioierdum ctiam loneikMR» fali» habec^ «dfflodiun angafta» niniad dig^ (he iemuncb
lamulinem non excedencia, viridu. non umen ipleadaicia, imml pwte lBllcranar.i, infimi vcr6,
qua lub tcrra latent, purpurarcenda, nullo iner»» odore, t J-Brahuio oleraceum quU rctlolent.3
Omlts habcc lelquicubitalcs, nonnunquam bicuoit.nles .lut ampliores, rcctos, tcrotes, fimio^ licet intus •
cavos, Reniculjcos, viniici, fimimo falheio in bmos .lut cernos ramulos divilbi, (juoium lingulism-
iidciK /.'^rr/, Irulii buJb. vcrlic Licir. Horibus tonii.i limilas, odorati, ciuoruin terna peraLi
deorlum intlexa, inhuid [urte, & quateniis biHiio .ilacoquc tolio ligulam occulcnte teguncur, furt'o
colore lunt, reliqu.i vcro parte ( qux in nonnullis brcvior &: iatior efl) in aliis obloiigior&angiu-
ftiar^ nunc candicance, modo purpurco lcu violaceo «olorc, yenis /aturatpre putpura nitentiDus
per nlii kmginKlinem & latituilinem cxcurrcntibus, & Hmbrii Are fiiperciUo carencia : cria fiir-
lam ered» aaguftiora Qm, & cum bifidis illis exalbidas bgutas cegentibus, purputci fatuH fivc vio.
lacei (unr cimra. Breves delnde (iiocedunt filifug ftre capita triangula, brcvioi-a cuam in prsrce^ i
tlcnte, netjue adeo mucron.ita, neque gcmini coJl.i cmincnce prardita, qua: pcr matiint.itcm '
cantem coioren} concrahunc & delulcunc Stmttn iiu^uale^ angulofuin, nonniiui comprcllum 5c j
.^nn.n. n(mri.iantia. Mm^» tMgP) teaau^ Aiia^ «MkinlA iaftar fiipariQrii. ftm Amia.^ Mii«;t«M jm». |
dita.
CluHus in pratisiioaaDlfiiKlocitpiaBB&fibiBAnfhicfcUiigukeam . i
apud igliun nde. ' . i
Clulius Iridis angpftifelix iecundx (peckm alteram meminic, eiufque iconem dat, (ed nuUam VMMfc
addic ddcnpaonem. Hanc C Bauhinus. Iridero prateoiem anguftifbliam liumiliofema|ipdlar«
apudquehireUauaSynonymavide. , . -
Inscuididii iixifai» aogMftifoIia LiA. ab hac nuiaiiter quim floni ookve difiene videBa-. /m <mf«l}if.
Iris an^ufiifiUa v;ari:ima majfr
Irii mantima l^aThancnfn Gcr.
Ex rtik* nodola mulu producit folui, hrma, longiora quani prjcccdcns, & p<ioris fbliis m^gpi
aOgpifta, &tuhique viridicate praxlica, nonnihil ctiam Taetida ; incer qu.t cubicalis aiTiirKit camlu,^
Tom, aliquot Korcs proferens Secuadz floribus lon^ores, 8c Prunz pzri^ iinuks, iedlongc latura-
aore purpuni & quafi tiigri przdicos : quibus (iiccedunc tofita, prinuc capitibus pzne fimilia. ft-
mmt etiam (imili pkna. Rniix, uc di&um, nodpGu Am, foris nlgra, minimi digiii craflituduiej
incerna partc ex albo flavclccns, antrorfiim & tn Utera progredicm, aliarum anguftifbliarum Iri-
duminflar, Sttandcm vcluti la orbcm fcfc fi^argcns, ( cuad oimiibiis Iridibus communccll) miJui
libris donata gracilibiis, Av.vu, Uncxi, lcnris laincn trdctuooncunuabus, quarum anccitores £c uo-,
.VeUx craflSorcs, niolliort;. ilk: i-aiidiJr.
Ab hic inihi non divcrla Ipccic vidcoir. , .
tr» migKftifolM marisima mimr C B. Mpifiif. miur Clufii ^usrt» J. B.
Clmf.
Flneoedeote hundBor ei^ fMm pauU& ounacibiB aoBtAioribm, atqiie etiam dilutioribus.
Ptfanc camea flarifaia &iiniiorifaui( cmni nmflis. NifiKnr «ccamque Hoc genus Hiipaniz &
5. Irit angufiifoli.1 hortenfi 'jtrfuolor^ CB '*fg>4^' /mtM&Mff T^hot fiUk ItSm & ftf^
fnreii vemi variii J. B. «ngmfif. 5. CluC
Cluf.
Nec&liocum fi>rma, nec radicibus multum difet ^ nujore marina, nifi quod £c>lia habere mn
- Tideamrcam atra viriditaCc pra.>dita : fiortt cciam plmim^ differunc ; nam tria fona IntTefta pur*
nurei (unt coloris & viobcei} nia ?Br6 reilexa & terram fpedancia pflu]|6 latiora fiuiCf & multii
b^eis purpureilque venis, ahemalim permixns, ab ipfib (blii ungue exotienabasj-atqae ficundtbn
lon^nidinem 6c in latcra fe fp,irgentibu5 gratifumam varictaccm efliciunt
Florct cum manna, fcnus pnmi, Jimio videlicct mcnfc : Semcn manintaccm atquirit Scptgm-
jhris tnitb.
Hat» nurisimie varittateni fuifii fmffiffr, a femme JcciJuo in hortii tnatam.
6. hit gramtmts tm firmit futmimt ftli» J. Bt £w mpifi^. fnmnm rMmt mt/ir & mim
C.B. mip^.LOa£ CSimimttmmfili*<jae,
y.B.
£ nim inq^ora, tenoiore 8c gradEore qoin czteramm Udum, nodosi, nigro cottice (eftl,
obliqui, brevi tcrapore magnum ccfpitcm occupante, ut cum difficulutc crui qucat, caulei palma-
res f uni j)edilcs, alteri vixdodrant.ilcs Cluf.'] tcnues lurriguntiir. Flos anunius e fub|ccto u/jcf,
fex profundis fiilcis totulcmquc acutisporcis exarato, cmic.it, novcm pct.iiis aharuin moic conftans,
fed multiim diveriis; nam tria cxtima rep.mda extrenu ori albis vioiaceilijuc ilnis obliqins \ ariita
funt, inde concuidius folium quaji ex ilthmo eludatutn p.iulatim latcfcit, psirpuralccns in latcri-
bun» nuUi ip medio hirltita limbna. cojus locum fupplet linca lata lutca, i^riis jHirpurcis pidaj
on citnnfiffif cdpqfidein oofta ex Lteo Tirdcic Hiicc incumbunt iinuiiter repanda tria tfla bl>
fidafblii^ qox ia nwio qnidem i TioU puijwifeui^ abuecibusautcm i diluto nibot« fimi cine>
Digitized by Google
I
r •
'l
1
HlSTORlA PlANTARUM.
'», ' — ' rca funt, quilws avcrti parti; appnniunmr {l.iniin.i i.tciuf(:u|jj ailtrata, coloris ferruginei ; hifce al-
• tcmo pofitu intcr)cita lunt tria rcliqiiis niinorj duplOj colore violacco, ncotinuam m fiimmo rcli-
l| qiunim more cosuntia, (cd apidbus convolucis h ic mviccm difllita. Odor nobis gratus Prunorum,
I Cluffo Armcniaci niali. Succedunc capita liiblonga 8c turgida, vaUc emincnobus colhs pra-
■ fjrittaitt. ^"^Clolius du.is hujws difFcrentias dcprchendit : Unam pcdah intcrdum altitudinc, caule tcrcti, bmos
' aut tcmos plerunque florcs gcftante : Alcerum caule vix dodrantali, unicum magnacx parte llorem
I ^ tClTl
LxM. Provcnic in pr.icis Vienn.-c Auftrix vicinis, ad r.idiccs montiuui fitis. Huic folia hycme accrel-
cunc, funcque tenuia, anguila valdc, non rigida, fed mollia, 6: lupcnoribus dilutius vu^cntia.
A 7- Xnh Ger. Xjrh fivt SfMul* ftetiJa Park. Sfatnlit fvttiJa, fJrrifout Xjrrit J.B. Xjf-
ris I. fivt GhdtilMt fmdtu C. B. ^&tlnhtng «Dlabbon, o? «OlabtPpn.
f. B.
R»ifx inairva Dod. in novellis plantis ronmda, & vcluti bulbi aut ccpac alicujus caput, h tm
fibrx dcpendenc cralliufoJx, vetenbLs & multoi-um annorum plancis multx, Iong.T, gcniculatar, libi
' im-iceni iniplicatx, magnum vcluti ccfpitem conlhtuentcs, denique ut forma ir.i & acnnionii in«
tenfa ad Iridem accedit. Tnlia niulta cubicalia & (elquiaibitalia, m culcratum mucronem deltnunr,
angufliora quini vulgaris Iridis, acro virore fplendentia,foecidum cimicum odorem attritu obolentia :
; . intcr li^c cauks phircs, glabri, cralHtic mcdiocri, pcr media folia re^ afliirgunt, quorum Iinguli ca-
naliculato calici iniidcntcm rerunt florcmlridis, lcd mmorem, novcm foliis conftantcm, quorum
tiibus repandis ex purpura obfoleta albicantibiis, virgatis, nulla" Hmbria villola donacis, terna modico
intei vallo impolita, luliginolb colore, biiida, ligulas concolorts occultantia : reliqua tria modice
eictta, ab cxorcii ad m^ium ulque circitcr fufca, dcii>de ex albido Icviter purpurafcenru. i-lon-
biis liicccdunt fili<[»^ oblong.T, vel (ut ait Cordus) Iriiljs lylv. fimiles utriculi, ied paullo majorcs
8c ti iquetri, qu.T; pcr matuncaccm Pjconiz inftar dchifccntcs ftinen oftcndunt roomdum rubram, mi-
nons Pifi magnitudinc, gulhi fcr\ido. ,
Ad fepes 6c in dumeos apud nos pro\'emt, led ranus. Oblervavimus cum Lobelio « ad Iitorcos
raarisaggercs: Paffim Monfpelii iocb fimilibus invenitur.
ViTtt. Ea v; & acrimoiua prxdka cft radix; tametfi Comlam aut cimices olcac, ut .contra cipitis vul-
neja Diofc. tcfte, faciat 8c frafturas, ediicat aculcos 6c omne telum extrahac citra dolorem : admix-
I 1 . ta floris ams tcrtia parte, radicisCaiUurii quinta 8t rticUc lanct tumorcs 8c inflammationes cum
' accto inipofita. Radix ciot paflb cohmla bibcmr ad convulla, rupta, coxcndicum dolores, luina:
• flillicidia 8c alia profluvia. * Semen ad ctcndam urinam cfficauffimum eft trium obolomm ponderc
m vmo potum : Idcm 8c licncm ablumit cum accto pomm.
j \ ' Lohtl. Ad alvi pro,*luvia bibitur non fecus ac Rnabarbarum 8c Alirum : vcntns fluorcs mate-
) I riarn per urinam dcducendo 6c avertcndo fiipprimit Cxterum opilionibus Cc rufticorum plcbi in
'. \ prrfcitura Somerfeti AngUi huju* radids decodhim aut enam infiilum purgationes Indis modo
'Wohtur. , . y-rir
Ifi omni alvi profluvio nolimus experiri hanc fervidam radiccm, inqm't J. Bauhinus fort^ poilet
, ^ . tolerari u(us In profluvio alvi pituitofo.
Hujus radiccs maxim.irum funt virium in Scropluilis intus lumptx. T>. Netdbam.
Pulvis radicum exficatarum in hj-ftcrica paftiooc, orthopnoea Cc hj-pochondn.icis aftcrftibus uti-
liftlniuscft. D.hcwli.
8. Iris tttbtrof* C.B. Gcr. P*i lc tuhtri{a Btigtmim J. tt
Fdia illi tria aut quacuor, felquipcdalia 6c longiora, angufta, ftriata, qiudianguLi, cuin priiiio
i enmipunt rigid.i, vcruni poftquam iii )uftam longitiidincm cxcrcvcrmc, mfirmiora 8c terram vcrsus
icclinata, in acutos nuicroncsdciincnna, colorc glauco, ad cxortum gracilia, fic duobiis tribiKvcfb-
liolis lcii (quamis incmbranacci> obvoluta : intcr qux cxurgic rWw pedalts aiic alcior, gractlis, teres,
ftriatus, duob«s foliis .inac ci ailnalccntibus, 8c fimibus (ius cum amplcxis Sc involventibiis ab imo
adfummiim fcrc In fummo autemnodi duo obfcrvabiles fimt libi inviccm proximi, cquibus to-
■' tidcm folia membranacca acuta, carinata exeunt, altcram fuperius Sc anguftius, altcmm infcrius 6c
latius, ti:m folium (iipenus, tum fertm tpfum antcquam apcntur inclutlens & occultans, Flons pe-
tala cxtima tna vci (us tcrram valdc rcflcxa, (upina pane nigiicant mollitie 8c fplendorc pannum
nignim hoIofcrti.cum rcfcrencia : «s inctimbcnru tna crigunnir m.igis quam in aliis indibus, 8: in
duas aaitas lacmias aunadas imit.iiitcs profundc dilfccancur : tria reliaua in aliis crigi 8c fiipra flo-
lem efFcrn (bhta, brcvilEma (unt 6c peranguft i, ut fbliorum potius mdimcnta t!u,:i7i fblia g«iuma
cenlen mcrcanmr. Qmniuni, cxccptis apicibus cxtimoir.m, color paIliJi:s aut herbaccus, m*grore
Suodam diliit(» obiter tinftus. Flon liibeft vafcuhim fcmiiialc oblorrgum tcrcmildilum qwoA florc
llaplo grandcfcit, 8: obgravicatcm (ium 8c pediaih inKrmicntem dcorli;nidcpcndet, limina con-
rincns rotumla, aibicaiici.t. Radi.x tubcrofa, v.iric dcpatta, cfix in plura ince.'tiuui nibcra, veluc to-
ndeni digitos ab uno fraflulo cxainccs, excrefdc. •
t^tm. Oritur in Oricncalibus regiombus 8c m Avabia.
C A P.
Google
Lib.XXL . ^ Herhii hiSofu i^jinHms,
' cap. n.
Dt UBrffbtdat: '
|- Uiafphodelus di^A cft hzc pUott a floM li^ Sccadice AfpbodelL
Ad unum vel diios cubitos excrcfcir, cMu!e tenui (ed rigido, tereri, cavo, I.xvi, abi^» filiilj in fura-
tno in aliouoc rjmos dm(b; r4i/;« nbrola, gfandulis appciilis donau, Alphoiieh radicum zmuLif
f multi, oolonga', ab uno capitc dclccndunt ] foris ln:\c.i, iiitus alba, lapoic liibdulci. E glanda*
arum anncxu librx quxdam crafiiores lerpunc, quibus in plures plantas mulciphcantur. Foim ei
iunc numerola, Pom aut AfphodeU, longa, cannau, ftriolis pcr longum donata. FUres odore pUnft
4c formi Lahij fed colore penitus laceob Poi> llores ( inquic Dodotmis) cradatj criangMiate» ^gwa»
lar (iliqux, ii» quibus ftmm niginun Sc iplendcn». Pxoniz pauil6 muius.
Flor^ cum Lilio purporco inaionbi te pauilo ance, Ldia candida praxedens. In Ungaria maxi^
ifA oopii fpcntB oaloenteinj in loaldi luiguioils pratis, noo procul ab oppido municiiGinb Nimiti'
t, LilUff/LeJelitt fbentcc" P.irk. Ulitm rtdict AffbcJtU fhmieeim, h^Jt r.ir,.j.,);''pl«)Je!Mf quiiuf-
Jmk^B^L^m Tidmm Afgbtdili t*Mct C & UUim amkdktjm» gUmimm Ger. c||C
Nota admoduni abiimilis efthzc plantae pnecedenti, ied in nngalii|Mit3»l injDr. JbNfoquiMa
oonflmilita glamiulis obloaptfibcoaiiBnt flnuno£i* alba, guitu proj>cmodum fatuo: Cmm. di<
£ti craiOtudinej duos cubitoldUf ft mt\ar, fiftolofiis, encMis, cu|us talligium In aliquot alas divi-
tur mapra, cirituu, latioraquim Iutci : /sw in caulium rnnmalterotantomaiQrsi, Lilia-
Ccts pares, colorc tniliorc n;bent mtrmietus, latcj linei pcr nicdiuni decurrentc ad ungucs ulquc to-
■os luteos ; cxtrinlccus folia ad luteum magis devergunt.
De loooubi fpomc exit nihil invcnio apud Bounicos qiu dc co fcnpieruac; Q\m^ lcmen apud
ipln oon protuleric quot;[uot e-jm col icnmt confendunt; non dubico camcn quin loco iuonauli
producat. &idicibut aded ie mulaphcat U fropag^t, uc ob id bonuUms nunu8aco^tiB£c gra<
tusiit
Ob floMitiiiiMii Anttcat dkm dnaaiei aoii iaq^
Cap; HL , . ' y
De AfpkM,
ASphodelon didnm volnnt quifi miJvMt iiJ ibi ift mm^m nntm mUU, d mtrtmnm emAg»
fiermn eimrt. Etsmm in twnul» Veteres Aiphodehun fcrebant, ne deeilet abus roortub, uc
Porphyrius in (|uodam eBwnnmuCB fitipcum reBquit, ubi tumuluin his verbis indiwi^
nht^ptimtJ^it i§ 'Af^iAlm mxWKm» «M» J * i*« Furis ^mJtm Mdvmm Aff^Mtltimqut
habeo, imui ■vcrh m^rtuum elauJi. •
Aiphodcii QOUE iiinc udicei>muicu cuixribus uno capice dcpcndencibus conftances, ilores fteUao^
I. J§iMm imtjer ramefus fltrt slie ] B. rn.,, r aii,m rmmfm Virfc. Mmttmfimmm CK'
rmmfm Ger. €1^ gceot iOl^te b^^rtl ^(ptjoHd.
duf
Muka babec oblooga fitiM, angpftaytriaaBik fic veloti cannat^ fun£pia & leaci, aiacfoaata:
«Mfa» Rxundum, brvem. bioobicakm !nten&m> in nuiiDlos fopern^ n lum, qnem
liitfum vcrgcndo exomanc midti, ftellin /Ji-rcj, coloris intus albi, foris vcri ncrvo purpurafcencc
iihguLt folia (eamdijm longiniciincm quali dilhngucntc ( ut Ornithogali flos vireiccnte line^i dilVin-
duscft) fcx rtamuiibus medium occupantibus. 5o*oiJuruni, lii^noi.iiii, rugoluin, acrum Hguri
tricjuetra, capituio orbiculari fcic, icd tiibus cminentionbus collis pr.i-dito, & ex vindi purpmatccnte
continctiir, ^uod illo per maturiutem dehilcentc cadic. Florct pcr fjartcs, ut verc dicit Theoplira-
ftusj & tncipic ab imis. Radices lia uno capice numcroia; exeunCj oblongiei exiguis Napn fimiie^
ied infecion iede eiaflfan^ «Bqae in fibm ttefincnms ficci pleaa can<feimHi, iognn tt aak'
gptftik ^ •
Iftins (iii^ Ctnfi») ladioei videie ineimni,dam Ol^ppone Hiipalim profki(cerer,aracro enif
cas, qux io3. aut plures. ab oodem capirc nendcntes, eoiqueaailos admodum napix haberentjUe.
59. aut anu)hu» hbrai tocam plancam pendillb putcm. lcaque nihil nurum ii PliniuSj 80. (imul «cer>
vaa» iiepift talbii refinfc
t • ' I i i i i a No»
Digilizeci by Google
I ipz
HlSTORlA PlAWTARUM,
«J 0 Nos in montibus Mdfinx itnminentibus attiue euara in coUibus lixolis agri MonlpeIiea& ofafas-
i Vit^ vavimos. I^xtt Mardo Bc ^rili iU lioi Attunu» Ct^
I ^iodelut Autuninalis Cmm.
a. 4HMm Mmwmrm^fm C & Park. i)M;<r aKmm»rm»fig J.Bi«m mm^ Gor.
». CluC
' Pi iccicnti omnino limiLs eft, cxccptis fW«, qiuunicus eft. oeque lurculoliB, & fi»e, qui ook.
nino albus: ]]lini«liamr«foji(»adiii«iamiin^^ In SialM dcn SfiacnlM «fiU lAfi^
vavimus.
A^hMm fmfmrtftau fiJiu macuUiu C. B. <»">/•"- ««"ko Ptflc. /ff nimre Gct.
fVim nnflr prrtnr mii irm timh frhj^'* ""J"' ■^rirwm piiroiAiiriiicri
dentalemj non fpedondiverfim aifcitramnr.
' ■ • ^/^Wf/«w«iM»»» Clul^ hifl. app. Gcr.eraaa »«w^^
I
finpiik petaiis infiemi & eatniid treai
florcs*
Julii initio flores proferre inci]»t, quum raiiqitt ||Enm 6m abfeGBnHb I|pene fifift
£c nova denu6 acquuit circa Aprilit initiuai. ♦
A. AjhbMus Itumt Ger. J.JBb lntmt mimr pvt H^mU ntut Park. lutmi & fart •
« 1-
Ita^u^ ih uatecipiw multx nafcuntur, longi ennioieiqttim A&hod. alhi im)oris« color» lutep
ntiedkx, expon«ait per tnnTTCiiiim fib« le propagaacei. Cyfa frliMkTfrjwlk aut «Uo^ £n0ir
urtSj 3 medio ad fumnnun jbHfcn Aiphoocfaj ao imo indpieaoo fnooowe le aperiendbni «natij
ki Iticeis, qaos exapiunt pericarpLi rotunda, fem» nigrum fcc triquctram concincntia. Folia
porro anguita, rcluti angulofa uttriquetrafei^videaiKur, hftuloia, coIofc glauco prxdita, aradicc
iatis nunwfouoriuntur, 8c caulem«iatt«dflDieinqpecnb^ B^tidbBi
' I untUque difftilis mnkiun k propagat.
«
t»m& In infula ad pwwwuieiium Pachynum & alibi in Sicilia
AjlBliodebttknnsiiiflm Gir. hukcadem /|pecie»videtwv
• - f . .lyiiidfchi JknmmlRi C & ^iiwwifr jfarmy Cam.
• « ...
' cap. nr,
Ue PkalaMgh.
PHalangium ficdidMmcft Galcno 8. SimpL facuk. qu6d demorfiiaPiialaagiis CAraoeli
neie J auMyBev : cni m & Pliiuo £ vr« f*Ht ^Aelauii^
AbA^liodebiadktbaiflMB&difofe
I. nalanimmf!,,: uin J. B. AS«br^iam Park. Mdi^fimmiflm CluC mtif»fm C K
Pi>4/r yi»f«j«or«w Ger. emac ^St)KPkDQ2t.
Quina vd iena producebat [ Cluiio ] /Wm^ carinaUL iatis firma, lurreda, vlridia, fumma paite ,
inucronata, infcmi ielc mvioem ampledenna inftaraliorum fhakngiorum : inter qux prodibec
c»ir/tf pec),ilbaut amplior, viri^ teres, firouHb fummo raftiglo inter fingularcs appendiceadenosaut
- apicibus dooata, oblongioie ((raciii in uiedio ftylo, ut coinmo3iuj mea opuuonc
oomparari poffc non viacjnniqnem parvo Lllio alba Flflcibus Ciccedeibant trigona capirula, fu-
Icum ftmm & inxqvialc continentia. KaJiat in mulcafc cr^Oaf» candidas & kici^ nbras, aiiorum
PhaUngionim radiabu$nondi<fimilesd»Ty^^ . , _ , .
to Alpibus AUobrogicis prop^ maximum Carthuhan&niin comouum voDK onwr. J. Sanbinitt
il^eritfkireiitemJunioinpraustnoatbSettimifiMrmii Co*
iievKcumede^iiiiBome»«r& «r.->^w** -...r- ,i
Digitized by Google
S. ThdlM^nm puUimmmrmtAm J.E fmmfim mttm^tm C B. nm rmmfm» v»^sre
J. B. ■ . ; ... . .r
F#/w c(l PhAlaneio ramo(b pzn^ nmilibuj, latioribus paullo : ceMle eodeiq, iipii t$taoSks>, jfh
fihits pauilo nia)onDu$, albis, muTciSj & Ipicani rcprxfaicantibus : rucccdunc CMfkaU ^*'^"'^^ ia
quibus ftimn* i-omnda.
Duplicein hujus fpedem fiuat C Bauhiaiii^ tnaiacem foUo Ipogiore & latiofe, (emioe majore;
BcikeFainiii<]uaomniaiaiiiora: Ctufiutadmaueriosnieiiuiikj cujus folialong^ ampliora. lon-
|;iora & craffiora quim fH>cdiMa»^«*ite«iMa jpiitopnweriorj, yi.gc floro ioogiore fpaao aE»
inTioem diftantes piufoaUii; Boafeh» oniiiBi finttMiMiB prjfiiiMMinii» TaiiBtttei. Reperiuntur
" ~ NosiniiMtteSalartpnpeGeBemiififcdolmiMa^
3. Hdmjim fm» pnmmfim CR J;R PfafiiifMiii rm^ak Piiie.deB.
£ raiKe perenni Hbris creAdadis, candidis, iubdaldbus, glutinofls compoiTc.i cauUi (urgic iingu-
laris, lotH», ic^t terei, ieiqiiieufaiGiii^ auius vaaoi in ramtuos aliquoc fliceflens, flerts iuihnec m-
qoentes fteUaeos, emacdito candm Iw coonicno^ qdbus pcncaipia globoia kccedanc,.uiii
-capitalii «inialia, per ■ni'1'Ti'flf ■ff in crei partes dehiiceotu, /mwM (uc vult Dodonzus) mffo,
kti Mdanmii, non petifnfe Caaien aqgMlolo, refeta : A&t nanuQea, porraoeis teiiuiari)» .aa|it
^nijcarinata, pede aliquadbloQi^oia, acidamcDbitali^ Ibdai k tadaoeeiMta ai cenaai iC'
panda pariim attolluntur. ^ ^ •" \ ^
circi Francofurtum ad Mimuin, BafleoqiGeaorani 8c aBii 10 Gennani^ n ooBn
montoiis, 6c cncctis copiosc oricur.
4. f A^twgiww CntM Salmmfii Wi. Ger. ji^bMm f«it- #>^i CB. mmr filtM ^uhfi
J.B. eSmmimJhm t^iAf» Itek
Ezfi£i&i^ialangil <ciil totapbMa latiifinilii) fiafiafo/, roedio^iter ^ral&, aoHmdofiK
CXttno capite numerofis fcJia promit muka, aneufta, rotundamii» ftc&ttgfiftglqHb nw aatqjnB-
tnor pncia^ -longa, [ in culu plojj u cciaro aiito longiora ] in acamen deuneatia: « qoonim loo-
dio fex auc plures cadem radicc alTLirgmit caulet, cufiules, ramoh, quos fine ordine nalccntes fl^
pant fimi, tapcrioribusfimiles, fed minores, colorc laclco, linci terruginei [ CluiiO purpuxalcen»].
owunquodqiie pctalum (ecundum longituduiem percurrcnte, fiammibus m niedjo ladas, tfkti fct-
flMtHaafttliaBndbufc y^faiki faboduntur tnquccra ferc, nigrutn, trianguUun n^ofiun «lau-
fiicaaipoilklnidofii%nAieiaMnverabMa(Bliati^ opfidun &aonaia. €»»4» Sslt-Lniii
LobSa^.vulgibi^ChawtCopioiipraNaiL NalataroiwividmattCwip^ pT'^''-
De ffeiul»-fhakiigu.
I. fhdmemm Ktrgimtmm TraJeftmHi Gor. enac. E^mntrmmVkgmmum Trmbftmi Fad£
yutL JSmm fiv* Molj rirgmimmm CBl app. 9iegiiiian Jttiittx4imft,
Pati. '
Radite fibrdCi, lone^ lateqne fub tcrra repcnte hic illic folim protrudic, cx cinereo riridia^
bina auc tcma ilmd, raiius plura, ima psme le mutuo compfedrcntia, longa &: quali gra-
1, angufta. c latiorc pnncipio in acutum mucronejnjenlim iklmejitja, per margines
BWf nervou, catliculos fuperantu. CsniUitlm uny foln cxlurgu palmaris, rigitlji.lcu-
&. a|tflliffl'**"j fitB» ad iingula genicuk iingiilis eum ampledcntibus vefhnu, c quorum iinubos
'nmminNi3an eienab Ouus uftigium b duo plerunque So&i dilbedit, Cypni Kri in modain{
inter qux fl»rii emetoant plnrimi vebc in nmbeUa, ad vigind interdtun, ciipecdi, latiiaouili, pot^
puro-camlco lituro cSore iin«, calioe Tirenie trtfiifiopaiiter ameqoam agenanair indofi, & ex
E
tcnuibus i^edicdlb pcnduU, qui florc lc expUcaieindpipoBB ptodi^fla^ £idi , Mttbnm
florcm ocaipat umbo five capitulum, Ihminulis 1« nibentibus, plomohs, apidbos luieii mhgnibos;
circumvallatum. Floi interdiu aperitiir, iub vcfpcram fedaudit, deinde m.ii ccfcir, & cona,ihentc
le caiicedeoriumdeouo nutat. Umbo medius, calice occulutus, in vaiculum lcinuule tucgefciCf
/SnraM parva, oinicaoiia, obionga contmens.
E Vnaia»aniBoq^iodamin Ana' ~
VariatlbriicakKalboftiidHo; Ki
E Vniia iSanioo q^iodam in Andiam illacam accepk Joan. Tradckantiii» feoior.
" iatBorii< ' "'"'^ i!-Jt„
*. ndbson» rrnmfmm Vtrgimmmm filik la^,
lUJice nititur longa. rcpante, tcnaci, caulc noii craffiorc, nodoli, £ fingt& no& ntas emk-
tentc looB^ lat^ue liib terra repencc^ tetctes, pjllidc luteas, qua faale delibrintur, medulU mtus
foiiai, fiucuienu. iapoie initw dula candem mordkante, Raphani acmulo. CMiiii c radicis capita
^ri^fl^fr, v^Mi^fffiiH^f^j i*i*n»a«faiigpcifl«iiiTux. inoduIU deaa^fiBdiii liiemUati re-
HlSTOKIA FlA.NTAR.UM.
*l pletus, fucco tamcn minmii viigofi» nn pnoedencis, cornce, feu cuttailam nuvis diccre, cenui
( ^ridi aut porpurante, niMclrn^ ««Al fiuilAiitii velfeus, lanudne fnbdfi albfcMlte oWuftus, raris
I tioAk intcicc^cus, m^Llix p.irte longioribus intervallis difkintiDDs, ftimma & im.i fins vjcims; E
! . . quorum lingulib luigul.i ci;.il^unrui- folia, membranx ad exortum htx caulcm aljquoulouc obra|.
VLTiti pediailo br^vi laro .nl.-icT;.!, tad',i mollu; nen,o me(lium_pera)rrente, infemc CJevaro fin
ext.inie, liipcrnc in fulcum tcnucm dcpreflb, cnm aliis Itibtilifljmis ncrvulis, pcr cotum folimn
excurrentibus ; taifhi afpera, fubftantia cji tilaeinea, fupernc obfcun.! viridia ; mfenus albicantia,
tionniliil lanuginola, confimilibas lineis viridiixH Amta, qiuc A b;ifi ad apiccm ufque excendua-
I • . ipr, xdcb exiles uc xgti fmx. vifibiles. Caulis in ramos (ads acbios dlvulitur, 8c lii riciflbn irt
nNinlai iieouDdahat. In extremis nmiilif naibiititiu' pcUicols (TeucalyoesJ herbaceal;, ftibf^.-incii
ina«l>f*nosl leo cartilagine^, quz dinfie lieniiliiiiclrii %inun feputfeinant, quarum unaqui-tL
flertfu flifVinct tripetalon, P!i.il:uiRii pr*ccdcntis, hHaii ctrruleum, tribus in mcdio ftaminibus
apices f?avos fuflincntibub : arxrt.t tnangulum rcfcrunt. Flore dcLipfb rcflant caliccs lupfadidb
hcibacci, lineis arcaans adco clcgantcr ftriati, iit !uci oppofiti vcluc rcticulx aut Araneanim teliV
apparcant. Hi undiqiic cl.iuii lunc Cxccpta p.^rte luperru, 6que eorum centro intentis exoHtiir
i " pediculus tcrcs, tentiB, ncxlolus, induostrclve pcdicclJos tcnuiores rctortos divifus, quorum uinit
! quifq,concLpt.iailum fiilhnct capitis (crpcntuu orc hiante c£{rietn affabre menticns, 6inj lingna
intus pal itf ) .idn jxa^c^ua- ioftea [emcn eSatni^ltn2azjfigura/»tore obfcurA anereo,fubttB ftivelcenttl
' Piaou haec ob nimiamfadicibu» fepioiHiMndi avidiBiiein laio flcieai prodncitt nm> ^fi^BK
Cap. VL
>t{phodelorum hi/hiria, turbaatd liibdiD, raa^pi oonfiifione 6c obTcudttBS bbdnc
XkrtiiuieiiMpiamLabeliot qui priiii&fibiBMi|0 parum codbre viiletur, ^kn ta(Af. ec
^ jb*.Pb*.I)idbMditeni Imjulbaditin^
• f ftihrflrii- Aff>hodJiittiHfelu<htsT)<^r){\.bt4grtLimcaprueAngh.t:bctAmtn \nA^^
, , namoncanum reprchendit, quod Lancaftricnfem Bricinnic-.iin paluiirem Afphoilelum luteum cum
Bataro aur Flindnco .Mphcxlclo p.^lullri Dodonati conlundertt, quod fcilicet iplc fecerat. De-
, inde erroretenetur, nof^a lentciitii, quod Afphotlelura luum miiiiiliutn Norrcgicum Ititeum pa-
{ luftrem Sootiaim & lancafVricnleni, quem Anglo-Britannz mulicres, apud ouas frcouens nalb-
! . I . ; . tur. 4 nneen<& capiilu apa|ltel|t|tait, i & Virgiiuim capillush, Vbdcant, a (ccundo P/ettdo*
, «ijpojeb Cbf. non divemim putet, fed vaiieit parrnte 6c magnihidiac ranone natalis ibli. . ~r
. . Qpamriicnim aBcubi fbit^ m Anriia pfoveniat Cqnod noncredimg) Pfeidn-^fphodcius iccnn-
, ' Hm Ch^. noa tamen oerto certius adcio ftequem of^m oricnr, nt rafficii fic mufierculis cognitus,
& in vmgari u(u rcceptv.5 lir. Vcrum Pfaidcv.-ifphodcliis palu/trisnofh-as [&, utputamus, Z)*</w>,f»J
magndcopia tum in fcptencnonah, n;ni un Oci.id-nt.ili Anglia: partc, locis paluftnbus & .iquods
' ■ ' oritur, ut netnini c ineoio ^-ulgo incognityj clit; pUIitj Addc quod hic .1 lloris colonc fi,ivo tin-
* gendb capiliis awus vidctur, non auteni Pleudo alphodelus fecundus Clufii, cujus fios pallclcentis
i ex hcihaoeo color is cft. LcAcIium fecuci J. Bauhinus fi£ Johnfonus Gcrardi emaculator eodcm
errore tenentur. C Baniiinus boi ivde diflinguit; atq, infuper Pfeudo-afphodelum paluilrem An^
. . . glicum k Pfcudo^^bodelo paluffai Scoaco mvetiiim facit: Hoc edam redc, ii I^do afphode»
I . K nipdBfttiiSooticni iiMha-d I oognitnt fterit, deqno eftcurdubitemi CertiLobeliniAlphodebiai
. >■ innmiiiiiiinibmKer^ittiiuArialttfhi^So^
\ Rcflat .idhuc fcrupulus, An fci. Pfeudo alpho<ielus lutcits p.iluftris noltras idcm fit .\(phodclo
• lutco paiuiiri Doi/f Sl etlim hic caulem pedaicm habear, prouc cam defcnbit IXxlon.Tus, ciimiqie
non nudum, fed muku fbliolis five vaginulis illum ani|j|ectencibu5 don.itum, ut vr.'c ClulTiis, ,i
noilrace, tjui hutniUor efi pterunquC) & cwle foliu paucu eiique extguis induto diveriiis videab,
at&abaliiiinobisoognins, ad«6quedtunitirdiaiftPMB«$lMMi|9B^ EA»
eraoPicudo-afphodelui ^ «timnentatt idem. ' ^j.^-. .J5irKU,i.i«i.,£ .
. «quidem tres hlidiiin*MMdiM#odcb rsecies vHaHUit indl» fecttiii mtSh» <blleft«^
■ -■ t, Tf^t-O^tpii-lt,: ttliwsT five ^Mifio f,l0 fruU ftvt 1 . ClaC TfmM^Mm Wlk
' ' ' ncr fJio Iri.hs V^rk. AjfMtlm iMfaftrtaGtT. ^ya^a. '/■^tapilB
't%:. ,
NniTMTofa fiint luilo filimi Mo mutub-ampledentia, ot in Afphn klo iuceo paiuftn DtJ. &Indc^
angufl^, brevia, viridiaj 4ttr>« aniariuiaib & olidi taponsr 6 qi niiini riiadio ctmimA* gracilis egre-
dicur, pedalii iiiterdiMvai]l majeir, i^qoot nonnmi^iam inilblis mlwir.nriiww ffi^ftftKlinm
tercn^ fcx foliolis Gon/bntium, alteiiui indar, led minbnini, paBefonrti CT Immoeo «olotn^
fcodoritexpCfflim! qoibus fucccdunt trigona capitella, mterdum retragona aiit pentumna, mi-
, mnfltmam lufloin fttnaft dbnriAenua^ RaJtx m corpus habet, (ed tenuibus aliquor noili dnn-
Mxat conftat.
^ -■ Huac Glulin» Afphodelo iureo palunn l>oJ. pcr omnu ir.inorem focit, foliis ci v.ildi fimilcm.
Hanc Ipecicffl in Anglia fponte drtftm niinqunm mvcraimis, ncc .ilu^lule Qignii invcntam
audivMTUit: m tranfmarWH antem noH iMld, ut v. g ad radices nwiitis i^alcva; propc Genevam
tn aquafis, & aliaibt bi €$ermanu J. B. PJitih-4fi*Mi» yii^tfUm ikgm^ Johniono apud Gcrar.
emacniacujii petpaaot J^kn^ U^titfHi^wm» fi>P(« leoncin inloifaitHr. A.i. ffntlt-
Digitized by Coogle
LihXXL l>e HM hidb(^s affimlmi. lip^
A. i. P[cndo-afi>iK.Jilii} falu^rii wl^^itris noftrat. AfphidetM Lanct(in.r ■vtrut GiT. Cttaz.it'
fer. T(tudo-afphodelm frimus Clu(. pjlu/lru Ant^luu! C-B. lutclis licorifolim fMhit jbC
FAm ittbet uncus diui omn dimidio, aut tres lo^, iina paite ktiora, in miuraiiem acdtnm fen-
fim anguftata. Cm/m ahilikMnem pedalan rar&> alleouinir, laevii 8c fbliolts pands doiums ; cujus
firnimam panem ({»ca oocopat /CmM el^ncium, ftellatoram, lex foliolis conftantium, cofore
fltTo; auimu fucceount eoffMte longiufcolE, trigoiu, incerdum etiam tctragoiiz ic pcntdgoux,
»»(» exiiLj n.frum,concinentes.
In paludnbus Dutridis & aquofis, mnlcis Anglix in locis, cnjiiohffime onnir, 8c acftatc Horer. t«c«r.
Hanc pro Alpliodclo lutcopaluilri Dc J, h.ibcnius, quanruimii nctij lictcnpoo, ncq, figura Do-
donzi ei pcr omnia rcii^andcant. Dilieremia eoim m magninuiine, & caulemaldi fouoli»
daco non tantieft, uc propterea ipeciet nialdplieaiiilaipnRmf piaiftninicilntJooooamMiiaiu Do-'
doad A&ixxfehu paJnilr» & noflkai^
Alphodelnm Lapeaftrienfan «cl vubemfinAidaiBire elEcKem «fi aaub Tii,Tititftj)b.TraHfifK
N f iT. f. m8.
Cknhisimvtomaccratis puellcateemHMnim '. / .
Triplo aut quadmplo minor eH: P(e;iJ<i-.ifj)IioilcIo palu&i Anglico : /i&j IriJii, anguftiflimis,
felcunciam longis, in acumen deiincncibus : cauU vix palmari, vel nuoo, vcl unico coc^niiiUfflO
^ob donato : ibica florum breri ; flo(culis (quancum conjicioj albencU>us ; quibas
«M/iiA«bc«tfaA&lUiioi^^ BaikxsliibluRfkicafik utiaPindo^lgfa^
llinc Ipedem joxa lindnm qpendam imn piaonl Bervm
Cav. VIL
■1
■ • i
ALoen Grxd 8c Luini paricer nmi & Officins hcrbam ipftm c;ufc}, fuccuni Jcnfacum a{^
pcUant. AJoe aucem di<aa vidctur quia mantimis gaucfct. A Recentioribib Sempervfc
vum & Scmpervivum tnarinum, quia Sempcrvivi modo mu durat appcllamr. C. B.
Floribus hexapecahs, vafculis ieminalibus in cema loculamenta divilis (e ad hoc ecnus pertinero
ofteadtc. . Foliis craffis fucculentit, ad tna^fa» aculeatii» ladice fuccum craflum, navum^ iii%u-
I. Mit ^gtri C & J.ft ifi^tHtfivi StmpiHnimt linHiMt der. ^MfmNnt Wmt;
Fvli» bene mtdta h radJce^ dirtilttk, in orb^ dlfpofita, irfla part^ fc mlitlio^amplctflentu, oblonga,
fucculeiita, digiram crafE, piffid^ viridia, dcntata dcntibus ngidiurciili*, in acumcn dcfincinua,
quomm extcriora apud ntrs pJeninciue in terr.im reclinata ahquamulum, vcrum \n loco nacali
cretta, xtemi ritons, ade6 ut per hybernt>s mcnfcs cxcra ccrram, in hypocauftis (ufpenla non
marccfcant j fapore apud nos, nmo ctiam ioco natall auiore ^arkinfonoj mWmium amaro, (ed
pociiks refngprame. Cauln i. medio foliorum tiolfffit crailiK, in duos utivt ramulos divlfu^ old-
cndine lelquipedali aut bipedah, k tpedic» a^ iunmnm vSw^ plurimos flofculos, lagenulx ngurij
jjwrfi**' reflexos (ea dependentes, atxHl' nOs aJbicantes \jti dUidioribus flavefcentesl oris in iex
lacinias divilis, fuftinens ; Qiubus prxterids luccedit fmm in capfitlis Afphodeh zmuis inchllum.
R^dix crafla, pedem longa, in fibras tandcm craffiores (pai^^iir, tenues Sc taras i kceribti^ cmic-
tcns. Caulis fblloriim dcfidbmm vcftigu retinet, ut in Bramci.
In Sicilia & Melita ihftiHs, in muris & tedis fTCquentemobferv.ivi:iii:';. Clufi.u in Ilifpiiai.i: Lteai.
SaCcQS iHe infpiflattrs, AIocs nominc \-ulgn notus cx hupjs planC.r UMb clrcmir in Socorora in-
iiija, Perfiz fic indiiOriencalis piovinciis nonnullis, undc .ad nos dcfcrmr. In IcaJia, ubi aiam ■^'•"*^<^ •
iponte & fatabboittr provenic, ob ctcli folive variecatem Succum hujufmodi non rcddere oBin '''
oredituio. Veram jMoiiofiflimoa. F. Columna>.Aloen etum In lulia elidendi modum a feiik-'
vimtnm inHiRbifc'TOfiaM'7ati6him pabticavit ' B antem hujnfinodi eft. Suppolitolato figuli»
novaie vicriaco, muka Cipra' ilhid ab radicc ftarbn avulfa foha (ufpendrt, atque ex illb fpunca-'
neum (ucchim lotcnm fquem in vcnis Canctmi concincri animadrcrcerac) defccndere & guttaein>
ikftilhrc p^rmifit, m.mibus po(Vrem6 etiani dcorfum vcriiis comprimcndo foli.i, atquc qiiod imisj
Hilion:m oris concreverat radcndo. Exccpto ir.iquc cx pkirib;is foliis copiofo (ucco, v.is illud
mbui dicb :5 Soh expofuit, e\ cir.: jrnrcrcntia v.ifis quocidic qiiod hjt'rcb.ic dunore ('ft.itim enun
quodpaucumeft Concrefcit) abralo & cum liquidiore coilimrxCo, idquc pluries in dic, ncHftuquc
re^iito vafi^ iiOiicretom poiVridie fuccum omnem atqne friabflem hndk. ' Color finquic) ex
doino enm ooncreibere incipic rufefiai. aqne oincretus magis nigricat, atque oUcur^ parum
inbentem aCi^ntrit cobtem, (anguinis conciwnltido, velpotiiis Hcpah limiUitnttib, cranfluciduv,
Ilvis, odorc gravi arom-incOj i,i;>(irc .mnm ,ii!tnoti im .ic abhon-endo; & itiltCita. inio^ mafattj
tantum artrcc^ttnti illius vaporc inlicutur acr, .uquc guttur amarum reddatur. In pulvercm (ui
Diofcorides notatj digitis confrfocus fiicciB, qui proW fiieric ai-cfaaus, ad mininr.im ufcuie ra-_
nro tacilc rsduciturj &aqua mftisd ftatim iiquerat. diflblviiurj atg;ue-di3(inocva^loiore.
Digitized by Google
]
1 1^6 .HlSTORlA PlA N T A R U M.
j. •.
t
qito ante concrctioncin prxdkus fiiit. Omne» habak mam emmAiaBh tc am pracftancifnma
Officinanim Aloc Succotrina comparatm, eani axwatynBt «ft i^Metn etiaffl vircs okincre,
& cadem in medicma valere expcrientil dididt idcm Columna. Hxc djm ita fint veriimule
noi>i$ vuictur in Onentalibus eti.im rcgionibus Alocn hoc auc limili moiio ex hujus plantjc folus
c!ici; non cx iis m trurta diliiehb & contulis exjirmii, co niodo qucm dcfaibit J. Baithinus. Sa-
poi- quippe foliomm nummc amaras eft, led ponus levitcr rcfngcrans j diffeao ctiam planti feJio
atque radice conds» (mooente Cokmna) nihU fucd, neq, aman , led mucofiim quid, ac potiias
tnfipidain gpfluinreniebMmr. £x quo mec lcripfi aodiefiiyin Aloei ooUigeodc niodam 6 diAn-
tis IX Hermand nofaii eomnnoicatrilt amialBmn» fir A. Tdmn M. IX ii «ntem fic 1»
luber. . , • . .
Ex foliit a ndke aviilf!s manii vd inftruMeniblBVitBrcompre&fiiocntddKOatinTas recipi-
ens. S!..b(idere tlcbent craffz per no^cm [8c poftea infblanr] alia: \ah /upcmatant;
PofkrodK; m alii;d v,ij mftirn.iunt & Lniolant ut concrefcat & exficcerur, m quo tempore fultTjm
acquiiit colorem, qi;jc eft Aloe Succotrina Officinis : craiCi vero pare rcmajiens cfFunditur ia
abud vas U uilolatur, ut colorem hepacicum contrahat^ quz Aioc iKpacica didair : craifiijfitii»
kOiUDini andMn; Snceoi ^doR ei ftliii oUigne incifii «namm «onmi Jabct oo-
omu
Hie nwdwcoiifbmut eft fapcrius propcfto' iColiunna inTenMh
Montini^ floim hujos plnccinquinh paiaaolas ok
bit, Yeriim lulpioorillain vel errare, ▼el memorii lapfiun ew, GanCluiiDS in fex lacinias cunt
dmdi affirmct; cumque veruimilc iion iit c.im arcliquonmi hujus ^ncns norm.i abludcrc.' No-
tabileeft quod lcribit idcm MuntLnpius hujub pJanca; Iwrem duabus internc tnbulvc gucculis, utin
Ctna» Imftridt, hmpidiiEmis ac racllciiulcioi iinis, deorsiimq, vciyennbus., nunquom tamcn ifea-
deoDbwpcanliuaieMb. Idcm cooiinuat D. Hcnnannu» Li^deniu^ qui 0c lcnioa. Sediicniiike»-
Afititiiig, j.
A praiccdeme di0ert /yMf i«6^ma||^ luium vergendbusj vix pedem, !n Jdei oris;, loiigitudine
liipcrantibus, nec dtra digirum in medio latis, m a^Rulhim mr.croncm fimcntibus, uiKircnonci-
nereofeu albclcente, ut m illa; tixiviridi Cituro, nec^ cot cancil^, macuLs albisab utra((,partcdr-
cundatis, led pautas duntaxat minoribus, iilqoc in cstrcmo mucronc juxta fc poj^ns coiiJecoratis,
non fulgcncibus, (wnalis vcro a parte utraq, freguentiffimB. cxigui^ cr.t{{iulcu]is, iau baiTniten-
liixK, cdon dikiK alfadbentibui vd i hiteo candidi^ param auc nihil aangentibius (ed tnottiuC
cdiL atqiiBqjuAai.iii (riad mukb aidius <fii^o6i% caM» finilfo. Mnaumflara«at Mua.
liiiiiak
Aiiiniiitj^.
Difiert ab A1il>c vulgan folus ctaffioribus, neq, in mucroncm ac3eo acTumm, fed paulo lariorem
delincntibus, lupcrne pLinis, infcmc ex obtufb triquctris, in dorlo cmincnte nou nunus quim in
laieiibus fpmulis cjuidcni oolohs, at tnagnicudine ata crafficie eadem iuperantibus, przditis, albidis
HMCnliilaciaribus fimul fic aoeaftioiibus undi<^OQaip«aiis ; iietTisiMem^ ex albido lute&entibus,
nris. rqpJedi. AW»iadbiyrtotQOmdo« treicudcerpedesalco, ^icoinHiiioi^
haudidcndlb^ reAo!, li&lidQh ooloroexoblatiolnteo qMafi bepatioooinbldli^ful^ att}, fiipe-
rius in tres aequales partes fimipedcs longicndine (bperantes diviib inhxrentes ; colore vulgaris Alocs
flonim diflSiMei; Hi ctumalbefoaitem noo inyatum ; lUi TCi6cxob(auolatdcentem; Aliiveio
ImiiiD ftrib diiwfii aii>iraiirih»<iifliii^iin oMmBnfc
4. ilbtvMOB^ir MndBfr
Mmmg.
Filim edit vdgaris Abes in noAimdifpofita, eod6iqH oidine, fimilique l^irmx a^oAa
lore doiuu, fed long^ majora; maximaenim ultra qnatuor pedeiRamanosloni^ fiux: cc|eta
nien pro iUondn (erie paulo minoca, atque nug^ onunatddifpa&a; ^ imt^ ubi latiflim
^ _ I iatiflinmi feptem
autodo dintos lau, trcs vero phiaminuaQnilC: taiM ananmlini JbjmfA^ <
tam Autor rcrre non potuerit.
^gf V Harum plantanun fiMxnib i» olnt^tnribn aat fcfitk coocnWh' Sdl8ii)B calne indnimn hoSc
*^ Ut olim y/jo; dldtUT.
i ruiiis in OfEciins gcnera rcpcnuonir tria, i. Snceitvrimt feu Siuaitrimh t. IktttiM, |.CaMiM.
^ His addit Sdirodcrus LucMm, quam alii i Succotrina ooodiftinguunt.
I. SmtetTtna ab uilula Sucener* dcnominatur ( £ft autem Suucotora Indiaciofiil^ ukra ii8. ni..
mansEiytfarad freto diOaoi) Hxc omnium przfbotiffinu eft, i. ooloncun lubedioe flai-
TefcMshcyatginmodumjiiiBJaedam, b. e. pelludda feu tranfparens. %. CMoce aionaDoOt ad
laytrbam leri aooedente, nnde odoramcatis Sc f iifluiiiigiis olim adhibita cnt. ]• Sapore amans
aramatioo 8c adftringente, amaraie fugad nec diu morancc in lingua. 4. Poofae levis, lubftan-
ti.i tamun compac^i. Tteftndc^ ia Sole etiam vcl caioie moflnteiwii 6vfiAifiidiifo| 4» A-
loes optimar not.i: liint. ,
i. Htfattca, quod hepari tlim colorc t\un confiAcntia fimihDr fit vcxntatur, prarccilciicc impurior
eft, culorc li dtnno rufefcente, non pellucida, odorc graviorc, amarorc mtcnfiorc, mngilquc ad;
ftringcns.
,1« cft,AiogqagnMHtom,ictt pan iav*"i<»'« em*o& & ibrdibus conipurcati^
lioinn
Digitized by Google
Lib. XXL Ve Herbis biS(fis affimlms. 1 1 py
llo-imi trium p.cnci 11:11 cx uni c.nlLnique pl.uu.i, vc! cojciun.itis caruin fpecichlHptiaildi ntio>
ncni poft J.Bauhinuni tr.<ili: .\brahamus Mi!ntinj;ius 111 Aliml Injl. (equencem. • -
Folw ad unum om!ii.i, r.uiice in tcrra jXJmiancntc, ablcindunt, in frufta lecant» atque oland GOn^ •
tunduac, necnon per jo. horarum fp|tnum in vafe quodam fidili vitreato rqnnunt. Q]o fado -
iupieniain lucci partem, ad ejuldem ufquc cvidentem ommno diflerentiani denuint, quam in«la>
tam vel valkam, S(di(que calore exliocandani deponunt, cimque Aloea Saeatmmm voeaoc luB
InftdcSttoooior«tumIndianvn tndig^omnes. *
Deinde in medio oooffiteiuaii ftcdiiD, amciiliseif^icGaiidi caola ooncradeadniii «APnnr gnent
r.in.iciu c\ rol.i remancntc illoniin fa:ce C.ihtUm.i \ocitat.i, oninium fci. impuriflinUjperficitUii»
N05 potiu» lulpiCTiimr Alocfl i- vulnerc ku inci!io.n!j in folib fadlA cm.in.irc: Aloe «um nobis
dctur c(Tc (iiccus pLinr.t clTcncuhs &: proprius, (anguini m.ilogus, m va(b majoribus contentUi iit
rtun, ut rocant^ eiicntiani coc^ionc exaltatu^iiquo cou vispluitxquatalk nidai4Dir:noacr«-
ille & lim[Mdu, qui fibru & parendiymati nUniim ineft uloie anem SoliicoiKielat
in opuiione autoHias Pltnii me canRrmat *
Aloe vim pnctcr pnrgaAtem obcinet & exficcantem aleGKiaitcmque ; dbSbmOaaaci apciit, mea-
mi lefetat : Puioac autem biliolbs 8e picuitolos humores.
Aloe pcoe fc!a medicamcntonim qux alvum (olvunt confimiatctiam ventriculum, adeo non la-
befiii9at vi .iliqu.i conrrari.i. G.ilcn. FIiti.Scc. IIoc calhj;.uinnc opus habere lcnbit C. Hofmannus
in De Mt Jicam.OJficm. Ell enim ( mqait ) purgans propric dicium, quo ip(o aflert lccumaliquid
natuii- advcrluiii, qi.oJ d.im corngcrc vohimus -Vlallicc, Croco, Cirm.uuonio, tacicc fatcnturcul*
Sm. Qiunenam Aioc lou .magis roborat vdntncukmi, mmus purgat. Lluuntur enin» iimuJ crnn
rdibus partcs quzdam ignex acrdquc, qii.r alioqui ventriculum laceilimt.
Qiod frequens Aloes ufus haeniorrhoiduni venas aperut. ego (ioqiuc FuchHus) millies obler-
vari{ &vo$ ex 100. eonun qia Ak» ad cxcanendas fxces u|aatiBV videbttis 90. hxniorrhoidum
ftixum pati, omi(Ib ver& Akies dfitveoas illas cLuuk Cene venanun orificia apcncndi vim ha
bere tn ooafeOb eft, ob id vitanda iis gtn hzmbrrhagiz ebnofiii fimt ex ore, alvo, atcj o ; iiinc noxia
pngnandbus. Et Tho. Eirtholimis \fi- M--tl. Ami 167;. ObC 64. cxcmpluin adducit urini
craeiita: cx nlmio Aloes ufii. Diccs validum .idili mgciii eile. Imo cxtenic apphcatuin, non intus
iiimptum. Non auccr.i qi;od maiicimcntum iacit loris, id protiiius enam intus iacit.
Ailoe ventii* tine.i.s Sc iumbncos cnecat & expellit : ci:m .iceto & fcllc Ixivmo mixta, atque um-
Idioo inipofita idem efEcit; iiftentiam flavaro depcllit, onmcmque pucicdmcni an:et, aecnoa diu
cabvera corruptionis vcl putrcfadionis iramunia, cumM>Tiiia pra:icrtim aliifquc nii^^nfinTeb
^gato nonnulu Mumtx cfficaciam omnino poflSdere contendunt, «amquc prater Aloen
iiingnedlne aiijbin nihil aliud efle afleverant. EjusTer&nluiccres peralt|^ioc<Ues6xhibUsenien«
liam atwwdanriameadtant. . Habui andHam (inquit CLHolnannus) cui nulla alla ratione pco-
moveri potcrant menfcs ouam ufit pilularum dc tnbiii.
Excerni> pulvis lu-inori lioiilibus inlpcrfiis ft(tit. In vino dilToIuta Alopeciam curat. C^ollynis in-
diu vilum acuit: C^ini mcllc mifta pudcndo; iim ulcci ibib, ncciton hlkilis, onlquc p-.itiedimbus ■
omnibus niedetur, & iiaUcum emcndai. Ova vcnarura daudu, lanMuinem liiticj denUt fic (kcat
extemi admota; m pnlveie VBlnenticcenti» tt guat «gr^ aj dcaittiBem neiduei pn&iir «ririfigf
Gonglutinat. Idtmtim. ^ .
In Atoe eihiben£ cautiones qurdam fadMndc fanr. i. Aeeatmqin «x nuda intemperie
fine materia labaram. Tales non iqdttpnt vacuinone, nedum medicamcnto um fortifer liccante.
quodque loco vacuatioois tabem induw. Contra dattir cum m^gnocommodo fi-igtdis & humidis.
3. (ei^busdecur tt, qtiiainq, quacim<|, deciula liccati iiint, nifi neceHiras urgeat.
fit uGis ipflos nimis cr sber, adeoque quotidianus; ut qnidam ('aciunc. Evj(K,itio cmrn auit
ft ftr fmrgMltia vaUt: inJixertnhn & e.x !i>n^6 ;cu,p:it ulilis i/f, Vidc C. llefman. I. 2.
4. Quemadmodum Agaricus pfohibctua araviais, lu Aloc & AJoecica. Hmc ratiocinatus Hclid.
in pertinaciffimis mendiun obftniaiDidius dat Ebft. de HiBCt i j. t^Sonipdo Ctod htaagfa,
ILec emnia IJsfmatmu$. ' ' .
Tria funt ( inquic Lc Brun ) in Aloe qux correAione egenc: i. Qyod Unir lic operaMnist
quod corrigicur adi[litisf.'onfatibus efleotiai toiuions & acri£is, ut fiuic JAwmj WiMr m^tbtt», Cmj»-
fbjBi, Cammt. Qw* «Mrdt, CaliMr. mmat. OiM. Scbtcnantb. Crouu. .
1. Quod dcbilis fitoperationis : quodootri^ra Ruflb addita TcrclMnthina vel alia refina acti-
ore. Alu abluunt cam in decodo Rhabarban, vel infufionc Rolanim, & (ic rcddunt lobuftiorcm.
(^khI anaftomotici fit, & orificia vcnarura apcrut. Quod coritgjtur commilcendo Majflichen
Tragacuuham, Bdellium &i iimilia. Vci ablueodo cam aqua £ndivia: vel Qchorit : ut Itmaiiis
«i«M.ii«ni9c. . * . ...
MteAmmtmut Cuf Purk. Ametumm^ muriMDt^J. Bl ^liw /yfmmurmn Ge& fili» t»
limjpmt MultMm «btmtie. B. * .
ClMf. ' ■
Multa limt illi /l/w humanam longitudineni aCtingentia, filtur.itc virehtia quidem, fed quibus in-
Ipsrftis vidcatur dnCriicei qmrtpiani colcwis, ut m Tulipanim qiurundam foliis, Lxvu, circa inhmam
lodemtn.im .;ur (lu.it.ior Ji^uorum tranfverlorunt craHitudinc, qiioiUmmoiio caruiata, valdc law,
mutuo (c amplcctcn:ia, iiitUr foljorum Aloes vulgaris aut Alphodch, lenliin iii nHiaoncm dc(i^
ncnti.i, qtii nihil aliud cU qii un Ipina, fulca, crall^ unciam ciim lemille inteidum kiiga, &: adco
lirma ut Amencani pro lubuia lUi {pietaitt & cu^dis ferrcx loa^ ad lu.i tcla aliptarent i . ibbo.
nun latem tenuiora lunt, Sc ^imsquflem coloris aTpcra, fcd brevionbus, lat.i baii prxdiri^ & de.
oi(iimincumsacinRhatnnoierao{ Interiam jiarK fibeua lunt hawfolu £ciiicdpkna7kd noa
«naii Exednimiiied»cMfirenali(Wir,1xicbaUGnfl^^ jt«-
1««
Qigitized by Google
HiSTORiA Plantarum.
iixcftcraffi, long^coTVa, velori intcrnodiis amcaLita, i quibus ad latera
alterni$,atinAjaiJmumnodisgcrmih.ifcu Remm.t funcilir^^^
Planta Iwc brari initerdHm temporis (p.ino. cclcrrimo audu, mirx proccntatis caulcm emittit.
• ujir^ ir; ,k:s Fontanmln •EniftdajdaBlafiumOpiItdaAveniMM^ .
cSr.i/f. Aiocs pl xnu Avcnioni in fcrto U. eflntrica, quac pcr loo ( pt o^dM») mnm iH miB. .
^ ^ fcrat, necdum florucMt hxc h.ibct. Caulis cx ea onn cctpit SexwMoin» Mau 159* qu ima
45 dics crcvit ad ;a palmos. A mcdio fcrc hu|us caulis ad (uninMnn afqae ramos five lorailos
emifit i9 pcrinde cflformatos ac br.ichia cindeUbrori.im qt:.i- illumin.itionis causi in atilis Magnatiim
fulpcnduntur, originc rcAi, tandem liirlimi recwvi, in quoiuin faftigio fiiroinp valg» enat» liint
pluhmx, Hallulx rcgiac valgis non .ibiiniilcs, quibni wigHhii pan^ iuereKinr florei croccii floriliai
• Ko&irum capiUanientb inhzrennum non dilparek .
Pttrai BonUius Aloe plant» caiUein, cum per looguro tcmpus hne co renunferit, tandememi»
- pece icriUr COm fiMiDiQ & ftreintu, ut impetul^iao lota m tmncum fei^ converutur ; & coram
• ininmdlMM hanwnhttiaeremeomm tantum fufcipere, ut etiam Qpercum mediocrem xquet, 8c jo
drdter palmarum a]daKlinem« & ieinoris aaifiticm acqulrat, flonbufqqe in iummitate decofetui;
Qu&dque magk mirandum intra poncos <lies, [quantor vcl quinque ] fiancniefem attingcre, ade6
m mcrcmentuni cjus aiam oculis percipi poffit. Tale qmd vifiini impcr apud Monfpclienre^j&c
* Crcdat Judjtus Apcllx Nos anno 166?. Aug. 10. Monachii B.ivaru% m horto llliiftnil. Ducis
aut dccem hujus gcneri> pbtit.is viainu.^ qui ).iin, caules prcxluxcr.int h.ijhi:alt;tiidincj biachii
craflitie, fumma partc plunmis Hoi ibus onudos, codem fcrc modo c caule cxcunnbus quo ddcnbic
Jacoi>us Fontanus, nondum umen plani expBdds : sJc c.iuliumenipdone & oeleri audu niinl pio>
^H^hRneAit ^ Hortulano relatum., Venim equidem eil, intra nniiB «ftatb aot lemeftre fjfsaam
* . cantem enmipci« inque cam alritudtnem 6e craiiliricm cxcielbere, ut arbor quxdam videamr, quod
qnamvis minim, non tameo (i ibliorum k reliqux planti: magnitudinem confidefei omnino poii>
teiuo(um & incredibile appareiiit. Ptatnde in rarione hujus ptucnomeni exquirenda (raftnt b oA-
gan» lopradi<fti autorcs. Flores hexaoptali huic fant : femma tnbtjs cellulis diftincla.
I^j^ Planta hsrc unica (inquitFranc Hcmaildez) quicquid vitx clTc potcft ncccfiariuni pr.tftareftdli
tflSfc poilet, fi effet reb^s hLniam-. niodus. Tota enitn illa lignonim Icpiendornr.iqiic agiorum u(um pra:-
ftat,caules rignorum, lolia vcro tedia tegendi, imbricum, lancmm : corundcm nervruli 6c iibrc eun-
* dem ufum hment ad linteamuia, calceos fic vcilimenta conficienda quem apud nos Linum^ On-
nabis,Goilipium,8()& £ muctoaibus fiuot davi, acuk^, iiibulz, quifaus peiiofaniUs auribos, mao»-
randi oorporis «adi&idu vui mos erat c^ DacmoDtam vacarent cnhni { oem adcuk, acus, triboS
militarcs, & raftilU idooea peflendis fubtegniinibus. Pracerea i (ucco manante, ctuus enilfis g»
minibus intcrnis fohifve tenerioribus culris T JT&tfiiw»] in mediam cavitatem ftillat punu unica ad
jo. interdum amphoras (quoddidu di mir.iljile) Vina, Mcl, Accmm acSaccl'.aruni p.arantur. Suc-
. cus namquc deftillationc ht dulcioi & fpilliur cionec tandcm cogatur m (acchanmi. Vinura fit ex
codem fucco diluto font.ina aqua, aiiditis corticibus Maloaim Medicorum Limonunique, &; aliis.
. Elia^aro di<to paramr .icetum, nempertibluto inagiia, 8cnoTem dicbus mfo Idemfuocus
menles oct, alvum lenit, urinam erocat, renes & veiicam emundat E radice quoque reftes fiunt
gnnlffimx. Ctaffiores rotipnun paitei tmnculque dccodla fiib terra odcndo funt apta, (apiuntque
^ citteafinftafiiOGhiuooonditt: qnin &vuInerarecentiarair^conglutinanL Fkenim {uacusajl»»
tionc glutinofus, qui fuaptc natura frigidus ac humem dt Folia cjuoqne aHa Scafiedo locoii».
s poftta convuUionem cur.int, ac dolows lcniunt (pr«cipu4 fi fiiccus ipic cakni Ixbatur j quaoim
.-ib Indica prolicircantur liUj lcnfumqp»ilCbeWllf WMfOWm mHTOiaMr. SttAm fitim kmmVt»
ntrum curat afud Iiules. D. Palnier.
6. AIh Amerkmu mmar Mnnting. .«4« Tbtomttl fivt Maguti tiivinum Hcmandcz ?
Miaitmg. 1 1 11 •
lUficr nirinir di^to interdum craf&orc^ oodulii^erfis gpmculadm ditojft^ cotojy pMiie albi»
.do przditi, necnon iimfiroens fibrofis, ptiio6tttefteotibus, poftea veritsd hwwntt deiinMiittim Mp
dicuLs ihrii I.
Felm proti udit lefe mutuo ampleAentia, pvjdum Romanorum duorum longitudinem nunquam cx»
cedcntia, pro lilonim autcra brevitatc ailun^ ium lata, fcx mminun ocio aut novcm digitos non rar^
iuperanria, citeniobtuliora, 3c in bicvrm mucmncm dctincntia, rcliquarum fpcacruni morccral-
- it, circa margmes tcnuiora, nccnon ffcquentioribus ibidem atque cxihbus planc fpinulis cxorti.tta.
£x Hifpania nova allatam Muntingio obtulic oaucknisqtudamt qui ab lndi»mis A.mencz 2^
metl vocitari remlit: eadem vidctur TU(>mitt'Bt9hbfpiSi dUnaorAEInik URIMIiidez deibipto
ttAifiSo SmmimtJie. jtj^^/. libw&oip. 19. namqne & tnmen & WBOonreoinm; fiq^>
domeips CiOEumoptipnocomAGcelii tnnm qnaraorveoochleariumnMnliud fidndiafldbusomni»
hn} euiberipRditeoandeaii ab Hi$«ma-qitt^
Ra.l \ huic brcvis eft, cralla tamen, fubflilca, fibris frequenriflimis, undique obfita ; Planta ipla
' *MtAme- Jirjtccdcntcommbusjpambusmajor, ' pnma tamen (pcaeminorcft,ciqueefligieaciohQrum difpo-
rkmmCM. Jidanc jx:: l»milK,nili qu6d fblia paulo fint i^tfiora ac magis canaliculata, attamcn brcviora,viridiora,
aab otrM|iiai]guMinipRneipinuliscraffioribus honidiaribos, 8c modiod longis.ac ierrx in modum
i admodnm, non taman adai arSti difpoliris, neaion in apicc icu horriiu ac aailo qoodam
roocrone i purpura; colure «bfanio pncdita, quatuor plut minus pedes longa, v>x unum lata. E qao>
nim medio Csuli, in adulct phntl brevi tempore, ad dtiodedm, quatuoAlectm, & non rar6 (ode-
cini pediini procentatcm 3(1^1^11:, umcds, inia lin rart& coxcndicii liuni.inx craffittc, pyrami.l.ilis,
nuoKroiionbus qium ui Alucrenata feUe majert tohob eum arctius amplectcnnbus cinctus. £ qu^
nip
Digitlited by Google
-■ I
Lib. XXL *De Herbis bulbojis affmbns. ' Ti^p*
rum finubiis in fupjriorc pirtL: r.i:nult tindfqus cnaicuntur, noti adco m-Au, umbcUxm moduni dit.
poiui, quoruin.ipicibus mliJent;?*^^ pcdiculis brevibus 5c toncllis nixi, vix plones «onjunchm (ed
IqMracim dilpoliiti omncs, ulcra articuluni longi, minimum digitum craffi, in imo juxea iHnihiii
viri£ qnaldnn coioouk externi dnai, in (upremo Ter& in fex folioU divHi, quomm inmtoao^
lotea, e«enora h pallido lutefcunt, culmura lata, mucraaaca, digpaim plus minusIonRa. necnoii
ndiantem Itellam puidire elformantw, cjrca ftrfaim albidum lex htds ftammulis, fipius evpli.
eads, inccrduin fc(e Gontorqueodbuf, fuitqoe proininentiiMis apidbus onuftis, cmcigentiSus I-!f.rci
tempons progrciru nallo (uccedente (eniine in fr^idioribus r^ionibus marcelci;nc. Scnicn A(pho-
delino fimile. Hrrman.
"Harc planta clic vi.ienu qu.im clefcrlbit Gomara, ( refercnce Ciufio ) ooniuie j^l jiomm]]^ '
Mt^aci aliih c.sr:i,n. Cui ut c.^ikm nomina ita caldem foe vimws dojbit, qoaslieniandes*
aiiKm iiip-nui> polulnius iub Aloc Amencana Clnf. *
8. Alot fnrfnrt* Imvu Munting. Pati, fm lAlltiM^mim Ucnundob'
Afimr.
Jt«Gbr nidnir oopiosa, ftramenti inftar mS», ionga, egoenii (iilca, incemi candofcintc, fibris
tenrionbia liine iode emengentibos pnBdiaL F«&i diio, tretve pedes pro ztace plancx longa auc
etiam lonpora, trcs, quatuorvc digicos lau, ad Kifm .nifti flio .1, in mdio l.uiflima, mdcquj inan-
guftioreni ac nrodice longum mucronem (pinuU c;c.Ki.iiu c ti.ico nigncintc vel purpuralccntc ar- .
matum rimcncia, m.irginibui tcnuibus, Iwibus ac pl.uiis, nullilquc o;nnino fpinulis obfitis donau
Yuccc in modum cannaca, cxtcrni niaxinic cx parcc c vindi purpurafccntia, aut purpurcis quibuf*
dam maculis hinc indc concammata^ mtemc veru ad albcdinem qoandam vergentia, (oiida^ WBA
(emper fucfiun tendencia, necnon pemmttisfiiis internd albicantibus, cacceriique Aloes (pcciebttSOiii>
iiiiHis tenuioriinis ac preciofio.nbus r^letai
Caulis ado!, deoem, vel duodcdm nonnanquam pedes altus, unicus, rar^ plures, roliis minoribus^
ciiifiatii»«rnns ab utraque parte eum ar^ amplexamibas (^tus fuptemo apice varios in ramuios
itiiibeaadmdilpofitos(pancic, JliemiL.kmmiim^nik^flm.
AIh mnfimtSt GarapKua MuginT*
Mtrggr.
RsJict cum Aloc Americana Dodomi, /iftw cum vulgari convenict idnurum cx raJUe aada^
breti ailtugunt /«/m viranci aot ptura;, craiu, fiicculcnta, a^iuninaca, utroque latere deocuaiealpi»
no(a, unum vd etiam dtios pedei lot^p, pallid^ vitidia, afque litnc ind^ griieo coim imcolatM. -
Inrer feUa pradic tmAt, tMtea^qtMUOr pMBS«lait« in duos ramos divifot, qoonun qiulibc:
nct (picam flanamiitromm : eft aiitem qoilibet flos cavm, digimm longns, ad oram icxcu^liucer
ld(Ius, contincns toademJ?*>»»iw«i* (lava Pjvi; : lallilcx q-.uli!>ct Iiik liio pedflio .btOfi, fc
apertus propcndet deorfum, adhuc autem claulus diicctc aj !;ucra: cll iiioJorus.
Sufpicanrur nonnulli (qui dc rebus Indicu fcnpforunc) Ambram-giT'cani Anglicc SEinllCCfltttCli
eflc (uccuni coacrccani cuiufiam CerAtimta, Mjtiguey, lcu Mttl iaxis & icopulis copiolcSha. •
fcentis, qui vi ni.irLs fic pifcibus abreprui huc & illuc agicatur, coagulanir, & incei-dum in magtuto
molem congiomcratur variis parabus coalelcentibus. D, Tmtend RMfft» ; qui ulterius aAiir D,Tt»-
fbam obfcrvalTc tn hac (iicculaitii piantl «^t^'^ ^^.Y^ffir Sc titMnitiiy>f«n'
qnifidUcuig^Ambf^gnrlexvaWijinileiD.
lOb Cmfpk»0ftcmU >Sufif^.B.%» €^16. frimimJtn^ffifi/U.
Matfgr.
Ex raikt filamcntoG, tT;per c.nulice Sc rami; arborimi fundAta, proveniunt novcm,deccm auc plura " '
ftii», ab imo ad quiiiquc pcdcs ionga, & crail» ut iblia Nanx,^ tres aut quatuor dig. lata, & cava
jnftarcanalis, atijiic In ambitudenuu, aculcis brunnis, acuos, liirfum crcclis. In inccio autem ho»
lum foilorum'prodic cMi/w atbicaiis, tcrcs, minimum digitum cralfus, duos arciccr pedcs Iongus,Iig>
aflfaiBCSBBdulldlaSfed <|Bflm bina & bina capicula potiE^ m luiu:nitAcc auccui plerunquii qum^ue^
figoit titCmait mt^ffiMkf^ Nwriijugbuiiui «K-mfis jSfi^ jifaikatii inliniis conihritiay cilegan.
It. Cmrtigmt» puun Marggrav.
Elt mA)or (pccies, ex iabuloia radtce, quac magnicudine, figura Sc colore planc ccp.uii .rmul.ictu-,
atque intcrius uHilci lubct filamcnU, primo aflurgunt ci i.i, quacuor, auc quinquc [.il^d, cralti, luccu-
leoca, vuidia, cava; deui proveniunc plura, figuiam ivibencia tiianguli acutilfinu, itancquc creda*
ilKMMCll-aidaau, odo, doseiQ, quindcrim pedunloeciQ''^^'" acquantia, pedem Jau, in .exCTBnth
cate aconunau, & in iateribus vecus inftriocm acocis denticulis rueibemious munica. £x una n«
dice 30. aut 40. folia prodeonr. bi medio ftjiorum, quando planta bonam aetacem habec, odurgie
tuduXta cn^coi» ^uporiotitdbijr iiainana: cra£Bnc,redus, Ipongioiiisfeu moilis, hincindc ci i.inguTa-
ribus fi}tys, minoribiK veftitns, alntudmc drcicer ododccim aut viginci pedum ; m fummlt.itc autcin
■cxplicattcftcruin IdlTigucimi rruncum inftar arboris cum (uis ramij ; r.uuiitcrjm raniulus )u-
Ijenr, & mulu conica corpulcul.i, pxne digituin iong.i, nui (cfc apcricnciA jkrent csX\iosBtt qiun^ypc-
r.ilis comiK>iitum, inagnitudine Horum Ihabsreibx cx vindi HavelbentibuSj ac ali^uot (laillini|bin mO-
dio ; rcfert fios figuram ftells. <Bren cempoie in (ummam attitudmem excceldt.
I^ fotiis hujusplanCieopdlBUipailnus coniid poteit, qui prxilac bonicacc panno lineo. Ex (ub-
ibnciaconiaKumoqrpuialottuq,anieqnamiBHxeB GoiTypiiazmuiacxcrahi
poflunt Radec ftut «aam4blia ^njns^planMc recBCM» cdtt ac aqua: m^e^^ia. pifces ua exanimanc. ue
ibtim dcfuper natcnt Sc manu prehendi pudlnt. Ijgpnib iiGQacum inftar inniculi lulplMcaiiaRiec;
exeoignticlicipoceftduriorelignoappticaco. liiGtrth,
Digmzecl by Google
1 2,00
UlSTORIA PlANTARUM.
1«. CingMM tfMtig« Marggr.
fc/iac tiiT.i protrudit (eptcm ant novem peoes longaj lcfquidjgitum hta, inftar canalls avi
Iztc viriili:», !?c propi exornini uiirjucs h.ibcntia miniacos, crafTa, in cxtremitatc acuminata, duerujii
circitcr disitorum intcrvallo pcr .anibitLin acukis munita. E mcdio folionim proxim^ ad tcrram
nmlci flerti |uxta ih in orbcm pofiri proveniimt, cx ccerulco purpurei, & in medio alba ftaraina
habentcs : quilibct flos di^tum iongus conilac tribus fobis. Fruaum fert edulem, quioque '^'ffms
longum.
Usc plana pliuanijm accedere videturad Mt^etl (eu AUgvei pninonuii Fr.ileimiidci('ut
eandem fiifpkeoinr. boc geniis minimi peninet: verum ob Folionun fimilmM|iitY|f^ '"nni '
qncm oocupivktenmpcfiDiiiiiiia, doneccadi^
Hii|us raiuuU cinerco eraut colore obfcuro, tencrr, modicc Iong«, plan^ fibroGr, c ba(? crafla,
lOtunda, rctufa^ nonnihil ftriata, atc^, ex parte tubcrculo(a pullulantes. Folismax.xi pcdes lonm
ennt, circab^in latiora craHiora, mdcque Cuprcfli moilo, in pyramidaleai angu/ham fiaodla
* temau, (emipedcni plus minus lata, ab ucroq,^ftcil} latere ipinis dif^i unius traniveifi l«Mwjri|-
diiiem aoc drciter poiEdentibai!» admodum cra&ju: Arodffiffli^ cobre c nigro purponifiraooa
iwnidi coofib^ mmiiomoinoatiD-virentia, in(|,aMieniiiemlaiiffmdiiie fua. latmidme atq, craf-
ftie»riyieni «kfiModc, oi«eoau»til^pabtoiioaingpaBjfflOG^
Inteniidaaata.
c A f. vm. •
M»es Americaiut jKdJamJfecies i Fr, Her»a»<lez hijloriii
Hrmsnd.
* Mnlfitrt \ lOliis cft modicis fi aim 'pricedentis folits comparentur, ad margihcs iLtcis, fpinis parvis &
IH nigrts : cmuU bicubitali, dieitum lato & rubro, cum flort cccrulco palleiceaci cacumea ept
JL occupante, & r«iMr« lurculola.
£^ Campeflninis lods Mexid nafdtur, quamvis ibla xftate floreab Seiitnr ez gctiflmibus ords jozta
parentcm.
fBni JfctriumqiMOionwfiilionnB^eiiMititSiligBato
<C iiriaam panilatim vacoat;
1. Mtxeal metl ftn Maguei tftum ut »j]iim ctmtiatwr Fr. Hcrnandei.
IltrttanJ.
Spedes cft pawaj valdc ipinofa, & viroie admodum exatuiato tiodaj cujus fslU eduotur
tc (imt prz camcii gnftni grata. . ^
Xmk Odeiidiair ea in montibus Tfpostlaneofibus.
i« MkmMlfmManAfiwmmVuTiatiasi^ JbtCmtiput» mmn*lSatfffVii
Ilrrnanil.
Plxtm cfl (pinoCt, fruau dulci, acido; Prunis fimili, multiplid, & in orbem Indic3t Pineat
quadantenus p.irem compofito, cduli (ucto plcno & grati lapons. FoLa funt .Metl, aut iilis poriiis
Pinea: Indicx Uaiilia, Q)ino4, fulvaac vduti mardda. CmIu vero brevis, tcres ac craiFus: Rjului
fibr.ira crai^q^ PHuiafintaUonm, glandibus fimilia, £c cx candido pallelcentia, obduaamem-
biana, intra quam condnemr caluis candens, ac ut dizuiius dulds 6c aadus, Finearum Indicap
Itim upore rctcrtus ; feimnt prindpio candido, ac pofteai lliCINi^ olnCnndo 8C fflOlilllcilfcfc
ImA ■ Naibcur in fiiOMi legjooum qitidarnm T^^mmtmlti
Ad Nanas potids refenenda videuii hac planta oli fiu&uiii
'Htfi.Amtr. 4- Ncquametl ft» mtUmf*t4an» Heroandcs. J.ii Lmt itfmpm &*AfiriHmr»
Hernand. ,
Rara cft forma, felia namq, digito tr,tnfve: lo p.iulo cralEora profeit, alpcra juxta latera, «e
impensc .laiminau drca culpMem : amltm bradiu aaffitudioe: cu|as caounea fruSmt ocoiMC
aUongtK, Pyrorum parfomm toBotf iwifllHi MpNns AnleHi. Mafeiiiir lu miiJat V« J. ao Imc^uI^
Amer. iib.17. C.7.
Sunt 9c «liK quamplurima: fpedei, qaanim, Qiuniam facultate fimOe» fin^ 9i fbnnl p«Qq
diflgMntea. nemiiia me twM«ilu»«wti p«tiiiMia diHawiMii» <i|yiriam
I . Mhimmbti goMtfr vltlde
i. Ntxmal k dnereo Colore di(ftuin.
' V. ^amal, iea Attgmi moutanuni, iqualeno colorc, fibrata radice, & longo aafiiSquc in-
£jgpi HiruuQ,
Dlgitized by Gopgle
Lib. XXL t g>g Herkit ^fim^. i^o i
4. UMKMmal, aculds lonipi» porpurdlq, radtcibus & f^m.
5. TatajfMxmil fcu Aiiif JW.I^Yaczm pracedenri fimilc.
6. AcMfHttl, feu Magna anmnneuin, aSndioribus juxu radiccin tulus & rubcfcentibus fpinis
Btquc nuiicibus.
' . 7. MtgMtt nigrum, ob colorem atrum, qiunquam Cmox radic^[q,ex Jiierofulvefcanb
Bpnni Med oonftat fed tenuibus (pinuiis.
Monitolk fasaoGSL gaudet locis calitunim r^onum qualis ell Ttf«ultvica.
Oaanila aiqne devorau, illinve oiMt quomm aitus motu privati funt obneminiin convul-
>
L Jhcmtdfiiihbtfuibiimm. Hemuid.
Slclem pxne foi m i & viribus eft quibus caetera, & eiiHcm quoq, ufibia, fcd inter reliqtK»
v^jiDRm ac r(^ur addic faminis fyncope tentads, auc imhwallihjn. JNomen liabec iinagnicdifinft
7. TfaeometiyiM Maguei divmum Heraand. v. Jkt Amirkmm mmr utunii^
Eidem patncciim rcliquis facultAtc cft & ferm.5, longi radice, fibrataq, SceulSiiB ipinB: J^^f
fpithamas longi luiit taiimin folia : (uccts verii epOCus aut illitus fcbr«s extjnspic
Nalcirur in rngi.lis 8c cnlidls l<>:b eJirw .itqns cainpelhil)UI.HBBBliil tt a««A«iU 4Hfriliinw \ Miuf f yJ-
Cingio, fub ciculo Ahts Americinx m:noris. *
8. Paci y>vc Mcd Uniffimum Hcrnand. Alet Amricma folUi m^m^trAiu ^mr.
Rlm eft anguftioriba^ minoribittJc tmiianbm, nuKn.{que ex parte purpurafccntibus, t raJic*
HxaliaaiBqne. F)uaail«AX«omnmifltoa« in mjigno habua prcrio^ panniilqae Imeis precib-
fiitanndic«pdffioia. * ^ ^
9. <^etzi]i(^ «fi« Kled FitL HBmanL
Aflur^c in arboream alritivdincm ; raJittm fan&t cradam fibratamq, & {cnfin ftadfefolUedl £
/«/m vero rpinifera 8c Mette iimilu. Fit ex ca quicquid ex Mtti Hcri oonfievib
Xolometl fm Maguei ftnA. Henand.
_^Speeias eMjW tribua wi«i orbiaJkamgtris; nlut conftat firmata & fibris aucl.t rufcfcen-
libt», onde piwenmnir fana aoocnmMinaaactileis, raris, & i mcdio «(quc mucioncm pro-
cedentibus. Si'cci;-. roliorum cxprcflijs ac bibitu? dccsm uncianim ponderc, umvciii coqxins do Vhiii
lores & pi .rcipLc a.^culorum toUit : Tcrum quo bibicur tempore corpus cft magnd cura open-
«ndum. • ^
Nalotur IbfxmiKf juxu fauces flunuiuuiL,
CiL». DL
tktcsfive nccM Pertuma Gcr. rnce* wtva tlerioii eUt» & tpmtua flanta Lob. Ad, oircait. Ikcts
JEm 3r«H»FnkFamd. 7tittmfi& ^G&iSnL ^^««38«*
RAJ,ct nirimr crafii. tuIieroM, gr.indi, fucoeflu eempori? iii nwba capia protuberante, inoa'
candida, toris ruU, Rapilubliatitia (ed duriore^ iucci plent, iapore iubduld, filiteaat-
tcnte plmima, in oftan y^OKmo ampleaentia, eobinmi kf^, dura, carinata, 6 ctne-
Kovindia« inacnManflcfiikiMnflraom definenria, xtcino virore
lcpn inliWBr tC iriAu Antuinaoia : in quomii medioj poftquam planta adoleTcrit, at ne tunc tmi-
'~m.~ r : - -l^ ' r--- l ■■• 1 —".V..WI.M liv ILUIC UU.I-
derahngulis anni$,^exnrgit tnpcdalis, tercs, hirrms, lupt-noic p.ntc in uukos ih\)ius, quibus
innaicunmr fitret plunmi, fans ampli, hexapctali, albi, dcorium depcnciciitcs, tnbus cxtertonbiis
pct,ilisvcni> multi* dilutd nibenribus avcrsi partc Ih-iatis, c pctalomm unguibus .ul nicdiam eorum
partem excenfis, non ad margmes ufq,. Florcs in Setxcntrionalibus & frigidioribus rcgionibus nuUo
liiccodente femme aut pericarpio increfcunt & decidunt : vcrum m locu naulibus, Indi« lci Oo-
cidentalisprovinciisplurimtstriangularcs caplulas m cria locumenu difpcrritasproduceiedidnirj ft*
jnimbos rotundis aut quodammodo anguLuibus rcpleta.
AbtahamiaMuntiuaiai inHerbario fie^eiooaliam depingit <c delojfait Yncon ^edem qnam
Jncam Amciioaiiam tt IkaiGbuiam.ftellatam cimq, fotiomBcrbqaBB ftfifioohdo.
KkkkJc Abm
Digitized by Google
IXOi H I S T 6 R I A P t A H T.A » U M. •
AkerAm Yuccx rpea^m exhibenc Muadnsjis ScMorilbmuqiw donator fiLunemnfii^ lea
potmsfblusfilanieiU]$«lbisintcrlperlis. /r i ■ < '
~ Nullius in mc^ciBa osds, imo veoenatus cflc dicitur fed perpetam; cuin non foliim ai) ntst.
fuftentatloncm conaucat, «ed cnam » laaiceia fiumuD OOttinunin panisclculcntus confidatur.
R.-uiiK inli.per liin: omni injurta, imo Cflm Cdmmoao axntSiat abiq, ulu c)us prjcpamtione. D,
r.'i;r';,r c\ aiaatis D.Herm.inm. • . . r ' ^
Nan eftauicmhicplantacxcujusradioe panis m Amcnca ulitatilUmus Cajjavi djdus ht, uC
nonniuni per etiofena aedidecnnt
C A p. X. • •
♦
DeCgmufeM AnnuUiu JnJka fitridt,
f 1. Cama frjtAnmifit^cM, MuSmfiam FUs Cmtri J.B^ Catma Iniie»pn riAn &fimh9n
pwicUtc Park. Aamdf fiirid» Ger. ^muU b$dit* Im^kb» C B. Mitni Bn^^mut
MargRr.
J.B.
INquilina orbi noilro cault gcnktiUto, cubitum & (eiquicubitum alto furgit : Fnhit qu^m pro
plantx nKxio majoribus, coroicula chartncea convoluta prmio puUulata znmlantibnSjqiHe esB*
piicannir appareoc ampla, duorum palmorum latitudine> trium qaani6rve longitu-
dinc,tencra,menibnnea,niodioiinaaimen definottia, a ncrvo mcdjofecundumkxigindtiiein do-
cun cntc c \ porrcais in maninei agmnoanBdedb venulis obliqiuii. Ctuiem (ummum omant fvrtt
minirt (atiir.itiorc tinai, G&dfeK nmd abfimiles, capitefloTerrura& infiiknra quod dclapfo
Hore "landcltir, tn.ingulumq, fit &i vcluti rpinorain ( •nquitClufnis ) utRidni fru^ftiis, in qtio con-
tinecur fcmtn pcr maturitatem furcuni, atrum &. rotundum, l abi VeMrnm didx niagnicudine.
Radix mMx & cr.i(lionbm flni ibpaa, alioc radidi nodoi adnafceines haben^ qui ftolojMs ecjaat
matri (inules proferunC ■ » ^ . .
Fngidiarii oefi impadnsliyana imftras iwnfti^ nC Ui tA^ flCinlqrpoGauftnni
''**MarRgrivius pl tntam lianc in Hi/M* Suirtnm tuttmralitm Brm^ tkoa^ delcribit. Caulei
(inquicns) iii oct a .r.it ileccm pedumaltitudinemafltii^t (ucculentus, viridii^ difilum cralliis, tpiem
pcr intervalla .imbiiiiu folia (blitanc po(it«. Ftcnt tribus paalis lingu.TforBdbus conftant, ctrdter
duosdigiros lonRis, crciiis, qu.v ciicuiuiintur ab aliis foliis acummatis &: convolutis ; inme<.1ioau-
tem (unt duo angufta paululum tontorta, 6c m horum nicdio adhuc iinum, iniUr iigular, habcns
ad latus ftamen m(cum in quadam prominentia. F/*»» eft inodortis. FruHni dividirur intcrius in
trcs cellulas, habeos in qualibcc utplurimum duodccim grana leminuin, duriflimaj^qua; inaileo
contulacQnQnent intus duri(Emam (ublbDdam albam, quac ctvitatcni mcr.i (c h.ibct inrtarrttit
viftani, acinillacorpu(culum inftar vermiculi cafci, cx quo progermiii.it io (it. /(«</;x humanam
crafltnKtoem acquint, longa, (plendidc ex albo ftavcfccns, mltar Cepae iquamas habcnsmlFas, attfc
; c lcnti : per int . ..lla autcm hinc ind& babct tubeia ku jpcaminentias ^iUt|cucu^ nndiiKwo»
u ..t inait ciu!cs Obicr^at Clu(ius e vttufK» hufusr itolofdbus cum marcclceoiai in Taporario
prarlcindunrm i.Khi yinain cxitiilare aibam, Tr;>Racanth.r aroiilam, (ubdulccm & lencam ; «tt||in
Iplis aiani toliis lenelcentibus cxiflere rcnuc quwidain cxcrcmcntum, mtii (apore.
•Mai^aviuseam qux flore tlasoclt (pccie diverlam tacit, & fic de(cribit.. ^
fWW eftangji(}ioribus, magis acuminacis, ac utplurtmum circa imum caulis c vaginis enimpen-
tibtis: FAiriiw paull6 majoribus, quorum nnulquiiq, tribus pctalis cochlcanlonnibus (p;,ta Lufi-
tanicis) conftat, ttcsdicitos bngis, inconraQl, mquoium mcdio .adhuc angu(lum foholum, fct.
nuidieitum longiim, inf&r cufpidij direft* Cltenruni. In po(hca parte flons po(l tna illa majora
toha itiacm t.ilii fnl: li duo mucronata QOant, lA nc tooisflos oflppooftct tolii|, & adhuc in
mcdio, morc uiadioii, i^ammulunj ftamm eBBWMWte m nucum anm, ORtm cum pneoo.
danoowruiL
CAiifm^abct arundmaccuni digitalis cra(fitudinis, rotundum, & intus contlnentem fuccuEsilMII
medulhm liibdulcis laporis, OMliftcntix feri ui Canna Saccharifera. Hunc porro ambiunt ftne
pediculis hinc inde M^folida, lcptem, oa©, velnovem dig. longa, circitcr tres lata ubi latiflima,
mtux' un nu|ora, tigura lingtur, ncrvo in medio fecundika ionpcu^ nuUisfeGunF
'CriMwra. dim l.uituumein vcnis, lcd (ubtiliifimis lineis obBqui dilcuirenaioiB ut m loliis 'Miin\ wnR^
dk*f»iig. (ypc Kis glabr.i £c ailutc viridia, infcrius molli hirtutie prardita, & fubalbicantia. In lummitate
cauks provcmt (ut in Pmu) octo aut novem difr. fongus, in falbgio paulo acutior, (qiiamis
pr.riiitus ut conus Piniis, (ju.x in prominentibus c:.:ncuut,itibns .lurci llint coloris, io parcibus ubi
libi invicem inainibunt miniati. SucceiTu auce^n tcniporis (quamx \\\x x (c inviceni dilatantur,
flcfili» quaq, .ipparcc cavus, milar alvcoli apiarn diiucii purpuralcentis coloiii j lub flolcuio
verd cuticula eit albclcens, lonuidum facculum pr^bcns, Sc quacbbec cononcns 24 aut plura grana
leminis nigri Iplendemis, magnituduieieiniiiiBoepamm, imuniigolni^ niniibgmiia ani filunenr
cii^ quafi bwi involntabillisadhsBont^
Oulis
Digitized by Coogle
Lib. XKL ' T>e HcrhU bulbojts (tffinibHS. izo^
Caiilis l);i|us pl.in;ar_ maibc.iri:^ dctr.ihit !;:inior.:iti c ci,)itOj c ii.;!-.idt iiilu jer &: f .mgit calcu- Kir»*
los uilii pacus, clhhinliRni; rcmjJiuin co.aci.i ( i )niioriha.iin^qiiiin trcquenicr di <tic oufttciiu,
ctj^liiMiu ','.i.jco iiKr.t o iidiuiin icvc carjt nuilo .iljo nedicltnento- adnbRO. Aooi« (uo vetui>-
f.ilnintcil .s c(}, iJcoqiic hoqiicn> eiiu ulus vitctur. •
Rcpentur .ilu hui is (pcacs, tulii} iiircriLislzvibaSjflolcuGsrtllMuC
](cni (erci4» floribuscaruleis totrapcca^U. , •
Klb ladicem huic Anuidim bolDolain attrilit^rf ejm^ lenipor nrBie &filut.
%. Fae».Senet Br»j3inijAm Marggr. PUd Cmm hAanuHmmomUmrsctm^tra.
• 4 ^
jl/jr^.e''- A ... * '
Inlc\, !jptonivc^ipcduni -iltituJinjm a(lurgit. cauh rccla, f])onKiofb & viiiili mft.ir ^«n«««.-
Ii4>ctq, tolu codcni moilo akcrnatiin (jiljxjlit,!, 6: Cjuldem magiiituJinis, figuri, coloris, ac limil diMLatJ*.
JiMtt luieis ftruta, lal in fummitatc folium convoluium ut in Paco. Ad cxoi tum .lutcm cjulis
-propc fbhum provcnit pcdiculus crafTus, vcrumbreru, inali(]uot ramulos fiipcriiis diviiiis, qui miJ.
K» liabenc/cr*/, lolquidigicum auc cirdier longoi» cavos Horibus PtfM quidcm nmilcs, fod incar-
nati ra^enMSk Flates biMce iequitur J^aAwhi avam ooa|||BftuSt Prani nugnicuciine & figiu i. h i
bens promincntem umbSicum, ^que adfaac- immfltnms nnmtw Tiridis, maturus vefo hibtUuij,
trungularis iiKUfX, & corticc Aurantii m.i]i cortli,! rxnc .rquali ctmaiis, qui fp^jntc fiiiilicur iri •
nes partc^, .itquc taal^ (c?.ir.-itur, intus \'C\o h.ibct p.vucain pulpam, H].imcntt)luin, nugnitu-
<1iiic nucis Avcllanx-, in trcs itiiicri p.irtos ilivsifbilcin ;Tcr cuciailain tUv.i n. Pulp.i autcm hx'C
Cinnabrii dt coloris, oiioris vmoli tcK: uc nofti as cydonium, in qua conunencur lupra yt, grana
femiius trianEularia, fuli:a, cuni niaciJa cinnabna in acudore parte, magninidiiie KSiuib Caa-
nabis. 8c alraEmum nuclcum habenda: Conex cxterior iuoculeaDUy q|ui cntem tjagicoi»- • *
lore Dniiiio., uc Ceraia noflniia nigp» vel Violae Martic , atque ideo ulurpatur loco atm-
ntend.
" AAtfreoeiitia, ot ACMrf» 8e fiiiaaK fannwtunB fi fiioeninrfidaram de in fuodunc Zinziberis
& luavBmadiiMMnin; acfiaiadedeteAam aiWDaiumlupideati. BalneaqnoQoecalidaeKilioon.
'ficnnnir.
* 4. Bmiym IndKM fjMmffe fiore. Tamoafarana Brafilimfilnu i^lat^. • '
Margffr. * ' '
.' Ejc Mko alboj Ipletidentej triangtdads mnicis condancc, Hgori tc-oonAitucioiic uc Tulipa,
ovab vet edamromiida, magnmKiincow Anleri||i vd euam.minoii^ pioducic amUm duos auc'
trespedfsalmm, inftriiis inlongis pedicnils-duovel triafblia luocntemj^ uc & in fiimaiitatennum'
auc altemm, foliis Cm treptba hguri fic afpcilu (imilia, (cA paiil& minora. Sub tolia autcm quod
infummo ciulib cft pcJicuh duo, trcs, qu.-icu6rvc proventunt, duos cirdcer dieitos longi, qui qiia>
tuor fcrunc /;crc( iplcniiklc .ilboj, Ic((Ti.ligit-.,m 1()!1;.;'h, cx trujii^iil.itis u'i:..ilis (quamis moiQ '
pincz nuciscumpolicoSjinoiioros. iklbus coquicurj £c niurc iktcatx coniediturj boiula|)ons.
- Mtrggr. «
EX raiiscf fiii>cri'"i3 rotiimlij fubrufri &: cfailcnta, (}u,r rnfcriiis fcx, fcptcm, o^flovc Jig. in
teri.i cbliquc liiltonaitu;, c\: multa ci.illi lubct tiiamonra; provcni: cauhs, uq-., quatuor,
quinquc pcJcs iongus, arundinacous, rcdus, digitum crailus, hmc mAc habens in pcdicu-
<lis duo> trcsj vcl ccum quinque aut li:x iongis, foUa unuin aut lefqui aut etiam duos pcdes
lotigaj quatUOr dig. lata, aqimtnata, eleganter viiiJia, Ipieiulcntia, t.ictuni mdar mcmbra-
naceae aiaitse, aut fbliorum Paeo-eira, ncrvo iecundum longiRulmcni, Sc iiibciliirunis lineis oblj- .'
quis decorata, & in amblm linci rubrj iimbriata. In' fummitaie caulis provcnit/M infbr liliij
.cgfegl^ incamad & ignei oolorisj tribus vcl quatuor pecab oonihm : apud quodlibec fiilium.tria*
qnatuor, atit qiunqtic fimm» eiftant cjuflemoolorisj figuri uc dens Apri
Radix contufa ulccribus medoDir, fflundac ea 8c ia^iht utaoi aiuts aucem 8c eoftc come^ tjik
duncur tcmporc fanus. , " ' ' .
Kkkkk i Cap.
Digitized by Google
1 104- H I $ T O R 1 A A N T A R U M. ,
•
^ . * Caf. XIL
. • , ^ De Citnms»
1
Fi
Ct»tm hiiim, Arahbtu Curcum, O^cmis C.urcsimsi Bontii. Crn» ]»ikm ^/mom (iB. i
Park. Cjferut lnJicus frve Curcama Gej. Cucmcridt.
lO/tf laahabet hxc planta, non abhmilia foliis Hellcbori albi, nih nuMdon tara ftriata.lbd
lcTia fint. Rmbctm habct .qiuleni f cniic Gcnnana. Flvrt eft pulcneAfie purpureo. RmJi»
^ pono ook)feflxrotm(ERnon lecusacCroauii, unde Garcus ei ixNBeo
fhiftDs ImiiB Cnaimx «li Bixjbu
mr» fuum oftendniiei Pnbraiii IbniS tmnduu qaodenMi «odum in ju&alo giHtniniw veuaN
nium hcedinanun aluueullfiinnl & mencafDeBti pnEftantifluiii vicem ouneb
^*«» Malaii r^diccni cum pifcibtis & camibos coqunnt condimenti & faniuris gratia ; quod & Bata-
vos ( ab iis ut crcdibilc cfl cdoftos ) ctiam haitare obfervavit D. Ttncredut Ribmfe» cuni in Bclgio
Sregrmarctur : pfccs prarfcrtim e-i mwni incoAa condirCj fiquidcm & laporem grituni cil-
m comrounicarc 6c colorcm flavum allcrunr. Oterum cxcellcnnffinmm cft remedjum in cJ»-
•ftni^tiDiiibus vifcerum, Pulmonis nimiruro, )cc<i is & hcnis^ mm m oppilatione venanim meianu.
Gmun, tmn Ncphrkicis doloribits. Calculo renum & reficc efiicacirer o(»tulaMb tum £inniiiii
' menllnu promovct. difficulcatem parieodi uiimitEqiieiincacaDutideftpaGnl^
cum remediumeft iniaenih qood mokotiet fdiGiMr «spCRnifiMi. CNnenfeiqio^BB«Mngw[Wc
himc u(um pracipui Sacchzfo oonmuiit. _
Il.inc cum pnlverc Santali & aliis floribus odoratis in m i-more rubigunt in unguenti confiften-
tiani ; quo univcrliim corpus t.im Viriqu^ F«rmina: inun»unt. Ouod quamvis infolitis afpciftu
focdum ob flaviitn colorem lit, tamcn aaTerlu.>i calores f-cbrilcs & S^ii artiores, tuni nioleftiffinios
quoquc culiaim morfus fnniniutn cft )uvamen. Summa harc radix inter dajbltmcntia medica-.
mcnta principem locura obtinct.
Mupeninkob(eivaTiGhinenlc& coaminftenntatocinhacndice udinftarntliciiHeUeiiinallii.
C Ar. XOI.
De
BonciL Cardmmmum ftmfUntr tn Offimb tSOtm CL& Gmt tm jS^
^ ^Aulcmhabct Arunilini^ niot^o inrornodils Jiflinihim & certc /c//*non cliflimilia Anindinis
K fbhis; & eodc.n qiji ,ix niiHld cacci v.icii;i crcl^ic ; primumquc intucnti vixtliffercntiaintcr
liu.is h,u llirpcs viiL;birar, niii qurVl Curiimoniaii: vix ultra auos, aut adfunxmuni trespcJcs
in alnnidincm ailiirg u ; iolia quoque conuita fuaviHim.™ odtncm a lcreddunt. Dum fiorcntsm
cam prmium confpexi G.r ci.r cmnem aninudvcrti, &c Nam circa radiccs primura cmitot fpicam,
% qu.-tlts in Spica Narai conlpicicur, Tonun longc craiitorem, cuiu» calydbus {iipemafauitur fiorti pal-
lidj potiits in peripheria quam altn, in calyce vero flAvumcaiQieni oftenduot« filntquc adoioaiHn
. . iiow» floribas Mals aureL Flofemb fatfce dedidcndb«»jHieai*<wnn ioco facBeAuir. iaaea Sn-
jpaMCarJamonw continentes, quate in OiidniinaliHiCBeM|ichuri ftdfioloinibnt nero
mnncQnduta, quj ari(titate8etiaauwiq?oti»«KpMiiBBairini^^eniin<rfBeM
\ Cololvm videmus, contrahunt. • •
GlonaturaMeroBonnBsieBriiBnnidle qai-QnlamBminnaadte
Jieacuni cxhibuic. •
KnifS ' Calorein habcc blandum, n-,nH^,uSkmit»M,fi, 'JRanmK^mnin»mimjijuitm» in vitberibus relinqute,
aiile6que ccum foluro abfque alio cibo maibcaii 8c oomedi poflk feais ac Piper, Zioeiber & reliqua
'araniata. Unnas porro cdmmodd cict, menftnu fizminanmi biank movet, anheutum oommen-
da^ awn obftniftwnihtt Hepatii, Lienis 8c ndecdm Malientetu ad miraciilHmalqpe conduoi^
ttiam in julciilis'fisa]linknim> camis hotidinx Sevimloram.
In cibi-.s riorrn cnndicndi?, pr.ricrtim cirmbits & pifcibus clixis, apud Mal.aios in funHnO ofiiel^
& certc tfagrantcm guifu.n ii^ .idair, concoctionique adjuvandx iiimmc conduat.
1. CarAamnmim maius liontii, mtijuj-vui^. Gcr. P.irk. majMtOfficmarim C. B.
Ban!.
Copiosc crclcjt in lylvis Javanis florc Hjacjnthi iiu»do fafaculata *Diiiert a minori fbccic. Pri-
WcA, quod ulcra humaium alncudinem ^Kirgat ; quod fbha quoqup long^ aippliora hahcat, quod
Cinle pon fit gcniculato auc Anuidinis inftar nodofb, lcd qui Ccparum morc fbltacim k le ioTiceni
leparemr: prxterca flores rmtk ><* H^^ci^ ^ radicibus, ied Hyactnthi modo in faftigto gcnC SniWn
deniqaeejnsVeliiliquxobloiriHoresliinc, diffcaii aliquando longicudine. Folia tamcnodore can-
vciiiuai^ucflcflQres; mli qudd foha nujorieCesdainonii, pr«ert]uain quod lint majora ciira oom-
I
Digitized by Google
Lib. XXT. T)c Herbii buiyofis affinibm. . J205
parAtioncm, cnAm .r.-ciii p.ntc, inll.ar Verb-alci luiit nioltia. TOM plaota polcbcmino cft afpC^
grico virorc floribufqus .libis cum piirpurco Iimbo nitcr. ' r # -
Viribus cum minori fpeae pl.tn^ convcnit. ' ■
C.Baiiiiinns in FinaceCardamonu pneter Mclcguetam fcu Grana pttcadtli quatnor fpecies ni. ■ •
nimm pradiaas cluas ibxm. Gafdaaioaium medium, Corao in hift. mediocro diaum. (iguri olv
loingnm, triquetrum, atrinque acaminaaun, floloie in caniUdo fnicnm, qu.antit.it2 gr.iiiili AvLli'.in.T; "*
nuciiqualc, majore Cardamomo minus, mmors Tero majus, tde6qiK mcvitocrc tir)imn,mim. intiis
dcnfc in fe f.iii^is major iqii!; Card.imomo (Tmilibus Rranis rcpkmiii, torticc conlians veriofo,
multo tenuiore t}'j'im ni.iims, in tribiis fuis .ingulis qtuhiis inaturiinvdj'nicic, liiigulas cominiiiuras
habcn:;. Gu(ki CjrJ.imomo m,i|ori gr,in.i c]i.:5 rcfponHcnr.
4. Cardamomum mimmum; de quo J. Bauhinus, Aliud aflignant, quod fola nugninidineTi-
dctur a nuDove difibire, eft «luni finqina omiiiuiD mimmai catienmi quid dtlibac pnecaea nen
Vidco k
C.irdamotqomOffidnanunanidemfitCardamomoVctennnGicooriunambig^
iDantibus, aliii n^antilwsj nolmveriliniiliusndemridemefle.
MdeKoecamGranaPanufiliOffidnisdiAam nonefle Cardamomi Ipecfem, (ed fiu5lum pUntx
eeAere <UTerCe aSrmat Gardas. Cordiu quoqtie errarc cos ait qui dictwit \kl::gct jm majas Car.
«amomum dfe Cird.imomis enim tenuis mmimiqae fcrvcns, leJ grjt li ac lucutulus cft iaporf
Meleget.i- vero Piperis inR.ir.icerrimus.
• Abrah.iiinis Muiirinpjus iii Iliftori.i pl.int.ir.im Bils^ica du.is dcicnbit Sc dcpuigic Cardamomi Ar-
borciccntis l,iccics, prmi un vocat
Cardantoinum ai^rcit^ns majus Ahicanuni.
Seoundam CaidamoaHim arfaoiekeiBmiiuis AfriQUumk
Cap. XiV."
De Cjdamine feu Cjelmim,
GYclamcn dicitur ««^ w ab orbe ieu drodo^ oim ob folit dicinanmf ambicum* tam ob
orbicuLimm radiasbulbum. VuIeus panemporannm vocjt ^ fornu radicum oomprafla
paciibus lumli, quodque gracum liuDus pabalnm finb
QlcUmini nota: funt, radix orbiculaca, caul» pmer floris pcdirnhim nuUi, Hot pentapecaloi, ^
aliiRfleiii 8c ad ungues junftis, ut rerera nwnopetalos
1. CjffZrfw/wMwOriwfir/f, Kanncr Bouhoii; Ji<rf.j) ww ComuC.
Ccr».
Vm rjJice cortice nigro okiu^lrum tuSer Iwbct aiii.ili(ruiv;ni, qucvl infra (upr.i(;i:c inCiliocritcr fub.
ftilit, ut Kapum. llu|ui mei.li.i fc-c p.ircj vr.^L^.iri li nilci icd i.>ir.;io;Ci e\t.uic pcilicutt, tcrctcs, car-
liei coloris, quoruin alii toliii, tlonbui ornancur aiii: cjxicm cai;n moincnio .inibo pLilid.int. 1'Jium
cderaceum elt, nec angulolum, in .nnbitutenuiffimfifcrrarar : illud aciopurpuralcit tcrra, liipci-nifc
. pingitur dtvcria vmdiute, in qua caam alUcant macula:. FLs c calyce quinque foliolis conipolico
•exit. Vanctasinoo muldplex eft; fersquadruplcxaputi nos oUennupr: nunc quippefbliisquinq,
taneikm conftacfloi, (alias pnricandidas, aiuts colo(Iiiiu^ Sc imapane elcgantiaimepurparatoens>
lumc foliomm namenis dupncatar, ( quorum duplcx quoquc dl: diflltuvntia, aut enim flos ifte tocas
albus cft,.iut hujuspars infima purpurco colorc fimbriatur, ) Foii.i hxc longiora iunt multo anfju-
ftioni noihatiiim : mitio quiiicm dum c cilycc cmtnpunt Umul incorta dcorfum niit.inr, ncc multo
poft !.itiiis ciilTula lurlum rctfcctuntur, ac vcluri corollam ibrmanc cui Givum o.loratiHiir.um (Lbcft,
k quo fiiigcLi tbha piofiuuiitj ncc cnim uniim fcorlim dccidcrc poccf^, qmn St univcrfa concid,int.
I In Codcm cavo quinque atscet fub.uri arquah mccrvallo disjuni^ apoarcnt ; eidcm cavo ita aggluti'
tuntur, vix uc .ib co divclli qucanr. Stattm atque iioi decidic, pecicuh in fpiram (crpeocium nidie
ccmvolvuncur, progignuntrocundacaplulainclulum.
Fiorec Apnii. Semiiu Juuo niaairalicufic, fet6 quod anoi retiqjttum cft feliis deftitiMBir,
•* ".1. C}clam'mtn ftlio rMunJicre vulgetler J. B. Cjclamen ertiewla» ftli», htfemi farj^m .i^^r^Tite
C B. crbuuUto fel» Gcr. Amnmiudg wfl^are fel» ntmi« Parlc. l30UlUl=lcatocil ^u-
E globulan raJice, tenuibii&nigricantibillquc fibris pndlta multa circioatx propcmoJum rotua'*'
ditacis profcrt folUt, palmaribus plus niuius pcdiculis hzrentia, Alan ibkis fcr^ rc(pondcncu, noa
adeo ramcn crafla, lupcm^ atro-vircntu, alpcrlK fubinde nuculil laftds, uih:rnc purpuralcetMiaa
noonihil pcrmaigines nnoaca. 0«hs ia loogis pediculis nticai»e$,'anico fbho, fod in quinque pit>-
fnndu laonias divilb, lic ucplura videantnr oo^antcs, quar&fc cxphcare mapientes rarlum re-
fleduotlU',. colo.-is vci diluciijs^ vel (aturadijs purpm afcctitis, odoris fuaviirimi : n marccfcentes in-
tegri deddunt, capitiiliiinque (ubfequitur cum pcviiculo cui inliJet in tnulcis fpiras is convolvcns,
Aonix tcrraiii ,ittif;enr, ciii inaiinbens paull.inni augclcit, doncc VioLr .Vl.ii tij: lcminariiim v.ilcu-
. lum m.!gn:cu(lmc .vquat, quod matuntatc abcxtrcmp inucronc apcritur, /fW»^««oltcndic iii£quale«
ex tuico fuIvciccns,quo.i tcrrx conimilTuin ingcinicn non abit, L\i ^^ScixulumflUCtadicukuiloOll-
vertitur, prancr reliquonun icaunum nacuram, unde poflca foliol^poaiic.
Kkkkk; Sob
Digitized by Google
iio6
HiSTOiiiA Flantarum.
ittmtiu. Snbcftaiis fiiicm auc Aucutnni iniduin flores proiDk, Jande dAii, qax p>llquim tora hycme
perftkeroott (ub Apnlis tiaem aut Muo «miBic
Nolli funt Pannoniac & Auftnc fylvofi montes, nulli (oltns, aut intcrdiini m niontmiu acclivin-
tA>u> ikLi pr.it.i ciux iis non ahuHi-l ji'.*.^
Nos 111 montibus Stiriaiis, inqiic Ailobrogicis projK; Gcnev.uii oblcn jvjiiu.5, iil>i Junio &; Julio
floret.
C
nos
1 VL*
Cyclatnini huius caput interdum in longitiutincni excrclcir, &: in tluo velut comua dividitnr, ut
15 cum J Bauhino ODlerravinuis ciim in Alpibus Sciriacis ejus r.vilces aliquo(i&> cruci emus, ideo-
Crffiwincf- quo O Bauhuiu» fruftri mukiplicac Ipedes, ciimCyclamiiium lonous radicaram & radicc inftar
kmdmliii capitis «tiedni G(/!k fpedem ab hac diftinaam fidr. OMiliile« fi Sbi li
. hini liifbriam. « . » «
Vari.u intcrdum hic fpccics flons coloiealba
i latis&ftimi noa fic, J. Bau-
Loaii.
ciui;
Cjdamtn tTkculato fdto inferni cx viriJi faBtntt-Q. B. Cjettm^mu »itr«t« fiert a. Cliil^
\
Cluf.
iori plani Ivd&s eft, «mdora t,inicii fcmpcr folia profcrre confplcitur, citjue non purpui»-
is (iibnis coloris, led albicantis quodaminodo aut fallelcentis cm viiidis tntftus^ ut in Aian am^
jliis. .
os Jianc 4 pnecedenteiKMi ^aRnMi
|. CjtUmim IkdirafilhCK LoU Ger. JUS* «VJi£g|i J.A jbtmmHdi^aiJirmtaA,
D.J.
rc.hu, dslLribente Do loii.ro, virct l,u'5, .mguIoRs, achedcr.r nniilibui, .imbitu Icviter (errati», (upe-
riore p.irtc in vnorc nigriLaiuibus, .^'bic.lntib .5 tamcn nuculis variegatis, & uinbilico iive mediofold 1
' fLbalbidojinierioravcro ac p;on.i partc pui puicis, &: (tibiluie colorc lacuraco, alias diluciore. Fl^cu9
c tciicllis peudlenc pediculis, deoi lum nucantibus, fohis eorom liirlum reflexis, & purpureo Viola;
nigrzcolore, noniamenintenlblplendcnt; odoris exigui ; fiiccedunt ttfituU (cmmifka, inl^iia*
pcdicufis contraAis. RsJix bolbi ant Rapx imido in orbem circnmaAx, & afiquamulttm m lamu-
«lir.cin prcliri, fo, -.i nlgi ic.it, inn:s cinilid.i, rug.w in.irclcens concrahit.
In collibus (vlvolo iiou long • .i Roma abund.u, Scptcmbri mcnlc florcns- Nafcitur m Vcro-
in.tiu1rfi;ivi>, V\- n-.iilmn ac Atrcb.uum (tiiib; s .ui:oic Dixiou.xo.
Ila-c e(l ill.i IpccRs, qu p.iiliin in ho-tB noltri» in Angiu colitur, Horc pui-puieo & albo, Att*
tumno floicns, cui;;> fcnKiiv^xanrc.vll.ucni lL<;i.;jntcni adlnaUlrilSMem pervenit.
J, Uauhinus, qucm non invitilc(,u.inui, hi.ciclctt
CjtlMtmi tdarmi vtrittmtm injlxim Ciu£ CjtUmtm uUntimi^ *fiivt Sdfiitif fiertm, fibiwu-'
oAn» C &
Qlianim priori ioKa albiii maculis oMctiri liibtata, .irersl parte rubentia, aBqoantulum anj^Iofa,
(loics laf.r.inus pi:rpiir.'.fi..nccs.
Aitcn tblu avcrl.i parcc virenci.i, advcrl.i nuculis albis, ulquc valdc confpicuis alpcrla, rotundi-
ora fuperionbcs; ftoitsiamratioiet; ucrolqiiie amem liiavUfimiodoriSy nare» edam piot»! fericmis.
ttem, Cjcttmnii /Uit takrmi» iMMilif C^^Bjicimtim» fttjmhu GtnC
Magno 0c palmaris ladnidinis tnfaer^ qood floret mfit te, $0, loo, lingulis «nnis.
Non alicer quim raagnttudme oraniuffl partium, 8c florum ab eadem radice mulcttodine, ab Hck'
deraoeo Cyclamino vulgaii dilferre videtur, .1 rjuo nec prxcedem aliter difl^ <^\fn tempore fio^\
fendi, fc odorc floris. Nosin Itali.t cum ciTjpui^ tnc 1 ..t:.ttc florcntcs Cvcl.aminoi obfc: vavia:u5,'
qiios tum non .ilitcr ,i vjlt^n i fnlio hciki .ic:n r 1 ini llorcruii tcmporeditrcnc .arbitr.ib.iimir- Imo ncc[,
t|iios vc: no tcmpovc, inirin lli. A[inlis, llo: -:!.::- cyp^nitH itblervavinuii irimontolis, icincrc .1
•id Lucam, vcl Horc, vcl tolio ab Autumn.ili vulgari tolio hcderacco dillcrrc vili limc, (c.1 tlorcndi
ccmpoic t.jiu'im. Vciiim ejuia plancasiplas incer (cnon diligcnccr conculimus, nihil ccico definirc '
audenuis: tllo crgo (li cuividccur) C^^claramus radice Calt.ine.r m.innitiidinis C.U. Lc. Cyda>.
minum B',7.an(iniim Clij. a Cycl.imino Autumnaii hederx folio (rccie liivcrlum. Ejus aucem
diG» (ddcnbenieClulio) ralw EerfiAn e3(polit6mquc corticcm h.ibeb^^^me ft.uini uuc hyemem
loiia prndocchant, Cydamilii TCmi fo^ Rr^ltmilia, prona parte pnKhnnrb^ p.u ,' i<Mlccncia, Sc
fiiptna cindicaiuibiis ni.icuBs inl^gtiita, pancioribiis t.imcn angulis prardita: Marcio (cquence Hores
tiilic: Ve. iim quoni.tm ((iUM|uenttk:sannis non uncum ii^a, lcd nonnunquam cciam ilotes, mi-
tKvo pr.t lcitini .ttv.;, pfotul^ phiiiinum iu.-lic Qufiik^Ccaii AntBiiinahQdanaiiioan VcrnttJC»
ti ihiicrct, dr.blt.ivic. ' ' . *
Plnrib' s in lo^ii i.\ontisCi»^»/<i//o« fibbuxi'; inccnupcs rcpcriri himc aic Z). Af^fW, pr.Tcipui 4la
c<'ro dc SauvtlKUt ^ a tar Cmnbrettti Maino nicnic aim flonbus purpuralbenabus & albis. Veidni
CLjIius ( iic vidifflus) dtibiuB hxlit, an Vcnms dfec an AucumnalB, qtKfi BgnMKinum voeat^pp.
claiiunus '• » , . -■ n '~,^:>^i^, ■
Cyclanunus parva radicc C. B, J. B» SCaKorum quzndm planu iic nOs bm, 8e an & pnicbdeil*
«bus ipGcw diituiaa. De ca^rc«^ga^ai fcobfenrtloabantBotanici.
c^^r
Digitized by Google
Ub.XXL .^ Herbis bdbojis (ffmilnts^ 1207
^ ■ " . '"
4. C}cUmen voimt Lobw GCT. /Wtf iH^vJ^» C B. eyJ^Mimir >rr nirt graaikrt vtmu
J.B.
Chf.
Florci profcrt odoranffimoi vulgari faturations, paulloqui: gr.iciliofCs: fvlia aliii. minor.», iii
AQitijtafai crirpj, & fgltorum Hederx fonnain ttnicanda, tcneriora cjnien, {iipini pirt,' cin ti- {
MatSm inaGulisi(peiia«anguk)nlin ctiam mucronibtis albicancilius, pronlomiuaopurpiuilcencu.
V«Mt floril «oklfe alboi odCluflus ioWi. actrlbuic circuutx fcr^ rotniMflMdl. .
LobelinscaaimffiBiiies uos floiesluieaswi atculiilemeiiunic yi .\dv. f, 164.
5. Cjtlmm» Jbtk^tmm Attinmndt fhn fnrfnrm dmflid Paifc.
FoBa huic lUwoftinAa Cycl.imini arftivi, niinus aiiKulofi, nuculis .ilbis pljn.i. r.' rf; pc.umplijde.
^pBtali incenlum auc dotlccapctali^ colore Horum Pcrlio: aut Cyd.unim vcrnt purpui ei^ ad ungucs
liKnratiore.
Qpod flores tot pealis ItBButent aocirlfJirarinmift{ nMn faweiuniiitur huju» generis ufitatti pccalo-
CAt. XV.
•
Ormthtgtb t^mt rtJkt tahnfs, Cjchmmt ftlh C. hmi ffa "Brejn.
RAiiu nitttur tubcrola, crafla, pognam pcn^ »qu.iiU(;, oobris purpurei^jblbleti, tnfi'a in tn.
bcra alia, uc (iituros h.rrcdcs «livifx E.\ qiu folia inrcr CycUntinis & Drjcunculi julu-
ftris nicdiam (aciem obcmencia, ^ciolii longis fuiFulca prodeunc, .tcit^viriJi.i : inccr qu«
ttuUs lclijui,!- ^ili^, lotiindus, viriJis, gracilis & pcnitus n.ulus c.vlurgit : q.',c:n ,1 nicJio clquj ad
cxcrenuim .ipi^jiii cinifiifr) ordinc .aMibiunc longt poilicelli. /Wfw/« parvos, .ib Ofnicho^.ili iWp.
ninoris citij. luuii nuiltiuiivciliis, liiitincntes, teflis i canmdiuo ctrruleis 8c fiibvitklibuslol^
iolais coaiUntes. Fnullus non vidic Aucor. . ,
Ca r. XVL Z '
Flos InJicut € vidaceo fufcns raJite tiilxrof* Femr.
Whrar.
RAdids tuber elfi^nmiilii» ookne eft intt.s .ilb^i, exrra fiibra&t oorpore binas temdfve di>
gttos laco, rupemo mKrmcite ombilico .nn^ iDa, & nontuhil introrfiimaAob
S-ptcnihn nicnle in fiiflili primCim dcpulic ;m, p.crminjvic Odobri,tum vcrno tctn lorc
turRCrc capit la riorcni. Fa/wcxeunt ii tiibcro ion?,.i 6c l.i|.x: cubitilia, latii. ncrvola, ftriaci, gl,u-iu
mo loin iiuicronem cxacuca, dilutovirorc .tlKicancu, proptei' h;imuiii canvlui.i, rabrilquc j-uuii 111-
tcribncta, Mcdius dcimlc (capus exilic, dcnle r.niruloliij, Scbulboli iriciis niortfarticui.xtus, .1: bre-
'tioriblisnuicronan> foliss ucicularim arinatuj : ut licct Indcni non ncmo vocucr, (Jl.^diolo tanica
Sropiorjixc planta videanir. FUrtt .iimplici Narciilb grandiuibdo pnwins albo (uppares, m fex foiia
ecudanrar, (ulyer vireicsnda, (iipra t violacco (uica^ natnro canqnani bdiotenco villo/a, furviifie
vehit fiiligiaeobfiub pwamteum dtiisfiufimbriiscri^aa&coirqgaca, atris aUndilqaettngiiibDs
' macnlofa, promuHua Bnea mtcrmeante AllinAa. MMium pntierea jlybm &rrie|itic ian^inis
.itquc albic.intibus maculis notatiini, ffitmvikns cenuiffimis in mjo vinlaccisin fumfflcnuteolis cspil-
Lmini, qu.itcinis quofjue ina;ulculrs biH.iis Crofi-i cxtcrioicm in ftctulicm demiiCtis 'digdflis corona-
t;im. A mcdio caulc ad cacumcn ulquc (ummn c raniu! .uc[ :j cx iplo (bliorum coniplcxu mcnft;
Martio atquc Aprili parciailanm cxillunt: M.;.iicamcnti ciiiuUvim .iiir mcIiH cxcocti incict; iiitcni
odorcm cxpirant. Diern aiit fMulodiutius vivuiu, (icimic contrah.int.ir 5.. dcciuiiiit.
Mira cit hu|us tubcris fcciura; cx imo enim umbilico lil^a prodir, raodoiongior,m(xidliireviof«
naraflinx inltar candida &: ino^iice crada, CHjut luni:ii 1 pa s Sc tobercnhui paidHKiin Ibbolel^
Qiiare iadiimeft non (etnc), ut e|ns iibrx jHnoomiptx loiuto neni procul i matre pniter marem
liatns fen» inoUervato adhiie miraouh) inveniiMiir : intcrdum quc^ue bterioris fibrat iigamino
adhucimpgrelbbolei matri cohareas Scconogma Tttletiamde moreadnacadepiefaeodinir.
Digitized by Google
lOS HlSrbRIAPLANT.ARil
• C A fc XVlL
Jrk MtfrM Trmmttrii hone fpei CoJ. a Stapci.
*
Fijftta liabet coloris pbaenioei qui uvulis deorfum .dcpendentibus oipitclli vel cunei formflin
habet, CmIu bicubiuKs, rotundus, fiifci ooloris. FoUa long,i, digitum lata, ucroquc Utere
KUta.
' NoIms adHyadnthum botr\'oden accedere vidaur^ niinunc ad Indeni : vcriim ob imBsdcdio*
Ca f. XVDL
• , De Arp,
• ■ .
DC Ari Erymo it^ Lobelias, Quin fi ^ Grxco non (it "AtfvIieiVs qBiin Sacnunj ut infeds
fa&tun; plebeGu^4|u« BaiiamAnMiBvociia^ fidecnri^inoJGeieex Pafaeftiao venucob
8r omamento Aaronk Ponnnds (um^hmi.
f^or.r An geneiicr liint piftillus in medio flor: ]>ro ftylo nuilus, flc/5 nionopct.-ilo5 fcJi fn.iftiiLm
cohxrens, baccitcruni eiie, trucius cniiii puliM lu;:i)i,l,i lcminj Ambienccconitoc. Fobis mtcgnsfic
minus di(feAis a Dracontio (iirferf.
Dracontiom a caulc Scrpcntim pciiis mllar maciii.ico dicimr.
A. I. j4nim]. B. tmlgart Ger. tndgmt mkumUtiim & tmwitaUum Puk.Jlntm%.& %.6%i»
eft rubcroft, tcrctiufcull, oblonga, tr.inf\crfa, fibr.is unJiq, iri tcrnni Jemitr^^ntc, i; u
Candida, poliiccm cralTj, titbciculis c iatciibibegeimuuntibui le prop.ig.iiue : e ui)u5 altcro cxtie-
mo foli.i (111 1 qini caule tria vel qu.^nior, ranui q.iinrjue cxsunt, qiiibus liycmc mar^cli.eiiti5us
ve ej|(enue/Ke i contrano cxtrcmo nova foLa gcmiuunt. Sunt autcm /«/m oblonga, triangula,
SjRiW did.v, (cd latiora; mim'i(que alata, la:via, (iipra infraquc (plcndentu, (cd limc minus, mdi
fnagiUftfidanci.i, ni.iciil» nigns interdum refpet(au goftuj ut Sc radix, acerrimo, & lui^m acils
)vp^an(adigentc idquc pcr longum tempus pnftquan) guila^ ens : mtcr quz tsidit cxiurgir pal-
mm, ttxtSy llriatus, in cujus faftigto c mcnibranea vagiil^ Jongi ptominct piftillum mduiDj ob-
longum, atro-piirpurcum, infima parte apiculanim coronA amc cuiAum, [iiDqua liacenius incca-
romjper ni.ui!rir.ircni nnni > ..olorc piuKirum, dcnfb fHpam confertanun Va^na metnbranaoea
pifllUnsquuiTi aliq\..iiuir.i ai;. .i\ c; i;it, m.ircclcunc & decidunt
Ltmt, Ad i^ies & in umb.-olis primo ve;o cxit u:w.\, fcrr.
, Ari cufulcuim, (cil piwtipuc naculati, ladix mliftni .icrimonia pollet, ita ut iemcl guflata vcrno
Vim» tcinjxjrc cum lucco maxime turcct/ integro liic linguaiii vcllicet. Qiiintu:i»vi, autein acrk lit,
li pcnicus cxikc4ca fuuiK £c aliquandiu aircrvata, acnmoniam omnein anuttit Sc mlipiiiU
•evadiL
Radiccs omoium dum tenerz funt ladeum foeaim ftillant ino^ -
7«B|t. ir. ^ radioes 8c folia, teftibus ' Theophnfto 8t Diofcodde, olim.cilKim pi-a:buerunt latis*gratum,
piiusin accto coqucbantur .u) .iciiniom.ani tollcndam. tnitit^siii jtri nnUeimt fM
frcfietufi^tcari;, iilla in yiido mj(tr.:!icrc ficri tojfe tfcuJrnlam. ' <
tAlimen.: Aruni,quo'Lt ' G.ilciiusin A!gvpto eJuleclle air inll.u r.tporum,procuIdubioerac genus iJluJquod
** Co'(»t.iliam vL|g!)\<K,^nt: Jxtamcfl monuit me D.T.;'"rc(///rl{«t/»^,cxobfcnratione Hcibigiicxin-
dia 1 er.ucis, K.uutcm Ai i coctatn .ib Indis quibuldam loco panis hab;ri : nt.i\iniam enim isc craflilD-
mam ibi crclcerc. Foi t.- intclligit Coiocallam di<ftam,quar tevcra Ari Ipccics cil, &in India Orientali
copios^ontur, cx qiia 8: Ituh Javanenies. Malau, Ciiincnlcs p.incm confichmtt rtferetlte IJonitjo:
qui hcc 6e ca Icriplir. Aipinus Colocaiiam cdukm dle ait. quod quklem venim eft, led com
cautione eft intelligendum, -ni ignarus quidam vice peiiculum inairracj cum planta mec namii
Tiia venenata tit. luc^ radiccs c|us crallas & in t.iIcoIas difciflas Javani per triduum aut quatrl-
duummproiluenti in.iccranc ut mucilaginola quxin iis cft.liibftaiMia abwatur. Naminh.Kmu-
. < Ctla{piie delcteii.i cjiis vis conliftic Tunc exprcllas tin ci l ui cafdcm radiccs Soli liccandas expo-
nunr, Sc dcincas m poilincm ceicnces, pliccntas cx lis ioco pams & oryzx tonficiimt. Piztcrea
duni hanc i.uiiccm coijaiint, e|us dccottuiu ah)i-t;int, Sc additi aqui rccenti rcccxjuunt, fic ttmiis
quo-h velc.inc.i[ tum .iceto £c oloo nucis lndiac& pipere: ut nos radiubus Bcca: rubrx.
In 1-eo. c (juocidiaiM coatinua looo' digpftin palmam alns prxnpic Fmaila ndicis Aii D. Suim i
Dolai Lib. ;. U14.S.1».
RadiXj eios maxim& ^iod maciibta habet felia, Gn Goc», Cive rcccns,|iiUj acad minusdracb*
ma- pondere lumpta, remedinmflft pnrientiflinnim ac mtninic falUx adva«isveiieniipi6c peftem:
quidam tamutidem addunc Theriacx. 7r4f. flcpaub poft, ad pcfkm6c Aothracemm pra:Ilan-
tioremac laiubriorcm hcrbani nnvi quam foii* Aii reoeotia impofica.
DlPOoAaradisiiielleexccpta tncjour iKC^orisfflodiit omnibia picuito/ts: cxpcdorac cmm vali'>
diiBmi
Digitized by Google
LiixXXL 'V>e Herhishulh^s tifpnAm, ^"Tlop"
diffimft cnlZas kmllqne exferea^iooci, adfl6qiue afthaittioDs nnziin& iwrac: Jiemias ctmi^^ uri* ,
tuts dct* ^
•Eadem Ikcan in(4pie mcdicamennim e(l inSooilaio; nec miaAieffieaxiatfleftibiiilieiiisCe '
A4 /Jmritideni, fbl Ati, GQntnndjuiiiir 6c cnm fleRare tnccioo epplioeMtir cafidd VaUi
profunt, inquic Matdiiolui.
Noftratcs raulieres «x Ari nuEdlidsfliDadtLuaquas ad fiicum parant, quas ad facicm crugtndum
iliulhaiKlumquc mAgnts laiidibus cfferunt. ,
Id quod eciAni cfficacius prdiat tnfoiants racbcum fucais, cervilx Ipcciem referens, queniCra^
cornipto ut vidctiir a CcrLila noniinevulg^focant: ii.fiqiiiaem fflirom ia nioiilnm cud ^kiMbram
& nitorem contalut. Mmtb,
Hujus herbji 8c ra^i!>us arca Maidfim Cantiani agri non i^nnhile npptlnm aA Ijftftamina mnn-
daoda (aponis looOt ais oeni eidem adtnixds ucuntur. D. Pbtl. Skiff^,
' RadiOes Ari cum llorilNis Sdphuris amunhtas B.Beynon> mitencors ille SaBtaiilanni tanniam
iiimnium rem^liuii^ dum adliuc viverec nolm in PJidrifi leiebiiiL Dobns 1. 1. C f. £ 16.
D.3MM>r<
S. Arum i.^cn:s r.ihu C. H. magnum rotundiert fohoVilk. majtft Verentnfc Lob.
Ftf&weft Tiridibus, venis albts diftmdis, quam AriTul|!;ant du^ majoiilbus, & ia hyemem ufi],
dnranBlws. ati.i| Aro vulxan limdhmis. Acmi, (obrervante I>odoom>miildlfiBimOkMadcrad
jndinamc colore rubent. Octen Ajo vulsanreipoodenu
Prini6'm inlulis circa Venedai fe.noMsin oQnfpeAaoi de^i^ eiitm Novedbri aMdeviraasilMn:
' poftnin Lombardu petqgniiaoiilMS oocnrRbat.
3> wfnoi^iXMiMMiClnCj. &Gi& ViflCi SMinefjMsnA^
Hujns faha, rcfcrcnte Clufio, prim» duobus annis pollquam tubcr Conftananopoli acccpcrat, ad
Anfari latiiblii fuiia Cttis acccdebanr, ncc valdc mucronau crant, (cd potius orbicularem figuram
rcferebant, ncc radix valde dtflimilis. Vcttun poftquam ca augeri coepit, digiMlem longitudinem
adqaifnrk, multis cubcrculis inxqualcm, & uncbkm auc amphorem craffitudincmj, mulufqae pro»
lesadnaras habuir: fcU» iiempretdic loogimanca» ad Ahiolioium fbnoam fdnnmikn aoceden-
tia, nec i11t<; minus iplendenm fupem^ & inlem^. Ineeidum ance bnanim Ibtia emittic: lii
ve^nis qu.iiid.ini di}rcrcii!i.i-ii ohlirv.ivic Clufius, quoJ .il1 foim.im & figuram acincc, func
enini ill.i prorlus tinnlis tormr, leil in.Tqu.ilis magnitudinis : & m qintyj(iitni.plancis licct cx cadem
inatre abnipcis folu erac nigris abquot exilibiis maculis LlilKiu t.i, .ili.i niimmu : ci:in cti.ini B<b to-
Inrc variat, nam uUntar macults nigns nocacafblia habentes peiucilluni purpurcum tbUiculo mdu-
fum Kabucrunt, altjc veru candtcantem, ac^pofcemje Afiaan» hyeoiem plerani)ifleraMaaiofi)fer
ban^ akenuioovorere duntaxac ' ^
4* ^tf^f^ nmiUHmt Alpin. exoc>
Aifm.
"Radicei m.iiorcs qu^m in fudcnus dcrcripcis Aa ipedebtiv radiculis fibraifB aliifqiie prorfitsfur-
vis C^tocafiis fhx>nRylorhizis periimiles, fcx iepcfmve ad plus fingulx.foUa producunt ampla, longis
pCiltcuiis pi.Tdit.i, .id Perfonatisc quam Arijnilgarisjmagis accmentu, eleg.\ncioi ifqus viiidicati-, :
intcr qui caults exit re<f,tu5, dodrantabs, crafllnc fcre digtti minoris, atm mvolucro Ari v.iginx
fimilt, led longiorc & kciore cuiii florc .\ri iS: hu;ti':>,i^j lcd longc minoribus. .Ra/;j: rorunda, &
in gcrmen ad aommi dcc&nan^ exterius cenui cutc regicur ad obfatrum fiilveToente, intus caodkUs
eximix acdmoaiK: exteiiiu eciam qiinClam s^bulos parvoi per nxam iiiperficieni ipoiias hdbe^
qui juoiempoieceiminani;, nanieebqulmmCkilocaiiib *
' vtr^) Ca«r«/b Paik CWcf^ Clul.' J. B. t/£j^7^(^
Riuttx tiiScrnri, crAlT», magna, Clufio Sc ]. U.iuhmo dup}cx, .litera alreri impolita, intercedente
cci vicc ut lagcnulam imiuri vidcatur. [P. Al^inus radicesduplicij (igiujE oblcrvavit quald.irn ion-
gas, qualdam rotutidas, m.ignicudms maiiCaconct; hcexceriiJS rubcicunc, inctis cindicanr, & gulhi
aott Ciun adflrndione obfcrvantur.] Vefca, incus alba, fibcts adnatis le pioiugans. FoIm tcrna aoc
quaterna Nymphxc fblioruin figaraj 8c miamtudine, ionfps, utrinque(ubiiocinid«diilimiiicerdD«
nata,Cra/Ia, bvu, (ed avcrfa parce nenri oSiqui in mafgines excurnuu craiQufadi, k nervo per
loiigpim difcuriame producli, q.ios vcnulz intercedanc uadatims-peificnlus atitemcra£is noncx*
Cremo fblk>, fed aliquix dtsitf» intcgro folio inferitur. • *
lI.Tcin loas n.icalibjs ,*g\ ptii, C eta 8c Qrpro inliJis, l;^ fpontcf.: copkjfiflSmc provenit nun-
qu.ini Horcrc dicicur. Alpiiiu, Ikllonio aliifqire atccft.mtib-.js Je mmqii.ini, licct lixkilo pcrt^iiilive.
nncin ;Egi'pto dorencem vidulj, nccab aliis ob[crv.uam auciiviiie, r^syptiK' cos dcrtdciiubus cjui
rogarunt uc flurcs fru^talquc Coluciliarum iplis oftcndercnt, qubd vidclicet cam hoie oiiini Sc
(rufhi deftitutameHefeconipcrtum habere credtrent. Venim qu6d in Itaha interdom (iurcit.rmn
viridadiffiitu Fer. Imperatus Sc Fab. Columna Alpinnm monucrunt, cumexpenencia proi>n.« olim
o6ana lentientem canvicic
• Huic planix in fiareiiori Alpini iiorto primum au^kdm eak mAu^ raoiodnib ATparagi craOide,
cumfblineiuliaemotiaoolQr, incnjns apicc vagiaa ieu invohBraailoqBmiAii involaiGrisluiulb-
Digitized by Google
. ^ IllO 11 I S 1 O R I A I* L A N T A R U M.
"h . niu.i)«v;j a •.■>icr.' , tnia ii.r ';i in A «, ia liibtile a.^mxljin delinens, r.ndiquc claufum, colori»
"J . . ' aii ci aii vi!i.k- iic ii.-,-iuiMu 11. lluoa buluo pcr |nng;tm explicuit, rioranLj, excufit dijjiu mi-
f . . • jioii-. longitiidmc, m.iwi opii'J b ci.iliiiic, colorc c.tndidof iic v.liiti lcrncntu CAUiUm, quali lcrpca-
■ tii liiiRit.im tlj ib C v o c cxo t un )imr.l.i:iic ii. Qlx Ctilumiia lubct dc hu)ulcc plant.r Honbus i
ic obLTvatis cum Ali iiii i\.latioin; non bjne convonmnt, ea crgo in medium pron,Temus: Prq>rium
I - ("11101111) h.ibet hix pl.ir.t i cuod nonprofj t ciul jm, (od cius vicc emitnt pritiio foliutn, qaodaai
, fblliain niovlo, quod a rcliquiifiiliisdiUingiiit iiLiiotus in iino nb ahis, naii^mii flores e^ariB eft
ima p.iitc }"olIicu!ol:'s cfi : Propi ium «ttin lubct (iu*jd non unicum florcmi fcd ^jlurcs eniietit, il.
" 16(q, temoi cx Jinguhs toliorum imk ioltiatlolB pcriobi, effiRio vulgans ,Ari noftratis, cucuJfata
, non )M civa, .ing.ifiill)!ia Ari[,"iro proxima, n cdium habcnres julum credujn,in tenuitwcm abeun-
tcn», kmipc»l.ilcm, i>: deinde in b^>tnini acinoCum ut in Aro, (ed omnu oblongiora & angufti-
o. .'. Ixviora, colorc etiam dilutioi e, ac Ov,lorata, giato odoi c intcr Lilium Sc Narciiruiii, tndu-
• oquc niarcclcunr, incipienees ab imo tiorcre, pauiariintjuc cinerpcntes unus |>oft aliuta Fra-
Aum «cinoluin paUenKm hflialta numntaietQ perdaxide audifit P.AI-
pinttt.
RadioemColiimiMdefcribit buIbo(am, nu^BMRi SciUs cmulam in vecuftiare» foris rufeicen.
I tem, iitfuscuiduantem^ bulbul» le obligai piopagaatem> non Ai undmaceam» geniailis a^era^
(«4 IxTem 8e oiUculatam.
Alpinrs r.n'icxs fojnia dilferreabfervavit: ac aJteram quidem i^*o'ffK*h altcram rfjrjj^cci^a,, j
longa loruiHi.i i.iiiii.c prjtditam. Macrorrhizx folia longc mmora ccrnuntur, tcnuiora S.: ni.igis
in acutuni dciincnria, tolorilQ, nrcntis dili.tioris ; pcdicuh itiJem liint longe fubtiliorcs, guftiis
.multo aci iorb'acutioi ifqiie. RtJtx vc. o longc g!.iciiior, extci ius obfcurior iiitu? non iu alba uc
altcrius; l.iporis itiu.in .ii.iior]5: quiji &; ictt.i m tcrr.im dciccndcrc vidctur, vclua Bctx ra^ix.
Hanc ipcciem ivm .i..niodL:ni ficiiucntcm eile tradit, ncc unquanijquod audtveritjin Italia floteni
• prowiuxilic. .
* K.otuiula iiprionbus difierre vilic funt, guod iis long^ maiorcs in latkodine qaadanceous Rieiinc.
6e veluti comprell* 8e lux, quar id propmim habent, oc non otnnes in apids ladicis medio ger-
minenc, atdrcumcirca, nihil geiminis mapicis r.idicismedio produccntcs : [,in 1 .livcrat fji^
germinenc hanim nonnnlla in apicis radids mcdio.iit omnes alia: biilbol.'j taciuni : Colunma: quoq^
. radix hujus p!ant.-c bul!x)fa cll.]
. * Ilunisradix tota planta .icriseft, non alio qu\in Ari modo, qiumvis mitior, Scuieo in cibo
£>. aliis e)us uluscft. Diifcrt ab Aio vulgaii, quod Julus m&lius eft ilofciilts ornatus dimidia ima
. T- , parte, '& reliqui iii ccnuitatcm abit, in vulgato ver6 Julusinimo tcnuis &c in £uniiio cralSorj
' . • piftini %ari, aUqoe floilculis, lcd Ixvis. Huc atf> plaotvn non cfTe Coloeifiam feu Fabam
i^^ptiam Aiuiquormn mamfcftius cli« qu^ ut «MUniiK opinioni refutandic tempus infumeia*
operjc precium (ir. Vide(i placetF.*C(JamnamdeIacre. Nomen i^Egyptiacom C«^4v Rccendores
• , BClti icntircnt indaxcfn: vidctur.
; . L*cm Planta lixc in rivtilisS: .iquoits npud /rgvptios fpontc oritur, qui magn.i ciira 5c diligciuii eam
cnlunt. At ncq, in .ilgvjiito duntaKat Ipontanca cft, fcd & in Crcta, oblcrv.mtc Bcllonio, & in
' ■ , • Syiia, iclciciiic Rauwollio: .uq, cti.iin iii Cv(ko, Sc Siciiia uc alu annocirunc: quui & m lcalia,
agroSalJrnitaii<j Ircqucntjio mvcnitin quadainiallcaiU F. DoiUtnsdeEiemici^ «quqlolm
clivi lupra pi):tam dictam<ifl'y^w;(R:;4frf, utrdcitF. Columna. „ *
Radixm i gypcoj Syria, ahiiquc rcgioinSiPsOriencalibusincibis expeticur, eich codj fieguen.'
ter velauuur ipcolar, nec.minorhomiauffloumerm eiaU dicitar qaimiQ Geoaiaaiianpis,?^^
illis 8c flavi Paftinaca noa carcaiu ) cjuibus taman minfls grata fic. Ad& RCalnmaa BsAaam
* Neapoli k Torcis fc Afi icams ni.uici[)i)S cxpcti, atquc in cibo cclcbrari. Bootiui lUturl &i Vft-
neoacam ciTe lcnbit nc^niii aq.u pcrLridjum*maccicAii , cdulcm cilc.
6. DrMKn^ulut aauattcia Gst, J. B. mftir Mjiuium .ParL fslitfira five radiee arimdmMta
TtimCa. . . .
- J'»- *. ,' .
Naaiwlhofii^, abonim Dracunculorum Ariquc morc r<f</<Mm lubet, (cd didtabs crafluudinis.
pcxloagaiii,jKnicaIatani|| tcanlireilb litu limolb paluftrium Joooium.lblo mcambeoienif cui &anir
ex aiticulis den^ iibnram Ibbole oumeFoti, boftrjrcfai lea cnwituii indar. Afoex ^dnn
enafcuiuur,'pediculis dfjtirantolibiis h.vrcnria, Hederaceis paria [imo majora] figuri quoq, finulia,
nnllis- pcr ambitum .inguli», m atutuiit dclincntja, polita, vcnoia. In folii iinu quod fiimmo c^uh
innilciCL.r raLCinus coiiiprchcnditur ci iimihs quem Aronprofcrc. Dodonro fruduiinitio quidcm
c.xi.i; ii3 i. tn .Klil.juj il.iiiunibas, (jux pro florc lunt circundacus evcrcrcic, indi inraccnium,priinum
Virn'.c,ii, cun; ni.iruruit nibcntcm. Nalumr )uxta rivulos & in folHspaludofit
Mosin tbilispaluftiibus piopcSi^rniif/j Holiandixobiervavimus.
7- AnmOrkMidt SsA£au MHim Zii»m.):^\Mt.c».^\\.
4
UjccherbaCdelcribeneeP.Macthxo) ficic raiiiccm limilem Aro vulg^cum aliqoibus parvis ra-
dicibus appen& £x hac nalcicur virga aculeis viridibus circundaM, qux cxtollitur^ad fcx palnios :
In vcrticc gignic pytamivlcm, cx baccis viridibus conipoiitam ad iimiliruiiiiicni cuprcfli, q.i.r duin
limt niaturx nibcfcuiit cum paliain n-.Ciiio. i WW lunc duo, a raJ.icc uniJc habcnt o-igiricm,
atqiialirc;- c%tolIunti;r, i iijiiii lu alukl inln.im, cx Qiionim mcdio caIC vi:ga vcl ciuli-. habcns tolia
ad toriiiam lcniiaiiculi, toloiis qui m vu:idi rubclat. nigris maculi* alpcrfa, 6cluntpukhcrnuuvilu,
Fruftus 8c ndut fiinc cilidiaumj quibus Ifufi iMuiiiur «Mura morbosfiiffdos.
' • . Pacer
* Digitized by Google
Lib. XXI. ■ T>e Herbis Imlho/is afpmbm. im
Patcr Mattha:us oWenravithanc pUmamin horto D.Salada in Artafa, inuibe fiaiibra, qtuead
Euphracem lia eft.
Ol* (nfrlfMm & anflrmem fbliorum figuram (ufpcda e(l nobis hzc piaota.
Rumphal vulg6 dicimr Tgnomc ; proJucit florem oblonRum, unico folio, pitliini .lil niotlum
Tuppccoloris flavi, exrubro ni.icuhci.m, odons acuti, cx cv.\v.^ mcdio exic lin}iii.i .l i moili':ii Scy-
pcnris, ied non pieiumj colonslubriavi : truncus .iltus, a:qLi,iliri;i m.iciil.icus, cofoiis (upiaiikti : luc-
cus ebibitus noxius eft : utuntur r.niicibi.is ad lanandos morlus lcrpcntum, li vuliiibcll roccns: quod
fi non feno Tlilaus iterum apcriunt & iic curant.
Sftedain mnettinm infigae cnu 8c impo&a iupra paitem moirbD Gallico afiedam; expusM
enim tc Cuiat.
Cluf.
Ilciicrxauc Smilacis fcrc folia habctj tria Jut qu.iruo:, vin;!-!, ;ii</:li,i, (.itis tamcncarnoU, .iciis
fapofis^ oblongo pctliculo inniMa, anteriore partc (ju.'i pstiitulo .itilianentj utrinq. pinnata, An fo-
liorumzmula, ledokulioribus&quali orbiculaci!,anKi li : uK;;r qux pediculus duas uncias longuSj
multis nsbns nuculis diftuidns emergitj ctu oblongusyZoi iniidetj^ roonachalis cuculli (ive Andolo-
chix Aoris modo efGitmana, ainpBor tamcn, cxtrenMparfefiilia ooloris, qui dcoi iuni radiatim tcn»
di^ ia cateris albw canin .im oiens, piftiUum obniTum inciinrum, & veluti ex cucuUo pra<^ikiena
CiniirinBni J&N&rroauidi, glolx>(a, Aro minor, forh nigricans mtns alba, aliqniindo euam cnbd» I
'n& flc ofalaaeaj initio dulcis, dcmde acris, miniu tamen Aii radice (licec Veteies coiun iniiaoc^ 1
librisidiqDOt lapra camcxpaidis, ut m Orchidibus. ,
Aliud etiam c|ii.s geims itivcnitur paull^ .implioribus foliii, &: raruniiiorlbus .ili()uantr,!-ini .itqua fMkMik '
mollionbus, pluribus cubcrculii (c propagaru, oyoi]}5.ilq, &. craiias ladicula-. jx|>ius m latum obii-
quum Ipargcns.
Frudiuni non dercribit Cluiius, at neq, nos oblcrvavimus. In aggenbus lcpium & umbrofis»
itawrc i MaiTa ad Lucam ct^Mam viiUmtB» Aprilis initio iiorentcm : podca ctiam in GallopiD-
vinda, noniongc a Tolona portu, ad moiiiiiim liKn. Cluiius inooUibus Lnftaiiic fie^wnij
^hhofe tckpidoib iiilo, adlepes&jintia ^tk&ewk^ 6k. Frigorii adiBodiiniiineaaemcft^
iien|iiB in honos mftros nsnflainiii ftivec»
10. jb^mmm mtf^^ifilkml.^QiiK.htjfitmmViA mr^ifUm»,m4iiriii firA C JL
Cluf.
Folm longa (unc & anguAa, mftar ferc Plantaginis anguftlfblic ibGorum, viridia, fplcndendat ^
quinaaut (ena : ^ft nux fiot (cu cucullus longior Sc inudotutus* Ktrorfuni iiiRcxus & albicaM
prodic { i cujus ntna oolongus veluti vermis exilit^ (pitlunue interdum iongituilin^ infleni^ co>
kwiseucpaiparafientif, aucex purpura virefcentis, non ille quidcmobtnlusexiiniapeitej iiediiiii»
cnNwiw: Fru/iMi, racemi inflar confeiai^ aibtts» viz ceiti emiKfeii^ iiio» tempore fiibfegnlair.
Ififwmagis eft quam fupcrius, n<M,tani4 caiAioimpt. -'i
In agro Komano inveniri aiunt ^KMitanenn Ghuus eb-'&gpifMo acoepk inidum Nespolij ipA Cfori
IQpoaic naicens ooa viditj uti neq, nos. ■ ti , ^<
' FhiAnminhoiioiioftio Teroteodem i (ecmpMulii* .j •
D
Cap. XIX. . •
J)s Dfmtnth.
Racoiuium (ivc Serpentaria acauie Serpentinx pellis infbr tnaculolb nonien tratir. Fo*
liismuklfidislea in phuesladniasdivi^ canl6macnlato*ieu niembreamo&liicabm»'
cnlolei&feraisVeftlCD^ ab Afo difHngnitar.
I. Drmtmmm msjm Ger. Draamctim major vulgatH J. B. Paric foljffbjUu C B. PjOgon^»
Dracniicnlomaiori v>ro(und^ in terram depoAa rmUx eft, fcr^ orbiculace, Tolem implens, cnjus
lateribwk parvi bulbi plureSj quibus fe ptoMgat adnaici confiicverunt, foris colore buxeo, inois
candido, lapore fcrvida Cmum amcii!^ reaus, pollicaris Sc craifior, cubitos duos altus, maetdoia
colabri wrBxa affiibrc mentieiu, etunids oomroluds ooofVans: ipuverb^/M pedicul» dwbance*
libwfimgtmdoiuca. in (egmenta digitata findnnnir, Ixvore & fplendore Ari> crafficie oc oolord
pari : i quonim medio eluOatus caulis vix digiri minimi craffitudinem xquat, h cujus fcapo vagjna
pedalis exit, colons foris iierbacei, intus in purpura rubentis, ^ finu (uAulum promensnjgfum, Ari
piilillo ma|us, in mucronem acutiorcm dciinens: fiib(eq|Biinrfiuftasiaceniom% itinitperniMnri'
uccni rubencibus. Odorftxris valdc i«eadu$«
Digitized by Google
I ZI 1
HlSTOHlA PlAVTARUM.
%. JhmtmiMmfdfftg^emiikmmmattkfK. JK Hoit Lngd. Bac.
|. Strfmuris im^»fm DnKnumtm ffyfl^ BMf^mfit kftisBr.
Gwfifcw afluif^ ad doonim pedum alcicudinem, rotundis, diginim cradis, cx viridi, flaVD & aJbo
varicf^ inftar Serpends: qHiiibct folium geric dlOirofewgpA fiJii ftolk^
hcini.K difleifhim, conhnetqne quxlibct Ucinla ncrmm erantdn, & varti in ambmini cxlcduni e(t
l-lu(c)iiani lliciacit aut Chondrillx folia; fiint auten» folia g^.i'jr.i & vinMi.i. I:it;r foluexfuigie
uiulis floieni fudinerB, ut in reliquis, c cu)us lumniit.ite proiiit v.i^ma, pedcm aiit ampluu longa,
plus qumque digit. ci alTa, m cxtrcnu) .acunHnat.i, qu.t lc .ipci iens paliculuiii (,'itii cradum nionftrat*
ad queml^ci-in moduni, ut in Milio Indico, compolu.i (unt grana, Milu raagnitudine, Itriaca
rotunda, fucculenra, qainqueaut fec particulis to:npalita, prinui viridia, hlnc nava, &pundulis
rubris fubtilibus vari^ta, ubi matuiucrunt mbra. In hu {^raois continctur Jemm figur,T?ovah$, nu-
dei intehoris Ccrali magniauiine. Rad^x rotunda eft^ {KMIUUn nuius axiuans auc etiam Hiperans,
GadcnU ex albo rufelBennieft^ fiipcriu»^ Sndiit
eftacriiiiiftar Ari.
4. Strponaria triphjSa BrafJiana dJi.
ImperfeA^ defcribitur .\ C. Baulur.o m Prch.lromo. Noi crRo derk.i iptionm ejus^D. DoJart fup-
plcbimus.
Radix rocunda a capite icu lumnu pute uuilas teoues, alfaicantes fibras emlttit. Caulis in<
fcnus membrani laxa inacdosa te^atTt FdUi Ari fiimlia. QBluldnui fiilia & Borcm it4 dclcri-
btc« Fbliipedicuha palniaris & latvit, ia coKb finmio ibfaini teniM^ dfaidd rireu^ fibidtim, ILbro-
tundum. trifidum, in exqoiftam apkem definens, duabot partifaai fefe^orifaus, 8c qiridem infemc
Cnum ootinens, quonim quodlibctuncias binas cum dimidia latum, lonj;itr.diri= veio rinci.w qua-
tuor liipcrac. Flos Serpcntari.r nu)ori.s tonn.i, iijmliter pediculo ciiuntiAli doiutus, iotiftitudiiie
uncianim quinqus, I.atituiiine lcfcunculi, atro-nibcns, uriacus, vaiis albicancibub pcr mcdiuMi
nmimc extrmiccus excurreadbug> pilhllo nigncante. obloago^ ex rufb fuico D. Dtdart tres di-
citos longo, quod f^camtMaim^KoAaoti^tt^ss^^
foliaceis cmt^s.
Radix inlipida eft> reliqBse («tn gMftanti initio dulcia, veiibi aKjwiMftl mafllcata accrrima. ^
Umhiigaudec pcrjqfwiemiepoiicaifa.' iCaiidUiidB. *
Ckt, XX.
Dt OrfUde h getitte.
ORchis i. e. T^Pnihr, cr.r didum fit hoc Plantr Rcnus nemfnem qui ejiis mdices un-
quam cruerit lateie potift: Quoci ii qaein tortc kucat, Sp:gjla::ii mrcniiu -in Jjagt^
ad rtm hnbariam rationetn reddcntem l\is verbis. Cunci.r tn L-j; aua.- hnlho;,»! bmas aut ur-
nm balnM radicts mfiar tifiieulorimi, [ttnt» humamm ^uodammodo rtddntet, OrclnJtt (enfmttir.
Satynum iSatyris didtur ob inceouim ]ibiditm,quod Yeneris inccntivum,utVMIOi;^«fl(!tjpf« re-
fiouiiDuflns. Sacyria dicuntur quibuiunicas eft bulbus, Orchides quibus gemiiut, autore tiolS»
nac Spigelius, neido quo autore, Satyrkm frtfrii Jieisit jaod terrtat Mtt raJiea, OrtHJum t»
tUtHm /mHttt mkm tpui fmftm eriritiir vinui mmdri fini'^» ^ff pfinih» tx taJem iwtif
t^Hetitrmm tmJe JifnJemn. Quod H Teruni fic^ tnOa fanam, oetci paudffima, erant Sa-
tJTU.
Cartcrum ciim Orchidum hiftoria magn.i confufionc & oblcuritate laborct, partmi ob multi-
tudinem fpccicmm, & nonnu!l.uum cti.im iimilituilincm, partim ob carum apud botanicos de-
loiptiones, adeo brevcs incerdum & gcneralcs ut &: una pluribus, & plures uni altcui fpeciei
aceommodari poQinc: undc pcrlpicaciflimum qucmque & in his ftudiis verlatiflimum per£m§
torqucant & perpicxum reddam oeoefie eft: Ac neaue icooM nos ea^ediant, vxl c^uia miluis di-
ligenter pidbe, vel quia notsqqibuioogjaatximerfeaiHncui peffitt j^iOuri exprimi neqoeant:
Hot uc lucero ei aliqttam fiaieiemiir, oeita & clar.t, hobilque («dtaii (toipefta ;d> amng|i4i 9e
— Oedipo d^dam eoodanda relinquixnus, dilhnguenras.
I, 1«« "ulgtmi.
r JiAnttmim
A» 1. Ortbis barriirj frtida J. B. Trarorchu maxiimt <^ Traf^. mas (jcr. 7'r. maximg <{>• 7r.
fntlgarit l'ark. Orchii friidis i, jeu h.irbata odcrt birci, brtVKre latwrcijue fnlio C. B.
item ftu eJart biru, Ummt amufiim^ feli» C|ul(lein. Cj^ Xi3attl-'fleibPCT,
J.B. ♦
}^^^ ^«^iflc reliqa« plantz paites, fi cum oongeneribm conlefaBlDr, pkninquc majoresvidea-
tur» ^>"PPecinibiilboeJii|landem naiaimfiiocallooiraofosquaiM»
imik
Digitized by Google
Lib. XXI. IDe Herbis hulbo^s affimbtu. • ' j ^
•mus. ri//<i» mujca, mgna, Utiacea, Uevu, & a r.nUcc, & in caule aJ i;>(ain uiijuc lincini?" nua. ''
C«»/*r orafli» V^iQast denUni fuftinetyforwwfaeticloruni : qaorum finguli ii^aiwulo viricli C irno-
ficum foliohim feMlBjomkil) inwrro, ven|(tejlb lnfident, cilcari aanrodum brcvi & vii iJ, cal - (
& alis foris ex albb TiredUbQs, intus purputafcentibtts punais & ftriis notato. A hbclJo exc vius
albiSo, intcnus pnrpurl pun<aato ariincus acmirrh:-, trv^hcx cincinno virulanri compofitus, quorum
l,tccu!c> cri(i>i hrcvior^rnue & convoluti interaum, nrzAmi longior, bifidus propen(k& Odor eravis
&vito)u-. .'^.'w:'» in v.ilvulis oblongii ftriatij pcrcxif;aurn.
^ Solo ping iiiiiiiio n.»fcitur LoW. FlOTct arca Hnem Mau, & f«r4 uique admeahim Junii Pfo- 7t«V>* ef .
venit in collibiis mulcolis, pr.rlcrtim mcer umbrolas convalleSi y.B. 1« ^Nmbnjtmi j&iMW**"^'
' Trmf^i^ fiortf»Ugm[o J. B. 3r.)mr^«wrMr Parlc. OnhnUm btrti mam C R
Geminum lubet ^«/^irw, mcaiocrem, rotundum, .ilterum fiiperius, altcrum infcrius fitum, uc ia
Aliis feri Ht. Caulis plcruntiue pCvlalis, ab imo ad fummum ulquc foliii veftitus, lonjps, anBuife,
aciitis,carinatis, qu.v Imu luo i-ilum ampledumur: in nonnullis plantii acccm vc! auodedm ibliii
numcravi. Simimo cauli mfidct Ipica Horum conRcfta, duos digitos kmga, oblbleca purpuri tinaa.
Singulis flofculii ad petlicoli exortum aptMnmir folium latis longum. F/^c<r/i ipli" parvi pcdiailis in-
lideiKbrmbu^j^c^neeimin^ Galca, ut imi r , in.juccom-
pomtnr foliolis adeoarfti ODiuiivaitnus & Tdut agglutinari$, ut una&conrinua iaiiiin,i vidcantur.
Libe!l'.im firc. : cft, rctiwluni flcxum," maris Ctiam qi:.iin m ul!a ili.i quam hadcmi!. viderim Or-
cliiais ip^cie, iii niedio (eu rictu iplo pundulis purptireu aipcrlum. Dividitur autem in trw
j.u;s !.icas, quaium msdia loBpffinu eft.: Color laciDianmi exhcifaiceonigriQuisieu
Odor amicum ingratus.
Florcntem mvenimus Maii a6. .propc Genevam in pafcuk traos Rhodaniun. • • '
Orchis illa ^amClufius.in prans um Londineofi PRl«imis er^ lpi<^ florum purpurcosura,
teternmi odoi-i^ quxnani Hicrtc ignoramm: iiUiil«inunodtliol»i.unqhamoc(»rht, ncquc i:tpi.ui$
ciica Loodimim neqne alibi in Anglia.
Orchiii Batayicam vi. C/w/ Ai/f . qium iriRMti odorfs efle (cnbit, ncc inept^ Tragorchin minorem
nuncup.iri polTc, caulo dodi .uuali, tnbus qiuti;op,c .mguftis foliis andoi (picim liiftinentc HoriMn
eleg.nuis exteiins rubri coloris internc vcro pjulo aiLcions, rntidolabro pronenacncc, Orchiduno-
ftr.r (crotiii.r puq)ure.r Ipica congclta pytamiaali citiajni ccnlco. N.iin &' iplc Cluliu, hanc in
horcos cranllatam latiusexplicaic Horuuicomam, inmetx qua(i formam dcliuciicen» lcribic
•
3. Orcbit frMvumkt. Ger, frM mi^iir J. B. mliurii fivi ptttn^it» awi«r Park. /^rifUM
cft eminenti. [ pxne oibitali C/a/3 fel»ampIiflimo, i e. longo fimul & lato, & (iibro-
tundo intcr ituda. fZ» iiuus candidus, niaculispurpurets interftinaus, foris vclut fibris ivjrpureisac
citrinis impenfifls rubens. [Clufiuscxalbidam G.-ileam Orcliiai (ux Luifolix .ilccri atti ibuit.]
Hn|U$ ( inquit J. Baiihinus) provcnit tibcrior in (ylvul i Floiuli; vallis. Erunipit nicnfc Djcembri,
florct antem M.1I1 aulpiciis ad hiicm uiquc. In lylvi. Kimtihwjwxr oppido viciaxs fii m Leycano
f.iltu fiipra A/.;«(/. rj:'fr|' olilci vavic Cludus.
Mento quarrtt j. Uauhinus air fratcr C. Bauliinus Oichidem latifoliam alteram CUf. bifbliam
trocet, ciim Clulius talcm ellc non fcribac, quin iconem cui multa folia pro ea ponit, quz 4 Lo-
bdio Ifaateumatica dicitur; C Bauhinus.tamen Orcfaidem p^dioikm dtphyllam lA. huios fimo>
nyraam faat, & ftr;ucunuucani l/k. ( 011(1» kao eadem eft cum.Ciuiliuia Orchkiis latifelix alte-
Tu^ m di»mus;prchiilis bwmiUam manrisAmoi^ &cit. Nos ca^luc non intelligiiru;.
C Bauhima per madveiiBntiamCMii^ ladfiliam iheramauiu bBponic,nim& profynonYmo
bitohKalteiws ettonea j dende proSyimmnioCtaoAa^^
CkdMditbi&luealteriusenoneii deinde proSytuuqnwQpmijaicfaidii idllta^
4. Orchi Uufiina C. R. Scrapai hiful. utijjlim Park. l. amp!ifimit faliM Cluf AiOi<- ' , 1
tbti alltra fjjcboda (iifbjUa Lob ? «. t. fJmmtfbrodttiea fecunJa C Gemmx. * • • ' 1
Chtf • . ' . .. J
Soa hahet folia, Eliebori aUn fbliis roagnicudine non csdentiii, aliquqit voiis a pedicub ad ex- >
Mmwnufqucfolmm produai$limilkerinl^ita,lupemirirema/inK . 1
Ipiendenna. Can/cw aibiulcm, pmcis felus live involucris prrditum, pcnr.iKonum; Ji.^ra in 1li;ii- '
ino IpJcitim oohxrenrcs, cujus autem colotis, cujiilVe formz ignoro, cum antequain apsrirentiir • 1
plantam diint.ixat ohlci^M^ crim : Rn.Iicet bin.as, ciaffis, dC patn Nipi nwn^Mnmt^ fmr^ au»
mfimo ciuli iiih.trci!: .iliquot hbi x (.uis cr.illx. . • » '
In a^ch- ir.itc niontis, ciu midificata cft .irx Gnhe», inrcr Savura & Dravum amnes. binis nfcia***.
Waraldmum nuiliaribus,oblcivavitCluiius. Cum hujusdelcnpcioapudciufiiim imn<yfe^^ fcnet
guikpampcaetereif^iodiammtcami^^
j. Cynofcrcbis pritr DoJtmtH l & lat^ tmHhomAdtw C & «««r ItU^atia «frms ttelc
Ffl/M habet lata, pipgm. Lil:i (oliis propcmodum fimilia : ««iV;» peaalem aut alciorem, angu- ■
lolum IL^Iio lclqmpedalem.glabrum, nitidum, cavummfummqjh &ineb AwfOopioliM, fpi-
otim digpAos, odbr» rabenn dilncepuipB»« cacullo aut-^les pMead fiodbb «c iibu^u^
Digitized by Google
H I S T a K I A P L A N T A R U lf«
infcrioiehdlliofumquydam canas aut «kerius animalis quadrupedis exnvio Anik defCdda^ i
{cipfaim parpaiarcensj pundulis nu|ps purpunii cdberfiim. Lobclju» flovem odnatiim, puiNMun^
macDlisalbicwtilwsacqucpu^ Qpc de balbi» 8c librii habent^ omnftiis
fijr&Oidiiidibuscommuiualuab^ ^
Qnamnam t>chicbs (pedem deicn1>ai)t Dodonxos tc Lobeliui nos ne(cimut, & an j quoquani
« prxtcre.i Bot.inico ,ilio nominc dcfciipta fit: ccrt^ norx (lu.is cradunc gcncrales funt, & nos iiicer-
tos reUnqtuinr. Quid quod Lohclius in pracis riguis frc;;u;ntiirimum lcribit : Ubi qiuElo ti^ri .irum ?
notis in Anglia Sc rcgiombus tran(m,irinis pl.uu.is (alulo indiganribus nuHibi confpccti crt.
C. Baulunus huc rcfcrc Cynolorchidem marem quartum Tragi : J. Qauhinus eam (eparat, Sc ful>
timlo Oivdbii aliaspuipareas, alias ex roleo candiikii five quartus Trago ^ropomc I lujus (cnteada
noUfinacilipvbbaair: ioqDiRiidum uiiienpraponk,ai^^
lanntimipjupuKnnb coiiemadefcriptioTfagi coi^^ M^lpia ooinfnfioft «iblfairina.
6. {hviit ma^Tia, latii foliM, galea fnfca vfl ni^ricmttt J,"^
' f«Mhabet quatuoi- .n.t q. inquc, magna,Lili.u;:.n, p,i!m.ui,i,&: icl(iui;:a!mari3, untias circicer trcs
lata, ftriata, nitida, &:prst-,;rhic duorura foliorum in tcrra rudimcma. Caults fti i,mi5, lc(quicubica-
liSj fiipajora versiis purpurafccns, in quo fioTum thyr (iis nujurculorura, ealei brevi, acropurpurca,
ftRata,quibusapprlmuntur bina:alx concolores, calcari paryo ad pedioilum longiulculum contor'
' • , tum anguloliimquc apprcdb : £x pedicub pendct labcllum, exunas Martii ant Zibelluu expanlas
egregi^ cxprimens una auo cruiculis £e auMt adTeria parte ex albo purpuialbens. IntiiDa floris
penetralia rubro candidoque Tariata fiinc. Odor levis non ingratus : (apor vilcidus ooiiifliuavii^
(g Ad latus fylvoli cujuldim oolfis propc moiuem 5ai<v* non iongc 4 Genera iovenimu^ Maio
A> 7* Orciii mm» mtu foliii mjculatu C B. Park. Cynofarctas rmrie mat GCT. eOMC> Onfi»
HWjar, m» farfuna, maculofc ftko J. B. malt f OOl ttoMll,
•
SMlku «niiiii^ ofivarum modo rocundx ; una nm^a & plena^ akera fui^jso&j nigoiia & flaccida.
RB* ad ramcem' fcpcemve, £c interduro pluca, modic^ hta, kvia, Liln fiillii wnilia, fuperiiis
maculis aliquot ex rubro nigricannbus Iignaca, nonouoquam iii carenda, quorum unum & fibinde
altc^m caulem quoque circumpleditur. Cm/it dodrantalis auc pedalis, teres, ftrianis. Ff«ru in (ptca
long'i purpurei, uumjrofi.oiloi.sti Pv afpe^tui grati, circa umbilicum albiiiiorcs, &punc'"ti> p.nxis pur-
purci> (aturatioribui picti, poftcnus calcaneum habintcs brevius &c crafli.is. Folia illa .jugufla 6C-
acura quar a galcar laccnbus cxurgunc, & in hoc gcnus Holtulib .\\x liici lolcnt, nonnihil cxciiic vduc
auricuuequxdun, & in aaicum mucronem dennunc. Adpediculum tlolculi uniulcu|ulquc appoid?
tur ftJium aoumuiaram, pufpurcum. Fkifiiili in fplca noa aAnodum atAc ftipati (bnt.
Florec drca fincm AprilK 8c initio dlque frequens in dumetis & prads ; & vd ind^ i lo.
liqnii bnius gencris dignola poteft, qudd omiiinm oua: apud nes fiiontcoriunmr prima floitt.
' Oidiidem maioccm cotani purputcam non macuiatam J. B. cum iple ooinlidaandum pnoponat
qtii tn rc, demptis niacults nigns in foliis, diifcrat a dcfcnpta, non nin accjdcndhus quibufciam ab
ca dillei rc cxiflim,imu>, non .iliccr iju im Aruni vulgaic non maculatum i inaculato : quaravis ( nt
vcrum faccamur) noiuiuilz iync m delaipciooe nota; quc diverlam arguere videntur : v. g. Bores
eQaAnHodMBfmnolhvcdqufifiuIongck. '
* h- 8« Ortbitmtri» ftmM^PiA, C. & Cpufortbii mcrio focmiiu Ger. Orcbii
Radicei geminx, rottmdarj nuds nuTiilicz parvz magnitudinem xquant, abera fuperior, alcera
inferior, cum fibris aliquot fupcrius .nlnacii, «ic in hujiis gcncris aSis. F»lis quamor auc plura iuin-
ma ccllure j.icencu, non admodum lon^.i, ncquc Riandi.i, retiexa plurimum 6c quodammodo in»
corta; minimc maculofa : in caulc iTalmai i ouo pk-nuKjUC cxifhinceumamplcxa. Spica fiirumhro.
vior cft quaro in Cvnoforchi m<trioncni,in ; fii-^a pauuiorcs, purpurci, & intcrduin cnrmji .luc albi,
• fuaveolcntes, labello latiore pundis purpurcis faturacionbus notato. Alz huic laciorcs, concav^,
^ , , minus quim in ' illoexunces, cu|ulcuniiuc dcmum colons fint vireotibus lineis ftriatz, qu4 noti
J^I^Z-'r[ )->r'mnibmquashaaemisvidtoimOrchidibusdtftinf(pioir. fklailaciHiipei&uliiappo^^
purpurafcens. Floiet cii^li finem Maii, & pro Vensconllitatioiie intenwm maniim' In padfadi
ubique fcrc obvia cf^, ' . 4.
Viret (3 Orchis calf. & Ixim. fiporis c(l dulcis, Uliii pr.tcip. (cxfignamra lafciva) ad virilem fiirdtuai-
tjlSv.- ncm rcflaurandam: Si: &:utc; u!n conforcarc crcdicur 8c ad coiiccptioncm dijponerc, ScbroJ.
* Ad concepdoucm juvandam Ik Sal. Sacj-rioa Scrup. (i. cum vuiu Malvauco.aut Aq. viue Mu-
lien (acpui 'poft MenAmonim flnaun. Multas fiBminu Jmw cooMdio aaaak HKmmimk
D.Hulfe.
* 9. Cjt»rfirei$t IttifJia ^iempnUA CE Park. Ortki* ^CjM^tnUttirtim DtdtMi^Lt-
Mit msjtr *htr J. B. Cjwfirchit palu^it.
J)*a. .
JR»S* cdit angull.i, ftruta, Plantaginis anguflifbUar foliis quodammodo imiQia : caulem dodcair
talem : /?«rf j in brcvi dcnsaque ip«c,i copiofi», coloic foiis puniceo Sc obfcunorcm purpuram-rdbr
• r,mjireki. "^""^' ""ftis vero albkame, eiuuem cum * /upcrions fornuc lcd camea minores ; depeiidente4~^
dSTx)^ qticcxip(u,u^^l^ormiW»QMnipdMTCl«iuina^ JUfitcr fiAfinti
. uni Ordudum fitniles. —
Digitized by Google
Lib.XXI. T>e Hgrbu Indl^s 4fiiiilm. fxif
lcon Dtd.^ Lcv. t.int.im li.ibct iiini[icu;lino:n ('nquitj. Eiiihinus) ci-.iii Cviioloichiat; ni.ijore
Lobelii &: priore Dodon.ti, iit inlignc sliciuod dilLriincn Itatucic non poHunus. Nobis idcni Vi-
In hcrbiis lods Valcnx lylvjc, vi.i qui itur ati p.igum ric//, Maio menfe copicKc floreoteni ooi«£«v
lept X>. Mi^moL Uctnani nocain nliquamchara^lerilticain nobisdcdUlec, uua cim ab aliis oouiibtt* nMm».
oerio^djftifipierspodcmai. Mimin Dodonwun in Hift. GaL inagnA ite felu^ MfiHron <Mne *
pa^miiltabdciiilnen^sde6qiiBfibiipfioQan^ .
' lo. OrtbiJu ztmtu farvum fiore frorfut furpMreo, tJmi fmimgm J..B. Cymjontt,i mmiatuit
fltrenr(a, ot!er.ita C. IV. forti etiam Cjnffiniu tlfimi fttfKna, tdtntt ejldllenL
noftnrchfs miluaris purpurea oJorata Park.
FSU» vediu efl, defcribentc Trago, Lilio Hmili : Fiore ctnioans purpuroD prof (us^ ( ndc e»riin ul.
hs «Aendit litnras ) e6que ioftar frumentnmm tn (picacum ddiacnte CMUmen, quod ia hpc »
iiiiUliimm exMit Ci^iriffimo mmmenAanir n^/mt^ a.t f.arynphyll«nn «^TAiqiOi
TJaifiBir |iianiii«|iift m a^erk mntniiioi inter |iMripsiin«r ttarA fewi fc alhl fl«n|l(.«*
* tt. Ordh TMmmueMteniM CJaT. tifcuri pitrpiirea*AMls C-^B.
CUf
llicbinis i»/^»crafll> pr^dita cft; ^o/iM bngis, anguftb : c4mI« intadum pcdah : fptci fiorum
elegjnte, odorara.quorum galcoU oliKUiiparpmtiitBCs inaaitcuin pRipeWMteldmi ^■•«^'•TinH
purpurcifque maculis infigniuntur.
J. Bauhiniis pcrjxaidendum proponic nnnon hxc pra:cciJenti eadem fit. Differcntia cft in ilati;
buiqiionunlabelliun in ilUpuium eftlioe inaculis,iahacuiacub>purpurasinfignttunii utidenoK
ipeaet dnol^verjba fiqdliiiias
1L l*> OuUi Pmmmr* 4.Cla£ OnUt ftnw jhr^ mAh (miSis mtMth, An Clu/!»6r.
tbh Tmmcmea 4. J. B; Ofm^fmmmtru frmenfit Immili^r C. B. mJitaru Pan-
* . «giMM Patic (^imfiKb. nmm fmmtmtm Ger. cmac. SUttlc ffucjplc fltdoeceb
#9^1^ ■
Bulbonim altero olivar}, altero rotundiod fibrxadnafcuncur uc in caten&. Catda fclqulpalnurti fiC
dodtantahsi cui drcumjeda ftli» qutna« tepcenaque ieiquiunciali latitudind, longicuduie palmari, '
auonun alqoa icpanda, ahacaalem inwoiniab' Abet m i^ieaai fiw brevem ooofenim digdfa,
fanijiieuin conum in faftlpo ctdis antapem cnfikjeiiuir «iiiolantei, odore meUeo. Fkns fin-
fBiarescxigiii, calcari hettiiil6biCTiffiftiO| ptot fertugtiieL aBs vel totis lieriiidi^ tcI ex dixni^ <
purpuraotiMis, iotus nibro punAatii. . LapeUam fimile quodammodo AnimalaJo qiudmpedi, vSr
pardtum vel quadripaRitom alatum, feris^penitu^ albicans, intus creberrimis pun&is (aturacc purpti-
rcis nocatum ; apiabus in rufhi luteis.
Clufii delcripno melius congruit Orchidi apod non in collibus ficdoribus &. iTici ihoribus, prxfcr- LKm\
tim cretaceis, h cqucntillimx, quam nnlitarcm Pannoriic.iin appclLirc (blcnius. Fnliis cll quiiiis nut
ienis: Ipici elegrtntuim puliUorum fionun, pucpuraiccncc galei ccdorum, prominulo lafaru, Sc in
quatpor ladoiasdivilbk dboi» puipiKeis pnoais diiti^
- jfrr \ |nwiw^*^ ^T*nTHfn tr ^fff iPfiV*ninf fifll^gprft Bttt) iiiiigpiitiii^wft pnfrjFn^ tliffiwn
• . ■ •
. 13. OnMtftrrvo pre ruhrt) fivi fbnrtkto J. B. An CjtKftrehii MStnrit mit^ C B? miStmk '
nhs Park ? An Qrchii i. fcri nihro elfz^ahtifimo Chjf?
. „ .
Palmo ma)orert; fohis pkinbiis, non ni.ignw, caulein niultum amplexanabus : fk>nbcs veluc ui
fpica lcfcuncuh longa, &: p.Tnc imcuh Ut.i, parviSj riibris, 8c psa^lllinilC0l0ii&
Ctrca Montljclpidum menle Junio Horcnccm vidic J.B. . , «
Orchidi (eaind.T Ciuf. fbha (unt plura quAni lattfbliz alceri ^mC^imf aiiguAioia ; ««wfo ^cttilior.
•pedalis i flores rubn, pukherrimi, quales Kcd 10 fielgiGO illo Orcniciis gcnertf vtdere memimtj' quod
e.|M(iiLoranio vicinis etuebotur.
■ Haoe olim babui proOrchide nodra purpurea ^lca congefta pyramidah ; vcrum in canta dc-
icripdonum brevitate & imperfedionc nihil audoo dcfinirc : fufpicor tamcn me falfum fuirte, (al-
tem qutKi adCluduni .irtinct, ni torr.' !>b eandciii planum tradidcrit, fimndcin Orclicos B.itavicc
vi. c (ieicnpao mehus videcur convemrc Orchuli nolb-x Ipica pyramidali, quam lecuodc dore
pukl.cnimo lupaiuspdfia.- BMihtoo defctipca 1 Clufitttt fiKiufediveitt elt« fcaaftia ifA
{^'rai^udaii cadcm.^
•
A. 14. .Ortiit ftirfmrt» ^ci emgifid pfrmmJali, A» Orthii Bmtvie» yu Giuf Art Or. fm<^.
vtfien rmhri.fiue jH&miM» J.B? AmCfmfereiu ti^mu ^uinAtntt conglmtMti
VtAi giaqpteiate IMamng^m^
E i^mxno hulhci orhici-.l.iri, non palmato, cnuln cxoritui' palmaris Sc ma|or, ercdus, foliit rault&i
an^ffis, plcnlque cuin aniplcx.uitiLiis non maculatis, pallidiiis vircntihas cinilius: cuiu^ falhgioin-
Jiiicc (pica fiorum brcvis, denla, pvramiiUhs, pulchcrrimis rio(ci;hs purp.iicis vcl luavc-Ribentihus
twllis niacuhs noQOs, cum longis cakuibus rctroHiun cxtenlis compo(ita. Honun cucuili rcrujuo-
nniaNM qidnqpenliigcoiaftaar. qaonnndnoTelutalz nonalhflenanct hbcQnaipiopciKicns m-
t LliiU fenore
I
!
\%l6 H I S T O R I k
I
L A II T A R U lll
fenorc parte m trc^ l.iJ.pi is divnliturj liipcriore duobus prtKsffibus albetcentibus huic Orchidi Dro^
P'i!S lotutur, gui procelliis in iinuoi «xigaum fea cavomnljni flcxi aoricsilam quodamniodo ntA.
ruiu. Variatinterduni florealba "««urero-
Ttm/iu& Fiorct mmft Jnoip* ooiaion qi» apiid lus l^p^ Tiioidie-ftMnioidiB
^**"* cxccptis, poftrentt: inpalcnii ticcioriDus flccreeifldi Gm freqtieiUL
Cynotorchismilitarimoorana Ipica rubcntc conKlomcrat.i C. Bauhino in prodr. defcripti h iic.
eadcm vidccur. magnitudine (bla diflercns. Orchis liuavica vlclt^. liuc («ferenda eft.La Omhu
odort hiici auiwr ipiGs pnrpunlGBiitB C. A • ^ v^vui»
15. OnOb ^ik^fm CK ntmim OdiAmtHl^ CfMfwAii ufkid, gUi^, Pirft
" • — —
Mim conflac Rcmin l* exigui & oblonga non exaa^ orbiculati: cM/r cnlMali, ratnndci. nttn.
gTMjU. JWw, M noftra ^jofaciode, longa runt, angufta, camofa, riibglaoca, tria vel qiutuqHa
CM^ ad radicsaimdb: 'Fbm iiiran» Mat mfident m capitula globofa & ahquanttJum compTefla
^'^^ ■5r^?2^?.".**^^^ fP'^'"'" ^iiJefti: [Thalio m vAdix
panrae lere moAim expfiao.1 UeicripClO TTuIn plamara nobis m monte Jura mventx & oblcrvatx
mehus fjipona.-t qu.im I t;j;auncniis.
J. Baohiniii fiatrcm C.al(i.inim reprchcndit quod m Phvtopmace Ordiidem romndam Dale-
dumpii luteam appellat, ciim is, inquu, non/it Horc liuco (ed punicca Veriim, quantum merainL
luteus hiit m us quasnos oWervavmius Bons-color : at memoria: non multum fido; cura in ficca!
quam obfervavimus, color purpurifccns & quafi cameus appareat, & C. Bauhinus ui Pinace luitt
^theton omilit; & mter n«asde ea iiQltras hzc verba uiTCQio : l^belU fl"<fl^^miin latutMiori-
bus pundis purpureis nocantur.
rMTtnfiT rnTit ininiTiiT" frip^ — IT^t^i nr m(V r ii|[iliiiintf 1 '• t
CKfni. ■•
Huic raAicti fiibfiint dua: globofi : ctulu caVlliflMKlB, cubito minor, a^uot pallidd vir<M. '
tibtis. Izvibiiv, ftnans, uncias kx bngis, lemundan latis infern^, fic uoo alterAvo fupcm^ ample-
mcitn luo:t oblungam ex florAHt raris, caodCM I™r™*fimriliw, «tlMn^tafm^ nLdL
xantikb : Imcini luo^t oblungam ex florAni raris, caodCM puipuilfeairihM, ««Ahfigiinf^
oUisdcpcndaitiiwshiaDtemcuailluinreftiBndbiifc
HaBGiBpndiSatnripifkijk CBanUai^ ' •
C JL
Hrcpriore [Orchkiefpie^ wramidali;) te^icuiu nunohbusj c»itU breviore; leMribuL-
uncias duas longi^^ enam caulis (umnium cubi ifiil.u cing:xitlbus: Ipicibltnoi^etjbrtfHf prioM
loagd nuaorifaos, iiique ex alfao 8c rubro el«|^cer varicgacu. ......
, in pi«d» buiwit llidi^ydeiiiaNa ee ti»m Rfae^
LKm,
' * 18. CUmmak Alfm» filki meW C & jpiod. Miim^.-vbm fVuk
• C. »
Planta palmaris cft, cx cujus raJut gcmina globofa, oblonga, fclia anguftifllma, utrinque qua-
terna, cMkuUm nudum,^triunda!em, qui inter ea fertur, (uperantia cxurgunt: ipici unciaiij cui
utrmquc foliolumbreviffim.iin litbuacur. Flofculi virides, galericulati func
la uiOQCe Hdvctiorum Gochardo copiosc 8c accrvanm Jumo florcns reperttur.
* 19. liAmmtbu Ofln^hJfMdet mnftlm Ml)aiaJi\.
■ • . MentztL ,
..■n, • radift» bulbola, globofa, Miya tmilu»lm» protcDdic tenuejiu, aiBiMdii«kBlMi» ic uniia
com cKnudia latum, Ophiogtofli iblio perfimile. Cmdietdm m ipioHD AMom defiMMolialii flonnti
, minuf.nT iiL';, capilLiceis, figuram C fi pcr microfcopium florcm intuearii) Orchti&im exa<ftc pra:-
fentantibus, coloris hcrbacci. Spica Kxc cum fiio foho adnato cminus intuctin Ophioglollum
menotur.
In udis & pakdolis ik)rulli.r cii xa pagum Schreicldken in duiooe Samlandig meolc Aliguftoj
Item drca Gedanum urbcm repert.i. , ' t
JnT^nitur imeidum cum alicro foltolo radici adnaeo. ,
' ^ * M. Mimmtbis HfoH* fiorAm vmJHmi Mtfebmm tlmHut Meatad.
Hxc unico r.idids tefticufc» emfir afEaSpt biunciali» ^uem inferiijs duoinveftianc fJm, mam
cxcodontia, ftri.ua & m rotunditatem acumfautL SopenAs enunctt flc^culi Orcnidimi virides,odo.
TCtn Molchi fu.ivitcr Iniranrcs.
In Aipibus int;:r Trcvi(.inum & injpruci fccus vias m (copulis neiDOro& &C umbroib. Non -viJto
yff// Jiljtra: itb Oicln.L' ■j;*:'^'.:?; (,jMj!a mofcbMa, extt^a fiitrvttate.
HeperituT hcc ibiiu iiinihbus. ilonbus palUdid Vireiuibus; item flonbus hiteis prioru iimilibus,
fiunroMiibnsj dti» lameh Mofin Odoio^
11.
t
Digitiz^f by Gopgle
Lib. XXL
T>e Herbis lnS(fis d^jMnii . 1117
II. Monerchis folui flurJ/m Mngujiit, fUriius luttis eirsm elmikiis MsntzeL
Cbpiaf^ ciica Beiotiaam inktn EkdQial^
' A> S%» Orcbit oJorata msfcltata &ve Monerchis G B. pti0a oilorttm Firk Mw <
iHtt» J. E C^c pclloto, ftojcct, 0? mutfh ©jtljijef.
iXiobus aut tnbus /«/<(/, Plantaginiiquinqiicncrvu: liituiinus, vcnolis, gUbris, imum cdukm com-
plcxis donaci eft : ipfc vcro cauln lunccia. ^ie^lalis, [ nuiK;iuin vidi api;d nos ca altitudinc. li;d plO;
ninquc palnurenj auc relquipalmarcm J thyrrum Rcnc longum jkfculorum puJilloruni, tribus aptOH
Ik conftantiiun, cx herbMO colore m luteum vergentium, luavi MoklH tcn- odore fragrannuiB»
^ofculiuc in rcUquis OichiiUbus fiunmis vaiculis (cminahbus iniidcnt, qux eis marce^ntibus au-
gentur, & loi»julaiIa eratiuot, lirsviora camen pro plantui.r parvitate quaoi tn plcrifquc congcne-
nbus, in linu rolioU ^ quo cxeunc nullo pediculo, R-fTili i, ciali apprella«oonrerta. Ruis^ut c.iulj imo
aiiharrct uniais exiguus; (iipra qucm longs propaginc: j . poi . Igunnir, craflx, quibus unicus aut altcr
Ihi1'>i;Ii;:' P-nJul:is .idh.trcrcit. B.ilhui qi:o:.innl> niarcclcit fic novus producitur. -•
In palcms llcrilionbus, maxinie crec^cco iolo, ici non iti frcqucns nalcitur. Liait,
* »3. Orclus Fnfi» hirfuts J. & littta barftita foU» C E Frtfia latraUt Park. Frifut ln-
tm Ger. • . . . . . ^
,Dao habec fblia Bifblio fimilia, paulo niinora quAm Plantago anguflifblia, afpcra & hirfut» taOt :
tMuiit palnuunalais: FlokuUmula*«sliim,mdeit,iicinH]^^^ JUActf diue» panr»,
rocunoa^
Ori hts ftvc Trmrcbu lutea aUcra, nmmhil Lirjutn J. B. lutea altera C. Gemmx Lob. P.irtc.
Lobclio iplo aucore vidctur eadcm aac coogencrcuni praxcdcnce. Falu cl^ rocuiuliQrc & laciore:
* »4. trkrAit kM fiiMrjfdn C B. Orchii mtncr Ltoditstrts, TrHriAii .hm, fknhitnt,
Gmmm,lhmBiiiSUmmmljJb.Orcb,iLtodwcfi,(icv, ' ,
Loi. ......
Tcrna fnlja angufliora Qiiinqucncnrur Planttginis atmula promtt, urvorc & viridit.-its Auriculi
uriina:. Flcs icidcni in ciuliculo exili Tcfticuli odoraci paii Radix cei;ili9& quacemis puiillis pcn-
dulis tefticulis lubclt.
C. Bauhinus ex hac planu duas facere vidaur ; Alieraoi Triorchia luteam fblio glafaroi, alceram
-1
' *. »{. TrimMt bttca tirti» C. Gcmn^ Lob. /«r«> rtukttcUmgm dBi' OKiu jfiBklTmiwS»
- IM ttrti* cilongitribus radicibus J. B. , . * .
' . * * ♦
r^n^wAm eft Mdicfa oliyaribm hulbis. nec plura hahi^IiihaBDi.
NbUsluipefts fuac toc Triarchidiihites fpedes, pnefinin dbl aano Inaeiius Bocanicas pr^
tcr Gcinmam & Lobdiuro eas acc jratiy s Jclcripferir, aucifi tifil nmiinafc' 170111111 r~'
nobis hunc lcnipalum herbani Fnlu & Lcodienfcs.
.' A.' 26. Otdiit Airslit aiia oJtrata i.B. Triorcbu Ger. Trierebit ^tttMmimrtlUm t
J.B. ■ • , ■ ^ - . , '
DapUd r«fie« iMinr bulbosi^ oblonga, trillosl, tnu mfus acuminaca, aliijuoc fSnis <lonatj, tinA
perfifetriplid&incerdum edamquaanipBci} E cujns famiiio fblk vagMtan pedicdo tuiciau /tir-
fgfmt, viridia, pinguia, femunciam laca, undam auc amplius lonea, dorlo craflbaverfa partc, qu^ ex
atro virentes vcnulz ab imo jtl fummum confpiciunrur. Juxta njcc cchcului quoq;io engirui- dodran-
taiis aut ped.ilis, tcrcs, foisolis .icuminatis, ceu vagmis, velhcus, iiitlcm tamcn vix ac nc vlc quidem •
prominentibus. Floiculoruni CKloratoniin thyrfus, albi(Iorum, clavicularimque hzrcncium ita nu-
tat, ut (piranim inilar (iimma vorfus arcumagatur. Hi intcrni parte cx luceo virenc, ad lacus veto
doofoIioLi caadii3a veluci alx hacrcnc. Utriculi fticcedunt ut in reliquts feiiOldlkfflM^ parv^ pnl>
Temkaioliefflinefe&RL Thyrfiaflonimaiiuiica^b jucundiodonefl, - . > * .
AiiaanaoBaf6^eclppiianifieGh)rihiB,aiinafiiftciai^ liaiiidihrihiiliniflr
VJ,- Orcbis antbroft.phcra r.niJcs Col antSrcft^krm mMiufiimim VtA, fiirt mtMimiitit iffii
gicm rcpraler.i.inij f^rmtna C. B.
Cil. ■ •
Haecnudt hominis auc potiui mulieris cffigicm intMtam vcluti umbrani iniitari vklctur, flortbus
Oapothafaeilliws tegumento qumqucpartito taftum, [duabus laciniis anguflu, ncc nili manibus ape*
rtantiir oonlpieicnidisj viiefoente, purpureisoris i:ircundato,^^ quodcpcndet labcllum, in quonon
IbJum oninii hiwwna proportiockciiffl(cnbitur, 8c faciet fcr^. Flarts autcm pallido colorc &
veluti aienulii aiitds impiefB tmaf», eod^mque quo in. «yeris nwdo in <^"l>^ ^^-
fligium difpoftb drcum acpeadeoti Canfii ielquipedalis, mk» lOlBaflai» duoMu nliii ifMcrcepnu,
■ Digitizedby Google
1 il
8 HiSTORiA Pla n t a r u m.
minusiata, Nuuiu-^ t' / & obUque fpark, quibus fubfiint diio teftcs, quorum alcer
bus oblervatur. , i r x: • lr.rMni
^tXrq^- J^^^^^^^ ^^^" .nthropophor.flurefcn.gi.
oalUa Q^.tuo7J,S^ unam Ura* ,nimacaul« parrc ^uo vd t"-t, qiUE .pbm complcdun-
,^ C'.r «tcra nudus a3 /picam ufq, qu* pnrlonRa cft. numm^.s Mcul. cx.g.ai5 licrbaccB,
ILr tAmcn oblbleti & qunl. fcm.Rinca purpura nna,s. compd.ta O^Ua c,u,nc|. fol.o l.s con-
Srm cJntum conniventks uc unum & inaiv.fun, ^-vlcannir. propendcns pr,Tlongum.
dt 'i inSuamor^S^^ 1"^™'" ^^"^ i« utrmquc ad co,i,n»ifuram ga-
kx & K b brach,oru.n, rcl^ux m cxtrcmo UbcUo cn,ru,u nWo ckp«ident. Hos iple pCar
nJn habeT: iScuUflofclilorum, ut m .lUis ierc ht, cnntorquentur, cochk* m moaum, habcnci,.
iineuU ad exortum iuum foholum perexiguum. u- j^v • /r
ISSc cxcenorc planu h«: Orch.deiu palmatam ffore vind, nobis d,aaiij .nutatur : ncc ^ffur-
git ad abtudmcm. quaro Columna Orchui. (ua: anthropophora: orcadi tnbu,t.
• a8. Orcjiu Mntbrofcfbor» slttrA CoL anshrcfofbera «rcaJis fnat Park. M nuj, bmiina tfgin»
* repr^tftnians, mofC.^ . . • ,
HSc V»/'«cxpall.do vircat, ex mA«, utin congeneribm, tcft.adata, primum bina. quorum
alccrum ma.us & fefqu.uncix longitudinc, duplo lac.tud.ncm luperante ; dcnde al.a qu.nquc pauU-
imTt riapra. long^ra, lac.ora Sc uncali laticudmc, pa mum longa per an,b,cum undofa^ pn-
m^ e^ccDcS & qux veluti folhcuh caulctn tmbiunt, tna itcrum decrcltrntia. U^U eft podahs.
«ner lenL & virefcens, m fiimmo denfbs m craflam fpit^ & obclam, 8c florun, ab ,mo
dScnrium Plcnam congeftos habcns, colore antequ«n dch,fcant rubcnte. demde apern flor,-
, dSm carncm humanan, :tmulantcs. fuavcrubentc». fKUt. colorc ,ta «uib cffig«: nud. hormn«
Srrim expnmcntes. brachiis mcurvis velut amplcxan cupientts rchqua figur.i corpus, femora,
rn rTfcxSr?^ CaP« ^"'^ ^«1'°''' ^"1*^"^ mcludKur ur in cong«ienbus.
T.^ « "TA ^;:rS5t Autumno. ApS .ncnfe Columr,. fioru.t ex Afprervfibus allau. Ormar «um ad
Iwlr. radiccs Vciuvu roontis. In Alprcnfiam colhbus hcrbortt rcpcnt Columna.
mmor Park. w-yW tUtr» Gcr. Cjmfcrcbu Mlltrs Dod. dfi flonbcs. «ftc fl^an
Huic hbr^que appcnfx haud ah.s abfimijcs ; duas micias lata, nuat,.or auc lex longa,
r.n tS5,b.Tapnc A ft.^.oribus, cx noftra oblcrvatwne. dimid.un. .ft.us long.mdmis Iat.tuam,f4,
. . non^Smeum3 Suatcrna aut qidna. 0«/« do.trantal,5, flores fuftmet m fp.cam congcftos, odo-
rat^ Sum linS pcdioil^ fcmunaalibu. .nfidentes, ^lcar brcvc cxpnmunt galca d.lq fom
' ■ cScKtSrubcnubk^ & faturatioribus pumccs Unets ftriatis; ou.buMncer,caa Wia h.l.oUob-
' K valdTaSS^a. nAcnria : labcllum bblongum, in h.s b-nas alas.ruba.t« d. kaum mrus a^
bS, punft,sXis piaum, fons cx albo .-.d purpuran> dcchnam: .n t«|u apice. herb.d.. Do-
doiS S^cndcre au ex fineulis flonbus vcluci animalculi quadrupedis vcl hon.uncuh cxtcnh> bra-
cl^»*^''^'^'^"'^^'''"""'^,^^"''."^'» *^"^^ 1/ ;^ mnnJtlRGenevaritidcm &ratis
^ CncA Monbeleardum abundac n co hnu pracis florcns MaK), ,nqu« J. ». yenevi it,cicm, « latis
coSSn obSimr RepericurScin AngUa in colli^s propc Tlumcfin fl. ad pontemC*»-
^ j;^°^^',«^J- ^^d^^ cam ,nd,cantc D. D. W» obicnrav.mus. In hoc genc«.
brachu ctiim incurva rcr^ limt. ... r.,i.« M;r,f
Nos cum Gcnev* Orchidcm hanc mimixm .nvcr,imiB. cam Cjmforcbm mUitsrtm f-rf«-
Tnfctntt ctnrlomtTatd dcnominivnmus, & hoc modo defcnphnius. ^ n»o,Ltf 1
Ad iHidalcm fcrc alc.cudincm ailurg,t. Fol.a ed„ vu.dia. ft.-.a.a fcu "X^Turm^
• tx,or vcl qui,.qucdigicos longa, lelcun«a,n Ura, ,n acumen dermenna, «^^^^^"f^^^i
cum tub.?nft.5 arcu^K,,.gun\ F'--S-;rm"S tthdJ^ll!'
iKhorc purpura obitcr d,lutu ^^^^V^J^^-^^-^^^crS^fi^ u^^ fo«="^' ^« '^^'"i^ fiP
um, duo ncinpequ^ intcr lupremum & alas medu lunt pcmtus t^oj'" , 1 .*
parvas barbidald.vidimr. Primum barbuUrum par ad .pfum angulu.n quc^ K^rSmm^fd^
bellum cxontur : dca.ds Ubclli Corpus abquoulquc produdum >'),:^'\^i j^j^S^^
finit; „ncrqux&qmnubr«v,s& cx.gua '^'^''"^ J"^^^^
mccnusmaculbs purpurcis pcrcx,Ru,s alperguncur. Barbul* autcm S
quus flost,nguntlir. Calclu fubcft brcve Scm extremovelut gemmum. Qiiod ad cxortum flol-
culorum .ipix>nitur folium vix perccpnbile oft. .„ ■ »r <,r,Ui ncr>n^ r>n<>:
T,».^, GT. Ma.i meni-,s imtio florenccm invcoimus juxu Rhodan. fluvu r,pas & ahbi propd Genc-
'"Huic n, magnitudo obftarct, candcm diccrcm Orchuiem Zoopborani Ccrcopithccum cxprimco.
. tcm orcadcm Uxmn^, tujus idarco dclcnpnoncm lubnciemus.
30. Orfbtt
I
■ I - - - - .- . « ^ ,
|a (kttM Zpim* CtmfitieeMm vfijimmt CoL Btrk <V«f» fin ^muiit.nA*
lU-c Iiiperion accalic, qu.x tamen omn.bus r.i, prtik.. ma)or e;i ; qui mCx faciei raijnik&diiie & '
ociilorunidetcrrcret inimaljs Ccrcoputiea caiida dcrruncjt.i, quod rcfcrre vidctur irar^hnmbdl
ettigiein rcpralcntarct. At quu curva brachia admodum acgiie dbias haber. ere(a.im Cercooi.
thcci ammalis.conem nugisrcfort, l,ciit'wam rrwnftrola fad» ■ Eodcm inodo caput tceitur quo
^™"*^ " ''''^Lf'* '?^^'^,'^> diamcoo pdUtds, fifluram Armcniaa
laali modohabcns, altcr vero oblongior rugofas, utm congencrWjSfi* huic in imo ttii pa^
"fSgy fuperxxmramhrppophortoTOd^ Unora vcrum brenora, rclu)ua tri.i m.noni
• «antem dnhnguanc tere bipedalem, Rortd bipalmarem] arca fummum rubercentcm. Flonun lad.
nix'tncocum purpurafcum : at media pars, Anmiilis corpus rdcrens^
guctis eodem colorc infperguntur, namtiilutiora iuntmuitum.' *
Maio .n .tquicolonim montibtu ob/erVAlil P.Galandlfc
Abhac caamnon video qiud diflerat - ' '
Orcbu Ctrctfltbtcmm txfrimtm LnfinmtMfrim* Bceyaa, fmmfit d^HUt, ■ .
Hujus tcftiaJi Ord^Aa^opotb^ ikerfia Col. pM fimil«, fapr.i qur«, ut in .il.is, fibr«
aliquoc cxpandunnir» tUiota aakeraotei periirevibiis, ciuiisimum vdut folliculi a„Tinl ntibus,
Ex.fclwlis diai5/«/M enafcunnff liBaeea, ncrvola, p,T ambitun. undof,,, Ordiuus n„„Vj dicbt
foliBadmodum rcrpondencia, inter qiw crtcrtm pod,^lis, nimonh.e laliis ieptus, cuius iiu».
mum innumeri ficres, ex purpuico rubcnrcs, m (pic;ui dcnian; liMtxjlin cxomant. Hbrum fiiugili
6 pcdiculo lubvindi, torolo, contort6<{„ foliolum iub.lcdo aaimi|iatum lialxsnte, pendentc & ex ita- •
lca c purpureo rubcncc, foIioUs tnbusacuminatis, nervofii, muonbas^ quibus inceriedabuuminnra
coaOgnt, in quapoadcalcar ccminir, infraverd fobeluiit .MkhailkineUon^^ mles inftar
CobnRnni* panftulispuipuKas infperfum, guod bncfaii^ cniribw, caudl fic iti fupenorefafuper
parre pfygrrtiherarinneiwliiliiwiiy^^ ^flfPfj{f/ll[f-^»lfY^lg^iaimSt^
copithed effigiem veluti tndRtt repragfentcf. Hbriboi ctBca&^ peSoili e
fccntes, in filiqaa/ marurirate fectmdum longitudBnarf"*"'**"""*^^^^ '
iem.ne cxiguo Scobis inflar fc exonerantes, excMa"
Diflcrt ab Anthropophor,T .alterius Cii. flora-qoi i
cxpanivs, ac cauda etiam longiore. • ' . .. > :
Aliam hujus ipccicm obferravic Anttir in hoito Btrefluqi^UKV Aeik ^oHo bfcviore Jn»
diiis facevioqbu^ brcvioribosiadera, angafboribus atque expanits magis aorilNitt cmia fl«?|ffm
1 S^t^ Ordudi galel & alis cincrcts perfimilis fit, pioximi;m ci locujn dabimus. Diffcrt
a» Orchiae difta, quod abc interius purptircisljncoljiiiiitilnar.r, quodij, iabcUum lanus iit iiioOi
rioiibus ladniis brevioribus, infcrioribus aurcm non brcvitxibus dunCBIcibd Wtnniinmi
latioribus. Addequod fenus ik>icac, drca hnem Tidelicet Mao.
In mdnwSatara lAferTaviiBa».
r ii. OnimAtm^nfmm LifimieM BwyaL ' -
Bnyn.
•Ex mminato Scrapiadb ieamdii Dai. fipoie fiMold Sc vifcolo, qujtdam ajigufta,
ftriataque, Telticuli vulpini iecundi fphegodis i Lobelio defcripti foliis limillinu emittit, atque
emJm icfquipalmarem longiordmyc, bmis vcl ternis minoribus toliis ancumtedum .■ cujus fiiinmo
J6r« tres, quatuor, quinquiJvemlimt, calcirilms Orclndujn p!c:.irunq,Serap.aduinde mofcomrd-
no delHcati, galcamhabenccs c foliolis tribus grandicM^ibus £c duobus anguftioribus brevioribufque.
albicantibus vel carneis, imo 8( purpuratcentibus CQnftnidbm.ii]b qua excuberacio quzdam cralE(,*
cartioia, iiibviridis, fbrma ex ovo prorepeotis aijcals» oeSu cminentibus Bc roftro craflb aduiKO^
Quiosi a<le6 8c iepid^ fe oflencat, ut illa cootc^plaodae aon inpd6 diona, fedibla eaani adpre>
tium & admiratinnem huic floii onnQKandag laflioere videaotr, niii gloria cjiu maxin\a in depen-
dsme velod fabloferiov leniter 8c breviter vIHofb, ferrugineo (ant ex dnereo fenui^eo oUbieto)
nc ventriofb conftaret l.iho, quod Apis, mcHincantis c.nlavcrculum m.ignitudlnc & figurd tam
CM^y tamque reprzlenuc venufte, ut proptcr bdliob duidiltmx ipiculum flores aningera
A* Orebit mjodti gdm & tUt berhidit J. B. tmifc^e ctrfm riftrem mmor, vtl gJti ^ tjjf
ierHJik C O. MToiu Ger. mjmlu miiur Parlc. «C^ COmmon f\}f^4^^t.
7. A
FlmtB», quatuor, aat quinque obtinet, nadamlMa, interdom angMfiiora, Jongltudttte drdnr
ptbnari: Gtmir tenuis palmaris, feiquipalmarii 8t major, flores fufVinec ex pedicalo iurreifto, ven-
triofb, cui oppofinim folium ad ipffius iioris cacumcn ufj, pcrtingcns, raros, nuUo calcari, galca 8C
alis oolore herbaceo, rel.qua partc mufca: corpuldilum aiTabre eaprimente, praoi partc aibida,
oris ferrugineis, iiipina veru colore fuliginoiflb aanifUwanileikfiaimcingean; iniiAl |KUiniB
comicuiis Itipaco ifieei luta (xxulunCur.
In Anglia inveiiicur fed fporlim & raritk Nosiit Cantabrigicnii agro^ Sufiblda & Eilexia ob-
iervavimus» v.g^ ia aggerc fixiiciftiiB £uiio& venuail^ Tit DivHi dktk diAc, ifK^ paailo qu»-
I
Digitized by Google
. • iZZO • H I S T O R I A P L A N T A R tt M.-.
^ -m ■ . . .— II . I '• • ;
; 4/ fe» «JMdtiilE fin mirifco Ttvirf^mmr HBto adjaoeaw^ gcc Mflribdena^ «moro J.B«iIiiob(,
• •I " ■ abnnaa^fldKMltfldA ' • , *
- - - • ftlu Uvme & ficre ^anJmfcuh Lds. PijfoJei miiar Piik. ' *
^*'*"' An & quid <iHGsat k Diaxedeiue iidciinia D. NUgnoI in praris, inter potuem Caftii aovi
luoim GrainiiHiiidiimfiHt» fitinaliii pltdni^
' ' ' ■ . •'•
RdJjff, fda/f & fslti: \ priore Apen» refercntc nihil aut paium difiert. Fkt wo Hifcrcpat fnul. "
* tuni : narnii, e)ii= e.slca roliis (uHV'indibus, anjjuftionbus coimac ; extuberatio qur galc.r lu!)oft car-
nofa nonadeo difFindc aviculam exprimit, & labium htrlutum, faturc cccnileum, i>-, !>c1k fpJeo-
«'ens, pilis drcum margiiies fimbnanim (iibruffis Mulc.ni) nia)orem tam accuutc reprcicouc oani»
' leam, uc non tantum in aiimirationcm liimmr.iTi r.i.i lL>jLt.uor; ied fidli toam ifary ftrK,
puutidani luncibfdidam muicam a pianu abigcrc aklaDoi ct.
mjivditt ktM Gm.
Hujus color, inquit Lobdius, kttCiB «ottis, nec alias notas addit. In arftuofis & ai iJis ftcrilibns
• fleclivibus ir.tci Ciftum marem & lliccm ajccifcram prope tpjcum qua- rcdeunti Frontinian»
• MonfpeliLim aJ Lrvam cft, cnamque in hcrhidis aiidis Gramuntix iyivx vicinu obiervavic iA>
IkIii.v Variis iti loas circa.Salcnovam, lau Tarral Sc pontcm Caftri npvi iimoiyc fl .Hfmmt,
Uonanilianc accufaBus nobis defcriptam-S: depidam exhiUtillenr.
• . • •
Brtjnk »
■ j : .Miru luijus prxccdcncis floribus non mal^ reipondent, cxccpco quod comi^i Ijb^llnji Funmi
majorem luteum rcpr.xfcntans, latius, brevioribus atque obnilioribus'quam illms Utmni pi.vditiun,
* intenfiorcOj aureo colore tin^him, ac maciJi m mcdio hololcric.i, villosa, m.iio.c, ni.i);ilfjuc |>iir-
; ' purea, & IpedafaiiliofC eil dooaturo ; cxtuberaoo gaicz cx iiavo vindi iubnau avicuiam lungc cratii*
oraai ac Tdliadii^ f<nlwliiim — — ^
17. Ow^rf «gwi&ySi^
Tfyrftim hxc emitdt afiquantD aldoran, ooloni oUaiti&s vireicenti, nonnunouam latiori-
bus intci c::pcr.i;i ; ciijus fummo ;^i;rej infunc nonnihil fubmdc majorcs, ca:terumab OrciiKlis niyotiis
luccjc floi ani iif,uri pa;n<j nihil aut panim rcccdciuts, pr.rtcr folioJura hoioicricuni dcnullumj c^uod
puUi leu fiiliginoii colorrs, .Sc.irab.TUm melius quam Fucum cxprimerc vidcmr.
In Pliytologia ikicaiuuca duas adhuc invenio Orchidis myodis ipccics, Altera
A. OKiiv m^sA^mufmftirrftms Jtmmmaturt &m§lvi BnJbimb i D. Stoaeiiouis
A.' Ortimmj/tJei/hrfetetkmtttgMmferiiUHr&m/jhASmm^
Neucra nobis iu&enus in conlpedum venit : poi^rior taincn hzc amico cuidam noftro ofieil''
£i«it
• A; 38. Orehit fuciflora gaJtS & alu furMirafcemihti J.JB. j^htgaJm Am fiitim r^erern Park.
OrtiM fivt Tefiitidm i/nlfmm i.JfhmJet Ger. Or. fiiatm*nfirmt wukr, ftlklm.fiiff^
rkrihit ttmlidm & fnrfm^^temmt C.*B. 4|e COmittOn l|^llini||e<jSet iNtfttai^'
. jl)ejBct4WiKK,i«Owi«iM&i^
7.a
ftit & pinguc folium, fucum pulchn; cxpiiinens, colorc fuliginolb, & ad oi^c<Sum lucis hilinori
vcl triftiori, eiegana luccoiarum lineanim dilcurlu vanamin, fic ut arcoLx tres circulos, mcdio fcr-
rnginco dcicribanc: n&u concavo, vindi, iiipra qucm in roiieUp latcnt apioes lucei ; ima lafaelli
onloteola, gqi<^wifa^ rurliim reflexa: averia p.irte aKiet, in anilNni ad ferrugincuin dcclinans{
pediculus incarTO&, Temrioius, cui appolitumVv/MMw fiuTednin» fei^inuicii|pi'cirdter lionBun,
onguiium. RmM» fubeft eemuu» fitii niagna, dulcis, (ucculenca.
|npalaiiilkGkiHl»sta}qiie» iqperinir. Jumomenieflofet. .
* •
A. }9. 0«A«r
Digitized by Google
UbiXXL, 'De Ihrks hdkfis ^^Jimbiu. t jizi
A, ?9- Oribis ftve TcfficttlrK (ly^filti b/rfu!o florc J. D Oyaiii fucurn rtf<rem ciihrt rHighmft I
' Ch. Orebu&ieeeJei tUtra pjrk. Tejluuim vitiftwa majar ^btgedu Gtir? ^MfflflWf' ■ !
Gdeatn aUlcLexpandit vireiues, triftiorlq, & obibletiore fuiisinolb colore fiicum potius quam
^pim |iiM>fiii»« felmm infimnm hirflifiini. qufti jm.tAetln efl-j in ijy* ^IMHmni ilOrartHTl, IIT
inilla, ^(citr(usttlltis ocinfp^pinr, led foiuinnxw- Kvidc du« rdiquo-ibj» kMiwi depceffior^ *
tranfversa lincnU conjundx H majufcnlam Ronunonim eftmnant; «lii» ttA dnolw lock fllieiii^
tes inlulani ov.ili finuia hirfutam drcumfcribunt. • ' - i
In Angli.i lL\i r.uiu> invcisitiLi , Inl ) ti.cij in locis ubi fabulum feu.gliiea cfKjHa Kicrlc, utv.j5.i«n*
ill iibulcto quodam propc 5i£ >tr,^ vicLini non longc a Cmt.abrigia. Floi cc aiitc priccJenteni,
intcgro mcnle. . . . < . •
i£inc elTe fufpicorquam Orchin Araclimccm Herb^ni noftratcs vociuieloknt.
' 40. OrcA» «0» cidcari oblnfo ]■ B. cwjtis Jtfcriftitium mm^m wmmk MAitm wmtMi fmma.
Or. S&ejuM bMu -vel mfJia miiur Park. b^tlim wrimrcmmw tMng» C & •
ITerm.iphrovlit:a!ni Orchidcm h.inc hxvj] ccmcre dicas, ut qu.r Cynofljicheis iiiter & Scrapudc; di- *
fe5nicdii:nnj;iHii.ian>ohrine,it,quodqLUiiem adlf/rmam radicuin attincc: Radivenim dujilic! conlKit
bulbo (iiblon^o, pyriformij produdiore deniifs.i hbri, quxinc.i.ir j .ilnb |)1 n . .rc;u cili^is qua-
quaVfirliim cxicric: qua in uno ftacun foha iniK(nu prodeunc duo vel cna [< .'.ri!is te^JiJiMlV
dann^oea [vel biiaoeal rmnus tamen ncrvu inlignita lupcma parte, la:via, p,U]idiu$ virtaSSr: '
Reliqiia Tet^o6tuplo vei ikcuplo mkiora angnfhor^q, qaakm jniUo orduie decoraoe podalcm in- •
tierdum aucaltioitmj arigu]olaBB,.ftifaaim : Cuius fumma noies ^xcaiiin oocu(ttnc, odomttffimi,
alUj [rarnis di^aficij PaM|ioaeiB ec(»n(u alis xnNilanies; qaonmifiiiiQram (ii(>rBinam leviccr
«eftmn bbtdib mueronfe wbfbbau lofummo, indnia«bh« qiia^un''odeitmi4j oolore ex lutob
herbaceo pr.cdira comprchcndic : I.ircr.ilii di:o .ilaiuniinftar exparuiuntar; propcndet autcni lon- •
gum folium, aiiR.ift: :!! relKj,ui!., ,ilbui:i, mui tMrtc e.Kk^reo herbiduin. St>'lus obtufus galca occul-
tacuj, iit iii aliis Orchidibus, medium Horcm occupir. .Avcrla Hoiis partc pcomincc calcar longilli-
mum, prop^ tioris baiin album, cactera ex luteo vinck ; UuKuiquc autpu podioulo intono ner-
bidoq, appo^cum eftfblium acumiinin^ Sapor fblioramamaros; Radicum aqpm ial^^iidllfc
Inc(binttis,iioan(<k&^paiaiiiooci^^ MenleJimioapadnosBorcc;. j,^ 4 . Uan (i "
■ * • • Timfm. . I
' 'V'*. • • • • .'1 .vi -> .. ,
pnccBJeml ^mdeiH fleduiiHb»
OrAiiHermapbr^Jnlabifclij]. E HermapbroJaia.fimmhGfftmuiHk/^ ^ 1
p'j)L'al.ob 0\3. Orcbij bifehatiltertiCli. ' . :
Loh. ^ " ■ ■ " !
Oblongis cniribus, fblo gaudcni paluftri, cujus flos erumnl ipenAlJbliVJu flnVik'"» candidus, tcner,
qualis Oreidum ; quanmni & in quibus diftcrac a pr3:ccdeilla.|e(qprtnfM'.,F'^P^ J- U^^uhinus. ' ' l
' Nos antea ad Orchidem j . ampliffimi; foius CAgSi dubicaiMr eam reoiBnius. Cert^ C jSaufaiou» ' *
eamperperam coniundit cum Orchide latifi>li4 Jimm.Ckff. v lupMiM$fQOoifin|u$. jEgpjlin cun-
J. Bauhino a przcedenti non dilTerre liilpia^^
Orchis pfychodes Ger. fphegodes fire Tefticulus vulpinus I . P«ri(< didoiri
a
41. Ortbit muttana ItaiKa, fiore ferrugmt», hagud ciia^J C B. fircbu Jtve Teftculut mudm»
jkn}.K • i .r... . . •
C 8. ■ '
Tefticulas habtf pwvoii, lugpfiMi- Cm/w cavus, noviAnnquam pede aItior„ {yxemfelia angufbij
^aui^que, lyiqastreB vel quatnor longabaA btn tiCftlNpt: «t fuuibet ilon fohuni brcvc quidcmj
fii'kt8is 6c m apioeni deluiens, fiibjiomr. f«iv<i|pii|iL wi^ wKrpatim in cauhs fummo diipo- •
Gxif ooloris iiaii^jnei, obliqui tuinib fbmii. ouorum Itn^ pwgeB^kii* oblonga efl. Stsx \a)&
latiore in «peem abic, -cui tcguiiientutnjpailidipns ooiqns, ?efieB inftar, impoiitum, etkm in
apiccm Sccamaiuniier hifidiim fiaiL Hoiibn» utncnli Jtiim$ pqbetttlqnp nflflii, ot inffirwaci»
iuccodunt. "^-V ' r . ■ ' T
In pffons^vaiQtJfc^^inladso ' iwab
. 41. 0»vte aiMvf^OdL iMMmJMka %||^
lnmiut Park. . - .
•
Hains rmbx unicobulfado (eutefticub aofaii inratt» dl, (necnM&ilB an unico rel gemino
balbuloconftecobfifTare Saiic) uiloiefiil^ifeeilW, pv&m rugofii, fwfn qucm librz epdem co-
lorCj atq, ctum pcr cervicem atix dependcnr, quod in alii; non obfcrvanir, [& fornn ibi bulfatB
novcllus concipitur.] Felia io imo duo, fcd nec paria ; plura pcr caulem dilpofita, quorum loni
giora fcfquipcdalcm icrc longimdincm aiTcquuntur ; rcliqua minora pcdalu, .ic deinccpitjccrcfccn-
Qa, veritm uuora. Cmilu Iwigus admodum, cnpcdalis ab radice, in cu)u& iun^mo piret mlunc
cbKqid Tehid labuli, lani^un .aiqi» lanm hoibam habeniei!, fMv«-nibeiKa '{ «t cirei
t
Digltized by Googl|e
Hi stori a Flantaruii.
tiun veluti folliculuni maeis purpurafcenccs, per caulcm in longam Ipicam peddlem diiponun-
tur: qidbw atricnb imgniftnciMiiiat, aliii fiimle^ fimim ttptmaao pidvaulenoii^^bi^.
4). Orchif Ornjtbofbera filk mmitfi Lok iODbGer. Pulc OrM fniUmm isfinm filHfm^
tulatu G B. • .
Hujus, tefte Lobelb, diSlaKBUt tccidemales pkuimK fiiit Fbriim$ furauKis, purpufafcen.
ribos^ilbis: fWw; pragwndiliii^ipMfibOwiii figmae, «sfiim « WBaam AtSnetuslbos, ex acuto
in ampiliiiii & rataiuHiiit
TabafncmoaanolblHi iMtooaniieraimra nnliii nucoUsalpcrla: i^ret avi vo-
Ifliti fiailw pwpaick Snlpioof Mn n MM OTQR^n^
44. Omt» Omithcfhiir^ Htx.i cchre hfrkaco J. B Or. f afnliewtn tjcfmfim ivimti flriWt H^Srnir
C. B. Omitiifkra Gcr. ffjcbttiis Lfrhaiei coloru Vark. '
In hujus dclcripcione nihii invenio quo ab aliis omoibus Orchiduni fpccicbus certo i
in Jiu|us aciLnpciuiiG luiiu uiytuiu ijuuw aiiB umniPM* v^cniouni ipcaCDUS certO'qaBat4|
gui, guod non ex titulo Sc icone Ibnin poflik ^ tunen detur aliqua Orchis esi^
ma Tebtappraffitcui^/IWir liGrfaaoao, pajilwneoi ilis.gipmfe retGsea^ dftinds omi
i^qcm dl« now taiMninoagnink
• 4?. <^ehitOrwtb»fhir* emMJ» J. R Lob. Ger. Onbu ftfihtmm rtftrttu ai^fiifBlM ttlbaCB.
. Dc hjc pncrcr iconem & utulum nitiil inveniu.
* 46. i^fii^reim^D^im» mtuuit^
Se£Bliba>eft&niacubruo6aifiniftdfih/</w.;/iirepurpuro-viok CMit leTquicubicalj^ ma..
jniyo oliraiigennnoiMA*. . .
' * 4f, Onbit mtri» mwr falta macnlaiu C. B. Cyrtofcrclu - - — /rrMrffiWr fjifillt {fahlm J
cuhttaltm^^mMmkfit /tlmf ,fimim fm-fiint(],B. IxJtt. ko. . ».. . . '
-*•••*
Plura non invemmus. • . ' ' . • .
* OfAir mwwr migit0if»Um m fttfMima farte imga felii J. & Olnlv AnfMr l|. mfti
ft^oka C B. Gcr. emac mjodtt et^if^ia Park. *
Hatcnon fjtisvahdo tibicinc Tabcrn;fmont,ini aiitoritatc nitirur, qui,ut aitJ.B. morc folitonal-
h:r. cxIiilKt delcriptionem. Si icon ad planum faika., notabilc cf( OrchidiigeBP^ iooo dilGratt
k GEtcris, quod fbua lupcriora )uxu tiorei fint longa, cum alis fint brevia.
' *
* OrtimmilinimJ.K$mIinimJhit i^M^lMiowio» «qrM^
~ " rficmi • • • • - -
mm C R Stmfim fitmim mimrXkA. mdiaimfivt tfifimVxSt, mtHiim Ger.
Hnnndela^itiooem videfeapudDodoamm. ^k^faisabOfdidiliDi fiiCifloiitlopeii&iikfi^^
non oivedavidcm.
OuibArmmm i^iwM .CR jMdmHi fuk. A»JMUkmldb> ica.GeR jMiW»<yWl^
InEphemer. Gcninn.Anai. Obfcrv. 41. Orchidis Serapiaclis ieu Arachnicis iconem invenio,
nuUa addita defctiptiotl^ qubd ejus nores Araneum purpurei colons afTiibrc expnmebant,
quodq, in (ylvis apQd PatreiCaim^enles ptx»^ Warfoviam Polaniz eam mveneritMartinus Bcrn-
JurdusiBemiiss qdioonemDoikmas fecundanrOrcfaidiiSeiMiadiiFaamie^^
* nitefua param-dediriare, imn e.inaem fc credere fcribit C BenhimB nonen ad OKMdem Mdie.
dain eam iconem referr, ut (iipcrius vidimu;.. Cum ergr» Drxlonaus ml fudfloram cam rcmlctit,
CR ad Melitdam, Autor hic noilcr, ut & nolli^tcs itotamu ad Ara4uutem: nobis equidem
vcnfimile videniii UMai gc eeadeD ONlndk ipeden «ft 14dininn« BidflonDii» , Aiacbaiieni
djdtas.
* 49. OnHttr^AM mmm C& Ger.enuc. OnUtkstoJim mimrtt tr^ifil^ J.R hak ioow<
Vide de&ipMa^ in yi Bdipca Ldi^
" 50- Orehit Htrmafbrtuiitica*C. B. ImtnKiitti J.K hob. P.uk. StraftOt iatrmhHei (svt.
Ranuh .\ tlori? itgtira dicitiir. Ex eoruni gcnere eft quz f«uis ambigMi lunt, ut & lierma-
pbrrxfiricun^ rciHLuium non mdlc appellen Sant cniDi iniedia inticr Senqpiidu fie^nofiMdKn»
maxiuic quoadformamradicuia i**. . ' . ..
51. OrsJw
Digitized by.GdOgle
Lib. XXI.
De Herbis bnlhofis affmbus,' •
51. Otebis e»fiT0t» C B. Park. Sertfim etfhMt Gcr. Satyrkn^uPrttiim f<» EMnuiUm Btrn-
Maitinus Bcrnhardus a Bcrnhz fic cam brcvitcr dcfcribit Planu eft d^ans, colorii parpura-c^n.CrrMi.
fc^iitk,atkMiaiidoifk)Uoe>. 8t pttoaulis Ofiiata. In noifaisparalHuiApTadtinnJfeJimu conlpici^ .
gdttam hnec ^Gun in dnas, aliqiiando b tres paitei Unde reri&niledlaliiid iUnd geniH JJt.
Qiule palmri 8c pedd/ cBnt qunnr ndidh» cnflb» anciaBfaas 8c felquiiindafibiBj tcc ^ hoc
non divcrlnm flflA»
i, %, DtOnUde fakuts» ftSffmmm bdet hUnm» velnt m Jn^m». \
A. I. Orcbit fslms^a nm maailat* J. B> fdmmm wmtr mar, fivt Tahma Cbrifii ma/ Bark.
PJm* Chrip mat Gcr. falmata frattnfit lasifolia Imfit tehmim C & llMie>
• /
Raitx gemino bulbo, in qiutiior fer^ digitos divilb conftjt, Lipore f.ituo. Caulu ^odrantalis aut ■
pedalis, ab imo ad fptcam fero foliis vcfbtus oblongis fcfcunciam uck, mucronibus .icutis, nLillis ma-
CuliinotauSj pallidms virennbus. Fleru ti^fpicfs nccadmodum dcnfaj, nec voldt- proilud<i5 con-
geftij porpuralcentes, aks utrmque crigunt pjrpurcas; Folium quotjuc fui>rcmum crigitur, qux au-
temd iiibiiuivcoeuntia gaic«m amulantur; labellmn lattim,tripamtum,Weis Scpundis purpureis
laturadoribiB ftriatum leu gutunun : calcar MXlO aacniiinr femiinciale. A4 fingnlos florum pe- -
dicakM apponitnr fiiliiim latnm & oUoogim, ptnnuifcem, Sapor foUacnm amarus. PeJiculnt
floiii {ntcntm, nt tn iinja gnierit tmudbai, in vafaunm fimiitife tniiBeBc 8e ittorquecur, longim-
dine femunci.ili.
In pratis huinidis, & locb paluflribus putridis. & ad aquarum rjvosoritur. Meafc M.110 rlorec.
Variat flonscolorc purpuieo laturariore & (unlKK^ cuneo^ w inmrdnm alba Vaiiat etiam
magnicudine & Ipioe longitudine inligtuter. " .
Hxc cft proculdubio quara ' oblcrv.xvic Cluiius in pratis urbi I.oiKlincnfi pro\imis : ijuin &: • ibH.Ub. z.
Orcfaidis V. deicripdo huic egreg^^ convciiit, mli quod bulbos lcu tcftioilos rotundoSj non palma- t4f.6t.f.x<>%-
tos ip(i appingat : quid inteltlgat per illaih aOam giani&we paiil& flonun pqrp. (pka, tcEetiinii odoiisj
qnam in afilam pradi eiiiii^ im fldiai^
. ' A S> Orthii foimat» Jfmi^mt tJyrfi, felk mMeklm» |. & .fahmata frattnfit macutata C. B
f^mm mmjSim Fatma Cirm *Mr Pufc. P^Am ariff imm Ger. €\3e feinaic<
CauUm pedalcm it incerdum cubicaiem aut .-iltiorem engit^ vindem.atk £ibpur,)iiM:iini ; in cujib
^ftigio (picanin dirpofin flores nibcntcs vcl dilutii purpurci, calciri trientem poliicis urcicer iongOj
criftis duabus crcdii> gale£ i doobus folus quibus cerciiun oppreHum incunibit pompolitlj laltsllo in
CKs ladnias diviib, pnrpurx iaturatioris lineohs Sc niindis giitt.tto, pcdiculo purpuraicente aut vi-
ridij cui (cmperap{»iitumacuminacumToliiuii virili: .luc purpuralcens. Hujus Horcs obiervantur
Sf inTcnitus purporei 8c ocmtus quoque albL Foba plura. & a radioo oiu caulem ambientu, tc i
caulc ipfo naa, infema lubloiiga, facis lau, iuperna anguftiora 8c bferiora,- ahemo Ittu polita, cre-
bris maculisnigru nocit.i. K.i iix cxgemino balbo l.ito, utroqni in digitos ferc qa.uao.- .i':}jjnte, •
eompolita, adquomin con)iuiitionem propaR.intur Hbra-. Sipor r.iJicii aqucus vilaJui cuiu non- ' '
tHilla amaritudinc : loli.i multo .imanor.i.' Djlcripno ci\ J lUuhmi.
Spict florum m hac planta plerunquc dcnla d\ lloribiis conlertii, interdum ranor. Statura &
fmcE longitiuitne inlignicer variac : nam in lylvis Sc pratispinguibus maximo & yel palmum longq ,
tnyrib pro^,' in palcuis ftcrilranbu» (nam utrohique antnr> fpici edt duqidib nunoto^8e bn-'
^"ScalejHiiinileiaiiViO floiei; ^h/n,
Ia paud> a prccedonte diflerti alcinidine mtnocejbliis evidentiiis maculoiist fbiiolis acuminacisad
floresagpoljtii^iaturatius pucpareib Hcautemdi&reniijciioa caiuiliuuiic ^ecim diver£im ext-
jltaMni. \ .
Palmata aHa J. B. Strafia/ eaniid» fiart msntana, maculalis faiut Lob.
Hancqiiogae (olo Aacii oolore i pneoedente (qaam flore albo interduinyariavecbllerTfrimus)
diflefve cum |. Bauliino liilpicnnur, ide6que nec cjus tanquam ipeciei dilliafhr iirinniem hafao-
bimus.
Haoc C Bauiiuiui Qidudcm paLiutao) VKC&nam facic, tkuk) Orchidis painut* nooacans m»
fulacxw' *
H I » T O R 1 A P t A N T A K U -
i
\
CfayliParlc.
i . Ijlii P"""™-»"/'*^'"''^;';'^^^^^^ I'.Umare.n «nlcm .Tinf lcftutitur aliquot folso/a.
nbro f "P':' J^""' P^^^SS^SJS lErim Sambuci odorem refcrentes : ad horurn cxortum finpila
' i,"w^j?-LveRCtioT&lolida.p.u.^^^^ #• .
cMiw «»• Variat Horis colorc purpiuco.
f «
Xf^Lvlano S^I^PM M.uidcrftorf, al.ifquc Auftrii- infcnoris fylvis, ir.q:, •■ ditioribus quibdaanl
* 4.' OrthiifdmatM mmim* maxima C. B. Paik.
tii c^cnnn.v. iiifbf pahBM dMiiiin-fibi inv.ccm" juD^ram, & vdnt inplanidi^
' l^nTrrdam ht.a ncrv.s .iiftinan complciV.nitur : m cu)us fiimmo fi.m in fpica pilmari digefti,
• SSSS pirpuS. qui pa.v, iunt, V,lcoii tcfti, labro cxiguo propcndcncc, m anRuftifiWts
■ffi^L»d!Sft fci icrgo oiloiiRo, cpiilacco calc.i. i aon.it. : ad quorun. cxortum folK>ia fingub,
q3in filaitimnim abcuntia, oblervantui : hii capitulum oblonguni, ftr.atum, ftmn, cxiguuni Seo-
^^lfma^S^^i^^^^^ podlBmuraMuleto, copioscMaio mcnic florcns provcnit.
. . j. V*fmtt» mft^^u matmlMtt tKtm J. K ^ ('ImM» mfi^tlh mmr C B? Patk!
tpum lamtn m fttfttcnttm rtftrt J. Btumu.-
Ff/iMcft anEuftis,maculans 5: non m.uulitts, qi.inqjc vcl fcx- altcrnatim pcr caulem provcnien-
dlnis- jnfcrioia latiuliaiU, uncii tainen niulto .inK iltioia. rcrro.Hcx.i, quatuor aut qumquc uncias
lonea fupcriora brcviora 8c valdc angulla : cattU aibicali, alias majore, intcrdum eoam minorc
Fhni'tmta, Ipicam bieviorcm exprimenccs, purpurci. RaJkti plurilwisdigitu conftant.
fa vaUe Giiab>clwuu; acidoroin fimdani florentem Junu pnncipio oblervaTic J. Bauhmus.
.1 t
Dimiidnitktir r«&* palmata, \-igorc viciffitndmario .nirt uirp. in li pLlchcrrinu obfciv.itionofi
aerente • nam ea qiue cauh pabulum paritcr & fulcrura lubminiitr.u, tota llacciaa .innarct ciTata^,
mx vcro" fiquenti anno caukin producbira, plcna lboouIent4que, fapore vifcido : plunnus al.oqmn
li.To La.li .no] Suprlt nalmatas radices (utmreliciuis Orchidibus) alixcraffitudinis ftbrarnmHd.
lebo. ,. rJ.a irodcunt p.ilmun, longa. c.ii.lcn, coinplcctenta, )P^» "^JSi
loli. cW« paUlis aut cubital,., oucn, parv.i anguft.i qu.rdam «aola ftipam : Ciprema wrd thro.
■ fiis oCOJPat pcramorn-a., p.iliu:.ns .lut lcinipcdahs flolculonim rubclloruTn «rc alu ntc UMh Imttlu
tJlit Mt^mOu fmuraiurtiMt miat,,, calca.'i prarlongo. tenui &, unguiculis ayium ftmili, rccuryo,
• • |^p;*^«.ifct&Mediintutr.culi ltri.»n. feminio pulvcrjlcnto lcirugine^que replttri. aior
nonyfftffmm^ aeeil^tta. FoUorura fapor amarus j radicis viludus, nclcio quid hircinum rc-
*1S5 fpecics fpict longitudinc, flofiakKU^ roUlloaim Wicokimn pa^ foliis non maaila-
Cis, calcaribus flofculomm longU & tBmiliai i rdiquis palnutisfeaB ddfiDffunr.
JonionienfeapidiiaiikNWiapiatisflcpa&nsbtuiiia^^
*^ ' iL tMu f»lmMa fiort lutt^viriJL An Or. falm. flm 'viri^ P^|c. CB? An Or.
ftaf^a^^ 9MiMk4ii(|i#tnit|^«gmitli«liKt. >
ivifis caulu exurgit
uni'.lcu)ulque peoicuu apponimr lauDnnn o»iojiBuuiji.wuiiiuiJi.uii^ »
m ali,. C^,cl,ioibus fc c: iir. i/. ip<i («Ji», *f P^«* «"»1«^,««««^
vioscm .1 pro cilcaubus vef.culas trt>nncnt pcllucidas, m duas partes imprds« linea dmlas, «ded tt
vitucca non malc a;mulcmur. Galea live cucuUus ut m plcnlque alus, c qu,nquc lohis conhcinir,
quxaqualis ferc funt longiniduus : bina intcnora qu* lupremo adftant cxtcriotibus rouito lunt an-
gitftion. PtoftybocouSatialnqiaddamqpificoiv^ Color edoe viiidi%-flttgniini
Digitized by Google
Lib. XXL 7h HerBu bi4bo/u <^]imlmt, • ^ j 115
* ' * ,
& nenrb ex fiilco purpurafcennbus. Subeft labeUum loni^iilailnm reirorfttiii flexttfn,'o(doris ex Hifco
purp-.irei 5c intei-duii luteo-vindis ( nam Gcpe variat) in tres Itdnias Jivifiini, qr.ir:: ii mc,Hi.i longo
brcviirima.' Umvcrfi floris fiicies Biiblii (imilb, nih quod flores Bitolii veliaiUiilliiqux calcarium .
iDColunt omnino carAinr, & in iis l.ibium propcnJciis iii ii^.is taitobn barbuks dividliair. '
Florct circa tineni Miu 6c Junn initio, m palaus ikcionbus.
l>elcri[>tio C. H. in plcnl<|uc luiic noflrae coaTOlic: difet« qndd'lloliai]i»iA Ipia paiMOshaboie
dicit, labro in duas duntaxat barbulas diviia ■ ', .
Orchin batrachiten ab Hfiibarii».nq|liai3nH dki loUtaio iiitd^go, niide Sc LdbdtttuB Sea^Uj^
bafiradnn eandem eidftiiii&
F*//ii conftat Croci : fj«jlc dodrantab, )uncco Ixviquc: in cujui caamiinc /Zc/cnricat purpurcus^
Jkni.u Antlii .vDuiliLs ^iiii recens odorcm quam luaviflimum reddit.
In paicuus mohtoiisjurz 8c Salgra; inontium propdGencvam copiolam obIcrvavtmu&
* 9h Qn^t f»bmM»*Vr0tP^'Kig»jtiftiU majar C. B. prod. Parlb *
C. A .
. JUifieu lubec penras. Telud palmas gemtnas, in bioos diakat difiributas» fifaiis pnicis
EKIieoea, aniufta, Ixvia 8e palnuna, per qux velDri nmum caulisailntaAcanis e^tur, cui
ieri pailnians, anguftaj cx lloriljiis dilutc purpureis, brevi calcaae donatis ooiiipolit.i, quibus
Ks (biiola oblonga, acutnin.it.t lubjicuinturj ^ capitiilumoblonguint'lelt>enaiianuninlUrcon-
tinenb luccedit. . . ■
- Uxc in prads udis Michelfsidenlibus ipia xftatc rcpcritur. ^ LMMi
* la Qftchiu falmtta tttt}tHjt>fo!ia mmr JLrttifima C B. Park.
Itadict eft|jSiiiii4,obiooga, angafti, palnufriimUU ^ tMS, guataorvc gkas aaffiifinias diviia,
liipra quas ex tno dnille fibrx aliquot ortz expaiKhuitlir. 'Ex ratuoe ^/Mquinque aut fex, oblonga,
gr.imincf prodeuni ; inter ^ui ceHla unicus, paln^ris, paucifltmis & exiguis (bUolts don.itus, cini
Vclut u\ ffiujm biuncialcm abit, cui fiorei dilutc purpuici, odoraniBmi uiiidcnt, qui galci tccU, la-
blO (ironiinulu, in qu.ttuor bjrliul.is divili liiht, 5c p.ir%'o calcari k IBigp pRftuiienBB dooeii.
In pratis huimdis Michelf cKlc provcnit 8c Autumno florcc ' - •
1*1. Ortbii f*lm*t»'e0r3t^lUtM J.B. C fi. Parlc. Strtfim csrftfiflkts Lob, Gec
VideLoUHift.Be]g.
\' JL 1%. OniitfifiU4dh,air4ti^ni4ii$tAtms. ll0|itt|aAek (poft^mi^
Ad I.inii montis Snewdim didi in WaIIi.i, A-X-.i^ v-.im qu.r \ Llttnbprit GnOiniainoppdlin..
dudt^ hanc (^iervavimiu; non tamen^ ( quod dolct^ delcaplimus.
. • *
{.5. Orchides qudtlam palmatie vel Ireviter&ol/itireJefcripta.veljHariimHKc/iJmtaxat
titnlt aut Jcmes traJiutmr alftMt deftriPtiotUhts :. Mi lithit incerttm fit ait i Caperius .
friftfith J^crtfth ffe^)iiStrMi td^ • * .
y. OnUt fdmat* faiafirit lm^»lia C B. Park. falmata fioe Serapat falaftit lat^elia fitn ■
'^JhjiiifMrfmtfiam Ovt '' ' .. .i.ai .
, IxMiat 'pnter notas in tiiiiIftpofibs>iioifdiftbalMt* qoain qu6d fitfidiDbvilatfqneb violMel
praecbdor. EgocquMcm hanc non diifcrre (iifpicor i^vul^ari Orchide paltnata flOO tnaGnhU^
quz non alibi apud nos (juam in pratis humidis 8c lodspaluftribus (Hitur.
a. Ortiit folmata fabifiru alttra C. B. 'falmata Stn^im falt^rit UfttfijSat vioiacta nucuiata
&mmiitaiiAiui.i^Tk
" Seriiis florer, comi Wolacoj, follis intefdum IxrilxK, hterdum macnlo^ '
■ 3, Ortbii falmata faliijfrii tertia C. B. faimata angujio folto ■viiijfana falujini J. B. Cjmfvrebu
ya&gfritAww jyto» fm i^UffyKM^ami»» vH^na C. Gtmiiu Lot».. ,. . ; ' •
.■'CJSr
iDm tdbdiitoblfimnR J. Baiihino^'im
Mmmmm ' \.<kdk
Digitized by Gopgle
^ : -■ •_ ; ■ — ■ " *
\D%6 , M I S T O Jl I A P l A.nh' A R U M.
4. OkI» fdmm* ftbdn» **** «■'ni C Bl fdmm» fim^ imfnA tmhit J, Cgt^, Br^
tmiut fclih & fur'Aut imfeiii nArit C Gmtmtt Loh. ^
Florct circa fincm Apnlis £c Inicio Maii. Kifcicm- in huniyts & uliginolu pratis^ prxicrDm tifai
nigrior tcrra cft. Lob. . •
Hanc aiam 4 vulgari Palntau non mnculaca fpccie non differre coniicto.
* .5. Orciu fsimm» foU^rit mMcnIst* C B. fsimMt» fnitfhii mfhihdit Cjmfir, ftUi^fm
Fkif iffi anninunis foi c^m aenriioiicalo&. Orchitii palJKc ianiiiis in ptlaAahiB naJceati
candem in^kauBur.^
• • * . '
^ Orchis pnlmata StTafsas memmm ftlw Ltvi ). B, fdtimt» mmmmm «Htmk^ fnkMt0 rm^
tMu Lvklii Park. Sfrtfim mimtmm Qer. .
7.* Orc^w f«imm* ftmmft mamm* C E f^ihmu», ftvt Cyn^mkit rrmnt(mltt.g*krinklm
O Genimz J. fi. a^nv/frriM mmrtcaidei, wl cemfftea, -vtl ealmaiUtd C. GmMm Lobk
Floret circa mediutn finfniq»:e iiicnfis Mau ulqtie ad Junii fcr^ mccUiini.
Florc& in hufus iaxA, obliervante J. Sauhuio^ multum habsnt timilmiAmt cuni Orchide j^alnub
fubeUa aiffl Uwipi cadcairifai» ■ . • '
caf. .m
rtutttt rtftmi.Gve. '
Ilanc iic dcfcribjt Cuner. in horc Orchil mioor tloicuhs aibs{, ftliii craflis oj^:. radkero-
pence geniculata ; Aabi foii» aiwiviiitapp(weae pofiliniiliMemii^- ouiqiiiaiiiakinc tdbaiiae
nngcrc conantis. ...
Nafcicur fpontc in oip.icis fj-Ivis in Fantentis arborum qux Idmi TCtoitate aaflralaant Adkv»
•e aanflanis durac» ieii coioreia acgnirit m^ps pajlidHaii, iiectam CMfi manent iiafa;,' "
Foff« Cyclamini aut Fritin.»rij: inllar elegantor fuJit nuculau.
Ii2c raro m nemwibus tcmperatis arca iWlenwalikam« fieroliaum Sc atibi in Marchia Brand
K }. TfemJo.Orchii bft^ ftii^rit. Orebii kftlim mimr ftMtUnm Ztimklim & Batavt*
J.B.Loh.A(L inappeiuL D.-C06. <AmKmnkk IMiJim C& ImifAs 2iimi4kt
RdJtce>n habct biilbo&ra, c iquaiois ajnipjLtun, UKUi li dbieceajr vij->dcn>> Cc OrchidwB pLoi
iiitT:niik-ni ; n.iin fibr.r t bulbo prodcunt inh j, non liipra Sc ju\ta'bulbuni c' cjuIj, Sc pr.Ttc.'ca
irpoiiiio tc i^ro^uKar^ tibcis m novos tnitunfikciKibu^ fauJbos. /«.';■• proiart iMoa» P.^Uioc vifcntiaj
int-i Qua: f.3.fj'/; paliuaiis & niajor cxurg^t, angulorus, in lummitatc Hoipio* cres vel r,u.-uuor &c m-
terduifl phircs fultinens, diiut^ vindes leu herhaccosj leiaietalis compo5cos, cum Ihii m racdio vi-
ridi. alba macuLi in 09W>, Sc ^ulum mcuma^ ac fi. cactllli Taocm fupplerct. £ Mtali»
qood dqxodet labclli loco crteris nuiltd lacibs i idaqais aainqoe itia eiuiaem. Sui Auu Am»*
iiMbn%.d|ii|.ltngd anjsuftipa alanm lQQO ioiic. Vi|(bii]»MDiiialiaiiiLmfiican«
fOii^. ' ' . '
Jn aquofii paluftrlbus propc Hinten & Teverfluan VicoR non procul Cantabqgpi.
PreudoOrchis cTuf. huicpalimjhsefi^MMnjm
theton. Fortc tamw Clulius.|oa m^»^ ^-^T^^^^^^-^^^^^^s •
C A p. XXII. . ..
De Or$hM(he. • ' '
ORobjHLlic diifi.i c(} i-it rS £y^i\/ tJ: Id^tt, quia Vicias ftranKuIat.
floruni hgura ail Qrchidcin acccuir, toliorum, viridium Sc herbaceorum carenda dif-
fcrt tum ab Orchidtf turn ab aliis plantb. Eft autem vel radice fimpLci non rcpente
^mus&^OrtksndK funplicitcr didaj vdnulwe <knciailjuatepeaM^I)(itf4rM{ vdiadkieiniligB
QtlHxaffiDlaifii implexis cgmpoittt, MMhr «Mb
A. i. OrAmiA» fiwRMfumiitmfi>e Qia.VaA, Oriik. fimmajvt j. mmWfn^
OuJMtali altirudiiis ojat ait 5c majore, caulf re&O, tcrcti, hiriiito, paUido ant 'luCeolo, ai;t fiib-
ruflb, concavo : in quo non t.ui) fi/Iijj quam foliorum rudimcnta, angufilj^ Ipn^nlcab, ieu ligulx
cclerrimc marcclccntcs, rarx, (juunmi ctuin hn(;ula hneuli> fioribus funt iubjeda. Ftirtsm AlJtSt
Ordiidum mare« iedex lonaioribus intcrvallis, Mdilu Fiub. magni, Unpcnsc hirluci, oolore
purpureo oblaleu paUuk^ rionm cffigunces, c quo prominenc e^uts nigricantes ftaminum allndo*
nim: labrum aiMn qtaiM deminuac in tres ucinias eft divifiux^ tft6qf» Boiit flindus niclleo (ticco
vifcido madec. X«Jbe tnlbolt, d lc^amis compadUi^ lapor cjus ' ■*
adr.n) 1 iin .innr> rlorcs odorcm fpirant hauaita ingr.mim.
Gciiill.i; ladii-ibus trcquenter atlnafcitur undc 8c Rapum geniil^ viJgo dicirur : invcnimui &: Lecuf^
intcr IkJftctcs.
Hcrba comlit.i aut ejus fyrupus ad (plenicos & Iiyix)cniidn.ico<; .iftcdus ufus eft cxiiiui; ungucn- ^'w*
tuni ex codcm ciui Axungi.iad tumorcs duros & larrholo:. D. Ihzi'!e.
OrobaDcbc tiore minoie J. B. adeo fohiun difiot a pnecedeatc, uc ipede <iivei£un ede nulii
pcr&Mnre nz podbiD.
• • ' ' ■ «
1. OrAmKit nuffu,ptrftirtM Mmfi^pAm J. R, msjtrAtmlft£iilm§ Pifk. mfjtr MiafitiuM
p^m tUtimt C. E Ger.emac - •
■ . 1 , ■ ■ f. ■ •
Huic digit.ilii craffitiidinis, altitudinis autcm bicubitalls eanlu adoIcCat, totus purpurafccns, cui
fcric quad.\rn t.irliim vcrlum appnmuntur fl'!ia (atis brcvia, amplcxiciulia. Scapum obfidcnt ficres
purpurei, Ortiiidis rionlv.is liniilcs, cjlcariojs hrevibjs, finp,uli foliolo mtccli. RaJix fuperiorciii
rcfcrt partcm radicum Orchidis, nullu xefticulis tamen aut bulbis donaca. Sapor aoianis^ tetsr-
linius.
f rope Monipelium In (vlva Grammt menfe Aprili florencem oblervATit J. Bauhinus.
CbiDKiS bnjuf mcminie lub titulo PfcudoUmodon Monipeliarii.
i praponiocnilB ai|Q
lloribu& . ' ■
OnMonche majc^t fi^>rt C. li. Ger.xmac Ord>ancbt fubcKmUo ficrc five a. CluL
Canlui vulgaiis, inter legctes nalccntis radicibas inhxrentem olimenierememinic Culiiis
Mam|^i viverec. — ■-
XXMagnot inlieiiiidisinaiitimiskEpiurcoI^^ . ^° .
4.' QroimcU fm migtrt & amM farfnn^imt C & ftrt Hngtrv fnrfHr^mi Bidb
C.B.frod. • ' '
Radice c(\^ cran?i, longa, fibrof.i : f.ji'j'c fcinip.ilniari, /c//c/y» paucis, brcvifliinisj cranis & acutis
dndo, qm in t;uinni:c,fcx, cuam plurcs pcdiculos, nudos, triuncialcs abfunutur, 'quamvis etiam ex
foliorum alis pdiculi prodeant, quonim lummo caljx uncialls, linuatus inHdet, & cx quolibet /los
anicus^ ocer^eo-purpiffa/oeiis, longp petUcub donacos exic, qui imgpu^nacias doas kogus, mimi
EalencnUtus, & veliin roftntusiu in AkAooDloplib, ex qpo hliinyawfi obloqgi^ lewmai prii*
&:'quod0onliiGoedaciionoaaftet '
inPyrencbfflondbasoolleglcBarfenBL -^ ; "'^ Uenli
• Onianche ramofa Gci . Park. C 13. miiKr furfureis flcritui, (ive roMofa J. B. *
Ramolo cft cjule : fi-pc ctiam plures, dodrantalcs aut brcviorcs cmittit caulcij multo tcnuiorc»
qu.\m Orobanch';s vuIk ii m, rigidiorclqu;, durtw, rufifccntes, hirlticos, m ramos (ubindc divilos.iolio-
rum duntaxat vcftigiis quibufdani ornatos. FUra Ipicati, minores, poi^uieL oblongi, hiantes, i mukr
fido calicc emergant, cui lingulo fineuhimq^ili^um roIiolumJOtttnm. Sequuntur eapituUtai^dMi
pulvifealo plcna. Rsdi» oiEetioIk AvellMie^ Uiagiiitudine> fibrarum propaginibas donata. .Sapor
planncaliquantuIumainaniSL'- * ' ' ' •
In arvis dcmclTa (cgete prinidOTca Rat^kmiitt Gtiiuani* vhhUA- ohlenwiBW^ poftca etian< tn
Itaha Bc GailuNarbonenfi. . • - ' • • -s • • ■ • 1 . • ..tfol!':.u ■ . ^ , . .
t Mmnmn»' i.Ortlmiii
Digitizecl by Google
j ■- • . •
CoralLt robra & c»Iore 5c rpede externa magpo oatane iiiirac«]o ia invif liuutilae ndioB
fenpaM ad vivum exemplar confpiduntur. , .
Ltui-
' 1. QMfMMb ijf^igwAM*
In Pinaftrctis lub akifSinis Mardiut Bran Jt.r als n.ifcrur. Cim mcnfibus Maio & Junio Ciumpk
dKpafculum luteuni in fc contoftum, tanquam huiajlus orbjcularis kiteus, oftendn. Ac de-
inceps ultra fpithanum longa eKfutJpt. «f&t fispius ultra lonptud»ncm uka: in tcrram demifli
radid nrboris mhasret. Plana cum iDtroeto Mgny^cokwm acguifi^ iapor^aqae Umaqae ba.
bet Abamm otiaiii fhxtmmtaattnonak tamm» umtm oMBrwyir Aumb.
Vo^ri finnlis el>, fcd htunilior & nigrkans, caulc uncurum auatuor, qua.fi ((juamis contcda
Flora tn fummo vcluc in parv,un IpicvTi cojigcfti, fi'uif> .^vis limucs, albidjores rarionei Airinnai
Sdb piceis, Abtecibu» & Pmaftris provcnit. Sapof c cft alujuantulum adllnngcntc.
' 9b Onimtl»rkt H/fiti^it Jieitw., ^ff»^*' Ger.Parlc. J. & Ca & altaram. «f
Hrpoctffit « Tirkmim Cifii gpnenim ndicib^
gcnus vidctur: crafTum cft, pingac, camdum, fiiod plenum, cx multis veluti Hyofq anii utriailis,
ftot Mali Puiucx cycinis totum conftarts. HsEcB«/«»r i Stsfd. Multis, delcribcntc Parkmfono, cx-
' • fcimt cadibus creais, fohis parvis crebris undiquc oWiris, vix pcJcrii .iltis, mdtOT
■ : • ■ l«8 oonfcrtos gcitancibus craflbs & luoculeritos, albcntcs, Mili Piiruca: c>tims iimilcs, relinqucntcs
• , poft fe fcmiiu in capitulis dunspulvcris uiil.ir t;:miiiTinia. •
I <7Jiifiin liib afto marc primo hypociftidcrti nalci retcrt elcgantiilimam omoium quas unqaam
vadeiiL Nara qiiMido primum ^ tem energit, purpurcum iive Kcrmcfinum Jakam cflc dicer«s»
deinde paulatim aflui^ens & feie einlicam miUtom de priftim coloris elegamia loninil^ & Cfdooe
fuos profcrt candicantcs, turradat ftKotoincco plem».
IdciTi ad radKXsQfb HaMfidbgiVOdawottn^
pjantat floreiti rcferentem. . ' . , , . , . ^
• ■ Ifietn ad Ledi Narbonetiftf Fadids adnatam inveniebat, multis tcIuci fqi aniis, iit quoJ in alio-
rum cifti geaaiim tad^bot crel^ <»iiwa^i^
punlceridibM 6einiiiiiliil wem
. . (inofo (ucco
Qmn 8c afianmiedam Qfi^edenm wBriKwieifaefci IfpociftideaBiacaliiB n|pQaibw nri*
' ' fimik cft. 1 #1 • "
Admodum cfficax reroedium eft al4MN0maBntees puti {anguiius leteMones, j/nmaih mafie.
bria, coeliacos dyfJattcricofque affc^ €^m fiquam p.vtem robofaie oodiliuffl qax r'a. pluf
culo humorc cxoluta fucnt, robur 8c finwtatem lUi non inOrcnui addit. Sk fin^ ftomadiicis
epithcmatis. hcpadcifque comrrufcetur, & e\ viperb confedo Antidoto inditur. J. B. e Cahms.
Hodie 3fl imnc.fiMir piypara"T modunv Cytuiuni conttuidum reoenten^ ex Godemelidunc fuc-
qoi fiAAiieiafilMBraedBalMkft^^
Cap. xxni.
Dc Nii(« avh.
* :A. I OiJiepr^r rfffrTt- J. B. Orciu aharuva nlffa jtvt KJm «vis Parlr. Satyrum
• • * ^S^Pm Jm iym <kw Ger.' Orchu alwtrvajkfi* C & jl9i9a|^
elukm furri^ modAfoguIarcm, TOtoaS«|yfl^^
Ycftitos concavis, pcllucidis. ftriatis, neutiqoam «0»!^ W obnifis, fuperm w<^^
m*I6 eordis fomiain cxprimentibus: qnomm fnmma_J&»w» pgaudftm modp &
formi occupat coloris hclvi .^iit pallidi, qUilis & folio.mm t.ibidorum; ac ocdufl qnidem 4 brevi-
bus pedioilis, ad quorum exortum tobola parva, finRuU lc(c oxerunt : ubi vero fc apcrumt, Or.
chtthmmodo humt. Galea oxi«ua fubqiia piftiUum bruvc cmn aptculis albjcantibus, qiiod utnnque
•d htus biiu foiiola dogunc : UAtUum hugnum, «na Horis occupans, cavum incus : nulliu odor no-
^My,*. DeUlbeiiabas ftot^ MmuU pulvilculocum llacccdunt ftruti, angitloli, reliduis florum po-
%db n^^r^^iM^VfwH- tLaHm fni$s wtxt» iucculenti», frasilibus tota perplcxa, nidorum avium ftru<
^hnam iniltaoMnorum enema obtii£i qblervatiinus. Sapor radids ac tocius plantz amaris horndus.
In fyivii Bc opadt imrenimns in CMKtoJw» if^V» «PPi^j inque Suffi)lciA ooalqqg^ ab
AkiebursiK In trwfinaiiois etLun inmoniibasSc ^lfisvp«at vepannr. ' ' ^ »^
k.%. <VMiMrlr
Digitized by GQOgle
D. P/«t. r /-
/tWjv hujus plantr obtufa eft r^u.imoU, aii .ippcnditiir glomus rait vclut fjrciaJirs ffjr.iruni
complicaurum N1//1 -ww diAi iinuliunt Cd«/ff>» cxlont tcnc.urn, tJietcni,jrAlt: fragilcm, vix oclo
digitosaltum, /i/«/" parvi,, brcvibus, (quamolis, tcnuibus & nu-rabranaccis, proximc admotis
jfa iwnS^ obfipUD. Propi faftigiura caulis /i^<-; c : - nc pai-vi oao aut dcccm interdum, .-ib Oio-
lMn»ttvulgad>li)rifa»llM4||^d&vern, pctalis 1l i t lor majufculis cxtcrioribus, qux totjdem oi*
Mtiui tninora oootiiient, componti. Varculum lcminalc fun<b globofb, collo jr^giifto oun fivar
inbie in amce, ambiant ftamina tenuia purpur^ apiculis infignia. ■ '
Tota planta canles, (blu, floies cum flotere inapit colore e|l pallidii lnteo (eu finudneot te
fta£tz ieu ciompid& odocem exhalae VnaaimaXf» sQiiIimi. .
Ad ndiociaAoram in ^ns piopi itate lempbm oi^
A. }• Oret^i* t^ Avis tffint Tftudo-limodcrm Au^riacum vwUittim J. B. OrJof
mnf vitUet* Q B. Nm£m tn» fnrfmtm Pvib .Nm{» fiare tank pmfm^
viUtut, m ff«A fawiM» Qhfi Qcr.caw«r. fMBrt» 5giy»N«»>
' 9^^dBttf^ emit, frequentibus lecondum nufioem fbliolis tanqiiam. yaginuljs invohito, (picam
geitans ^«rMw teirapetal^n, {uperiore petalo in obmiculum definente, fic pinomufcide quadam m-
ter niedta folia prominente, cui adnatz lunt dux tenues l>arbula^ Floribus ftriata & ionga fiibluat
ctpituU, feminc exi!i Si Orchidum fimili plena. Subrocundam radictm non habct, tlzA crallas lon-
ffs & obliqu.is fii>Tai qucmadmo<.ltun llolkbonnc. Toia ftirps Citurc purpura plani^ violaceo
coIoreprardK.icfL
In mootans liipra Badenles thcouas obfenranc Cluiius. In Southamptooix comicata pcopi
.AftMoppidnm iofeaic AGm^.
Cap. XXIV.
A.- I. OtdMcif rgJiet Jbf^ C B. DtfHm» mmtr Mftkith Ger. Orti. radict Jtn-
tmt fivt Jm^rifmHr MtttM» P^L jtaHttm, Qr^i ^\<^Jip J.& ^
7. B. . ...
EX rsJict mnltiplici, mira fquamanim dentioDblanni oQDfenp ftipata, alba, moili & fuccoia,
caulem erigit minimi dl^m fere craffitudine, dodrantakm aut alriorcm, tcrjtcni, riicculen-
tum, fraeilcni, tcnui iiKinbnini vefticum, aquea pulpi abundantem. jL\t.i liucni ex longis
intcivalh» auricuLe qujcd.im ipembranaccar, foborurn a:mulx prodeunt, adverli quiJcin, lcd altcri
tantillum emincntiorc. Tcrtiam luprcmam caulicuii partem fiorei occupant plurcs, hiance^, co-
itcs £c axirrorlum Ipe^antEs onines, brcvi pcdiculo appenli, a quorum tefgo
d^rocjue luodo nut.nitcs ....
pqdiculurum quoquc exoFtiua ibltoia inuoiuni. irlaris color ex ruffb vei purpura candicans.
Inxxdunt vaTcula Avelladc %£ina|pdliidhoe, k pediculoai medium calice fbUaceo, /ubhirfiito^
tcncUo, fitccofi) Si qindtipaniio fBata« lineis qnibuOam ac canaliaalis quadripartita, ieminc it>>
tundo, ova pildum mimiiM temnlance denQSm& nrda, qood mauram cotum nigpun ai^ papaveri-
nuni, fcd lcxtuplo nujus. Tota cxteruro planta guftu eft aq^iolb^ aoorbiufaiu^ ttaaimtab^
amai itudinis iapore, qux tameninfeminenugisooafpicua. ■
||i ml>q(it|Bpnm tggxSbutit Iqb adjonBwiolo frifihili iaAa^mvenlWifidniilia.
a. Owfcanfc uAiJmtmsmimr CB. Paric. PmtmMtjfij^dimm Ck£
Cbf. * ■
Tpu teiielU eft, rsJteemfut hibec candidamj i multis^ vehiti deoticulis congeftam, ct^^iaAmf
Kupotiuspcdiculum proferentem ciodraiica!em,aocpaiillomajorem, (uca piejium, & qualitrai>
foatetUBOi, candicantcm, foliorum expeitem, quibiudam tantum velut articulis diftin&um : qui
flgm nimmo faftigio gercb.tt binos aut temos, altcmatim dif^ditos. cx albo purpuralcentcs, nigrr
Viola; aut vcriusOrchidis lcu Limo«iori florum xmulos 8c valdc tenelkM^
Florcntem Augjftu menfc invcmt Clufius ad radiccs Etfclieri jugl (ub Abietibus aliilbuB hujus Tka^ (i
generis arboribus, (juu bol yix unquam pcnctrat^ nuHarquc alix ftirpes nafcuntur: AmpaaMm $^ijm»k
pluributfloribus onuiluin m lylvula Fraacofiuto adMuenum vidna Junio menie.
]. OnkmKtirdJite cargUuJ* CB. Dtntmt mimr TtJnriummtm J.B^ Dmtmitmd-'
' Mt r»Jiee fivt svltBti i. CM. Dtntmim mitur Ger.
. Cisf.
Huic jZwf/ luiu (luuiquc aut fc\, minorcs, Orchidis pumilx floiibus pares, (imiliterex herb.iceo
p.illelcences ( l.ibro tanicn p:o,x;iidente exalbido, & circa umbilicum purpureis vcnis inlignito ) in-
odori, fpica: in Ipeciem in polnuri Mdtculo cnaicemcs. foiiis carente & ftJifufcis vciuti vaginuUs
rccondica JU^ ifli nnuu ConUit inftar, pnnfis aln^ find plcoa, nullis lifaris contona,^ ama-
«iulcalijAporis*
t Mmmmm | Uans
Digitlzed by Google
iijo HiSTOniA Plawtarum.
HancduouxAt oblcrv^vic Clutius Moio mcnic tiorcnteni iii iylva i-cccosczla piauUoIupra Eirt-
4. OnfMwk mJSm iatM»t diiiu nJitms,film & prihu fmfmtit Mgntwi
Aitmtitl.
la Bofnf&a & Marchiafiequens teiT^ernmpitfertili» iiibFagitumlirafis, prim6 lnfl.ir crill.r ad
terram retortx, poftca manrior ciwtnr, fpithaimiin enupetam. ' JUfi» Iquaniau & aloifiinc ra-
aic 1:1, ;)crius hirailos emittic, qui imra terram enunaaair, medio ficlapreinoiambcBn mf>
rjni taxituni (c crigcntei.
* '5. Dcntari.t apbjUoi fcrc purpurec.
DenfbcelpiceteiTamoperit Sempcr^ ivi mafons in modum. '£x nuguiis iibnamis jRngulos pn>>
iift/l^, pediouliilbauincialfliKinlKlcincs, c calyce amplo, ibiiieok Qugidiuo, quinquepardcD.
pleatne, magnos, pwpuialcepW», cum {laminulis intusplunaiii.'
In Italia locis hnmidis 8e aftiDrolis fecus fluvium qucndnD nuclb dfdCBr iiinere inter Maliam
ScLucam obrervaviinus. Plurimtim differt a reiiqi& Dentaiilfc Nos ob AffiaadoiiGm inea olh
lcrv.inda 8c dcfciilKnda miniis diligcntcs fuimus.
A
• Cap. XXV.
De lietekrinem'
VtXns nervolts Hellebon all» qua^antenus fimilflNB nomen IbiAfteft.
Rjdice fhtckt fnX» nenrowiaib OkcUile ditfet^ cni quood flom 6c vafcnb fiaaiHlie
fimilis cft. • ' '
A. !• HtlUhrint Unfalia mentmu C. VUHtbarmtDQdi. Gtc. EBtitritit DtdtHM}. B.
J.B. , . . ,
NuinerDlis fibris radicatur, albidis^ quam Ellebori habitionbus, & Rnlci radices acoedentiNS,
Tijwrc amaricante ; ccM&t modo unicus, moiib plures, pedales aut eiiiim ci^to altiores, nulib ra^
• mts donatij tcrctcs, & &rina quadam afpcrlij qnibus Hne podiailo adnafcuntur folia, HeUdxxi
albi mlbrncrvola, icd multis nr.mens minoia, & vix folionim Polvgoiuti magnitudinem pcr-
tingcnti.i, f.iporc itidcm .imaro. dulis .\ mc\lio Fcic .id fnminutn f.iftigium, per intcrvalla
•nltern.uim flonlMis oriianir, Orchidum flonbus non imilrnm difTiiniLbus, quo5 conftituuntfbliabina
albida, tcrn.i heH^.tcea, utraq, cxp.mla, ciuori:ni incdio ceu excnteratum mufcz cadavetuhun ex
albo purpiir.iicens confpicitur. FloH (itbdV canaliailatum capimhini|»' pedicdoinbanas hKvi^ qoo
:3u<fto Jemtn clAuditur minucilfimum & pulvifculi inflar. •
Ucm^ *■ Iniylvis cardiib-, lucis&opacis Ixpius occurrit. JEd^tc Horct. ' Variatflomcolocehccfpecies:
•mft. Nst. nobisobfervata flore erat henMibeO|^- * IX Pbtt&t, Oionieniibus^botaoicis, flore purptuep, etiam &>
CMkOlww- Atratiorc quam HcHeborines 'flore antvrtibente di^ Hinc nonnunquam dubitavimus an EOebo-
tnfi^ Tincqu.im nos invcnimus fTj-ins rum in ;\tig!i.i, tum in rcgionibus tranftnarirus fit Hclleborine
Dtd. iKcne, &. non potius L>.im.ilonium Horc hcri>acco, intus nonniiui candicantc 7. B, necdum
tefatfplaiie oonlbc; HnimidditoSpuinytna&ddcciptkinemsiosiin^
)b* JvriMiw,- mtmi noimiiU tmiicantt J. B. EBthtrkitrtetmiortmt CbC £bt
I mip^^» fsUifirit Jivt frtttnfa CB. HtUti.prt •mriitmi Paric
Pari ell cum praeeedente magnimdine, paullo larioribus fMt, minoribus fivrAm, aai
qtiinquc petafis conftant, & galcolam cum prommcnte labro ampleAuntur, colorilwie uac Miw
b.:c=i, iruji-iV nonnihil candiauidli nDjUnsodoris: quibns toroiacoatoitii||Mfiit«HiblunL tMm
Imcnicur ti>. quibuOam Audrix tc Puiniooiae iieeiofifau pratii, Kin NoiimbeciBnli qrhraaibi
vicin.i ad Utoini.is.
Miror cur c. B.iuhinus hianc anguftifoii.im ^ippcllct, oiim Cbfiw foBa ilU bdoia iiibaatqaifaa
fint HeUeborines DoJ. quam tan»n idem CB. iatilaiUm vocat; * ■
- Su^camnr hancnon djferelpecie flb Hdleborine DtJ. iici nec iequentem.
%. Etthrim fitrt eMrmtJ.KC.K BIM. fi«rt fnrfnrMtt VxtV. farti. ^.duC
(:l„f
lluic minor cft .iltitiido, ilmili.i nonninuiu.im fdta, incci'dum multo latiora ; /ww auC Oixininft
pu pur.ilccnr.^, .mt propj carnei:, Hcllcbonncs D<id. florihlM pnirflM ftwilrtj nfifi nfi/fTdilfaT.
Lxm. Crclat -10 montanis pratis in carduii iylvK Auftnx.
4. EStbartnt mgntan* «ngKpfiia fpiMa C B> J. B. EStitrint 5. CluC
Cluf.
Cnbiulem aldnidioem fupciat, tc ainpiiHima oomium limc iUt fbUa« at% ofalQaga purpoiaC
■ centMimflonini /pica. NiuHwt
Digitized by Goc gle
LilxXXI. l)e Herltts Mhtfis i^jMits. 1231
Naidtur in tnulcts PannonixSc AuAiue fylvis, 8c ad moiitanoruni praconun mai^n», &c Locm.
■ Hmciioadifitre fpeas fiUpkaniiir a leqnean.
A. 5- HdUtriHe alurj r.iro-rtihKt* fttrt CB. EHti-orim flore etro-rubtntl VtxM ES^bK ht'
tmJtt five Alijmaracimefutn J.K XOllb, OJ ^ttnarb tOt)Ue ^dlcbO^.
^ Sefqui-dodranulis eft planta z tmiU ^eniculisdilcreto: «x quibus oontiano oidine fol^ fiu exic'
lir, Puncaginem majoncni fvre imhantia, (elcmcittn latas fimi vero lacenuKim qttafi in longo
recturdq, K»fo dependcnc piurimi rabicuniii.« .
Spcdnilla Hellebormcs quam nos pro Hellebar. nore atro-rubente habenms, quiniq, ir,iii.s in
montol;s Anglix & rcgioiuim cranlauriiun:m oWcrvavimus^ ah Elkint inc Dodona-i nobis crcdiw •
«lilFcrCj Foliis .«ngulboriDU», m caulc crcbrionbus, tlorumcolore acro i ubaicc, quamvis hoc non ik
perpw-ruuni. & ccmpoce etiam ftxaidij nienftnio niinimiiin ^ido &tam qma ilkt ut not mo*
nuic D. l'iotc.
A. 6. HtStitriM Jbre tihCB. GcT. W Damfamim mmtmmm UttfJinm. DmmtfmMm jUm.
iiim fivt &dtrm jbrikm Mu J.K Mik. iiiitm . '
3!« * : .
JUncrf ei 'liliro&> tennes; CmJii mod& doAnnjEafii, modi nujor, mod^ndnor, crac3Bfo1&,al- .
tematim amictus, Pl.int.inmii I.mccolat2, anguftis^ .•jlias eti.ini unci.i litioribus, fciT Hcllcbori .ilbi
modo ftriacis, nitidii. fhrei per ciulis fumma liiicitim &: vciuc OrchiJum niodo dilpoliti,
e linu foiioruni cxigponun, lingiil.ires, in.ijulciili, laifiei, longi c.ilycci cipitulo impoliti, ciibusin
ambicu foliis pr.rdin, inti.i qu.v diio alu minora, his vcro oppolicuin tcrtium hiaiii & Ijbellum
Intcum vciiic jiis nuia.tLi.un in.in>.im; cx hu|Ui hutu piihllus .il!>i:5, iiitidiis, brcvis, cipitulum
iuftinct mciiiillimutn, teneriunum, oblongum^ lummi parte psr iongum hUi impreffione no>
tacum.
In ^lvols orope (omniieinm montis Salevz Genene vldni inveninuis. J. & in montibus ad lnm
& Urnnum Inrauem Mib, itcm prope Tigunun lAbem. Repeiinir etiam in An|^ «ii,
in fjhh propd templamSiokenfe agrt 0«>nicniB|,nonpiccui vid qu« LondiiioOawoiMn diKii;
7. tSlSth-ytne arr^u': :f tTii.nian.t f-:rpiir,ifccni C. B. Datnnfcnium piirp:ireiim dilntmm fivi £&-
Iwtni (y. Ciujii J. B. Htiitkorme anguJhfDiia 6. Clffit Gcr. EUtherntc tmfffi^^ ^ittU»
cuf. ■
Cubicali caalt, cenui, rotundo^ geniculito, quem.m fii^lis geniiulis alc^natim ambiimc angth
fta fttMf Ellcborines IhL foliis non ciiflinulu, eniere ihcmihit Cfoinis i cujus (ummus canlis d«fi>
mfaar in fpicam fei, ofto, aut plurium incerdum flontm, quinis folns, elegandlEmi dilucique [nir-
pnne oolons conftanriuni ; incer qtu: lacebat qusdam velun galeola, mulctmm probolcidi limilk,
labrum inferioic parcc aJncxum habenib aqtulis ferc ctun foiiis lon^tudinis, candicans, inmi
ftriatum. S: lhi;i:b.inciir li HorcsangMfefii^ toral^ hirfil^ JUfaiili-fibrofi,
(parft, liiJi utci^cntii coloris. . ' ' | ? '
Adrjdiccs montt» S.ilcv.c vci^>'u Gcnc.Mm copiosd oritur.' ^I^^J"^ 'WnHtinfriiimfl^mJlllir Lcm
In Ungaru iylvis Zollonock viciiu;i> oblcrvavtc CiuGus. ' TnipM, ° ,
8. ElleberiM ex alln fitklttM J. B. '
J.B.
Ctmlt fiogic TcSto, (elauicubicali plus minik FtlMt veftitur pbnbi^ akarno iicu politis, perfb» . .
liatis, lationbus quam Ellcboi inc, florc albo, venofs & ftriatis ut EHebori albi, fcd mulcis numeris
rurinii', |.it;iri vircntibuj <.'?.i'.ilii luiiini.i thyr(us occuMC florum c\ albo lutconnn, galcaalb^j "
labei.a lutco & (abcrocco pr.xJ.lturuni : #; (lUDriun iinu piltillus firmiis, crailus aiin .iniciiiis farina- .]
CCis. Ad quorum {««iiculo.; (cinuncum Inngos iingula c\trorluni conlpiciuntur toliol.i p.irv.i, an- * '
gulb acumiiut.». RaJi.v hbT;ica, a.l t,Ueborujn acccdciis, valdc protuiidc radicata, Sapor aiiurus * ^
admotliira m foliis 8c HoriHus. {
In iylvula qiud.im moi!ti Salcvc veicus Genevam vicioainveninr.is. j. Bauhinus obfervavit flo- ^
reniemmcnic Maio m Iiminbus MontbeigiBidenfis ditiaiii^,feifiis AiailtaiaKem tn veprifaos tc in'
mantie dido Mmtksr. Flon» omniom quas iiovimus hujus generu prima.
Ibc &prxoedenspauciorespn)(bctuu /fjri:/ quam rcliqua: picr.cque HeUiAorina;, colq, (quan.
com mcminimuO majonBfic fiunmos caule&oceupuues: necmukum i 6 innUi6dilBniacpnMr>
qtum Ho: u colorc.
9. EUesmiie ttnciia, triiim in caule fcliis fr.cJttit J. B. UcUdsrine 7. Chifn C. R.
c&y:
_ KuK liccani cantum vidit Cluiius. Erac aucem pjd.ihs ferc ^tiniHims, gracili cault, cribiis fo<
]iis'pn>dito, bllcbormcs vulgaris fiiUisfijmu limihbus, & quinq, nervis pcr longicudinem eonim
exourRnrifaus, led longc minonbus, ucqux ciroitBr unciam longa lincduncuutj iemunciamlaca.
SninmuscaulBinIpicani//<rj«mdclimt, Ordudis & Ellebocines vulg.iris flotMimicMKinm« lodini*
norum. SU^ (tunmaquaii tellure^ria craffiulculaslnocnkniaiq, iibcas <
A. 10. HfBchariaifdi^rm m^tit. HPSCl} If^cflcfetlje»
ikxlrantalem &
irpuralceotes. i..
fix
Raaix obliujuc liib tcrr.i rcpt.it, fibr.is alb.iscralTas iu'iindc cmittcn- C«i«.Vj tlodrantalem & in-
MRluin pcdalcm aUicudinem altcquuncur, tccctesj non ranioli, lumma pane purpuralceotes. Fib»
iJiyitizea by Google
ii^x HistoriaPlantarum.
" fcx lopttove in caulc, aii linKulaKenicula ImeuLi, bali fua caulcm amplexa, glabra, nenoft, quam
HeUi^onnes iW. anguftipra&aaidora. Fltru in Aifninis caulibus in fpicas iaxas dirpoflti, iofiiw
ms pe^culis fori pmnU* ^ qnifiih pardbas iBa filiolis oomponuncur, qux auoddam quaflcada-
vcnilum muicx exenccratum aoibinoc . Horam esHnoni aia exeeaiis pnrpurl cblbleci cinguncur
cantiUo viridii 6£ albi coloris adtnato: intenon ex ntraq, paite intema&extema albicancia, pur-
purcis Imcis (cu Ihiis not.-.nnn . .^M///f i!L-, ri-iL-m mufcr cor[ i;fculo con-.pArrtvimus, capitc cftlu.
t(», pcdorc albo, p.n fiiiici^ liiiii incus iiilcuo, ventrc albo tcaui commiiTuia pedon adncxo. L».
h^iM propcniicns amplum clV, album, & vekiti tinibnatini m iii.irjjjiie. Singulis floium pediculis
iingula aanaicuncur blia cxigua, acuca, & in fuprcmo caulis Fatligio tria quatuonre iniaiition,
apicem queiulam conflicuentia. Supcnor pars caulis ubi florcs ei appendaiitiu* od etiafflflonini
j0 calicsilw triaenaiufaluffariiuqiiuulamalhi^
Nnlquaffl apud notqukiinpaliiftitoCqDodanqaamviderin) Menfi JoBo floiet;
1t.J)Mufiianmjilpmtmfitr^h$fatJ.'B.
/..•..'7.
Rojiice cJl nii^ra, inrHiicc tiljrata, altiiis defcendcntc: /t/;u oblongis, anguftis nervofis, lanceo-
latx (ivc l'l.irrtji;ini minoii liinilibus, nlit]uanto longiocibus, acuminatis : f jmW«/ pcd.ililnis : /ii.re
luteo, faninii'!ii oblongis angulolis, quaternis iimu! fic juniitis, ut hiante medio tfMto, fencltraia
qiuctJani incra apparcat, apice nigco fupc: cmincntc, clcganti iand fjglrfjatienigj qu^nQmaai OOnitt
durtiTe obduOa eft, daufiq, iimili & huic planc« pcculian.
In Alpium uqAio& GDavittifaaigipiatur.
/enU (l>uMf»AiiflmfiutCMiitli.iitrittl B..CMm Utrim Ger. XaUtf
Ftlu huic vcnoljj fi>':>IiiifLit3, IlcIIcbori albi, alccmacim per csttltm peAiIei;i, firmum, aliquancu-
lum ianuginoiuin difpofita, quatuor aut qmnque, (aporc amacicante. E foliohquod cxtremocauli
inlilc^ Itoanunquam & proxinu Iinu prodic fias imicus, longo pediculo nixiis, quacuor pctalis
aiw-VUiiaacis, <|ecudatn> oblougis. auuiunatib fupcro & iafcro majuibiJis, laceraiibos angufin
8e intenofe patCB lanng^nota^ conltans. Es honim onUioo emef:^ membraoaceus quidam, ».
mans ceacaTiiiqjtte utriiailnfccnliimbinum owan p«ne «q|aans magn Kndinc^ fiiperioteparte feauv
Hun umbiliocun apertns & hiatis, hgnlpedQm Frandfcanomm calepodia iimtatnsj od ooler ant Iti-
tcus, aut palltdus, intcrnc nonnihil villofiiSj infjrri'^ .'.iitim purpureis quibufdam vcnis Icci^nduni
longirudmeni diftin<Sus : hiattim tcgit duplcx aniuia, quamni fupcnor alba, tencrior, piirpurcis
nuculis confp^iif.!, infcrior vcro deiua, herbldi colom, & vel.jti Quicrorum ocellns m latenbus ha-
beas: iple Hos nonpcnitusodorisexpers. C^itnlim illi lucccdit oblongum, mimmi digiti magni-
to^niem nquans, trungulum, tenuefic veluo puIreFeum lemen cotuinens. /l«iixnigra, non vald^
QtaSk, inlaaBinidinem&latitudinemoblMnii|t^^ anltilii||fibris dnnaca*^
perionim anaarum caulis veftigia impreflaictinBOSt cnwinrirarinns lcmpcr in novom femien eK>
aAenat^, amariujiculi guftiis.
Reperiri aiunt ilore albo, & utricolo purpureo : Habetur in Ang^a (ed rarius: v. g. in ^ lva qaa<
dam propc montcm IngUbam^b, HelitvmJ difta. Iii ir.onribi;? Ilclv ctitis fatts frcqucnscf} : Nos
in ^Ivous ad lacera montis Mlevz piapd Genevam mvcnimus. Ciulius ia lylvis &c fylvohs lous
i eam oUBtVMi^ Qoemoaiilnk
I}. f rffsaft» Mtrhntir CiHMiifcn(fr^?Pfliimir
Cam.
FlgBrtlnullo modo fcd nugnin&id 8eooloredifliat k ndgaii : Ftlia fiquidem longi nujora fimt^
Bcm tani&nspmiaa nafcuntur. Floris ver6 utriculus candidus eft, Uneis lubentibas unc indft
4P"t^Hli Mttmiim quoa tranTverfam babct & Ellcbori modo fibro(am.
.fkatifimak Rom ejaiilbapndiioiiieaiinenilnatoM^^
N'
De Biftlio.
'Otam faujusdiaraAeriftiaun iioaiBa Biftjiimi indicac.
I n.fvlium fHajui ftve Ophryi majar tjmhufdam J. B. Kflbllll ^fivifin igaijpPV PlirlEi
Ophry, i),j'olu Ger. c. B. €ommon €tXMip Iilatir.
J. B. '
. Q|un ex Ordudum fit familia Btfohum ambigi vix poflct, nifi radices multiplices Hbrofacq, ob-
ftaicne; fiqaUamibF« cleganci thyrlb diipofiti, qukn proxime acceduiu, hcrbaoei, cuUcum fer^
&n»amexpiinMan% lex ioholis compomi, mmirum labello longp bifitki!, galei a advena, alis
duabus, auriciilli oubus, quibus galea mcumbir. Calcare carent: UlcioillS infidenc hexagaiUb
brevioribus Qc Cmilidioribus quam in Orchidibus plerifquej in lex partes pormaointttandeniiicen-
tibus, yulvifailo femimli Orchidum finuli. Ad florum pcdiculos ligulae n«niti1Bn«e, fc non qmdes
pjmidihus. Caulu fingulans, ceres, niodo vix feiquipalmum .altus, a!i,;= pci'i'i: .nt ctiam ciibitalb,
Ftha duo lolununodo habct ncrvola^ plantagiois latitolia: ciica nicdium caulcni, al-
Digitteed by Google
Lib. XXL De Herbis hullfo/is affinilfuf, > 2, ^ 3
tcro cx altenus finu pj odcunte. Sapor radic» lub.iniarus cum aliqua acnmonia non Hnc vilvidustc •
Caulis vero & foiiorum (apor vifcidus.
In lylvis & dumcci!, non raro ctiam in prnris & pafcuii udis occurrit. Junio menfe floret. ttcm d
Ophrin rnfoliam Gct. & aLorum pro fpecie Ophrj os dcgcncrc habea Ophris bulbola Doi li de- To«/n».
tur cjufmodi, radice fbla Ivilbola ;» delcnpu diffcrt.
A. l.. Htfolium tnmimum J. B. Ofbrii minim.t C. B. CIjC Icoll fUMp bla6c.
A raJiee fubfUvelcente, fibrofa & Orchides rcdolcntc cauliculus fimplcx trium quatu6rve un-
tiarum fub foliolis prodit, cai foli»U duo Onhnos vuliijaris moiio apponuntur, qo* parra funt Ria-
bra, Iplendcntia, coloris Uaifolii, & nonnihil in oordatam cffifpem t rorundiulcula figura difccckn-
tia. quibus cauliculi akcra pars, fimilitcr trium quatuorvc unciarum fupcreminet, cu|us Cimmo
culi parvi, hcrbacei iniidcnt, ab Ophris vulgans flonbus cxilitate fola rccodcntcs, quibus
exigua (ucccdunt.
Julio menfi: Dotjffiraum floret lobo natali, fod in hortos cum Rlekt foli natalis citiits.
In ericens mlis, inopacis mtcr Encas i)bfervavimus in Anjjli.i, led raj ius, & in Seprtntrionali
parte uiluix duntaxat, ut v. g. pro;)e AlmMndhwry vicum in comitatu Eboracenli, in montc PcndU
dicto Lancaftrcnli, &C. In opacis raulcolll^, lylvis Broccio Sc Offlnannino verrici dicto lacai YSni-
cnubui n.ildtur C. B.
\. Ojbrit minima Pnribm furpurtf-cr«tii. Mcntzel.
In fcopulo Alpcftii Mittcnwaldcnfi, mcdia vii intcr Injpriick 6c MnHebtn.
A 4. Pi/elium falujhe Park. a^atf^l Ctoap i>IallC.
Vark.
.\ BiFolio vulgari differt parvitatc fua & quod tntcrdum^ etiam trifolium Gt, viiore inliipcr &
glabritic foliorum ; florum fpica mulco minore, flolculis iingulis aU;is fiinibbus £c concoloi ibus :
tandeni r.idicibus liib tcrra rcptatncibus. *
In paluftribus oritur. Hxcplanta ,i D. Dent hoc anno 1684. in paluftribus propc G.iW/>^4^in
agro Cantabngienfiinvcnta ad nos delata cft a D. Dalt, ftirpium mdagatore diiigcntifHmo. Parkin- ^**^"
fonus non in udis & humulis locis prop^ S. Albam oppidum 6c HatfUid m agro Hartfordicnfi iiiveu-
tam Icribit fcd in paluftribus Romanenfibus m Cuitio plunmam.
A
Cap. XXVI.
De Pjrola.
m
Foliorum cum P^'ri foliis fimilitudine nomsn funTpfit.
l-Ioninj fpiti & femine pulvifcuh Hifhir minuolfimo aim hoc gcncrc convenit, radi-
cibus Hbroiis & folus lcinpcr-vircntibus i reliquis fpedcbus diftcit.
A. I. PjroL Ger. J. B. ne/frM vulgarii Park. roeundifelia nMjar C.B. €omin011 IDintCT^
ortcn.
Qliinqueaut lex/tf/i4 humi fpargit, fubrotunda, P^racds pana> cralla, atro-vircntia, glabra, ni-
«ida^ facie (upcrna, pediculis palmanbus ferc inharrcntia : inter qux caulii nalcitm- do^irantalis,
atigulolus, parvjs & acuti* foliis ahquot donatus, null.tm ramorum divjfioncm agnofcens, thyrium
gercns amcenorum (Imim, pentapet,iLn, albidorum, Orchidum fcrmc mo.io, fnpemis diiobus[pc-
talisj gakam, imo ycro labcUum bihdum rcferentium, multjs^mbilicum obliJennbiis afniim cro-
ceis, ex quibus piftillus rccurvus prodit, & iraavcrfus rcflcxus, &qa,indaiii veluti proboladcm rc-
fercnj. Flores capituU lcquunmr angulola, pulvifailo minuto plena. Sapor tonus plantf amanis, non
finc infigni afhiiaione.
Hxc, obfci vantc Ciufio, florc cft vel ampliorc molliquc, vcl minofx: & duriorc Nos ctiam in
Horc dirtcrcntiam obfcnMvimus.
In Septcntrionalibus Anglix variis iii locis invciucur. Propc Halifax oppiAum copiosi oritur. ttau.
In montolis propc Gcncvam collegimus ; inq, lylvis montofis, plurimis Gcrmania: in lods, Apud
"°»/"i '^"^}^ mulcofis mter Ericas (ipjus occurrit quam in lylvis.
Vulneraria cft ufu intcrno Bc cxtcrno cclcbcrrinia. Vide Qururgia; lcriptotci »Vr«fc'
A. 4. Pjrreia faito ftrratt J. B, /•/»• mrncrmaia jrrrato C. B. ttntrttr Patk. fccmda ttneritr
aufit Gcr.
Tcncrior cft altcra, radice repente, caul« breviorc, infirmiore, foltii circa imum ornato. dimi-
dio minoribtis, tenuioribus, oblongis, acuminatis, tantillum in ambitu crenaris. Fltw pcr caulcm
thyrloides, przccdcnti limiies, nunores, capitula relmquunt angulola, ftylum ex umbilrco profc-
rentia.
In montibus Gcncvx vicinis, inq, fylvis moatolls aoa hagc a Conftanna urte Sophufiam imm,
versijs nobis inventa & obicrvau oft.
Hanc
H I S T O H I A PlANTARUM,
Ltqu.
tlxnc cili lul^icor quani in lylvj H-tfthmtin CoouMtu Eboracciili tulcanRai obfttTavit no«
Uf(||<ift8adic D. Wichitin : tum 8c ^ilii muiord ei^nt quiin in Pyrol* Tulgari, flc mncrqmtj 8c
' drcum dt-as fevicer crenan, &innniEiro&orielMtiir. ' ' ' .
F/re/j/ni/jfdiMj,BiPark.CluCyr«/</<CT/, ArhutfelitQ.^ Vfr-ticnns ClMjitQci. caun.
Lleg.intiflimuin cfi iioc gciTJs int:;iiiL;m qiiotlimmcKlo fi i t>.,'.rji : nam novclli brevtfq, ramuli
. fiagulis annis rucctcfccnicsj ali .ld: .iiiiios hrnii virid£l<|| pcrmancnc, & (upra tellurem Cnuncat
donec tanciem ponderc (iio dci ^ i iu.ini procumbant & ma&o ie oondantf iibrafq, inteidiiin » '
gint; F«/m. iitplurimitm ad iinguta intemodia, ubi novi raniuli Inceidciint.liiiMf tema aut
qmana. huxt, camofa, fitperni lanuatius virentia & fplendentia, LnDeollc fi^ (bnnj & niag-
niiudine pcop^ finiilia, in ambitu tamen fefrata, guftu admodum exficcantc^ deindc am.incantc, *
' tit reliouarum. Exhorum medio (blent Apnli nova gcrmina prodire, qu£ (oliolis veluci fqujmu'
lis priait.i, in virgiilas tandcm dclinuntj qL.ibus tcrni, r,u,irerni, intcrdum eri,jm quini mfidcnt/iTrM -
vulgaris P^ToIa: Honbi;s finiilcs, paiilo unicn nujorcsj cx albo puipurafcentesj quibas excuflis fuc-
oetmnt pcntagona cipicula, tenui femme inffar fcobis picna, qii,r cum fiiis virgulis hyeme cxa- '
rcfcunt. Rtdt» iive potius cabliculi fub nuilco latentes longc latcq, fiuiuna teliiue. (fuimncur, &
fubind: fibras agpnt. . . ' -
Abunde (toixait in' ^lvis Siitzeftai^
« ■ . #
. ..). .. t .-
Digltized by GooJ
H I S T O R
PL ANt ARUM.
LIBER yiGESIMUS .S£CIJNDUS.
QJJl EST
• Dc Heibis GraminHblm flore inipcifbdo cifljilifiiiis Sc
non culmiferi& '
LO R E M impcrfcaum voco qui mcrc aaniincus cft, hoc cft, Iblo calycc &
ftaniiiubui conllat, foliis ilhs fiigacibus coloratjs, qiiz pdula dicimBS,
carcc. Calycis noinen hic lati aceipio' jro glumis -octaitt 'r^ipjSs^ 6
quorumn«tefbiiiiiiieaouie«qpaqaa An^ «liqitt filtan ox pgtrtt to.
gunt.
Cum autem Grammifolix flore irapcrfoaoduorum fint gfsnenun, culottfene
falKct 6c aou culanfera^JUbnioi Imiik «i duas patte»iiiffideiiiiu»
Prioragetdeculmifcti^ MMaciBiiMi ciilixi^^ 1
rd WlX patM majore , vd pino mimn. . * •
Sficata, grano itidcm Vel
I
<
J *{ < Tritxi
.••.lJ"s'l
TRiTxcinb
"1
i
t feMi74&4iimpiici; HcRsniM. -' •<
.|£«ni.&apuribniaaaiipofidt, Oftfca.
Um
ftmOBlkM» PAMCftlt.-
( . *
gnmo
J^^;'^'^*^ fianato IcugliiinaOBlBnr j>ft»a LvtKK
' ' . • . - • , ' - • • • • ■ - •
CMijffre, [lliiiii^ IIM lijju,;^!
•£4fc!!^|clpfeidaM>ift«»i«ft' •
RmiEDlatsfinul & ^kaa, BMkatt j
latcraCTCMitibmi MAixtnii,llh
Digiiized by Google
H*I S T O R I A P L A
T A R 11 M.
itjmtAttmmU. ftngdsl.&iuiQecaput tentante ^veri^^bieqi induo^i Loiti
%\anmKt &Mitun iSjf^pn oompaailii PBiOAM s. '
enicuiat^, Rltunis (
"4, 4«vonSi6c mvictx
Penicuiat^, glntnis CAffis, {cminibits ^ gliimis aliqtiatNnm remotb, perfbratis, insia]is,^palid
: dundci, culmo &: folits arundincii { LACHHYMf Jojti. U ^
* BerU tnkufer^tffam mm fm vd
"^MfnrltXL ^utmturti ; Gn am t k a : qiue Vel
Spicata; qux in plura adhiic ccnera (ulxlividi (bjcnt. ^ nniilitudine dcnominata, nim
Tric*tccum,S!;c.ilinum, HouLaceuni, Phalaroidcs, l,oliaccumj Paniccum, T>-phmum,
pccuroiJcs.d^-t-
■ mo<
C tieaMcofiini> aq;uadct^* ^^^f.
nimimm
AIo-
vp«nwv/tf/4 ; (luz pari modo vcl a Hmilitudiiie cum frurocnru vd a.ioco nauli aiiKve jKKidfca-
/ tibus, inplaraadhucgenm lobittvidonw* ni^^ '
!
». _
PARS PR.IMA.
^ De Harbis Cubmfn
CUlmiKr«'«6oUniis herbas quz caulem teretero, ];eniculanjm,& plerunquA eoBBimim «iatVCt
roliis^cindhim .id finsula ff^^ bas^iia» loqp^'ai%oft4 aaimihjfq» quanmi etiamle'
minat glumts acerofis toAarmnb ■ ' : - • ^ =
' - ■ C:ii'i>ifir^ fitM vtl j^rarto majtre, v<lgran»mirwre. •
Cuimifcrx grano ma|orc Frumcntaccx & Cereaks diciwttiir> oua earum grana iwminibus iit ci^
bum vMuM« fi nonMmium ceit^ pluriinanan, cnjufinodi innt Tritkim^ SlMsfe. »rdetm, tte, j
— : ' \ I ■ i-
. • S E C TIO PRIMA, , ; i.
. . ■ * t
T
Ritiawn iiulo dictum crcditur quo<i cx fpicis tritunindo iadl^cxcutiatur, Grafcis w'*! quafi
oi^f i «i0flemen. Pro qua Etyraologia facit, qiifVi Hciodiaiius kribit, a Syr.iculinis
nn» 3wfJ< diitos fuiflc ««n/t«« quafi "»t»<- Qyibuldam 5»c>f dicirer ab acucie & pyramidah ipi-
Cx hgura. •
£lt autcra Triticum frumcnci genus, grano majore in hoc generc, oUongcti ntido, eft glor'
mls npn adhzrcntibus,^cd triturando facilc aj>(cedeatwts te^^j|||l|idD« lociilo 6 j
ab upolaiere lulciiio), farinacandidiore jcleviof^, 11110)10000 opdtoi. ,
• --.'■**
A. I. Tritifmt J^ici muticJ Gcr. Park. Triticum hyhernurrt srijlu c^rins C. B. vulgmrtt ghmim
trituramto Jtfmtni J, B. JD^JtC 0? fictl W^tat tt»Ut)OUt ix)mfi.
Ex ra^Lcihui iiu:!ti',, tcjiuibus, (ulmi phircs, gcniculati aflurgunt proceri, trium cubitorum 8c non
■txsh ^tirhaiu' akitwijtic, quatuot plcrunque geniculis nodoli, fat& craffi, intus conc.avi. Sunimo
culmuy^/M iniidccpalmariscirciter, anihs carens, auc brcvibus admodum cin<2a; ure.i, feftum &
Joan. IktptiftaB floKm. ITbi deflottiit ^«Mfiibroflbnda liiocedunt(:.peraporuro'jQ/fgitudii^
'rnula dilcurric^ fttperiorc parte hirfitta, quz allis candida, aliis liibniia, nani etiam tc mfignittH
Prmeiic
Digitized by Google
. Lib.XXIL De Herlns gramimfiliis culmiferk i z^y
Piovcnit in omnibus fcci otbis culci reRionibtis, (olutn Iztum St ptnguc anuiii idc|, apriciun tiu- ' '
gb & nccum qium humitium : pro terrx cnirn bomt.ire & diligeiiti cultui.i mn o luxunat.
Tiiddniuaaieu ahftis carcncis duz apud no, m Anglia rpeues (cmntur,jununun
A. !• Tritktmi fftcA &graitu mhentHms
Q|iad ft poiiderafin$ cft, '6c £uioi ciim&ifi^
QLifxi lcvitis cfl pri-calcnte, 8<: grano plcrunqiic tiirf,ii'.!ore: fortc Tritici.m filjgiiieum C. S. cui'
granum mollnis, kvins, cxtnnfeais nitidum, molulia l.i\iore & candifb, fannam omnium candi-
diffimam ficlcvem fiicicns. Noftrum quoi|, farinani oiunium candiclifGmam rcdditj dum nceai
efta mda; TCrum poltquam furfurcs duigenter fccroa fueruu praoodeoQt £uiiu fai padw £uia*
• fts candidior habetur.
Has duas fpecics in ie invioem nonntmquam tranCmicaii tncm infictas i venm.
Uti^q, autem fpicam aiiftaum interdum, fed raiius, producit ; quod^quidam, (C. J}. vetitt ftthty
fivgis proprietatij quidam coodiiioni triixiiint, ita « m pineui Aercorato agro andis carc-
ant, inmacro & non ftercorato iii3em iwrreanc. Addunt& ccenftaaim» quo feges adolcicit, hu-
niidi<iix> ariRibcarcrc, {icciorL- .iriflis mnnin. Sunt qui Ic^ltis dcnlicaiSin wiCIKinqi tikidttaBKf
▼elinc, deniiort; legctc li)«ci^ muntis, ranorc verbcum aril^is prodire.
Nosin nsqu.r ordmanc luturalitcr Ipicas fcu mutiQB lcu .iri(l.it.;b pm.luont, id frugis pro-
Mietaci aicnbeodum elie„ non itffx oondiaom, non cukurx, affirmamus. (iu<>i vero quz nacura-
finr ^idsfint idniuticis, vel aiiftatit, nannunquam vancnt & diverlas prrxluc^ w llllliraa
^ U-w.^ nHfl****'*^ /«w&niiit, 1* ak» midam nnhAiM OobitoO^tJt & COnipMt» COUfiini
accadenti ' . .
Alias praeterea Tritici rHbn «afielttei «HcrntMnM^ dttMB nlminim-^ka miidcfdbieaiMBil
aliani ^ca ariftata albicante. » . * '
Not. Nos in Anglia Tridaim Autumno femper feriroiB, ntinqnam Verc : nifi quis arumi auc
eipcriundi causa alucT fadat. Minimi autern dubhun eertfemus, qoin Triritiim «jiiodcnn<f,Vere
finim tiim proTcnirct, tum femcn perficcret anei Autumnuifi ; verum id Auraninali infirmius clTec
Quodcunq,cnim frumcntum hyemem talerat Autumno (atum multo i^ct^us & Mbeniis^graiio,«]uo^ ■
firraior^ &ciopio(iore evadit quamfiVere fitcfetur. l. ■ ■
Noscutn Cobmelk&BapLPomTfiiicnmcftivum (eutrimefhe proprium genut nonefleopi*
namor : veiwn ^ricohi fi qitMido Ay*ftf"«^ ttal^ oeift^^^hane fitaonetti-^d ItMdioooiniiiencos
efle. EtapudSaninia^ elflq^ SeMB Alpinas, ot» Trifeiim" hyBAifi>W|;jii't< '"fc imbres neuti-
quam perferre pofiBt, faidonem in vemqm tempus dinerri; npn guod exininient, fi alibi ubi coelum
indul^cns fit icracur non {«wenire, vel qaod ptopriiun genus Ik. ' Bt ahm, Genus tnnieftre
Thcophralh vcl Italisc incognicum c|V, vei Triticum plurifaus annts VerC (atum tnioddam gcijus con-
Aicuit. Nam continuatio urnus rei ejus nacuram mucat ; unde non ^MiK,- -ftit' wiiiwciltintytltlillilltf
conftitutionc hoc trtmcftrc Triticum a vcrruculo diiicrt. 'i. . . u . • : ,i
%. JHtkmn^mgrmtmKom» C&' nfim grmt mmmm^ ^"f^ ^j^kmm Vtmm^iU;
Wfkmt 9m nuiam, jpiuBim matimBmK anUiABib^^jMdl «aaflciH^B^ ^»sttt00ei^ *
Qtile. ex^ deeoiticiw Mb liAq^ fii^ in dbir niftitit gifihlBliit^ \qa^ «i m tilBim
Haud proail Lugduno in pegiimcmi dn» ibo «DMo pcopinqpiii eDfinirj <eob iaiedlr3MrfiifRi}ti«ii;
& Gtoi bU vocicur. Lug<^- . *
Citmmmalmm halxas a^tm-cm trxier Ln^Jtmtnfa», mtHr fufftBum tff : fijfttd rfaMWill* jte
t€mfnimim tnUeMTTttKitmvm^aTtgrimtmgjm &ttir^tJ>ertfravemM. Ti.i.f ,j;i'. t
:,r^^^^c^,a . ..... -
SaM^ r/f Oj^ciM: SpitileftnipdiQtmi.le finn^^
qiiatiior tontum reperiancur. ' '■'". »• '
Circa pagum Eriiun in ABc^ogibcs habetur« obi Jtf f«N»« IwilMailMI 4tMlllil^ai }
alit freummtiftx tjusrrh, \A. fexangnlum Tocant i
. NocAtti digiium cfl' Tricicum quamvis otnnium frugum prxftanliflinnB fit, & 9bo fum fi-
pidiilimum tum (aluberriniun^ utriu^^ cttrani fiigoris8c calatisindeiili|flirouniciie, necinre-
«onibus tamdm tempenM (n«MK M Hne in <c SepM
8cc.
]iMlftinfandi»8E MeriJiemBoi, or Btrimi», Mmiriumt, hiUt Orimtks fnvim&i,
CiiiwM, MfJfg^cm, 8e&
Nec miniis obfervabile eft, Sc aim Diviiur Benignitaris a^nirione commemorandnm. Tr^iett
futrctftc *P!miui) nihil ferrilifls dTe, quoil ei natura, [ret^us Naturr P.irens] tribulr, quontam •lAiate.WI
eo ni.ixiinc hornmeni alit : utpotc cum c modio, fi & aptum lokim, qualc in %/.icio AFri«ae
camjM), cunteiii qumquajnnta modii reddantur. Mific ex co loco Divo Augufto procurator cjufl
ex uoo grano (vix aeoibile di^^ ^oopaucismiiua germiiu: tnifit£c Neroni finuiiter )6o ifipulas
gFioa Venin TiitiGi IbtiBdM l&^ Aii» ed «Nm locom LeaMem i»
Mannii . Kota»'
Digitized by Google
i t— : : •
H I S T O R I A •? L A N T A R t if • '
Notarnlum pratcrca (bhin pinguiffimum & opuknttffimum Tritico ahiiqne IhmKntaceis perfi.
ciomlis non conveniii^, u:i ncc paupsrrimuni 8c g^pciUimum : ciufmocii cnmi in folu & ftipuUs
vuiiru.jnuotamcirup.ciit, qu.r mird luxiinanc & cxCrefcunt, fpidsTntcrim gracilibu^ fercvaa;u
paucis innii granis, lilquc mali nucntis 8d ftrigofis. Hcrba lcilicet & culnii jiimcufum praripiunt '
Bcfpicasddfraudant, foite etiam propitios Solis radios arccnt, qui fucto nutntio excoqucndo & in
• matcrUm fianini idoneam cvchcndo netdTariUunt. IIii|us c:\pcrimcnnnnhabuerenoftnaes,
cumTk^cam vuigare in Ameiics ubere gleba ubi Sc calam favcbar, primo lereiem, in baftscniiii
akkudiiiem furrexit, Jpicas tameo km^ f acuas & lemine caffas produicit. Quodrca Agricol» «un
Vaensqnita modemi fata IxtiiDn peoMibw inmiffis depakqre & ooeraereibieot. LMxnria fegt.
twm «ri^KgrjMr intte fttmi, in Ma tbmttm, & dtfsft* fuJtm vtl fefiii mdUm in jpict injJr^
/«f/"««f. Plin.1. 18. CT _
Not.indiim dcniquc nutnorem ntmiuro RUOiemo nociTum eflc apud nos in Anglia, non xftinn
& iTccitateni : undciiivcrbio j.artacum cft, Siccitatcs in Anglia anmmaf ciritAtcm in^nqLLini clii.
ccrC: quod cxpenemunupcra confirmavit. cumAnoo 1664. zftatcomnium uicnKM-ianoitra iic!-
ciffima,Triricum aliiquBUUDNnu&ds tabcinr adokvenni» Cc {nunmi pvoadeiaot pknno, 8c*
pooderoiiffimum. » ' . ,
4. mitmnmAi^^ C& Ger. Park Trit. amt makifliii jjmt, ibmm fseili .
mu J. B. . f
7. . •
RjJieem fibrofam, tulmum geniculatum, ftlul^M Ctan vulgad usus Tritico habct communia : ai
fplcA- fi;illimum dilcrimen, qux in Iwc prxcer qaatuor ilfos verfus anftatOs,qLii in lumma Ipica loli-
tani, circ.i mcdium comQluresundiquchbi .idjungit, niultiplicique CQngcftKwe jn vcntrem creldts
granuni cnam multo candidius 8£ dchcatius. C. Bauhiniis IVitici rufi fpcdcm fadb Hoc MeQoli*
tsuut quibus famiiiare cft, uc cxtera genera (erunt &: colunt, rcfcrente Porti.
5. TrtlKum ^(itfmt gt§9» U»ifa J. E An Trifttnm Mongt ftmint G B?
lo IjnGaro nit&iid Tiib$iTu|Bili longe niaiQren, kx, aut ftptem uQcianim, ariftis dodrantali-
bus, sedafib^pmiBiniL ^nnut nooalam Erj^pum oUoagam, laici^^tifcm^ & quani vul-
gan dupbfMlobiMMQUMiitii^llH"^ iaviocniB i^MVCo <e cintiMi can>
vcmt. • ' 1, • ^ ■ ' • •
ExfaoitoStaiiiUidBaiio baboit j. Baiibiam ^
JL 6. Trititam mrifiis mmitum, mitittiim grmm & fficSg gftimis Uviim & fUtmlmtihm,
^Ut-ttUiiUw^ttWi^eaX, AmTrit.m^ draah/t&mmm Ger. tcFaak.
Hac %eciei apud no« io Aoglsaferitw;, eft ^idt miilBi^ qobn.Tfiticu»P cinerioeum; glumis
kiAai & ^endenbUis, caftaiwi quodamtDodo por BHttnacemooloii» fta nifi, granis enun lo*
feibentibus. lixc fpecies anftas fponce non dqpMlit «aaoi pofl^jllMi pHliniir. venim Oo,.peidl»>
dus adhaErclcunc quam in Tncico cinericea •
- , .-7v.,7i«'<*w emlmaimmsxiimt miAu Jtmmim,elmmar tritnrmtJe Jamttm jiit Tritiemm ff> .
' thmmJhfikifiiitiihQiti TriHamnjftamm Qal Tj^DtimiTMk}
Sjfy^dofum vilendaqneinoilluaidinueft, ttJamii pcocehs geniculacis> foliofis, fpica maxinu, fai
ieiqaipaltnari, duohus granofnm ordii4batcoflano^ gjumit hirinab qncriocis. io iongifluDas aipec-
rimaiqueariflb4afineatibuib qubustn^ Huic.naUi.
. A» TriiiaM ar,/latum, ^ maximd mmMV gbimt Hipl^ mfitm. , a|Q«|l jjillTWifc itt
Gnne piace^ jDuciMMI ta^ot.
Hoc genmapudnosmAngjtafiegoen^ierinr: Tiidooipka madciinajus eft ficelatiu^ Ipick
raaionbus habmoribus ariftis lonfl^cMnraTallail^ qu» ttnifln noa caid ammamriaiem andiaiiu^
imnis cioereb Mriutis. ■ , .
Noltrnm hoc non iimplicem habet fbiltculum, qualem Tritloo fuo tTpfiioo tribtnt C Bariliiinis;
idcoque fi dctur e^uCnodi Triticum cyphmum qualc dcfcnbit C. Ba'jhini:s noflriim hoc cflc non po-
teft. Vcrum Hiih»iz plaatanun EDroduoeoiis Audores C fiauhmum crron» iniimuUot mulct-
Spica eft elegand & magna» ScoimmmwimorilliBdeniislonBshoim. ccenileialiqoabdo 00-
kiris iecus quimin altis frng^ tanaiAnkviainn^iMflaf^^
pnrpunocoloieokenria, aj)u$o^^
Tragum fhimenci gcnus ijiica cojmlci iMfi. quod Iniji-s {^'nonvTmm iadt C
~m ipedcoi rcrerc iiilbr . LbrQduneaiis : quod i)k nobu eciam placct.
jlf^itmm
Digitized by Gopgle
ni - ' — ^ — ■- ■ — ; ^
lLib.XKn. l!k Herbu gramimfoliii Cttkmfg^ 123^^
Priori fimils eft grano excepto, quod pulchrius eft & aliiiiin, ex quo farina aiba & delicata- Bt. ,
Tndcain quo pnnderofius cxceru poribus co melitu. Hiflc apud nos Londinenles inftkoret poor
dqreTritiaim cmunt : habet aliauid {eotoris &obftniends naturx.
NotK oprimi Tiilia Smt quod rcccm, & perfeftd oimiriid 6t» qo^ coiore luceum, quod den-
fiGonim 8c ponderolMlni um, quod .iqul niSCnJOlUi CAiCRiiifr 8c fnaxime mtumefcac, quodcopio-
fidimam farinim prxKe.it, (\vSk\ ab omni vicio iinanpe» utLolio, MclampyrOj uftil.iginc. &c.
Triticum inccr onmia Ccicalia canquam nnrftmrilBnium conimeodacurj noa ictlmn ob ioliaiem
nucncn ii vmi« iodqiiddedanadvenuiiiiiilM mnriiB» te «mrinfeBk «r a«mfiitM;A, ittilirnr iSrpe*
tur. C. li. f
£ Tntid faiina probi fermenuta opcimus oonficitur panis. Vcrum & Amylum cx ca ficri PJi-
nius alF.:ric. Pukes quoque infanbbus commodifSmz cx ea m aqui auc ladc dcaicia Hunt, qiue &
optioK nutriunc, & m cantoa apperencu & Veneris defedu commeodanmr. £a:dem in fiiucium &
neaori&afe^ibu^ Remun & Velicxexnkcradaoe, flinaoqibia alvi;, prafivtim<t]{{iaueria, perudles
liuir, vel ex idcBBi cnm botyro confeftae. On£ Triddejn Amwimat^ aae £icili^ conficiCDr.
Gaicnus Tntici clixati ifi abis ufum damnat; veriim nos ih ejuslwlyiOCOIldMl, ficSao^aroednleo*.
rAci, u(u ticqucnti nulluni Llamnura autnoxam (enfinuis. .
Gr.incx Trincc.c contccbo apudCatoncm, (fic vocat pMran.i.Ti tritiocam puk6iivc ex ea para-
tam ) pai uin diticrc a prxpaiatione pulds trincez apud nos in Angba uGtatx, jpnimfHtfl indz.
Selilrram trittct ftirt tn mnrtdriani furmm imdat, Uvct hcue, canittm^iu dttrabai hau, eludttfnt btnit \ "
m «lUm imUs ct *<^m fura/n, co^tit^iu, tibi ceHum erit, Uc addat fanlatim ujqiu adti dattc «
€rt^m trHfaHm,
E\rrink:iis ad vi(um & debilem Afi oUcoruni & ad iT^oib» wHeodas coUyriumqinod
ingrcditur vuic .ipud C. B. m Th»tt. Ad maoidas 0)llcadiii fias«QidTdcico,expn^ rakt. Faciem
enjgat f.irina Tritici, fi cum aqu* Fabaram calida IblvatBri
. Ad lichanas recentes in incnto aut alia faciei parte Criipi apud Galeaum c Tritico mcdica-
mennim.
Triticigrana multa in incudem impomtOj deindo liminamaa is [aut tcni penndc eni:n cft ]
igne caleudum Tricico Cipcrponito, 6c rclolutum ab co liquoreni cahdum adhuc affcno ac liijwr
Jx^enas bntca tioc iiQbffliutot curacos lcimus, nec iolum ad itcheoas laaci, ied expenentia ikh
flrdadomaegefltftlMipetaBfcimpetigincsvalet. Umad'iikainiiiBU^'i(Bdiinftinannu& i><
maa4fiiBoie«fteBnna£i«mJ«rijg^ '«.
Ferina qun oleo nim « «nlwBBi cira[Jafmafr> impofia, roeui» in cofla» oleo adJP
to, mammaram duiitiem emottt; Eadan Apoftemam Ji^atiSj Iiems,«Iiaiibigne{imiin iq**,
turat. ■ '
t Kcrvonim concraAionibus & mammis dcpcndcntibus cx accto cq^.x Sc iuipDfit.i prodeft.
. Tnticum crudum comnianducicuin 5c iinpolitujncoiumoiiis ii Ciiio rabidoaii.viiiaridicitur. Idem
OCuIonun aponein.ita nunirat.
Ad alvuni irntandam, c farinx parcibui duabus 6c una (aiis cum albumine ovi pafta confidairf
in formam ruppoficorii roduacur, olco vcl butyro inimgitur & ano inditur. IVMagrx confiaci0
didnr pedecaogenueulqiiem Triticum mersere, quo lcvatus eil inopinatd Sexcus Pompooius rs-
ftiente * Flbuo: iwliib Syni^ cnrario, fi Triticum conquadaQwo ui vafe ad igaem caleicat. •ukiti
. Adomnes quotnniciinqiie eiaaiia dplares Bwisandixifalet fiwiai|ilafma ex £iruac Tnticeir 6ce^%s,
Hordeaoez, .flaramClHmHney 8cB«finun, iingoklnniHadil dama», in aqu^deco^ doo oJei
Chamzmcliaiie Bdkn fiD|pdanini «oiGia opa «ddiiib ac In a)odtnA«ttaplMiaiis caW ceici
impolituni. • ' .
Fcrm^ntumex farina triticea calefaciendi, eYrraheodi & nuturandi«i JCaditnm e/l, privadin
callt^ m plands pedum excenuat, & cum alu cubercula tum cuam f uruoculos ex fale maturat aoii
eperic *
Furfiinim mulciplex uCis eft. Inierviuat uiaBibus pui^gandis laponis vjce, fi aquz ia qua ablaoB»
lur imnulceanmr, quin & manui moiletalbaique readunc.
FutfimbuspurnadisialiervitafeaiDqpucalBftftaBa^ G9*V^
lifiDa ex deooao^ndum afperitnam 8e dfllonm leok.
In aquadecoiSi & lacculo inditi omni hmiflBB exprefTo (i caiidc applicentur, Pleuriciconim pun-
Aiones mitigant, modo lacculus refrigeratus in eadem aqua cakfacius & expicllus Izpius appU-
cetur.
Aba pncterea mulca juvamenca przftanc quz C\ plaoec apud * C Bauhinum vida « ittMrM^»
De Tmu.
Bate mnltiplr.x Etyrooa adfcttqr. Vd etiim dedodmr i Pamu, i.^. t*m^ fire fili glomus od
cnjmfiniliBidmempaamfiafl^ialBnti n»T». VddicknrPanis qoafi pa(cinis4pafoendo. Ve! <ft '
panis h Deo Pane, quod Pan primus confiwlas fnigcs coxiflc porhibeciir. CajEodor. Ve! ab Adje-
ftivo tAf, quafi • f»* Wm» l^limi. Panis didus quod ciim omni cibo apponatur, vcl quod omnc
animal cum appctat liidor. Vcl quod inltar omnii cibi lit
Sed omnuun ( tnquit VoiSus m £jcymolog.) horumce fementias diluic Athenzus, ex quodilbcro
cft Komaoit panBm vocui mod Daiei dicunc «trk Vel «Iidief paacni i^^w» dedan
qood Daiei dicunc «vk Vel itlm ^mcai i^^w> dBdooets It*
Paoii, definientt C Badnoo^ «ft dh» ex finneacaoeiimoliiii^ aqni oiK^
apparanna
} . IMaaattft (Ig^
Dijgitized by Google
1 24-^
HlSTORlA PlANTAKUM.
Qnat.ior panis gcncra apiid antiqnat k tritic» tid>ant.
I Si!is:"itat panis, nXi>iin(, cx filiginc, ideft, flore &riiMtjfife pnriffinM, moIUfliina imDiE
fijiu parte, ob oninibus tui h;i ibus cx.Kaiffime repurgacx
Teptr & mvtus molli^jue fiiigmt fiJirr. Jiivcn.il.
' 1. Sindighum, miuJk>Svit. cx limila fcu (imilaKinc, ui efl, hnnx partc tenui (juidem, &d fili-
Mne'tniiiunore, utpoce cx quo iinri oniiics cxcuffi lunt furfures, fed crafliores tantum.
a. Otfi^mnmt wn^nrd- & «t^Um^, ex farina omnes fhunenti paum falle concioent^Guii^hiL
Td florn^ vel ftniiiwn deoeflit.
CiA«^Mj Kpegarius, fbrdidus, iY*aitt, iv^t, i furfuracea fartna coa£h:s, ex quo moUiffima
pnn(nm.tqne nrina excuHa e(l. NonnulU his addunt auintum ^eiius, quoci (uifiiraceum vocant^
mlvcli' leu ■'ShitlTlw Athenxo, qui Canicaccus p<inis diccoatur, quod in Canuin fcre gratia OOofia'
lolebat : £t hic ex Tricici exns condat, ouz Latini furtures, canicas Sc apludas vocant.
. Ficbac Sc olim (M irccllo Hdcs ) 6 poluiis^lniiiiBiiti miiifliina^ ai inokepirteem adbndcetite
indcque mulcis ciun fordibus dctcdb.
Opcimus ac (a&berriinus pants eft ^tu concodu fadllimus ; talis autem eft, monentc Galcno, cfA
pluriiwW eSt knmBntatatf & pulchernmi (ubadus, quique in dlbano igne modcraco fuerk aflatus.
In fimma (tn^ii CBauhinus) panis (H>tiina comnieiidacio oonlUt Tritid boniute, juftlqne
ejus rnolnura ac poftara, cribri tenuiute, mi(tione plorima, iermenci, (aliloue modico ; dcin apftt'
rani (i;ba Aionequc exaiaa, & proba codura, de qulbas copioic diderere noftri non cft mftituei,
Not.imluni tamen in Ani^lia Ipumam Cerevifix concrctatn ufitaaflimum fermenrum cile, nec
noftr.ucs alio fsrc uti, nili ih hujus inopia. Hoc autcm fcrmcnti ^cnCs ( tcftc Plinio ) apud Sep-
tcntiion.ilesolim in ufu fuit. GaOtx & Hiffani* frumtnto m ptnm reji!{tto, auibits Jixtmta gemrit^^
^mnd iti eimtrttd fro ferment» utumnr. i(Ma Jt tm^a Itviw iUu ijuam cttttris fanii ijl, Plm. hift,
kb. iH. cap. 7. £ft crgo, Pbnii teftimonio, laodatilliinum' hoc fermcnci genus.
Certum m fbrfiir vires aUterliorias obtinetej quilMis intcfHna, fitntus fiunaair, ^e^onem
flfanulanrar. ffinc panii cpii fit exfiwiaa coi fuifiiies oninei eiaiffi noa lnnt> modo probe fer.
mentatus (it (alubrior notns videtur, (apidiorque ebam quam qui cx mero flore (cu (iliginc. Ex-
ciinfeciis mica panis ad eadem fere ublis eft ad qux farina triticea. Galenus fcnbit cataplafma ex
panc fi^mi magis digcrcre, quamquod ex Tnaco fit, cb qubd Panis falcm Sc fcrmcntum aiijoiiAt '
Babeac, cuius lententia rarioni conlentanea videtur, experientia etum eam conrirmat.
Cbcndrus 8c Alict quid fint diximus m cxnlicidonc tcrniinorum quantum fufflcere videtur: cum
cnim |am in dclitetudinem abierint. non eftcurde eorum pneparationeaut nfibosindbofleniedi»
cina admodum (blkitifiiim QpipwrioianeonMi «pliGaimMQ ddkicnc CBaahiiiiHwamiai
&J.fiatiliiniiiiftonam pomt . *'
Amyltmi eciam qnsd ft ftjdem diAom et(t cnjns iriresScnfts vidc apud Baubinnm utrumque
F.»r duplex eft, naciiralc & faditiuin : n.ittirale eftcerf.im r]i; vlL!am frumcnti gcn'j>: fiaitium
Plmiub pro l arris farina, (ivc pultc, (i\ c p,r.inodecorticato luiiipiillc vidccur, cuni c\ Vemi lcntcniil
(cnbit Populuin Romimmi hirrc taiicnm c frumcnto trcccntis annis ufiini fuilic, I'ar cx ActtO-
oftenditur ellc quodvis fnimcnti gcmw, dccorticatum, & ab utricuiis rcpurgaium ac dcu«le ia
partes aliquot conti adum & f iccatum.
. Athcra, puls & gluten confiftentia tlntum di(!erunt, Achcra cnim pulticula liquida eft> in£u)ti>
bos conveniens qua; cx fantt». tentaoie ciim oerevifia tetuti ali6ve liquore ooquitur.
nnc, promde miniis glutine, pli.s nutcm quam Athera viiccra obftruens. Athcra: .lut porrus pultis
gcmis cft, cdulium quodGalenus cx niulta Tritici fariiu Ia<Si permixta (icn (c.'-ibit, quo hac atate
umverla infenor Gcrnvmia frcquentiUimi utitur. [ Pultcm puto intclligit quam nos j^ofipinubr
t>in0 vocamus] Cibtis boni (iicci & multi abmenti, (ed eos qui co adiduc ucuntur oflendeni Mani
in hcpatc obfVrudioncs parit, & calculos m rcnibus gignic, .•uitore.Galcna J.B.
Tragus cll rcs ficl^icia Fidbat autcm ex diverfisFrumentarumgencribot, ucex DiolbBriJi^, Ga>.
je^Ftoai Jocis uhi de eo agunt inter fe coilatii pat . A Chondro 8c Alict prqiaiationie pottflhum»
diMt; Cboodnni fiquidem gyp(umte aieM pMfiduiCs Ibliawi CMtt emnndai^ Teagpi fak
aqoi macetainieuoRicanir.
* & THMmm CMtitmm PiA. E^lv^ Omkm C BL
•
Uiirh.x cfl Tridoo fimilis, folia 8c caulcs Tritid rentns, fpicifque aliquantulum afpsras, nignores
& arifbs breviorcs, aijus giana Tritico lativo minora funt &alcera partc obtuia, ita ut Secales gra-
na pcitii:s quam Trmci, xmulcntur.
FrequeodfSm^ in CNta invenimr & negligitur unde Hoooci» Bdli aus iemiaa ad Chifiutif nufit
v(sn^«ri, quodTadcum^haftmlignificac^nomi^ QnmaoaaUqperaBOiie Creto^
doio Sioib Rftraitc^ Oi perlualaiiiK Tiitiai^
* 9. rrWomp rf»ft<ma» Pirib 2i»2ai^HB
1: renune Triroli allato in Anglia.fitmn culmo (iirrexit bicubitali, foliis quam Tritid ncftiatis
l^f!.'?^-"' ^in^^ fpicis palmum Jflngj^ ariftii pntlongii drcumvallaas, graitis Sccalet inflai nigM-
Digitized by Google
JLib.XXIL . .*De Herbis gramnifdm culnuferii, ii^i
SEwle alecaiido dicitur. Nam cum duo fint scner.i fru^r.in, F,u>»tniitm & Ltgnmn ; Icguniina
quklemmanu leguntur vcllunturqLc : aj fmtnciu.i .r.i i lcciiKur. VojJ. Ei}niJ(g.
Secalei TriDtio difiiBit grAno ilngoliorc, tcauiorc & nigriorcj i^ioi» non oper» icd Jia->
do: cnlmoditiMei
t. SttA Qer.l R «fririw Rrfc. ijfitiimmvdmfm C K <k> '
C. JL
I^ii^rfiMeftmofi»,Yati]8iiB,fflira6: /SJSv cura primum prodeunt rabeftcntibaSj 3ein ut rclt- '
qiiori.m fr;;mcnnnim vircnribiu^ Trinci tcnuioribus, longioritHJs: fu/w«/ niinierolis, fcnis, (cjxenis,
ctum iiluiib.is ( caini .mtc hycmcm a pluviofi rcmpcf}.icc illxluni nidiLCs cgcrit, & iii cctpitcm
oujfi cv.iferit, mjgni pro\entus (pcm ficcrclolcc: q:ix p!criini]uc id-Jn non f.ill:r ut c\ uno grano ,
duodcni K.< plures quandoque ipictti ciilniicxcant) qui Tnticeis graaliorcs, athrmioics, longiores,
& ex ragina alpera graminca Arundmaccive, qua«emis utplurimura, nCHipiinquam quinis iiitemo-
diisdiitin^ prodeunt, fpias in vcrfiis digeftis, ariftisbrcvibus, nemiaquam iimocenttbu'> tinctis, &
aliquot qoafi namotis ferratis ( civcat crgo quis nc on fjncam in<lat^ quod 8c in relitjuorum truj^um
ariltis noavimus. ^ Plm eft luteolo, qualis in plcrirque fiumnids ol>(ervatar ; & diu fbret, ade^ ut
quadragclimo untum die 4 flore matnreiciit, poftquam enim deBoruir (epctmanis quinqtie matura- \
tur. At fpica cum florct cro<aa cft, quarc rubtgini cum imbrcs rerinuciTt opporr.in.t; inc vcio *
pracgnansprocumbit fic doorium propcndet quia ionxior. GiMnumcftobkwig^jm, >Trii'o'- 1 , t.-tnEus i
& nigriusTntico, glumij oon opcrnim Icd nudufti, idco cuiucuni & (ipaiuir.ern (poiiic c:c?hwi. ^ , '
Duas hu(as Ipccics conllituit C. Bauhinus, h)ber»Mm fci. leu nwfW, 8c vcmtim lcuallivum 5c nii- Speciei fia
nus: quas latwnis dunf.txat tcinpore, & accidcntibus indcortisdiflcrrc putamus. VMietiiieu ,
, In Germania, Gallia. Anglia, aliiiine resionibiis^ pptiffimum Septentnoni £ih}e&is naicinir qoa- t«nt-
Kcmiqae (bb, etiam gracili,iiiacn»K ari£ Careixmlab^
Isniore melius&pralEuKiis.
Apud Anglos (emur Autimino. nunquam (quod (ciam) Vere, etiam ameaeqdnoAium ; qiio
matunus eo mclius & uberius evadit. *
Proximuni mtcr frumcnta a Tritico locum vcndicat. P.inis cx co faifiiTS .itcr & jx)Oik'rulus c(l, ^'irtttS
lcntoris .itqus obftrucncis natura: noiinilul lu'r>ons, concc>cti: dlfficilis & vcnniculo gravs, pr.r(errim
li hu turunicxpcrsfucnc; quiii us qui non airucti funt alvum pleninquc jtiovet non iine torininibus.
Agricdis {wlu.ifuiii cl^ liii)ui panis u(u corpoi.i validiora fkri. Bruycnnus aflciit in Lugduncnfi
tradhi & vicinia niulicres (jux pinc Scctlino uruntur validas, Sc bcnc curatas, formiquc egrc|pa
COnQlkif qui tamen admodum (pemcndum alimentum homimbus piarltarc ccniet.
Pank (ecallnus ck> humidiutem (iiam a nonnuHts prxfertur ci qui vel cx Tntico vel fla.Z<BI VHh
fidmr, cum non ita fadl^ Sc kibito ab acre exluccus & aridus rodoamr.
Solentnaftri tantundem Triciccx vel exZeaconfcdx farinc adiDifor& IC pants tencrir.Tdinem
fiuun dtutiiis retineat, leviormie & gratior endat: s(oqa« pafaiuseriam memcoram conifilio ad alvum
emoUiendam etiam Mign.^nbus in u(ii eft, maximi; .Tlfate. C.
Apud nosin Anglu, uc RucUius rcfcrr, apud Gallos ctum,. Secale non tantiun (olum & ftn-
plex (cruur, (cd cum Tntico mixcum, a-quis fcrc partibu. Mi(rTllMMlHl lnillll ff J| ll illLjlimHM
minc Mfcellane appellanius, & aiicubi SD^imS-'CO|n.
Q11.1: dc Sccilis epifqu? partium viribus & ulibus in mcdicina traduntur vide apud C. Bauhinum
Thcac Botan. Lib. i. Sed.4. cap. 17. Quibus adde c Sim. Panli Qpadrifortie. t. lilud rcndi-
niam & eip«ientii conlicnunim» quod fanna Sccalina coofiifanea diimuiiiaref capitis dolores lo-
niat, in Knteocapici cirGiiml^tai qus etiam deliranBbuc pr^^
remif^ (^ierim abfinthfl corymbt Sbm. F««Aw.
Vr.Igiis dn^^iiin cft itbi Ervlipcl.trc infcl^atur ficcam' ririnam Secalinam indere niundo lintco, atf*
ioco atfefio .-ippiiciTj, iiitjuc (ucccllu (atisfclici di(ci:ccre. iJefn. H.ibui cx exccrptis D. Hulje.
Pcr frcqucnrcs pluvi.is gr.tna (pic.iniiii laiciioia in Sccali pji inacjiicAtcni in gr.iiu ;itj-o-pi)rpurea
cxcrcfcunt QCBiuhiiio (cmina quxdam longiuscx utnculb luis (cugliiinis protruJuntur, ac inmo ; . * ,
diocrcmcriam craffitiem excnelcunt, quorom quzdam incorniaili niodum curvantur, qar omim
nigram colorcm fons contrahunt, intus vero candida farina dcnlioris niacei iar contincnt, J qiia; tub-
ftantts &nnacex, (aporis M .ii:i, Noricis 2(^UtICtbo^, 1. e. Secalis mater dicuncur, & f inguLire pr»
fidiom ad compdlcen^um lochwnire flaxum habentar. SoDalo|;pc nodo degcnaans §eiale bixn-
rians C Bapbnoapfielbnir, Chvi SdiKitBi Imktifi. Anmwiw^afti ^ieti|i|s puoiftnnB otigiasn
^kbeamliniufmai& eicrelbeaiise inqdimdiitn.'
c.p. •
Cultiii exurgit c.indicaiu;bus, rocundi<i, nri.itis, quibus JJ^ica palmum longa, crafla, ariAis longifli-
niis,&c ut in vuigan, tcnuiQimis dtioticulis alperis armau, mlidec : FtUa habet oiiumm longa,unaam
hta, & per m^rgjnem feviier eu^eraa : grana oott vidii;, ^icam & ftlia haboit i Goi^
neti Sen. hona
V/ilaio Segecum (ive frugnm, prx(eftim (picataiimi« Secale^Tncici, Hordei, atque etiam Ave>
iiKnnuiiefti Ipt»aatem ascideroliriGCfanteqiiaindgFamioeis.vag^nii penkmleto
Nnnnn 3 in ■ .
Digilized by Google
41
A R U M.
1 1±% HiAtORIA PlANT
t^: ~ — — —
i»T in ciiimuni attolUtu, i.ltiuu cxli coiilVicutions crcbro inconftante. Qiundo cnini Aprili &. Mjo
mcnfibxs y>ol\ Sulcni arJcntcm (ubitx pluvix fiicccvliint. & fol continuo ardentcs radios foarti;
fpip ndhuc tcnci x .ic l.uentcs, humorc mxduix .i Solis fer\-orc correptx, Ik adurumHT. ut oJn^
pnmuni e v.igin.1 prodaint, nigrx & vduti •.-ulvcrc fufco aut acrooWitj: apparcant
■ . hS°^9n^ (docenubiaThsophrafto & Phnio; & a flatu filentibus prxcipa^ fegctes xruirint?
III.*» uifcftantur: motu cnmi excuntur 8c decidit humiditas xruginis caufi. A^
oum fjua: ftant non erca» ledimJoocacumine. Qjamobrem fpici.n incl.nan utilc cl> ut .mbrcc
dccidanr, ncc ror« exapi poffor. Hine aerugo. quam%4s frumcntorum omn.un. con,m'une vru,n
flt, HURK rimen .nfeftat JVttwwi. q;.^.i tunic.s i.ncg.uur plur.bus, & folium fpiat gerat prox.n
onde fr..gcm fu.im effiindit: refidct cn.m i,. co luin.or piitretactus nu. arruginem acat ' Addc
quoci fpicam gerct crca.im dcnfK)rcnu]uc umlc h-.inio, >„inus potcft dcfluere. Hi foite ca'ulk
cat.»rdhci &c cxtcrnx uft.l.iginis cflb pofFant : ciuad ii non adltt interna cl. Ipofitio in gaao iBta&l
fcminc caufa: cxtcmx cfflcluni fuun» non lortiumar. Htnc agpicolx nollri nia^ caVent i
^SSS^Sa SST ^ *>««»."*fi»fi« Mk» wva af pergunt, adc6quc firmini dfiaunt
• gap, nr.
' De ZU. ■
ZEa Tritici qubddam eenns eft, duinisaded aiai&aiUutrentibus uteas rrirurandn nnn J po-
nat aut didmfdtmt/quU ea ance mventum frumentmn homiLs
vnamtokrabanL Antiquifltmis autcm Romams ( teftelMmiffiii H<Ba>n^4Mi > Zw Bg
ibccoatur. Farns tamen vox ambigua & xquiToca.
I. ZeaJiieSftUaJ. B. Ztajicoccesfive Sftha imlg» ParL Zta ditaecu vd Zumm» C K
Zm fiaeSfHt» Ger». • ^
7. B. C. B.
j Tritico haudaMjmiliscft, multiplici (-«.W teouioribus, nnmcron;. Rcnic iUtis fi-mis Hor-
doataonbus, at Tnaco brevioribiB. Sf,ca, qux circa feftum S Joann.i Bapt. tlorct. p.ilma, ,s .rjt
WffffMIMaiis, imxindtca, oomprcflii, plerunquc mucica, intcrdum anftis c.rcumvalLna, hmsi<irihi:s
brenonbOnre, geminograoonim vcrKvelitadifpofitisgrantsut alternaam unius principio mcdmra
^tcnus id;x:.nd^.it. multiphci folliculo ardc incluhs. & geminis utriculis gcminis granis|unafii,diw
1 ntic. lcininc lon.p,K>r,i. dorfo acito, colwe niiib, pertinaciter hxrentia, nec trtbali iftd firaeii ra»
Jincjuenti.i. quonominc ( inquit J. Bauhiom) i IMdOOTUlgari dilUqgMasiiGtt^ fle
tunicis cxuta grana vix mtcmoicas.
In multis Italiae^ Gallk&GennaiiiB ioeis pnveiiit;, qiialicnaqii6 filo etiam fmmidiore. hto ca*
Ihen pinguiqtie meuus proncit. . * " • ■
Eo.jcin cuiii Tritioo tempore lerimr, flopeefcdemedtiir. Zea, fi pift.i ac purgata fcnitur anno
tertio in Tnticum mutatur, * Thcophrafto autorc. EtPlinius, TTmlur,: inqr.it, Zr.-.m .u Tititn, cum
Jint Mtneres, redire adfnantmim, Ji fi^a ferantur, nee fretims, [td tertto anm. Nos non'ncgamus
acciiicre interdum poifc ut Zca m frumcntum tr.mfcat, veTUm nthocfimper eiiBrfat fi rffta
tur nobis non v,ilctiir vcrilimile ; pencs autorcm lidcsefta
i
2:ea mcHocMcot, Br^^H^itm^ J. B.^a Mnui ^Sa fm ImmitmGtrmmuea C B- Zm
f>m»ttim;fivtfimfiU,j6Kin»» rtA: Bm» mmttuu G6r. M, 9ett«f«Qlk
Culmis eft & fpicis dicocco brevioribus, anguftioribas, tenuioribns & depreflis : fpicis duplici or-
ane Hordeinuxtodigpftis, arifti$fuba(perisarmatis: feminibus duplo ininonbus, Imguli-. utriculis
(qui Utves, candicantes & modici dcprcffi) inclufe, i quibus in nioLi, non in arca cxuuntur.
_ #Wm angufta (unt : riiV.x fibroLL
JUWlfll ' Nafarur alpcris & montolis pIcrilTiiic Gcrmani.v Iocis,'fbIum tcnuc & a.ndu,n amans. Autunmo
' eum rcliquis^f rug.hus l^. iu:r, lcr.us t.iuicn, a.; liib.ndc Scpcembri dcmum mcnlc matureidt
Pancs cx Zea Gcrnuni conriciunt, non m.nus albos qu.im cx Tritico, leviores umen, minulqoe
notricntcs. Rccens liiavis cft 8c concoftu facilis, anoquus non ita gracus 8c OMicodu diflicilis.
£x eadem pultes cum ladei, vd Amygdalato, vei vino, Td ccievi/ia & QxAm femr fam 8e
a^ri? utiks. Pulticulx cx farina a4ftringum,Qnde ad eadem tiloit ad qu« pdineiOiyza>- hnno»
pcylio, dyjenteriam, dianiiaam,8cc. fnedpiS cum pedibasVemGiitii & Tioiliiiii deeodc: exteiius
qnoque afl cadem Bdlii efl'.
Not Vctercs uno qu.tn 'brc pancm cx Zca damn.ire. Quare manifcftc (' inquit C Bauhinus)
patet ZttmiUara aliani elle ab ca, quara Pluiius lemen Romanis Tocan tradidit, ex quo tam prx<
daiw cdwf AlieeiiGiNK. • * • . . . . *^
Cap.
Digitized by Google
Lib. X?QL 7}e Htrhis graminifoltts sHbmftnf, * iz^^
Cap. IV.
s
t. Zt4 vtnu J. B. Zta 4mj[Ua ftm Ofyr* C B. theatr. OijrM £ark Traieim jhiyUm Oer.
7'B.
CIImHs habet trc$ oubkM aMm, qnatoor, qtdnqoe aut nucplkdaixiioi, & plani triticeos,
A/m plulquatn ^eiQunciam hmu Spka dnoniin eft vttiaiiim £bi mmb zqualttor rclpon-
(ientium, ariftis mnhis tratlhM, uceatemis adHbnleaniaccedat: In (ingulu .lutcm \-aihv.s
ordinci duo retniniun m.ijufculorum, «IKglumi involvunt va|itLc, ali.is .ilbk„incc-;, ali.is i], fa:-
niginclnfcelr vel rj!>3ntcs, biriar qaraem undique, exama veroextcrna t.uiti~:ni parrc. Gr.iniglu-
mis cxut.i Ti icid grani» htuilii lunt, unJc nobis lcmcn cjui Londino miliiini clt hih tic;:!o fntiei ■
Jptcd Hcrda. Scmini» nondum planc n».ituii avicula; appacnufltnia liint, ut diflicilc lic iilud ih ca-
rum rapinis dcfcndere.
In Germania locis aliquibus (ciicur, & qaidem verno tompore circa fclhim S. Georgii. Tai^i
metitur falicct priniumScptenibn. •
HccgJanu kiier HoKUum
mnnTndci.
1. Ztoeritim five Orjz^ Ctmuauca C. B.
• C.B.
Cum Orjv.i nihil aliniiads hnbct, lod [xxius meili.r iiiter Zsam & I lordciim natura: eft : radici-
bus, fbtiii, culmis geniailMI» Zcx limilibus : Ipicis 1 lordci niodo jQ>ens & acutis arillis annad^ fi|>
gulis umoi niajonDus: girantfcaadidiore, uonculis uc AniyUcum inclulbj quud Zcx tnodd 4 corticc
Ui mola rcpurgari pofmUt
£fteK«itirynmfii:i|umg|en^ qnatopudMBdiomaitriQM cnm alii» iriindhilwa icinimbiii in
optiiBisqpitlennir. - ' V
SiluKpbna ACB. red^ Jeferihanir noftnim jRmttjgatfef eflenan poiefe
Cap. V.
Dtt HerJet.
HOrdeum Vdio tefte, priiis fiik FtrJtim, unde per adlbirationein (aibendam li^ier. Vi?
deri po<Et Hofdeum diAum ab btrrto, eft cnim horridum ob ariftas hifpidas & mordaoes,
Scd nialini fl.-ituenj fjrJium S<.Un'j-i f;;ri',/.-wj clfj oni;im>, njmp: .\ rrwfrjj, unde
ffCt alimentum i quo /o>if.j, icJ m [■iriiaim i> m ./ ^on. jTticiu. l^o{jiut £r/ijwiii;. ubi plu.a vid<j.
Ilordcum a rcliquis culmifcm ipiuttu >'.i.iiio, coictcc cuiiiiorc undiqueaiA^aavBMn» nec bIBc .
przteFea gluniis, tacto dirfcrt ; .ib Diyya Ipica liniplici tonipactiore.
A. I. HWfw^» Ger. J. B. Parlc. C B. €oramon SSacltp. •
Brenore cHbno cfV qu.im vel^ Tnticum, vel Secal& fefijniciibiuli utnen interdum, & iii betiori
fbb bicubitaii, qiiinquc plurimijm, interaiun lex gMJcnlb interoepto, ad qux ilngda feH» culmum
.iltquoiifquc obvolventia, ima Tridoeis anguftiora, (apcriora nonnunquam, iquc lata, i?c tiuoufquc:
ctilmos obveftiunr glauco quodam polline plcrunquc obduda. Spic» longis afpcrifque lior. anllis,
qui- finKt:l.v lingulorum granorum capitibus excruntur: grana vcno gluma tcnui, limplici claudun-
tur, quam null.i tiituii dcponunt, nih vcl niolariiim contmiu, .nit l.icci;!i .ifpcnoni, cilidi prius
m.iccr.tta, autdeniijui: pi!.»- [)illiLl)On nominatur hiK j^iiiius quud duos li. 100.1: Kr.moruni ormne^
(]iiibu<. camcn intcriccti £c aLoriim ruiiimenca, icd qusnihil aliud lint quam inutiiCi gluma^
Snpulx per macurKatem molliorcs liint, minuiquc fragiles quini cnticcar, unde & fucculentiorcs
fiint, & pamtkim bobus 8c vaccis aleodis oommodius Sc pinguius (iippcdicant Spicat ob longiiudi-
nem Scgraritaiempleninmie notam &deor(um incurirantur, & vcl viginci interaumgrana m fio-
gMbvedibmooniiiieac Itadim miAieUquiscubm^nsfibidc. Abeodcm
SarlDirhocgmuaV^n!, necenimIi]i«nMinolb»aJpeiM(miol^ *
A. 1- Uordtum Ji^Kbum fpica brei-icrc c- l.iniwc, jrranii confertit. An HerJ. MjHchum mmut
Paik. H»td.dtiiitm Gtrmmi* Orjx^ J. B? ZtKrulm fntt Orpui Gtrmmmi CB?
• * ...
Hbc k ijratoedente Sfktt ftamri plerimque breviore; ipica breviore lattoreque, gjanismagis oon»
fimii^ & a lcapo mediocxtanabos, ariftisquoqiie brevioniiiisnonnihil: quin 8e abavtnm injornc
tmius elle credttur, quia grana ejns ante peneftam matmitatem a Ipicadimcilini avelbmmr.
, Hxc dno gcncra apud nos in Anelia hycmcin non fcrunt, idc6qQe fennllir Vcre. Tim/mt,
Intcr gcminos granorum vcriiis duo aiii utrinque, i. c quacer gemilU imetceduiic, paleacci, nul-
ium granum coiwmenccs, molUcclhs & btevibnt «ittif dooAi. jF. A IB&i» BirJt» «wjpv» kdm
tur, JeJ etnfftSitrti fmt 1» Int gtntrt.
K h
. Digitized by Google
124-4-
HlSTORlA PlANTARUM.
A. 5. HorJiui» ftlyfiicbim J. B. & nt mihi viJttnr bexafiitbum fukbrm» cjuftlem. foljfiithm
bybtrmim C B. forti ttiam vtiifum c|ii(tlcni. fehfitcbum vtl bjbernum Park. WtO»
' tCC 0? fqimtC ISaflcp, OJ SJcat 25arlcp, & « momofi, feftentricmMm Anglue
Hujus fi^id plcninque tetr.iftrchos eft, ahqj.-^miopluresgranorum ordinesobdnct, untleHorxie-
cm he\aftidu;m pukhmm J. B. al> hoc non diHTerrc pucamui. Qum &c polyftichon vemum Bc
hyhernum lolo fanonis tcmporc 8c .iccideiitibus indc ortis diltarc.
llanc fjxjcicm, quia fngoris paticnseft. & .ifpcriores hyemes tolerat, in SeprentrionaLbus Aflgjix
niontolis rcgionibus (crunt; ubi Hordcum diftichum ad frugcm non pcrvenirct.
Koundum hic Vetcrcs colquc (ccutos Rccentiorcs nonnullos crrallc plurimum cum Hordcum &
rcliqua frumcnta cxtremo utiocjue pullul.u-e lcnbcrcnt, ex altera gram paitc dcodum gcrminante
rachabus cxeuntibus, ex altera lurfum tendcnrc herba : Ab eadem eniin grani e^tremitate, tam iq
Hordco quam in aliis frumcntis, tuiti Gilmus Icu foha, tum r.-uiicei cxcunt, ut in Tnrico manife-
ftiim cft : m Hordco 8c Avena, qui glumas non exeunc, folium gluma craffiore rcptans c liun-
micatc gi ani egreditur ; quod crrori occalioiiem pnbuit : Quam rem ita fe haberc faciJe aninud-
vcrtcs, h granum pofttjuam gcrmmavenc corticcexuas.
tlrts C3 Ilordco quomodocimque paracoco uraris nunqiam corptis calcfadt, (ed vaiic pro modo prxpa-
rationis tum huuicrftac, tum liccat, axSiim vcluti in Pulana hume^t, coftum vcluci in polcnta lio-
cat. Diftcrc a Tncico quod fuccum mitem & dctcrlbriam gcncrct, cum Triticuin crallum ac lcn-
lum (it, &: nonnihil obftnientis natur.T; obcineat.
Ex Hordei farina ohm apud potcncifSmos populos ut v. gr. Athenieoyes, panes fiebant 8c hoc
eciam leculo hunt, vcriim in annonjc caiicace 6c ad liiblevandam cntici inopiam a cenuioi ibus prz-
• Paaem ex dpuc. Apud nos oerti, non mmiit quam apud * Romanos olim, nullam habet autontaccm, aa pa-
Uardeo Anii- njj^Q^ inccUiee, nam ad conRacniLiiii cereviliam valde cxncciciu-, & quotidiano ufu frcqucntatur*
iita dmm*- neccllanum populis be])tentrioiiaJibus pro potu przparando, ac Triaami pro pianc.
tit,t]ui,dTuft. Vanis niodis Ho.-dca parantur vcl uc Atimentum lint, vcl uc alimencum mcdicaftientoltjm, quos
Jumet^didit videfis apud C. B.»uhinum The.»t. hb. 1. Sc<fL 4.cap. 18.
«vr^iiw, Anodynum cft contra omnis gcneris doiores cacapl.ifnia e farina Hordci &butyro paracum.
^ Si Polenra Hordei decoquatur in accto, ac id percoletur per Imteum, e6que os proluatur, aut po-
tiiis aliquandiu m orc rccincacur, (xpe id intolerabilcs dolores dentium mitJgat. Stm. PauUiit.
Aifinis quidam mcus vclicnicntiftimis calcuh doIoribus,& intolerabili iliiturii laborans,poft uJIuu
remedi.a incifrum u(urp.ita, ei quod icquicur applicui ; Rcdpiebam arbicrariam quantiratem probd
coatuGc polentx, ex ahcnocahda;, & uncundem Lupuh, qiiziTigebam addica bcne magna quanti-
ticc butyri ( commcndarc quoq, eum in fincm olcum poilumus ) cx quibus parabam cataplalmaj
quod can> calide pechni & perinzo apphcabat implicatam hntco quam ferre poftet : & vir hic mtra
qiiadrantcni horx ad votum (amilixa rcccnlitis lymptomacis hbcracur; cui limile cataplaiim poft
pluribus dain xgris calculo & dyfuni laboraiitibus fclia (uccelTu iraperavi. iJtm,
Pleuritides poputantcr graiDmces (blo dccoch) Hordei ianaviC Th. Ikrcholinus, Epbemer. Ger-
man. An. z. Olerv. \.
Ptiflana timain, di<^ eft Ina n WjUwr tundendo deglubere ieu dccorticare, quod quamvis om-
nium frugum decotticatarum^cnerale nomen lic, camcn ciim limpliaccr & fine adjedione pomcur,
ptillanani Hordeaceam lignihcat, tjua: i|oxW Pcillaiu diaciu- : rum cum pro aliorum fru-
mento: i;m Pnllinis accipitur, h-umcnn nomcn (cnipcr adjicitur, ut Pollana Tntici, Zcx, 6iC
Ptillana Vctcruni dccantatilhma, vaiiis in locis dcicnbcntc Galcno, hoc modo par.ibatur. Hor-
ilcum in .iqua maccMnun dum exn-.mcliat in Sole liccatur ; mox m pila piftillo hgnco untilpcr
ttinditur doncc cnrcicci)) cxu.ir. Hoc in aqua lento igne decoquitur doncc liicculciituin reddatur-
[ Ahqui tlccorticit.iin molcbant 5c farinam in lacculo coad.im aiutHlimc dili;o<]iicbaiit atquc rclic-
catam & in oftas convoiuuni ad forbiiionum uiiim lerv.ibant, &c datn uius exigerct dccoqucbant^
Uni parti Hordd dcccm |).irtes aquz adntifcct Oribaluis, i f Paulus. C^z intcr coqucndum acii-
{m\c ampiillima:uc incumcidc optima centccur. Cum in chylum lcu crcmorem rcdada eft Accti
momentiui) iftfiuidcndum, dcm olci ( vel butyri) cxiguuni, quod tatiien etiam pcr initia inlid
|iotc(L i^olfqium ad cxaciam aKtioiicm vcntuin cft, lub cdctuli tcmpus (al fnatu!. in(]>ergcndas.
Egregit^ huiiieclat,rcfrit;erat, & detcrget, cduliuni<}uc clt m acutis niorbis omtiibub trumentaccis
prxfcrcndum. Dacui ctiam comnioihlliiiK- cibidis & hcctica aut iiiaialiiio laborantibus.
Anciquoium Ptillan.i hodic non uiuntur .Vlcdici, lcd e)us vice Hojdcum fii(pcns.i moli dccortjca.
tum, quod munduni vocant, tantilpcr in .iqua dccotjuunt doncc piJti!. (peciem rcfcrat, deindc tun-
dunc tcnu^iiicctniculopcrcolant, lacch.irum addcnccs, ahaque dcmde admilcenc pio vana mc-
dcncis intcnaonc aut lcopu.
l'it & hodic a Plianiiacopccis, Gallids pixcipui. potio, quani PtilTanam v»Xf"«^ vocmt, ciim
necPcilana In, ncc l'tilan.v crcmor, (ed cantuni liordci tcnuius decoctuni, ipmis lubftancix pamm
aut nihtl rctincns. i"it cnim cx Hordco mimdato, GlycyTrhiz-i rafa, & uvis paflis, quandtxjuc Pnj.
na &dady!i & ]Uiubz aliatjuc linnlia addimcur. Hzc potio ui Galliaficqucnuilim.i cft xftivocem-
porc, ubi iii omiiibas fcre pharnia.opoliis vcnalis pjollat, vix biduum lcrvan potdl antc<]i.;am acc-
lcat cC corrumjjacur. Uliiscjascli adrcfrigerandum fic humcctandum. iis qui iiiHammaaonc pul-
moiiis parauniquc rerpirationi iiilcrviencium vd rcnum vdicxquc csulceiauonc auc inriammacionfi
laboianc i>roiiaius ccnlctur.
Polcnra, Grxcis 'aa^to, Hordci cofti fcu frixi faiina e(f. Prxparandi plurcs modos docuit Pli-
nius iib 1 H. cjp. « Gr.xa iicrfulum aciua Hordeum noctc una (iccant, ac poltcjo dic (ngunt, diin
"'f ^"^"frint, reli»)ua apii<i ipliim vi<ic- Euftathhis c Pherccratc pra-parandi mcxlum brcvibus ab-
lon it. Ti« nfi^f Jd^i^f^ K<)}«i', ii3f£(gniitt, awt, «Mnu» t*J^iu,m^htMn/, Oporcci Hordcum pmicrc,
' fngcrc,
LitxXXIL l}e Hnrhu gramittifiSit culm^erui
(nfnue, torrcre, in osnikub cnEnFe, afpergere, molere, mana lubigerc, nundendum appo ' . '
RuAicos pro pane aliciAi ei uibcoKin leB^otit. Veteres ecum Grjcci milicibus polenum prxbe-
bant. Komani tamen miiitcs ipGst ntbeaQdatn» ilaiiinlnat Maaeft Fokancumaqua GA,
aut cuni aqua &; olco pcrniixt.L
EvsN Accti') ITordeuin cl( mav.lehuluni, quoi gcrnicn cmific, & ilcindcuii GDOI ttudl Jqpifif °R>*
ftum eft. Mjlcum rccentionwi cx quo tic Ccreviiia (icia ibcrc vidccur.
Milcum apud nos inAil||iaex Hordeo diflicho godlTimuin conticuur, quanquam apud Scpteq*
ttionale$> ubi diftichum non prarenir, i polyAicho nac Mudum coniicieiidi bceniier '^'^^••^ Lo*
beliuf, cujusiddrco verfaa adreremus.
Hctfdcum biduo 8c tribus noiftiius aqui niaceratur, dcinde ejfufii aqui inhorrcuni .iccrvatur, loco
%'cntli minus pcnrio, qiioad perpufillos radicum cirros 8c pullulitiones ( hycnic quidem tardius.vcrc
aiitcin S: a-ll.ite_biJuo .iiit triiiuo ) cnitrsr;:. Mox pnufquam nimium inc.ilcluit in Arca compknat.i
fulcatim difpcrrum lclqctailnuri dcniit.uc, tcr qiutcrvc dic ac no<fte aperto acic fubvcrtitur: odo
vcl cicccm [imoplLucsJ diis continuos vc-lando pcilK;:i:r. T.mdsm m '.-iLniluu pcnulo ignc
liibdico/ vcl calatho viminco acuminaco ccxco fornaa apuco, &c Hordco fiipci ihato, ijjnc lcnco 6
palea, cremiis Tcl arido ligno, [palea feu ftramenhuic ufiii aptiorcft, nam lignum odorem 6c(a-
poremfuligioettmMalto & Cerevifuc mde confe&e ooaunniiicat J fbmacis oftioloadmaa]^ M^m-
pelmari intervaflo ab imo incerpoiico, exlKxatar quoad inolisfrangi queac Hyerae & Vere kuda-
tiffinium effidmr. Qui vero Malti racaendi nwdum «ocuntnm (are deiiderat rci mfticx fcnptorcs
confulat. Nam de his prolixias agere infthuti noAri fUSo DOn permictic ; 8c confulat Tranlact. Phi-
lolophicis N. l yz. p. IC69.
Bicra live Ccr(;viii.i cx M.ilto CcLupuh S.i!iclarii rionbtii lcu potii::, taii hbu;;, niodo pio;«rtid-
nijqucccrtis 3<iiudulci pcrniixcis coquuur. Lc liinpliafiima quidcm .ic pLopiiilsini.x r,iliM:ll ; Pro«
xima qiue Tntiaim,Zcam alulque fruges un.i cum Malco hordcaceo admittit. Q^uc vcro praecertriw
gB^heri)as,iemina,tk>rcs, aromacaauc aiia hu)uIinodi pa mixta habcnc. compofieit qmi^iii llera> fiiq»
acmedicaczab Hordeacea Tricicclvc 5c Ctporc 8c qualicatc diffidentcs. J. B.
Vcccrcs cx.hcM-deo pocum variis nonnnibus appelianint, Qtudam, ucnerodotus, Sirw «itfftr: Ali»
ftoteles, Achcim> teftc ducit ; alii j£gvocn agm aa» dim in ulit fiut^lionieaceam po>
tionem Z<l>r appcIlanmr,TheophrallD SeFlinbteiabas: H^wrf; antarePlinb,MjMm8c r«ri«m,
Galli ctrrvi/iam. Ex ufdtm [frugibus] fiunt & ptut, zythum in ty£g ypto,^ cttUa df ceria in Htfp4h
ms, ccTcvif.a & fiura ^tntra m Galiia aliifque fTo-vinciii, Lii. f. aj. Diolcoridcs unum HorduaOM
pociii gcnus Zjthttm, altcrum Curmi nomiiuc.
Hxc autem omnu, inquic J. Bauhinus, /ive fimilu Imc gcnera divedis appcllaca nominibus, fivo
propiicuce aUqua diwrqantia, cum Bera five Cerevifia nofba in co convcnire pof&nt, quod ex
noroeo Sc fnigibus componanmr, pfa^aratioius tamcii modo, vel alia qualiuce aliqua ila ca fbrtaflb
diftnint»
Diokorides & Galcnus Zycfaum Aotignorum mulcis notnuiibns daiananc 8c improbant : veruni
iufpicamnr non (atts perfbcdumilGa fuifle zychi j^paraodi modmi. Qiiicquid fit de zytho, nos
fldenter aCrm-amus non dari pocum falubriorem Biera iive Cerevifti hodiem.i, fi modo cx bonts
frugifaus riti prxparau, 6c prob^ dcccxaa tand^mque idone^ femienuta fuenc : Copiolum boniquo
lucci alimencum prarbsc Nos vero gcncrodorcm fortiorcmquc Ccrcviliam m quofidiano u(ii im-
probamui ; uc 8c nimis ttinuem &c aqucam, mcdiam mter has cligimus, 6c falubctTimam exilli-
mamus. ' _ •
Modum conhaendj Bieram fcu Ccrevitum brcviter dcfcribit LobsJius in Adv. part uk. his
vcrbis.
Uc Malclu moUis, leviter oontrici modios Britannioos odo : cui iiipeifiinide aqiue fliivialis limp!<
dioiis lervaid^ in qua aliqnoc manipuii f urfiiris tritioei Incodi iuerint, quancum iitis iit implendo
dolio Aureliano aut Aquitanico 8c iemiffi. EvtSbt mim, infuia calid^ perftent ttes horas ; deind^
forammulo palea operto autduplicato fundo apto iiifateTnuant Id quod tranimiiTinn cfl [ Belgis
& .\nglis .IDojt vocanim'! rccoquitiu loniihor.im, felquihor.iin, aut aliquochoras ucmclius confcr-
vccur, adicctis unc lUiodccim Horum Lupuli Saiidarii : moiiongo lacoquc lacu, dcpieiTis labiisvis
pedem alco [>j;ii igor,uut;: . Lc hufus dcco<fl:i tngefacii libns oclo vel dcccm, termcnn hvc fx--
dsfiiera: vcl Al.c ixicentions libra auc letquilibra .idduntur exa<Jl<; agitando, loco tepidiore pcrmifcen»
tur, ibrangulis opcricndo, fensimquo rellquum liquorem affiindendOf utoommodius fermento-
icant. Qiiibus j^iolucis ttanfcolancur ; vala adimplcntur« demiimquc fcrmenutione abfbluu, cx- °
a&ifBmiooelndanturt eidem Malco novamaffundunt(erwidam,crantbolanc, e6que cetuwmCeie*
viliam ooncinnant. N. Qoodiudus liquor Malto impregnani^ MBa^ diAns deoaquicur, e6 duni-
bilior eft Cerevilia, 8c xucem meiitis fert, cztens paribus.
1. Quo Malcum masi^ c\(ic^.iii.1o toft im 5; adulhim fticric eo Ccrcvifia ind^ con(a5lacolor,"itior
& nibicundior cv.idic, p.irticuLii cnir.i ,uujri.i-' hunc colorcm communicant, Cercvitia d Malto lcnto
ignc cxlicc.ito paiiidior eft lcu candidior.
3. Lupulus Cercvilix mco&us cidcm diutius alfcryandus 8c ab addicace tucndx infcrvic, qood
eWGiiamarOieinitgni qua pollec, quin Sccandcm fapidiorcm falubriordmque reddit, nimilim Als
lentorem atKnuando, apenaido,aUl6rgend6quei Ala, Mciertim figenonilior .iB, oorpus nmns
obelam $c pgnim reddit, Oaoenfia bpulaca calafe liio diaipac pingaedmem, ootptlq» Wnpriui
ad motum apdus efficic. ^ . •
-4. Lofaelius, quamvis natiobe Belga, fatctnr CeieviltasBiitimiicas quafhba Septentribaaks boK
nicateloaflefiiperare; idoiMniteih^q^inpbnlquerqgioaMiAiindueftCei^^
ilierat. «' .
Digiiizea by Google
1 2^6 Hl STORIA PlAKTARUM*
4. tf«n/aM» exitkm tm^tiam C& CtvtM» Jht a^iimau^HeimAmeiieamm Park
Planta cft a Nicol.io Monaidc propoftta, qji,r in Hifpania nova CevaJiHa, M cft, Hordcoliim vo-
catur, a limilitiuiinc quam cuni noftio Hordco h.ibor, in fpica & vaj^inulis quibus fepMII ilic]lldiQn«
• jeid eo minm &Iini iemme ncuciquani niaius; & longcaUisfaculcacibus prxdin^ •*
Hujns («nenadeft urente vii>ra;iiicum el^, ut io gangrxnisj putridis 8c impuris uloerSmi eolBeffi'
qnos Itiblim uv.m ?£ cauterium ignitum efleSus pr.rbcac; piuvis (enfim infperfus vermcs in ulccri-
busnec.u, ulcci.i patrida expnrgat, pit>ulceris mngnitudinc, majori minorivc quanticate infpcrfus,
modo pri(ors'ari\ qwx in honim remcdionxm u(u ufurpari folent, acihibeantur. Ad hujus bculta-
tem iniringcndam pulveron aqua roianim aut Rlamaginis exdpiunf , & Linum intin^hun ulceribus
fcgaogBMiismiponnnt, dcinnic&MneiittlaiODdcaadhihent; Hac amnia Mbniidei.
Caf. Yl.
De 'ihytM. *
ORv/.x ut fcmcn ex India primum fuit allatum^ fic & indidem nomcn Lobclio afcitum vi-
decur.
Oyza gluma teu cortice crafEore 9xdk adlnaaiie gnuiiSi ifica laxa, k pluribus ooinpo>
iita a rebquis ftumentaceis diftingoitur.
• Or)r^ J. R C E Ger. Park. & aUonm entmum. 0Uf .
C.B.
RaJiaim cft triticeist ailms bicubitalibus & tricubicalibu^ ftriatis, tritioeis & hordeaccis, cr.ifno-
ribus ac robuftioribuss, geniculatis : foliis longis, 'arundinaccis, carnofis, Porraceis haod abdmilibus :
in culmi cacuminc non (pita IhA jul\i, Milii aur Panici inodoj in ramulos divifi, in quibus lcmen
Utrinquc impari ortu & altcmatim provcnit, corticc lubBavo, afpcro, & anguiofis ftriis in longitu-
dinemdonato, fupcm^ villofo, ovi nguri, taftum, & afoeri anfta arnurum cft, quoexuto C^aniun
?uovis przftanciiurao Tricico candidius, pcllucidum, durum, A,ven.i brovios lc craflil» oon^icitor.
lorcs ut in Milio purpurcos efle, & eodem temporcflores 8c fcuicn proferrc dicoilt
t^tt^ OTyiA prscipua omnium Indii Oncntalis rcgionum annona eft, indcque pnmumallata inCrx-
ciam & Italiam. Hoc edam iecub in univerfa India frequcnnftimus ejus ulus el\, r.t m omnibus
fcrecjus rcgnis, provinciis, hlfdlis OOpiofiffini^ feratur &colatur, ut Btngalt, Ptj^u, Cambtta, Cejr-
fc»,8fc. Quincti.im in j^gypto magno provenni fentirr, .ilicubi cciam in Syria,& Forcunaosuilidis:
inque Hilpama & Italia, ubi nos in Ferrancnlis ditionis locis paluftribus lacam obferravimus.
Humidis lods dcicaacur, & ui ipfis aquis crcfat. In inliila Ztihn aquas in ftagms ro/ervanc ad
Oryzciatairriganda: &ibidemj (aiunt^ terra pinsuis perpecuis cxundaciombus tta mollelcit, ut
Oryzxineflem^dari ad dmidiom genu in aqoa Teirientur. Sic, auftorc Porta, in Salemiuno agro,
d»-patenti, uda planirie m.v:imo provcntu feritur, curipis & ilicibus & fiuviis duAis quoties opus eft
. rigint* alias nullam auc caii.un lcgetem latur^ : ita ut nurum fit umficcura & ex(uccum granum
Mmhumiduni rcquircrc (blum; terramqitchoinidim8ciili||$iiolmtampwftannslap^
nntrimentt tam^iiccum frumcntum pFOcreare. ,
' Maturciot amA Sohbui, ejufque mcflis firadnaeft dm aegnino^nm Aunimnale : qiure Sep>
tencrionales ic^ooes, lioee faaoMntes nMgb;, tanen oc ii6o& tdptk, nec ibi ad fiiigem per-
venit. ■ . _
^ In tiliiiOryza admodum cft familiaris, apud omnes nationes Orientalcs pricipux apiid Indos{
concochiquc faciliorcvadit&ori watior, ubi ex ladebubulo aut Am^dalarum cremore, aut caik
nium pingui jure decoda fuerit. Datnr utilieer in dbis dyfenterids, coeliads 9c dianhvei a(fe&is,
pracferrim ubi prius torrcrrcli, in Ia<fh:, in quoignici cilculi fiicrint extinfti, deoo<piattr. Mtuk •
Orj-za Irlilis panis loco cft, variii n;odis pr.vparaca j Prxparandi modos vide ajHid CBaumnnm
77;eat. Bot. Ith. r. Std. 4. Potum quoque in multis Indix locis cx Oiyza conficiunc. Vido
C- B. loco cit. Turcat ^uoque ex Oryza jailtes cfidant, & roulta cx ca fercuia paranc. V arios Ory-
^ftn ad cibum pnraanmdi modos in Europa, uM Trinenm in ponem vwat, «ido apod pnBdidnm
autorcm loco fauciato. * ■ «
Vulgi anin;os opinio pcrv.ific Oiy/i frcqnentcr vcfccntcs obcfiores reddi ; quarc in quiboldani
lodsfaminx graciliorcs & macdcnnorcs ei fiequentius utuntur cx ladc & largiore laccluro alTii-
mehtcs. StidVeterum me<tic(Wiundententiacpntradidt: ut qui intcr it^v^u^ icu Icvitcr aienoa,
& fimdk. fire quafffiffl^3fe&t^1{ciomur eam itmleie N*t»/ aUter viJetmr, & HT' ff'" "/«^fj
eccedimus, ntc ntidemiu Jermare cJulium tot gentium, Tet feculcrum uf» affnktttm : yfwMMi nudici
a/hm^ere ccnceJimtrt : unJe & in hefattco fiuore & mtcJione fargutnea, in^it* ti^ wtUt effi Miii Mj0rim-
t^entibui rJdius r.cn abnuimttt. Farina eriam cataplafitMCis rcpcllentibus adniifcetur & iis mix
mamniarum inctpiemem inflammarioncm atcem iloribi» Chamameli & ro&J»'" ^"^^^ ^
mopcyfi laudac Hehnonrios Or^-zara Aq. vel lnBts dubheaeo ooOam. IM. 1. 9. C 8. S.16.
D.SMme.
Oryzj: tcnuius dcOTLtuui, m aqr.a, ufitatiiliniurn cft apud Indos mukoOMIinodicailieWOnim W
niculum.
Ijquorccn viaoliiira ex Oo^za cxtraaum Arak aliqui vtfcant
CAP.
uiyui^ca by Google
Lib. XXIL 1^2 Herbis gramimfoliU culmiferis.
IH7
Caf. VIL •
P .\maim, Grxds 'tonf^-igllMiw, Etymon F&iins adfeit, Uh. t8.ca't>.r ^mkm, inquir, i
pmiculis iliHum. Acp.iiilo pofl ,Tit, tnieddam Panid ^rnm ejfe a pano p.irzws racemaittm pani-
c«/»..At Panicara non *««™< a p.iriicula dicitur; 'Ani*^t. eiiim rcpuguat, lcd a fanm ai-
fot dinnnuci?um taniaila, uc panicum &c panicuU ejuBem lint originis. Paoiti aoteat k aM* pro
Paniatro fpicl lisni^ ic vdnt i taeaak comjNifita, iniis niiioribiis i leligmi fiumencis fj^
cadsdiffeiT* . . •
. , • * • • .
I. Tmemti Gtrmamcum Jhe VmticuU mam CBL Tmkm VU^tn J. B. G^r. Paniam ^kmm
vulgart Park. I^anttk. ht GermrtU tmaetigt, iamt Jnm mltima Jtmt trmtj^ofitm, .
C.B.
RtJKt nitimr valida & fibroCi, c qua plures erigit culmos, Arundinaccos, duomm plerunqi:;;
cubitorum ((blo tamen faonndo procenorcsy* rocundos, folidos, geniculis cumennbus, deccm non-
nunquam, prscindos, ac lcnlim extenuatos, cacuminc languido & nutance : quibus adnata JoUa
tntndinacca, Milii aiperiora &: acuaora. tritici iatiora, uncialic^ latitudine, Amndinaoeis non mul-
dkm diflimilia, h getuculis exeuntia, pferano, cubitalia. In caulis ftunmo
, „ - • is ^*** ^'''"^^ dodra»>
t.dis. rarius pcdalis, terQj, crafla, non uc in Milio diyulQ. fed racemi inftar compada, ex granis
Miiio numerofioribus & minonbus, rotundioribus, fplendcmibus, folliculis ^uibufdam kbluteis ob-
volutos. In eo differentia (iu6d quodd.im flavis, .iltenun pnipandmnigpii ^pitanwn £lftigiil
enuca^ & hoc quoque avicularum injunis obno^dum dl. ' <
bciefbence (pica a doobus geniculis inferionbus culmi undiq, in ocbem ^■crelhmifj in ter*
ram fibra: ^^toidnnc, qinfau» ciiliiiiis iolcitar ae poodera ^icc noBaittii waaamctt linnupco*
cumbat. ^ * ■
Scritur in .igris in Germania,G.illia, Italia. Solum & terram qualem Miliuni dcfidcrat, nam- Lxtit
rum levem folutaaxk» arenolaM uem & labuldjun, modo humencenk J. Bauhinus huius variecaiei
dattaefalbft8c4lqpn9t;iiimM ' .
[ I. PmuctmpuHieeumvtlruirmn • '
QtJMid» uti provenicin JKKto^ radicei habet fibrofas, (ed validas, fubnibences: vcra duilm
ant trium cubitorum akkndiiie looo fcecundoj finnos, ex viridi mbefcentes, crebris geniculis intcr-
ceptos,ran9o(b$ & LeTespeKntqnam iiib Ipicau qox loiquipalmum longa, ipiculb compluribus dens^
congelhs componicur {mniinoribus plantis ipica non apparet ita ex Tpiculis componta^ ii* quibus
lenicn P.inici vulearisOOpiofum ; glum.i ctiam noh alu, fed .iriftis qux incer gr.in.i pkinm.i cmi-
caoc purpuralbeawai. fwia Arundinacea, frequenaa^ Taginis longis caulem invoivtuic, adcbqoe
9e infeiiarv^BjulqNaaiemeKBlpi^ «' '
t, TmlkmM J^ ii^SpMtir iitmbi. j ' *-
%. VmtitmmbuUaim fmuatU viStU Park. FmHoim bidKtim Ger. Tmiitm» ItJitimt S.v* t«kkulA
Hoc radioer cufoits, foHis Friori. uc 8e Kffio per omnia iiimle, foJ omfiibas fui partilsus fiwDn-'
dius exirtit, maxim^q, panioda oifFcrt, fiquidem in hoc pedalis longiruJinis eft, &ducfrum digi-
torum crafla, adtcrram verfa, granis numeroiis hirfurifq,: color patuculx etiam variat, in quibuP
damcandicat, in aliis rufefcit, inpluribus verb flavefcu : fic ficlenuniscolor variat.
. Egp hanc fpeciem potilis Ipdicam qnim balicam diceadampnn>{ fiouidem ^ quodamcfainifn
Btiftoliam Angliz, dmi Lobdlw ibi annmoiaraatf* «c iwfo abe Mnaiefl; & ipfe eam id
boito colntiwmmepfoFuiiooIiKlioo ndffi» octam.
%. Tmnfm cxrultumQex. tmriam W hibam\» R Jidlifaw tmitSnm Pwfc hAktm^ jjieiifs
C.B. ^ " - '.^ ■ *
7((i(/;;;iW efl validis, (tbroiis, amplioribus qu^finc vulgaris : r«/OTar hanndillMets, rc<^i;, crS-
brb gcnicuUcis, 6c veluti araculis prcdiQs, lanugine obfias, vulgari Panioo long^ 8c quidem digito
crallioi i1v.i^, firmioribus, altioribus, nnmanan) altitudinem uepe fuperantibus, 8c juxu radioem ooe»
raleo eieganci 6c nirido paipaiaKeiicflxi^ medaU4fiing{osd, pallente fiu-ais, & vehic in rambs di-
vife; {laiiidem fiicer fblb i genicab alfi bltmreietdim prodeant : fiiUi veftiuntur aiundinaceis,
IRC fingaus gcniculis prodcimtibus, magnis, longis, latis ac duris, medio nerv o diviiis, Bc pcrambi-
tom kviffimc inflar Miiu Indiu (us non valdc diffimiJibus) dcnutis: cuilibec cuJmo fpica crafLi m-
fidet,
cuhMni
con!,-I
ris, flquklcni iT.imina florum- cx cceruleo diluto nirent : Stmitta pctiolis oblongiufculis & gracilibus
innix.i, cauiiLi -i^ utnculis, qux ipfzm Ipicam hiriuta&i cffiaunc, inciufL qu« cxtima parte c giu.
mis prominciirc vulgaris crafliora magifq, rocunda, lcviaSC OlboanilM nmb :fiMmt
£Pcriivuixi£uropamprklemfiiicailaiaio. j^TmiUimt
Digitized by Google
HlSTORlA PlAHTARUII.
IC BL fwiiiimw ffki bi^0»^ Ger. eaac Ammimmm
w bikmmffiaimgfimli
S»ic«m habecfifquipede lonRiorcni, craflam, firmam 8ccompaft-im, no:i i,t in piioi j .rqi;.i!eni,
CiArianlawio» jma partc RrAcilcfcentem : feraina prscedcntis Pania limilu, ncc mulr.ijn niajoi j,
fid pimfenil junatr& ^umi hifpidl indufa, breviq, p«licujp «nnbu.
CtcMk Londmo M^coboGaretoprimumaccepitaafius, pottaa UiWlCiex^^^
Tres Pariici ladici (pecies dcpingit ParbnCmus, quonwilC^^ _
Guftu, qiuljt.itc 6c vinbus Milio refjxMidet, quare in cibo, panc &: mcdicina uc Milium ufur-
paripotdft; undcmagm pcr uniyerGim GcmMnuai, Ungariam &. Bohcnuam, perhibcntcClufio,
wOsdl: «cnim in alimentum cedit ac pult» ex tfJt ieniinc da^uinato hunt non ingrati Uporis.
Ar, iriquitC. Bauhinus cx Veterum fententia, mali Cicci cft, diJficulter m ventre conficitur, ftu
tus par», alvum aftringit, ficcat atque rcfrigprat : idc6que Miliuin Panioo «d oitania pr;:ftaiu
tios. ijceiailiailMce [in ptd»} fiUuMie ianaam Suk, umnmk $m Gkam mam — J--'^
mala.
yuls cum U&e in capttit dolor^ k bilc caufatis, hxmoptcMcis & polludonc noauma oom-
roendacur. Vencns Aoxui, oeu ipium ttiani Miliuini» nooiUM fiftic Qaleooi ia laAe capnna
eoaum&bis diehauftnni, PUnio, cmli ficprodeftadconniDa. Fvji in cataphfiiuHB ilbaat
fcdiccat & refrigerar. , . i , i
Apud Itak» ad Gallinarum, columoarunitj. laginam pocius qu im ad hominuni alimentum letu
tnr* NdS cdMD'non dico cum C Bauhino, ulud rultids foGbribus & ineftxibus, lcd lumcnts
• . cap/ vhl
De Fhakridt*
SP^^^fqpMMi oaApaAili, cdin> ttni^ ffad* looA k nlignii fiwiMlKii ipieaMi
Phdaadia nonMiaooepit k»4>|tni4h «mA ftMn ffilm^nm eandiJomquc icddat. .
Spicam Iponl eie oUnftun cw noa fmAtkSsntiA» / SttfAi^ Tlieoplir. Inft, 'libb&
cap.
1. thtlmm l B. Ger. vwigam Parie.
. . CMbw edobicit lctquicobitali, Hordcaccy [C & ZeKMM) difini^ jnaciliarc tamen] quaroav
«iicqtdi]^ g^nioulis nodolb; /«/m Hordeaoes,
Jioe liaMRMeCpam, AddfiSa lc Orau C &] Unicniqne cnlno (qm fx una ndioe plures pn>*
nafcuntur) fpica (TnKulz Jnfidcnt, (efquiunciam aut undam longae, turbbatx, foliaceis elumis Ilri-
«tis Iquaniatim icandularum hmcoo^e^let, iquaruBi fiou tranuk flnioiionim paUi&Tum &a>
menta promunnir, ii(ci6nq, poibiioQilii )SNNnreooflidiM(lHManaiiBn M8i^e«HUnn«fifaM
IJm, iedmagnimdine iuopar.
gjtfi^ Spoiittorimr noninGinaras tantto inii&, Fortonadsolimd^^
• Ancuillara. imer(egetes, 8c inHifpanta, Scin Gallia Narboncnfi arca Monfpeluim.
Vmt. Jnwiatidb fimeq, & hci4nr fuccum» £c ftiBa pou ad veitcx doiores &. cniciacus commendaac
Vcteres.
. uciEperhibetLoibaGaii
S. PiUtnir jtmm* mipo C B. J. & Pitf^» a^ Parlc <anarl^<gtafjf , tntt^ llUuil
E ndidbus fibro{>$, majufculis, fibdlisrtenaibas nAentibas cifratii, tini qiutufirve aot pktes pro
ratione (bli culTnei crit^it, bicubitale^, quiiK), vcl (ex geniculu incerccptos, ad quorum nagula lin-
^la /«/m, feiuuncum iata obkuiia, Tiiticcis fere paria, nec blu cancum, icd ex mienonbus ar>
ocuhs rarai ^u culmi &atfdaril exeont. S()icc quun pnoedenti bi»iores & ^raciliores nonnihii,
i &jalliiidii Ihiaiis a)mpai%les : alb^
WldiorH^ ^ IfiemttJittMI nrentlbltt W^amni» miri «juiu^A«bui«* . ywysvf* ^ w^nnw.» —
mentiipeMttfia JSawMf mioora, per nncnricaieBinica;(eu mgncancia, ima painabionnm quan.
dam hir(utiem haberc videmur.
CircaMedanam m Stoiu, Baias & Ncapolm m Italia, & Mooi^eiium io GaUu Narbonenfi
* •
9. Gnnaw TitknHtt hftmAmm. •
Bx (emine Londino mi^ (uccrevic nobit lioc fems Gramtnis, annui & fupini, culmis vix do-
Jrancdibttb «l nmun leclinadac.cui ^ facevev eraffir, Bhaleiidi^ « Mlioulem exeuntes.
* 4 (rrjMf)*
Lib.XXIL l>e Qramimlfus, li^^'
* 4. Grtme» PhsIareiJes
A/w eft oblongts, angulbs, viridibos, quorum unum vel alrciflm culmos cubital« tenues tul^i
inftarqngit: In oiUjMnim fimimQ Phahridi fimilii, tedangufbor, trium uncurum mildct.
Nk niikeakaMmimnataBk^ MtarCBaaaiflus.
5. Piabr» Mir^fmkH «tf» Puls.
P-r*. . . ^ ,
Crelbeiidi modo Phahridi vulgari finiliieft, o»W tamen tenrioribastenajoribus, cUti oiibus,
Folis tam qwf adcilmorura gemcula, tum qux ad radiccfti mollior.i lenio. ique: Spict mmorci
lunt & nonnihil longiores, nec perinde corapadat, ad raduni aum inolliores, ftmma mmma /ed
candidinra producentes. Pro radicibus bulbuli fubfunc mulci, coacerrari. flns bngM in tenatQ
proFund^ d^ictences, guilMis firmicer ci inhsrenc, nec quotanoisaliarum y?fflmimmmbfliiMkiutt-
tor, fed m Inukos aniM» dnianc in magpdt AriflM^ rriptrtH e^ft^Bfimfi»'
In Hi^nnia inrancam attalicBoditts.
. & QNmmfUdnAij^ Pmiicid jScifaM; *
Culm» eft pTOceio, firmo : filSt hn^ 8c liwdic^ latis, fpica palmari PluiioNb tioc eA, i miai
brcvibus & confertis ^cis coagnienCaea> glumis acerofis i viridi albicantibus, liullisomninio ariRii
dofiatu. Scmen nondum maQuumefac^ oijm oUenravimus: InSidlia.
H
Cap. DC
■
Dt Frmeuf hJU» Majt dtS»»
£c planta inngnibas ootis ab aliis omnibus finmentaceis differt : £ft enim pankulataK
fimul lcl|iicata. BMtoik loUicet cafl^ acarataliiniiiio oili^
quatn6rve 4 C
I. TrUtam InAUum J. B. Frumentum Indicum Mays JiSfitm C B. If«*t Ftumtntitm hJKum Mays
JiHum alttrtmi eju(3em. Mtlium InJicwm Miys Ji&Hm, fm AmMMMV tt',
C-A . r, r /. • •
RaJicihm nititur numerofis c^uris, nbrofis, fed minimJ cr.iflfis, & albis: quibiis -ib imo caulisge»'
niculo fiilcra qoaxiam m tcrram d^mittumur, quibus culmi a vcnto .igicaci fulhncantm-, qiu A-
rundiinci, fcptem vcl o<aopcdcs alti, ronmdi, pollicctn crafli, ngidi, muUii geniculis aiticulati, in- "
fenu poite purpurafcentcs, <]ui paulatim exteauaniur« iblidi, demi £c alba niedulla, ii^br Aiua-»
dinis Siacclianne, farai, qui dum adhuc yiridei 6e hxxSeui Infic^ dolcedine func Sacdiari; R.
liii cfl Arundineis, cubicopIenmq,k»ngioribus, cres auC quamorundas latis, venolis, margtnibus
aliquantumalperis : fanicuSu (immu> (:aule dodrancalibus, gracilibus, rans, |ub.i; modo multjplicibus,
aliquando iji i^, lo, &: etiam ;o (picas procumbentes divilis, anftis carentibus, &. Hori tantuirt
emittendo natis. Ecenim dores (ummO culmo nucamj non iceturae deflinati, non umbrx, (cd oi^
nam fpeftacores obleAantes, nacura:tk1unmolleniaMn{(mndnr6inaliis con(picimr: namcjkm
deflomerint cxare(cunc, & nuUum lemen producunc Rorec autem Secales inft,ir. Horc nunc
candidi, nunc lutei, nunc purpurei coknis, prout videlicet frudlui fire frugih;r,c \\^icx ci>Ioracx
crunt. Et quod (ingiilare huic pl.intx vidctur clTe, quod .^lia parte rioiemj alii fructum tcrat, Sc
non reliquarum iVugum more m panicuia (emen frudhimve profirrac, ied i iatere ex colmoiuni
Eniculis, mcdio foliomm & genicalorum fina fpicc arifbi carentes, kmgi^ craffic, iotuiidijf«y^
dracea cffigic, frui^lum ferentes, & ab uno culmo tres quani6rre alterno ordine exeunt ; .it k
Rulis nodis iingulx, qua; multis foliaceis tnnids vaginz in(tar obvolvuntur,. in (ummo tam ar<fti
tonvolutx Lt nc aquim quidem tranfraittant, qux fpicas corrumpcic poffit : &(picxdim ad|u(Lim°
magnitudincm pervencrinc Picc2 arboris conos tum longiaidiae, tum ciaffitudine atquant, & ^ va-
^ularum vercicdHtf filamenta capillacca eodemcnm gmnic colore dependflK, qno ab avium
vermium iajurns taxx efTe po(fim. Vaginis cum exaraerint dcnudatis grana apparent Pifi mag>
nimdine, omnino nuda, nulloq, follictno inclufa, btvia, (iibrocunda, & qwe mediaftino fuliginofo
undit}, hxrent; proptcr comprcilioncm .ingulofa, frequenna, qux fxpe iu uno racemo apud In-
dos 700 (apud quos (jepe ex uno grano ;oo modta colhguntuTy) coacerrata, ac an^Uime junda^,
aciaoAatt awdecem, rariCis duodecmi ordines, in longitiidmemieditluwicdiBefta: quk jraiioniB'
ooloris varianc, modo caodida, imerdum lutea, naodo purparea« nniyonfiiam fnfo ifuc ntbcai
^inedulli umencandidi, flcflporecaeteris fi umenuceis dulcitMi ac (iiamri
Litcrdum p.iniculx, Camerano nionente, etiain gr.ina adnatcuiitur, ubinohdiim plenc («t(ec$E>
plicavit, potifiimum circa imam partcm, qtu tunicis veftimr, quaii fcecunditas nuditatc cvajlefcens'
pereat, cadcmq, a cempellatum in|unis opcnmcncb inccgra cMldeivetur.
• ^J pamcKiar fioriferat mfKomdar d ftmmftm fimtti$ rtnmmg^ tmiditfnulMN fnffuimtfi
fid & LadnTjmit JaSimtmmmH* •
<feU veri fmumUiet tmnmimlgatrmimm inu:iU< fnt. &§if^9mdmfi» Mb ilmitf-4 t/m'-
\ Oooo<l tatitmid
Digitized by Google
12 50 HistorIa Plantarum.
, mmtmimttout comfaratj:, Baubino mn «jjtntm : yerifimtU emm efi apices ftambl ^«rmtim mt^mimi
vicem fr^efim*, & femen fxcumiMm nddtrt, nt in Tarte Gentrali itamnir.
Fnijfra GersrJm nofira.', TabyifMKmmmm feoitm, jiro tn-oHtrmm cdtrs fttks maltiflicat, emm tx
ttJem femine pler^q^ varraaies hahert pal/int.
Tritmtntum lioc InAixOccidentalu mdtgenam ejje (in cujuf omnthiis fere regionibm rtpcntur) inJc^ im
jifrtcam, yifiam, & Eurofam lUUtam, MattbiolA confentimui ; ^uic^iiid contraJicenJi puJio refugnm»
JUvirfmienm auterei: Milinm aMem InJieum Plmii, quoJ Ncronif frmc^m im babsm fim tmvtSimt
MtUenm ftu Sorgum ejf* mmmie Jnhitamm.
Ten^iit 13 Seritur M.imo, in jingubs (crohc;i, inter fc pa(Ium unum iliftantcs, (juaternis qninif\'e granis
LocHu conjetStis. N.ilcirin pauas dicbus, Cc qu-xrto in India menli; demeciti.r. Apuil Germanos lcri in
agris oblcrvavimus ; ubi tcrramprob- ftcrcoratam, pingncm & finniiJ.am cxpctir. Frigoris & pnii-
narum impanens eft. Tempus (crendi pro rcgionis qialiucc Sc tcmperamsiico varut : altbi (eriu^
«Hbi citii» lercndum. Alibi ctiam breviori tcmporis fpatio femcn perhcit & ad maturitatcni per.
dudc, alibi longius rcquirit. Eft genus trimeftrc ; eft quod duobus tancum mjnftbu:, 5i lciitur 5c
mecitur. Quuietiam aliud e(l quod 40 untum diebus a latiooe inatureici: ; ii Aucorii>u» fides.
Quod in alnoidiiiwai excrafo^ piiim'lpieM productf» vel Jo& fiKciHtad, vel odt ttmpeiidi
4cbetur. ■ i' *-
fi&tf (9 Qjridnam hoc fhiineatiim ia MMidiii^ poffic nonaam utis confbt (\tvcmc}. Banhinus ) qnia aa'
TjjSu; cem dnlcedinem & lentoreraquendam granapnefe (enin^ hauddubie idemctimTrKJco kijcbic
tcmperamcntum, ac proinde eaflem ctiam faailtates obtineat nccede eft. Grana it.tq, tci imtur m
canadi(iinj,'.m f.innam, qux in panifici.t ftihindc cogitur. Panii t.rmen illc kiv..:ivi^ tjiiidj.iin &c
obltnientiinaturzhabcc Hinc ei^, quod in Alia 8c TurciaiUius nullum in ubo uliun ctfcj niii
cam aimonz premic inopia^ dicQDb nnisex eopantitt (aucors DodomEo) mediocntcr quidera
candtdaseft, ab(q,fiirftinbas OOBciniinH» ied doius ac ficcas, vdtn bilboaas, nibitq, Icntorislu.
.bens; concoftu eas ob caufis difficilis, corporiq, nullum aut omninoexignum aluncncumpr.Tbcns^
Cardd delccndcns ac alvum conftringcns, vekiti cx Milio aut Panico fadui.
Fcanalcus llernajidez irumcncum hoc vakid cclebrat: . Tempcracum cft (inquicj auc ad caJt-
Jiacem humidicattoi, pauliiper dedi*^ lubftantia mediocii ceacoftn &alc, prxcipuc his
\ co viau ud con(ueverc, non craffii, auCj vdutt quidam opinaiicar, obftruenti & vilcoLi, qnod vcl
1 Indis ipfis, qui cx co pane in pUcentiitas fbmiato vivunt, nec tamcn obftrucli, aut decoloi cs con-
ipiduntur, pcriclitaii licct: iildem affiini.intibus, tinllimin ventciculogr.^viLicein lentircpr^ll^yu-
las, imo poft paucas lK>ra& rurfus ac li nibii uigcflilicnt elunre> & magaa aviditats, ii atttra)^
rcpetere nutrimentum, ncc vel de nomtne Iblo ad adrentiHi itfqiie HB^panunnu lirhiitfriiMwliw^
quin qu6d nullus eft apud Mexicanos cdebrior xgritudintim acutaram & commodior viftus^ qui
ctiam Ptilans praifcrtur, quod mille experimencis oomprobatom oonfirmatuniq, ell : Cclciitcr
utiquc ( aiunt) ccxSiim ilclccndcro, coipoi.i qu.uitum lat d\ nurri:Cj nuUura intcnc gr.ivicuis
ienlumj moliirc veatrcm &pei^us4 calorem lubtiicm demulcere^ (przlertim ii pulvis e|us ex aqua
penniicatur brumali temporc gelare) urinam evocar^ vii(a omncs extei]gere. ReKqna apudtpfom
vide, ut & vanos modos ilUus parandi tum fanis. tum moroo aliqoo afimis.
C Bauhinus, neicio a quo edodus, lcribit Inoos Cx nimiijm utantnr hoc frumcnto in dbis, ni-
midos &icabiolos reddi. Imo (mquit^ pueri GuinccnJuini, qui hoc frumemo (kwe panii loco
4Mtotur« videlioet granis c ipicis excuflis, iiique nonniiui toilis £c ^rxuftis, ii pauto irequentios
^aincnr, i fcabie wfe vindicMB nea peftttr, orim fingiiincm iiiai» qdidiun Sc qBafi adnfhim
Panis & Vini ex hoc fltunento conBdendi apud Indos modnm vide in Htftor. C. B. lib. i.
Sftft. 4. cap. j I .
Fannz ulus eft ad cataplalmata moilientu & tiippurantiaj nam fuo lencore meacus obftnieos
apoaeiaaabus fiyppurandts peridoaea cft FohontmaMD reoencaun jaonis la&iBManiliftcidatem
limaffmbiiiwim M91 iOmmmimCB. Ja&wa alwwiiijgiif ihavBirfc.
Quod mediam pfascedentis alticudmcm vtx actiMat, cujufqoe ^ice fmgiferx imM ad onlmo*
ninilatcra prodeunt, fcdpaniculis ciim defloruerinc lucoedunt ccten ei fimuiis, dxmiavalidotifa^
one lohus Tabcrnamontani fide & autoriute nitam^ nobis quidem duhium & fidpeAumeft.
Procukoii UvSxbmtaauJMi^Mvi diOI owafiilaanirTaafift. Philalopli. Kjt^a. p. 1065.
C A p. X.
MBiom, Grads Myx©-. iit Varroni plaoee i Graxo derivanim eft, nam illud pnus ««w.
po(l tiUi* diceb.uur (eu Miin communi cum Panico nomenclaturl Verum prohac»
Vodius Mxirtu» voccm apud Diofcondemj Galenum ajio^ue veteres pio Panioo duti.
taxac acapi. Pi obabiiior crgo quibujdam videcnr ^rfti opinio^ Milium diftom a.€Opia fioBiaain,
^''jSibim nSm di5ttifSii!1ir*ng™"W^ liibcenndii, Jnddia ab «Gis fiumeatis paaiinihifi
oiyui^uu Ly Google
LibiXXIL T>e Cjramimbus. 1251
t. Mibm J. B. Ger. Mlmmfcmmi Imt» C B. Mdimm tm^mt *HmH Park. jQH^iUet %Htj|
RmJu(s crcbri, fibrofx, vaHdx, albicantes. Plunhus cvlmif, craffiu(culis (clquicabitahbus, brcvi-
bus internodiis geniqiUcis furgit. fi>/<^ Arundinacca, una.i htiora, hirliua, prxfertiin qua parto
culmiim obvolvunc denia bnugine obfiu iiinc, & evidcncius ftriata, poftquam a culmo abrcewrijtt
Ixvia 8c glafli^ paulatim evadunt. In fummis ftii>ulis)ubaexpticatur ampla^ atro-purpurea, doai&n
reflj>:i, nd lon?.i tcnui.i(|, Oarnina incrmibus g^unis OOdipieheilla gcaittj lubnoolxvorc locld^
parv.i, colore fulvo aurcoveappcnl.i obtincns. "
Levcni IbKjt.imquc tcrram dciider.ic, ncc in fakilofb Iblum, fcd in arenofe quoqoe provenic^
modovel humidofolo, vcl nguo, nam iiccum crecofijmquc refomiidat. Aiue ver oonunodi foi
non poteft, quoniam teporibus maximc Iztatur. Uldma parte menfis Maitii obitimodifl&ni
terrx commitntur. Nec impenla gravi lationcm cultoris oncrat, quippc Scxtariis fcrc quatuor
(quinquc PalLAJio) lugcrum implcc Columellar. Si dcniuis feminetur noccbic Terao poft la-
tioncin mcnlc peihLiuir: eft autcm ad annonz cant.item & famcm remedium perrriaximum.
Contra ccmpcftatcs cium univerfas aerifque maligniratcs jcfilti^ &juiUo lempoicdeficcre potcft,
licct frugum cxccrai-um ftcrilitas invalcfcac. . ,
Habtunuis aliqiMii4o hu)"» tratietatein iemiiiB «iito^
Xiaimmf0^0»li
.■ • • • - . '
Hoc (luamvis ab omnSbw Botamds com pnroedente ad idem capot radDcaair» ejfilqnecauttuih
variccxs habc.xtur, cft tamcn revcra (pedes diftin^a: fiquidemnon t.inmmg|rai]Oram colore ab
co diffcrt, lcd ibcura & magnitudine, & florcndi temporc, & jub.l fcu paniculi : illo etenim
miilto elacius cff , ut quod .id bicubitalem .lUC tncubitalcm alcitudtncm afiurg.K, ailmo craffiorCj go
niculis pluribus inccrccpco, folin lacionbus longioribulq, mulc6> palbdius vuxntibus, coma ma- ^
gis inflcxa, albicantc.
Scnijs (ieniqipaniailam explicat, ncc ferein hortis noftris ante exhamJllliL .
llxc tp-icics ctlc vidcmr quam defcnbunt Joan. & Cafpar Bauhini.
). Mdtu^cmme tupe CE fmmK mgro f^adietiyt J. B. Ablimm mgnmt Qct. Park. S^Iaclt
C.B.
CauU eft akiorc, tenuiorc, non hirfuto fed glabro ; juba litiore; fmm» nigro oblon^re, medutU
(luam in priorc alMore, il]i6quo4ew)riu^ non winiii tamen awcnliii, ooMiPte flc gallinitmTien»
flis, cxpcdtum. . ^
Ih Arigovia Helvetiorum fre^enter (eritur Milium nignim« quod (blns eft nilgari Litioribus«- ■
caulc non adeo alto, juba^wia &minorc> lemine aUquannmi ina}onfiC loomdiareb & adpnlm
conficiendas altero longi nalbre. An a pratcedcnte diveriuffl ?
Miiium rcfriRCr.irc 5c ficcarc Vctercs & Rcccntiores conli::uiunt. M.ili fiicci cft, diSIcuItcr con- Vtrcs (3
COquitur> alvuin cohibcc, 6c Hatus generat. Attamen hoc multis gcntibui in cibis gratillimum fu- ^{•^.
tfl^ ic faodie qooqae effe, inter onjncs conftat. Mehonim frugum inopii in pamhcia olim co^
barar, uQtefbnturpalenus, Plinins,Dio(coridcsaliiqucc Vctcribusw AfaAiukiiQofj/utC.BMia-
hinus^ vidimus frcquenter panesez Afifio oonftci, qui flavent, quiq^ calid dsvond fna duloedine
placci!t, &: amultis, etiani non urgentc ncccffitacc, cxpetuntur. Cum \ crb panis c\ Milio obdu*
ruic pl.inc nigratus cft. Exfarina quoq, ejus Sc kiflc icah lagana 5c placcnus paranc; qu« nifi
mox cum codzfuennt cdancur, in mandbndo ff—^fnfOr 8e k^ratx fimc Pulrcm candidam ex
Miho olun faOam fuiils teftacur Pliniuk .Sarmatanimquoqi «qwhacmaidm^ pubealuntur, it
cnida bAim farina cqutho lade> Tel fangdne ^ crtiris venis, uxiAMttt. HKc nils edM» Gennanii
Kodic in ufii-cft, curn ladc co^:.!, bticyro addico, & faccharo pkninck a(pego: Hiijnfinodl edam
pulcesin Angham pridcrn incroductx Sc m uiiimrcceptx funt.
Cxccrum MiUi fannac olim uliis fuit in fbmentis aa torminat capitis qnt^, & nervorum doloreb
Foris impo£tum fuic in facculis s nam. ki CBWflafinatis ob friabilintem dimcilis ejus ufus eft.
plttra de ejiis facnhatibus flCntdius deliderat, C Bauhid cheacram Bocan. & J. B. hilkdlun - '
adeac- '
Si mcmbrana ccrcbri fucric vulnerata, cgrcgic ipfam conghicin.ic i inquic Archigcncs j Calainin-
.chx iiiccus infufus, & farina Milii anda inipcrl^i.
Adiudoremprovocanduro, KcDecoft. Mdii cum paiTuhs Scficubus. Nobile (iidorificum &dia>
recicum vocat OdioHeurnius. Vel K^Decodt Milii ad aepamiam oodi |uij. Vinialbi &dube
calidi&aqpnianti .Vo6aaic^iiq^SbAmbio& Ct^
4. JififiiMisSafcaweCBb AiMmt»igHmtmrimem»exC*fr» B?
C.B.
Granum eft pacvumj rotnndum, Milio nc notnioe, iA tc fbrml non .aUmiile, ied goftu
. dulcius.
Hoc m Guinea, in regno Sabo AIilU vocicant, & hoc fmmcnto incolx prxcipni vefcunnir,
cx Ikk pancm conficicnces : granum probe maceratum lapidiplano feu lateri iinp>wunr, li.iciiua
aliolapide mambus fuisailidueterunt, non iccus ac pidorcs coloramenu lua cumminuci-e iulcnt,
comminucum aqul fitbigunc, & exeo nxtmda bba auc ^obos oonfidont, quos hnceis aiiilvc icrucis,
paniiifteiavoluK» ooquonc, quanoun ipfit liiflScerc videtui. Panislucipff^ goftds noo eft. £x
t Ooooo i eodem
125^ HlSTORtA PLANTARail.
eodcm grano potum effidimt ooqneadoanc alimr mStBaio, ffdti cnriffimuiii 8c fiUbeiRnMinu
AdJit.0dCli^tmr.feJt.
Milium ftmm argenteam cx CayroJ.B. fic delcnbtt, Vulgari Milio magmnidine cedic, magif-
quc roninJum in acutum umbiliaim terminatur : tcnui, argeiueoj valdcq, lucido cortice & k Me-
duUa levi attaAu feparabili. MeduUa Mibi vulgaris, alba, mlipuia ferc^ demiks irudidis. Roma
imtoacpeptMtt attulkCherlann, iwiiMiicMmtCTCaim.
C A F. XL
w Leebryma Jiin J. B. Ucbry$m JM Qtt. Ptek litioCptnmm
Cll ^hii'J irwriyi m MfrhiniiHit
c
J.B.
^Ulmi doittta eft cutitum imum aut alterutn altis, gcniculatis: felia autem habct Tunid
ltrumcnii« cubito Inbiiidc longiora, iindai duas faia» qcSam imnora funt iila qux in nnds
liafcuntur^ ex quorum ahs pctioli ietnicaiitj quibus tranfadiguntur fingulis grana utpluri-
mum fingula, rariusbtna. Ixvoris politiffinii^ nitida, ante niaturiutem flavdccntia, matura ex ni-
Hao mbclcencia, auntie hpidea, Gioer'iaqBaKb, Mperiove paitetatbinata, in^ciiieiBaaiiiiii^
jliai-um fpica mueica.
XmK In iiortis colitur. Parlanfbnus in Creta infula, Rhodo, Syna a]iifi|, OrieiltaKlj» ngnnjfaOsfponte
provenii«ait. In Angtia flc fiipdionbus lemen «gr^ miturat.
Semine matuio & aqua ftrmui intindo globulas parant quaxis funiculo trajeclis utuntur ad
numcrandis preces.
Vh^ £ft etunuum, iiexpertushaecitnbatLobdius, ad calodi^
8e «teooAD pcKfioium TnlgfMiiii. «.
Oc genus Italis Seree veI<S«0v« dicitur QuiAoreCBaohiJiq^ 4 proceritatej qua.inter flias
cognaias finges, AffiKuin Ja. 6c taaan, liAbiAiB Jfrfyw», Moiica di>
H
. citur.
Culmi crafCtic 8c alcitudine, granorumque magnitudine inter &uraenta paniculata eminet. Dc-
fcnptio Miln Indici Plinuni not.is ejus char.icicrifh^.u t.;onnncr. Milmm (huiun) im$ra bos Je-
cim atmes txlndia m haitsm mvtSum ijt^ n^nm Miertt amphm graitOf jinmdmacemm etJmt : aJ».
iifiit itdfidit tbitBd0tf^^Bf$f ^ii^pMadbfaa likait ^iMKitf aMHMMi fiifim 'firtJffiMKit
Toca danta Arundmem um formi, quam procentate refert, itil ut agri in qmbos ad matori-
tatem ufque adolevit pnxail dtftaonbas Amndinflca cfle videaniur. Manh. Hoc radidbus fibrafii
tnulti*. ac v.ilidis nitittu* : cnlmls eft quatuor, quinque, aut duribus ex uno grano aAiirgencibuSj
octo, litxom, nonnuiiquam trededmpedcsaltis, digirum craffis, fufasj utplunmum novem geni-
culbtubcroli& intercwcis^ picdolU caaididajrubdula, Sambuci roodo, fardis, & maturcfcente (e-
mine rubenobus, fqlBt AnindinBoeii d finplv geniculis cubito longioribus, tres, quatuorve dig.
latis, (upenorib«fi mocronatis, per amUtum nunutiffimis led acubs doiiibos armatis, ica ut li de-
orfum mulceancor, teneros etiam digkos vulnerent In (iunmieate juba ereAa dodrante plerunq,
longior, latiradine quatuor auc quinque unciarum, plui imis pmicutis confl.ms ; qujc Junio Juliove
menle c graminea va«na emei^ens flores luteos, exiguos, oWongos & penduios pfofert, quibus
deAientibus fpicx rubeTcere indpiunc Succedunt grana numero^^ Milu aupCannabis leminedu-
pln mapra, oWngx rotundicatii. ooloie.aqilwinium fiifanibii^ Teliatufonigricamia, rarius ftib-
albicantu & lutca, dupUd tnincB imoloet,qdlioieiaiftpeMi, qQalici«fi filamenta, exquibi»
lcopas conann.ant, rcmanent At increfcentibus cauUbus & fpids turgenciljus, radix cx infenori- ,
bus geoicolis undiq, quafi fiilcra demittit, qua: in tcrram figuncur fibralq, agunc, quo culaios lulXW
neanc, utfadliosvento refiftant. • • *.
Solum .imac pingue &: humiduao* unde i nonnnlltsinqulDaodilobadagrorum lincunani caffa-
g.ind.im (eritur. Ex Lidia primum «ddoAiini «ft ito Htlpaniini, ittliani, alialque calidiores regio-
nes. Nosin FOioJdii ItalircopiosiiannnohleiTavinHH. EKsdism fimencMNttcft. Annuitno
"^ Semen Panioo (aporc & teraperamento (Tmiic e(l. Italix infima plebs & Patavini ruftid ex gn^
nnin &rinam molittf^ne» oonfidunt, qui fnabiles (imt, & parum atiaMnrifidNniniftnnt, mgft*
dnne «oneoAioniis tc «mun conftringemes : ex &rina cum la^e pukm eodidnnt fieqneiiridi. Ac
.tn Hetiiim-gaMnMMW»*^"*»^''"^^"^^ adjieniiHBmalimemum. Suum&:
boum
uiLjUi^ua by Google
Lib. XXII. l)e Herbis grdfiiimfoltis CHlmiferis. 1^5;
boum & eqtiorutn [ubuto ctum fcrvir. Si bovcs^ aucore Cdalpinoi, herbMn virenisin dqMlcuKitr, '
tntMfnefiaint & pereuru> ii culinos exiiccatos proHdunc. ...
Ex culmorum mediills medicamentum ad (Vrumas prjeftamiffimiun fit: ai|Oi oaafidentU inodum f';r«h
Tide npiKl.A/<«i;&. ?. Jl. & CA Idcm Mttthioiut flores ad fluorem raoliebrem 8c d^(emnum
commeiidat. Vjdeiocum. ^ ^ -
Ex liimmis Sorgh» vincuiii rigiiiioribus areucii. Icop.is Itali Oonfidunt, veftibusSi capiti deter^en- "
db,quibus in variis Gallis & luli«, nunc fic Gernunij:, ioas unmtur C. B, Uujuihiodi icopas Vo-
neoB Te&aies oUervairinnBcibninlealit peregrinaremur.
a. Mdmm ttrundinactim ftmmt fUmo & d\n C B. ^er^i/ album, Mtltum InJKum. Dar*
C.A
• HoCT»&«rfibro£a$&durashabeet terram i uimmo pecentcs, eique infixas, quo plantz moles
firmius contra vcntomm impecuni firmecur : qu.ire qiiiinicnisdiehi.. jir-giilai radicss c g:'niculispio-
fcrt, c teiT.r proximionbus incipicndoRijidatiin luriiim .ni qn.iitum tciidcn.s : luimn .\lar/.;o vcl po-
tius Caniur baccli.trm.r Im ilibus, ( qui lcx vcl g.to cubitonim ) n]cduil,i .libi, dulcij Ai umiinuin
Sacchanferarum modo, hrdis: quoruni liimmitati tanuula (pcciola,Milio prxdido major, .dba, fa-
mipedalis longimdinis iniidec: ex qua poft florcs deUpfosc hlamenm capillaccis cxiguis & ngidis
£an.t dcpcndcnt, folliculo albo inclu(.\, candididima, Lends modo comprcfla, ( Orobi magnitu-
nc in Arabia ) fractu dunlGma, nigio pundo, quo Ipicx vcl pctiolo, c quo .Tgre divcUuntur,
hsrent.
In Arabia arca urbem Arum, cum Babyioiii.am vctercm fluminc pctcrct, utrinq, ad fluminis n-
pas agros coniitOI Raaivdfius obfertravit ; & quidem iblo arenofb, tenui Sc latis profundo, quod
oanbri mcnfe jam mamrum Sc partim coUeaum erac £c JkUoniusin Ciliida& Epiro^ttbi loftid •
map.nos fucctis i-cfertos Corcyram in forum dcvehunt, notavit.
ti.rc pLuuj [Kr.i 'Vriibum cenlctur; qii.r licc.i cll:, paruni nutrit, & ventrcm ftiingit. Granat^
candidillima hrinam panihciis aptam proniunr, ex qua, uc Rauwoihus liabet, panem benc iapidum
«inericeum conficiunt, placcntarum form.i, circa digitatqnatnor tnutfverlbs latos, (ex lonRos, & duoi '
craikis : & ut ficllonius, molas habenc domi« quibus gtana conterunt, & ex farini maflam i-.wim
pinfunt, quam tenuitcr admoduni complanatam radiis SolarUHU coquunt : auc vctcri Rom.iiioi urti
milituni nwirc, qui ccgul.T: ab igne cdcMiar, &: l.ipidibus utiinquc luftcnutar, m.iflam pill.un coni-
planaum imnoncntct coqudnnc : ^eadem rationc ruitici paneiu coquunt; at urbani in diiuna
Inools ex culmis« «oqaoexCuuusSacdurmis modo^ mafticans, fuocuni fiiavem 8c ^iloem eli>
dunc, qui ia fais nuflps in fi^efiaR parte. in Saochariois autem in inferiore continetur. Corcyi-x
inlulie inoobc hoc oonimbasaluttt; inGiudaobli|Bnonim cenivrttat ierunt^ cu)us calamos poUican
u
c A p. xiir.
De Avena, feu Bromo*
r ab habeo eft habena, iic ab «ow Cinquic Voffius) videmr efle Avtn», Hvc ab occupandi
avidttate, quod Agrztius fcripfit: nvc potHk qwod aveanc lllnd edere pecudes ac equi.
^ Avcn.i p.iniculi fparsi, lcminc .m^uflo oblongo.nuniQ nudD^ nunc gloiwt oaffiora
II, inlocuftis bhdis, ii rcliquisfrumentaccisdilhnguirur. ' .
Jt !• AvomM» J.]}. vi^mu fi» aikt CB» vc/m Ldx Ger.' Parlc. $B^itt 4BmI^
C.B. ' . . #
XMJmkfs copiofts nititur ; ex quibus culmi aiiquot ex graminels va^is prorumpcntcs ailtu gimc,
«Bniculis diftiiiAi>actridods.nO{Miore» Cquatuor aucqumq, amculis in codem culmo : J foim i n-
odaot Tjsx. In cicumine panicula feexplicat ceu juba AxundiixiSjex qua fbllKuh velun pafvx io»
cuftsbipedcs, longis ac temubiis pediculis dependcnt, fiore candicante, in quibus femm Hordeo
longius, tcnuiulque, acutum & liibalbicans concinetur, quod gsmir.um (altero t.iincn fcmpcrgran-
diore) 'sc liiperiori paitcexiguis capiilii hirlutum eft, glumis crailis acduns involucuin, 6c mclu-
fiim: at in maturiute mcmbrarudchifcentcs maximc nudum fcmcnoflendunt: niOdullieft OMllli»
candida & diild. Anfbs habeoc grana lacerales» incerdum tamen iis carenc
Qiix fata nafijcnr ( mquit C Bauhinas) culmo eft craflfore 8c prooeriore : quz fponte .teom fti*
puLi oc fpici jc)unl flcrihs efl.
in ommbus regiOnibus uni calidis qoim higidis lci itur : apud Germanos ctiam Angbs j I«iiv(y
«ommuniter initio Martii» aut ecian FcbruarioeMantft Virgiliui Averae i^jetem campom nivo t^v^
8c emadare adnotavic
Urjr C|H» Lko «mtfmm fig/it, mit Av€w4.
A. %, AmMmgnyAC'B.1SfMli'0tX$t
Hxc ipfa ( inquit C Bauhinus) alba alpeftnfylveflriorefl, ftipula quinetlam crafliorB flc fblio
nigriorc : granum huic flrigoiius, longnis & pilofinscft quim pnCOedeati, ghimi pikni tt Oigri
tectun^ c cu)Ui dorlo anfta mtoita luicicur.
Ooooo i Faildnlmna
1X54* HlSTOKlA .FLANTARtllft
PArkinfonus & Gerardus vcl hujus noii mcnitneref vcl cum prsoedente tmlcent; a qua J. euairi
Bauhiiuseamieociedi\rcr£un noafuac. JUi Aiq^lu mulio ireqaencius & GopMfiu»
Aven^Mu
A. 3. Jivenamda J. B. CB. Gcr. Park. J^atUtl ^OXfi, & MCwiiAia, uii cmoK [tn^
Hajat lenwii domm ooidoem don habet ut Avenx ▼ulgaris, fed plures glunias tunicilre cemieii
palcaceas; ponp ■utem gnoum ^&m habicias eft Sc ex albo ralvdbenb qaodaamKNib fimila
Avenx.
Qiod J. Bauhinus Avena; nudx granum nuous pertintdier glumii \mm ei&mtt noUi aoii
probatur, quin podus Gontrarium videair.
In extreoia Coraubia prope Bokdiun prooKiatorinmcopaift firitor uhi ma niiaari pndoTren*
ditur quira TriCkom ipmm.
A. 4- ty£frtUps (juibufJam ar;j?ii Jjve Jven.j fi.ofa J. B. Fe^ttca Ktrkultt lamigmi
firvefctmikm C. fir £giitft kroBKukt Ger. oniau «/%. knmndtt Bei^anm PtfJ&
ifunt Avenarfuliis jtiuilA, ffUavtvb fiquxali.i ejus gcncris Cerealium, admoduin fpedoia
pedalis^ rarius tamcn, ^\v.m\s ftipau : hx quippc alia^ bin.r, .ili .3 ccrnar, longts & trium undanm
{wdiculisluerent perquam elcgantes^ glumu utrinq, rtiunica; ublongis^ lucentibusjbriatis, pailide jar*
tim virentibus, paTtirn virefcentibus, latioribus qu^m in vulgari Avena, cui (imilia grana, mtus
communiter, ranus iTngulana, fulvo ac pen^ runb colore pra:dita, pdis rtavcfccnubus, ac pulchre BylG
inftar lucentibus, obfcpra, qux ferd Avenae granis lon^ora (unt: lecus qiias arilta: cxcunt gemelbej
kmgx^ duaruni auc rnuin ui;curum, atquc mcur\'i, uri trur.i Locuftarum lylvclVnum, ngiaiufctiJA
Spica Avenx IjDicam pulchi^ xmulatur : nam ad ejusnxtdum, cx granorum, ua coajioere eft, pmv
dere^ pecUcillonjmc), lubtilitate \A penoak atq6e a«iind« hmencghimc; ut nee pcndnlasnec laF-
rcAas quis fimpliciter dicere quea&
Inter fegetcs nimis frequens eft ; ncc agri qui ea fcmcl infijdi funt fadlc iiacp^fte iiberaiitur:
etcnim ante medcm m.irarcfccns, lcmen in cei r.uri cHiuutit, r\'^r-u\ hyonwmimMn wf^"^ fvr
• pcr mtcgnunannumii latiointcrmittatur, cum lc^ctedcnuo lugyclcit.
Vhn^ ^ Aycna inqualitaribus primis temper.itaeft; deiiccat, mediocnterdigerit, & adfirif^ iMmi3^
Vfiti in nlu frequentifltmo eft apud nos tum in cibo, tum in mcdidna. Scritur quidem pro eqjorum
pabulo, quin & anfcrcs ea fagfnantur, & gallmaj aluntur: Ex ca taraen non Iblum pvo mlhcts, icd
etiam pro magnacibus tarina optuiur & v.iri.r pulccs & (brbttiones fconikiuncur : Ex e)us fannai
(jjpnisdcoorticatis) intcrdum lota cum lale & paiiuUs aqux inco(^,(ed fTcquentiinme una cum car>
nian^ jnfcula & (brbiciones paramus : nec alia fcr6 jufcuuiapad nos in Anglia in u(ii (um quom av»>
C)un apudnobilcs quim plebcios, qux (anc tam .rgrotis qu.im Gms (akiberrima funt, hciK- con-
00qnnntur,8coptimumalimcntuni corpori fubminiltrant. In amion v cancatc tenuioris conditionis
)io:ninc5 lulcc luldihs prxcipuc vidtit.int: f<. t.an;c-ii ineliore valctatliiic fruuntur, quim qui delics^
dl^nus variaquc artc contc<5hs cibis ucuntur : bcnc numunc, Hondumque lans oolorem iniandbus e^
lichmt Oribaib quoquc Avena maxim^ omnium leguminum ad conooqoendiim aooommodam
eft, & cjus oprima ibrbicio. Rcdc crgo Plinius ( inquit O Bauhinus) Gcmiailis pojprios A*
vcnam (crcre (cnbit, quibas frumcnti infbr iic, cuius ctiam pultc vivunt.
Solent & Saxoncs t.innam Avcn.v craffiorcm, quam ipli Grote vocinc omnibv^ ferc obloniis una
cum Mc alpergcre & lic (imul coquerc. Nos quoquc in Aosba Avcnx grana dcglubiu mc^Ara
tfMtt# vocaraus, ii(que utimur ad farcimina & bonuos cniore oiftemos parandos.
In momofis Scptcnrrionalibus Angli.v, inquc Cambria, ex Avena dccorticata Sc molica p.3nc; &
placcntas vani gencns conficiuiit, ncc .ilio pane ucuntur rulhci, Sc tamenopdma valetudiue fruun-
rur, & m.ixim(i funt longxvi. Ec f.inc mintm&daiiiam.e^qaiapaa6shi lilobemmiii^^
non aiructis ob amarorem minus grati.
Cerevi(iam quoque ex Avena noo lecusiniimex aliis frugibu Angli non minus qu^Uthaam
.ConfictTint : qux hordcicca: borutatc non multum oedit, aliquo etiani refueciu ei prxfercur.
Walli ex Amylo Avenx m aqua ad gelarinae crafiicicm dccoiio ferculun\ paranc LLummery co-
rum lingua did.mi, quodmagno, non m Wallta tantum, icd pcr tolam Angliam in prctio clt. Gc-
laiinam Banc Amyieam Avenaceara ieu Flmmmtry, caiidam in taleolas ditle<ttam cum ladC| vel
cura eererifit Mt vino albo (accharo ednloorjeo mixcam comcdunt.
Crcmor Avcn.r non mintjs utilis eft xgrotantibt» quam l*iilanx ex hordeo. Mcdici noftratcs in
morbis acutis non alits fcre fbrbicionibus xgrotos aknt quam Avcnatis. Farina Avcnx extrinlccus
ad cataplalmata iion minijsutilis cll quam Hordei, deficcat £>: <'.igc: ic n;cdiocriter, ac lincmor(u.
Avemlj dumcohca nos aitiigit, ccu mcdidmcnto potiliimum utmiur, qiuc coulpcrla ^ugiiitsall'
qnecSelis arnimanis tofreCBr in (art.\gine, tofta verb iaxea tenmoristBhe indita abdomim d^rotan-,
tis .^pphcirur, pleitinque niii coion & intefiinDip reAamcxcMaaeniis iinc refetta, ingens lev»-
mcn ab illius uiu percipi (blet. S. Pauti, ■
Qui cdculo rcnum l.ibo: .mt liscommendainlum b.^Ineum c \ po!:nta trita, Lupulo &:Avcnx ftr.v
minc^ quod mfigmter riitigat dolorc^s nephrtricos, calculum cc urmam ita pcUens lumbis, (tranune
calenee 8c ptobi percoao arcumdato, tn vamio ooniidentcs nuthiriaiu : fic Ixpicul^ linc dolore^al-
ailnm excemnn^ ^iod Euporifton lubemp^bct jurisfacio, quod jam per ;a & ampliwannas
compluiibu» caramenaatnsgns, tniikis aJiis rcmetffis incsflam adhibicis. Simm Tmdiu,
SECTIO
S E C T t 6 S E C U N D A
Vi Qdmifaris Oram minore fm De Gramaubus,
GRamen i Rradicndo feu progrftlicndo, ferpendove, quM Reniculatis viricuiis per tsrnun mi-
nficc rcpat, nomcfi hilKt ; vcl agignondi fipcundiLuc, liquiJcni crcbro a Ib nOiVtt
cLiccs (jxirgjtj idque non tam ut temm amtcno virore ornct, qaim uc perenni pro»
TCBlfi bobus & luniencis pabulum (uppedkec C.B. Verum non omne gramen vidcamferpit^ CcA
aniiiDm prrcipue, quod ob id Gramen fimpliciter _& «r' iSojtW dichim.
Grzcis 'Aypwf diatur quafi Agredis *ytSt^ ch quod in agrii ubiquc fponte, qiiovis
aut\o, fic folo coam non &tum, ncc cultum luxunct.
Gmniasi in duo gBnera (iividemus» Ipicaa nimirum & paniculata.
Rriiniuii Gema
Gramiua fficafj ccstincHS.
Il.rc 1 nmilitadinecumFnimentisaliilqucrebu&iBoanidf inpluraiubalGer^
No6 a Gramuubus caninis.<li^ pifcim ob Ipicam Tnaatm fimimn, pMiim iiuia Graroinis noroen
' i ipadieiido 1m npABdodidam lispixcipiw & maxinie pn^^
\
C A P. 1. •
De GfMUMC tamm.
A. I* Grmmn rtpms, Offidn^tntm forti, ^ica iriticeM idi^uMimts JJmslt }.B. ^ Grsmm «fc *
rmiim Gcr ? cavinum vulgatins Park? CfrAnun} ervriCe, feuGrammSMifilriMtCI^
Common £)O0^-gcaf^, 0? (Ctuicl^ jirafist, 02 «Coutt) graf«r.
J.B.
PRocerom eft gramen^ tnterdum tribus culMtis altius; Fabit k JoQg^ TasuUj pknifliqne atpens,
rarius gjlabris, fjuatuor vel quinquc in eodem culmo, d toddem jpnicnlis exeontm». SfU»
fummo culmo inlTdet duorum verluum, codcm cuni Triticcis firu, CcA omnibus niodii ftngo-
liofj cum anilis pcfbrovibus fubrubeos, icmine oblongo fulco. RaJtccs pro Graniiiium raaooe craf^
ItufcuLE, longe Lu^uB veptame^ onemis fBrmidbai «oon^ dndi 8c pnngciirihns ii^Qfc ddci
p»dits(imt.
In agris & hortis reptam (uo 8e impoftana luxurie odiofom, mole(hwi> 8c exdipami ditfcik Lem:
Hujus alijm fcu fpecicm, feu v,inct,uetn obferv.ivimus cum ariftis niulli6 Ipogiionbiii^drea Smlt yiruiM,
oppidulum in agro Eboraccnfij & .liibj m Septentnonalibus iVnglir.
Si C Bauhinus eandem nobiicum plant.im intcUigat, fpica minus kAc pidla & dclcript.» elt
Gnunen vihdctjnon untum vr <i«xM Oiicmb di^urai ied quodcunquc> diiCiIvit calGnios prx- nm.
iotimbiBi^: Ovcsfic boves cakulis vexati in hyeme Verno tempnre Qbmmnir k Grainine ro-
oen^ ex OUerr. 4^ X* 5/M> P^ }oo.
deAnatoauabepatis.
A* Grtumm emmmmmunmm Ger» emuummimtaumim fjpcatuM CB. C4iiiimm gamidmiim m».
ritpmimf^etmmi VlA. Grimi. nfmt mmimmi jficJ cxi^ud J.& ^a^tlif^ groC^,
C.E.
Ex raJ.nihu-i oblongii, tcnuibus, .^lbic.intibus, lignofis, lcvifllmc capiilacis vitictUt plures, repcntes,
rotuntii, Lrvcs, pedalcs, cubito etiam longiores, Trcqucntcr geiiiculati, unde ramuli plurcs fdiolk
arundinacciSf bievibus £c anKuItis cindi« prodeuntj quonun lupcfioiibus iptca tnuncialn» excinereo
n^ricans inuder. ' •
•■ In toto litorepropc MonJpelium Frcqucns invenit D.Mi?ml.
Ha.'C dclcriptio nunimc convcnic Gi.iniini nollro caninu niaritinio (jjic.i ti iricci, idcoquc alte- £«Mr«
riuj, 8c nobis inoblcrvacx planra: iic oportct : nihil tamcn hdcncer affinno. Nam Johnlbnus Gc*
fanU amaculator Gramen geniculacum caninum roarinum Lth. L c Gramen canuium mlricinium
IpicammleuS. C.B. ideoi efle ooniedatur Groinni nofiio caiii» iiianKim
Moanunijsprabaiic.
Ak ]. Gramm tMtmim Ua^U fa&atum mdrtmna alttrum Lob. Gr. can. mmriiMuim fpmfi'
litutd C B. ettti, mmrm. Jbtmim Ger. cm. mmu. tUt. imgim rndtctmtm Park.
.
Ex fingults l aiiicib.is oblongis CApillatis, priori fimilibus culmus unus & altcrtsnuis breviltjue intc*
foUa lemipalnuna allurgit, qui m Ipicam crailanij fbbaceam, velut iquaniolam & durani abit, &:
taporecniif priore oonveait CCBatihiiiiiiinThekBocaii.Gapk». duashabet IpedcsGramtnis ca-
niiii
L>iyiu.iuu Ly Google
IX5d H I S T O .R I A P- L A N T A R O M. .
■ nim codcin ntulo Grammu canini maritimi fficuti donacas, nimirum VIIF, &XL 0<9a?an) Ipedeni
( vx d: Ainius ) Johnlonus pro GrAnii ne non m canino maiicilno^ca Thdoea, habec ; cuius opHiio.
^ nem Botanicorum pentiorun» judicio rcliiiquimus.]
Hanc fpedem in iiuiidmi^.Morieiz wSaht pnpd Cokefttiam naper inmeiik nobflaiB «ftMy^fr
D,Ddu
4. CrMmen cmmm maritimtmt fpicA echmatii C. B. cantnmm WUOimm ^fmtm Sarlc
tdnnatian J. B. Ilougti carcb 4>ca |Do8!G^-srafjtf.
Longis, albicanribus fibris radicarur, culmts plufculis donatuin palniaribus aut paulo longiQtibiM
[dodrantilibus C B.] duris, mbentibus, crcbro nodorum intcrccptu diftinchs, quos foJia Srt tD>
tos obvolvunt, vix untiam ab iis recedenciaj hirds pcr mari^ncs pilis donata, alioqui glabra spcte
undalcs & longiores [interdum eam lonomdinem ndi^me attingunc] denlo glumarum pulchris
denciculis muricamnim ftipamcoatenxi, imm ecninnu mediroliioconrinemiiun pQfiUQm, oUoib
gum, ruffum.
In arcnofii circa Monfpelium copios^ proremL Vidimus etiam Florenoe in Ami fliminii
vea C. Bauhiniis in litoic Veneto & maritimis aica Anconam.
Seritis 8c poft Solftitinm zftinon fpicam prodndc.
A. 5. Cramcn cammm mariitmwn ffici tritucd mfirm, An Gr. ean. 8. ftu mtritwmm friah
Fibris plnrinm et irais feliorum agminnlis emifSt rsJknt»; obhquif etiam feitranfvcifis genicu.
latis Rcrminibus Graminis cinini in moduai (i:b cerra rcptans. Folia modice lata, ftruta, gLiuca
lateribus cocuncibus pcr vctuftaccm convoluta." Culmi (elquicubitalcs, bicubicales&alciorcsjtenuics'
tribus qiucuorve geniculis intcrcepti, & toadem foliis amidi, fpicam in (iiniaio ff^»m Tkitici mih
tid4imUem longinidme ctiampari, Terimimintiscompaftnm&^^
]n folfis palultnbos tnaridnus fregoentiffimDm eft.
* 6. Gramen birfutttwrttent ffica /impliei moUi ). B. ^tttlttJtai^miA UCB!^,tB^ A iiXUllt
m^B^ Jtt.Qr,mimmmvkie0l€CBi » «i»
Tmportona limirieseftr«finnii albentnnn, nitidanun, genicnlatarum, (apore (iibduki, quibus in
. inimenftini ic prop.if;.it. Felia long.i, hirfutj, mollin, vagina longifGma culmum nodofum, tenuem,
cubicalcm obvoivunc : panicula moUis, concrachor, palmuinarcitcr longa, cx viridi purpurafccns.
• Abundat in vincis Montbclgardi florcns Junio & fulia Nos habanus in arvis pra»pae Gntni-
nkcanini fpedem Grainini Janato DalechuDpii adoo fimils ncfroeofalla^ quod huic idem dle
fii^icamnr.
* 7. Gramcn carutrtum longtm raJtcatitm latiorc fnnicuJa majia Lob. Adv. part. alt. , ' "
Nobis nondum innotuit. Abi Botanid qux dc co htbent i Lobelio mutuandir. Vide fi^aoet ht-
fioram cjus apud iplum: ut &
* 8. Graminis cannrii latiore famcuU minortt eiuQem eodem in loco.
Qiod C Bauhinus Grmi$.eMiimmiii^ittrmUemimtnmm vocac, ud pcaecedens Grtm, em, lei^,
rtidie.mnfm. ■ ^ '
GMincn caninum f.ipinum pinicuhtum dulce c. R Idemvidetnr Gramiid noftiD MiUaeeoai'
quatico iiuvis iaporis. Color albus paniculx non rcfpondet.
9. Gramen cminmB fi^mm Ixh. G». emmmtt fifiimm mmm C.JL rmiiimm fi^mm «rcMe/i
P-irk.
Nobis oondum obfcrvacum eil. Qua: dc co habenc^ ii placet apud Lobeliam & C Bauhi-
nnm yiie. . *
J ^^S^Ift^ftf^ ^^99Ut999^ ^^^^^^ffH^t ^^^H^f^^^^fift^^^^^ ^^^^^^ ^B^^nB^W^ ^^^e ^^k^
• Xhalii cft, apadqoem defcriptio ejus rcquirenda, vel apud CR in Theatio. •
fi^' Graminis r.niiccs pr.i.cipua: Oflicinb in uiu funt, rarius foli.a, ranfltm^ femcn. Rcfligerant & fic-
cant maderacoii apcriunc (paicium cmm tenuium func) & iiibaftruigunc. IIuic cgrcgic condu-
'cant in obftruAioiubus vHccmm, i<^ero, calculit lennm 8c vdic2,6cc. pamm quud linc ctJcfaclione
ag.int hoc opUs (tium, quod profe&o rariffimum eft, nam dioredca & Ixhontripdca medicamcnta
plcraquc calida funt, partim quod ob adfbidionem fuam tonum reddanc pattibm. C. Htfin. Ad
iumbricos intanti n) iKcandos8C expcilcndos commcnd.Tincur : nccnon .id expuitionem fanguinis.
Non miniis tacuuK comrafebrcs malignas vi iai exiiccatorii, uc 6i concra iiuxus alvinos, pra:ler>
dm puerorum. In hoi Hncs utimur fcrc aqui cx teta pJana deftiUadi, (inquic CHofinannm).
nonquidcmnoftratis, icdf.^fcutubcroli.
Extrin((sc5sin dowiire capios lcnicndo, in oaUonim infiammaoonibus ac dcfluxionibus compe-
/ccndi^ in naiibw punikiids, in odontalgie* in tuuoiifam pod
Adhibetnr
Diyiiized by Google
Lib. XXII. T>€ gramimhis, i ^ 5^
Aidhibetur auccm vel aqua {lillatitia cx tadkibQS MaJo vel Sepcembii ooUeAis diLgenter mundads
& concins NB. dkiai TddcGoftum «aran mviao: v«l InfiiiGun ih mufto. ILdiqiiai ad afiini
przparandimodosTUteaindC.BaiitiimimiaTlieat.Bot.
Radices Graminis ad obftru(^ones hepatiSj lieiiis, nuxinie fi fcbrcsex iis fcaturiunt, iteni aJ caj-
cuk» renum pcilcndos valcnt, & ubi cft inlienis dyicralia viiccrum c^lidaj cun) eorundem obflru-
Akmet vix exaptatius medicamen quam radices Graminis ars noftra nobis itnpedkaty atq, ut Hofl
numnos abfimt fiM cak&^one opus innm perfidunt, quod profedo randmuiii & iimul
com adftnaknie tnmmi addtmt paitilns, Simm Pmdm: Ex excerptis D. Hntfi.
Aqua radicum Graminis flillatitia commodiffima omnii.m cfl aquarum qu.i pulveres contra ium-
brioos verminantibospiieris diluimus, pra^ertim ii una vei alcera guua ip. Vicnoli cum canollo ly-
wigi touBC ckA inMlflHii»
QrmiMM ffisdm Tritice» ^ Ct Baubiai TietfriJ^aMiuk
y. <5r«iw» UtifdiimffkiTfititii mifHti C & Ittlb Jm Qnmm tmkm fHmm aa>
Jhrmf
CaW ell {cfquicubitali, uno altcrove genicnlo diffillAn: /Ulnr fiiiliiniiHiiiii^ p0dalfcai{ Jfiti
Triticed palmarijiau> gltunis ariftis caraitibus.
Baniez ad agRnam maisiBeB: 9UrinbaqgBf«& ^kl coBattkimgi&mt, nuffs fylA,9c tkd'
«uiis ariftatis.
NM bsc Jtfaiftiont i^mimm mvmfmiSimim mifim umim ttpimi vul^tri ^ki Tritietig
fnm$ m hm ii^itifMt
%.€mmlMf^J^%mmii0miiiC.K9oile.
C, Et, ' • - '■• • '■
Hoci priorerpidpodfltmjtmdiflati fpg in ^ica$ dM&^ jfe jwgufcw dwuMk ^ Haefibi
invioem in culmo .ikL-m anm (uUofBHMrj iai^iMpit iMicili hcrtiiiiih aittf ttnnMnr»
In ItaUa «d agrorum margines.
i, Grsmm mie^dmm ^TiiM mfiRi A fhtSk,
C.B.
Hoc folus efb anguflioribus, {efquipalnuribos, rigidts, acominaris & .ilbicantibus .- culmolamii fff»'
tundo, ftriato, lelquicubttali : ^ids palmaribus, compa^iSi utnculis nig^iis Sc acununaas. - •
Ba&s ad icpeb loGiiaddianhis eimpocim Blafi^
4. Gnmim angujtifolitim ffiesTriMmmiiifim&. C.K ViA.
C. B.
Radtctbus oUongis^ geniadaQSj nodoiis, cjtndMtU (erpic: admii eft &iquicubitalibus, cotundis^^^&ir
liincei^.oblongp^ diins«in.aGaniBa USiiifiimi .^itivubi^
carcntdjus- . '
Aienafii dtcaBafibra, ueatl CHMn ptora^
C ap. IL
. 0» Gimiite tm ffia ftiuk .
Riza Germanis dida Zex ipecies eft.
' I. GrMMMi)^MMiM9avC& J.&Ga.einac.Fari(.
B
C.B.
Kaiicthm 8c culmis eft frumentaccis, foliis angufiis, /fif» palmaribus, miilc]f)lidbus, utricuLi ari-
Ais brcvibus armatis, iioiculis ut in Tricico lutoolis. Toca planta ad viri alatudmeiji aiiuigitj & .
apud nos locis aixlivibus ad Rhem riparo & ad monds Crentzaoen& a(oennun provetiir.
la fatorum mai^inihiwdrca Saleaovam MoD(pclio aoo loogfe inveait f. ALigml, LmA
a. '€mm ffki<BiiKm mkm C IL i»& fiMk
J.. B.
Toca planta palmo minor eft> raJice exili, (ibrofa ; feliolti iA radioam Imevihl^mallibab 6an0>
ieeadbus; ffied unciali, qua: nwdu nmpkg^wdo-sBoiaa^fcMnUi niriQylii«iiljsamH0i. -
1d agris MQoipelienlibus isveniQiK . . ,^
X^S H I S T O R lA PlAHTAKUM.
c AP. m.
. • De Gramine Setal/M,
SUb hoctiniiocompdMndinnttGfaneiiiM^ IId^^ Qnoi Secft- *
lis jKitt HoidM ipteun rafot
Am I* Gnmm S§tslimm & Sec»h fjlvtfire }Q)\n{om afud GtrarJitm. HerJcum ffursumvttl-
«Wt Viak. ww iiiww L & Gramc» hcrdtactum minus & vulgttrt C. fi. An Hirkm
Cnnmw ermmmm I^udo ii. cap. if ^ I0iiti fiie, ^it maX^. WtXi^
Mrbp. irnimJ^fr9^ mmibmlSuskf0dmmlMirdmm.m0^^^
C.B.
. . Jt«Ali»eft capilhtaj parva, candida : /«6« gramincis, 2; quidem primis palmaribus, angnftis non-
tuinmiam .irticulatis: mtmii frequentibu». fefquijMlxnanbus, £c ioterdum cubiuiibus, gemculatis:
Akii bngi;, Hordeo lindKbtis^ {. aut pocius Secali] wairiorihiis, mollionbus, jteqoeniilns
llOTiiiis, giumi(queiiianibu6. . . . • ,
, Ad muros, maccrias 8c fcmitas pleninquc oritur.
i • H«C foedes dificrt a piioximc icqueiite brevitate fiia, ut qux dodr.uujkin a!ciriui'incm raro cx-
oedat: Ipicanun aiiftanunque Jongitudui^ qiue tn hac mumun iuperatu: loco deaique ninunun
iaficc^l9H4MlBHiios macnbi&lcpiiwi, cnmilbinpns^ ft^
diiiituactiiQrain^
A. &. Grama Suslmnm Ger. emac lib. i . cap. it. ft 4 (MSsMfiM* «Ngnr «m iMirMr Firik?
mfWt«l^$*A»Qr.SfiaStetlmiCJi,
• . ,
C«/»n> aflurgit tenui, bicubirali, tribus quatuorvc nodis diftinfto ad quos Hngula cubnum ut
in alik ima iiu parte mvolventia, k quo ubi reccdunt, in polmarem loqgitudinem, extcnduntur.
Onfisfiftiq^ fftca occBpjtt MinimcMlis Socalini «nri^ aiite panbbenocihnqniUnin gra^
cedente^ pnrpuraicendN», drcontvdlfa.. .
Flafadtt exieric oblongps, luteoi»
In pratis frequemoMnr. A'iaMliai8 ptoocritttelal IpBunn «liftniimqne BceviBMs pm^
A. j. Gramen Setalmum falufirt & marithmm.
A vulgari Gramine Secabno feu Hordeo fpurio diffcrt /picii brcvioribus, pyramicialibus, c latiore
ici. bafi m anguftum apicera (enfim tenuadsi, fquamis CTcbnoribus & magis confertis compontis, iiP
dcm & anfits magis extantibus, imis loti^nbos, iiycriorihMS otdinc brevionbus omnibi^ purpuia-
loentibus, Radictj quinetiaro velquod mnub &niicei luiHU jpprehendanc, rei quod m iainSe
ipongiofn fb!o plcniriqiicontiir, facillOtesCBirpatofint
In paluiiribui frequeoDiiunum eit
Ex olivaribus, multis laccris tunicis vcftitis, W*» pendent fibrac robaffae. CMbm pedal«, CTaflj-
iifajli, foliu miignes .ingriiHs, p.ilin.ii ibus. Summo icapo gerit Jpicam Hordeo munno limilem/ pal-
raari nuoopem^^anut deniis,longB, calamo apprciEs, iiiritim ipe^aantibus, m brevera anitam luigM-
lisdefinenQhig. '
Cap. IV.
« , ■
... • •
De. Sforto & Gramine Sforteo.
QUoniam horum plcraque fiieim bebent Seceliiue fieaileai» i4iB6giie pnnimnffl Seoliiiii
gramlnibus iliis iocum dedimus, 1 /ja
Spartutn i 'Wreo •«»l<w dSdmr, quod non tantum tcrrac lemcn mandarc, ied 6c tcxcre
aliquid vcl iiucr ic iieaerc fignificic, Xarff-m & ifWfTW funiculi vel linex lunt, lic di<^ non cuoA
ex nerbis fanvis ii^^iUnrur, fcd quodad vinaenduni idone.t (int i ankm nederc, compucara HUIC
Hecbas qtuc fumculii, recibus, iioreis, abilque rcbus tcxenoia .iliqucni ulum «xUben^ mier quas
principem locuoa obcinet de qua nuncagMuusj boc nooane donarunc Veteresi
■ . • I, Qrmmm
Digitlzed by Google
Lib. XXIL T>e CframmihM. 1259
I. Onam» ffrttim Flmiif fivt ffortMisrum fcuum J. B. Jjartium frimum fsnieuU cmoi4 C,B.
SpMTtum bt^ TBmi Claf. Sfortum PliniiCk(fbGer.^mmmFli^fiift Jtmeitt Ai/U.
»£i»I>tek<!^tCll(flett]Mt»t(Flms;
dbtf,
NuineiO&i tcnuU, viridia, juncciquc habet /i/w, cnbicalis longlnulinis, cx e.u^cin nitiicc proilc-
nntUy Qnc vwi noTclkt (unc laauicula confpidunttu', & inccriore parcc canclccntijy lucccliu ver6
temporBdnRtrahnntnrfle conTdTunnir, fiiinique juncea,<iura, 6exibilia tamen, & nt.irginibus ica
coniiinclis ut vix x\mx .ipp.ircat, nifi diiigentius oWcrves. Intcr hxc culmi cxiliiint, iplis iolns
paullA longiores, qui vcre & xftate parvatn, Ajimclinace,ini panicuUni fenint, limili pi opcnioiiuni
cumilla racionc florentcm : deindc oblongum [tmtn, ut noniiuUa Gi.iininb gcncra. RadicJfw m-
mur fibfofe& per«nnibas« i guibus mulue Hvnal ciuicuncar plaiitxconciguo:, Junci inodoj, ucin-
t»iam nna planta, five mnbuimi fininl ooageftamm ciimuu^ duamm pedum Ipatinm, vd illo*
cn.im ampUus, in ambitu occttpet. _^ ^
Frequcns nafcitur coliibus arenolts inter ^innM & .<</<r«/4-rM/. atque aliis Batticat locis, led omnium
abundantiflinic ab mitio Gr.inatcnlis rcgni iivc Bartica: limitibus uiquc .id Murgui uibcm, vulgo
Mnrci* diftam, ut non linc caula totus ille tradus Veteribus appeliatus lit Spartaruts campra ; quo
etnm Nora Carthsgo, vulgo Csrtagtna, urbs maricbna cnnrinWir : lucc etjam a nonnuUis Spartariai
cognominata efl, ob Sparti (ut credibile cft) eo agronafaniB abiWiiMntiam. jtidatur & Valenr
uno regno, atque iUud quidcm lupcriore longc ubcrius 8C betnis.
Eft vero Spartumhoc, quod riifpanis, apud quos nafcitur, etiam nunc S/>ar<o didtur,il!ud ipfum
quod P/iwi*», lib. ig.cap. ii. defcnbit. Eodcm enim in ulii nunc efl apud Hilpanos, quo fuit tiilif.
raiH tempore. Nam ex crudo Scexficcato tapetes feu aul.in, ilorc is, corbcs, rudcntcs aliofqne
fimes conhciunt : Coi bes etiam illi in quibus ficus & i/vx |^ advebuntur, cx Spaito coiitextt
£int. Sed ex illo aqui inftar Lint macerato, detnde fiocatO 9t XaSa cdceanenti gcnus, auod tpfi
jl^sta appelUnc,p«ttnofiiiMcaem«c«liiliidiiaiQnQpon. 'MeRnrantMaidquodVakii.
dno lesnocrddc.
t. Gfmm fpmrteum a C/«/f. J B. Gr.ffm;titm fi^^J^^^^^^^tl
Sfmtum slttnm Fimk Gk. Sftrum rmit «Mr^ «MMir nik. vtWff »?ttt*
Superiore tcoerin^ ejulquey*iai«n» eftufus, ut quod ftoreis ant hujufniodi operi^uscoilfiGi»
dis minus fit idoncum, plurimus aotem ejus ofis *il Mnroaiio logno ub» nalatur, ad Imeoi ii30m;
quos lcaisfiibfternunt, implendos, ut nos flbnibe-ntiialnius, quomam 'H'*^'^"^'!*"^^»
iunco quim priinum genus, paniculam fertbrevebi, 8c peiicarpio qtudam, UVO nefllbraOaGBO fi]ltt> *
culo inclulam, xit Narcilibrutn fi( finuiium fere flores. ^ ' , ■ . • ■' j.
NardmreodemquofuDetinsiiiodOf p«i]16cnnaa iaiitliriAs >fkiito ptodUGtt t nn Mm' iu^
floriinoauftimiconipiciaiam . *: ■
• ■ » • • .
J^ 3. Grsmtn fparteum fpicalutn fJm mucrovatis, fel ffkA Sectlmi G.B. Sp.irtjim fficatum fungm
Octameum J. B. marinum nolhas Park. Angltcsnum Ger. jMa-d^OttlKCb,
fl9a»«lk .Ehndnr liM.
Culmis afTurgit cuhita1Slx»K aWoribcs, duobus tribufve ^emculis ioMM^, tocidanqoe feliii - •
veftitis, qu.T cos aliorum Graminum in modiim aliquoufquc mvolvniit. 5^ic« in furamo tcrenuf-
cuia quatuor aut quinque unaas longa, crailirie in nicdio digiti minimi ferc utraquc cxtrenutacc
minore, lcu tenuiore. Scmcn Canaruio non majiis, verum tcres, altcra c\c cmit.uc ;i:utiu(cula.
Socaiinam quadantenus c^isr^ i dumis camen non aiifiatis compooioir. FoUsaoa raro cuimos
ipfoslongitudine oqnane wi «ice£nt, mmrl qnidom phna & snniin^» jemm ob ficdutem
contraai. 1 iccnbus adoo oowrolnta ut junoea Tideanmr, m nuicrMies aoiMt Bungentesddiaav
''^Aiatttui&nranlis 8e afiganbos ad maris Iitus copioflffime oritur, ubi latc fcrpit Gi .miinL. modo,
craribus eorum, ^juibusper «osaffiQres fine ocros itcrdl pcrmoieftum, pungunc enim & cutim
^lJlSqurcft, ut btis fuis cefpitibus & valdc confertis, ato, obUquc fpargenciUis (^e radidbus aro- ^/«t
nam fimiiorem reddat & colligetinaggcribus, ivtam facilc manms undis& Bu<ari>us eluatur, &uc
ficiiiiis refilhmt tempcftatibus, qua: Oceano crcbrx : ut redc Clulius.
H«c fpedcs dfe videnir dc qna loquinir J, CargiUus apud J. Bauhmum, Tom.i. p.47.^Gramcn
maritimum pungens vulgo *»entvocanir, ficcopios^ in arcnofo mans Ltore nafcitur, eoq, Anrii
conciavibus ftratis .rftatc quidcm vircnti conciiiant h igus, hvcmc liccato calorem tovent, AUa
res crt qu« apud iios ^ast^sceift nunc vulgo vocatur, nimirum Gramen capUlatura J. Bs$t
• 4. Grmim»sMjH«Mfilitttmtmmmkn^^ Cft Gr. ffrnmm trimmtTshrmt'
■J-B.
RsJict nitimr fibcofa, longa: fi&iriffda,tenuia, pedaUa ncrvomcdium percurrentc. Culmi cu-
faitales 8c altiores, ceR!Ces,la^»ioiiis fflukis amidl Spica diptali iongitudme, mtcrdmn longiorcs,
oolore fulco obfcuriorc. . ,_rf rL-.i^ *- Lttu/.
Uberi provcntu, T.ibcm.annoiani^naibin« in<qMi4»l««!««W
riilquc alusBrabancu; iods.
lyiu^uu i_y
Google
i i6g Hi sTORiA Plantarum.
AHrum mnAk ftr toat jB» fingnmmAm, m tHimfHmfrMrTiAem. ite gmm Sfmd alfirwh
tumfm^
5. Crmim Sfmtmm f^emmm U$^tlmm .C B. Sfmtmm mmHmnm fivt Qemmtm latifolium ], R
Sfmrtmm mttmm mfhm tittrm Pttk SjnrtM* htrhs 4. Bttmmm ClaC Sftrtum 4.
fivt AmUimmm titmm Ger. cnufe
Cluf. •
A Sparto loco penultimo defcripto minime difFcrt toti planta: fonnl, ra(lic£(cL (ub temcoQdeiiA
lat^L Ipumidi Jiceotiij ejui tanm (picse bceviorcs vidcntur, &. l^halaridis poous qnain Sccalis p*>
IdBnavii» quibai nWfinibr^ iil2bniqi nfibo» fisnic qiiibw jam^AiHQ» edam ^flini a»
pdhtur.
J. B.iuliintis Spartun\iio{fav altwum Loh. uo. huic idcm putat, quod in (abulofis coUibus Walla.
chnx fic HoUaodiaB i«MfioVr-$Mj radice, magoitudine, femine acera(b «d Spaitum %, CM. no-
xifn^ acoedens, fiiHislalit diflaeni^ qus ptddna, RameiKaceb &GFuninislb1ari folia^ rafiBk-
dora, coIoHs glnicT.
Qu.imvii Pai ktnlonus hoc genus Sp.irti nofh-as, & Gcrardus Anglicanum vucat^ nos tamen
nonJ.uiii .iclcu fclices fuiinus, ucin liconbus Anglix- uLintas indagamei in iilnd iarfilawMni^ flf nec
ab aho quoijuam (idc digno iaveatum vuiinius auc audivimus.
6. Sfmtm mmmmmmVmmm SMmiikm ffk4 Stetlmi, fmttdl HoUaiia
IIoc dui^ majus eft & clatius Sparto maiitimo Anglico (ptca Sccalini ^nalgan. Spica lay^
eft, & glumis mtnut conferns.
1n arenofis ad ricum Schevetingam uno ab Hagi Comltum miUiaa «■wyiimfti 8C «|»w««»^m fliB'
ab aliis prodicuro putavimus^ defcribere negleximus.
* 7. Crmm ftmtstmm, hUm furttmm}. R Sfsrtm Aiiftrisem ftmmtmm Oa£, Sfmtm ^Mnth
tmGtx. QnmmlfmHmfimHmmC.^9i9t^n*9nlS$* iSnmmfbmmimVxAL
Chf.
F«ti«obtinet pedalis longimdinis, gradliaj viridia, numero(a, planainitio, (ed quonimlimbi tan-
demcoeunr uiwcjunci modo Ixvia, teretiaque (iunr, Sparti Hifpanici foliorum inftar, quibusnon
molnjm aUjmilia iunt, (ed minora & graciliciia. InMr ea evlmi exeunt graciles, foliorum faili^um
non (uperantes, qtii (picam fenmt ami diffimikm» ifidtnbus autquatuor oblongiufculis granis^
longi contortlque caudi infigniris duntaxat ctmftantem, quz in dodrantalem^ iroo pcd.ilcm in»
ceranm velud pennulam, tenuioribus alarum Avb illius MmmttJimm {xft TmmM vulgo nuncupatac
peonulis fcrme rcfpondcnccm ddinic. Jbidbc filfaaft ^ mulni ^g^^n^Wffillie fihiji com.
polica: Hifpania Sparti radicts inftar.
Stmen matamm joido Telle^mo aura» flatu cxcutitar, XK^ cum iba pennnU} paalulim voIan»j
nhidecidit, ibtim per granien arrepit & terri fe condit;
Abundi^ provenit in monte Badenltbus thermis iiiuiiliiaiie mcAqne illi cateai mondum, qui
indc ufquc ad Danubium procurrunt, practerca ad f>-lvulam Lacbiy .iliifque apcrtis & gramincis
locis Aultrii & Ungani, icd omnium ubcrrimc in vivario iUo Neapoh Auftriacx urbi cont^guo^
inquoubenus latiiilquc provemt. Cb^.
Habcoir & m Iiaiia apud Taurioaifa 6c Gcririonfrs ininf» ookiie. iottr Vitabum 8c i
FtalcMieman» ookire reperitur. C B.hift;
A. 8. Gramim fparttmm pmtdtlimm C B. Sfmtmm fmrvmm Loitlio J. B. Sftrtmm mfirm /»■ H—
Lobtlu Ger. enuc Afp. ^mmm ftnmm Mmvkm & At^Btim Park /tmiSL
Duras cr.iri iftf, fibras demittit ('inquit J.Bauhinus, qui ex (icco de(crjp(it) [JonfbnLis tcnue^ S»
broias repenccs radiccs ci accnbuiL^ QMEMnumero plures, imi paite fbJiorum circumjedorum TO-
kminSMis craiTefcimt, altoqui fili inftar, tenttes, «wda, dodrantakib qiAis imedio adliunmum
n(que con(cendunt, altera dunuxat parte erumpenca, eoddmq, vei^entes duro», dune/ tenuOj
longiulculat. Folui ubi ftipulani non .unplius involvjmt admodum tcnuia & fcrc rotunda, trium qua-
tuorve unci.irum longitLniinc.
Folia (annotante Johnlono m Appcnd. ad Gerard.cmacJ dradice erumpunt, tria quatu6rve
limul membranuli aibicante involuta, inienusaafnora, & furlum verstis paulatim graambeRtiaj
tit in Schoenantho, donec alntudinem iemuncialcm adcpta c membranula involvei^c emerganc«8e
interram reclinentur : Sunt autemviridia, jimoea, eoi umq, bngtQuna^vix duas imdas e]ccedum«
interqux culmns gracilis, palmarisauc akior oxlLrgit, iuinma paimrefiem^ duplioeni loiem^b*
inarom accroiiirum liillmens. Circa iiuctumAugulb perhotur.
In palullnbus prxfertim montolis freguens e^i.
Parkin£mm aliam (^ecaem produdt, fnm Sfmtm mmHmm Att^lkm Tocat» Entia (utmihi
Tidemr) ffinetteoeflicamnniltipljcans. «
Gramen fpartetim Bafileenft, five capiHtceo folio C. B. Sfartum Bafil. cap.foli» ParL
Ciun impcriisai dtfcribatur, ouUa nec enlmi ncc ^icat (ada inentioneu omicdmai^
•9. C^-
•igm^ca Ly Google
C.B. - t ■ -•
R^Ktm habet cx fibris albis, oblongrs, capillaceis compofium, cipil!,icea, ufldalja • eulmo,
tcnuifliriios nudos, rriuni quatuorve iinciarum, pankula/ paivas, ^ locuftjs minimis compo^M. &
permaturicatcni nitcfccntcs. Ti ■
Crarntn fparleum HoUandkum capiBaceo fottommus C B.
• ,SQ(peor& iiociioa <ii&rre,4 Spaito noftrMB puroiupttiiiiddaspco. Vidafii (kfiMAitinii
apBttCtBBiIiiBOBi. •j^T^^^
. Ou pan una folu viretj dtera ruba aitamcin], cdm Ma ^i«M^it| qilimnrMFfihw '
• • lo^ armmffmtmmfmmtfrimtrf^^ C» J. B.
Hocalbum eft, & ex radlce alba, fcurum inftar, folia cubitorum quatuor longa producit, qax
£oasa, 8ctcnuiute & robore caudam equmain e)ufq fctas referunt, exquibus Jav.v mfiilc inoolje
ttpeaa teximt. Hujus Tidenir faAa mcnuo apud Clufium, ex defcriptione n.n iR.uumis Steptiani
vm dtr Hipn yersus Gaineaoi his verl»s. Ambonenfe ruiiium gcnus torqucre lolent ex herba qua-
dain Spano Hifpanico non abfimili, q|^uam alioqm lctas equuias quis dTc judicaiet: qui funes
multo meliorcs (unt quim quos ex Cnect fera IShrnm Im^^^nT <Winfici' Wj fiC IIIMOi «qns
uijurus & putr^a&iom reliitunb •-
. . .. Dt Gramae Ftnieu. . ' ; : ..
•" A> i- Gramtn pankeum fftca JlhtflUi /rfv». An Gramen paniceum foUtt fmtUci Q. B. Gir*it6)£* '•
Panicumjjflvefire fftcJjimpliciPitki J>anuU'0raCpr, kmt|) A Oinpic friHf^i'.'
Flbris non aamodum multis, tenuibus & brevibus capiUanientis cirratis raJicatur. r«.'wi mM
cxeunt, nunc finguli, nunc binl teraive aut plures pro Ibli fecunditate, (efquicubLules aut
altions. plunbus geniailis, ad fcx ufque, mterccptj, ramofi, r.miulis ck Lnferiorum folioram
fiiiubiis egrcftis, jn Ipicas tcrminatis ; tres quatuorvc in eodem culmo ramulos fpicatos feu culmos
fccundarios oblervavimus. Sunt autem culmi graciles, ad nodos mfcriores ncmnihil reflcxi. Fflia
»t in aliis culjnifcris, ad genicula fineularia, culmnmaliquoulquc obvolventu, a quo poftquam ab^
fceffennt aa fefqmpalmarcm aut bipalmiran lOBgitadinem porriguntur, latitudinc dimUi diRiti aut
inaiore, luiari vindia, mlongum & anguftum mueronem knfim o^ardata, ii deorfum ftiuig.inmr
ad taftum afpcra. Cuimus undcm m Ipicamexit anguftam, tres unaaslongam, eodem modod
feminuni r.iccmulis Iquamatini incumbentibus compofium quo in PMWCff vulgari btivo aril^ bre-
vibuspurpurajcendbusuna^ foli expifitis purpu-
rafcitnonnihil, alias vindiBdt Gnuu I^ima fitmfinttBa (ed imnora, per mamritatem- c viridi
albcntia, interdum etiam purpurafcunt ab extremo /bli expofico, minimc autcm flavcnt. Spica
compataior cft qu^m in laavo Panico. NuUa in ariftH aut elumis nobis ttaftancibus ieatitut
afperitas, atiieqiio-v«ftiiNtt adlwiefcuiit; praiiKb divcrfitm eft iGmmim paaiceo fm» Sof
pua CB. ^ ^
lacattw» rpponibte jfannwilifliiiinm cft t in Aflglia mriik inweniBirj m anrit<l^nifl|6 fi^c. ^«q,^
. A. t. Cramtnfsntctum /}>ici Ji visa C,B. Cranumt gam ^udmfdAmfialUi Dems cmu ftamJm.Jve
J.B. •
CSlamo8 ir**fefibriscompluribus craffiufcolis' conftaiite'locis humidis emittit duostr^e cu-
biws altitudine iquantes. Fo!ia Arundinacea in acutum muatuiBfn ddSnunt : 'jMtm TfrJi^
palmarcm Sc icfquipalmarem, iiibrubenceaa aut i niwo aigricaaian^ ath» frnk ^'•Tf^ifh'^
denfiigraiuiloriim Paniceorum/glumismocranads iubhirrutis, mmc mutnk »iniig«i4fiff&^
bMrdommimdcm plam^. i^idiiimiim owifari» Jibeto nmen tplb <fafeae^irS>3w
Variat interdura ludcntc n.imra, fpicl nudi & ariftis carcnte, aut ariftis JooiBt «OMnL tB In
dcIctijKione innuimus; undeC. RiiihinrK A^taA tj^fi^ ^t^^
. I^paluftnbu5dde(W.kq.Geraunia, Icaliafcfi^ Jn Aza&iTmUim
tnxeHfiir. In aiitemcum liiUequaimiociioUerTavir D.NgM "
• PPPPP A. }. Grdmm
ll6Z H I S T a k i A P l. A N T A R MsU."
J.
ItdJieei habet tenues» (reqianidflimas, eoq, nomine emUu diffidles: C«&m plare^ palittaai attL
cdam dodrantales, gefikQlis paiids articulici, oUiqpftengaittun^autpe^tairamrepaQdi r^
deiiu6q,aais radiculis atndlantur. Singulis eabniist«i»ifaeinlidcnt />w,r, Paniq mioores, iTperx',
veftibus adhacrentes. per maturitatem ruffcfcentcs, brcvibus, pungentibus ariftis chfepcx ; intcr qua$
fenina parva Panico imnora. ItUs g^aminca, albicanaaj KirfuUj alpera, parteoi aikii ceu v^ni
ampledentia. . n r 7j2
lavila iietfaa, amma qoidBm: oiimr ntate; lemen maturat ^"gfftff^ poit An>
tumno. ■■ . j r • ' ■ .
In agro quodam intcr Rapas ulrra Putneiam vlcum, ad icmit.am qui indc Rawbamftm dudte
item ultra a:diHcia l^tatbmfu, id eft, boum ftabula didla, )uxta Tame(in fluviuni eurido a TraiodiD
equorum ultra WeftnionMtainm adChelfeiam pagum copiofiun obfcrvavit D. Newtm.
C Badiinus huius (ynonymum fackCbninen genicuUtuni Tabemaroontam, & Geraitii. Parlda-
ibnus Panicum(yhref&e Dalechampfi «osat j. Bauhinus delcnbtt lub amb PaJlid fylve/lris &
Dentiscanis i.didi: venini Gramcn geniculatum A lioc d)ftin(5um facit, & Graminis pa-
aioet vulgans Ixris fynonyma huic accoounodat: erroncc nollro judKio: delcripcio enim (quatn
aAidbeO non convenit Graraini paniceo rulgan fbica \x\-\. : lcd (peciei illiquam mtelle^um vdB«>
I, gBKcftQdcaafpcn, TeftibMpertiaaawadbiaefccate; pn»9wc3ipn«eamii(iiipavinuL '
Cap. VJL
I. €hsmen ulvenMetwm Jimetmm ffktttum. Am F^ue* gnmnM mmmMi bviAKtf miii
R
Mix huic fibrofa : Culmiu ciibitalis & aldon ^adlis, gcniculatus, infeiifiiaoimihil pilodiSj
fupenus Uvis. FoJta ku, pailidc viridia, ftnata, piiola, traaandbus afpen 8c ariAitf^jjt
Spica trkun quaai6rve digitorum,'ex {Jttribus fpicis prtialdNis altematim Ime peificalo
mcdio (capo adnatis conftans. Suntautem hx p.irti.iles ouas oixi (pica: totalem componcntes ob-
longz, (bigoli, i plurimisglumli fquaraauni iQcunibcntibus, & in ariilam longiulculam delincn-
cibus coa^mentacc
jmamfS Taiidius & poft SoIfHtium ferc zftivum ipicaai produdc & fimeapctficic; £Aque ialqiiin ^
aggeribos inter vc^ires ic in dumecis &equ6ntilEniinB.
a. EffmM iwmiwwiC BL Theafc .
Cir. • *
lU/fM eft (ibris caoilkceB ni|^icant2Mtt compolita, cxqua«Mliiii plures, genica]{tdffliaA^pn>"
cUEnmi^aiperiis.auorum, triumvccubitorum, foliis oblongis anguftiscindi cxlurgunt; laquo»
rum fumino^M oblonga, locuftis rarisoblongis, cauli proximis & anifas armatis conftans.
B.xUlix otcaffiirfiranidanieriiJalioiMdSfepflnnr: veinmeiiam in ninbmlodifioGidiibni
provenit. 0
]noauubniievft« «aae^ felioRni anguftii, cum noftni vandnB AveniceodnnieiaimnceiH.
C A p. vo.
DeLeih.
Olium "^i&GnedSt wfi ^KMVt faoceft, adulterinom. Fieri enim creditur c cormptilTii-
tici Sc Hordd feadiimuSi Danteai in L alHt, ut ab>£oUco 'OMmut C/M», i L*-
cbrjma, veldicimr ***a^ta*, ideft, fegetem ferJere ; (ive quafi id«ft,/ix«
noxia. Ita Martmias & cx co Frfrsm.
Laliurojtftem ipica ftrigosa, oompreisa, granis cum glumis utrm^ ad fcapum ia codem plaoo
ficis & leuqmigremlpnm gBneribnaaftioiBnir.
L
I. LtBmmAmmQa. ViA.J[jJmm pmmmum fpicatum cafut temam J. ChBMW Mi*-
tmmJfiM /MgjjwvCBb JDnnidiinaqr GeJkt^ fnmmmmAnm.
Ly Google
Lib. XXII. T>e ^ranuniljHs, ■ \ i^jjj
iq^peculiari, liquidem ex culmi Luedbus akenMni» 0«na Kmaaut quatcrn<i & guin.i, inio nun
rar6 fina tutfeprcna, pufiUx Ipic* fonni pedicniis mirar exbnnr. SinRulis (picis folioluin ohlon-
gum cts nnu (uo cxapiens, extcii^is ndjun^itr.r. Grir. i Triclccis muior.i fi;n:^ kI;i,:iii-> to,t:LC
hifco & limplici iDcluia, qux in icuuin & tenucrn ariihim, qui t.imen aligu.inclo ilcliimuntur,
definunc. ./-11
Incer (cgetes, prxfertim Tridceas niaus trcqucns habetur. Qtue ded^j^Mrarione (cu tranfma* Lttnu
tanone Trttici in Loliutn, aliordmch (rumencorum & legninlliuai in Inaviii^^i V«ea:^ii$ & Recen-
tbrilwi diAa (uii^&penib ia RmeGenenUcoafiikcav^^
. C.A
'Be raMe» alba, anindinacea, '&n/k «dmi aBqnoc cnUnltt exiurgunr, f^ik paudt. Uciufailis, db-
i, quorum futnmo j^aoffifia* ancfasqutnorvel^Hiiii lo^, Pinenici vd Honieo
longis ciniJti,
niarino limilis mfiJct.
B.irilea: clrci Ciibcn, ubi longioiibus &: brevioribus foliis variat.
Loiium cilcfadc & cxiiccat, actenuat, relblvk, abfta-||e(^ Fni{(ifaus ex quibus C«revi(ia paratnC Vha.
permixtum ebrietatera promovet: Qpoa (i pani oo^ioihus addatur ftuporem & velnii temulen.
ham efitaotibiis parib Hinc nonnBMi» Ttioaiai B6niilpnB«n « Qalb •/vrigr qna^ dMib& &
cicur.
Tricicum inLoIiuni degenerarc Vetcribus plerifu, & Rcccntiorum nuiltis VKiccur: quoil tamen
k curio(ioribus 8c naturali luenda perucius imbuas mcrico m dubium vocatur : qua do ro lii^ius
lib.prinio> cap.de (pederum tranmiuutione egionts. . " »
duamvts autero Loluun intro afluroptum celenimi vertigincm inducat^ fbris tamen cum anmgja
(adipe anferino Plinio) admotum idero inoommodnm ts^ Thtofh. . -> ' •
Oculis officit, caliginem adferendo propcer Vapores acres in ccrcbrumelnatQls.iiiide LafioviAl^
tare dicuncur provcrbio, qut viiu lunc iinDedllo, ut lu(dofi.fi( Myopes.
Lldii faiina aliis medicamcntis idoneis admixtaj ad ulceia pntrefccncia, impetigines, lepras, ftnl'
tatSf gangnenaiii dolofcmifchiadicBm, && i Veieiibus oomnieadatur. CoiJuIe Dio^idnn fle
Ptiniuia
A. 2. CrMnn hUaetKm Mgmfiwre /Ui» ^f^fX E Ltbwm nAnm Ger. LaliHm tiArim fivt
Planta eft perennis, raJieihM geniculads i geniculis fiiins delAiftetuilias (c propagans : eulmit cu-
bitumaut (efquicubicum interdum .tltis, pcrquam tcnuibu.s, rarifq, gcniculis, [duobus cnbufvc &
etiam quatuorj donatis feliit anguIUs, obioagisj ftnatis. ptngaibuSf oblcur^ vscntibus cxn^is. £x
ttifetMnlnis gqncnfis ramolos aon rard emitrit hcc fpecies. Spicc kiliaoei^ l^tlumani lonsx,
ntiiiiaiyfr poniceo oJore rubences, non raro tamen alu^ mindiea.&: VeiHiioies. qu^ Lblii aUiif
eooem modoex fpicis partialibus, ftrigo^iotibus, pluribmiamen ghtmis* ccnftandbus eompofipe.
Dupliccmhujus v.irietatem obtervavimus ; alten fpicT p.irnalcs ffi ita loquiliccat) totalcm com- Varitim$k
poncnccs crebnorcsicudciiliorci lunt aut propius .id ie mviceni .■ulmocx, paacioribus glunus coco-
poiiUj & fcapo iiiCLiio .ipprcllx : altcn r.irius & a fc mviccm rcmotius fit.r, plui ibus glUBliscOin'
ttxcz. latiore baii m mucronem acucum (albgiatXj & a icapo medio extaatcs. :
AAVias 8c fenttas tnque paicuis pmguioribus fieqnencif&muin eftlipcgpnifi. Lods moBiilis^iMk
'fio iuinenidcnm paiwbieaair* cftenuniingpe fie pQndcrafiim adedqne jnnNMsjfigiaaadk i^
4. Graimn fbxniteidei foliii cmwlutii jimceit ac fmgen^AiK J. & . ■
: Cubito alnorcrrr fj/jr»«w .irtollit, internodiis longis geniail.itum, fohn amichim fclqnipalrturi-
bus circitcr, durts, rigidis, .icuns, inediocriterlatis: (ummo culnio ffic» inlidct, lciquipalmumlonga,
altcmantc glumarum niiincataru:!! It]--; unmacim compadanim polKiij.iJ eum fere modum qucm Itt .
Pha'nice animadvcrcimus, (cd majorcm multo. colorccx viruii in Havum vergeote: rAficnn appa-
let eilo perenn»n, obliquc adam, iibrolam, duram, albam. Ita cx liSca planta,
In maritimis Naibonendbus oblervavit Cherlenis. Duplicemdifoendam notaC ?,;Afiqpii/, alie* Ut»h
raro foliis viridibus, alteram qua(i argenceis.
A. 5. Cramcn pervum marimim ffied lalitetit Ger.emac. lih. l.cap.ia. n. 8. Grmne» U-
liaceum mmm ffica fimfHti CB? IDlMCf iit»|DiniCi«MQr. J» Vkmfm 0Ur^0 *
aeuleatu Park ?
Ftlms plurimis, (ubluteis, tenuibus raJicatur, unde exeunt cM/ie»/inumero(i[plures vigintitntina
platita numciavimus] felqmpalmares mterdum, plerunq, breviores, & quod nocabile eft in hoc ge-
nere, & Fere (ingulare, valdc ramoii, tribus quatwrve geiuculis nodoii; totid6mq,/«//«r vcftici, qux
djm i caule ablcederint, vix producunmr inlonginKymia tncialem. Cadiculi aucem fumma parte
ia Aicjr dc^nunt» duas trefins undas longas, teretes» nec ipfi> cide aajfiores utxgr^ diihngui
noffint, articnlatas, recurvas : ad (ingulos fcapi articulos alteniatim ntmc ot ha&, mmc ex lila pancj
Diaxglum.>: caulicuh (capo ita coapuri & appicfli) vK nifi ciwn efewiiTlir inwr florawdnmj xoaindi-
taaeius iuhiloi£ciant, (emeaconunent, ' ' , .
Ad maris liniSf palnfhiTwiinariMiitflurimnm oiiair« utlocaindicaieneaftopQs.
Ppppp » 4 Cn—i
Digitized by Google
ii6/^ HiSTORiA Flantarum.
€. Ortwm LiStmm.wimm ffka JtmfUa C B.
C.B.
£x rsdic» cipiUacea cMlitnJi plures raoindv (lun, duanim uiidaram & etiiiu fiBnalpiaie^ Ab»
paucis, angnflis & bievilasdna^ «dhigiinfi qpiMs(iict «hunmandanuiki^ tig^xtammi
lisinhdet „ « r
i,«cw. In apis MonlpdieanbDs frequens dt.
7. Gramen Uiactum minm fufimm fpca mmlfifliei C E Pimnix mnkifliei &icmd tnrifuH
■ CmAiJ» eft: ainkis, majon narte recGnans. uncurum qiucuor: folki paneis 8c ffica muItipUci,
caiaintriculis ftmtn parvum ooloagiufculum induditur.
Apad,MonIpeUenIes rcpericur ; ubi m niaricimis herbidis fc frpius legine rcFett P. Aitfntl. gtb
Gnmm mmtimmm famtaU UUactJ, ramatdcjaQaa,
Quod inWisnjnBiT*mAimka§j^Uoafyi&»itg^ TidMCMi
je&acur.
8. Grmitm fkakuiiu mBit^hmm ffmfmm nmkmt Lohdii Gr. I4immm [mmmm CB>
• Ad Gramina Loliacca refert C. Bauhinus, Pufiiium cft, hunuie, homique Iparliim, rtitcc
fuica, cirrola, ailrais quamphirimis, duarum cnumve ondarum, tomlis fptctbi, afiRai f '
8c e3alibusapicttlispi»lios;^fatohrinl?iifa Too JiQriMper "
Cap. VilL
mOrnim Abfimniit,
Spica caudam vulpinam rdcnnte nomenacccpic.
A. . I. Qnmm jOtfmmtfimh tUknmit «mm fiUt kmgmfetim h fik», Ometrim mHi Jaomi.
Dalicmn C B. &forti tUmm Phalaniim Jfka ■wt^ fim Qwmwimm Cft VA. €|r
tnoa camnmiipiBj^tatiiirali^
, Jtmb* Imic fibn>ia: ci^i—> cubito altior, non lard faicufaiulis, intemodiis bnRis diftlnaus,
qiwra tnoffoiift fi^qne deq^oonniaftsBlioet, duobot crSidive fbliisdonanis, fpcam faftinens fcfam-
dalem aut duaruoi nnciarum, rooUem, cinericeo oolore fplendentem, brcvibus & mollicellis pilofa'
l^nis compaftileni, aiiftis moUibitf lonmiicalis dnericeis iingalanbus dooatis. FoUm nan adr
inodnmloagi,|^afanb8lbiooqpodmpolun«, pnMvnepnte^ibdaA^, nue fidli dotari
poceft. • *
In ioone Gerardi & Lobelii ipica juAo brevior 8e craiBor pin^tor.
Miror Gerardum 8e Parkinfbnura noibatet de planu adeucj, ubiq, obvia 8c vulgart, in pratis
^~ ' pvtecam Angtiam frequsatiifiaia, cam aofcur^ 6c coniiisd imrfiifi^t ucoam adayidc
At ft. Oramm aquaticmm f^tmculMtmii ffii
Paric JtJlikt^flaU'SICA(^
Spicapcrfimiliseft pfaeoededtiil|icc^ inoUis paiittr, onico ex itngiibi foHflUS oaB Mwr«H«r
* tibusexeuncc pilo iea ariibi hasvi; nec bioomes iunt iquamube uc m-typnno diAo. Sdea dnn-
lixit gracilior clt & minus lanufrinofa quiin m pra:ccdcnte. CauUt infirmi funt, crebro geni-
cuUd, &c adgemcula£iritunreflexi, procumbentes, Scad nodos» ubi ccnam aoigBiinC; radu» a-
Ipnces, quibus iocuni «ttineuni naaum immensiun ie propagat : ifBOicalis nnnnDtaniMnSi JUit
modicclaca^ paln^manc fHqiiipaiawn% inda, £190110»^ ^bnca.
In aquolis rrequeo» odoir. - -"V
Hiftorix Ebioduncnfis aucSorts Grimcn cum parvacamla muris, radicenodoia [mal^ irapri-
nucuraoanodoCa] repens J. H. huic n\an faciunc, 8cC Bauhinuni nocatu, quail exunafpecaa
qUOii hoc ab illo lcpar.lVCr.ir, ip<i" pr»m'i< n'pr>4wmflwfy^i^ GranWI^ aqt^^fimtn^ft-
^ S^SiJs^ diftmctum iit i Gtainine aan«Mim CMida nutis xadiceaodota
A» 3.%!niiNM
Digitized by Google
Lib.XXIL T>e ^omimhHS. ^2.^5
A. % Grammi cauda mura fwr^vrafcmi aUftstttUK
rs^ i^ aafikm iatis, tenmbu5 fibris donatani, veter,- pmcrirorum foliorum c-cfpite
«maam; ex qid i tma ftatim plufcuU prodeunt /Wi-, graaunw, vix tnuncuUa, rans pila ad V
fern obhta, ftn.iti, C«/f»; furnRimturaliquotpcdales, cubltalcs aut cciam altiorcs, teretes. nEaiafcnli
paucis mternodus versus ima potiffimum, donati: cuorum Imgulos oblongo intemlte fcjonftl
amiciunt foliok fefcuncialia, aut ad famnnm dius uncias longa, mfemis aU^ui fimiUa. Summf-
^J^^^^"P quaepiiinuhimpforampentes Ctudjc muns purpuralanns fpicam aliquatcnus
' «nuaittnr, tum hgurai mni oolore, prarterquam quod anftis nullis fit (cpta. Mox divulfa & aoer
ta clcgantcm Rlanurum purpurcaruni aut xcrampeiinarum & pulchrc Ipiendcntium thvrlum cxhi-
^\,^\^^'\^}^^ M^o^tyd potius apicuh utrinquc bihdi ( dura nuniram floret ) depcndent duI-
dielli, obfcurc purpurafccntci, trcmuh : gluniar cartcrum imdleb SaporGiamSib vulelrk
. ^^Si«SJ^? "^* h^iah^ & iaxolk vianim inaiginbi» amidmqM orii mol.
ab Jitmolioicb . - ^
A. 4- Gramtn Al4ttitrtv,<m mmu, Ger. Alofetimtdti f^i Imginujm & miiim Park. |Mifc»>
baftarli f optail gcafiU ■ ^ j »•
Ex denft>foUorum gramineori.m,£;hbron!magmineaIiquotemergunt culmi, quorimialii pecla.
lcs, ahi cubitalcs aut lelquicubitalcs, intcraum purpurei, fol,u infernis iationbus vclbti, paaasatqno
cxiguis artiaihsdiftmai: in lummo /^««wgeftant purpuralcentem, Ddmawm aw brewore^
tero, caudac muns torroS, led cpnhilo glumamm ftci ilium ordme refcrtam, cx quibut brevcs & te-
• flielte profihunt anlte. JSKgMrcps funt ^fiee, lutcdi polhdi, cx tenuiiBmis filamcntis penduk tu-
wx triers uint hbi-f . .
Itxer fegeces plerunquc apud nos provenit.
• A. 5. Gramin fumiium birfiUmm ffied fmfHttt-mgmki mOi, K^uti
Hoc geiius graminis obfcrvavit nobifque communicivit D. Dale. RaJuis el pro more fibroCc
Jo<M ad radicem longitudmedigitum aut duos digitos longitudme raro fuperant, funtqueperaomto
& hu-futa. Culm, tcnucs, cra;l;i, uno altcrovc folio cindti & gcniculo nodoh, alnaxliiioislSmpal.
man interdumlemioedah aut majorc, colore purpurafcencei, in fiimmo y>»c4w gcftantes unaafan
ant fclaiiiaalcm & longiorem, i jxirpura ai^gffiteani, molkm, 8c tooorcm, nuUis anftis donatam
fainonm&Sc campefttiboBtedratins. tnar.
4. Hrmttn Alcfecuns fpica Irevi J. B. Gr. AlopecuroiJe, ffiti rttmlMin CE ifftfftTW Gcf
Aloftc. genumn Pork. ^t^OJC-CareH fVt-tMl tttOg,
HeiUroolUffima eft, brevi ^,utnwe dui3m pins miniis unciamm, fcJ rotundiorc, propuis ad
♦dpmamcaudamaccedente, coIorB albi & ra>., giumis tomcntofis vix apparcntibus propter S
mentidenfitatcm, anftis longiulcuhs, molhcclhs circuiucirca railjacis. C»W gemculatus oibitalk
& (elquicubitahs, jolim araiiitus gramincis, parvis molhflimis pilis albis hirfiidi. Jtitiliit aam. ^
cajrillaris. i*»^
InSi^ia^lia v.g. dtca^Baias,&(MiaNarboncnfiprop6Frontinianamoppiaum, prxfertim
7. Cr^tn Alcftcuroidt, fpicj afftra C B. Alof. ffUd aff. knvi Park Qr*. emm umis Umk
Jkmmm (ier.emac » «
Plulculos furngic fa/tfww, grac^lcs, ngidulos, paiales aut fcfquipcdales, in quoram fudlfflitatt
ffu.r (unt brcvcs, niagnitudinc & figura caudx vulpina: haud diffimiJes, fcd cnftis a/peiis, atiinoue
quoquc muricatis cura anftis longiufculis leviccr recurv», &-quz cx brcvi rcflcxu in fummitare
• cu mi nutam: in quaram luiu glunwe latent par^af, imidleL racdiocris Joofftudmis. riadiuii
CUla, glabra. Radix dcnla latis numciolam hirlucamm fibrarum piokmderoittiL
Ctrca Monlpelium in nur^nibus ficas latoi-um copios^ proTenii;
viif ^"'^'"^8°"°"'°^ ddcnhit caiifepalonii fiinmiiai pedali; noc eaim aldoitt nol»
8. Grtmt» AUfeairts fficJ longd temtntosd candicante J. B . // rf-//rM w.ij.r ff,ca loni-we C B
. • AUfuKrmde, aUermmradictTtfcnte, ftu PJtudoJciiatnantinm^MmJpelien/um Puk.
StimmMbmmmUttrmmGet. iOljHanfefQ]^^ 000^. ^ ^
Culmo c(i bicubitali fbr^, gracUi, gpniaJato; gramineis, glabris, ad udlum non afperu.
fquahdaSchanaidn tobaquoian^ Sfica palman. mol]icc!I.>, tomcntohV dmdi^
cannbUS com nitore veiJens hololericei glumis cmicantibus tremulis; radue fibrola infinna.
In ipaiitiinis Monfpclio vicims obfcrvavimus & coUcgimus. Ro Schaamhoi Fhaniiaainnh
Venedi & Monlpchenlibus libi obcruliun tudle Pcna i^ibit. » rnarmaoopoai
PPPPP} A.9.Akfe^
Digltized by Google
Z(,6 H I S T O R l A P L A N T A R U M.
9. AU^tcurai maxiTHA AnftVit* Park. mktr* m*xsm* jii^lita faJMkfa Gcr. cnuc Alttr*
maxim.i Atil'i:c.i ^--.'"-'VT:, Crr.mtn A'ffciirudt$m0ldmimj. E Lobb Air^JttL
alc. <&;cat €110111^ '^jaxc^ fox tsai gurfjf.
Cu/wK» cubtcilts, (cfquicubitalis, bi^dalis & quAn<k)qiic proceriorj geniculatus, Scfbiia iUi Granu^
nts aut Tncjci ; fed qiiinquc unciaJis (xpe fpcciofiflitna, habitior, fcricca, fpicata, caodataquc pani-'
oiU Monrpeliciiiium PkudolLliccnanchi.
LMm. In nguis faerbidis Conncatus Soutliampronix proximc f.iLnas Sc antu|Has atdes DrMftm voGatas, ci&
flure,duobus mill. AnglicisiBprf/MMtf^, ex adverfb Vedis infulx purilDa; Mn^iaa&MiSB
iacuftribuiEfexienfaCgnaMt^ matta Tiiameiit ainmiifftnu fluenn. . ■
* JO, Cramtn AlofecuroUi acetJtns ac VhaUiJt, fpti Imgft^dii jUk Imiglmfi ^BL
Jts moUt C fib AUfecuntJes mmm Ger.
Coras 6e froquentes iiatis ab infimo culmo pendentes habee firm, eitnie candicajites. Culnnt ,
autem cubitalis, propter tarnm rabdoens, folus pra eenicolonim nvMra obiepcus, palmo longio-
nbus, fiordeaceorum laticuilinc totis molli cuiaquc fanuginc tcdis. Sfka (ingulans, uncialis aut
ctiam lextanulis, aigentco nitore micans, ttubixuta^ glurais accroiis, graciiibus, moUibus, tomcn-
toiis, denfb ftipiBI OOQCcrvaris conftans.
CBauliuiutancppdmLobeliuiijwffimadftnB^ SidjfiwK^Gianine Onocordo,
ioIni lM»|pnmm m. Et figjsn Se defcripc» CBinmniOiaooorte fpndid conTCDiont, przto^
aianqpMfolia anguflaci .ittnbuat. J. Bauhinus tamen, qui 8c hoC vidk i fiam Gupi ciEea'
ftioinfpqlinm coUcdum & allatum, dis-crlum facit, cui ioblcribmius.
• •
* II. Grmitm am rmiiMwmnt Imfmtm J.& tjfb$ultt tmlmo ndmm» C B. Jl^ttmi'
mmi mmm Ger. '
J. n.
Cdmi oliquot cubitum cxcedeotec^ mtecnodiis drcaiauunnonnihilrubefccntes, denfis: ranoribus
&feri nuUis lupcrius, tblioram ragmilmnli&m mvobtis, qux ubr^ culmis reoefienint brevia laiii
li^, & ai^lU, hirliica. Sfka trfaim uiici«nm« niiiida>.4kiiuflimis teanifaai ^aam oomjM^ hiOB-
la ferc ; iinguLv glumx Dunx« ansuft» in acomea anicnni lUmnaKi «M» aiMn fya^ inafljfail
dlrulfa coni picitur. JU*» cafilltfi^ aBia»tenMifc «k oapi» cnAifiab{ m np>t aoii ohfimv^
miisMonl{x:iii.
C fiaoliinm in cnlds lecwTias repewi aflbrib
* 'la. Gntmtn jB^ttmu tittr», LA^ J. B. CBmJmmiim im fmk Qtmmm Mtftum
fpica rtnmiim, ftn Grmn. Abftim Jpit» krm J. ll XiWv.MMn Hvirfimtfi
JuaJet.
Altud (inquitLobelius) genwquoddam eftcaudx vulptn«Tfaeopbrafii.ibicbcameonunori^
ac breriorilAs, necitalannmiiofiEucKfonQelienln. ConnosqDoquenwlloiiirr^ akiores, biour
bitalcs: fc/w graminc.i ; rjJi.v fibrola.
^iuuimiliari Brugis «iiibntibus campeftnbus juua Merktrch coptotc provenireut Lobelkis.
CBauhmm UCAominaooaMeievidetnri aucint&Chi^cm^ad J.Baahioninu
* GiwnM».^lll^ffaMiaiMr/^4A»^^
Lob.C.B.
Tota planta pedcm aka eft, raJUe fiiMv(a, tulmu tnultis, geniculaci^ recanris : foliis ouim Alo-
pecuri ipi<A rotundiore longioribas, angufHoribus : fpicd crium uiidarum«rariijs minon^ aJfaidia,Gra-
minis panicci cffigic, (cd lanuginolaj quae compada eft iti ut fimplex iideatnr« cum cameaex '
multis fpias fic oompoficab ^ in le pociBiniikn pndida ^flmc» « qn&dol min&s l|cGiaid
moIU ht.
I i cqucns cft locis maritimis Monfpelio vicinis atl Magallonara & Aquas Marianas. Copiosi
, oriou-j inquit P.MagOol, infoffiscucaftagnum, quarxiUcecaioce ibb NosinSialui
circaMeflanaminvenum& SpicanmiariftKqasnMleafiinrlennmevQfiflfoiaeflaTicanc.
14. Grame» tjfbtijtt maximamfficJ Itigf^ima C B. tjfbmdtt imaxwum Paik. tjfhmam tcr-
tmm cSer.emac.
CA
Ex rmtktftrvi, nodofa, cui Hbraeexjgax tc ptnrimc adnacc, cdknr r^tas, iefqoicQUtalB, in-
tenioiUiaranqnbus dtftin^aus exliirgit: qui in fftcam roftam, tcretem, palmarent, virefccntcm, ir»
matttricate albicantem, tithi mollcm deunit: cujus utriculi copiofis Hc oblonguilculis ariltis .1: m.\n-
tur. Foliu cl\ grainmcis, paucis oblongilquc majori criani parte caulcm vcilicntibui.
Hoc copio&c inta fruteta ad acidulas Gapingenlcs Winembergia ducattls Julio mcn(e primum
oUervavicCPauhinas: dein imn loag& Bafiba in lepihasagixinmi, 9t in monAt MkhelfUdae
l^BC.
/Non naihi^ difiSn k prima ipccic (cu Gcaimno Onocordo, viz. imae hici^tiidine & loco mtor
"wwa, uc egp idem eflBfiiip<cer« non caniGnaflerereauiim ideme^
Cap.
uiyiu^cu Ly GoOgle
■ - t I I ,
Lib. XXIT. T>e Cfraniinilms. I
Ramen Tvphinum ditoiiibAhpociiidildifet tfiai alpaiarilius, «Mnpo-
t. Qimmtm tmvittmUmritt nito Mjft wyaw J. B. Gr,mi$fiim,fiu» ftrv CR
' C ri«fiw ffiRpGi & veKd bulMil fl0ik>fa aUquot ciibit.iles aiit (efquiciibttales^
tenues, !xves,6c ab intemodiisreflexi, quos ab imodatim plulcub comitantur /Wm^ giuui^ tinmij
mni^. Ex fmculo ccterum inccnuxho fingulum prorainet ibliolum ; funmnitati /ipta* toMet ]Mr>
^hifpiduia, IjODclii lyphini graminis fJguni, bicornibus fquamulis ilcniiffimc rirda.
In tfuractis propd Benordiam dici intincrc a Bafilea clift.mtem rcpcric J. Eiuiiinus Atigufto aim Locm.
|£u6 Qnotqrnnmi &dum Hiftarix £DfodiineniB antere^ fed erronee, Gcamen aqituicuni ffi-
bifiini iMt iit iopcildtiMMioiiiiiUL
A> l^. (''''C^ tjfbpotm majm feu frimum Gcr. emac mtiatm Jiw indMiffmmm Paik. ctam
cauia mttrts majoris Imga majits
RaJicti tcnues ; fw/iwt habent piindpium tulbo oblon^o fimilc, cubkales alrior^fqfie interdum,
quatuur aut qiunquc geniculis intercepti ; ad quos folia a(p;r.i [ afperitas vix (cnfibilis cft]ladu(cu-
U, cancfccntia, palmaria, [ quz c raaicc cxamt longiora (i!mtj vagin.i lon,i;ioi c Aipul.im drctim-
plexa. Summum cacumoi i>xlmarem, Ixpe etum longiorcm /fietm iiiftinet, cercteni; caudcma^
Maris (nrtilem, mollem li liirfiim vcriia mana demulceasi» aipaam R oofttra, colom daericek XI- .
nunieris (quamulis in binas bieres aiiftas dcfincoribiq, diwiHiaco» loletev^ kieritias caiitHiwBw
fcandulas imiutiSj coofbuuem. ' -
In pafodi fiiQ^pm ttt 9c agiuiuiu mir^iiibiit, ad fidiiftn teii fit 6ipcst filo pnrfeitfan hoiiri-
dioce.
A. OmKm^ifUmmwmm Ger. Park. Gramtn cum eauJa mnm 96mu J. & tjfhiiiu #•
IftmmAtrmt Cfje leflln: €at^ tail grafjBf.
VarKUs potius pnccedentis efle ndemr quam fpodes diftin^. Diffet t ab eo ftatura minore^ &
fpica breviore, angulbordquc. DefcripQOiiein «j» videfis apud J. Batihinum nxn. 1. p^ 471.
C. BauMnns fib-as quafi ex bulfaiGolispraimiuntes ei adfcribit & appingjc. * ^ . *
Bi filbalofBieperimr, mquit O Bauiinus, quod potius feqoenti ipedei oomrenit
A. 4. Grg^^gfOTMtw msaritimiim mttm. An Gr. tjfluiuim Dtnttctim mutut Park? J&CA€at0*
Hkc fpeeies oft vidatur quam Lobelius labnkris 8e marfainis fMsdibib gauilere faalbk. Venbn
nollntm pcdalcm quam illi attribuic alcitudinem raru afTequitur, fo) palnutfe ctt AUt id^uipal-
mare. Spica uncults cureidula, ima parte plerumque anguftior. ,
Ih fihwiofii limitiiaii nwpmiBlliniiini efc
(hmntm tjfboiJei ffica mukifUcl
Gnuninls c^^pcriKlis fpccies nobis vidaur. F.u kuifonus Cyperum c^^phinum hoc gcnus jppallat.
f. Cnmm ^^^^ mukmim J. Bi. sadmim luMam ParL Mim t^^ulk tuuUmii Jtati'
Brcvibus fibris raJuatur: ramos vero terrx apprimir in oi bcm, multos, palniarcs & (cKiaipalma-
rcs, aliqiundo ped.ilcs, aliquos vero dunuxac unci.ilcs, rigiJL;Iib. Ad qucjrum g.'niciil.i utiiculi in-
ftar foiutm ftnatum glumas numeroias, conglomeratas Iquamamm foliaceamm complexu conipro-
Imns daudic, deinceps in muCtonem ri^um 8c acutum, unaalem tc breviorcm, rofta in utus •
protcnfum delTnit. ExrremO ver6 cauIiJuijas genecii * pluia fbUa, 8c tairicdighimis grava^ edhj. • c. Bdtibina
nan aliquid oftcntant. tria fiha
Icinere uucr Liburnjm tc PSfi^ deinde cfcca MoofpeBnm oopioJum oUerminM& Graminis
^pliini (pcdes videcur.
Cap.
Digitized by Google
ii68 HiSTORiA Plantarum.
De Grmhe ecbiiuit».
tekMtte etfituU Park. eehtttdtiua 4. Gcr. aiuc.
Rjfi&M e(l gcniailis nodoia, capiOaoea, alfaft : fJm paucis, anguflis, primis <]upb miiionbus
5k qua: medii iui parte felhicam dngiintj qii.T tanieii vix unaas tres fupcranc, 8c per aux
linex rccundum longmidinem cxcurmnt, eaiuqui; lubalpeiim reddunt; mter hzc auau
ftftucanun inftar tenucs, Ln-cs, genicul.ui, uno altcrovc tolio cgcnicuL ncxlo mcipiente dn^.tc
qiadefntres vel quaniort altituainc inzquales, duarum, trium, quatuor« enun (inaanini.e^
vmat i quibus mgnlk t*fin$ltm unictm), fubrotundum (quod ficcamm pallot) ioftar Trftd! ecla>
natum, fpinofum ac pungens infidct, quodfrudibusdenliscompontum, quorum corpus in ftelLini
/pin<^m inarqualem, radus quinque vel (epcem przdicum AcGna, quorum mcdius iupenor obJon»
gus, lateralcs minores funt 1'Iora ut in alns il;.iniinibus paJIentibus trcraulis d^ood*
menfe anicQL Simm paxvumt duphanum, cnoceum Melampyri vukLOoncolor.
LoaulMSAmQmUeii^fd^ iaqiiBiEqnaoaknim calliliQi: Wgmafi
Gramev terme Junufculum & ttuA jnncetim J.Bb CnW— fiBdi j^ent^kvfMhu Mfipr C.Bk
MiMMr eUTtufculim Ger. esale dterim Lob.
JB. '
In rupibus 8c muris hzrct ita firmiter raJiabus tenuibus, capiUaribus, njgncantibus, ut vlx cvclli
poflit; colixpcncibus fimul multis plantis. Foliorum marddorimi veftigia demonftrant non aimuani
plantam. Foli.i .liioqui vegeta funt,IongitQtiinii quinquc vcl fcx unciarum, quardam etiam brcviora,
ooovoluitjonn» ergo Jund uiftar tdrecia, nonnihil rigida, cinerei ^ere cobris, reftantiUis Odobns
fiiecaLmHS vald? tenuibus, dodrantalibus & pedalilnis, cum vcftigiis parvx ^ee. . MontbelgatYli
idcm aut valdc limileobrervavic, cmf»lia virencia, tenuia, compreiu^ viridia, glabta; culmt plurinii,
tcnuesj pcdales vel cubitales, Ix^ cs, in quibus unum gcniculum, practer ilJud quod ad railicem, Sc fb-
holuin cx longa vaemul.1 : jub.i unciali^, Ipicr terc (inuhs, virens, vel nonninil purpuralccns, inqta
quxdam partesad phcEniccm normihil accodunt, &. m parvas ariftas ddinunt : in us fiefeMh vel apices
mimmi, albi, toci plantx fapor iubdukis; in cateris limilis pr.rcedtinri.
Lobeiius Gramen (uumcxilc dt:riu<. otin fabulctis ScfqujIiKlu aridiordque agro Gallix^ AngKarj
Germanix 6c Belgii aflent. Qiuin pLuuani intelhgat nons noudum iaus conuat.
Cap. XL
CrmtM ffneUa nufteBmea emfkSem.
A. I . Grmtn vtmumt J^ta krtxti laxa, a» mboxmbm ? Gramt» emtbtxmbe» ffimm J. B?
Qr.ffkmmfrmmfe %.f«mffieB /emfmt«C.hi
R
Mix tenuibus, albis Hbris conftac. Felis brevia, modicd lata, htrfaht, prxiertim ibpinu parte.
Ceults dodrantaliSj mterdum pedalis, tcnuis, geniculacus, qucm folia ampleduntur avcri^
partc nonnunquam puipuralccntia. Spica brevis, dig^m aut iummum feii^idigimm Ioq-
gpi» fiibrocunda, rarioribus t^misnonnihi] extantibus, in acum apices faftigiam. non ariuatis ooai-
pauta. FUfetdi /eu apiculipurporalcentcs c tenuibus filamentis tremuU depeaMnt, bifidli utrixx^
Ltem. Ftoite Tere ititer prinia fui generis, & m pracis ac pa(ous obiqM
Icon Graminis Anthoxanchi (picati htiic bcne conveniti NcMDBn einin CB. ki (in. nindniin
Gramen Ipicatum pracenfc ILL iivc Ipica flavcicence.
Hoc gQms pro Giamine cum cauda mnni pnrpurafcente aiiquatenm BbM y. BmAim alin^tattfe
tubuimus: verum deloifdoet «inbeneoonvepimvidcturj ide6qtienuncini^^
lun o^nanuir.
1. Gramm frstaft ffui uarfure*, tx mriciilo freJtume, vtl Gr. folit fficam amfltxmte C B.
Gr. ff^tOKt fiite a^efft&i9t
, ' CB. •
tUdiadu eft prkiris (imilibus, aJmm miiltis, dodrantaSiiis, eriam pcdalibus, pediculis nigrieandbu
diftmdis • foliis niulco quam in illo anguftioribus 8c viridioi ibi.s : /p.i-J qumeoam breviorc & ctei-
iiore^ purpureis Huribus omatai fbhoquod ex ulcimo gcniculo prodit, lic caulem obvolvente uc
aoa «peaanr (quod in piieie non m).8e feiice i^eciem ofteodac. Sapor dok» eft tc v
quolni.
. . lo Imnddis pcatiiiionloofsModpdk» ScLngduao^ &dici Madicoium proveiilb
A. ]. Grmtm
I
Lib. XXIL (jramimkfs, 12,6^
A. V QrMm» <r{fNnB» ei»thm Atiglutm Park, crAtuum Btt#lam Ger. mn»c p. 2d.
J.Bauhiiinid ddcribic, Sefquicubicalibus aflurfiic c«£nMr, pcrqaam tentubus, genicuhtii, nod
w» yUMr« qti« Tasinae inltar £itis longo tnKrvallo cobniiai con^plexa, palrouih loaga ab eo re-
OBdont, angufta. Sfica quadramaUs aut paidi longior, <hubiB Tcrfibus in unam pai tcm vergcntibus,
Blumarr.m pallid.irum, cnftatatum fimbriatarumvc, ficfculorum bteorum fulconimve trcmuus fibnl-
hi explicat, dorib ipica: ^lumit ▼acoo. KmUcu tenues & orratx. C. Bauhino Radicum ^fPiPymCD-
01 («rimiidUoiigps aUncuidhii^ ^ibiiiidai^ bi mnim fdnd CD^iMi axanm dpoiwip
Pkrkidbnis Grajnen criffattnn AngHdU» I crilbBO C. ft dBvtvAt» fiuab Verum dcfcripcio J. B.
Gramini criflato Anglico bcnc convetiit, excepra lon^rudinc (picx: icon eqmdem fpicam niniis la-
xam rcpra:lenLat, & qiuc de radicibus habet C. Bauhinus cnltato nollro Anglico non rbipondenc
Venim cuni quod defcriUt C Bauhinus, kkm fic quod Lobdins miijCi^ quodque m pracis circa
Had^neam prqpi Loiidinnro provenire icnbif ^v. ftn. «iir. minimi dubiam eft, Gramcn crifta-
tum C a. criftatum Angjicom ftnt-iinaln <c oaadbm fpeae plajiaBi «fle. Nec cnim aluid
(ODBS drca Hackneuni fi-equcns eft.
In pratis 8c paicuis ubiq, pcr toctm Angliam abundat, & qrca SoUHtum ajilivum r^yicas promic
Hu)us aliam feu ibedem, icu vacietatem proponit C Bauhinus titulo Gramw*! jhcJ ei^tU ftA-
iirfmi, ndicom capillamentis rdeidendbas^ culmj» ceauionbus, parte inieriori levi knuginti arpeT& Spmiu Asrx
9e lilniffiocibqf S niHis looeiaribus, ^ica candicanw^ fninw compada, imc ita d^aoter cnftam
^jtpnmO|iiqi»y»cpiwiiii <M^etL
lUJix ex phtfflmdiris compofica mijwipwteiidiniodofetfen aiiiaalaiqi; «nfawASl div ^g^ndff
divifbs ; folia longa, angui^a, aaiminar.i, nsrvo pcr medium tkKntf^^ jfmmhiama\ mwio^
loiam, glumis albis conuantem, m qmbus Jcmen parvum. * •>
C Bauhip» liac|BMin»odGnaiei| pm^^
lonioeo. • • '
' . * ".
f, Ormae» Jlvenactum mmtMitam l^mipMpfim C B. meiaamm Avtnactum Clujti Park. Gramtlt
cmm hcufiu par^zu camdiJit, fmtim Avcnacf J. Bl maUMaiim AvtvactM» Gcr.eiiia;.
C.B.
RdJice eft ex mulas fibris duxis, ruFcfcencibus compoiita^ lingulis amus antcriiis ferpente : undo
c»/m>cubttalest tenues, kves, geniculaci exlnfgunc i qwx^/aH^-.-ahbngii, ;|ngufta, palmaria 8e aoh ,
minataGtngunt. In culmorum faftjgio obbnga & nucam, cxgUmiis breviilinu HUmeiiroin-
fidentibus oompofita, quae exterius catroscant, aec laDugmoiac ; at uDtcnorcs urricuii lauugmoii
^unt, grana nudx Avena: iimilu condnentes.
Monfpeiiuli iponte provenit. Ciuiius iecundiun viast i* sKmtanis qmfaroiU^ei ^vis JfiuapiVSh ^^*** ^
/iiiftiii nrniihdnii iiiri iiiiliii nrlriiirnjiilioinnnffi roiiiiiinmitfiinii
J. BinlHmt ftmwi fiirida laimpne oMjBwi fati^ qndi CaidiMnMi 6u9»im
6, Qhmrn JhmmimmUm/ft^
C.B.
Ex raJict (ibro(a fit» jmo»» «Mmsflf culmi<ftu juncd plmci^ cdhinn flqioniMe^ ^uaakfifim
iiiquebrevibus, culinnnciicagp|iiealam veftientibiKex^iigum inguorum'&nHaoa|uii)f MtfQics,
ali»> lanuginoGc, utiieidnm oontinentes, cni ftmm tugirmi iplenddiique indufum elL
In arpsns orca Monipelium proveoit| <K mill faiitaiin roDjiMdi llooMiL |||-i!||lD|DI fil
moncis JLupsizpius ridic i>. ii«^{w/.
t|MWg(«P Cfi.
CM.ihm»
KjiJictm habet fibroiam, undc caulu unus vel alter, cubitalis, geniculis midtis diftindus prodit:
fUiM eftmult6 qu4m in prioribus iatioribus: fjfuJ palman alba, nonnunquam ilavci^te, ramoi^
I^Oinis Avenaceis compadis 8c laniiginafis; cujps utnculis ftmtn paryum obloiwim, ^ '
iiiiiiainro.idendensj pulids IraienniiisPmlii^ol^ forodi, iedmianib indu^qir*
C5|C>MiwfpcliumadradicemtnomtiCdcariskgit CBaahitw
A. 8. Cramt» ffica graciii, tr^^iiktvikm uatrvii.
CdbMrtenuis, dodraneera aleas, nno Aaim articaloinnnei^, ftMfiotodo caiumvcioftis.
Sfica parva, uncialis aut major, terctiuicula, glumis rubentibus m anftf~ - ■ — ~— —
exeuntibus compoiica. FoUa ad radioem panca, ang^itt^brevia.
JummMw».militVhTi^ i^llfitiioicai^ddGiiptiQaemi
Google
1270 H I S T O R I A P L A N T A R U !!•
\ mvtKft fMiaiU eri^a C B. Bnfc mkomm hdnmfivf xtnamftlaum Get. Gr4
J.B. *
Confibratis capill.intms rat^iculis (iib cefpitc foliorum inia pro^^cunt, tuniccis involucris coinpida*
inter qui bul»u!t oblongi cxpiculum c^rniant, qux a radicibus lUtini multj pronaicantur^quadraiv
talia & tncntali.i, peranguAa^ imttii glabra^ in culinis pauaora^ minora, in fiogolis camen gein>
caiOtGBgpk. Cnimmt floialB, minor ioModiiiD, iubuuie ouior, «ouis pankuJamgerituncialem &
fefamaalem>^ul(amei viridi purtnraMOtnem, glumiscroins exilibos, in breves intcrduni tora-
lcs ariftas, mollcs & <;uah (bnccas dclmcntibus ; [potiiis viriiiL;5 njliacc.is fcu gramineas.]
L«cm. Gcncvx- inrer iegetcs copiose proveiut^ quin fic in murjs iplius mbis, alibi etiam in Gennaaia 8c
Gallia. Similc edhoc Gramen GiiiBitttiwfbD'.iBoat|npJpK4 ^|HHq|.paminci^ nifi qnU puu.
culairafltor &inaB»ooiiifera£t. ,i' . *
- - loi Gnmmtmmmum
H«cfpecic$fpicam prxccdLiiti (; n'Ijni hal>ctftd Uxiorcra.
Um, In fummis akiffiinoium Cambnx mondum Smu/Jmt Oukridrm^ icc Vtttidbus incsr fi*^ bIm
indb Aic alU plaou pnter iniilm
* it. Grsmim Csmtrarit rtptnj J. ]i.
JLHbrff» Adipifdturlonfam^ ruberolam^ (edaequaiem^articulisprxcmclaro» &hill& imd^rcflexti
non tamen protundiifenfflcacam, filamends conftantem pluribus. Suum protmdic hxc ab uno^
quoque .irticulo f«iw>«w», continu6iblll09Tans & miilnplicans. i^o/i# lonea, acurainata, dura, A-
runainis inllarparvi- Lit,i. CMhm duammrer^ fpichamarura alnu, admooum anguftus, & tcnois
niore ilaminis, cnbus quatuorve nonnunquam arncQlls prsditus, (picun lupcnori parte proferc
patulamjqux parvumcoaaaecy«wi«. f<4>A.cum radieibus ^porem habciudultieii)^ cumadftn^ooe
qitadain 8c Mrodine; r . : ..
* IX. Grmmm frimi DirfttriJm fftcits mimmm ThtlHj. & Grgmtmeminiim f^fmum faiuMlatum
* ' ' ■ • ' ..
Nobb incofpiitum. nec alii piactcr Thalium Bocatapo 4eCB%ttab HBe ioaae-iDiiftnanii dbi Gl
LeAonmqiu pJuiaM 00 fdit ed Xluluunieinin^^
Reptantifcas flrMninibas accenfendum, rsdiett mmsr goaiculatas, kmge lat&i, (pargtt, libris pro-
fiindc denuflis,latis craflis, vixcvcili potcft i rupium rimis: CmJmi fclim crcbns ve/fiti, dodranta-
lcs, fpicam (inguli geftant graminis anthoxanthi, paulo breviorem, modd purpuream, qux c^lore
ad objcchim iucisvariame placet : par%'um,/rm«» longiufculum, adiemca Grmninm M*.1inir tPCB-
<iens, ruteicens cxteme^ mtcm^ albeiccnsi, involutum parvis gliunk
Ande ex C Bauhino ladicem alba nigosi mcmbrana integi, «iiifaMiM frajileaiStleraneda
Genevz m colJo Im Affiih <c cuca & Hvpoljviun J|i^3padi» Sokc mier iqpei pnwenbc
loco loli cxpofito.
14. Grmmtn famtnU smJJ. B. Gr. fmmeM ftmddd Mnti & B. i. e. ftmcidatitm mrvmft l.
Tenoem (iirrigitdodranto majorem culmum, per cups faftigium confcendunt quinque velfez
emicolores fsmaa^e (plcndidz, (cmtmciales, graoles^ tcrctes, accrofis glumis conccxcz. Folia peran-
gufta vix ciilmo cedunc loneitudine.
I.«€im; Aiggitioa habuic J.Bauhinut; in licciainhB & liauabdii locu provenig at tdlatur Hift. Lug»
nttneuBk
^ I f . Grtmm mimm»m DaltchAmfu J. & miiamim famadu tlegansijfimii C B.
^ £it veluti gleba ampliuicula, rocunda, rA/ic«/w plurimis brevibusj candidis: ibliis digito nonkKh
^kuibui» cerecibus, (pici vald^ graoli, parva: flolculis rubris.
7-^ Fmario ftatim ad primam aeris temperiem cxorientibu^ ^poie innio dulp, deiadeamaro. ■
' Nalcicur in arvis, circa Monlpelium frequcns.
O Bauhino Rsdix planinis arris oblongis albicantibus componlmr : Folia undami» raiiib doet
tSm longa^ capiliana, cxiia^ teretia oopioia ; Cnbmi muld, uno aUero va oodo diftindii duninij ttl;
l^. Grmmtm minfmum j. B.
Capiilorum mftar tanues radicube cacipitem mordicos oblidcnt: cuJm numeroiij plus miniis un-
dalcs, enodes, moUes, ceniiilfimi in ^icam ifefinum^ akemis ghtnuicriniiniipnteafiiobfitani.
FtJuia ftiouiasa radico aliquoDlcb oomnantur, tenellaj perpufiUa.
Propifoaaeni innminagnuni ceinpliDianxpropc NcnMii^coillGglcCSiedeniSinecahVi ufpiam
A. l^.Gramt»
Digitized by Google
Lib. XXIL
Fibellis plarimis capillaeds terw aAwrdcit, i quooim capite plurei emeigunc cmmUcuU, kknn-
cialesanc duarum unciarum, tcntieSj iigii^i uman, duobus pturinium gcniculis, (imcrdum tribus) m- ,
teKepd, & foUolis c iiogulis gnis Imgulis aliqiiourc), obvoluti, (ptcam in faftiRio liilhneaces perbra-
■«em babiciorem, i localHtt^ lobus iicb, ^iMois oudcentibus breviffiraii anRis doiuu oompc^
tam. F«/i« noaadnudnmiUmMMoftilMiMaaMW
plerunq, porparafcuiic:
6r*mad fMuadaU.
I
DtGrMHiHe DaQjUide fsu ifcham».
HOcgBnni grarainisinter ipicaca 8c paniculat.i ambigcrc videtur: panicula cnim c pluri-
but oompofita cft, undc & Gnuneninulciplici (eu compbliti (pica, lcupolyftadiyon
^pan& . . .
Dai5h'lon appeUacur eo quod panicula in quatoilii^apinas, lenas & plures parees dinfi, qiuifidi>
gitos nuniis cxpanfbs rcferat 'ijifujMr vcro k {iftendounguinenomen invenic.
A; !• Grmm» rtfent oim fimictiU Gramam MMms J.B. daUyhiJes radict rtfottt Gcr.
9im j^ffcwM fmmaUm Parlc iaSjlm falio ormklifMcte majm C. B. fiKiJ mmm M(
mftttmimrib-fvfm trimmk mynwt. €ttefin€aA$^ VCtSg,
J.B.
Diiuni genemm folia 8c culmos profert Prinium enim lencb longifcjne ad aibitum unum aut
alcerum ««/(cm/wj ibbdis, crebrd geniculans, Lzribus, caducis nalcicur, qiii ubi ccrrnni .nrtigerint, fta-
tim periibras d nodisoemiflas comprehendit. radicatdiqiie; atqtie ex eilBem geniculis folu mutvo
«mplexu fttptta itirgunt, brevia, angufta, hiruMi : ddnoq^ adoMiis cubnos produat erediores, vd^
utilupeiioramnunos, pedalesjtenuiores, folHs amiAbs loni^brflns, hirfiitis, & rarioribus genicnu
interceptos, quorum uimmitasin ipicas hnditur, quatuor, quinq,, fex, fpicis Graminia M.innx fi-
nules, ied nunoret, conanniores, imbncatos, non tamcn circunicirca, pennde uc jam dicto Gra-
mine, cuipan^icaeinceriornuda, hoc diicrimine inccrim, qu6d ea paisGcuiunisMaiUHe^GaCa
^^^^jKN^nd in oiftamelata. HtfaiUi £en atro-nibeiiBca. EaJie$ nitimrgBnalac^ispiiu^
Hoc Graminc (quod Icgirimum vocat Cluiius) nihil viilgatius Cou Hifpania & Galiid [addc
eciam Italia] in arvis, vmctis, atq, atam m mantunis^ in quibus mulc6 lamtjs 6c ulxniis creicic:
toam eius cadices interdum digiti cra{{itudiiiHtt w^puiM tBun iinit Gkfioi» C- Baoliiniiieiiaiii
lioclJieti^^iraftiGramen e£ credic.
HinnijDinor ^edaleo pocitjs pncoedeniiiTaikiai Inlienir apod C Baoliinum cajns delcriptio>
nnnnTbeM.Bocan.fk II). vidc Hmvafiettieedtnintenr naUiTi&inGalliafclcaln.
.1. i
Gramtn JtHylen Sieitlmii nndtiflici fsmcula,JpicM ahtulfm txcriu ^emfnif. An Gramen btcome,
ftm difiacbpfbortn Bocc? An Qramtn J^sttjmhmm CoU €)3»t9XtU €9dU(*im*
gCOf^. An FtftHca jmKto felie,j^ic4genmiC.af
Kadtx hiiic ci^ pcrennis, innumcris fibrij quafi reticulato texm implicitis oompadU. Calamus
pcdalisjongiorcj,, gpniculatis, paucis fbliis dn^Cus, ex quo ad inftar juli redi triunculi» longirudinis
ciit i foUiailoMM. nibente colore pradita, qoae va manntaiem Gnuninis da^li modo, m fiir*
cam cKvidknr. l^DMem (picat glun» in aittm tenufl&nai
Floret vere, flcofque ad fincm ariLuis
Haec eft ddcriptio Graminii bicornis Bocconi.inij qu.r noftro Gramini da^lo Siculo diiJachy-
ojilioro non convenit, utnoihum ab illo ipeaedivcrlum arbitremur: nam in noftro (pic.x- vix un-
«Mlaf litnt, & hirfiiCK. Qiun & noftrum muka m eodcm culmo habec ipicarum pana c ibliorum
A peculian modoexeontia. Nam i foliorum inpreinoram finubus exeunt pediculi ien nuno^
tonncs, longi, nunc unus, nunc duo tr^iVe fimul, qnorum unuiquiique media aut inferiorc partc ge-
nicukun ieu articoium habct, c quo exit folium pediculum obvolvcns ad tpicam uiquc Atquc hoc
^nodo duplici vcl triplici gradu panicula alfurgit.
■ Feibca |unceo folio ipici gennnaC./;. ailmo eft ieiquicubitali, rotundo, geniculato 2c raroo&:
Cojus iiimmican fpie/e ?ix unciam longz, mollc«, niflsicences, ariilis obbngis armatc^ jJHmnogph
mmi villoio fimiics, iniidenc; iempcr d n.T ii nnl ini ohlongjori tenui peoicuio adhnwnw inagpM*'
tur, FWm habet junceaylonga* inordiuatc potiu.
HMdefciiptbin oniniiiai pnceiqnamf^
■■ Grtmtn
Digltized by Google
1 xyx H I S T «•« f «^VJ^-^ A N T A R U US.!^y .'J; J:
Gramenquocldam narcinir c-silc, r*Jscibm repcntibufj nlbi^, (^aiiCDbtis, Ailcibus cum aliqua dci>
momaj conununi Granuni proxiauBj diglCi altjtudinCi goniatlittis ramulu aiFurgens» folik comimai
Gramini &mlifaus> fed iiAwnliiW ^'lUiilfli habent qoMaor Tpicat, Ifchienni vtf Gnariadi ing^^
rii (imiles, perfeaani «aon C|«'lltfW|i tftajn mBfiiH «MAat uno fnodo fiMmsim; ex qwi lafiaK
.^gyptu Nrif M tl fal^ vocaiir« qoafi dixerint Gramen crods, in quibus Hunt ftmmd minati^^^
feminibus communis Graminis (unilia-
Vln$ft Maxxmuni ulum ienima apud omnes habent> Ad eos fci. qui tum renmn, tum vcncx ^^l''"!'» b<
boranr, atque ad (rangendos lapides in vefica concretos : quod genus morbi ibi eA familiariflblMtni
& quaii endemiuni. Mtilieres tadids decoduin tvjii ad pueros varidii aiqtie morbiUis oorrepw
maximc (equuntur^ tom ad feipfas, ubi cupiunt inrerdeptat roenftnias purgationes rurfbm evocai»
Surn .iliqui qui pro fecrcro .inxilio habcnt dccfW^um ex feminibus modicc conti:)]s p.t'.itumad ju-
vanda cxantheniau in icbnbus pelblcntibus, quas pcticulas nofin appellant. Ail ulum quoq, vubie-
xam 8c nkanim nonparvtnn apudeos toca herba, praxipu^ radioes habent u(um. Aiunt radiccm fi^
gjdam atqueficcam dle, rBniuffiinartant^ paitium; Qeamnhgem non ddbut rouli^ qui ad movc»*
* daip fuAixem ejus decoAo &iii]iariffime ixnnmr.
iiTimc in mfula JavacKfik flon fecqf ipiy j^ypinkJac.BDndoaniop^nfaificifiqaeaf
ftcUatum Vcllmgii rcpcricur.
4. Grmim fitSstim t/^g^iftmit Vcflingii. DtiSfhit vCgjftmmm Parlc. fw m dtfa
Jntnhi^m MMMMMf •
rr/7a»jr. • j
• Aflurgit alcirjdme p^ih, culmo rotu||^o^eniculorum aliquut incernodii& di/lindojcirca <
g;ufta (atis, & in acumcn attcnuaca foli» produciL Fulcitur rMditt firma, candicante, jp^
adb aliquotnodoia; (iibdulci quadana acmnatiia gu(him peiftiingit. Calamt inouinasx
{■oiailasdtnmuntur. loogitudine diipares^ lidumio granun* brem^
lei: Averiafaacin longum excurrcncc v.i!ii,l.i cjiin.i, & porre3is a latcrc ftaminibiis mnniuntur,
qtubus Iquamatim corapa^^lis (picea (iorum congtfici» viroFeiiayelbente renklcns> (upenus uiAra-
ca eft. Congenera iMqno hnlB |raniinft innb' Nbc ffinan nOum in flaUai aliqaid abire pnda
quumcnicem tulic. , .• i. ■ .
Vim. Uibm xrem medicnin eundem obrinent, quamvis calamsimra vefibMn dmatii frangendts vires pa-
rcs non pnlTTclcant. Qui lapidofum alias veficr fynagnia citra (edionem cduxent, ut aiibiProlp.
Alpinui iciipnt in magna /Kgyptiorum Memphi> quamvis curiose inquiiiverunj ncminem depTs-
hend'u Hominem tamcn religiufum 4 monte Smai» caloolos cxtra vcficam in urethra (iiUiften-
les, oomDreisi fuppoiitodigito vciicij & meatu urinario per imroi^um pemue An(erime tubalum
Taliddinflato, eoldei^ extror(um.propiJi(Ic^ ab acgris ip(is accepouii iatntc cognitum habeA .
Irm . QrcaHcrackaa.OHiidjiim #folM^.griBi5mcon<pea« V<<^^ .
. €kmmmJ0^j^ifmmM:
. Brnoedente mJ6 ahifla' eamnfe patiicnlitiantilo kwffDrib» aafliorihab gianii or^nate di^
pofiui^ CSttttt fllQHCv t * • • * •
5. Qrmntm VxP*faaii> CtL Gr^/fk4imimi Jtffcfatt fimU C BL jgml{— im
ParJt.
J?d</i« admodum tcnui, arqualiter (ibrofa, capiil.3ri, ex albo- pallcntcnitkur : ex qua phiresnir^'
cxcunt, iupini, tlcnsc genicuUci, grammcis pai"V'is, in (iimmo binas lcmper profcrentes (picas,
ex una partc clor{b per medium ai£:uFrence utrinque pinnatas> ex alia vero quatuor angulis pcr lon*
gum* & in medio canabculus tribus aiu quanior (bliaoril itoAunm ocdiiubus emicaotibtis conmuAi^
mquibus parnim femen, dilvum, angulo^uni, mimn anagallide fiiig^ ooopnccur. Spicc verft e
doni panc Millepedam (eu Scolopendram fcrc xmulari viTcrur.
Ittuj:, ■ CatDpeftris c(t j «^wat-a^sfli» appcUavimus, quia binas lempcr in culminc ii>icas (peciofts pro-
. ftrc
6. Gr»mt» JaSjUn laurtfth» C & Grmmmt ntim^ Dmt Ommm 2. Ovi Grmm jnmmm vtl
GaUi crut |, B. tdkmm^m^ Gec.lfek ff>mfn Imim filk M. ^wM^iW»'
7. B. * •
CuMot cx radice filiio.Q plurcs promit, tribus quatuorvc articulis nodofinj fubinde cdaffl ramo(os,
^brubcnMs. Fiiia Tiiticcis brevtora, latiora, hir^tua^ culmos longio(aili vagioa iovolruoc Juh»
IfiHnfii imidet cubms, palmum aut ielquipalmum longa, quatuor, quiiupie ant pbnibus MCis o»-
mata,qucMiim ahcri parti (ecundum longitudinem ^ bifon gluma |?oj^i«fi purpufffewMy^^dtiatjtaTiMdit
parrcnuda, fulcata; yiwfwnfdemglumisconcluliim, P.inici gr.iiiislongius.
Annu.icil planta, ctiam hortis valdc odioia Dcns canmus lyjvcilns tercius, qui julio .ipparero
incipK. Abhoc (aavum, quod privatlm^r<rwB Mmm^e vocant;, non niii culturi dirfcrrc videcur,
inquu J. AadiiiMis. Qnodva ad hoc caput (ub ui)o 6c eodcm titob refert Graroen echioanini
& aailmum five aUwmcapitulis aculeatis lti\|icuaa C. JS. qu4m tefti iidiiicip&.
daAyloa fobolaciore ^ffiaii» it6nque Gramen dadjkn dculenturo tft^km C A
Digitized by Google
I
Cacumina piieti nani^s inlcrunt, cxcrahunrqnc, uc fangitinem eliciant, &hincab cffcdu Hs-Vfiit.
Crdci SmtgM^eilum vocanc. In Gcrmani^ iocis teri ac coli audio (inquit Matthiolus^ oon minorc
cnra qaiim cctiera frfigum 8c Jeguminum g^crf, {i^uidem qus leinine troqpenter vcfcuntiir i n cibis,
gudd m jare cirnium pinguium deco^m- non nunorem cum poiato ineae graciani qu^m Oi-^-za^
cui ego &cilie pnepoluerim. In piiaauten^ iplum timdefe opowBt ut4iuofdiiiatputanmie.
A. 1. Gramen dtgitatum birfuriim] \\ .'.^ m^ujU^vlium fjiicii viStfy C.^' ^(iiamM
vtjtrt ffie^ vJbfa Park. j|^(cp (arcinual CocM^iaot-gKol^.
J.n. . . ' .'
Pcrcnni raJire &: firm,i nitimr, cx qn.i ciilmos cmittic cubitJes & bicubitalcs, tenucs, rubcntibus
gcniculis nodolbs, frcfjucntiiis fingiil.ircs, alias ramolbs : feiia tics quatuorvc uncias long.i, .ingufta,
& rarisbn^s pihshirluta, fubmde rubelcentia, ftatim a jadicc partim, partim ieii nuiiora fcx-
" ^ntpn^ cs oilnus oriuncurj paaicola fubata, quatuor aut qumqiie ^pidt comata, Gramini
uenmdftosj minoribui, purpuralcentini, molli l.inugioe viUoMi, ex gluniinm nmcraae:
Olifta mrili mfFi promirienre. Flo(cu!orum ft.inun'il.i (aturatioic pUipuiA) _
Ih eiteris regionibus trcqueas c[\ locis luxis & Iquaiidis. 4#cik
Ab hoc non diverfum fpeeie cfib fu^iiiamiir Gramen Ildunni panicnb Galliaiin iMSt oins '
delcriptioaem litbjiciemus.
Ora— iU Hylon feoparium C. B.
(SaUicum Gcr. emac
Fignra ei giaminea llc^umii vulgahs ; macilis tulMm, rigidus, geniculacus, cubicaliS;, in quatemas«
quinas, interaom fefias 8c phm d^pnoflunas, lnddas fpicatas caudicdlas Ifchzmo gramini lmii>
lcs, faliigiatus : Foliis iren! noft dilfinilibus, guftu Graminis, duldo»bus.
Copiosc provcnu luGaihxfabulofis vicinis caftri Inliilam lods vodtati fvulgb Chafitju del IJle) Ltcm.
prmpe Aurdiam.
£x knos pncloiUEOj pnctenuibus rigidifque cubitabbus & longioribus radicum di hs condnnantur Vfm.
fenpMl»iha> ndgaomiue, nite&cis oumx condliatrices, &idioDibus capitis accommodiaifBmr tc
ufftatiffima:. Crcm,r in Lombardn It.ili.r huiufiiiodi fcopulx laudatilfimje fiunt. Gramen ex cujus
radiabus IcopuLis Faciunt ibidcm Cafrwiam vcx,ant, quo nomme in Hetruria Gramen Mannx vo-
ciuri ibnfaic Matthiohis. Fott^ C<i^Wi« nomen commune cH omnibushujusgcnens Grammibus;
.▼lUpB eoim noa «iiftiii^pat. .Gcamen autem quod nobit prp OyrioU ofteodttutu noa videbatur
di^neiGraniinedigitaco lucfiito: idem tamen proiios oi&iiaiiandeinaf ttenter aiKrore. •
A. 8. (jrameu exiU durtfu Narv^icMm Mut Damcttm^ Gramm fetftrio ceputtim J. B. Crtm^
• /Miifa pmem, mdKvjnM* OE.
. Saxomm intcrvcniis, Icvi terra, fierilis VfiBoex Norvegix, imifque marctdis rimoiu caudicibufj
fylvanim Dani.T iioc gramen viget, detutffimo, fparfbque rigidorum, junceomm, fefquhincialis
altitudinis, cenuiflGmorum folioi-um ftipatu, (elquipalmaribus, numerofe, cirratis, gcnicul.uis,
Itamineis calamnlu, quorum liunma folia latiHfcuM /a^nulae inftar fpicacas, unaaks paniculas
daudunc auc amplcanntuf. Juliaa dnciniMcSgpie dDdrantaliB vudG» bmn paffidi CQlaiis, cotjqui
' rplant^ uti Gramiiiii feopBriiiii cajui oognata videtnr.
9. Crtmen JaBylon u^mMicum C. B. atjudticum ^tmculatum Tabcm. ijpiMfai^ am furfmwm
J. 6. getttcuUtmn aquaticum Ger. gtmculatum majus Pai k.
SsMce eft hbrofa, cx qua plulcuU nafcuntur teretes, geniculad^ fe^uipedales ctrdter calamij
fJih ad articulos gramineis, brevibus, latis, acuminatis ami^, calamorum faftigiis Ipioe inna-
Ibintur longXjtcnues, ciiRlt.ilis Ifchxnu fpicis limiles, breviorcs, atro.purpurearT.ibcrn.
Paffim in lacuftribus &L paluftribusnaldtur. Q^bd li ica lir, mirum alios fiocanioo» iui^enus la-
ttre, qui qoio^iidde ep habent Tabenumonuno debcnt.
Ab bocnoo^verltim, aat£dtem d vaUe itmik dferulpi^^
10. OrmKmfmuctum Jficit nlgru C. B. Vanici effg 'ie Gramen Ijob. Gfi
Jkfuifa tenumem mgram fftcitm J. fi. Gr.famctim Tab.
Defcnptio f inquic^ mihi convenire^rideturj nec ^|Dia multum dilcreMt. Culmis dl
tus [Gramine Doitis canis primo & fecundo] gcniciilai»{ fblii* aiiaoims : ^■«ds Ifcbmio vnl;
gvi fimybiBfBigtis; fcminegtomi enEo albo. «
pigitizoa by CoOgle
HlSTOR.lA PLANTARlJil.
. Cap. n.
. . De GramiHe treml»,
HUjiis rpics ^ auibus panicuU componirur pulchenimi', tgaamolSj i
dent, uc vel leviffimo Ratu agitac^ crenulcanL
I, fewMHiiiMM/iiiwtMMr J.B. trpmAm mmg, fimaiU fsrv* CE Park.
5F.J».
Ex r«<//« mfefcente & qi:.iquavcrf;irn rept.inte cuUn/^s fiirrigi: pedales plus minuSj graciles, vlx
. uno vel altero tlilUndos arciculis, jubas luihncmes parvas e folio vaginaccoj fuperna parte acutOp
8e julMUn ipibun ficpe (uperancej medu parte lui prominentes^ qux cx iquaniults delicatulis, roton-
ias^ paUiiHiautilndbemibusQclplcadaitib^ exbiaribas pe<iiGuli&paidulis>,ni^
tamtjm latus phniniuin notanribas conflant; fMw caetenim 'inienu gnHuuioa» paludi vireiitia,
angllfta, .-icr.niin.ua.
Ixk pratu momolis Balilicniibus provemt j 6c vulgo Tti Uforiiw^dtuT.
%, Gmm» mmalmmmmm umtnlimtgU C E I. E Cr. Jmmrfttt$ ^unm Clu£cur.poa;
• ■ • Paric *^
In caaiminc aUquando trcs aut quatuor ramulos exiles iundic^ leindique trungulum habet
in luco Crammuntio frequens nafc&in', auKM F.Mi^ml, qpiodniiaor Sgpn Gmidllil mBafi
BMoris C B. optim^ repcKktcac.
C Badunns ui Tbeab Bot. ^ deCriUt :
IIoc radice eft minori [quam proxim^ fequens] "»^'»9 palmari, teniiiffimo, uno alcerfve gent-
culo diftindo : folw ti ib.is vcl quatuof anguftiflimis : in culmi iaftigio duo triave quo.
laro fineula pam cuUm fquamacam fuflbeat^ jqiniiw infisnoiSbiH aCFtHrabentibii^ idiqnk palHi%
qQiain^ qtum praecedeaas majorihiBii
At 3* Cramm tremulum J. B. trmutum majus C. B. PlutUrit fratmfis Gcr. Gr. tremulum feu
Tbalaris medw AnglKa,prtma an ftcimia ParL' ^fltljltg gKafj^, CotD^UaftCjf»
in Coine 9Uuif , Mic^ lirii;
J.A . .
JtMk fibris tenuibas, non vald^ numer^, oUani cinerelsj aoc fiilcistemffl apprehendit : non
mulrum fc diffundit, (ed uno alterove prater culmum gcrminc cmiflb perennem plantam {c eile
prodit. Culmm auccm cenuis, cubitalis, duobus plcrunque geniculis interceptus. Felis magna iiii
, patte culmum ceu vagina complc<^unmr, reliquam (iirngunc breviorcni, rigidani: i fummo culma
multi^ tenoiflimique rubentcs petioli glumas uiftment lubelcentes, d /quamulis pulchro ordine di*
. gedis compa^les> leTilltmo attadu ctemulos, minores qulm tremuli majoris, ionai conoide, com»
prelsa. tolaa, qiiB ad ladioeni modioi lata, 4c palmum interdum loi^ pleniaqiie*cameikbirc^
viora. *
iMm, * • Hoc gcnus in palcuis per totam Atudiam vulgatiffimum cft, nec aliud ( quod fdam ) apud noi
invenitur. Maio meniepanicdam ei^ttcat In omnibns quas unquam binravicCkifiitt : — '—^—
prau miiUt bcisveftic;
• InhoreoMeifidtlxfdeitfifaabetarqiKiddamGFametttieinnlampereaiie n.
4i Qrmmntremulum maxim <m J. B. C B. trem. max.mmm B^ftdam Vv^ik FUmm fnttmifi
dif0 Gcr.eniac. CJie flccatcft quotung gcaf^.
' RaA-cs nt m plcrifquc graniinibus fibrorr, fibris albis. Feti* qux a radic;.- rxcunt, femunciam
lataj paln.uni 6c dimidium, vcl duos palnios long.i, giabra, glauca, & plcruiique intorta. Culmi cu-
.■ bitalcs aot lelquicubualcs, non admodum tcnucs, cjuatuor vel quuique gcniculis nodoli, totidcmque
foUn eos aliquouiquc obvolvennbus amidij in (uinrao paniculam geftant fpariam, ^ pulcliemmis
aliquot ffka i(]uamolis compreflis, pendnlis, ^ binofqtumaram ONuneoompolitis^ dimidium digi-
tain longis .lut enam longionbus, latitudine iubduplaj contextam. Squamx ad balin fpicarum fpa-
dicea, rcliqui a vindi albicant, larurationbub lincis viridibus ilriac.v, pcr liccitatcm albicant auc ru-
fciiainc.
In liorcis noftris Vcre Cttum non ancc Angufluiu menlem paniuiUm fuam explicuit. Ac quod
Aocon^ exiic Vere ilonuc
imm. PropeMeOanamSkaiixiapafauslpootaneaminvenunns.
5. Gramtn faniculatum tUg.tns Ger. Cramen amorit isBum J. B. Gr, famculu tUgantiJJimif,
fivt EragrefiM majcr CB> Vbalmm frattnfis majtr, ftvc Uramm tramikm maxammt Paik.
J.B.
FibnenuineroGr, lacisciMlLc m unum ciput cocur.c: ili quo (urgunt pedales euJmi, graciles, Isvi-
bus vcftiti ^ir, Calamorum f.iftigia occapant fitmcuU longc pulcnerrimx, albicintcs, c Ipicis, plu-
i iniis unoalibuscii-dtcr, culmi latitudinc, compreilis, genuno verk Iquamularum conccxtis^ ariiU
omni piioquecarentibus, nootamea pendnlB» quamam noscbfewaw potuimns.
Primo
Digitized by Goo<?lc
Xjh.Xm Degrammlnu. it^^
Calliam Narbonenfem.
Hujus vanet.atcm circa Florcnnam & Monfpebum oblcrvavimus paniculis miilco minoribus rrta-
giique fpaiifiis. Gramcn treraulum poprii diaiim non eft, nec entm fpic* falamsntis tcnuibus ap-
penfz htni flacu «gicannir. cum pocius ereftx lim, & p&iiculis rigidis iniideam ; Vetum ob (oictt
IquAmolaselceaiHBmnnMMb^ « w imweriaiaiiBntfair.
Cap. ffl.
Dr AnmMm, • - «
• •
ARundoj Grarcis IdixM^i©-, ab srto diAa eft, eo quod dto arclcat, ut volnnt Gt ammaticL
Arundoplmtt tft iMBr ODbnifetas maxima, panicula Unaginosi, aouods goudens.
His adiungimiii plaricai noniwlht Indicav i liManirit AiUDdluies m6tn ob£aaliaidl-
oeni abquam, quibus aa nocc pnB^ftc conyeniant neicmiut. *
A. 1. Arundo vaBateri* Lob. Ger. vt^arit fsli^it ]. B. 'otdgfru five fbr^mmttt Ditfc*-
Conunan ficttt.
Oliliquc p,jnlcul.u.ini nftit r.ulscf»'., novos fubinde furculos oculofquc contini» nu^tii procnul--ns,
ex quibus (ulmt lurgjunc, lx>minis aicituduicm xquames, aut altero canco ma|ores, mmuno digico
tcnuiores, genicidati, inanes : ex quorum nodis unsulis fer^ culmum involvenm yUw exeonc, hguU
0c a&era nonnihil* nndat «luat laca circicer, cofaiiD kngiora, vcnoia. Scanif iaamut in cooiacam»
a^a nonnihil* nndat «duat laca circicer, cofaiiD longiora, vcnoia. Sca^nt i\
naBem, purpuralcentem tanidem tnlloiiorem, molliorfaiqup, coloni cinBOBBiiiiiiiiirain« nu»
Cabuodant emjndimr ; quo; vcntts ludibruim debcns niic fcminis fpe aUjpiUUj g|liaiit tidetictt caiSl
COlittxta. [Redius C fiauhinusieminaiioncoafpicuadixit. j '
NaCanrin aquis refedSMii vdnd iafiiiBs, (innit dpoa ftnmitimn biianan JSe ]aoiiamripM« Uatu
foomtiibmannoprimofflldabtlor, oorpusgradlhB»ooacraleqDetoiibaanaii:namiiiei«fc0nM
COrpore anguftior fiftula redtlitur. C. B.
Otiiiseft ad tuguaorum tccla, itcmque ad v.ill.i fcpimcnta, unde & vallatona dicicur. t/ylf/.
De Arundinis dibusclegantcrMarcclhis^ cuius idcirco * vcrb.i adtcrcmas, Si Arundo juxta uliis * ub. i. in
bonordmqtie ruonim «ftimadonem etiam nmimis arboribas comparetur, nuJlibi quam m ea nacura Biafitr.
Bberdior fniflevidebimr: nec aBnn^major illi meritj^ laos eric, qu^ Ter6 hoc fragili & inani 99-
frucice orancs feri COto orbegentes ad omnem fortunam &: vitam inftruxilTc : q.uado una hic Ct-
crificiis, cpulis, theatris, funenbo/que nbias mukipliccs dcdent: Una hxc lidiuidc liunoan.u voces
pcreunccs retinec, .id .ilio^ coniili.i &: cogitationesnoftr.ii t[.in:f;;rc : hxc una ad propuliaud.is laju-
n^fic ionge arccndos lioftes milicenr eci.un nunc in Onence armac : & in ruHico opereinvemcur, ia
qBoniod6 niKoria tcgit, modd ftorcis maceriam pncbet, modo riteni fuldt, taoA hornun daufum i
pecorc tucrur, & ne yoluptari eciamde&, aucupio per hyemem inil-n it. Qiiac omnes parcntis om-
nium n.uurat in (rucice noc non oofncemnendz laudes limt. Kca^ ci go rljniLis, Arundines bciU
paaiquc expcnmcntis neceflarias atque etiamdelicns gr.it,i5 lcn;:iic.
Anmdines eciam iiiiz & tolu earaodem rinculorum quoaue vicem rubcunt. Ucontur Sc tcxtores
caonis, cxUb inftnioMattfaf&lqpeoaafidaittt profib flc diirarBl offifaat froftis
CoUigandis adhibenc
' Unnam menftlquc movere 8e ifchuriz fuccurrere radids tam (ylvcftris qu.im (ativi in vino vel Wri».
aijua decodum propinatuni fcribit Macthiolus. E]ui.lcm m vino dccoLlum i^uifures auferc, li eo ca-
puc abluamr. Erylipelati aliif^ue inflamnutionibus (caam ceilium ) (oha virentia tuia Sc unpoiica
medencur. £ftivo tempore hic pcr febridtantisconckve refrigcrandi gratii ipargaqw^
ex Tariobs reliAas fuccus radicis cum (ero hirdno & melle pari oofi ddec Suoorcs pocenter movec
medulU contuU lyncipiti & pedibus adpoiica (iquis in ieftom & oontpoaac 6c cooperut. Spicuk
aoikofquc corpore excrahic r.idix contrita tum per ie, Oimcanibulbitmipafita. Q^fnitBrea iia*
faenc Vcccres dc Arun:linis viribus apiid ipfbs vide.
S, Anmd» fttivA feu Denax Diofcoriilit C B. HarunJo Donax Park. Ar. maxima & hartaffii
'}. B. AriPide Cjfria 6cr. jfTeat jftpanif^, 0] <pp?U$i ^tXi, 0! CaOc.
Ejaiut nicitur duri, longi, craUa, contoiti, nodosa, gcmculis mulris, radicis Ciunx xmula, qui
camen alfaior, bt£ boeft ulne.inbim hmmn poire&a, bbriique audi, qux quotannis nova ger*
mlaapBOCradit, oujiifque ceheri turiones cum grata dulccdine elicari poflinc. CmlmUst^ duris, fir-
mis, ▼aoob, dexm cubicomra, miltcaris haftae crafficudine, 8e non rard eciam proocricate, denfs
nodls diftinftis, coiticc fquamo(o, qui facile decrahitur, alpero & fiavefccnto veftitis: circa qucH
ftk* longa, iata, cralTa, (uperiicic ob hbras copiolas afpcra, & drcumferentti acuta, qux membra-
noQ cortice ufque ad nicdium intemodium cal»num veftium. />«aim£iw fin inbam aw^Mmai ha<
faec, denfam, Milii raodo (parfam, inoUem« fic lanofa cztarie nutatuem, & purpuratcencem, qux
fafnnefineidb(emtnum.Te(tigio mauras dbk. [fo fr^idiirHiii ftrtajjt regitmhm, aut heo mtimmtdt
fsta, Nam hco natali frofrit, ffomt tritur, jjam femtn froducat ^ tttam perfiaai mintnti dtUmit
(/. j Cilaini quocannit hamotenuslecanmr, ied illico regerminac i radtcum getucubs. <
Digitized by Google
1 HlSTORlA P-LANTARUM.
■ Hilpaiucadicinirm&tcxHifeanUad no» pr^ delata Gt, Sentur in Italia ad colos nnilie*
rum. K Vineanim ndictt: in Galiia ad iepes. NoAnto dus calamis ttnininr pro faaciU» ti vi».
gis pilcatonn»
igfib ExulUhnjniiidioeAcdieifFoahunpaiani^ cai^
nxxkx
' - Aiflkm fiUkm fimmkM d^fiam C.B. mHh^Umm fuk.
Pro prims fpcdei variettte & Iiiltt lutarc babeo, non pro fpecie diftinAa.
Armub feriften» J.E Gsx. fcrtftoru «ro-rMbtni C B. llarundo mmr pvt Ekgia Park.
]t«fidlw8efiKscft Dooad noo ab(imilil>us: ealamu ooncavis, cradiHe indicem digimm, vel
potius calamum Cygni arquantibus, o<ao fcu dcccm pcdes nlcis, Iivibiis, fpletidentibus, prx-duris, co-
lorc fons atro-rubcntc, intus albo, geniculis diftindis, .ilrero ab altero plus doilrante diftancibus,
quibus drculi albi falciolis inr.ilcs circ-um)icu;ntur ; in aiTul.is fiililcs ubi rumpuntiir.
Pnwenil (ansore C. fiauhino) locis humidis & pinguibus in Provuicia Galliz { in Carnra infiila
8e Gneda. Reperititr etiam, nfcmente Amato, apud Htfpanos 8e Italos, pirzdpud apud Faventi>
nos, circ.i c.im v illcm quam Ammonis appeilant, quibus hterati procalaniis cKaraderibus pingen-
«Us, & adhuc hodic Arabcs, Perlx, Armeni, Grarci & rurac ( quibis pennx Anfenna: m ulii non
fimt ) «MMnr, nnide8ccalao»no»riapennisAniainisant<Hann9
4. ^nHsdl» fcrBm Um Btmnumfit FtaU ZanonL
RaMctbm longc latcquc fiib tcrra rcptat, navjcantilxjs, caLini ipiius craffitic, foiammc lcucavi-
tJBftimnedio admodum parva pcrtulis, frcquentioribus umcn nodis interccptis, ( e quibus fibrasde-
miminCfBaaes, loQBis, li£nola&, Hellebori albi limtlcs) dulabus & lucculcnas. £ pr«didis oodis
gemmas pit>traait,^iiri oonkas, i mulds (quamis compaftiles, qua: exfiirgente calanio in fblta ab*
eunt. CJami multi, tcretcs, gricilcs, Icnti & plicaales viminum modo ( Propr tcrram, tamen, ubi
magisfarcti &c plcni lunt,f.ici]ciunipuntur) crcbris nodts difttndi : c qunii:ni unoquoque oiiuntur
ab imo ad fiimmum toram Icapum contegcnti.', clcg.inter fiiJcata, nervis lubtilibus elevad^
aaiaaieddant viiii pulchra, tadu alpera ; mteriore partc glabra, colore argenteout aliarum Amn*'
mnnif mali6 tamen illis anguftiora, dnos cirdter palmos longa. Calami iftt cavintiem intos har
bent anguftam, ima parte ftni^orcm, fumma ampriorem, funtque tntus candidi, cortice, qi;i facile
i lignoia parte abfccdit, te<fli, qui poft{]uam delibratur omnino viridis manet. Summi calami
MenieAugufto in jubjm icu p.uu.ulam terinmatur ex multts parvis gc pluniofisipiicis oaropofitao^
dodnntalis loingyiidinis, coioris vanij b. e. viridn^ albi & purpurok
LxiuntitalasiiidiGa; ...
5. AnmJ» fm9M Vtdliim Sjtvaeue Zononi. An Armdo fmU* gtntfulM» ftvt ft^itttJv C B?'
E radficb capite magnnm feliemm cefpitem emlttit, doas drciter ubias |[ir«((j»3 longontm,
cuftorum, ut vix duos digitos cranfverlos latirudine adarquent, nervo mctiium pcrcn:rrcntc albo, in-
lenils elevato, (upernc Iiilcato, rcliquo folio Ixtc vindi. CaUmt in quamor, qumquc, imo lcx mter-
dum aut plurium ulnarum alticudinem alTurgunt, k&.\^ teretes, Iblidi, &. mcdulla Lntus alba, fpon»
gjosirepIct^flaiaut oomplicatiiieqaerumpantur.iKqueiind^^ nodts^Yipetcinunimapane
crdbrknbns, iinnma raiionbns 8c longijk diftaacibas, ad dinlidiam nlque nlnun: Ad qnomni .
i:numqucmc]ue foUitm (capum circundans, non tanicn coufque ut margines ooeant .lut uniantur, '
J>artc intcrna Ijevc, iffcivoliim, vLidc, in ccrvinum poftea colorem Cranliens : rcliqua pars f olii a.
capo disjunda, ubi nodo ad)ungitur lanuginem mulcan\ argenteam obtinct : Extema cjus tacfcs
alpcra eft, notiilis mbencibus puodata: nervo crailb, infernc viridi, longitudincm adapicem uique
peraurente. . Sunt autem hu|as fefia longiora 8e anguftiora multo quam reliquarum Anmdintmi
vulgarium. Summum cilamnni occupat Juba aliarum Amndtnum Itmilis, plumis albis cum purpura-
lccncibus mixcis, & in iuminitatc, proHoribub apiccs ikvicantcs obtincns. Htf^xcraffiuloila eicj ta>
beiofaj cortice cxteriore aipcro, tcnui tcAa, lignola, dai^, 4qna (
ulculz, Jongy* undulacc, nbellis (iibtilifliinis capilLafy.
In ^lvis 8c vaUflx» Ravcnnenfihns invenjtJaobbutZanoiit
6. Antfidt, farBMmMmmmHfniim CB. Ar. mtfimJhtfmSs, trttfft & mtjif J.R Anm-
CB.
Cktnw eft reao, craflb& robnAc^aio^ ki^ fpleodencp, ati^^
JL\ India & Syria adfctrtr. . „ ...
tyiib Uius ejus cft pro (cipionMMi ftnacaw: quos Architriaini eciam in aulisPrindpum argenio
s
7. Anmib fmB» gmkAmfrotft^tuHu Ar. m\f»$fiv fma*, fmcm, fiffm J. B.
CBauhino prioris Ipedes eft, cnlnwcadiQribwSeGrdm Keniodii dnlto, aBibfiuBi: ei tj^.
bwSqrtbo^ AIm^ ficSfrii iciacoofici«w> aliquiSc pioScipMieiitaniw.
. • ■ ■ H«c
Digitized by Google
Hioe jgenus in Icalia, ctum in Rheno Bononicnfi provcmre aUtor eftPlinius: ibidetn 8c Ama-
tDS oMaravit CxtcrCim fi hxc pricedsntis fpecics leu Tarictaseft, ab Arundine Rhcn! Bononi-
enlii (aperius i Zaaoai hiftona dclcripUj coco genere diirert : quaal?» litraq, eidein ufiii «nferviri
potuit. . . . ■ ;
Aninclinis iiT^x^ toxicx, figuratx bacillus quem vldit J. B.ujhlnus enodis erat, craffitudine vitij '
furculi mediocris, ferratis imorcflionibus elegancer donatus, qux lcrrx einincntiores reiiqpja parte^
iaturatiorcs ac ferc fpadicca:, Uves, fuperficie tenus luccntes: reiiqtia pars pallidior eft; maquocL
zooaUs nigris denio ontiae polias cin^ eft. Lignoia alioqui qus eft iub&uitia, arca med^
nlBa ficnwttffl longMinffin penfiL Odoim nnlliini mliooo 8e evmido fiuOo depiebea-
dimus. ••
Qiis Rauwolfius habetde quarta fpcde Anindinum vide apud * C Baulilnum* i , -^j^,
& AnmJ$ fMr3sfis9» CB- tu^v fmfgra», fa$ tuufs, pmUm & tkettai},^ ^bimi» ^*^'
fMiiQtr* * .. •
C.B.
CmImu eft Ixvibus, /plendentibus, flavis, mednlU &rto, qui fi parvl & graalcs fint, flc^ai
plicari piiirint.
Adde e Lobclio, rei^is, lignofis, duris, fardis, craffinvdine calami aromatid, aut Amndiais Cai-
ptorix, [imo multo craifiores vidimusl gcaiaiia daodehiji, cerdenis 6c quato^eois pdOiBiNii bt-
vicem dillaau SnBflfficiei iqMAinattlape^cinni dor^ Nec odoieaai, nec 'JttoieiB •
habecuUum.
Qliid Lobelius intelligat per fquamaram fiiperficiem ncfcimus : necdum vidimus ejufmodi can-
nas. Redius Rauwolfius Cannas Indicas apud nos frcquenaifimas defcribic Anindo (mquit) i
nereatoribns ex Udie adfeMWv;Tild^ longa, flexilis, intus farda, fbris Izvis & fkvefcens, cpfHenl
po- tonun patnecralSiieii, pMO» geaicul^JiOQgi diftannbus & vix coolpicuis. cujus A<ix p<itifli.
miim (bedcst maiorle nmerl- I&tmaiotiiairabiiffiioces tn fenom & imbecilimm fuicra cedunt:
nnnonbus^ quxcanNa jUiiiAcini pbai finjlei pro
lorum mvolvunt ' * *
£x India Orieatali deiertur. i«nur
MmocklpeciriniincdienimfieqiieiiidnseftaAc^^ .
CS. . ' ^
. GiadBns eft 8eiiicrinflins Arundine Indica vcrficolore fimplidter dS£t* fia ^^yffnT^ edVo>
dtim viminis flexile, exqnocalaciii 8c aliamulcapuldiecciiiucoci^ciiiiKiira
. laQeagalaceperiau;, ubiXiMTocant
lo. Armdo Indtca vnficdor]. JJ, C B^ParlL
C.B.
H«c Arundioibus. Hi^anicis cmffitie fimiles, paQl6 umen teaaSor, meduM plena, foris piin^
verfiooloribas nocata, luudfecusacfianeicapiftafiMC^ qme adhucvitidis adftaniii modura aui
Sahcis inn.ir lcnt^ inflcAi potefL . '. ,
In regno Ikugak crclut, 6c vetulis profdpkae Inletm
It. jirmJt rt^au-vdChMmMc^lammaiL
mof» flvief^tm LngAmmfit Fanb
Lll£d.
Olamus eft, autore Lugdunenfi, humi fparfusGraminis modo, corticc fulvo coatedo^ linea
fquamatim angentibus diRindris, cauliculosaliosmulcns utrinque producen^, doola CQ^pM ftipa*
tos, iinuli oortice, iimiliterq, iquamo(o vugatos, qui rurliun & alios mggtiitfj pnaiinencium vel*
uti nodorum, anc ocolorum modo exe:cos, plures iuperiore parte, qoacemm non attingit, paud*
orcs inferiorc qai tcrr.r infternitur, afpcdlu pukheinmadcnfiillma illa tcnuium cauIictJorum, fur.'
cul6rum(}, congerie, cam citcri arundines foli.i tantum hincindc mitunt, -011110$ autcm pr«6'
rc.i vel liircjlos, vel calanioj: foiiuni noffrs Arundini fimilc k nodis exoricuTj lied mM«*t"»fMif
magliq, mulciplex» 6c plures complexu involucrorum per amlMCam tunicas indaicib
■ H«c Anaido paniila ia fic» nufBii Oofto AsAka 9t Ziivbem plen flliTwn^l^
ta eft>
is.
CA , ^
AnindQ, fdSdcpi potujsgenns, panicdcoloris & mollis, quam parunipercMtdttuA iitui pid
Anuidineu fluicantia five Tremiat in Bali iniulaLinitjioccas ofaficfwnki tc fmrimab^ddeal <il»
bbenu^ uc vidcie cft tn Ind. Ofi«K.Iiiftoria libk i».«apiS.
Q.qqqq } 14. jinmJs
•Digili^ca Ly doOgle
H I S T O H r A J t A N T A R U M.
i^i Armdo Inika tnluhWit C. B. J. B. «
Anmclinis Indicae adnwduni mirabile genus, vari^ fe drairn arbore» vinciens & contoMjUflrtS
jn inlnia Sumatra rcpcntur^ ccntum, diiccntum rmfe trcccntiim & pliirium orgyiaruin Jongku-
clinc, iti ut eiiisongo ac ftnb vtx deprchcnA polfic; quod cifculb va(dnisconhciend»vili6 ao-
commodum eft.
Hxc ad Clulu curas pofl-criorcs admta lonf.
l^. JritnJo Saccharina J.B. Gcr. Arundt Stcebsrifera C. B. Harunjo S4C(h»rifrr» ParL
>iccKus inter Miliaccas atque ATtmdinaccas pfcrttas viJehir Sacdttrattn cafamns^ f n qnJnque,'
fcx, feptemvc pedum altitudinem .-liTuigit ordinarie, exccptis foliis (quamvis vidcnm cioccm pedcs
longara, & lcx liipra quinquaginu junduris conilantcm AfcrgJ craflitie quatuor digitorum htplu-
rinTum : multas habtt jandloras (cn nbA>s, quontm qiulibct dirater qi«tuor ^itonim ijiMr^ytio
diftat .ib altcro : fi£ ^uo magis diftant nodi, ieu intcmodia longiora fiint, eo meliof fiidieihir k*
rundo. Foha fupcrius multa gprit, fonea, aoiminata [bkubrtalta ac IntCrAnn tMmbti, tepfimi
ercda, Arundinis lativx anguftiora, paTuftri Ttpf« tam figrfr3, qiiam poftft ftftife, fcabra H
fecundiitn longirucRncfti ftrtata, ftoloncs amptciftentia G. Aj Panknbm jwtjdiidt/ peft^m)or>go
tcmpoie fttftit, aliquo niodo Mdicx fimilem [Marggravio inftar r«i<f, i.e. ArunduMt /agitftttiiji
Cofor Arundints cx viridi vcrg?t ad flavctiiiicm : ad nodos nttma partt atedcrt, ot alter» flsvefot,
qi;afiduo annuli, alter fl.Tvus, a?tcr sBus circundarem nodunl <^ tefc dev3<u4 6ft, & CRndcit
vel nigrcfcit. Mcdulla Arundinis ^qM^, fccculcnta, diifds^ afba. Riuhx crafla, gentcuUta, db-
Jiqnaj, & pcr tranlvcrfcm k propagalrs, ad Donacfs radiccnt accedihj, fcd dnlaer, fiiecolontior,
niihiifq, lignofa.
LstM. Arundo StitcharTn» fponte on'ttif m utraq, liiA», tam OrichtaK qt&n C5od<tefttaJt Seritut
Ctiam alibi multis in locb, ut in infulis Canariis, Lulitama, Hifpania, Sidlia, CrCta, Cypto.
Solum amatpinguc & humidum : cu)ufiiiodi obcineot plaiu campi ad fluviOrHtji oiajOram ripas,
qui hyemeiimndanttir.
O jpmum tempus plantandi [in Brafilial eft menfe }u{\iuio rel Augufto, aut circiter. PJan-
tatur autcmhoc modo, Interta dahbrata luld fiuht pandicB ^/peti bgonis; in Iws lulcos ordine
re^ ponuntur Arandincs, iti utimnum fequentis attingat finem antccedcntis ; liocfa&o blte h«
inMmantur. Ad fiiigtila intemodia gemihia iiia protrudit h*c eanna pUntataj \ik ut ^uodVis mtec-
nodium liot novam Aiiindinem.
Poftquam fic progcrminavcrit Anindo, fingulis tribus v«l quatuw mehlibu», j/rt rAtkti* (cA\t ab
hccbaiuxuriantc purg.inda eft, n^ illaplus iocrementi capiat quam cznna ipfa; ifq, labor tandju rc-
petcndus donec Arundo in ahquam nugnitudinem adolevcrit.
Sp.icio odo, dcccm vcl duodcdm meniuim a plantatione Arundo Jtarc mflam adguiric lBd^rtt<
dincm, pro radone fbli, ita ut tunc apta fit ad lacchjrum cx illa amficfitldum.
Sactiari (tmfititHdi mJHtn Tifo fic dtfcrSnt,
Stcchari ctr^ Cannx mamrx faelt drca fundum, ac in ipfo getticulo abfcinduntur, qiiod in eo aqucus qiu-
fiiicttJiuiodut. ^sni humor contineatur. Mox ampntatx, frondibutquc qmbus maxitmtn parttm rcftiunair rc-
fc^^iis, in fafcioilos coguntur, & currui imponuntur.
Molcndiiia ti ibus graviffimis asibus, [crcftis] cx loliJtflinio Lgno confe^s, drculifq, firrcis ob-
duc?bs nicunmr ; intcr quos ai-undo contincntcr infert.t, & Axmm fe cjonttngentium angufli^
coinprcda, liquorcm fiindit dijdflimutn. Molz vd aqtta, vcl jumcntts verfantur. !llx aqux
longiflimo canalc dedudb:, Uplii impctuofb ex alto m fupernos cximiz mignitudjnis Jtntres deci-
dcntis vi circmnagantur, hx boum aut equoruin opcra, quorum contenaoiM cxa<ajus & fidelaus
Ca'nn.t cxpiiniitur.
Cxtcnim liquor frfc, qui in Saccharum ipfum poftea abit, ad 14 dnntaxat horas Airat, moxq,
ateldf, & ad conftaendum Sacch.trum prorfus fit inicfoncus, fcd li «hiiinis fervccar bonum iiK-k;
nafcitur acetuni.
Axcs aflerclq, per qnos f uccns fKiit, tnm 8£ alvers pcr qncm dccidit tns fpatio 44 horanim, vcl
una Tarefla (Tareffa eft fpatiunt tcrrx cujus quadra viginfi arcitcr cft paHuum, & tot canDas
profei t quot pcr dicm natuialem mcti poflunt) lavari debcnt.
. Canna pnmb k tergo axiuifi etcepct vicino denuo immttntar, ut^iquid fucd in ea fic retiguatn
pcnitus exprimatur, tunc Bagafjo vocatum, quod unqoam utucilc excrcmentum igne abfii-
ntitur.
Succus, quem CulJo vbcant Hifpafii, per canales & doftas tigneos in ampHfiunos arrcos caca-
bos denvatur, in quibus contincnicr, nunc vchcmcntius, nunc lenius, toto quo molx agitaiuur
tempore fervefcit, fngidxque afpcrfione irltenfror ebuUitio cocrcetur, ut liibftantia rrunCis confu-
matur. Ab hoc iucco in primo aheno confiftentc, modicoquc fubftrado ignc, paulo farcdentior &c
copiofior fpuma aufcrtur, voctturci, Ctjraffuj qux fblis pccoribus cfcam potiimq, fuppcditat.
Sublati Cagojja liquor fcu Caldo m proximum ahenum, CaUer» de metUr Lulitanis, efRindirur, in
quo coquitur & prxgrandi cochlcari, crcbns forammibus pertufb a fbrdibus Uberatur. Ut cxquiti-
ous immunditics fcccrnatur, fortc quoddam lixivium alfunditur. H»nc pcr lintcum percc^tur, ac
tandcm fuccus co padlo iioviflimum excremcntum, liquod habct, dcponit. Hx fices maiicipiis
vidum fuSiciunt. Vinum quoc(, cxinde, vulgb Garapa di^um, cosiici^nt, mterauic&ado aquant,
cjiiod avidilliitic appccuitt incolx. Rum aliqui vocant.
Porro
L-- 1 I . I c o L: y
Google
Lib.XXIL qrathimBus. - i
cequenaam ^rati : in qnuus foccus jam SGais tannlper cion()en(awis doncc SsNii^ij, ^ moi
Sjcch.iri conlillentianiijeqBbat AtUvrc vehcineori 8t affiduo kborc, primiiw ia n)ajo>ibu5, tym
ininojibiis aluiiis intuc aoqnenihmi capaciffiniis coclilcaiibiis agitatur quatjcurq,, & «4 AUitudjncin
Vjgmd pliis minus pc.iuni .ittollitur, uiiiii: ra lus iii v.^i.i probbatur. •
aaenti cipiat.
Oblcrvafu digniim eft, Si^cnra majotSbltl.Mara(lu: «benii^ in quib»» lirjuor, pnmo CaUoAl-
6h)s, punficituf, S.iccharo coiificicndo pl.inc foict incpcus. Victflim ii minonbui lixiviuni ficut
t^ioniMU loiiffid^r, xqpc impoifibdc Saccharum coaficsrft. ^ dsmq, ojtpm^um iii^ Lioio>
n&vd acyiilBidtniKiatur, SAGcharicQnfil^ia^ nuaauaauiflfweti .. .: .
Formr pocro fi^les innumcra;, quando iuocum fluiduoii «gMIWUpt, Of^fVi, Wi«ribus porfor4r
tnampullimi6 2<&bus (Cafa Jo fMr^ar rul^o) iraponuncur, QWK fupctin^o(K^ luto hwiM^^^Q,
vala a nicUc, quod liihfiifco aniea colorc Saccharum ting<^at, reptii x-incur. E fornus cxcuf-
liuD Gafl4idum a nigricanrej Mafcinuuit dit^, kparacur, &inti:uft4 rifjatttuin btoU l^r^np ^Bmh
ti|r* prab&t^ exficcatur donec cifti& rccondatMf. ■ m • ■
Xbrggraetiis Sacdnd coqfiri»n(te Mhodtvn MMiS|pM*.QH*^m.ftl 4( ^mmi» M-
f^ribtf, quem li pboer cmlm^XK,M Fiaaft.HMiuMV» «d^ inmw fnimi m. Vwmbsl
etiini D. ihqrffii Aa^ titftAmha^ i iiiiigiii Ittifiiii iAwBliiwn A4M.iiiM^
■Ittm^^qaa macar ki kof^ ad Me^SaaaariMim Mtlaffit. diAur» pntei(MNi^nni, v<I idem
im ei quo ad fiilulas Nicodaiue fiuna hanrieodo deftioatas conBdendas ocunnir, MfiisiQiqivrak.
Utnm aqai ttm{«ntum Skdiaio in fiinim iiM (iMMmppininr oinpO^II tnodo. Aqua e -
luto deflucns 8c per maflam tranfiens Siccfi.irum in graniila coet 8£ c<nida»fat, iikI uni lcuuri
derehens duit & expurgat, ut in Saccharo ccxjucndo & purgando cxercitaci quidani opinancur.
BflAbieluaii ieGDS laiciaiitjnihifloa copi^ac : illud autem experientil certum affirmac MMg^^
grsubu, aoc «qaam Jblam, nac limBm ieu lumm iolum Saocharuro purgarciled ucramaue jua-'
2bim; lumforiimqa^pQiecmateiia iOud .corru Citentm Ditum ad Sacchaito deamuv
dum uctle efle G.nllinirum indicio compsmaii aiuat, q.i.r cuni lutofis pedibus fortc Sacchanim
calcdOentj & argilii infedflcnt, dcprchenliim fuu pancs iilas kcius candicare quas'contigerat
w&Ua.
Saodiari facultates Ac u(u8 in dbo & medidnaj quin & prteparadonum IncKli adeo numerofi FiMt (t
£inc oc lingulos recenlere 6e aocondjb espendere tm jufinm tolumen requtrsitc. Sic bferitertjm
C. B.iuhinus,
■• Uii;sc)us ad condimenra, obfonia, & alifneneofum frpdras edulooraodos, ingratos, ctiam in-
iipidos (iiaviores rcddcndos ; imo nullum nunc e^Hilum tiiaKniliciimy vix quotidianus vidtus, iine
&ICGhai« placec Acna iiquidem lenic, acida retundit, auftera ^oihxo 0-atiora effidt, Sf, kpori»
bi» «NMniis matorem graoam condliat Equidem cUm alihWI -IWMra^ rwifptiiai wslwP
dabtlc alimcntum rubmimib-at: cokHCm floiidum reddir, urifiain pr<yrocat, €c alvum movet lc
id lua duiccdmc ac lcntoce prardat : in nonnullis conco<Stionem promovct, fi poft largjius aiiuaif
ftom dbum parum ejus m nne oomecUnt : icd fi brgms (umatur, capim dolorem excwa|»qnis
(bffiailter, 6c quidem melle diffidhu^ conooquitur. Verum piftorei 6t, coqw ifi fiiailWiyifllB^
tt(a bdiaic; placentas inde & ma^ pMMi Qk vocam^ itfiipatfC fQrreilS omw fftiik «nK
inalia & avei tc pifces & iMadnipedei cx eo fcice efiornuat, vel integra, vd corum partes, it^
coloribus fiicances, uc vera dlB videantpc : fic & (sn&ui oum eiaerts> nicurai^ iimiiw^fL fofnil
6ccoloreoondiiiutic: in luiiimoSaodianimiiaa alit«qiito£numn in onmm tonnam coiiu
pomuic _ ■ ^
Sic & Aromacarii ipu aromata ot Cinnahiomum, dv&.us (eu nudeot Pineotj Amygdal^, /Ltd'
lanas, Piftada! fetninum varia genera,Coriandrum, AjDifum, Fdrniculum, Camnij iiq^ver al»
buiTi, illoi moao cortids craifitudine, modo CBCis tenuicacii, contegont & uic^udiuu.
Quin 5c innumcra bcllaria, dulciaria, lcitamenta .ui mcniaj iecundas inibiieildtt tiXOmildglMitf -
fhi^i^ oim Saaiuro i»iiditis i^oida & iioca fiv
miniW fi-gqiiens .Sacchari iifiis in DffidiAj aA SympMiiinj CniHfi«#*ini/Tlaiii»li»imtKj
leAuariorum, Tabellarum 6c aliorum ooniedionem.
.luteiii Sacchari in mediomencis ooraponenditfatftMeljis cripiex n{us,i.'ficdtatc & lentore
fuo confcrvare ; iino Saccharum Salis quoddam geniis cft, unde a nonnuiljs Sal Indicus dicitur, co-
d^mquc modo quo Sal corpora conferrat : i. iicatate eadem abftcrg^: ). iapore dulcicondue;
Cc hoBolHn &miB €t mak, coudimentt gratu Izpe addicort ndnninnirpi[an'qBibngaair if(Mcl«
jnencis pnater6aochaniin,&Mbl, uc magis abftergac, admiicecor.
Notandum, rofbi a multis fieri dum Sacdwura meili in medicamcnus qujc mulicribiis elchibea-
tur, ( tbUituunt ; l;quidem rod utcro valdc minncum eft.
Tandem c Saccharo oum aqoa faontana, ctun poipa variorom fmduum, Pruiiorum> CaaSxaai^
CirriorMi, Qra$Uacan)> ftmni»ta. vana fDimmnflBnmi.fenntttv 4pini «tairmtiraiiiuifle ^
loribeadiiniaiomri operKOBoinmiiab ductnai&
Antiquiores roedid qui luperibre icculo vixerortt tillanimi fere confenfu Saccharntrf al peifcris
Sc pulniouni vitia, rauardioemj tuSiiiif gutcuns alperitacem, lacens Sc choracis ulceia coniiucndanr.
Qccerum apud nos ui Anglia non icii pridero in cnrocn addud, & niagna infaroii laborare ca*pic,
medicis mm '* noAratibus, com e«ia»eis Sottbad ft Tabis popdaiinm-nknbbvunif prccer (blimro «' tfiai/hii ^
^railanti^m nnperas fiuias, immoderaco in abis & pot\i Sacchan udii tmputantibus. £t nd quis lltt- Simm toMk
stidtui i psnius aeris caofticutiom eas peft«s debcri lulpicecur j in i.fafi^««« ( aiunt> rogioi» calidi
• . * ' t/S
I zSo HistoriaPiamtarum.
ob eanckm rationem^ Tabes epidcmica fat^ eft. Luncani cnim plus Sacchan coaruaiam
quxvis alia gpns pmer Anglas
De SoQCDiBO aucem iideta antiquiores quoi dixiiiras niodia cuoi rcoflmioriboi OQnientnint, eoin
h Sacchari idnionlu pradadj ct^m dentibus vMi nocmim, neeemugiroi dunttuc reddere ki
& putrefccrc & vacillare & excidere faccrc Saccharum fcribant, quae certa Scotfcuti Ggna. & (yinpto.
fnara (aot. Saccharum enim ialcm acidum &c maume corrofivum ooniinere ex de&Uatiooe miet,
ScorittM «wm Sali fi» iofingBiiie grinndanri iAcm, smindB iii 9» Sds vobdli obaodttt*
In Creta infula, locis pirac(ertim huniitlis, nafcitur, fupra terram lerpftns, mirac longitudinis,
[rius quinque cubitisl multis rtmti calamos xmulannbus, ab una radice cxeuntibus, digiti craP
tade, rotundis, anuMUiaocil, gquculaas, inttt quos modius, cxtcris tanquam cau^lex, cra^Iioreft
Sc longior, qui Ut» btii vmatpt loopB inmaUis i fii^rulb gcniculjs eaults producit longos,
PTacil«. aeniculatos. auorum manres ex una partc a uneulis ttinis ecniculis cT,i!ici:!n<; m,^.-^
s genicuiis
ad^genicii>=
Cutnnque eimtiunc, micnus lai* vqua jaiuuumc uiiiuqut L<ii.imurn a gcnicuio ad genicii»
vdbendo oceulunt; fic fuperiiis graalia, parra, grammea, dura, ipmarum inodo in duras
aculeos definentta; ezquo hxo planca tota aculeis muitis mftar fpuiaium horret. Caules etiam
Slii omnes h. radicc prolilientes eodcm modo & iorcuios prockicnAt, & ad (blia fe habent. Planta
{lcrilii ex toto cil, ncqucibrem, nequefrudum^ neauelemina produoem. Hae mhiva ftrfiu^.
ftrit Alfitm. Nitinir (nrindipe^ diinpoUidi CBtSa^ i qiDt finCHkfadiaili^ kidQnfinah
iibro&, exeanc ■ . ~.
Cattnnidaris ad Arondinaceam poti&s fcb<hnri>mq;toattQiaiiiitiieOT«CBriitliBC fe»
Jii i coim iDigpi ad GnMnca qMn ad AniodinMii.
Clw, lY. '
A. 1. Growwl n — linaH— tfudmm Fark. a^iiaric— mgar Ger. cnM&Miicai£if«m «^a^.
ln— linaH— efMtfaMt Farlc a^iiaric— Mugar Ger. caMC^jMwa/^f iw» «^a^
INter gramina vulgarii flmirivflft iftud ( mqnit tobdiai) ooiltoiiqoe repakvT ad aquas 8c li-
VO6 inGallia, .^nKlia, Germania, Itilla & Itelgio, poriffimum vcrd in B.itavia, ubi eaahi fec*-
tur optimo pabulo vaccarum. FoltA habec polhcem iata, (efquicubitum aut cubitos duos ionga :
culmls quatuor aut quinque pedum alhtudine dl : pHUcuU miliacea: rarfni fibtnfib SxidierionMM
culmi genica|is intra aquas nbras frequentes emittere animadyeitimus.
Vere fcribit Lobelius, in Anglia copios^ reperiri ad aqnat 8c rivos: '
Huic idcm efTe fafpicarur J. Bauhinus Gramcn .iquaticum harundinaceofll rflffnV*"'* TA, i,tm
Gnunenpalultre paniculacum akiflimuni C. iS. cumquoficnoslcntimus. ,
pkm^nmtlhm CBauhmi J.B.
y.s.
ReJiee & /i/Mr eft aiundinaceis, Jk in anindinis alrimdincm cxcrefcit: caule angulolb, albo fMti'
eultm arundinaceam. ramo&m, painurcm, albam, mollcm, fplcndcntem inftar Scrid albi fu-
^KiiMt'
Non bmoi MoolpcUo circa Ftrmilt fic Magakmam repcriQg (ioquic CBaufaiaus) ubi ic nos
quoqoe iltaddbfef wlmn
A. 3. Grr«tMm«n0h£fWc<MM«MrMlx2^
genicnlaris, c «niculis fibras albas, innumeris (ibrillis capillataa emkfenhbwf,^ in liino
reptat &: fc prop.ieat. Cx/wW exfiireit Arundinaceis. homanam altitudmem non rard " '
bus, crebris gcnicuris, [ fex fept6nvc inrcrcepcis, adquos /i/w, poftquam 4 culmo> qaemiinalui
p.irte involvunt, rccellcnnc unci.im auc refcunciam I,ita, dodr.intem longa, gliuca, fupina parteglan
bra Sc plana, prona ii deoriura digitos ducas afperiutem aJiquam fcntics, lumroi Arundineorura
plan6 xmula. Faftigium occupat Spiea feu potius panicula non multum (paria, plenui^e aurpu-
rafcens, intondum al&cani» ielqaipainiaris auc loQBnr, gbiaiis aflera& afperi leie umllfi»
bus con/lans. ■ * '
Ad flufioniniipeciMJIIiinQiiebriBiiiell^ fi&pelnfkrifaaifiti^MQik
Digitlzed by Google
LilxXm ' Tkgramimhu. il8i
^ Cramen arvnJiatUtutn CaUmogro^is tUSnm, mnltiplui C.B. Gramen Calame^r»lf i, l^.
ielit 1. B. Caltamgrtfiu fnt gramm hmwiJmaeiam majm Park. harunJmaceum paniru.
la.
■ Babylonio apprim^ refpondec, ac qaitn canlnum Gramen abefO tuititf majns efl, eaJamis &
fsliii rigidioribus, (cabib, quibus ad harundinem rallatoriam non parum acceJir ; raihc g ■ii calrU.^,
alba, promitliore & longo reptacu vagata, compreffiorc tamcn & craffiore, Cuuriu grammi iiip.iii,
iiBd vallaton.im A-quante : fpicaca Panici aut Sorghi comof.i I.xinigine.
IcoH Lobelii ( ut rcd^ J. B.iuhinus ) non relpondec defcripcioni ; at opttmL" pknt-r ^ nobis oblcr-
▼atx, in arenofis maris litoribus, drca Magallonarti, non longe a Moolpcliocopioscnarcciui.
Pabdo haud cedit (inquit Lobelius) nili mulciim efiuriao^ & penuni ineliorts admoji in l.ibo- Virt%
rcnt veterina, nec eo gr^es velcuntur, quippc quibus non fnocl& tngradffimJln, veriim ctiam ni.i-
dem, fitiin & tabem conaliarc credlciirj linguam Sc crfbphagiim vulncr.irc & .\rct.iri;, (.ingi inein
in vcncriculum chccrc unde cumefa^o 8c iniiammacio & mon pleruugue lublec^uicur. l^od
fi Babylone fuit natum, ubi id malefidum adferre prodttur, ficciia rigiaim grex ver&imbedt- *
lior & tlvo doriore, minus miium iUiuseib jtunent» illic eneAum irL
C.Bauhinas hoc refert Gramen harandinaoeiun mdus 7X. G«r. 'J. Banhimit fittiemr delmpci-
jooBs.ambas convenire^ quam^lviicaB finc divtt^i Lobdii autem iooa non refpondec defct^Kieai^
U( niodo diximus.*
! Gramen Amndinaniwm ^icatam C. B. hamndin. minus 7^ (kr, non aliMr! k {nqpedntB dif* ^''"'^
jat g.9am qupd perpauua mtmis fic & ^ica (implici oblong^ nammtmam.
J. Qramtn harundinactum enoJe J. B. aruii.lsH ice;tm enoJe rnajits montanum C B. S^rft ^
genm Trag. Calamagropts menta»j enoJn^ /i ve Scirv;a prtmuf TrJgt Park.
7-B.
loter folia bicidMcaliat femuncii aoguftiora, rig^> ex raJue fibris vabdis aaisifque, fundata cmU
mm fiu-gic ccrcs, bomine procerior, cavos, enodi^ nudus: In fafhgio fummo panicnU palmo lungi-
orcs, incenuci fptcas cicilncnteSj nihentus \ fe invijcm inreniiini loiig,: didit.is.
Copiosc provcnit propc pagum CiUmbur javaurcux ii: in lylvis inccr Lure & Laumunt : iccm i.^"*-
mmoncc pro^c Krentz^cb & LAurofh, ac in moncc Salcvxj inoumccis & huniidis. J. B. In altil*
fimiiaiperis & hunieftis ^ln^ oecnon rubjuniperorum fnKidbiis apud Medioinacrioes iia(cicur. '
Tnm.
Junio mcnfc c.iules emittic, qiil Augufto f].icccrcere incipiunt, .ic firmi plani 8c rugofi evadonc. ikafw,
Oji de cauia a rutbds raulieroilis l^uuurj quibus caicos rcccnces £c pr«bum>dos in aore ficoan-
dos impoinuat; led fic «s ns naiSe piKatorumoonficiuntDr.
Gmmm immfynKmm mtJlt mimn J.E mmtfymtmm moJU tmma Sjhatitmm CBb G^Amw*
mmttm mtiu fivt Sdrfiiktntm gjmm Tn^ ParJc
Mulco cenuius, brevius & m.igi$ exiguum efl pricedence: Thalio Junci Lychnanthomi fpeciei
Ex noc nonnulli pilcos quibus xflacc aiivcrfiis Solis radios & calorcm utuncur, conti^cic folent . tj(S».
m
A. 7> .Grame» a^Mtuum eum lamiffims jmuaUa J. ^ Bmnmtle Ger. emau Park. emmtiemi»
fimtmumidtiftkiftimCh fim»giuit,
J.B.
Caiami crafliufcuH, bicubicales, fibris ^ geniculis demifnsradicantur, a chm geiiiculis noilod", &
ad nodos folus amich l.iciulculis, dodranralibus &c longionbus, mollibus, v.if;in.i long.i cilamiim com-
plexis; amedioyero liimnio tenus graalefcunc culmi, paniculani cubitalcm &c nunores nuineroias
nwferentesj quaram Q^igulares undam auc (elcundarazquanc graciles, altemo glomaram noQ ari-
ibcaram wd oontestx: ungulaE glumx circa marrincs dnerc^ fimt auc pocius argentec, nc l^icc
VurfioolarasexnridiSeincanoouoreappareant Radix pbuimis fibris albis oonAac.
Ubiquein livnlisfcfiifGsaqoo&ceriiimr. lam,
A> 8; Cramen paniculatum afuaticum minmi. Gr. ii^iaetum fluitmu fikKI^ fiuorii' D. MenCt;
* kOicc leatn: graf^, toitll fine ytlillf;^. olmGrmmm pmmmfMfimmt pif
niculatum Julce Ch. J.h?
C Bauhinus hcdcfcnbic, £x raMce oblonga, capillaca fic nigra, /olts pauca«lxvLa, viridia, angu*
fta, unciarurA crium vcl quacuor longa, prodeunc : inter <pz calamttt caanl^ iaternodiis diilindus,
fdiis pauas, oblongis andos, parte inferiorc fupinoi, mox pdmum longiu^ erigjair, & panicalam
ceauem^ albaro, glumis ei^uis donacam fuftinet.
. AgnsLondinmfibusodiigaudfi^undeUibdiiKiidCBai^^
' 9. GrmneH firiaturn Ger. Park. firik fi8mm |.& fmrimUmm fiUf vmi^ti» CBL JMgH^
In hortos ut de.l.icerccur fecic fbfioram gratafarierai, q.ix* Arundinaceis minora, rigore camin
non ccdcntia« ittus albis & d viridigbaicis dteraaom virgau ruatk^ PmkhA» iufflino culnio fufti-
Diflitized by Google
-Hl 4 T 0'R I A P L A N T A H U
■rjTudnurci niii^f'^***j*"*^''- '^^'^'""'^ divulfii Pw> fwiioe Kbrit nitittir. Jn ftliit Iniioioe
wmifmmumifmm CB.
Hoc raaice eft fibris capillata, cmU cul>itali, Araadmb ondo virHii, geno^ ft towo : fcliti
altcrn.uimut in Anmame prodcuntibus, undas qliiiiqilBjp«nillAu»« ^fixAotimi^S.
aireatcr gunga»wn» apiccnlfiru^^
Jh nMnanm Monftelu jnwcwfc
it. Cdmmp^Ht iktrm Ibmigie» Fark
PriBccclcntis [Graniinis Aruntlinacei majoris] magnitudinem non-afle^uitur, danOBttnena:
arpcrius eft tum culmo, tum roliis, Juba in fiinimn aniplior cft m.-i^lqil6 Vgam,- Mm COme^th
rior. iUdixfiniiJiterpluriroisoblotigistibris feu Hljmcnus conftat.
Caii'c & foIiisGramcn tomcntofum nonnihil refert: culmi tamen Juob::? triSufvc articulis inter-
oecdlunt duOitrdVecubltosalti; fclns anguftionbus acutionbus, «luosp:opeHioJumcubicoslongis,
&nonnil& '■«^aw» ItriUis. fmtcula pcilcni aiit anjfli.is longa, m multas oblongas (picas divila, fo-
rici mftar molleii, 9c|iirpuieoobfi)leio coloiei^iauiooces. Ji«iw«lba, fibris cnflis* iub minnr'
aumrcptans. . ^^, cJ^^umit^M^
Folia enBtdtlongsi,«ngnfta,praoedentibus nonnihil leniora & tiaamolliora^quac tamen jiimenta
«on attmRimc. Panicula romndior, torofior brevionbw & denfionbus maeilve coinpattii & wn,
ftioatis capitulis feu ipicis compofita, ab uno tamen lateie Maniliil comprelU, tiOKulK ieu apidbus
^Wpiirpnin. Jti.fa<ii£fiiptpafwe,ftrofi^ PSwiiailatiaierfomisop^
■ lervaiinir. ^ .i. ■ /■-
14. Grmmn Ahwuumtiimmuiumm B^fmegt iran.
CmltnH craftls, robuftis ad hum.anam altinidinem affurgit, ad fomraum nfque articulatis, /•/»« dn-
Ait loneis laiiulculis, duris, alberis, ftnatis, infenonbus camen minonbus. Vcrsus lummos cauics uni
]m6^teeMmS,ymmmdtlmetMitotm
15. Grmmt AmAmttmmfmim mtmtijie» Plrk.
pftecedend r<3r. Anmd. aceiwt gluma noftrati ] nonniha fimile cft, fcd minus, anguftloribus
& brcvionbas fJiu' ailmis humilionbus, ardculis & ioliit yuicadonans^ ?*°fe^^!!A^W..t
dulterini nonnilul fimilc, m papoum abeuni;, qui venn *
Iw^ loiigjii!» «d apoi jniim ooatbnb
C A P. V.
tkGrmmm i^iUttu,
1. Crtmai mlttctum Lob.Gcr.J.B. jjhtticum, ftnicM mOmti'^ C E
p«>^4n Ptek. flQObt^Mltt.
AGroram wiii fpia iiroile eft admodam odn» 8c m&e Ooqpk Lobdint) <ed piBvnM
'cl&inusuidefcnbit, R-»*«eft fatis aafG, rafeicaite, "iJ^sf^t***"^
ezquaM2«riplDf«tlMundi, bves,ftriari, gcnieilKi, bicubitalcs, cum folns v,rid,bus,oblong|%ftri-
aiit onimutt r^nkolam liabet Mi]uce.im. pedalcm, ranorcm, gl"»";! «j"g"'^ rm^^t,nico &
Oft^nofeD. Ttmcr. iMtnfi" Gram.n.s miliaoei fpedem a D. ZWjr, Fnofi-n^^ Bo^'^''?^
Pharmacopocolxjndinenfi obfc vAtam in fylvofi» adlatcra nwunum orca 1^"*^"^^^' ^""^
. fortc cadem eft : Airurg.t ad ..Ititudincm tricubitalem, ciJm lans g""'''Jl'""^°i.-'^'Jfi'i^^^
nicdis mtcrcepto, longis ,ntemod..s. Ad fingula genicula, ut .n omnibus tcrc P=>«^"*>
jr«i!«iculmura abquoulq, obvolvunt, d quo poftquam rcccflcnnc ad fefc|u,palnurem «
longiradinom «Smdu^mr, Ut.tudine femundali. ^*-^^ i". lin»'^"'''^ '^^''^"'^.
ci.rtLi:,. plurinm nnn,mL- (o.uamofis compofita. 5iimM ad Milii lcu PhaiandK accodunt, longjui.
cula, -c viridi albicaiiua, luada, Miliaccis minora. '
Digitizea L7 Googlc
Ljb.XXIL 7)e qrmmmM. iiS^
. 1. Qrmm mmtmmftrimli mSliattiiant CE pwklte dwat. USiaitmm durm?»^
»
C.B.fnd.
Ev rdi^/« fibroni, nife(bentc faUsjpaxKA, anpAfl.ij uncusqiiirnorvt;! quinq, longa, un.i cnm r(/.'wj
cenuiiliino cubicali^ uno alterove fobo T^ito cxurguiit^ m cujus iuniiuo panicula ip^f ia^ ex lociJtis
Hliauilffinus compohci.
&1 nMnie Crenr/jccnfi pioreaic *
|. Gwmw mmuHKmm fmuttU mUimd C totorfJ.R Park
CJ».
Ex ndiaiitt fibroiis albis unus & altcr culmus asbicalis cxurziCj quem parte infcriore folid AmH»'
ikaeui unoarum trium dngimt^ ad partcm (upernam, (iuobus nodis oiftin^m, foIiaduoaqfDr
lliaim kmgiodt^ vcftiunc : in cujus fiimmo pamcula cnum uncunim, Milii panicuij^ nmilis.
Jaaffo PMafinoieperiair, iBc 4 Giaiiiiiieniiiiaoeoa.Lobdio pco(AMfim plm& HimSm eft.
Caf. VI
Dc GramtMe SerghiM. .
I. Gnmm StiiU ^ffftlM&J. E Qr. Strgkkmm Gee.VaA. Gr, Sm£iifmwM «rtSm C. B.
C.B.Tbtm.
AD (l-fqinpciiilcm furgit altitndincm, /(/;;; parvis, latis. Scmen & fpioeSoi]^ fimiles. Lo-'
bclius Gramen lonorum Flandrorum appcUat, quu puen cx cjus Calamis iidulas cffi- •
dunc.
C iSauhmus lic ddiccibic, Ez rA&c< parra fibrofa admm exuttKic cufaicalis, genicuLuiut, fiim
nmcis, acadffii9isveftitai: fmmmlm habetSor^effigic, ex uaicufis pludbu^ aliquilbos in antbni
hnientibus, compoiitam, quikis femtn album» vghen\iMSi^ tnduditar.
In agns fiGClonbus fic mculcis repcncur. ^
s. atmm» m imMnmim Swgfc fsmtmU ^arfm CB.Thsa£. Gr. Smgtamm «Ittrm ParL
•
C. n. thtat.
Hoc culmu cft civis, magna partc incllnatis, iti ut capillaribus radicibus terrx affigantutj qui
per folia fqua: lon^iin.i 6c .nigufliora quam in prioic/ veluti pei tubum Cnilfinil^ 8ci "
fm^sdm fesi palmarem, iparlamj parvis uCriculis doiiatam iiiftinciu.
vn.
A. Grmm» fq[ttm fMHetJd fftuud Park. ftf^ttmm ab^imim famieuld fftrU C B. Grtmtn
etfiittmmj.B^ ftgttakGw. ^fyt fait pantcteH Co^ graT^, o? ^mt grofjsr.
PLurcs ex fibrofis radiculis collic culmos cubitaleSj bicubicales Sc altiores, alias ex viridi in lu-
tenm languentes, alias rubcntes^ duobus plenmqp interdum cribus, geniculis inrerceptos, ad
qOK/Uulongiifimi vagina ftipulam involvenoa^ & poftquam 4 culmo abfcd&unc in d>
drantalem auc pedakm longitudinem produAa. Siunraum cacumen in explicacur pedateni
cirdter, atquc Arundinaccam : p.anicu!x cx intk:r.Ml!i? radiatim difponiintur, nunc flavefcentcs,
.nnnc viridanccs, fipius rubenccs, (crici inllar Iplcndciitcij iji tciiuiuiii pcdiccUorum ftaminuIiSj
thecnUs pufillis icmcn claudentes mmucum, l.ib!ulvL[in, accrc molli, capiUan Sc obtutum fcri
fiie^eniO dooacum. LocuftcUa: paiucuias componcnccs pcrexigux func, ^fe$ili purpurei utrinqi bi*
Sm. Fo/jc^radicc dcnfis telpiribDsoriantur, funcq, in hermre folo culnnim longa, angufta, ob>
lcurc viriili.1, pulclirO lirri.ira fhiis plunmis, tenuibus, fecundiim longitudinem decurrentibus, afpc-
riora quam quovivis aliud gi .inKn nobis oblci vacum, quod tadli pcrcipitur, fi digiti dcorlum du-
cantur.
Inter (cgetes, locis prxlcrtim humidioribus invenicur, nec raro in (ylvis & palcuis iocis aquoits. /•'f*'
Ex Imins culmis cum panicolis (criaciui funiciilo vd iunco connexit mftlct cndcnlas qnaidara cgfiK
conficiimtj AnsliccjOcntjEf dift.is, quibiis .rftivo tcrapore caminos omarc Colent. Huic ufiii ad-
lubccur ctiam Gramen agrorum venci fpica Lek. tefte JoWbno apud Gerarduni, & Graui. ailtacuni,
tdb Lobdio in^. fMT. «Ir.
Cap.
1284-
HlSTOR^A FtANTARUIf.
, c A p. vm.
A. I . Cramtgemmim MoJefm» Ger. muUfmm J. & mMm kujkfm vnlgsn Park mdt-
fmm i.7!».A>w«irf^«|j«*WCE IUl«U|Nltallb r "
FOUa hutc lat.i, pilis deftitutaj nonnihil tamcn afpera fentiuntur> fi in contruiam partetn.
(cu lieorfuin i iummo adUnumiUnddticanair. Qi» ad caiilw noifawflriunwr, ailinwi liid
alccrum fa^ nodnm mvolvtmr, onnde dilkaca aUcedunt, (elamdam ftri bia, fdfflBra
iong.i. Ci»/»wi bicubitales & altiores ^amcHlam in rummo eoftant bipalmarcm, nonnihiJ Iparfam,
non raroeri.im deorfiim nutantcm, ycl laltcrn ad unum Litus flexam, locuftis avcnaccis minuf-
CnfeconipoiKam, clutnis argcnteo nitorc rpicndcunbus cura mixtura quadam purpurs- Sil^hB
autem locuflx Imguis ariftis piupurcis, brevibus, moIJiceUis praxlitx fuab sjiteu buIUf catettt-
tis tubcrolx, crdiminusfibris Jongis capillatx, (apore pamm iubaddok
Natdnn' ini^gedhM!» noonri^etiamm iiunpnil»ad%es; b.dnmetisqpoque fio'
quens.
Saporis amari & acerbi (unt radiccs> ouare valentius obdruifHones expedire, 8c tuinam ciere aiunt
nnjitp Tulgare. Herba, inquit Marodiasj- mix Gramen didnir^ nodoram xt» es ^no ad medias
decofta& expreda, atque colata, pomiqne flnmgDriofo ex yini q^thonnonuxca dtta, adeo po-
tentcr fiaccurrit, ut ubi finc torincnco uritiam facere coepcrit, dari non oportcat : led mndiCanCH
bus ex aqua (bla dabitur. £x quibus verbisapparet nodoliim iflud Gramcn apud Veteres pro Gr>-
ffiine ofopnc dido fitt Aflpofti haiiicam» 8c MTenus caknlam 8c VeficcnioAaa oonuHadaaii»
quoqi ludK. jF-A ' ^
a, <i\wmBgmmimmfmmiifmmiiunmQ.'^y^ 'MmmwSp Cdalgi
Q. B.
Pr.Tci'.(fli fi^cies cfV, radidbus gemmex rotunditati^, umonum inftar candidas, qyatuor aut Qmn<^
iim^, ac fi ft>'lo diaitccamiu{.^imdit : admu cubitalib(is« 0aucnlatifc/Ui«r Tntid^pamaiU iea
jubd Mihi, fendmbus Avenar; Kd brenor&os U. temiioiibus afiftil ncGlfSb GnOMdiiBodor»-
ditL; p,<Ji).i^,itur. • ' • .
Circa Pataviuni m raontibui Eugaiids kgit C Bauliious.
Cap. IX.
De GramtHe fatticulato frateHji >ArvtHfi.
I. Qr»mtn ^venactttm ^ratfnfe tUtm^ fmnilf fi^femttt Imi^ fmw. djfttlnfllipirfilf,'
tpttli a peSatntij^sanuIe.
, Uorum nonnunquam pednm alritudincni .-i/Tcquirur. Culmi gradlc?; genicul.iti, {ubhiriud :
Folia angtifta, cx utraqnc iiarte hirfuta. Vamcula m fummo caule Iparla, non tamen de-
_ orilim nutans, tnum digicorum longirudmc, paliid^ viridis ieu flavicans i locnft» panH
compofi». Sinmlxautemlocunxdtiasiiabem ariUas, itiutbifiirccappareanc. '
Ltcm, in pratisSc pdcuis ficitfieq^iaisoaiiinb 9c «ftace panicalam cxplicat. An dMeivtnm nc fb
tnon cooftat.
D
A, %, Gramtn agrorum LebeUi J. B. agrbrnin "jtnti fpi cj Park. yirunimmmmGee.f^am» fa^
mcmU AnmimatUCh. ^^fUttt^BXm, o^^cnt.
Agrorum venti fpiciin cliximus finqiiit Lobelius) quod fpkant habcat latam, COinoCam, panfaim
& a vcntis communiter m altcnim agitacam latus. J-chu .ilioqai & radicc magnitudine fcre «quale
oft (egetum gramuii. Juba cssterum Miliacci graminis )ub.v li.iud abhnnlib clt.
Into- fegetes aliquocies obfervavimu^ t. g^ m agris brope Nodnghamiam eundo ab jl&kia op-
pido« necnon prop^ Banm^nt m SnffidGia. AtailitThWillilelbis coUeAnm dio Londnam.
' A» ?• Grain:» frr.itnjt 7r.in:4s (cu ■vu[^atijjmitm, Aa Grtm.fOHiaiatimt mimi ^
j. B.^ i^r frjtenfc panicuiMum minimQ.hi frm,mmmm o&mm&iiAtmmVmit Cpt
tnDftcomnun a^a)Hi)D=0CA(ji;
F;br;s albcntibus, tcnuibus, innumcris terram firmitcr apprehendit, & novas alfidui tn aipbin
aggencrans, gcrmin.ici,cmittcnspaullatim lc dilatat, & dcnlb celpitc Iduni occnpat; nMeinal»
mum longa, ariguft.i, i>ilaic vuidia, glabra, tcncr.i & iucculcnta. Culmt fcmipcd.ilcs aut dodrantales,
kcniies, trihusautquatuor geniculismterceptij nooere^ & firmi, led plcrunq, cerram versus pau<.
lalom rcdinari, &adgpnacula recurTi« iMmtcnlam in fiinin» geftaac iparfatn, non camen pro>
peodeniem, uoam p)r«apiiipai^ipceUni6m«ai|uspoRim^^
fflnnafiim
LibLXXIL grandnAki. i^g^
}|lumarutii iqiuniatim jncumbentium, non ariftatamm verfii compofiuf, non multum diflimiles
unt pankubs Graminis tremuli niinoris. Tcnerum & (uccalorKum cft: hoB yma j ■ gF»riffini»nm,
U)bltt& jumeiitis pabulum^ quoimpens^ cieledantur & pinguefcunc.
SiilgaeiblninttDaCj necqtMiBinsconculocum .arpcrn.irur3 ide6qne ad lemicas 8e agtYXum IImi>£,MM;
lei poibept tepttimr. Voe in culauui ahk, it ptuucnJaiii ttplicar, 8c ddnoqps per miai
4. Crgmem j^aiji^^M^di^Mi majm C B. fratenft Ger. fratttife vtdgatum Park.
Hbrisinnumeris, tcnuiffimts fflamends capillatis, 8e vari^ implexis rtfiirtfrtir. Cn/w;" pedales aut
(cfquipcdales, tcnues, quatuor vel quinqiie genioiljs intcrccpd, toticiein'vcllKi, a[jgulH>&:
tadu nonnihii aiperis, in fummo panicuiani gdtant f^rfam & in omneni partcni cxtenlam, we-
^m tajnen /lec nutanrem autdcpcndcnteni. liBinirum in mu ex uno cmA\<, l.uerequinq, rel
iex fimui pedicali loGDAas fen fpicas fuftinentei cienKjdeinde paulo iupenus ex adverfa fi^ oppofita
fcapi parte toridem pandores, adeuque pari modo ez tiac 6c nla (urte akeroatiin oriuntur, fed
pauciores (empcr doncc .id fiimniam paniculam ventiim eft, qu.r inlpicam fimplioem temiinatur.
Octo intcrdum pediculoi-um gradibusleu ordinibus panicula airurgic LocuftcUae lcu fpicK muiinve
iunc, breviotx» quim in prarcedente, fqaamofie tanen pMiter, non aiiftaUBi
InpaiaiisuhicbfreqDaiiDffinnnnoocnine. Uent,
5* Gmmmm frtt^h fmnoJ^hKKt wmjm emff^tmn fJUt £« RmAnu J« t,
Ex raiiee capillacea rufe&ence fJU capillacea, qua:d.im brcvia, quxdam palmum fuperantiaj
prodeunt: inter quae enhm tenu», gaiicolatij cubinim iupeFaotes, uno a]cn6ve foUo brevi dndi.
MgDomm iuriono panicnla leviterexpahla, ondas qaamor hag», qux taiioneJoci ftrigofiorra
IzCior. . .
In pratu & dumecis ad npani Wiciz flumiius Bafilex rcperitur.
6, Gtmmtit frmm^e fmnedmm» mtAim C B.
Ex raJkibft! .ilbis, fibrofis, duas uncias iongis culrmi profcrt plurcs, internodits aliqiiot diflinclos,
dodraiitem fix (u^crantes : faliu oblongis, anguibs, nervo elaco per niedium diviiu, uiimque
acutis. Culmorum \\.\mmi% ffu^ plures, binicfibi rci^oadimcibus, iiifideac« inqiiiibnsfioiea
Variac .foliis aoguAioabus & Jatioribus.
Li aridioiibaa pcatii^ eoUibai ioBm ficdocifaosprovenie. > '
A. 7. Gramtn frmtnfe fanK»latim meiie C B. Park. lanatam Daleehamfu Lugd. J. B. Grtf-
mm ^eilfitmvx. Uk i.Ger. emac ^Mt tnfittfe fl9MB«l»gw*
Tocnm moOiodlam eft« comencoo, obHca noft tanidm folia longiufcula, (ed 8c calami eorumq,
genicula ; fanicala! mediocriter divuluc fiMcam mentnmtur fefcuncialem [cum primb 6 theds pr(»>
deunc] Izpc palmarcm 6e longiorem, colore plcmmq, purpuralcence vel ex purpurafbente & d-
ncreo mixto, intcrdum cinenceo, vix ullis donatx pius, niolles tamen iion nunus qu.tni folia,
giumis laxionbus, brevibus, anilanini experabuSj plurimiim ilria unica oblcunorc donacis, flonun
apiculis luceis.
Culnio eft pedaU auc akioiie^ qnatnnr pibnngue geniculii iniAoQt^
Ciica finem Maii anc Jnnif iiiiriBm «pnJ twn pOT«q»Iani fmm^, «"y pagaAahiindttarkiir. Temfatff
, Hoc prxcedentiadeftfiiiuleeftacdiaproeodemludwerim, ▼erum in multis maidftfti diilett,
iiquidcm longc majus cft& elatius; c*f/wi qu.icuor aur c^ainquL- j;eniculis intcrccpci ; fanicula mi-
nus pulchr^ coIoimu : fed praedpi{a« fic raaxunc conlpicua diitcrcncia ell in glumis, quar &l tiuic
majorcs mulco, & in bievei enllas termiaacjb <^a 8C i radiabus Aucumnali prxapui^ tcmpore
geiininaemiai^^ & fi]|>tem rqpansGtaniiniscaniat vnlguis owdo infiaitum le propoga^ & cx,-
wifpetapBrdiiKcile efti
In arrisiniBr i^BiBs niaik fteqnitt Jnaio taedepeaiailam pe^^
A. 9- Gramenpratinfe, fanicuU diirkn,lmiitmmm fmrtmfftffmiu^ 9ljt9MktSt^ iBtti^
qMtGrdpamcldt.
/?<«J/x fibris nii;ric:Tntibu5 c0nfl.1t. Fc/i* ad radicem , Glzzm iri fteHlioribus, anguila & fcrc ca*
pillacca, vix p.ilniumionga. C'«.'to< tlodrantales &. pcdalc^, tcnucs, duobus fcri geniculis intcrccpti,
/a//«* obvoluti lanoribus iisquz ad radiccm, paniculas in rumino gcflaiu Lixas, unam parteni ipc-
aances, ^ Ipicis obbogis, ^aamolis fquanus in anftas breviilimasdclincacibusconlpoiicasj colore
pleromq, obiair& parpuraloeiite, interdum i viiidi albicante.
In pakuis frec^uencidimum eft, & fi;b finem Maii paniculam cxplicat. Lyar y.
Hoc genus cum iniepibus vd frutctis oricur tuiaa cdic loogiOcinu, (podaiu auc cubicalia) anguflii^ Ta^m.
&m 9cm6 capillaoeaa lanifatiiii nridia*
Rrxrr . A- io.Gr4-
j28^ H I STORIA PlANTARUM.
X, 10. Grtmen pmkmUtmm tlMtm ff>kts oblimgu, mittKh fynmmfii. |>tlli||lf<ll 9^tMBf
grafi^, tant^ obiong fpiftrj^t tanr^out atsii^.
Pneoedeiib finuleefl, fed majus & clatius n\ultu, Ifkx eoam (quamo/x ex guibus panicula cofi«
ftinquc ,
cnUs inteiccptus,gr.idli5 : ctiamangufta, gbllia. " An&r fifatil
la palcuis lod& humidioiibus plerunque oritur.
A. li* <hmm$ «mimm wmtimmm fmtmlMmm, S^tsmdt^ JbUfSittHfUit* •
In arenofis maris litoribus denfis cefpitiW nafcitur. Fibnc quibus tcrram apprchendit & alitnen»
tum cxugit, brem dnerec: prxter qujs emutu etiom germina leu iiagelia iLib teiTj, quibus loogii
lat^que repcat & fepropagat, auorumque ut m Gramine officinamm extrema dura funt & punjgBOp
tia. F«A« pio na^icudine 8c auicudine culmi iatii lata, ob(cure viridi^ iemipaiiDania & JongMni«
• * carinata^uriulcuk & ngida, in acotos apiccs definentia,imi parte fe mnitnj^ afflpledentia,uc tocum
^^f"^ gcnnen ad cxortum planum & comprclTum fic. Culmi fcfquipalmares aut femipcdalcs, in culto
akioies una altcrove nodo intercepci, fmudam la lumnx) ^ctiant breretn, nec mulcumpleraa-
que l^ariaiii, i locuftk paii^ l^uamo&, antidsiiooiiMi^^
pnuml» fiDuKN» «orapouaiB.
A. IXiGmwm fmmimmmmmkmmm wOfftifimmk €|t IIH<ll»BWB<it>tlrtrlf>jN<«ytfjy.
*
Jtaiwfi!briia]l»iemiibasoonftac, unde plurae F«/i« bievialonBjkiicliQOfbpd.
mari, peiaiignfta, carinaca, laieribus iia addudis & qoanoDmpUcacis uc cerotia, IIbu fiinoea videai^
tur. OdiiAGxR firmi, pedales. duobni trilidlra geniailii ima^^ipii m fiunmo fmmtnl«m gefiam: pal-
marem, nnn nr .ln m difHlfiuq, pdipuiialBeniemj ^ Inenftk fai Ifigk flMo«|p« «igpftis %Mm>fi^
non arillatis compolitam.
> 1 n p.il LiRnbus maritimis ubique rrequentifl&mim eft.
Uu)usaliai(»ciesooQuiritiinior^daaorino^ hicnhitalem aldnidioem afiuimn^ ftipdi^
crifiiietiam cridccasimjonlns^qaaffliiobisoftiendic D. J^lbii^ *
A. I }. Gramtn fratenje famcuJa fere anminuKea J. E. ^iaXK6Si^9S$^ taatj^ A ACCil^iUtt
^gmm* A»Grmii.mm<mmm fmiimii^aM Mimun CB?
' EMJlUAivfibR>lB,albistitnrim»fiecx)n(e^
tcrdum ciibit.ilcs, tcnues, interram plcninquc recliriar.T, tnbus quatunrve gcniculis intcrccptx, &
. ad nodos lurfiiin incurvatae. Fcha angulta, pro tenuit.ice ramcn iiipiii.v l.uisiata, longitudme poft-
quam t caule abfcefeint, (aucn) ut in czteris ^raminibus aJiquuufque involvunt) vix paltnari.-
^miioilM palmaris auC ^iquipaunans, purpurea, cum primo cgreditur mmus fparfa, (ummitate in*
flexi Amndinaceam amiuJatur, poftquam explicatur, non amplius outat^ fcd crigitur, fic in orancna
partem ditfunditur, numerofifiimis ficeKbemmis kicufteiiis non ftjmnoin^ fed Aiabot dnntaw gjp»
mis compolitis coniians. ^ ^
Jb palcuis ubique vulgatiflimum Juiw initio paniGubm praaiit.
Nack> aa huc rcicrcndam lit
GrMmmfmvmmnfmfnrfmtiffiaiK Qrgmm utmmm fitfiium loi>.fifbmmmmm CR'
DefciiptiofitiB <
A. 14. Gramen famcuUtum Ua^ii fMrvit fnrfmrcnrgemtit mmmm^ .JtuM flMUdVMriaU
Fibrs raJtcu albx funt : Felia perangufta 8c ferc capiUacd. Cauln femipedalis aut dodrant.i]is,
mcerdum alnorj geoiculatus, graciiis : Ifmneidii fparla locuftis parvts, purpuro-argieafeis bina ftmma
totidem ariftu pereaqpiis & brei^nsannata; contmcntibus. Summiutes cauUum gc locuftanun pe-
dituli pcr m.uuiitatem purpuralcunt. Scapus culmi ubi primus paniculas cmitticWMI lOdiddnoeps
aiiurgit lcd redciliitur nonnihiL £val(u facile eft hoc genus, 6c annuutn.
li| ftMtlioiifau pkningoe! occnirit
A lf< Gramenmurorum fpica Imgijfmd Ger. emac. y^ims aitfafi Imgjffmm Ptfkp
€dVtlUf4ati«cra(ii(,Lo. Qrmim 'MmtAmm-
. JtdySiir pAIKis fibris, tcnuibus, iuhciuib.;> conftat, undc exeunt fdm Wevja, angufta, inter quJB
cMr/tc»//plures eenues ^intirmi, duobuspicnuique, ranus tribus. gcniculjs inccrccpti, tociddn(||/0/Mr«
alionun Grafflinnro in inodum, obvoluQ, J^cmm in fiimmo fuftinent ierquipabnarcmaac fanqpedar
lcro, ftrigolam, anguftam nuonmn, ^ ftMcis pnetenuibus Iquamo^, glumis m obloagas, tetMMf^fnr-
puraicentes,ariftas definentibascompontam. Planta videmr elle ftmua & (eminead matoritatem
perducto rAilicitus cxaicfcere.
in rnuru ^ iierilioribus piovenit Junii initiolbicam produccos. cujus aiiftac vcrsus unum pIcTUtUL
laniiileAnQtBr. *- r * 1 A. i^w "
Digitized by Google
Lib. XXH S fDegrMMnt. 1187
A, Cramem tMticmLfiim IromtiJtt W»», fmueuii m^mm mmm MttM 3tlfmuAm,
Jbmm ganitkti Oat*gjc$S$t triift atnn^.
* Hxc fpedes cum prfcedente in multis coovenit, nimitum rsdicAm QatdCvi, cnlmij tcnuibus, pa-
nicula arillita unam partem fpedante, felnt anguHis, al^itudine pari. .DiHert fpits leu panicuia
breviorc Uciorcque, locuftis iquamo(i$ um componentilNit malio iiM|nibai 8c iwirlrihllt ~~*'
piuribus gcniculis, tribusniioirum aut^uatutM:, iaccroepta , . .
fifaemopmlapaiQraialKifiimiinir: &imcdmiha\MAodSM3£EufL
A. 17. Grmmm aalt JmiifetJsm, w mmk & miMi fmvemtM, miam Jmmfaikm Ger. mmt-
mmm Menffelicnfe J. B. <^ued Menfpelii Gr. exilt durtm sfflimi firiiit, Gir. InMmA
. fsmtuU mHbiflui C. B. Park. ^i^mail tfatO BtofiBf.
J.k •
nueSbaa, amlo aldaraHi naiealc in neiaiii nft^gumur^ tc veniB iniani dnmaxat latDs flo'
b muris & ariflioril>us provenit. Rsdiemm fibrae t^nuat, aRitincetj cidmi tenues, duobus fer^ g^ni- Lmm,
culis nodofl, paniculam compoiiaini aoiidli^f obkiiii^ <9MiBnfr,po<taiBi iofidQMCi^^
i fcapo medio aiiqpaiinilwm gyaot . , * -
JL 1%, Gmm t$A Jmk^m mmkimm. jfcmfl jfca gwQfc
Alrimts ptaikMi^ f^^i tamiwiiMS damcntis capillacis, & vari^ implexis radicatur : k quibut
flnld eieant edmi leiquipaunaret aut majoresj^ cralB latis 6c riguli, uno iSmfyi^feli» ai^ufto cin^f
K genicubloteroeptt^ fiiguli in fal^po y/UMiM (ufttnentes dtus undas lonitam, ^ pJunmis degan* .
tibus f(]aarnofts, oblongiS:, non ariftatb paniculis, hmc inde altematim, duabus tribuTve fimiil, nullo
ici c pcdicuio icapo adaalcenabusoompolitam. Fo&tangMila, modio^ k>aga. Plama eft aanua.
Culmti efl (efqtucubitali, intcrc)um ctiam bicubitali & altiore ; tnbus rcr& odnicalis interoeutOji . .
afpcrq, poolGmum (iib nodis, ic in fiiftigio. Felis longi vagini culnium invotTait, (ut alus Gr;i- '
inniibus ) in acutum pungetit6nque mucnmem definenda, a guo deorfum fi digitis ibingas afpera
ientiuntur: Pmucmlm itid^m afpCRi^ ri^ida & crafla, albicans vel rubens, &pe minijs (parfa, ali^.
euam niagis, cum panris pi.fuculis, ^ pediculis longis afperis, antrodiim auntaxat vergit, ex latiuf
culis ceu mufcanis compofiu, Hokiilos luteos vi]}rantibu& Aliorum Graminum modo denfis ce-
fpicibus terram occupat^ & mnumcns fibris tenuiBusoblofigis radicatur. Folia quc ad radioemaoa
mulrum laciora iimt ibuis eranums ^ratenfis, Inngjfadinis palmttiii, fcmirymit, aot «jm*^
laprara&paiaiiilabnoemMaiifieJuliiiaitiamflo^ ' ggg^
A> a* IkmmB ^mifmm mm$mKm ^^rnmtL iifflH^MMMliK fMI^BBififCr
B fnpium fifluristn monte hmUhtrtiigh exit deofiioefiiafaai. Folia ei IonBi« modiod lata,
linata, nurginibus alperis fi decKium digki duaMnan <Mafo acnuifccrihiiali» ^gkam iacaoairi^
ferens brevem, femiui \oa%^ n^a.
A* il. Crmmem dmmttamm fmucmld sctreid, ftmimt fsffife- ^ Grmmtm fbumofmm Lob? m-
rmmdimmttmm famieuld ffmdietd tmeSi muqm C. B? fiied esmJiJm, O" ftrici mieJe lmtmt
J. B ? Gr. timiemofim snmdmaceum Ger. CeJmmip4^ fm Grimti imm«fmm fmit
99ii$>gTaf^, taittl) o pappoCt ponidc*
. Fflft» eft dori^ rigidis & arkiis, ad SchcenaiitlnlaJia iKm panm
fti^HknUiamaut duos cubitos alti, ffie^hBgi^daB£e, 4k ^anpareifabeois^ gelaicni/fir *
flMNtMkanm candidaf« 8c feria inftar micantes.
LoQB nalcitur rentioofis iylvaium quarundam FlandriaB & Angliz, junMiltil I'**?^^
■ Huic finiile, ii noa idem, coUegmius m duroetis quibuidaoi t
ft: Ad baiin Idniait laoi^ pappoU io cuxuiu adoaiacur.
A. M, Qtmm» MmiM J. & fmiiaimmm nmmmum 1. fm fmkiUtim «imlm CE <lni>
mtm fmicmlmmm Gnmimmimm oJirmmm Park>
C.B. • ).
JUi(a^caadidiK^genu3ilatis,fibriscraabdemiifisi^M rw/W eft bicobitalL geniculis pandl
iliHiofloi /Mia Mggftis. loi^ffimis, paniculain faperantibus [ coeunnbus inaripnifaiis iti coovoldQi^
OC teretcm junceum /•nlmiiyi^
rip^ finaiiivaiigindbai J. iiiMedi odorem ^iraui>
dbus, cujus culmo fmauJ» panra, levk^rque ipaHa inodeL *'
A Regiomoncanis (undc c Boruflia niinum ) GraMi ilin«« dUmTa 4M BWMlUk Wm,
^bun prepcttodons frag^aaoam voftibai adjiciant.
» *. .Jlrrrri j A»%l.Grmmti
Digitized by Google
,l88 H 1 S T O R I A y L A W T A R U M; ♦
Denfis cefpiobus agglonaerafis QAom oocupat, pro radicibus fibras tenaitfimas in tenam demir» ,
Cens. Fv!''* crebeninia, cMpiHaccA, fcfcunciam aut du.as imcias longa. Cu!mi tcnues ftfquipalmarcs
^ bioalmarcs unico aiticulo, coquc non long^ a raiiice, diftjndi, Sc folio indc enalcence obvo-
luti MtticuUm m faHigio gcftantcs parvam non multiim iprf.im, piirDur.ilcentcm, ^ locuftelb
oanrtAns hoc cft, e glurois ad naodum pennie villorum diipdias, non anftatis compplitam.
ObferVavit 8c ad me attolk ©. Dtlt, ln ficcioiiteco»Ba«n. • r . l
04. Crtmnkitgijftmiim J. B. p,lv»ticum panuulatum altijfnmm C. B.
ri,K*i i 'm ffiiitwM ailMlonlimlotttdincm nonnunquam (uperat,/e/«V & cW/^w teauifaoSj trian-
eulviba, pUirilMi!,CXwJir«ecraffitircula,pcrenni,nigr«cante, fibrofa: paniculx parve, m undafcl,
alifi.o: vch ti p.ii v.is fpjc.is t'.ivif.v. rlolculi ex aoicibus lutcolis : fti^or niill.is infignis.
Jn inontibus circa Gcncvani cubituni cxccJit: Monthclgardi in fylvis duos &: trcs cubitos.
Monl^deH^ unmtur hoc Graminc luftic: atl ccnio- um tor(^ues, quibjs ar.itra trahBHC. Effi»
"" nnnir esc eoChlamydes paftoratcs, qiiibus opiliones advcrsus pluviam utuntur.
Ji, %f, ORnwM ftrttitm mvtMftf^iat Um ffiMmJak
Radfx hbris non admodura multis c caftaneo albentibus, conftat, unde cuhm emeigunt plures ad
fcx fept^mvc, dodrantales«rariijs pcdales. tribusquatuo. vc Bcmculisti»ftin^,gracilc|,>/r« vcftiii Ja-
tiufculis, brcvibus, palBdius Tirentibus, ad tachini afpens fi ueorfont flringas. Faftigmin occupat p«-
nicula mollis, anguft.i, pyramidalib, trcs quatuorve uncias longa, non multum (parla feu cxplicita
antcquam florct, poftquam macuruit adco contrafta, ut Ipica potiijs qu.im panicula vidc.uur, tt
conum valdc acunim rcprjefentet, in quam formani Cupreffi ab Hoi ti;Ianis cunipiiigi & detondcri
fblent. Locuftx fiogilares inininic Iquamolr iiint, venjm fingula granula contmcnt^ glunus in rool-
'l"^»*' ef&planta. '
Rinlitu fibrx crafEores funt, albx, lapore fatuo. Fvha modici lata, raris pilis prardita. CauUs
; auccubltales, unicum tantiun geniailum habcnt a radice non longc, ad quod duo aut tria
blia oniit^'; caulcm aliquoulquc ample<aentia, quod huic Ipcaei pcculiarc cflc videnir. Ex his
auteinftSis eitenus & caulcm & reliqua fblia ad» fefquidigitum feni ample<aitur, medium (fi ad>
fic ) intcriiis ad alterum fcfquidigitum, & iir.-riub cjiil- n ad ideni Ipatium. Paniculain fummo non
. nuUtim Iparla, tres aut quatuor digitos long.i, purpurafcciM. ..Fjplc^ utnnque bifidi ourpurei. '
Ltatt
^****' . '• ..ji;,.'.^ ••; i.u.:: .:i|,. .. • '.•vj ^ • ■ ■ • ■> ^ '
.''.I Mil-.... .«•':• I !>• ■ ' ^ Y ' ^ ' . • •■ 1 • '•:, ], I- ; • 7
De Grmime Aveiueet. ' ' ' ' •
ttmaiM^tutir nait tmfmii. itmsSi fnflu #lt»
. ' ■ ,> : .., jM>i^ , .,17; .; <.U<C
FOha ci pilola, ni.iximc infcnora & propi tef^: C«/« tenue, non furrcai, fi^ f*™"
.V cdi; u.ti, ci(H!iantalc5 & ped.tlcs, incadit!0fl8*^iiiktdam jReftaht pai^ locuftis tur-
Siduli,, nulli. anlH, donatiscompolitam. lUkwItt fi airio«'<&BtoMn^
^.^. ^na du.ibusglunib obvclata contincretkprehCQiktt^. ''^^^ ." '"'.^^^ ;!^
A. *. Gramtn avenacewm capiBac^um
y ^ Danico ■nemerali ftmile Lob.
■ nemerale t3^'()iiic:!um .liieriiifi^ (•%• , ,
. ctum xeramtelinnm Damctim ParL f|irtf^Pfl*^0rafjJ Of tfjt llkttWf.
■' Iii fylvig: : is Danla: calHbus £c monribiB ( inquitLeliAdT. j^i.) perelegjms exileque Gramcn
ftnumium l-bhol^^rcbcrnmis, rigidis cirratilmic uria9lk'^8i'h»afilm't«ieteiim alWnta
Pcdak', I;!;;uipc;:alc?,k'!L-s, lucidk& nitidi, afp«idrt' jucundi ^«rftoi ex hifco xerampclini, m qui-
basc Ipngiulculis r^«««/tf Avenacca.l^mina. Hi Anglix locis umtirohs, lylvolis, pr.tlcrtim pc-
tia^ - ■ ' 1' » ■ ' ■ " " ^ v':".' ' , ' ,
Qramen hocaLobebo de£xiptum diverfum videtiiri^-Gramtn^iiaftiPoavenacco nemorftnfi glu*
mis nfioi^ ex (iiloD wnmpclinis, quodjiropiii^ aoceditaKl Gtamen momanum aveivi»:uni lo-
cuftifinibife i^AfnJL' Saliwanuir taiderti oinniilHftGraminft nnMnfceandemJpeaemeitc.
Gramen
uiyui^ca L-y Google
Gnineii aveoaceum rarioregluma ncmoi-ente Oaniouu ia fyivis noa procul Croneburao caftra
Re^ SdAmficIXuicmim coUegjc Lobdhis, andoiok^
3. Ornmm tmnhmm avtnaenm kemJHt nhis C E
C. /Te</.
£x rtfJWe tcnuij repentej alba, fibris capillanbus utrinaue donata, culmm iimpiex, laivis^ pzne co*
fcitalis,, ( rarijjs ex ima radioe ptores exfainiiic) drca radioeai purpiiraloens, qoi qiiajt iit (picun te.
nuem deftu^ cujus gtumt u^lttrinium «b una parte Hti funt, &/oiis ex nigro purpurafoint, in-
in quonim medio utfimAx parvus, candidus, pcdioello donatus (ittitB minutum con-
tinct: /o/<tf donatus p.iu:is angiifVis, na:min.\tis circ.i r.idiccm btevjbM^ ec GUCa GQliwin^ ^Mll
duo triave angunt, longioribus^communitcr fpicam luperantibus.
Julio 5c Augufto hinc inde in montofis & umbrofiii, W oiauoanSMu^hk, ht mone MBWto L»e>u 9
Balili6afiam« £c nuMue Crenaaoenli« repennir. . Tmfn.
_ CiJmi (emipedalesaut dodrantalcs, tcnucs, duobiis tribufve filiii, femunciam propemodum latt^
dimidtum Deoem aut fpithamam interdum longis, tadu aridis, ^perUf fi^.Graminis Avcmcei du.
metomm bmilibus, (picam ipfam lon^cndine axiuannbos ; Pmnieim tn ilimmci igaftuic raram, fe-
fqulpalm.ircm & longioreni, ^ locuftis nn ; compolitAm. Sii^mhe aureni Incuftar glumis liiubuSj
CXtcrius cx rubro iiiRncintibiii (cue\ Kii. > xji inipclmis ( ut cumLobeliolotjuar) intcrius iinu luo
ntriculiim unum coiuiiicntibas, in q o ». ;, 11 ki .inftatis conitant. Radicc ell rcptatnce.
Invcoitur hoc genus in aggcnbus kpium umbiolts ;uxca iylvas^ vcrum non ici frequens apod
A. f. Feftuea Avtvdcen ffcriJ:; e'.-i;ior C. B. Brorms btrha f.-ve A^ven.i jltrilis Park. ""fimij
fitrths Gcr. ^'T^giLp M.i::h,oh fsrtk J. B. <J5?ftlt tUlltJ «Dat-gtdfifif, 0? fi^HaSL
RaJtcei Hbrofx, iiuplexa: : Culrru plures, cubitales aut iongiorcs, getiiculati plunbus genioUis
[quinrjue nonraro] tenues; faniculam ferunt lingnli multifanam diviljtn, cujus ponioncuEe d lon-
& tcnuibus velut fiUmonns pendulx, fquamatim 0 pluribus gluniis compadilcs (ptcam parvam
n.cncijntui, lociiflis Avcnx non muit6m dininiiles^ ariitis donatx moilibus longis, interdum purpu*
rafccntibiis^ K / j moJice laca, \a^az, 8cad marpiies piloA.- Ciita^plaiiiifritf eidiiHimabieiguB ad
radicem iunt cxarelcunt.
Maio mcnfc ad (epe^ leoUBTias fic in agronim maipnibus reperitur.
Adversiis inFannun vermes canquam (ingulare aireiTinm cadios ia yino albo deoodaiii dSefaOs ali> fjfgf^
qnoccontiauispotumoommendacTragus. ' . ■" : ■ '-
• •■ .• • -= ,
Fefiuca Az/enacea Jferilis Inmtlstr C.B. ■ , ■ ■ :
A priorc dt^flort, quod humilior iit» Gulniis fln.ins, molli l*t»i^iie tncani^ fbliis bceribia» ai^^
llts^ ionuginoiis : juba minore^ tnoUiore minulquc (parfa,, 6c tc anftas noa nnltisiiec el^eiiittm^
ta; Aiiipixiediveriafitaliis jndicandiim idtnqutmBs.
• •
A. 6. Rfiimi Avenacta ImfMts fmnnim. mmk ftr^h Qrmmm mtttU Didicimfii /Smlt fi
$m iJam J.B.
RijJicihrn fibrofis tcrram npprchcndit : e qui%$ culmi mulci, cdNCales & altiores pro rationc foli
in quo crdcit, geniculis pluxiin iin quinquc intcrccpci, fclim lufiutis & ferc canciccntibus veftiti. ■
diitichon Itibcc p.irtrjm texturam, (picas brevcs itiutacam« iml paite laciores, in acatumddi-
nentes, ariftis inoiiibus brevibus glumas etiam ntoLles, ftriaca^ plmimumhirfiitas £ noo raro cameo
bcml armandbus. Arillx purpurex funt, glumxcircum orascandcumancdtierafcuiic.
Spicar p.irtialcs in hac fpcae crcdx plcrunquc (unt, non pcndul.v .lut nutantcs, utinGramimJb
Cros Montliclgardcnli /. B. cum quo plcrique Botanici iioc gcnus contimdere videncor.
In muris &: aggenbiis inquc .!grc>:'tini ni.u gimbus & tumulil fioaonbus paffim pCOVCniC» fic dKft
fincm Api^ihs aut imaum Maii panicuiam prtMlucit. 1
A> 7. Fl^imt grarrtirea fpirit hahitiorihm, glumis glthrii. GrMMS Girill Mm^t^mJnfi J. Bb
Ftjfuea grainmea gltsmis frlalnis variani C. B.
A prxcalcntc dilFert culmis ciationbus, (picis habitionbus fic iacioribus, magis ipariis & dependen-
tibus glumis gtabiis 1 looo tdaia inier (^getes : cxceni SiaaSm. Deleripdaiies GL JBanhini nnc noa
inepi^ quadranc, quos fi plaoec confule.
A* 8» Gramtn Avtnaaum Jumttorum fanicuhl /panJ. An Ftjluca ^aminea ntmoralit /'^^
iiinB»
Plaribus JArii cra(Bu(ailis, atbentibus radicanir. Odmi (elqniaifaitales ancbicnbieales, tribus ple-
nmquc nodis articul.ittj toridcniquc fohis mi.i intcrmKlia aiiquoulque obfolventibiis vcllir:; qux
3uitcnusitipul.t5 obvolvunt longuilcults pilis cicons hirluta, & ftnata, (iuit, poftquam a culmo ab-
ceilcnnt, in iongituclinem icinij)ai,iicni cxtenduntur, latitudine femunciali> h vicidi flancanda»
llriata, rarioribus .& brevionbus piin, lifque ad itiargines Sc mediam ooftam pnKVne* doaata, oc
R.rrrr.? fiimin»
I ipo Hf 8TOR.lA PtAKTARUM.
jiimma: folioruni panes glabrx (mt. Suramum caulcm occupat famcula Ipaiia, inflcxa laiis {ptcis,
lenuibus pcdicellis appiivlis, co:n;x:)iua. SinguLr Ipi^r lon^u JcuI.r liint &; llrigQfaf, c plunbuig)ll«
mis ^uammaam incumbentibus, 6c ia breves purpuralcenccs uiila^ ddinentibus CQnfiantes.
In lylvc^ & dum«ci$ ubiqoe B^oqucas e(i Pemnule eft Gnuniai Axmnoeo domeconim /picatOj
liifi quoi fiifdislk inaiati^
• * 9. JBfan» fTiwwiin ftiw» wtf CftJ.B.
C.B. . .
Ex r*Mcil»tt (ibFofis fimul )un&s cJaiilaUqplot^fleQlGnLd, pedales^ad radicem lanuginc pubcfccn-
tes, fohi anguftis, paucis doiuu exfurgunt, aoi gramos plurinios, Ixves fic racuci^ iilaineiui& tenuii^
(imis adpenoentcs, partim virides, parriin (badiceos, anftu oblongis donatos (uftinet.
HjcC apud not in te^s & muris crclcit ( mquic C. Bauhinus ) Zl im gliimi longi(Timi5 filaments
app^iiiiat^ fadle a quovis vento agiuti tremunc. HtncMonipc icnltbus Giamcn ucmulumdi*
ln\meianmimB§9it juxufipesBi^iqpeaiiv (ioqukP.MagooL) Nobisinoognitaeft.
C.B. ' ......
Altius exurjnt «mU \^ridi & rotundo, qui in juham pedalis longitudinis ^RinditWj cafBi glumi
anpiftkn» fclongioies, brevibus anfbs cindi, pediculis capiilaceis ohlong|$ infidenc qoi per ni«aici-
Catem albicant. Interiqgetes reperitiir. ■ -
Dcfcriptio h.rc bencconvcnit Fcftuc.r cuid:\m j nobii .obfcr^Mti Gcnev.-c intcr f^fj^^r^s, nillquod
, juba non adcu longa erat m pLuuii a noaii \ ais. i ortc in Lruon Iblo longiorem piniculam fto-
ducit.
laaoftTolocufljt feu ^c» jwrtaje» ex quibus jubaqwnpoMtttr, oblQngg iquamofi^ iqnuui in
"* 1 dofinenobus, ierius ptniculam proout;
A. II. Orsmm Avtwttmm mentanBm, ffua Jimflui, ari/ltr recurvh.
t oUiqiB^ «SaflNas crebras demittic ; Feli* vix palmaria. [in Letiofe iblo cam longjitudineiQ
jr] tMn admoqam angufta« carinata, (ads dara 8c rigicla. Cn&nir iemtpedalls, tenu», thuv
purafbens, imo duntaxat nodo in is quas obfcrvavi plantis propi terram interceptus, unoque h)!io
eum aliquoufque obvoiventc donatus, caxera nudus; ipicam m fummo iiiftinct duas bcivc uncus
longam, raA tfiairiialteni«liw<iBi4gpwidiig«M erife
In fummis tumulis fen odUcolisBaithmenfilNis manu qoondem aggeftis, in ipfb limite agri EC-
lexienfi^ verfus Cint.ihnji^i.im mvcnnim ad nos .ittulir D. Dak mcdicus & pharm.icop<Eus Brantnen-
. fis : idem.mter Novum Mcrcatumdictum uppidum &i. £.xm»g vtcunij in agioruni lioucibu», mvcnic
ifinccruirfneoidumcftedGiainina/piiGatif •
%%, Qrtmm AmfKmm mmmmmt mmBt tm Imt^ tih, & mifu b,^0mk Bocaii.
RaJteei fibrolx fuot, 6 quibus plures culmf bicubit.des, nodis diflmdi oriuntur, )U«r anguftis ve-
ftid : Sfiea Avenaoca eft, cuias utriculi obloogis pediculis mlidcntes lannginiem aQnm habent, 8c
longiffimis ariftisdoiieiiini^ qm fefqiiipalmaieB ^jft & dum fiocaaair in modBm %ii« oonmil*
vimtur. ■ 1 ■ •<*•
Maio nicnfc invenit cum ipids in fylnr Vakas loeii heKbidis Ih UiipMl, pnra^drcaC^
vmu. HuicnoaJQnBedilfimiliseft
19. t^tms U^gfim mittit CB. t^£ffitfttnmtHti Tabk*Ger.
Qux cx radice pluiibus tcnuibus cirris prfJlu tuulta p.wa, anguila Sc obloiig.i fdij promit : in-
ler auaetres quatuorve cn/mmj tenucs» cubicales, qutbusi, Avcnaceae ulidenc, giumis vacub, ijp*-
dicaooloris, ariftii koi^ffiai» armacaj qw ex ftillioufo niliaoeo prodeanies in onnm ittui recli*
nantur.
Nos in Germai^ faanib oUenra^mus non IcmeL Tabemamontanus inter Wocmatiam 6c Franc-
IwnthaBumnota-rifc AnftKtenneiciiKiaiioniminflKidamiionraidinmtgiiwnw^
A. . 14. %/££iiaf* Nai^boHtnfu Lob. Ftjluca ftvt K/£gikfs Narhontnfis Park. F^m0 U^dk»
Ger. GrmiH» Fejtuc» JOK fivt F^m» mitamet^ttdH imit C B.
C.A
Railut cft fibrofa, alki, piifilla : culmui tenues, brcvcs, communiccr pcd.ilcs profcrt; fliis paiicis
Tntict &. Hor Jei xtpyiis. ied mollioribus miuoribulque per latera pilolis. _ in culinorum taftigio
^u^e parvx ex duobm fiUllftimc^itftmclufa;» ntrioilirque ftriatis compolitx, quibus ftmma tlor-
dei iitnUia (cd paul^ minora at latiora, eaqoe iema« glumo tenuiorira inoluduiuar. Ab uciicobit,(non
niniii a iemtniiKis) teaues, oblongx, & acu» arHfae oaxi&iat eminenb
In Sicllia, &; G.illia Narboncnfi vulKanffiin.t eft, xftiiolls &: gl.ircofis locis [in.igris intcr
iq^etcs tnticcai 6c hori.icaccas Lch. C. A.] iu hortis culta clador &. nujor cvadjt, Ipicis ex quinis
linifvc capitibus conipolicis. In Stdlia aliud genus candidum, aiiud njgiCUinf &arifns fflagis furro-
dis habemr, Cttf, Ntktt Mtm m» tSftrvM* ifi ttilit difftrtmim»
Aplopt
uiyui^uu Ly GoOgle
JLib. XXIL 'De (jrammibui. ~" il^A
_ itgilopi morbo V?^^^ oepto quam lam longius progjdto, non lemel peridiuti femus pro^«. —
SS^>j3S?^^*^ ?^v^^^ atra caleaiftnnem mukan. Itea GttMlt eeiUQ adJiu fe. •
15. RJhttjtmem filk CR
C.B.
Ex rf£i* pwra, fibro&, alba/M* paoca^ juncea, fcmicabitum longa, & enbim tatandas, cnK-
*rP^T??^ «iw «f-*»'^'^**' aTenaccam, foi anguftiorcm, albam dcfinit; qui cx oblongo folli-
ODlo (ifobooonitttuto) pamculam longi ruperantc ,pro<Ut, cujus glumi rari anftis JougiUimis8c
aigenccis donancur. •
In Valleiia ad urbis Sedunenfls paiudera copiosc provcnit. Lttm:
Caulicuhs c(l tenulkis, ftriatis, /"tf/iM brevioribus: in caulicuIon:m (ummo r;c«/< quidam parvi,
membranacci & pakacei, paJmi longicudme, raoematim dependem ex tenui£mis & vix vi^pen»>
ptiUlibiii podiaiyi^ qaavm «Mrioni membniiMik niben^ qinbw ^'^^/'"rrh^ fiu
BtftoiaigitHMcynwSftOMO^Tharmgicx provenit 7M. 1«««/.
* 17. Ftfluc» frattnjif lanvgmofa C B.
Ex r«Jm capiUacea, rufefccnte folia mulea, angdb, pedalia, na^ com euhmi tenuibus, bipcdali-
ba^ RMiaoeis, moUi & paoca lanugmc ( cubms potifliinnm) a^>er^ exCugimt. Sfks eft oblooga,
angufh, ex glumis ohlQngii Jfiflk ^tm^ tam^Aa^ »r ijMfi 4» yiw»^iU«w f ptfnft^
ikiilcx pailim m pratis. itfgi
* |8. FtfimeadumttormtKif^t^Mi&f&fis fdm CB> *
C.B,
RaJix cfl albicans, ex durioribus fibris compofita : cx qua fi»im»i aliquot tenue^j uno altcrova
geniculo diftinai, & pinc nudi, exfiirgunt. FnU iunt brevia, anguftiffinM, Izn moUique lanu-
E'ne hu-futa. Culmorum fummiuti famcmla, ex fptcis plurimii ooropc&ait ^iiriB ly^^mt CMpit
ceo pediculo ioiidet^ mul» dumis ariftacis fiCGandicaiwfaw ooaftux.
BaQttmanBdiGuciOybenreperitm-.
19. Gramen Axfenactttm ftmicuU lot^ijjima,
In Sicilia obicrvavimus hoc genns. Panicula erat longiffima, btpdmart nimfaum aut dodrantali,
modicdiparfi, c pluriirusIoailGs trifaa» qium6rve glurois oblongis, acoti^ aon aiiftads conftaotibus
odnvofita^colrmnibenn: necfiriknec'-^^^'^'*':"^^^
Dc GramiHC »em»nf9 birpd^
A Mbigcrc viactur hoc gcnus intcr Culmiieras, & GraminifcliasnooQJmiferas • culmo
lUiwe eft nifi, oblonga, rcpcnte, phuibus fibris capillaKJ: ex oua foUa pluni femidodranMK,
modolatiora, modoanguftiora, acuu, v.llofa prodeunt : uucr qu,^L/ JSa^ J«kS2'
v.nd« exlurgK : brc«„ ex plunbus floribus corapaaam. nSiSmSSw'
st£^s:y';rLtL!2i3i£^^^ ^
«i"SSS J^nm "^uf" «««^«'««^««fcnl»"* cxquibusfoha duo, undasduas longa cmeiw
Fbretitd» finom ApriGi 8c initio Maii in pratis &p^
A. *. Or^mmhirfutmm elatim fanicalJ fHncedcamfaaJ. An nemercfmn birfutm, W reubirrm.
tjm angMUufnrn,i;u< C H? r.nriornmLjutum rnaj,» anguMelLm MimS^
^ ^7'^°' • ^«dupjo tri^l6ve loogionbtis, duobus etiam tnb '.fvc in cul ^ ■
»eriim nolKXrlSSor ™~ ***** pwcedentts, «BdnKionelociduntaxatvariarB:
A. ). CnniHi
Digitized by Google
ll^Z HlSTORlA pLANTAaail> ^
A. ». Ortanennamreftim btrfwtvm tmlg^re. An Gramm ntmarofum btrfuttm Lob ' Gcr? nt-
marefum birftttmn latifelium majm Park i merr.m fum harfutum mmjm Intifolmm C B?
€onimon ^airp IBOOD grafjjst. Si ttt imdiigent ftrperam majm Meitnr.
liantali
J^ifculis tnbus plunbiilve interoepn, adquot/«<M orevu. cuinium auquaujquc amnMwcrowi m w-
Kigio paniculam geftat rparfim, meoi Gramme cxili hirfuto diveriam, quod floleaii elfqae InooB*
tlcruia valcuU lci^iinalia non plura fimul congefta iinicum capitulum (eu globulum componanr, fed
lineula fcorium naliantur, aUa ieffilia, alia pcdicuiis longis tenmbus appenla, qui non tarp dcorTum
n£asumir. ffoiexilUtfex falioliB, quae cilyd» loco Tdciihim feminab awpkQBnnir, ^ todikm
intnsapicibasoonftac. . ^
Item, In lylvis admodum n equcns eft, prxfertim montofis.
4. Grmnen rort InctdHm ntmerenft ftve Lttzid<e J. B. ntm. btrfutnm majm UtifoUmm CK km
Diffcrt a defcripto, l. magna, fibrofa, geoicalata niffa J. B. ciuamvis CBnnbiiu» cx
pluribus fibris nigncantibus compoluani ei attnbuat. i. Culmu lefquicubitaiis C. B. cum J.Baum>
nus dodrantidcm altitudinein cis ittnbuat. Fohis cubitalibus C.B. I. Bauhiuo quaatanCMia jMt
nalmaria,rigidiuraila, acuta,funcct.i, cxtrorluni Ini ua, gUbra, .it in Utcnbus longS, cani, wn«-
^ue lanueine, in folium etiam totum utrmque mcurrentc, obfita : Ifta lanugo vd pili, qm nctie
«iecidunt tafti coUigant rorem, qui fplendet nodu, irradiantibus ftellis vd Luna, ut admira*
rioni videntibus. Herbam ^wi quircntcs decidentc rore inventre non polTunt. Defcnptio Gramms
hirfuti lanfoln majoris apiui C H. in ihfl. m omnibus ftreexcepta magmtudinc, qua cxceilit, Gra-
ndmnoftro hirfuto nemoicnii vulg.m tonvcnit. ,. ,r ■ i -j.
Graroen tjufdtm hirliitura iatifolium minus convenit mclius defcnptiom Granunts rore lucidi ne*
morenfi apud J. Badunum. Haec autem duo Gramma ( ncmorenfc hirfiKnm L 8c //. C. S. mtd*
Keo) fpccie convenire, fcu unum & idem fpccic Graroen cfle ChabcM nuhi pcrlualoin nec
emm magnitudinc fola differunt, /cd & folns» 8c cuhno, & paniculifc« ddcnptionn OMferanu
jBmjkrt-. Minw ^eacs rigidiulcuUs, acuai^ ioiie^ ex wdifle Miiar CMpi» pwdeunnwB aun
ipmine maximo noftratc convcoit.
A. 5. Grsmennemorofumbirfuium latifoliumnuiximnm. MGr.mmtnftMkirfutiimat^^m
minm jmtctd pauuuld Park ? /f hoc fnteBtgit, mM mmm afpam. Am w. aw-
tnm Im^elium mnus C H L>,7j.U mjs.mum J. H ran:a>!a emvmit 1 fiU»
mtihit* fii%maur. gttattQ 6;oaD icabcii tjairp H^ooti^aijC,
FoUa hy\c gramini qualia Gramini rorc luddonemorcnfi.attribuii J. Baujunu^ mmirura pal-
mana aut feiqmpalmaria, rigidiulaila, acuta, furreaa, l&roniiaam Uta, extrorfum ftriata, gUbra, at
in latcribus pilisloiigis, canis moUicellis donata. Juba amphfliraa & luc diffl.U q u.ilein Gramini
Luzabmaidmo apmcit Ja Bauhinus, juncca: Ssmina ut in alus gcnenbus Ip.idi.ca, triquetra.
In Gram. LuroSenSaimo J. B. fi>Iia unciara latinidme fer^ axjuant, longitudme aibitah : no-
ftio, quantum haacniis obfervavimus, folia breviora fiuK, ?cni^ tamcn mtcrdum iata.
In cmbrofis faxofis fxpius oblervavimus. Rcpcrimr «nam Hunpltsda nott lOOBB 4 UMdmo
^''^nmriiS^Luzukmaximo J. B. Radixcralii, obhqua, nigra, numcrofis fibris capillata.
6. Grarrten mmrrc(um btrfutum amguftifoUum minm fmuenlm Mk C ^ .iit^h}''^!^ ?!!^!^
Park. maie. Gramim luxmU affine flen Mt j. o. m^m^peaneumwomgftmw*
Pferennis vitx gramen foUu eft ad Graminis Lurulx five ncmorofi foha accedentibos, oonljmUitcr
pilol» : at cuUni majorcs, cubitales; floium manifcftum dilcnmen: Ii liquidcm in fummo hiltigio
albi funt, feftiicacei, cum ui altcro non in fcftucifc lcd m capituUdefinant, If-Pff^^^^^
mina claudentes, etifque nigricantcs, ciim huju» feftaae albelcani; Usnfac modo quoHam halMe
pilos, cui cn.im facilL-decidunt. n / d «• ....^
Plantam htnc qu.^m dclcnbit J. Rtuhinus, ad Utcra niontis iMleva- & m coWt laBaft*' Prop*
Cencvam oblea avmiu.. An idcm iJt quod C Bauhmo dclcnbitur lub titulo .illuo d^bmjmus, aira
iUe flolGulmtuiguios expanibs icms dociatasfoliiolis luo attnbuat, undenxukm ftammuUprodcuiit,
F ARS
^ kj- ^ d by Google
Lib.XXII. "Dt qramimbtu:' •• • - ' npj
PARS SECUNQA..
IV J%rto ^mmmfftai tm ciAm/ms flore ftmmeo»
• • "
t ri
HUius notx (unt pra:ter folia graminct & il.iniineo$ Bora toti genen communes^ •caulfi»
triquetri in omnibus, &ia plerifq,e(tam femina. -
Plonim rpkac (cu paniculx m nonniillb alii fiipra dlias t fbljorum fipubus exeunt, qua:
Graniina q'peroulea polyftadna dicimus; in aliu (umthtK catittt terminant^ qiue vel ipicata', vpl
paniculata. In' utrogitt gBnerSBMilriintj MxU^nKkdbaa Hilklwii 4oitttK*fiblf« ^^ypen fiaiiyibiifer
1 •-
Qnelitoi OrastuiKAwi^' ndlcji elEgiS pfddidein «1» tdbAin ^ufiUiibi Hnitata dicibir.
■ . . ■ .. . .r. . ' .' '
r Ji^ I, Grsmfn cyftroiJes ctm f^mMu figrtf J. R. s.)jeroiJes vtajia latsfolium Park. cjptroiJfi
Ger. C//). Uttfolum /<vc.mm< iri<);««;» /C .1wt]ial^ppmi^^
traf#.
Geniculatim incedunt Sc prorfum r«iheri craJSt^nW nidiq^^a^es, i qBflPifs
pendeot fibr.v c.-afIiu(culT. Fa.^w cubicalia 5c lc/ijuiciibir.ilu, uta_, cafinat.1 S£ ftri.\t,i, Cypsri parid.
C«M/tf duobus cubiti» iQtcriiuni alctor, concit^n^ trtqotif ru^, iuji^s,;)pia pajr{|uiiu vci alcero fg)io 6(fi
vagiiudnaub mppiin axidm, per (aftigUfftlij» JtliqucK, ipi^^6ip|M)| baii4. Enultuai filpViioCh
I>usdonaair{ i qnonim fibu quaxlam emicant, duum tnumve iincannn^ ^wUjurlayycBprit
initio nigricantn; delndie^lquamarum /uigpUm^t^t^us iiQgp^e^irafit a(ri€M& evindi niiYican- ^
tes,.icuminati, fini;u!.i intus lemina tnquetra nitlda pcr m.itiint.itcm niKr.i, coritincntes. Summum
£aiiilis falligium (K;cu(Km( tres^ quatuorvc.fpio^ c fpjidi.C£(;(,i)|g^«^otC&^ con(4gu;i: tercj iinlJiciores,
Itmine^ai&j c nM>llibus glumis (^piuexu-. C^uin i(iWiaRiMlV P^ non
Tar6'paleaceaefl bc feniinc vidua ad inodum iupfemarum mox di^aruBU' -Caniip.ciperaeiiodi^ «d -
eirortumfeltoromi qubrum iimibus fpicc exeant nodo(tis efl.
In jqr.olis, inque atjuis ipiis .i.l lliivionmi ri;vis rion rat^.pnctir; Sc Maio menfe, auf cti,im ,
AprUi iioret,£c ipicos producit, iiique ni^ico» aiWQ» durau . J'((Hi,iCMai^i, AdsIuui kieqfiaats^
JIMimeit , ,..„:. * • . ' '>»•.» irr.'» « i *• n- «i • •- *. ■ i '.
. . 1. . . .• - '1- : .' r ..« t/O 1 1'.! .-l t;i:i'!.'lt tL.. . ■ •■ 1
A. GfMun €fftroidts mi^m Mtgnfi^iim Park. ^ramhult i^;r»-Mmvvtm ^miUmm^LA
-.. , 0M|t.ii)rr»l»it<fl^ ^ffm^^vntnm^tmu-i y^iiJHzii..: .. " ■r.'.. ...
Hoc gcnus prxccdenti pcriimile e(V, feJ pcromai^minuftj in^pareaifimtt
eauk conanni: crulu^cio, fo4dq,^uuiDarte ati||)Kxpp^ a4gMilion^:^'|}r$rionbus &ininijs
Artacisi cxcera& nu^ & en^ot.ad nftigium Gact abi«d ihivrvajlia 4uO t<ii4vo iYilia, i quoram
{)nv.hu:j}>ic<e cxciint angulliores 8c gracibores mulcoqu.mi in illd: utricalt ^pffirjlfiniina conrincntes
minus curgidi eranc, verum compreiQi m plantis nobis defcripcb, (forcc cx matura: non er^nti^ Sura-
mum cBiiSa^fqja^ptnt.^iimM #aam cai{^j veiiiai,p4)[$fBWjKt^MgQfiM«i
.itanc planca^'i^c|ni cum j^cxoe^pBtt hs& .Tiif^'jiffrnTrp|"p^^
diftiaiaamefli; OMiianedhliiiuiiiiis.'' " ' *" ...vCft-J.. ..i: • i ; '» il: . - . ::p a
R4<Ax ftbris magnls rubcncibus conAac, aliis cciim minoribus rubencibus inccrmixtis. Caulcs
iad^ attoliuncur lous Jiumi(l]s,&, LLtiori 1010- iton dicn dodtaiitaies,'fed pedalet & iefquipciUlcSj
g-iqucc. i qui/.cni nnnumcnail<x>.^ck^annc &. majjiit^eftcj rolu6.'9rca infimiink t^^obus tribufve ccu
toadem vaginis^ altcia alcci am excipicntc^ obvoluci, dcindc nudi a^ fafti^um ferc., ubi duo aut tna
.Jiabqnrdr, c quorum fimibus toci^em ipicx l^adi.co-vmiks an)v>li|4i!0diQu)j» l^iiBiukailis 't)!!^^
anjljnix, primi generis iimilcs icil minorcs. *^ui>itnum cauleni -uiiruiaBC jp|{3c')giiKiks> dsgatiieB
i^quauiis obruils, c (q.uainis ici^ gluiiiis c(£ruleo rpadiccts, &is$f^ per mcdi^is-:too)t>^udinem'lnk£
Ih^iatis margyiulis cinerarctntibus, cotnpa<±i-. Folu Quyopliylicislanruuinc & coiore ^UBOp.i-
ria wC luDilia, longiora> rcti orlunt flcxa. N. Spiux Jcxiiine calij: ,m iiimmo ciulc ^noM ipedie A-
ciustcoocinnx iunr, e'Iqaaniilin acucosculpidci^^nobus cp{»poiIcx. •. t. T. h!a(i:-'i-t .
.•{«.gratishuaiidlsmjiotemtipre &adavulo»ciH^^ .'Jin . -
L>iyiu.iuu Ly Google
«
119+
HlSTORIA PlANTARUM,
Lnm.
L*em>
L*m.
A. 4- Gnmtn cyftrcUti foTj^iKbim lampMfum. fl^anp fpilwtl ^Orp CpptrU grflf^. Am
Gr. cjf. Nmvegicum f^^rttm Untfmm Park i ftg.ill^.
Huius nim folia, tum cauks, tum ctiam fpicx in apiicis bnuginora funt : Nonnunq.iam tamen
fo/w ad gcmcula duntaxar quacaulcm ampleauntur UnuginoU lum. Magmtudo a Grimmis Ca-
"^Wummo caulc duasaut tns fpicas Jiabitiores geftat fcininc caffas: Sc infcnus *d magnam di-
ftjmam ?7oliorum fmubus duas aut tres alias, in quibus lcmca IIis duabus notis ab alrn congcnc
tibus abunde diftmguitur.
In pafcuis locis humjdionbus ontur. , - r i«i r i- i. j
_ r-Jira Graminis cypcroidis Norwegid Oimto lanofi apud Parkmfonum aLam plaijtam demon-
■ ftrarc vidctur, quam Botamcis Undineniiljus arca alum Portam inqmrencUm relmqua Ut &
Gramen cyperoidcs Norwegicura alterum tjufdem m udis Sylvis apud nos naicens.
A. < Crsmen cjfertUet fdySacbjm fismetm, ffieu hrevikm frtfi fmmttaem caultt. StnatD'
i^Cppttu^ijtoIjJ, fcwt^f^ozt tpiiwir,
Altitudinceft dodrantali & interdum pedali : anff^^ futfe intcr.
dumDilofis. caulc brcvioribus: triquetro, duobus tnbufvc foliis mferiusanao, dcmdc aliquo-
ufquc nud^. prop^fummitatcra duastr^lVc fpicas pronKnte. cx (mgults fa. foUorumalis fmgulas.
breves. halMtiorerflavicantes,^pluribusgranU rigid.ufculis, non excunnbus in acutum raucra-.
ncm ut m Grwninc paluftn echinato, coropoTius, umca in fuprcmo majulcula, accrofa, flavi-
cante(pica. , ...
I.OC*/. In pritis 8c palcuis frtquens onturper lottm Angliara.
A. 6. Gramtn ejfercOes ftid, tefetiim ertaie. Cjf. mfgnJHfolUim ffUit hmgk ntSi C &
. «ppmi^^gutf^, iDitl^ maitp mct tfmit.
Scfquicubitalcm altitudincm afliquitur. Folia angufta, concava, glauca, caulemi aliquoufquc am-
oleauntur, longitudme lupcrant. Cmdh triquetrus quidcm, fed iti ut vix poffit diiccrni ; in cacu-
minc fiHci gcric tres vcl quatuor. abquoufq, disiunaas, tenucs, longiufculas. fcmme cartas, ad qua-
rum infimam apponitur foliolum. Infisnus c foliorum fmubus cxeunt dux aut tres (picx, habitiorcs,
teretcs, eroaa:, duas uncias longx, 6 mcmbranacci» lubrotundis utncubs, palUde nrcnobu», raucrgn»
donatis compofitjc . ^ , ^ „, r
In aquofis 6c ftagdis vadofis obfcnravimus tn agro Wanncenii.
A. 7. Grmm» tjfmUe, ffiuumm Gcr. emac fpicstmn f*lim ^^^JSI^f^^iL^J^ii^f^
fiUt,, ffKi i^hi CB. Gramtn cjftrnJt, vtmmm mmmtmm, €De Ualt Iwnial Cp»
JtJi^etkitiga, fibtoCa: F^anpifta. glabra. viridJa : C*«/r, tmnguli. foUis nudi, palmum 8c
^imidium nonlxccdunt, in furamitate lpK:as tres quaw6rve geftanttt, breviufculas^ |uxcira polius
& fcre conriguas, non e foUorura aUs egreflas ut in prxccdentibus. fquamvis uitcrdum obfcivave-
nm unami folii infenoris finu cxcuntem) luperiorem acetolam ficfcmme vaoiara, rcbquas fcmi-
***^picam pttxlucit 8c floret pHroo vei«, ante rcbqua gencra. in pafoiis fteriHoribus paflSm.
A. 8. Gramm cyferoiJe, ffud fenduU hrtviort G B. Crferm fiw PfetuU eyferm ffitd hevi ft»-
JMPuk. GramtnmcyferotdMttnm, TfeHdo-cjferm LoMio. ffuu ■uel fMitmlujendfnu-
huttxUmvsfedHulHi^ PftuJo.<jf*rm Gov. 25«nar6 «ppetujf imt(H?>o?t pcnlni'
\mxfi fvmf»
Rj,ctc(i candida, nonnunquam nigricantc, craffa, f«Muenribus fibm capillacds obfepta, & ve-
nim Cyperum gcmcuUs armulantc. (aporc hcrbACCO. inodora : M« Cypen : cubitali. incu
po fummo Ipic* plures oblonei: [cylindraccac] (mgulac cx fingulanbus pedicuUs oblongis depcn-
dentes, oux fquamo(.T «c flavcteentes. . ^ . , . , • r_
In paUiftribus & aquaticis, ftagnis vadofis, nvorumquc margmibus rcpcncur, non tamcn iti trp-
^lhijSbi^non exeuntomnes cx eodcm caulispunao, fcdex fingulisfoliorumfinubusfuiguLt;
cadc in fpicam ftrigotm, acerolam. femine callam tcmunato, ut ui alus hujus gcnens.
A q Grtmtn cyfermdtt fj>ui fenduU hnzicrt Parlc S>icd fenduU lon^tcre & ungujliore J.B. C.R
«9anp=fjimc6 «pperu^.grafitf, toit^ tongpent>ulou*f fpiftci^.
Maenitudinc 8c ftamra iqiut vcl etiam fuperat Gjramen c>'peroides aim panicults wgr»- Spica
in fummo caule feminc calfa fingulans Sc habmor. Quc fecundujn caulis longitudinem e linubu*
foHonun lingulis finguk excunt Tonga: funt. anguftac, pcndulx, flavicmtcs : qumq, plunmum in
eodcm caule fcmine pratenantes pniter cam qui in faftigio eft acerofam 8c vacuam. bpicx hatpcn-
dlilr funt non tam ob kmgitudincm 8c tcnuiutcm pediculorum quam ob iplaruin Ipicarum loi^-
tudmem 8c gracditatcm & fummam partcm ob crafficicm luam ponderoliorem; cx innumens au-
tem vdkulu feminalibus •xiews, acuminatis compolKi. Caulis mfra (picifcra folu, qiumor vci
qumt^
L i.i^co 1 y Coogle
Lib. XXIL T>e ^raminihus, ^ j
quinq, non Ipiafcris ciim obvolvendbus vcltxtur, ut cxiguaadaiodiimpaBcaulis4feUin*i!rin«L-
ad lupenora nuda lit • , . ""«"noui
In fbific Noddx proiid fiiaiitnara iaEflexii copk^
s ad longiffiiiu in.
Iliniis unciaJibus ailC
jciTiine vacua, linguUns cauiis t.iltigium occupac. l oJia ad radiccm raulta^iilS ^SttSA^f^
ftant, modicclata, cannata fdquipalmaru aut femipcdalu, qaocHJii duo tmve miu^ c"l^Jr^
faginaamplc(aumar, deindead Iong>tudmem pedakm cad» fere nudus eft Si ir ,.
Hanc IpeGMni pnmiis milii oAmdit D. Maranus Lifter, poftea iDie obfcrvavi -i
Rad.x fatis craiFa obliquc mcedit demiffis fibns albentibus tcrram firmiter anmhendens ecrmina
«kitcr protmdens multa. ui^ planta fc dilaut, & commodum loaimlSSda^^Sb^
Krrxfciperfiaemoccapat. JW»qta modic^lua, Rhb a. p.ll S
ndia, in mediocannati, «C mnnq, Uterftos ficund^m longitudincmreflexis.duobus mfcmc
fupeme cmmcntibus porcisexarau, ut m Cypcro Offianarum. CauUs cubitalcs & lonBiores vS
tcrram p^rimque reclmati, tcnues, twquctri, ima p.irte uno altct^ve folio cindij deinde loneis;^
eeirallis duobus tnbulve alm. * qnoium fonibus rmRulis fmguk cxcunt fpicx longiufaiU S«
ac ftngofc, cvindi utefcentes Fnmmi^ C&infoiores etiam prrlont^i.) p-dicSb wnk£ £
pwmo caule m fimpltoem, tenrnii Imihm cairam xerampelinam Ipicam excunte. ^f""^
IaQrlnsoopMfiflSni& orinib •
II. Grmm» cffmtHt$ ^«Ijw» aiMmw^ ffkisfir mmmtmm Mkm»m.
. »sJix «AUqui incedit. fibra ibbbide demiffis, per ficdtatem nibentibui Fclu. ad radicem dIu-
nma confcrta palmans longttudmis, anguft.fEm i, .n ficco ob convolutionera kri iuncea cll
Ua^ plunmi, fem.pedal«, tenues, rccun i, ima parte velutvagina quidam cinai,catcranudi 5
fiftigtum fer^, ub, c foLolomm fcu vaginularam quanmdam fmubus W mplorimum fpi« fh^
t^^lJt^^i^l^JZJ^ tuigidis& Ibbrotundis femina tnqu«r?i„ti:
^SdS&r^ «n«mocanIe«fp«.m«™«nacerpIim, (emme caUim, ^0^0^^^
Sub monte Salevx propc Gcncvam invenimus,
^ '^'^'TTn.?^'^' ^fx-^. J^mmmm bmmmhmmm Gor. enua i.
nt
cco
fe pabilribm putridi^ /
it fubfincm Julu p..mcul..:n pron.cns pcdaUaltimdine autpaul^ majorc; caulc^dimSrRin:
co, rp.Nemon obJervante tnquetroj mbus circte artifliib diftindo, Liquonun unnmaXT
X m .lus grammibus appomtur fobum. E fopeiionm. amem doorum foliorum £ ub3S
1» fcu i>e^us.t«»ms, duas tr^fve unci.15 lonR i., cu,us fumm.nri mnafdmr qu^dam Stotf
beUula, eflofadisieupotius|Iumisacerolis, clcgantulis, albis compofita: m LimMoSmciE
mE« "'^^'^" «j3iiiodiwiJ«llpko£fatt b«vibu5&?3!S5^
ui^1"Sg'S^^^ JunceopolyftadiyoCA
A. 14. Gramen ejfemiJtt an^iijlifdnm fpuis ftjjiliius
i»Sfe^^SSil^!S" radicatur, & m denfis plerunquc cefpitibus nafcitur. Caulkuli tcnues,
podales mterdam 8e ataores, tnquetn, mfcnore parce toliis tribus quatuorve angultis, lonms, caulem
ip um longmidmc non va.o aq..nribus, reliquorum hupgcwAlamodum, obvoIuti"^«SeS
quot.ajue nudi, lupcnorc parce folia icemm vcftiti mtus^pumi^ iafima caulcm cxcd^SS in
quoram ahs/;.c* parvar, fquam»Gt, cujormodi etiam nollii VbulbSibiii fbliolis fumSn <2!£:S
occupam dii.e ogve, proxunc, admotar, ic vciut rpicim compofittm dEGklllSfc
In aggcribw raflaiuro plerunque oricur, pijclertun umbroiis.
^9
uiyuiLuU Ly GoOgle
I Z9^ • HlSTO.llIAPLANTAR.Ulf.
Ai 15« Grsmm falufire tebmatum J. R Ger. cm.ic. falufire «euleaium vel
C& itaduaim Gertiumtam Pirk. fl^W^ j|Ctgc4im fKitt»
Palm.iri & intcrdum {efqnipalnuri eft akitudine. CauIicuJi ima parte prop^ tcrram tribus quatu-
orve fbiiis non adinoduni aneuftis, breviulculis, oblcurc vircnabus, reliquorum hujus gcneris in
moAwilj obfolndif dcinde ad htfti^um prop^ nudi, {iimma iterum parte duobus tdbufv-e foliis vo-
ft^ qmnmfinittoccapant fpicx fcfTiles, to-etes, echinatz, fetnuncil breviore^ i niuiSMlariiw
loca&ininoriblis, fimen quoq, triguetrum continentibus compofitx, quibus rupaadMeiummiiiB
• (anllin finicri5 imperfe^ fpica nifcfccns, longior ferc liuplo, vix quaitam canflinAnil punm fe>
qtians, moUis^merislquamulucontexta. /iWicfiproflumagit nigricantes.
Parvitatc fua & QncisawipiAii haUtioiAas muiktt» in fononiffl ala fiflQSbus i conBeneittai
MK, In filnaofiimquensoccomt
&. GMimi (^fftTMdes enm Jfiw snf ftmei^ injHmmitstecmdif.
At ftCtMmtn cyftroidet faJujlre famcula /pjjn* Park. cypernJu fmneula fparsJ majm CB.
Ex radice longa, nigra, digituni cnxffa, Cypcri lonei fbrma, geniculata, huc illuc fe ditTuiidcntc,
multijm fibrara cjM.M lclquiaibiulis, tribus angulis alpcr cxfiirgit ; qucm foiia Cyperi vcl Arundinjs
exndioeprodeuniia vefliunt. C^uliuni lunimts i^ks cu-ris brcvibus viiloQ;, ex aliquoc panigntif
oompolliB^ fuUntBB, & pcr matuncatcm iTiTcfceaiKt, kifidetv, quibus folia tema ancqaatenu fiib.
ilduntur; quorum qurdam lata & palmum longa, quxdamwevu & angufta.
Ltcm Infbffispaluftribus liiicniibus, inq, fluviis maionbiB. ut Thamefi : J. Bauhino ubiq, m aquo^*
]p«hftril)ittftibBnaiinlm iq^oinr. VenmnondbofioqasmlttbeatrinAnglia
Ap 1. Gramen cyfmiJm ftbjht Jfkt tmgfm imJt ili$ia^ €t9mif*tUtlf tBitgi M
Caulu huic fcfquicubitalis, triquetras, angulis ad taSum afperis, fi .leorfLm digiti ducantur, in-
£rtnus, nudus, cnodis, in cacumine fpicam laxam (eu potius panicuiam long^ uiinijs (parlamj la«
ciiamgeftans, c plunbus fpicb (ecundariis oompofitam, cjuc ex alib adhuc cnenis, fubronuidis,
fquamolis conftant. Dcnfis, firmis & anftc compaAis oelpitibus nafcinir hoc BCnus, radicibus ade6
implexisjunconim in modum, ut eifdem tuto imiftere poffis. Ad initium lpic£ aut nuilum ap-
ponimr foluim, aut perexjgpaoi. Qpc i rtdioftCBaint felia pon admodHm Mttfimi;, cnlefianM
nonnunquam longtora. * - - ^
In palaftribus putridis &aqtiofiiontur.
Huius aham fpeciem per omnia fimilem fed minorem, fpidi anBujUonUNit & gracilioribii^ IpK^
nm nalcentemj non in ejufmodi denfk cefpitibus, iildem in locii oofervafimus.
A. i. CramfBefferetJtiJ^ud i flmkmffKts moMibu eet^ud. €Tf9ttUpSfCaUft tnt^*
Cmilieuli huic dodrantales aut pedales atque etiam altiores, triquetri, concavi, enodes, iml parte
qu.ituoj vcl quinquc foliis, cos vaj^n.T inilar aliquoufquc nbvolverttibus anSd, cztera nudi, fpi-
cam in faitigiogeftantes quatuor, quinque, vel iex fpicis brevibub fubrotundis, ad udum moUibus^
oz inriculit coniprefl& iquanftnatim incumbentibus compofids coagmencatam, JMit bievia vac
quartam canlis partemlpncini£ne «quant, latimdine Gramnii pratemi minoi»
In pafcuis locis hamidisco[Moseprovcnic
An hoc idcm lit Gramini c>'p. ex inontc Ballon J. B. dubitanius, ob altimdinem minorem,
£}Iia nimis brevja, nuilum fpicc fubjeduni folium. Verum hujus gencris plantar pro loci genio
nmltum variant.
£x quo hzc kripfimascfiendit nofait MavM a^^
musipfiflimum. *
4. Gramtn cjferoidit «r MMl» B*Um fftcd dtvuUd J. B. ejfir. fsk^ m^jm Jftai dtv^m
C B.^fti^nmmi Pu-Jb ^fmvKmQeck»,
C^od a prxceJMm ^flot drioidine maiori, cdikiG fH. aut (efq^
cilioribus, neq, adeo manifcft^ concnvi; ; fpicis partialibus minoribqsj non tamcn minus crcbraiC
confems; corngiato fbliolo oblongo Ipicx lubje^j quo uitcrdum reda fupra pamcuLun airurgOKO
caulis Junci Ipedem refcrt ; folus longioribus, an^iftioribus.
In pnos |«opi Uicham Colodlnafe^ Alibi etiim ftfids idem obftnnivic B>
^eirton.
m
Digitized by Google
Ub. XXIL De^amhuhu,
1^97
J. Gramini c)ferciJi tx monte B.iUon [Imile , (pic.i tot<i'i e pliK-i!!-.-' fpicis i:->mp; f::A. ylnGr. op.
tlwMs nmhfftra jftca parJc C^cuji gcof ji, b)it|| a fofc uiQjc compounH
Pr.i-cjJciite niaius cft & cl.it)us, ut quo<i cubitalem altltiuiincin alTcqii.uiir. Spicini li,ik-t c fpids
mulco pluribiis &; lioniius iti' .in^ coinpofit.ini, nec e)ul;^em maK.ut;Kiiiiis omnibiis, ut i;i i for,),
icxl (iirluni tcpsu» caaimcn nuaonbus, doncc tandem in uoam limpliccm tnajuiculam l^um tcr»
minetttur.
In paluftiibui Sc aquolTs Maio floret^ ^
Spica 111 hac ipecio ooloriseft fcrruginei» fictliido ad Ui^um roollis. Cauli:. concavui c% nii-
nus.iaiDea qu^iiipfvcedeive.
A. 6. GramM ejfcroiJi tx mtmtt BaSm fimle, hmilm^ i» mtritimm & mmfis lufiait. jSeft*
lUl4k*i craffx, crcbris geniculis artioil.uxj &}, geniculis fibras tcnucs capillacas emict.i.t.%j luic
llluc vagajitim Feha ingai\A, (entipcdalia, cannata^ inu parte^ leu vagin.i c4«</m amplcauinur,
alioniinMi|as g^neris in modum, femiptfdalemj tennem> nuduin, enodcm, tnqiietruni, in iummo
Qicam fiiftmentcm c multislbicis compolitam, paudoribas tamenqu^niln fupcriorc. Singulis ie- .
minibas fqui- veliit tocidcin Iquama: fpicas partiales componuiit^ duos plerunq, tcnucs fic GOtKoctai
pilos cmitrunt, unoc coc.i Ibic.i vcluc ferruginco quodani capillitlO htliiia Tidemr. Ob tCHMtraWgm
GUilisii&grAVitatem ieminum Ipica plcruniq, deorliun nutat.
In ttcnoiSs matkimis fitquens occurrit i^t^
RacBoes huic alba% libi ofx : Ti lia anguila & vix i digtti paitem hta* poUidd viridi^» cankm ali-
qooalo, ampled(»tia« dodrantcm ionga. CMdk pedalis, trtquetrus, nndus, enodis, in cacumine^
ViMr gettans colore heri>9ceo leit te vsnfi fttvkaiiKe, ^ fpicis parvis qumquc vcl (ex, vcl pionbas
pauLioribufvc, conipodr.vt;, hrevfl»?, tcrctibus, (quamolis, fqr.amis {cpx nihil aliud funt qtiini utri-
culi icimna co.itincnccs) coniprcfSs & acumiiutis. Ad fDicam autem nulium^ppoiuturtblium.
In (lagno quodam non long^ a MMUto» i\m n»us CduM, m agni Warwioenfi« propi
liF}«M&MinWailu> &alibivarminloca .
A> 8. Gramen ryferoiJes p^nlu^re majrts _ff>icJ compaf!'! C. B. r -'«,^^' ryper.vJfi aijnaticum ffncA ,
•■• •• • imegrd Patujire (jperoUesGcc. cjp.faiujire majuj L*iik. <C|ic gCCatCSCpttobCy.
Triquctmm Cyperi tollit mm/cot, dAitalem & (e(quicabitaiem, foliddm, enodem, ima paite
qiViti;or aut qumq, foliis, ciiiii vagin* inflar includcnribus, cinAum, cxijr.i nu3um ; c-ujus falhgi-
um ornu fpici, [P.ini^s qi-.Oiianiinodo limilis J. B.j lclcuncialis & ri,i|Oi, c 'qiumis comprcfus,
acumin.icib iv. (luus^siucjdo aculeatis compoiita : Siintautem fquamx lu mjul «iiud qu.;m loculi
jptangiilareiij y<Mffl>iVntmentes, Milio fcrc acqoale, compreffius. RaJicet (ibroisj ex dcciduonim
ftHaram fmns como(x, Folia mediocriier laa caulem reri^ longitudiiie xquanc Ad bafin fpicB
plcrunq. appoiiitur foliolum anguftum obloagam, aliii|| cdam leaMenon ad bdes ^icanun par>
ticularium totalem componcntium.
- Inaqaofiifiegaeiiitialcitni;
A. 9. GramtM gftnUei ffkshm numit. Gr, m. ffkA miiikt'MiMlH Paric qy. «wrwwp Ger.
dcfcr. 9f.}^ar«M«vfavawi^rft C& JL B. «p lOBKtgSiko Wmi^.
gtafjtf.
A^ecedenti fimillimum cft hoc gcnus, (ed multis numens minus. RadiM oUiquaj fSxis craffini^
colis rufefcencibus donara. Canlkult oodalcs, terram versus plfhmq, redinati, ima.paite (otits afi*
•qtiot [icx, fcptcmvc] eum vaginx mftar obvolvennbus aIiquo.ifr|, Linfti, carrer.i nudi .id (picitn
u(a qux nnnus coiiipaAa eftquam in prxccdenti, c (picis mmus arctc lhp.itis compolica. i/trt-
culi £cyfMMM illius nmilia. ^«6« anigiifb« carinata, modici laaiff^ tamb tamcn canKbttS bre*
viora. " ,
Sxtn aqus]4eitui(|,odinir, in pafcuislnmidiailbus. .
A. .10. Gramtn cjferpiJet fficatitm mitmj ffiei' Itiigd, JtvuliS fcu tnterrupJ. C^C IclGtC.
QpUuft Cncni^^aljft, lnit|| aIoiis iiitcuiivic^ fsiitti
KaJix obliqoa fibris crdBuiciults demilSs terrac finniter adhzrefcic ' Cmliaili dodnmtales aut p^
dales, tcnues, tri[]uetri8c ftriati, tcrr.un versus plcruin}, reclin.ui, mup.i-. cc iex '..K^ rivc fJif ^tX'
guftis, carinacis cincti, enodcstamcn. Folia ctcnim omma caukin ad tcciam J:cri: longicuduiis
partem ceu theca obvolvuntfic inc^idunt, & inferiora etiafn lupeifora, omnisttpiC e ra>iice uni
Gum caolecxeunt, adeo ut imapars caulis 1« fejpt6iive wlut vMpnis .integatur : mod Sc alinr
MamluqusgeneriiGivnlit^iaooannDMcA. %ica in fimino 4;aiiiuinb longa, divulu leuinter*
•Sfffl nipt».
Digitized by Google
1 2p8' HistoriaPlantarum.
rapca, c lcx nimirum fcptdrove fpias panris, fquamofis, lclEljbus, cx utrioilis aculcatij ooiii]po(ui^
, longtus di(lanbbiistinf<Bnoresincelligej coagi^ Fo/m inKrdum felquipaltiMru fiint & k)n-
. giora, caules ip(os lonEitudine vel xquantia, vd edam excedentia, quo k idiqms hujus goteris ^
catis dUTeit. b{>icz inrerioi cs ad exfNtum ioUuin vitide» onfpuAiflinMim cafaboeiiin «Mnem.
. in palcub locis humuiioribus na(a amat -
Ai II. Grmm» ejfinides fficMmmmmnmmyCyei dnmlti acmltati. Gr. Jjh/ttiamt j.Tabb
, farvmm tamtfMmm cum ffics Mulut* J. & wtmtrefttm gUkmm 4. fivt Jfiat ttrvn ffftrm
C B. Zf^t leaftnicilip fgilu!^€fgmig*gtti^* Am Gr. «jtmJu nimnnm mm-
lafium Park.
Radicumfibntcnffiu(culx, fto pUntuLe modulo, nova in ambitu^nuna emittences herbam
pn>p.ngaiib AA* angpfta, breria, imoscanliculofi ut in praoedentibis oi^unr, fimt autem A pal*
mircs & intcrdum telquipalmares, ccniics, triqucrri^ rpicim in fummo fu/lincnrcs tribus plerunq,
giomeruli» folhculorum aculeatorum lcmina inciudencium a>rapolium. Utriculi per matunta-
tem extrwCun mtip lefledtantur qoim .in pnBcedenribiii^ nnde itfjgM
lisioG»paUlribus, Ibb putiido 8e Ipon^olb ptenuM^ orimr.
A. II. Gramtn cjferoiJci femintbm JUorfum rtJUxit fulicifirmihm. flc&^at^.
Uiqni palmans m lummo Ipicam geftat brevem, raram ^ fcminibus paucts, pulictlbr-
inibnsdeorAmreflexis, (padicds compolium.
In paluftribus putridis oritur. Parvitate (ua, figura, colore & (itu (eminum a reliquis hujus go-
nens £uak diltmguuur. Senuiu qiMntum mcmini tnquetra lunt : Plantubm accuratc deUaribcre
^iaadocfvoopie fiiAa ent negleipiis { tn pifailfato
* 1%. <htm«»tf^mtmT3h.ffk0tiiiikifticiiugr0 J.%
MoUs cum J. B. ad Gramen cvperoidcs acccdere videtur, verum quodnam genus iit nondum
eonlbt Confulcfiplacet J.Bauhinum lib. 16. cap.181. 8cCBnlin»imTb(HbLi.s>f. frll.
11,7. caiGiamca tyjhoidtt^ic» multiplici digtur. -
* 14. Criwmqysretffj<i>afifaw &
Quod in huiDidis ad Sellam novam Mon(pe(TuU priroum vidit, auoAc^ TMfpiol abundare juxin
" a i ~
Isidum ainiiem foSii^ annova (jBcdtslk&aboauiibQsiiiiperius iinobis dela^ds diveiiA__„
— SiXMyw/accniM&deKtvaim iwUsdediflk, mk ienipalnm euouflec; 'HKam^
* (de , '
* 15. Otmim ^fftMbhmfiii^^J^^^ktHmriJi nmm$tpiSkai
* xi. GrtnmB ijfunmm mnmtftm ITakJ.B. mmmfmm fpcipAUt^inciirviC^
XAliejliMr (ibrofis, ftliii angultis, dodrantalibus, acnnunatis, cadAm rq|Mdis, pedalibus fpcm
duas tr£(ve ex luteo purpon&eniss, trium undarum fu(Hnendliii^ noUi iiyngp^iBiBVCitai liiwi-
(pdium pntoium & lamnmiiq«|^
ftnter has & alias adhuc quati:or Gramims q'peroiJis fpecies novas, & \ HBIIlinB eole fepndt
ttl pnqionit & delcribu Parkinlonus in Theacro fuo Bocanio). £z iunc
I. Gnilllcn.Gyperoides Danicumglabrum foliis caryophyilds. ^
* 1. Gnniene)rperoides(picati(iiladegantiajmipanKuUBe]p^^
3. Grttnen cyperoides paluftre Bayonenfe.
4. Gramen cyperoides Bayonenfe Ifchrmi paniailis fiifcis.
C^HM ad (Ingula gemcula c fbUorum Imubus duas crcive plerunque fpicas promir : quod fi ve-
rumlk, huicgeneri pccuhareelTogridetiu-^quantumha^enusobrervavimus.
HofumdelmpcionesiFM^Idnlbailuffaampetas: nam q
I. Granmcttyopli)p]litBmiiemoiolum Ipicl mulciplid C&
Itcm, ^
%» GnmencaiTeflijdhnpm montanum ^idi varia,9ijfaimr.*
Item, , '
). Gramen fpicaoim anmiAilblnm monanum ^dm,
Gnminbciperaidisl^edcseaendenmr: qnanundetoipdoiiBs in C RpiodfoinolMbentBr.
17. Grsmtntnjr,:,Km ijperoiJei J. B. cyftrmiu mtrilmim C& ymm 'tfpimiit mtyimm IxAk
msrittmus Narbentnjii Park.
CB.
^Rftiict nititur lignola, longa, rufi» nigrive, gcniculat.i, prolixius fcrpcnte, fibrif^, cjpilhtaj mul-
dsvillofisams addicis, (apore grato: feliii longts, pallidis, craflis, porraceiSj lentis, Ipariis 8c indcxis
«««io» pcdalem, rcxundum, livera nudum fupcrantibus, aijus fummitan capuc globofum, Ampcio-
prafi magninidine & figMia iuitdet. cortKoluiDt (qiuunilque f<tfftum« ex lateo ru^ccn» 6au-
- . " ^ hino
t
uiyiii^ca by
Lib. XXIL T)e (jraminihns. ^^99
haao rodius ex nigro rubelccns] IplendcntqQe : «u folu plerunqiw terjDU^ t^^^utrinque Dale-
dumpio] aliquanoo quatema, crtancialia 8c vdnti oomna prooiinente iub|tciumur. Stmimbut ell
nifcfcentibus, trianeuHs, mediocribus.
In BrenoHs litonbus propc Neapolin copiose pfovenic Habetur etiam ad mare iMonfpelii.
,* • Cypen BMmimt MSt.
Hi majores funt plerifquc aliis hujus gencj js, radicibus tucxjrofii. His umen ob oonvenientiam tn
paniculis jqpamaiii rpeciw nomiiill»^ minoribmaocenfema».
A. I. Cjperus longml Ger. Qihntn Adc. mbmm raikt lo»ga, fiv€ Cjperyi OScaid.
rum C B. fnniculd ^mi ftOtld }. & <||e tltillttCp €VOm$t M
(engliff) ilSflliJigalc.
EMdidlms eft oblongis, geniculatisj mulcis intcrnodtis, Hbi implicicis, ut funt radtces ArundinuQ,
fltGramiliiiinodofammo ce^te (erpentibus, fibris mulcis capillatis, e punicco nigricannbus, luccu-
lcncis, carne vero in fiibluteoalbtcantc, odoratis, fubamans, cimi ob ni:;ii.im Itvcorum humidiuccin
amantudo non tc&c perfendatur, vcl (iib.icnbus cun\ qu.id.ini adilneboin;. J<.adicube quinccum in
Olivares poitioncs cxcnberant atque ica tontinuatar limc ut in l-ilipcndula. Foha habet Anindmacej,
porraccis iongiora, graaliora, diu^iora, dorlb eminenie Sc acuco, uc tanquam acies manus evciien-
COtn fcindac. eft aibimi, nonnunquam eciam altiore, eredo, enodi, glabro, ftriato, tdque>
tro, mcdulli alba, ut in Junco, refei to ; In cujus cacuminc folia minora, quadantcnus floILitim di-
Ipoiita, comx, quani eciain fuperant, fub)ccJta. Panuula (cujuba ( Junio,Julio, &. Anguilo (ubruf-
ti, & diim riorct Agallochuni icrc olcntc) lata laxique ex cacuminc dep;;ndccj in cujus glunus cxi-
ipmro J**'>"* durum, oortice mgro veftttimt & trtanguium tncluditur. Quod lcmen ( ait tallupius J \
mfi^ffimum in noftra Oriza, in noftris regionibus, & (i comedatiu- inebriac ut Lolium.
In pratis circa Monfpcliuni, inquc Sialia & Italia oblervavimus locis culns & p.ikiflnbtis. D. Lcau.
Newton in inliila Vurbeck dicta Dorteftrii' Anglix cum mvenit piopc S.icciluui quoddam, .1 latcre
Paitlandiam inlulam Ipiitantc.
SnMiiachica eftj & uceniu hujus radix : Usus prxcip. m urina mentibus cicndis, crudttate ven- Vtrei &
tricQli ooA&mcnda, hydropc inchoato pnefovatido> odUca ac vemginc diicutienda, iiitelleau robo-
rando: madicita ons fo^roicm cmetular. Codz vel'lliaoentataoleo> OOiltda&illipofiui«ilii>aB
ac poSbni calculuin depeliit □rinam pioncac.
Si radicibus pulverilacis laccharum & mcl addatur, & aim pa.ico vino (imnl COquanllir, ddoin
taieolas dilicccncur, &: julculum afiundacurGingiber condicuiu xmulabtcur.
St^iitcs cura radicibus (ble exliccacos &c aceto conlperfos fruftatim cundunt, &c vcHibus intCi^pCH
nuncuc liia odoris gratii commendenc Galb. Ruell. Sic Sc Htlpani* & Ir.ilit nuihercuLc radices
accto paratas pro odoramenco ac fiuvi liiffitu recocidunt : aliqux etiam exmde pulvcres confidunt.
R.idix pulvcut.ua ad 5). cimi^iicaIaT«ndulxpptiiniifbe(TOexpdfit> ut& iec!^^ JXPa^-
mer etc dictatis D. tricrmanni. •
a. Cffenii ftmeula eraj^e mmus ffarfj J. B. ji» Cjfmtt nMaJSw miim Gtrmtriau C B?
Cjtp. ret. littcrtui modurus AuglttHs alter Park ? . '
„ I toliit triangularem ad cubiti & (efquicubitt alntudmem, qucm ftipant fMa ^amineaj
i, carinata, acuto dorib, gibba: in cuJmi fummitate Mia duo auc cria breviora, anguitiota
onuntur, quorum iinu pantcu&le explicant fufcz, flofculis pallentibus. Radix c pluribus oHvan-
bus glandiDus conftat, colore (bris fiilcOj intus albo, (iibftancia duri, dulci. , Hiice adiuta comphira
filamcnta, glandiumqoe initer fe connexat per filanwiica fic colmnm cidfiaidiniB «qwuKia. Vifens
odore defticuimr.
- Fkcet Joiuo & Julto luo nimio reptatu molcfta. Ttmfm.
. Pianitam cujus defcripttonem c J. Bauhini hiftoria mutuatam dcdimus eandem efte quam C. Bau-
Itinas Cyferum rotunJum tnoderum Germamcum appellac, minitnc dublcamus. Nam & delcriptinnes
pcr omnia conveniunc, &c C. Bauhinus (e cam vidilTe ajc copioic in horco Montbclgardcnfi i
joannc f acrc cultam: cui eciam uicin cft cum eo qui m icrobibus & rivuiis ad Scaldx atiueniifima
tlucnta provenit> LobeLo monentc, cui Cypttusaquanciis Sqiiientrionalii; at Ceiflenrio Cfpenia
rocuntlus, nigras inodoras racUces habens dicicur. *
Ciiabrarus apud J. E hunc Cyperum rotundum odoratum vulgarem C.B. fadt. Venjmfirei^d
pidlus fic, nec panicula, nec radicci tonveniunt. Notaiidutn tamcn P. Magmi obfervarc m Planta
^ ^propc Monipclium naioente, quaip pro Cypcro rotundo vulgart C. B. habet, cauJcs cx radicibus ro-
' 'cundis exire, uc in icone Cypen rocimdt modohGennanici cjuldem C. R. pin^mmr^ non aucem ra-
dicibus iibroiis appendi rocundas, ut in ioone Cyperi rotundi odorati volgans. Nos cerce in plantis
noftrisiiccis Monlpcht coUcAis inveramos Cypcri paniculi crafGore miniis iparla culmum & pani-
culam. Fortc igtcur Cypsrus rocundus odoratus vulgaris t. B. ii Cypents rotundus inodo^|per>
matucusuna & eadempianca funt; dequo tamen ob iconas cantopcrc diverlasdubitamus.
* Cyferui rttimJHi Oritntslir nu^mr C & Cyf. Sfrista & Gnfiea rttmJkir J. & Cjf. f
tunJmi odtr»tmt Sjnaemi Parit. rttmmlmi Sjrimtmi Ger. enuc.
Mf'm.
Rinliakmi eft iptundis, Olivat craificie. mulcis, medii quadam fibri canquam iilo, FiiipeoduU: mo-
ddb connexii^ Taiiis
ndis, Oimt crautcie, muicis, media quaaam nora canquam nio, f tiipeoduU: mo-
ftriisafperfiSf ferisftibru^, ali^uando^rubentibo^ aliqnando crfam nlgi^|to^
I ^oo Hi sto'ria Plamtarum.
Lttnt.
albidis, aromJtici odoris, & acuci iaporis. Feiw elt porraceis^ loiisKiribus tamon atque aoguftiori-
bus; cttiU cubitali, angulofo, in oijas caaifnine fo£a aBqno^ ftdlc mnodtim iB^oflMT^qiiiW
fpica: aliquot herbacci colorisj iemina continentes> prodeant
In i^'pto ctrca uibcm BiffJet in muiicofii humjii& oopiote Rau«rolfiiss vidic: in Niio fiumioe
Sc pluribus jEcypti Ucubnsveiiods paluftribus oopidiffimi provoitt Alpbomoinnie.
4. Cjpertis rotimdiu Orimttlts mmor CE Cff, ftmAtt mkm JUr. fir. •ftMMr Sfri0m
imw Paric. MwiwCWrmu Ger.enia&
' C.3?.
IIic illo duplo minor efl:; comce fuIcOj villolo, priori fapore & fxlore fimilis^ qui non mad& h
Syrue montolis u<iis, led cciam Ulyrix &i Apulix, ubi fponte provemt m Italum <kfertur.
nunorts
amank*
5. Cjfmnrc.tifJui minimtu HiffanicHi C. B. rc:. oJor,i;i/i alur biimilu Hifpanicuj Park. Cyptrut
• n/tmidiu fimiiM tl^mi^tmi ftdt imaulur Ciul oxc. poft. <jitm m Jffmidm Guiielmu MmIu
A. 6. Cjffenu rtumiba Utnrtnimimu Lolx J.K mmiJm imdtnu jb^Uetu CB. nhmim,,
ktnrm Ger. rtt. Umrmt mtibntt AKgUmi Parfc,
In Anglix Borealis 8c Beigii fluminum littorcbj lencque fluentium rivulomm, & nuris alluvioni-
bus Cypen genus non inelegans, radicum bng^ lat^uc (paria (bbole, multis &b4culntalibus imple-
xanini tilamenns Cypero rotundo parium oritur. Faiis aiwulioia, cmIm cubitalis & ie^uicubkalisi
nicidus, tnquccrus, in quo racemoia fobacoospfta. Gnftu uiMftnngik. JUrAwfiigpda Ccnoc^ odarii
' & iaporis expers. Lol>el.
Feiidor nobisfiut Lobdius qui hninlniodi Cyperum InAii^BotgAliMwisliw^oeik* Nobii
enim plantas ibi indagantibus non oompar^, abalib tamen oblervatum andiviniiH.
AJias adhuchujus {^eneris plantas delcribit & depingic Parkinlbnus ; nimlnim
I. Cyperum rotundum licoreum moddiuni An^Iicum alctiruni. A luperiQre ^ff"'"^ fHifJIKt
(quamoiis nigricancibusj cnbus vcl qiucuor luiiul )unctis dit^ert^ cxiera limiiis.
1. (^perum rocundum inodomm aquaticum. Radidbus nigncanriba^ nmidisj fibras inter rep>
tandum emicrencibus ; paniculis oUon^ ietfipicit i fiimmirawcanlinm tma gimfiltts
a rcliquis diftinguiciu'.
j. Cyperuju rociuivir.m inodomm aqu.rticum .ilrerum. }l.idicibus oblongis Olivaribiis fibras
cas cmittcntibus cum praxxdente convcnit ; foliis muito iongionbu^ caulious elatsonbus, capt-
lalfe bievioiib» eminencioiibas fiilik loni^ iimrndl^ ab eodam diA^
. A* 7. CjftTHs Imgttt iweJorui fjlvtjiru Ger. longus inoJorm tmlfsrjii Parlc. Jmgns imtdenu.JjU,
vcfhis Lcl'ii!o J. R Unem, tmdiirus Ccrmanicus C B. Gramen cjftrmdet titijmKII^
/o/jii ^ MriM ymdful^ Bocconc. Song rootc& iiaftacfe<ivimt^*
Bect.
. Cidfmtu hujus anindimceus,, rnnindus, gcniculACus, homlius quandoque procericatem zquans.
fWw in iingulis geniailb Cyftrt vulgjrb tnoic cinnjca, pede longtora, (enuundam lata, (iipcrnc an-
guftiora^ Utroquc m.irginc 5c mcili.i co(hi Scrraculi tolioram moia cxarperata&: (err.aci : In cacu-
idtie & foborum alisjubx Miiii vd Junci panicula (parsi concraciioixs, lucoedcncibus etiam iemi«
subusnmioribus&nigricanciba& IUr£x&M^longai fibratt4peiaini$*GniiUniicanidleadaA|li
modo fcrpens.
In palulhibus provcnic v. g. ad pagum Hmton propc Cantabrigiam; inloco quodam paludofo
' ad marislicusincer Penlantum &: Markitteu uppuU in Coimibu; & in locis paluftnbus adfluvium
Tame lub DerjibiS vico non longc a Tamworth oppido aeri Warwiceniis. Oblervavimus eaam
' in Lado amnc |uxca Monlbejium. Monfpetienfcs pro w» «ncripm habait : oobb ddcripaiavid»»
mr gcdepiaus iub rinikuila» qnamvisingecfiaAfc
. €^imHtIiifmimittm^mitmm C.9.Pulc
. OmiiCjBtuihinoinRradrainoinipcrfefti dGfii^^
• rat^omitm. . •
' 8. Grajmn i if<:r,u'rs tamtida nigrtcanli V.uV. cyp. rmrM,pmitM ffmfm mgrium CJL Ot*
far-zum puLbrnm faiuciild eamfri£.i mgricanse j. b.
_ y.B. ,
Proxim^ delcnbenda: fpeciei p.-uiI6 major cft^ dodrantem intcrdum excodem, coti habitior ; folis
lanora, longiora : eidmi crungidi crafliorcs, (imilicer enodes ; pamculx Iiaud (ecus dididia:, (qua^
ni^mguc nuHicro fcre lu^rioies iu magnitudiiic )nfcriorcs, colorc nigricantc. l'oIia panicuiisliil^
l<i^^|Pndcm habenc potnum, eandcmque mter ie proporoonem) led majora qu^ alcerius.
^**'' InpaluftribusnofiprocttlMQnipelbcoOegunaSjnemial^
uiLjiii^ca by Google
Lib. XXII. De (jramMiiS. i ^ o i
9. Gramen cjftraides pofuetiU fp.*ria fuifisvtfcenie Park. e)P. minui panicula fp^trfa fuhfiavefeevte
O B. Gr. puUbrum farvum pgmculA Utd cornpcfia j. B.
.7-«-
Puloelli hujus graminis radiccs capillarcs lunt, colore rufF.c, palmum tongae : Folia parva, unciani
uium, duas trcfvc longa, tenuia: Culmt tnquecri, enoilej, frcqucntcs, pabnares & ((:fijuipalnurcs:
quorum extrcmb fcffiles, finccjuc pcdicults utplurmKini (licct ctiani interdum ^ medio produiftus
pcdiculusbrcvis plurcs alias luuineac paniculas) impofiti- pantcuU, umbdlam quodammodo meri-
ticntcs, rpeciol.v, Graniinis amoris didi non iti diffimilcs, coniprcflx, lemunciam circitcr longjc, cul-
miim laci, binis verfibus iquamamcompadx, colorc ex vicidi rufetccnte nitido: Semen minutiun,
nigruni. Sub|eda (unt tern.i folu graminea, quorun> unura reliquis multo brcviiis fcmpcr confpt-
In humidioribus & ubi pcr hyemcm aquar ft.ign<3rant per Gcrmamam, Italtam 8c Galliam Nar- Loeui.
bonenlcm abunde provcmc.
A. I o. Cjperui gramineus J. B. gramineus MiJmccui Ger. VfeuJo cjperus miliactnt Park. Cra-
men cyperosdtf mthactttm C B. jaBlllCf CppCrU^f grijfjJ.
Triquecrum cubitalts altitiidinis caultm fiirrigit, queni folta comiuntur, ejus imum medio tenus
fcrc complcv^, ubi .1 caule receffcrinc ciuscacumen fuperantia, carmact, duplo Grammeis latiora,
.ilioqut non it.t dilHmilia. Summo caulb faftigio Miluccar in latum dirfunduntur panicub, granis
confcrtis Junct gravids, quor um cxorcui folia liibjiciuncui-, infcrioribus niii niinora cilcnt fimilia.
Radtx fibrola.
Variis in locis obfcrvavunus : v. g. ad ripas fluvii Tame propc Tamvorth oppidum in .igro War- Lociu.
wiccnli, in amne non longe ab HaverforA lVefi m Pcnbrochia WaHix ; in mivio Hlaciwattr ad
ntolcndiniun paulo infra Bockin^ vicum, iti Eflexia i D. Dale oftcnlum, & alibi. J. Bauhino Gc-
ncvx, Baltlcje Sc Montbclgardi ^requcnter 8£ copioic .Maio Mcnfe florencem oblcrvavit.
Gramtn ejftroidtt fparfa panicula Alta Pertte Park.
Quxnam piantifit Botaiucis Londinenfibus inquircndum rclinquo: an C>'perus (upra defcriptus,
An Cyperus VLI. (cu longus inodorus lylvcftris. An fort^Graminis juncci quotidam gcnus. An
nova & non dclcripta Cyperi fpccies : qux tot curiolos veftigatorcs hadenus etfiigit, & fbli Par-
ktnfbno Ic conlpicicndam prxbuit ?
Jk. II. Cjtaui tfculensui C. B. Trafi J.E CjttriH dukit rotunjits eftdtntms Traft duhe voeatut
T Park. Cjptrui efcultntHi five Trafi Italorum Ger. cmac. Jb\>KCt «CppcrU^f, 02 &nt^
nut.
CB.Col.
Rndttibns eft teniiibus, fibrofis, i quibus globuh rotundi, velut exigui bulbuh, ut in Cypcro, dc-
pcndcnt, quiexaiiqua parte magis cxcubcrant, excremum divifum habentes, utMah Punici rrudus,
Mclpili coronam arniulantcs, paucis iincis pcr obliquuni circumduclis ac ti pluribus partibus conjun-
<fh.s conltarcnt: aliquando cicerum, ahquando fab,»runi niagnitudmc : vel uc Columna, m.tgratu-
dinc & formi ad hiiaum mirtons Mctpili, cx gcnere Sctancar accedentes, oortice tcabro &: rugoto,
ctuti cxiiccacur pcr trantvcriiim ut Arundinum radiccs ftriato, cstcnias rufctccntc, qui cxconarine-
quit, idco linc corticc dici polluiit : carnc cindida, (blida, nec odora, nec mcdicata, lcd lapore
erato, alimcntofo, dulciquc & Caftancis proxmio : foliis Cypero annuiis, arundtnaccis, oblongis,
dortb eminentc tnangulis & aaimin.itis cauhbus cubitaUbus, angubfis, m quorum cacumine aha •
foli.i minora, ftcll.mmi mododifpoiiu : interqux florcs Julio excunt tpiciti, livc panicula Cypcri
tiibriavefceiis. Oinnia vcrb quam in Cypcro nxuado breviora ac minora.
Kjfcicur in .tgro Veronenli; & alibi ctiam, quicqmd dicat J. Poiu : in Sidhat cxtrcmis areno- fm,
litquc oris Auftro cspofitis, autoic Columna. Nos ctiani in Sicilia coUegiraui & afiei vamus hu|us
pedioilo commuiu : coloro c.uncn rton dift.dic. Radicci ob fcftinacionem non eiuiiyus.
Hanc Ipccicm caulem iiunquani proferrc aut llorcrc ncc Jo. Pona, ncque Geincnis fplc niihi per-
fuatcrinc : alicubi fbrtc, uc in Vcronenli agro, rarius profert. Nullum planum perfeaaro Hore U
fcnUnc carerc concdlcriia
• II. Cjperm Indicta BontlL
Hcrki luc in fumma qu.mticacc cirda flucnca Javx crctcir. Radices cjus tubcrofa: (unt non fecns r,rei.
ac Clum.rKilani, odoiis pl.uic aromatici & Caryophyllos i-cfcrcntis. Undc «rum dccoda per
ahquot ilics lumpt.i ivcrvoium friijidis affcdibus liimmc conducunt, inprimis mnltum adferunt Iwa-
ir.itiis 1(1 CiOmorii lcu P.ualyfcos ifto goncrc qu()d Bertlttru Indis dicicur, Indz muliacs hanc plan-
laui ctiAiu LicnJ.ii nicniibui> adjiibenc, nam diucccici admodum cft. Idco hydropicis quoquc con- '
veiut. r • L 4 ■
Sal ex cineribus milc cft confumendis excrclccntiib in ulccnbus prxkitim ^ttburum 8c pedum.
Cypcn cincres pjrnioiubus ctiani infpergi folcnc " '. . » *
jin & i^ud di^trat a fupritfcnptii Cjptrit nefut ex dtfcrtttionc, ncjut tx ^urA tirti cMtgtrt po[-
Sfffr ; CAP.
HlSTORIA PlANT ARUM.
p
c A >. n. . ,
De ?t^jt9.. • . .
Apyrus rifi nomfeB peoilttre fertitt eflet, ob caulem rriqattnim Cyjpera potniflec KoseSsk
Tmrui UtUus Ger. J. R AmifMnm J^ttk» PMfc' M&r«M pvt uEgypiMa CB. Item
■
Hanc iti defcnbit enjdirifT VedinRiiis : AiTut^ ab Aruridincis fibrofilque raJkibui [Cafalpinus
ra^es hgfwlas, craflas, Hariindinis modo genioulatas, nomcrofa fobolc in obliquum tendentes, fa-
pore & odorcCyperuni .xmubntcs, ied infii muis, (ijbrufiis Papyro SiciLinx atrnbuirj circa Nili
j^pi^ntk ripas cMilt numcrolb, triquaro, non raro |eptem cubitorum menfuram fpcdofa proc&>
rirtte otbn xquante,tum fuperante. FtUs drcft atnuiiqub fiapi exti cnuun, mkrub ampliora Spar-
R.inii Cyperive inftar repanda, liiDernc minora, qu« rastattpn vebti calycem mnalcenti juha- fubji^
aunt. Denlb ibminum"ordmc ftiparum caulis raftiglufn carfaricm exprirait, & arc.i (ujiiniuni hu-
IW.inimilliili florci apiccs oblig.uuni cii CLimphcit.i hedeia thyrfum cffingunt. J. Bauhinus /ic |Id>
team oanttlD ^chbit. Floribus.clt pe[(]u.im ipccioiis & luculcntam in ambitu cxlaricm effi«jn-
ribos, nmiieiufe gracilibus chyrfiiiis, denfo & xquabili comarum llipatu, & apicibus prorninennbu^
Fcrul r m mrnluni ooUc^tis, non ut Cvpcri fparfis: nimis omatc & minus clart Cxfalpinus co-
mam latam, cx numerofis p.\rvis juncis t; ianguhb conflantcm, in quorum fufnmo flocci rufii, ei
- aiGrftit;4M^i/ ftrfftcue..
' Fkpynis« quam Cx(ai(Mnus in horco Piuno almt, cx Sicilix palufiribus'(klatamj quam, codern
atil|>re,m Sidlia vtilgo Piperum vocant; quam J. Bauhinus in hoi to diAo Odialpini bencvolentia
vidit, nobis non ilitcr ^ltflcrre vidctar a Papyro Niiotica Vcterum qu.^m ni;igmtudinealijlquc .-jcci-
dentibus a loci tiivci lic.iru ortis : ncquc J. Bauhinus aucetiam Cilalpiiuu iple diibnguunt ; alitcr
quam magnitudine
Virti 9 £x Paf^ro olim chartz hcbant ad la ibcndi ufum, conficiendi inodum vide at>u«l Plinium Ui.if.
1 1 > 1 1. Hxc ante repertas fhigcs v^gyptiis alimenmm [ omnes enim £gypti jncoLc & cnuiam
&ehxam & aflam ni.mt^uc.ib.int, Js: f.iccum c!evomb.int, manducamentum autem cspuebant ] flra-
gulas, navium contcxtuin, valbnun uteniili.i, tloi cm ad coronandos Dcos, & calccos horum laccr-
ODcibus prxbebat. Radix in ufum ligni ccJcb.it. Cl)iii;rsi, icterente Alpmo, foliorum mcduUi
- wantur ad nloerum ora dilatanda. £x icapiquc combuiiu cmerc rccentia uloera curaot, qui eciam
maligna angeri ( fxpe a(|>ergatur ) non (uiit. Ex fcapis recentibus aqnam deftfllam ad ocalp.
rum !i;lf.ilionc5, c.ilij^ines ,ic obkunt.itc-; m,iximc proficuam.
Chartx cx I'.tpyro in dcluaudmcm obierunt ; novo clurtarum .irtihcio circa Annum 1470. (quo
tempore ex Galuda duo viri Antonius 8c Michacl in Germaniam &; Balilcam vcncnjnt, & fccura
artemtlkun antea Gernianis ignocam anulcrunc) inycnto ; Lintea fcilicet ufii detnu & Hacckia
candm miiikuxmacrhinis aqud motis donec in iuccum diflblvanmr : hunc opcimi aqul dfflohitun^naii
fine Rlutinc, iSc conrurli.r. ini, cribri!. excipiunt, qui fucci cra(iiticm retincntcs, pagtnam reddunt fu-
pcr fti amenta ad uluin parata, qux ad priorb imitauoncin Papyrus quoque noramatur, eo quod eun-
C A p. III. . . . •
Dejm*^ Qrmme^mte$.
JUncus caubbiis tcrctibtis, fungofis, panicula vcl in lummo caule cxiftcnte, vel ex ejus latere inf*.
nus cxcu^ite, tc multis fcmimbus majufculis conip<)fiti i reliquii grammiroliis diflinguitur.
Gramin^ |uncea a Juncts diftiimiuncur caulibus foliofts articulatis. Foha aiam in his noa
icmper teretia liinCj led in nbnnnllis fpcciebus comprefTa, in umnibus tamen fungofa.
Notandum etiam nos communem Bocanicumm fcntentiam fecutos nonnuUas Ipccies Juncis ad-
mifcuifle, qua: ad hoc genus prtjpric non pertincnt, ut v. g. Juncum acutum maritimum Carribro-
britannicum, Gr.inicn tniiicnrolnni, &c. •
ybnCQsauccffl a jun^cndo dicicur, quod cum flexiIi&iiCj rcs eo jungi poftinc
• •■ i' • . ■
•^. ■!• '.JHKttt
A. I . Jnncm acmtui cafitulu Sergbi C B* maritimut cafttulu Sergbi BarJc. fmigtni, ftu Jut-
cm tuutm. «fiuilit Strgii JlK 9^IM»9Uatlt Jtta^Sttl^. '
J, B,.^ ■ ■' ' . •. '
Denift fttpatio$ tdHit fcfqn^cubitales, craflSufculos, ngidos, corttce fpiffo, medultl foKcli-
Ul.ula, .nlba, quos ftatini r i iJice, ci-.jflis fibris context.i, mvolvunt /f/wtr.f vagina:, rubcntcs, dodran-
tem ciruici longe, couiKancibus puuutis cfiftis, Sparti Auftruci f^ima non autcm coloieni, qui
' • ■;-'*-•- me
'^hitizea L7 Gopgle
Ljb.XXIU Tk gramimkif. ^
hic ruiTas, xmulantibus. Inira inucroneni AUtem culmorum pungcncem tnbus qu<uuoi've poiiicibiB
exilkint florum {bminumqua glomeria capituta, (tibromoda, /ple«|dentia, fiifca, Sorf^!» xinuUyi.
ftun roioutKCmum, oblongum, & fubfuTcumcoaanentia] quofum examu fubfe^^m dlioiiuni, m.
didem erumpens, cx latiore pnncipio va^^inam imitata, in acumcn definens.
In arenolis cumulii OccKknt.ile Canibri.v llnis Merionctlienrc copiolifllmc d-^icur. C. B.iiil»i- Ltem.
nos circa chermas Aponianas fiequem dle aic, ut & noa ioog^ Moo^lio ad piguin PtrmtU, uno in
tott ilk on nafidma p«ffim irafenit;
• A. ». Jtmmt sentmt mmHmmt t^ifitidi ittmuki G & utum mmritimiu Jtcr k. '
C.B.
Hicmulto procci ioreft tprarcedente] inqiur C B^uhinus, [imb nobb oblervancibus niliilo pro»
oenor:} radice cralla, lu;nola & nodol«j -fibns capillata, ruffi^ooitice obduOa : eaUmjg iivc lctipis
permulos, duos cubitos kipcranabiis, adexoitum rufitunicaopsnlis^iungpsa moduUi (ar«bs, in ver-
tice mucrpne pungcnte dupjict, «lcero frpe imais quatuor capitula (iiperincei alcero breviore, du-
oifum rclicxo : inter quos fcapus didllic, pediculi proJcuiu, Inns iwe^ .i>- t;icces, incus vcluti cana-
liculati : ciffitiila pitva, rotuiuii^ aipera, Spargami ^orma iuliiiienccs: nuiiiiLnquani vero cafumia
plara, afpeia, conglobata iinc poliailoproKii)^ «M^om «mple^ntur; quibui niailejumo /Zm cA-
piUaccus 8c canthons iniidcc, ieu laaugp moUis, mvea& tomentoia uiftar barbula; propendet.
In StciOa, Itatia 8c Gallia Narbonenb ad marls litus valde frequens eft. Kuper ctiam in Anglia Lcem:
detexit, in comit uu Soincrfcci D. Sccphens.
£x mcdulla & eilychnia &c alia 4 arculatoribus (iunt, onde columbas corameqiptias. volitantss^ "^J"*' \
... " _ • - . ' . I
A. V Jumui Mcmittmaritmmt tmthtrim^iib CB. 2ixk. J.B. \
• C.B. ' ' ■ I
tlmlice c(l repencc, fibrofa : a qua alix radicuLc prioribus odiccatis naicuacur : hinc culmi, quos !
ad radicem bievi.i fcha cingunc, {xxlales, crianguli exfurgunc, & ineitiiemitatem pungentcm deli» • 1
man^ & pauio infi^ataibgHima Jatcre fkwous xaoemolwmlefe^ eK.piimUt irlliM liiwibn ihwt' 1
^ oonftans.exit ^ i
In m.intiniis propl' Fr^-.nn^anjm ^ Peraicli or\tuT. Apud nos np.is Th.iincfi5 tla. ii ram fiipra, * i
qu^ iuiVa Ijonduiuraj ut a iidc dignis milii relatum cll : quaiuvis ipic nec lU, ncc aUbi euin Ju-
AennsTiderim. , . . . • * •
%• 4- 7-iem mutm mm^iimu Anglitut Piark. diBUltl Jbta l^ar^ ilUif^. . . , *
Eoiicin modo radicibus (e propagat quo alii Junci. Sunt autem icapi leu caiarai iciquiciibitiki '
auc alnorcs, ccrctes, l.vves ofajcuruk vindet, durioies tt (blidiores mulm qaimJoiKi lcna wiijpfk,
in».4*j^.»it»ritj)tr irA^i ferAi al^nr^iw ii«.ji[^irii/i;n<< iliK.irt«i miilw\^ i^iAwi» « ad imam iiibiaB qua<'
tnorve thecis fquamolii ex mbro niKficantibas dnAL E lcapo in fimim enivaco« 6c in duo oonraa,
altci o .idmo lurn brevi, (^uluito, (elquipalni.iri nut ilodrantali ab .ipicc diftanda, crumpic /i«iff«cMib'
ampla, in pliii cs pai tialcs paniculas divil^, unu pra: aliis longo pcaiculoinfidentc & iuprarcliquas '
emtneiite ac ii (oparata cilet. Panicula in latituilincm minils diifuia eft qilini Jimci Jattt wilg, qo»
lore albi (padicd taniiUd utennixtOj valcuhs triangularibus compofita.
In mannmis pabiftrlbiit oopiofeoritiir« nt« r.g. dtaa Gmi^^
tak Ombcui Iftus.
A. f.' 7«MM acntus Gcr. acutm vulj^aris P.trk. mMu fmiimU*ffm-ti GB, ^ Jmnmfk
'. * Imeaii J.Qi Cmnmon i)iic& iftut^.
R.idix prop^ tcrrain fuperficiem obliquc iiicodit, fibrrs frequcntibus fului d^miffis (iimiter depa-
£U i Plunmi indc coniern junci c capitulis fcu gemnm cr.illis U vcluc hulDolis iquamis memb.-aneis
fi>adioeb (plendennbus obvoluti cxcunc. Hujutinodi membraiioli foliicuh, ipadicco colore fplen-
nentoi» ac ll poha cUent. intiroo rehquis mulco long^orej imum iuacum ad palmi & amplH» lon-
gitiK^biem involvtmt 6c()b«cftianc. ymiei (eiquicumtales funt & aItiores>^t acilcSj teretes, (biarij.
cnrtice ci,iflf>, medulli intus p iuc i, non t.iiiieii in.uiCb, c r.idicibus omnes ormndi, nulh ( qLiaiiru.n
nosoblcrvaicpotuimus) cx alioruni liiKibus, uc lcribicDodona:us, ciimque fccuti abi plenquc iioca-
nk;i. Force alium & ^ noilrate vulgari Junco acuto (eu duro dik'eriura delcnbit : m acutos mucro-
. ncs excunc; ihfr.i quos ad dimidu pUis mmus*pcdis diftantiam crumptc paniaiia ipariaj Tofeioen^
fenen in vafculis.
In paicuis & ad vias publicas (blo humidiorc p.rdim provcnit.
. Jonci panicula aruiidinacca delcriptio apud J. ikuiunum in raulcis ad Jancym nobis delci iptum
aooedUt.
A. 6. ymitm mmtaHMi falmfirii. .An Oxjfebttmt fivi Jmum aeutm Alfktm
* Fibris maiufculis rubentibus radicacur. FoAtf numcrola, non ere&4, (ed plecunqoe (upm cemm
expanla ftelb iii modum, brevu, dura, acuminataj non cxadd rotundaj ied iiiperna aanocanaUa»
laa» unde reftius fortafle ad Gramina quim ad Juhoot referendara hoc
rumexuigtc r^jtf/.. dodr.inc.ins .-lucpcd.ilis firnnis mjdulla faiitus, uno tantum lolio prop;^ tcrranl
cinAll^ qcccra nudus, |unccaiu iii lummo pimcnLm gcllajiSj c pluhbus paruaiiis compolKain, qua^
&Vabe i iinu fioliis» qood ip canb ad eararii bafin coo^it «nMixnoc tlm Giaminis hiriutt exiiis,
hexapccaios,
Digitizdd by Google
1304. HlSTORlA FlKKTAILUM.
lieiuipatakK, cumtoddem in medio ttanunnlis fimbnads lutcis. Succcdunt capiiiU nia)u(cuJar, (ubro-
^montohs palurtnbus folofponpdb fcpiyriibjer Wttm Aflglum copios^ nafatur; uc hmi
indicare non fit opus. Prop^ Londinnni m encm^im^Oedlaifi. , , ^
Fieura &; dclcriptio Graminis luncci mannmi m^Oini^d Parkinronum hnic noltro convenic
Parldnfonus rpecian hujus muiorem habct^ ^uam root Oxyfchaenum live Juncum acutum mi-
norena, f. 1191. • .
4 <T. 'hmm tmisHau mMthmu Gflr. m«mmw FarL tmac iflcfibmm J.B. Ji
Ilic'nMg|riQidine it craffitie reliquos rupent, fie procetieateTyphx aeqoalis eft : cx rtHti
cumirubus farpis reclulis pcooiimtiiscAnalicuJaci,foristerote$cxtenduntur,quilijmmo apice Hocpos
' ieu paniculu ruf&s, ituequaksj iquamatim oompiAu metx figura, infvrnc lanorcs, fupcme acu-
' mmatiorcs Minent. Smm» Milii iwgninMline, OMinmlum, alterA paite cooiprcfitiiq, aiterado^
diaik vuJcais aguanir. _ . . . •• •
&i ftuMiibus, pifiinis Sc ftagnis majoribus, aauas iemper habenabas mvemtur.
Xje^ Jimoiman mulnplex ufuseft, ad leg^k^ielbpedum^adailieikanimibdes^pocta^ Inttr
Inioiadttpeta, ftragula,pikos,8cc
J$mau fat Scirfmt tmdmt C. B. Park. fyhatKtii Taienuemmtani J. R
- ApcMedentemagnimdinepodffimamdifim^&infylvislcdk^
^^va£mTabemaeroaatanodictnir. Heriorem defci iptionem yidefii apwl JL BanMnum.
A. 8. Ju»cui Uiwt VtJgmt fmiKidd f/mfa mSrm. An Jmiau ftmcuU arundtMactd J, B ? •
Blltt» ^
Ad biciibir.ilcm aut majorcm .ilcituJ.inem afliirRit, fcapis teretibus, creftls,^ minimc nodofls, cul-
roo craifioribu^ vindibus, glabns &: nitentibus, maiiilla Iblidiorc & denliore quam m lequenci
fiecie, HldeM eUychnia apciores fimt, in mucroncs acutos dclinentibus. l>3drantaii Micem
^adoerumpit panicula ((>ar(a & lat^ dmula, laltcm in loos ubi humor afaondat, alikendlD/^uuIo
' - comPKfiior e(l : in petiotis tenuibos yaicaU propcndcnt, muko quj^m in Kquead Jhaioo ninora,
palliaiora, qu.mn ib plant.i ip(a major fit • - . ,
, lIiiyiSlifBtnli Ji liiii f ExoQdk«iippjiii^ .
. A. 9. JmKviUvuimJimrit fmiiaJs^m^M^*. Am^mimt Utvit vulim-it Patk! A jime,
cti Auft).
Hic aprxcedente di^ cauKbus ftria^ medulU rariore 8c fpottgjbfipie^ uode ad ellychnia *
inutilis elt, paniculi compaftiore & vafetds ^ninal^Nis majanbus, fiipenasko cacanihi propius
#rumpcnntxis, temporc dcnique florci>di nuturiore. - \ / ■ 1
In palcuis & fyWis loas humKboribus copiosc non raro orinir, cum lupdrior plerunque ia aquis
ttnium aut [uxu aquas: locis ccrtt^ humidioribus quam hoc loco de(cripti^^ . .• •
Juooo Ma***«Mi^ figfw vpp^ J. BankinM'" mnvanir, ixKi item deicriptio.
jiiflndifiRijiiaookfini]g«ripanicldfirpRrfa,^^ *'
• • • - • • » .
ti. ^Mfju cmaiiMw iv/frM iM|/ir C & X B. Plrib
RaMtt nititur ca^>itata, 8c qua parte alia aliis adh.vrcnt 8c incumbunt, lc\iter comprcfsa, corticc
nigro obdudti, (ibruplunniisaeorium & ad latera cmiiris.,& inunum ccfpirein coaccrv.«tis: Scirpis
cft ieiquicubitaiibus, ad^brtnm tnnici atro-mbcnte & iplendeme te^fas, qui mfta cacuroen incur-
▼atum, pedis fer^ ipoiio^ lA htus (cirgo iiflb, plurcs pcdiculos dntt6t, qui fbbacte> iBembr!Uio(a '
& oblonga vaicula, in quinque apices hlli (ixftinen; . qu,r fn:<aum .ingulofum, nigrum mmuto fe-
mir.e, eoque flavo, lefeftum contment. Vel, ut Kucliius, Melancranis (eu Atnceps dicitur: (ru-
etam eenc ttvarutar iBoUferentium mbdot. iil qoifaus cafeidatum lcmen dauditur. Aqoei^jBci^n-
fteii^laMMk . . *' ' ■>
> ki aquoiis 6c iHnguibe$kicis>.]i^^S|^^^^
! I»*
Digitizca by Gc^v.f-^n^
LibiXXIL ^omAut.
* I». Jimm owwiw nfiu» slttr QR J,R ParL
CWe e(l rcfquicubicali, rotitndo, Izvi, aphyilo : paniculi iiiiilie]l«firoili,acro(piendcncCj podicuJo
carcnte, Hl.tmcnris ca^n.lL-is, (i:t in Aphyllancc ccerulca) diQlua: T^m f-iv *fittmye
unoarum, acucus ied moilis, parumque reliexi^uperac. . -
In FkofioGtt Gallic praraik;
A. i;. Jiaaii tTtfidui J. R MMMvr rtfitxa iri/ubu C R*Park
' £x r<M/«c« nigra, gcntcuiau & Hbro[.t, iongiuicula fcirpi producuncur piuresj dodiantaletj vald^
tenues, qaorum finguli per exnema m tres ftjwtpilmares; cenoifinimi MUim findnnnir: int£ique
hos ad cxomim (edenceBjMnkukpauae, exigjaiii^tt
In monte FraAo Luoonatum, 1 nque Pyrends 8c montifais Vbxvfiat provemc
A. 14* JinKelliif Mmmm nummut^ Cbam^cfcbtsmt Ad. Lob. ImutUm Ltlttiu Park. An Jim,
tm bmmt J. B? Am Jwmtm imilmjhf CkmitfAtm CB? CfK leill «K^»
.TVanjlTerfain ag^ radicem, in (uperfide ternr repentem, c qua obiter hinc fibnt albences demit-
tuncurj indc (Iirriguncur Juna crebri, c]ui [uniculis producunt, trcs unciasaucintcrdum p.ilmuin al«
ti, enodesj unico vei aitcro ad balm Iroliolo cinc^i, lecx equinx craliicudme auc eoam cenuiorcs,
erum^enbbus, prope apicem ad Litus, uc ih aiiis juncis, panicuiis l>revibus ccili^ilflil habicioribus
(utmiUviddMCur) &uaniolis, abfque pedtculis, pleninque duabus, interdnm oniCQ^ nriiis cnbus,
oolort primilbnvirentibos, candemiugricantibuiincan^ Iniiiuncifct»nftciii»iiz (padiccs
lunt
In arenoiis & glareoik iiumidioribus oritur.
Locm,
£1
1$. Jiuitm txiftm mmmm^ mncrmt cmm CB. PariLj. B. A»Jiimm Iftbmmlmm
• Thalii?
RdUutiiii puiilla, nigra, capillaoea: caniicule quacuor vcl <iuiiiquc uncurumj cujus {iunnK> Mfi-
tMlnm parvnni, c\ fulco purpiu-arcens, quadriBdumj in exiguuni, rig^diukahim filailMlinim ahiCII»
infidec: /«/««ila adcauliculi windpittm cna^ junoea* unciamlonga.
In Taurero Raftadietifi Auftraerooiiteproverak^ -
A. 16. Juntuj UvM fmiicid^ ^«mtrat» JUffrHoMt C H. lnboj^trmi femme Hort. reg, BlacL
«cP^ Botm. Moiap^ Sbvm UnclMlnttcfe WEllMKii^j n V^t^bnS^
Magn,
Rmlicem liabet ex multis fibris nigricantibns, in unum cefmtem ooaccrvacis, compofitam, onde
pli:ritn.i faliii palnuriaj trunguliria producunrur, iiucr qux plurcs oni.iif.:;- lcirpi cubitJic^, (jiiDrutii
unufcjuilqiic CApitulu!!! Ipadiceiim proxiiicit, lcirpo adiuerens, exvarus tyliiculis conipolicuni, m qui-
bus {cmiii.i Aji, jpljiidcntia, Lithoipcrmi nia)ons leminibni mino» coocineanir. Folla ficiarpi
veriitt radjcem colorcm habent acro-rubenteni.
Pravenic apud nos lods pabifiribm^ pncrido 8C fpongiolb ibio ut v. g. HinMiic tc Tevcdham Lum,
mArifcis propc C.intabngiam. Repedtiir ctiam drca MoB^Kum : iuMe 4 P. Mfpnljm nondnm
edito depuigitur 6i dclcnbitiu".
A. 1 7. Juntus ptrvuf calamc fupra fanuuljm compaifam Ioh^iiu preJnSa.
S-^mipedaii aldtudine ailurgic, feirf» tenui, gracili, ponicula oompoAli certiA circiier lodas JaQg»-
tndmis parte a fummo fcapi mucrone enunpente. ' . •
Tribus hilcc notis, i. p.irvicatc fiiaj i. paniciilil. oompaftiy %• lcapo 4upia paiucnUm lon^*
fime n-odu&Oj ab aiiis Juncu faaic diiccmimr.
In wcftmorfaadia non pwcnl ab oppido :ifinto|Midiap inveiMt JX l^twm^ imm>
A. 18. Jimem tsfititlii Eftiftti C B. tmmtkm mmr tgfkiim Efmftti Ger. ParL tdifittJiii
Ungju, fiut tUnmm j. R ^iilNciil^ «| )lgjn»|tateii
. C. «.
ll*/<<;e eft gpucuiat2j Grarainis auc Aruadmis modo ficpeoCB^ 8k inaiimec» fibds impiexa : lciiw
^ ^-iAtfalitni», aByulMip tamen ad radicem duaiiim & Irium aacianim, ad exornun (ubrubro oor-
Cne tls^, teimi & fiingosi niedoila planis, quorum yertidbus cafitala exigua, ruieibentia, aiiquan-
do loninda, .iliquando oblong.i, A(paragorum Equifeti vd clavx inftar inlidjiit : flores cvndicantes
& viI]DlL>&, in laai& cxporrcdos Maio fic Junio nwiUibos emittu. Sepcerabn mcnte in hoc,. <^em-
adiuoiiura in Secali tuxLu^iance grana, oblonga, nigpCMtia, dura, incria(ccu6 alba vidimob
Variettt oUeiVaiur ■ ia %Jjs vel liwpii^ a&ii emm cnpb lacioratj akcti angmftior» Aiu.
la^vnBi fieqpieBttfliinucefrt repentareciamioaquis llagnanrihni Imm;
iL \<jfi Jmtm titfindit Eipiifa^mimr Jimiiam C. B^bini J. Jnmtiim aifitiilu EfK^tti
/b»ir«»» Cp. Park. ftotilig CllB^I^
C.A
Ex rtf(/ic«/» capiiiacds junciis ccnuiffinuis rccurvus Drodic, quiinpuresjunceiios duarumtritimve
uncunim (iibdividitur, quotuin .iliqui crcdi, aliqui rcneiroipttuhim-iiiiniimmiinflitientjfc Juncel-
lis fingjttUs foliolum ceouej capillacciun adponkur. In
Digitized by Google
,j06 HlSTOKlA PtANTARail.
Om ^ radidbas capillorum mft.ir tenmbus en«#t fctx cquinx crafiuie, altitudinc tres uncias non
«cSens, davam in apicc parvam al.oruiil ln|iB gene» mx nwdum, luthncns. Notandum auteni
Tir niftliiT h**arig peAjginim P. JMSwirtl
A. »1 ^fiwrt» Jliimm am eW« /fjw»'"» J- B. jilfmm ufitiJ* Ltutginofo ftve Schtvolagu-
' rot C Kiei^hJt batid muUmm lepmm emuU Ji^mib. Grmm jmuudei Immtmm
akerttm Dmttemm Park. j[^art!«»tail«tttl$.
Crebmex parvis radkabus furrigit culmoi, dodrantalcs, inrcraum cubitales, ftnatos, /'o/m prop-
ter terram ftitatos. quac & ipfes culmos aliquoulquc mvolvant, alioqui )uncea fol.a inftylum cxe-
unt .ncutum, paulnTie fuF» '«^^«1» nifefiwttia Ikpe tn fabras coroo&s tatikunt. Orterum ixn-
euU cuim, m cclunatam caudam. canefcenobas, «miefrtofc (quamK compadilera faftigiantur,
^loUide hololericum piX)V0C.uitcm. R.ulicntur acniquc fibns aliquanimultis tragihbus.
4n DalDftiibas pumdis & coenofis quas a^oflc^ vocamus, ut v g. in ^UInnnoT^ in Lancaftna,
^S^lm mnST in jcoraut; Intoe nioadbas Iblo ipoogpofo^ aq^ bibdo «ccoe-
II0&
A «*. **ryiw tah(^n< cum parvis captulis E^iafeti. An luncm mmntanus fmvm
^TumpIrVs cafitd,: iHU. J.6? JDWrf fiufl), toitfi fmall 31lfflet Ijcaftitf.
PlurimU fibris crafciufculU (ublutcis, altc in terram dcmiOis, cnfpB^Bc velut undulatis radicatur.
Imam juncotum. partcm (quamx crcbrx pelluddx, mgricantes ohwjlvunt, ut in alns hr Siyb paU
nMmtenues. firis firmi & rigidi m ip(a lummitate capitulum cxiguum gcltant cx Ipdicco nign-
unde ftamba feu filaraenu numcfola ibrdid^ flavicantu cxcunc FoUum in Imguliscau-
BbnsnniaKnpattew.
Maio m^le florec. ^ ^ ..,.*> »
• Jmuui Alfimu hmijeimisKj. B.
C.B.
Ex r«ice aliorum Juncorum fimib foha juncea cxurgunt mter qux culmt plurcs tcnuiifimi, palmo
iiunoies> qui capioiinm parvum lanugine albl omatum (uftmenr.
iMm. InnwHrh-» M""?«* » QrinMmM Bcrnanua
' 14. Jtmem farvm faluftris cum farois cafisuUs E^uifoi, Jmm fSWM mmtmmt «mm
LonRifTimis f^Sris Juncus hic montanus iifque cwbcii demiffis radicacur. Sijlos emiitit palraares ,
' aut dodi .Hu.ilcs, rcnucs, inultis folionim propiertefiam imoncns oMiia, qui ca»era xquabikseoo.
ddq. in liimnio faftigio c^pitulur» gcftant dupbtriplAw bcevms Jnnais ciavatns,iocertqua^
mas longiores cmicancibus flofculis lutcis. ^ r < r
Dd^ptio hx & figura J. Bauhini Citis apti refpoodct JuncoiMbis fxpms obfbrvato in pratis
ndb & locis xMnhvs circa MuUIeton in agro Warwiccnfi, & alibi m i^igha. Fibrar duntaxac
radicum vetuihorcs non rcdi lunt, lcd huc iJluc reflcxae, & vefcitl undaUtati Imam Janoaum
punm iqwunc cidm, pdloddat, nigi^^
Jmitm fiJimitt inmInmi J. &
Cum mihidubium lit quo rcfem debcat, omiiio cjus defcriptioaam aind J.BnAiiiam icqni;
lendam.
• A. t.GrammframfttomtmofmilumiMJftNia^tmm^^
Park. Cotten graria^.
lUto nititur craffa, fibrofa, rufa : fcliis eft graminei^» inter qiii csulu tcrcs, enodis, junciformis
cnbitalis & bicubiralis exiirgit. [Eara altitudincm apud nos in Anglia nunquam quOd cgo vidcnni
a/Tcquitur, atnc dimidiam quidem] ex cujns fiunmitafe panicuJa tomentofa, GofEpio mollior SC
tencrior, nivco candorc lucens cx pedicnli^ aliquando brevibus, aliquando oblongis, qm «t pe-
ncarpio quodam livc mcmbraneo toUicolo^ cx rufo nigricantc, eoq, bihdo vel tnhdo i»odcun^
Junio & julio oienfibus d^endenc iMer lomaiaan ad pedieuliun fimma oblonga, tnangula,
acnta, ran lnlieiimr* « _ ■
. in paludofii ioqiw^amids 6c nll|g|na& piads oritnr, & lanngme cmiNiUola i ktng&conl^icna
icpioilit.
' ■ ■ . Vi
uiyui^uu Ly Google
Vi poUet adftrmgcntc ik con.icnlantc. quarc in vino npnnulh deuxjuunt propuiAntq, alyi pro-l^irM^
ftino ac oolica ab cadem ciul i cxorto labonittibai. tiaiiBgiyii copia fi haberi pofleri nnorio^iK
Opori fixtj^ non incommoda forec.
lAuidt linuginem pappiimve nere aut in eUychnia contorquere ndnant, fiiper quod dunrliqae^
fa^bim(y>umconcrcfc.K, autidlcbctur, conficiunt liSi Homefticos in ufus candelas prxcipux cla-
ricatiSj qux ellychnusgolHpmis & candehsccrcis antctcicaiij: lunt: inio tomcntmn hujus graminil a
in ellychniurn contortum hoc ijcculiarc habet prx Godipmo, ut cum quis bipartico auc tripaitiKf - ' ■
fandfl^f injndifj»; cum iocta paftin geftat. non Qpus eft cultro ad illj< in fmftj C^jiA*^^^ Q^^T*
iDK ittftar fiuno into^Aamm LDcanicarum Lubeoenfium auc Bninrwicennum iapidioniin duTviit
rnbus, vel caulis auc rapanim BunfeUenfiiun in modom £wile di^iafli mt decerpi mieaitt»
Pauii Q.Bocan.gan ?. pw;as.
Ji, X. Grsmtn jmKtumfelu mtiaUat» tfmuiam C B. imtetmm smiuuiemm JI«w(mt Parlc <m«-
tiemit
Magnitudine non parum van.u, ahis palmaribus, aliiis pbdqOjUn cubitalibus culmiif, nodods,
oompreflis ahquanculum, fungoiis, ramolis, Ih latis. Ftlis 8c a radlce lUtim, & ad geniciiU colinoa
aIiquou(()| amplcdcncu graminea, acuci^ arciadatt ; fiu-cuUs, e culmo divi^ munBtat ft ad difari-
tationcm infident caplcT
quinque, fcx, piures paudor^fve (imul juifftar, criquetrae, oblonga:, mu-
^ cances, nitidae, ^..nu. -.cc p.j i , 9-
birvibus, oblongis alias fpicz guxdam
cronatjc, cx rufo nigncantes, nitidae, femins claudcntes pcrpu/iUa, niffa. Sed Sc ailmuhs aUas pcr-
' n vclut cxcrcmentitix, & cx roliaceo quodam generc fquaraatz
nbencdq, inlldent : udts praeiertim fic apncis hoc crebro evenit lodj», ut dn^a MoQtbelgar^ium £c
Bilileam in paluftribus Michelfeldennbus: [apud nos etiam dtci Cntafangiam 8c alibi] RaJix
quahs Junds, fibris admodum capiUatt, iil^ue loi^ .& jaxta teme (adem coeundbus ic;rpir,
ade6que Ci culmi tecram attiaenm ex aidculis fibtas denittant cerram denuo coropreheadentcs.
fn «di» paluftribiitiMiickwieieperiinri
Aa X. Grmnt» jmKtimittffulis trimvulis mmmum. Graminii jtmtdvtrittMWd^
mtm if jjft ttwHi triaitmmlme jfcf f
pkaecedenn fimilis cft panicula paritcr fparsa, c^pfulis triangulis fpadiceis, fed multis numCris mi-
ipt ur quod palmarem altituduiem vix aflequicur. ^iAbc juncea, capiUaru^ an vero artioilata
in anca parHnne dileonMra noa pomi Fnris pio phntnk modnb maioaiBi albaidbas i»^
dicatur. j
la lods ]uluftribus udisj & ad rivuk» frequeni lepentUTj ut in aquofis Ericeci Uamftcdiaai Ltmf.
|cop6 LDtwinnm
4> Grmmn jjmttm» s^uaticum nugit /UrtJpmiitiJJVttk..JB Gr.pmceum JjivaticumGa^ '
jnHtamihlit mtieuUo fjhmicum C. B.' ISatK&fiuQMgUlfjft lBSt|| A tjfesgS^lfS^
nicleanoiointcb leatir jf, tf)e grratdf.
Eradioetran6wrla« in (umnu ceUure jacente ^ repente, tum deorfum multas emittit Hbras alias
(raffiores, atiasmuiiores : tum fiiHiun multos erigit cauleii ielqiiicubitales. {bhdos, cribus plerunq,
g^tucuIisincercepto& todKfna&liis dnftos» qax lafima paite vagiiue inftar eum includunt, de-
mde cum ab eo abfcedont ad lemipedalem loi^;itadinem extenduntur, funtque intus concavi, 8c
cr^ris articulis intercepti. E caule paulo cis apicem erumpit panicula, cum planta in aquolL. &: hu-
midioribus naicitur magis Ibarla fic plurifaus capliilarum aaniiubus compoliu quim m praecedcate.
Qnamvis autem planta ipu major ebiior ttfit qnlbi Jm, capfidc temeii fimioibimnarei Inftbi
tiec ade^ obfcuri nigricant
In aquofis provemt, non raro etiam in lylvii Iuin]i<&. Liemi
A. 5. Grmmt» jtmumt^ij^^ trimigiilis tsiilitiihi ttm^m^ fo^ ml tutUi & fmiiaiUintiil <A> .
R/Uuitm eft tenuibus fibris cajnllatis, obliqu^ i&a. Foiis & emiieiih non ade6 denGi 8c coh-
feita oriuntur ut in plerilq, juncis. Caulieuli tenues 8c infirmi, longitudme femipedali, ad ncKlos
iiipenores foUa prxlonga emittunc. Pamcula rzrit (duU, capicults lon£ius i le inviccm remocis:
d mediis panicuus (eu capfiifis eeenni.-i.int fohola malcacapiOaeeai alianmplicia« alia capfobilemi;
nales (ufbnentia feu ftnailares,uti mukas fimUl,^ qoonun medio,iieram emmpit dia fblioloram 000.'
gcnes, pan modofe habens. Capfular (efhinales, quantmnintanta parvitdtc difccmere porui^ trt-
quetra iunt An foliola articulati lint ndcne nic fi git.
Obfervavu D. Dale loco paludofb prop^ Braxted nlagnam in &riceco de Tifire in Edodi : iteni'
iooo confinailiin erioetoptiope Jawea^oppidnin;
K, 6. Qrmnt» jmiuiim aMrSAMMii LokQer.ioi Ormmmjimetimi ftliit & fyiei Jjiad C &
junctum mmttimum majui Park Jmim fSTvp» mmi, ptikmfni rtnmti§Sk
tmt|) rounH Cteti.beCDel^.
Pa^res fcpe, aliquando cubiro nequaquani liiinotei, (irQfert eulmu iiinoeos, fbliis drci tmani
nmlcisgramineis» ftatuQir«ikicobliqua, juodKai fibraBai exoms dctaacos; quiBniai fcapusin '""^^
Digitized by Gopgle
HlSTORIA PlANTARUM.
f .
]m inoondium l-ilipcnuiila: incxio cxpiicacur, cu]us capituk lingulana poliu^ rotunda ioUiculis
tlijrricantibus imen obvolutum gcftanc, tand^iwb in tics exiks carinas dehilcam.
In pratis huniiciloribus & p.ilullnlN»pco<raut, noa nuricimis tauturo» yamvii flii oopnfilB^^
fedctiam i niari procul remotis. , '
A. 7. Gramtn jmtccim fficatum fm trij^hm C B. trigkchm ), B. tri^kebm Daluh^mfii Park,
murimm (fkaitm Gcr. Ciiuc. ftrftrMtt e>m fnadi mni r^mmm, HmiHPllffallctf
J.B. ■ ' ' .
Ex cipitc p^niiulis fibrofis tenuibus com^liCAth raJ.cib.n niticur, .tollcns nudoSj cnodei
)iinceoSj cubitales 8c fefquicubualcs [rccdiis C Bauhinus pcdnlcs, ranus cubitales, quin pociik jmnj
fiocdodranules] interdum in lods luualidis palm.ircs ferd; (picam .1 uicdio gerunt (ummo cmSi
* iferie fiofeuli turfaitutij fonn.i ferc cap::ulorum Pyrola: delapiis piimulum Honbus, non itcqi
'itudine, [ex albo (nblutei C. W ] quos cxapit fcrics mucronatoruni frw^umj qui acutninc cqq»
inrerius in triplicem barbulnm a\.x:\, inflar tridcntii lagitta:Te difitliont. • AA» ab ladiGeOftl
colnios oomicantur palouru & dodrantalia, perangufta^ plana.
In pabiftnbus ficqoent hibetar.
A. • fljachnhi fann facie Gramen triglccbin J. B.
Oblongum haba comatumo, bulbum Allii Alpini tn morem, limpliccm alias, aUas maltiplicem
-i cujtis imo demidSs iibris raoicatur. Feltd tenuiflSma, glabra, palmaria, imerdum ma|ora, tria auc
f;uinr;ucflarim a radicc oriuntur. Cauliculus dui iufculus, teres, gracilis, nuiiu?, cno.iis intcr folia
fuiRit, p.ilmaris & (ciquipalmaris, long.im gerens (picim, flofculorum lurconmi (nifi hillic m ficca
plant.i colorj cxiguorum, c quorum niidio protruditur %lus longiufculijs, iti ut cum co flos re-
terat rudimcncuTn capituli P\to1x dcLi^iis Boribus : Hinc ftvlus ille iatis longo nixus pcdicuioctiaa.'
guIiB apparet : inque tria rpicuKi lupcrius cohxrentia fobciisadufeitj ut in pnecedcnte graniiiift, ■
Ego nihil fcrc video in hac defcriptionc quod noo QClOTeiliaCg^aniilutrigjocfaillt.
In (guatidis maridmis Gallix Narbonenlis.
iHagnitii"
cinitt» inf
9. Grmmm mgrimmffitstium CluC Muaticum ffusfm» Gcr. fpetUm Bhtmm C.& wmi-
mm ffkmm tkmm Park. ^ir«q;itkf 1» HaSf,
Fibris plurimis majufculis, curaprilliocrumpunt albcntibus dcinde lutcis radicitur. Folia utin ro-
liquis gramiiubus agmrnarim nafcuntur, junccij lupcrnc plana, uiferac rotunda, (efquipahnarnflc
lottgiwa. Inter foha exeunt (picz palmares intcrdum & longjioresi fiolculis oiebris porpurafcenti-
bus compofitar, luiguli brevibus pedicuUs fulti ; quibos liiccedaiiC c^yMdila breria, firiaca, per ma-
turitatcni in fcx p.irrcs feu (cmina diffilicntia. CaulicnllB ^Cam InflineiU duiucilliiSj CBie^ gl».
fcilisj nuiiiiSiCiioilb, paliiuris,8c ie(quip.ilmans.
In falfis maritimis ubiquc tcrc invcnitur.
Mal^ inibilMCar hocGramen a J.,fiautuiio Gramen (bieacttni cam pencarpos parvis rocundis.
«nimnonexaAi ronimu (ant, fedQbbngialaiia 8c Ariata.
* ro. Qrmitn mMtamtm Avetuceiun ffieatum C B. mmmmm ^tcatum Cliifu Park. marfmm ffi'
Ouf,
Exriukt digttali, bifida, interdum criHda, raukis tenui&ns fifarii iapanb dbnaca capiea mnlicc
pnxleunt, quorum fingula/c/w fcx, aliquando decem & pluraiObIon£i,cra(& & nonnihil carinata,
inftma fedc fclpinviccm compledentia, guRu amariufculo & calidiulculo proferunt : Ex quonun
tnedio cauliculm p.iliTMris, aliquando pediaiis, Hrmus, rotutKlus, Ixvis, nudus 5c cnodis prodit : qai
in (iimmo faftigio multos fiofculoi», oraine ab una cuilis partedifpolitoSj lierbaceo colare przdiRi^
6c in capitula conglobatos proferc
In pr.itis montolis Aultriat 8C Harc>'ni.T rcpcritur. .Similcm .intom in Flandrii maricilim fio»
guentcr lcgillc lc mcminic CluHus. Ego martlimum ab htc dcjcripto dtverfum fuijje fufpicer,
' , ' JL ' 'I. Grmmjmtmmmmmmi fiiemmltdffied CmiMritmimm» Parlti
Nobile hoc Gi aniinis genus plurima tenuia, dclic.ua, juncca folia, cublcnm paulo imnus longa"
cmittit : inter qux ^\xo trclvc cauliculf graciles dodratueni drciter longi, folils mxitb humiliorp^
exfungunt, in fafligiis gefUntes paniculam (eu capimlum pamim ipicanunj ^umofui^ pnldtofi^
■ oaenuelcensj in (inu (eu medb duorum (bliolomm mcmbranaCQornni, imapaite latonuilj veisn*
. apioes tenuium, uno tamcn fcmper altero longiorc, litum.
Iri .ilnffinio qufxi.im montc Cambrix Berwin ditci, qui caput intcr nubilaooildit, imbrlbus fcre
rrpetuis rieuus, etiam cum vallcs & deprcfliora marcuituierenofrutmtur oalo«Solcillucelcente^
.Lpbdb oUervatum, qui Cuc rcferc Parldaiaaai,^ Nnnfr^an^ ipuii« fim^ capillaris plam»
ei ioiponere iaanimo habuit;
Digitlzed by Google
is. QMmmpmumJmtMm mmm V!wk
Bwrieiri porfiraifceft, fcrft^ nwioribas, tres qu*m6^c uncias longimdine non
ilpenlitaxis, c duro lcucophro foHiculo leu v.igina ndicis capiti innafcentc cxcantibus- intei qux
CMMKwfi aliquot exfui^iint, aiticulati, conlinulibus fbUisveftiti, capitulum parvuni, Caftanei oolons
luddi, quam praecedeads minus, promodo pbata;, duotxB, edm ei ac uillo appo&is ibliis se.
ftamn. Ao Jaiicm feminf. IJtfaolpenni i rr~«« « «
Gn|M» jimmm^ammm mhm mtknkffiibt Parlc.
Itenij
QnmmsmktUhtJmm ffmfsfmMd^^dSmu '
Et «11« qam hsixt varietatesGnuninis Joncei fea Holoftei Maitlmrft epud ipTum requirendas
omitta Cnm enim (ylvas & prata drca jlltsmPerrtm plcra(que eas v.irietates alcre (cr^t; alii
aotem pcriti Bounid & curiofi Plantarum indagatores Londinenles us m iocis Graroinjs ^uncd nul-
las pro^^ter fupenus a nobis J.cfa ipt.u fpedes mvenerunt ; ParkinfaHmii deeymii pnp^ pfo
novis graiumibus liabuilFc quz jamjam ao aliis defdipca fucrant.
A. i]. Grmitmjimtfm ftnmmfiv* Hd^am MmtUtli, & Gr. Mmmm Bmirmim Pxrk;
Gr. /wweMwGer. Qr. mnm^mm tdtadk faUmtk C B. HMmm Mmti^ imttmm
l^^Mbigtttg* ■ ' ^
J.B.
Matthiolus HoIoHeum vocavit plantulam, in paludribus obviam, palmum au( leiquipalmam al«
tam, ciifi«iilir.ficqucnabus, tenuious, noniului rubetitibus, & in ramulos pIuriinQt dhri&. feim
9000, doas anc nei mcias longa, angufta, flofibiic lecatidum ramukM aisoqi & in exnemitaiibac
crdxis. Snocofanr TaicuU puuliim fimm nSm» pdbddiun cjaudettib» Smiku Si^mtt
pillacex. ... .
Angiici ^MfciflMfil^ Le. QianKn bnfiimnni dicitur, qua pmvodr in lod» ubi bafaMftfi»-
hibntur.
*'l4. Ormmtfilm jmitJ^aUmgm,rmlkt tMd Olt. Qr.jmMmmD^imi^Fadc.
lUkUee eft cx pluribus tcmiitTtmis fibrisalbicantlbus contcxca : cx qua folut mulu virentiajunci
inodoromnda, longa, ccum lciquipalniana prodcunt : uc Sc tulm tenues gcmcukci : Juba anm-
^fpar^^ c parvis ucriculis conftua.
In ftndii & andis repetioir, nnnnnnqmm inier iaxa ad mfluua Bafileenfia. Simile eft gramini
ionceo iMlKhampii, qui iuo florero AmnitifMWum in paniculis purpura£»nctbas« aiftunuLrub.
dHlQGmtribuit;
IJ. GrmmB filmjmmtmmmikm mtjm, rmbeimgra C R
• Cum delciipcio faDjus brens fit, noc icone Uluftretur, nec pluiu aliunde noUs coieaica, qtuc
CB«tthinnsdB «o faabecapod^piimLBaarcaridu^irite ^
i6. Qrmmmjmmmm ftljjtmHm C R yiwn«mi mimmm apmfiim etfttuU jimmfi Fark jmh
C.H.
Radica/^ habet digitalis craffirieij ner tr.?n(vc-(i,ni hu\Uj multis fibfis capiMatam : cmlmes tenuc^
Gubitales* aoaraor am qainq,/«/!iJKoUoi»i^ angoite, oc intemodiis prodeamibus reftitas: lonr
caulemfic raium fpioe paiw, ex aoD naTClbeates, quatemz, quinx 8c pluies, fibi iovioem iiiO>
cedence|, prodcunr.
Humidis 8c pahidibus gaudet. Forte Gr. cypcroidcs ieucanthem, (iipenus dcfcript,
♦ .
V * 17.. Grifmm jmntmii imamm immfiifttml. % Fark. Lob. jmMmJtUt ^ffkm Jmiti a»
mmC^ jimeemmmtimmK^. ' ' ■
Lcl.
RaJtce iSc ioliis cft Graminis marmi Ipicati Zclandid iimilibus, daris& rigidis^ cujus culmi fpicas
gerunt Jundaquatid: alioqm maririmo Gramlne handmdhseft auc nciBus.
CBauhino RaJice cum Graminejanceo pericarpiil «mndiacbn?enit; CiJmm eftpedabbus, fb*
Bolis anguftifnmis, |unccis, duris, iutnis, qaatuor nadiniiiL Cnhnorom (tunmis ipilac parrx uc
injunas infident. . • .
Ad iittui Middclburg^m repehri refert Lobelius.
* 18.. qtmm» jmmm mmdamm ttfkt ffimrft CA PtalujammkitmmmittBdJti^B,
C.B.
Imum culmiim amiciunt folia pauca, dura, cxteroqui nudum, cnodem, dodraatalcra, glomera-
tum c glumis candidis c/tpitulum lummo cacumine gcfla.nteni ; cjli ;;d balin fubjaaa bina ftlnla
teutay adirerla, aitenim alcero loi^u^- parum tamea iemuodAm iiipaaas. Hacc JL Henhiniii «s
UOCA. Ot^fiacer ficdefoibir»
Tretr
lyu.^uo L.y
Google
H I S .T O R I A • P L' A N T A R U M.
RaJtct cft parv.i, fibrola, circa quam folia hinatemave, (emipaliTiaria t etdmy$ ninccui^ Ixvis,
cncxiii, nudus, pedem ruper.in5 ; cu)us fummo cjpirulum inftar Plialaridii ((numorum, m apicem
ddinens, ex albo leviccr ruFeiccns iniidct: cuiucrinque fblium ngidum lubjicuurquorum kuig^us
onciani fuperam dcoHunpvergjt; alteium (Quod ojpo breftts) nm flfieRur. ' ' ' '
GramenjuMcttm mmmum cMifulo fjujmofa C. B. J, B»
Itan, Grm»tnjmue$mminimKiii Mtrum CjutkmJ.B.
GrmmtjmKimmmmmmmmmtmmmtfs^
Oumnec nobuL oee^ euiquam Bounico guod fcimus jpoft C Banlttoiimimiotnere, omittimus.
nm liiAoiuinguii aina6orfimdkfidcjcu, CBauhimFradro^
GramenjmMmm wmritimm» exilt Plimtfiii Park. '
Grmnin jnncmm mtfft mii*t fm$t^olinm ejuOcm.
Grmnen jnnctnm mmmnm Hm/ttQ Aiattbieli fongtntr ejolSQitt.
Horum icones & dclcriptiones apud Parkinlbnum vidcancur.
A> I9^<&www ^Migww J0omnm mmmmif ftn Ud^tnm fdnfirt mfm$ filim, a^»lM &
Cauiiculis tcnuibus, ijiftnim, in tcrr.im rcfupinis, crcbris articulis mterccptis, md6^ raraukjs
emittBntibus olterius adhuc diviios & fubdivilb^, le prop.igAC. Ad amculos foliola freqaentiajPryiUi
ienroer. vireQtit fbliorum zmula, (ed breviora, uc qux iefcundam aut duas uncias vix ezoDdm;
Unl <!iim fidiis exeunt etiam pediculi nudi pan cum foliis longitudine vel edam maioie, ^ican fin
capitulum p.irvum, lrfu.)morum, P^jfUii «mnlum faftinciiiei> RadioeB iinmera& capiljaoae eenni^
tatis c getuculis deniictuiuur.
Ad nos tranimiik D.DoJfworth: Invenio etlam inter Gramina licca D. Philippi Skippoa hujua
Jpeciininaj i nobis colleda in Cambna prop^ AdMdim U alibi, quamvis per obbvioacmin Catap
lofo FlaiKarom Anglix ilfaid onrifi. • ^ •
' A. to. Cfameninnctnm, Jive HoUfitnm nanimnm fnlmfnt ca^Uulu ImgijfmiufilamentMJmmis»
I i:il r €|efliMdicft tifm^iflmtuixu
Filins albb majoribas 8e plnnbus qu^m pro plantulx modulo radicaoir. 1>Um inoibemlpaigie
craila, (uccuIenM, angufl:.!, in tcnam reclinaca, duos vcl trcs digitos longa. C.aulti ex eadcm radice
piures vixdigituni aici c.-ipituluni fcu fioiculum in lunmio gellanc cxij^uum, comprcirujn^ undc
exeunt quatuor longiflima 6iamcnta apiabub <ion.u.i.
In poluibibos & uligjinofiiicpius inveni, propd Canubngiam,Glaiconian^Pen(antiaro« &c
*. ... 4,1 • • ■ "
I 1'
C A P. IV.
! ' ■• .* • ' • • . De SchenaHtbo»
SAnmitloi Jive 'Jancui cJcrttms J. B. ScbmMitbum Ger. Junciit cilorntut aromnticm C-BL
«^«^^^^^M^f^MMorPark. «Cj^Onee^fnuIUng ilu[0, o^Cameljtf^itp. .
RAdtcAus niticur ' albicanti^, parVis, lentis duris^ lignoltf^ mulds fibris exilibus
ccipitc fpM-fis [Interdum adfunt radices paulb craiGoreSj dienix, geniculatx, guM tilea'
tiors rcliquis] F. /;tf cfl palnium cxccdcntibus, triticcis, robuftis, craflis, ad rjdicem latis,
convoluns, & lqu.iinatim intcrlitis, qux in tenuem rotundicatero, mucronataro, firinanK|,deiinun^
colore ad radiceifi albidtorc vel iubHavOj propi vertkemviridi, aot poipaijUbeote, q|IBB odnm if
in Arundinc muliis veluti ouiifi» ai&it cingunt Culmi mulci tx uno ladiGDm oelpii^ ntondi, no-
dis bnge abinvioemdiftaiilibiB dtftinai, aliquandorlignoii; noncavi inmsj led medalU fungosi
luncea farSi, & in fummo graciles ailurgimt ^ quibus fccundum caiJem gemina (cric Lolii modo
/Vw Ipicarim h«ren$, dccidiii. m i^orum glumis auc cabculis foiis rubeUis pappofi teuuclc^«/<w/(
o3o^& laipreeqai^ cnm totiii^inGtieiit.. H».1e^n&ia qoibuslzpe apv» Gennanos pbott
BiGi«vit> iuc^pdune.
Ubi reoens eftlwc plantaj manibat ooofHcata, jacondi* eft odorii 6c fipotii non ii^icati, lioet
vidc.irui .iliqua adcdc amaritudo cum acrimonia, luculenter linguam mordicantc; qux tamen Ib-
lct effipicior eife /n qvii>uidam fbliisj-eniiftisGranuneis, valdd tenuibus & carmacis. J.B. Parkin»
ibnui ebtai oblervavM: fbfia iila eetuua« junoeaj qux in Q&inis nunc paOim habcnturj mulob acri«
ora eHe magiiq, aromatica, quim cauiet, flora^aiic ndioei: (foMc* cuni in deiiietudinem aliio-
riint \ixc .1 pud pradioos, l mercatocibis rarius adierri.
Qi 1 A\ vA nns tnc fcminc fiiCcrcvir niultos prorulit vclut ccfpites lcu capita h longis junceis fblils
ilaii>^ llmatis^ ic uiutub uua paitc amplo^cnubus, oompoiiu, exterioribus majoribus & crallionbuSf
inccnoribus pedalibmt, tenmbas, rotiBidiii» Airii, liipdii^ pauld ibpra ntom ^bov^ naf
uiyiii^ca by Google
Lib. XXII. De (jramimhm, i j 1 1
oence Junco graalionbusj flipoi c acri & aromacico non uijucaiuio, odore liiaTi looi £c '^^v^nt
Tmk.
Nafcitur, autorc Dioko: in I ibya & Anibia, budaaffimus CX NdMclueaj pKmnmi AmMffllli ■^*»"' ■
Adfertur & ex ^gi,*pto. In Catiipania & Apulia repsrin aiunt.
In ArabiJc prdvlnciis, refcrcntc Ganua, Maz^au &: Caligate tanti*oopii IMftwirt quanti in
HifpaniaGramen vulg^re quo Ammalu pafcuntur. * Sicii qui ttrrxSaodsvifudxgratid in Oi-* ferJmin
XUBBm prafidfinmar isftanntrnegodatoires ex Syria Alexandriam duoere OmibbrBm f^reffs, quos
Caravamas vocant, mcrces impoJitas ferentes : cum aatem m folimdines inter Syriam & /Fgypcum
ad Arabiam litas pcr^xnermt, neq, pabuli, neq, aqixi copi.im mvemrc : atta-ncn lccus vus ubiq,
arjdas vcluti ftjpulas, eafquc numerofas, dcnl.i5 & (tipac.is, c\ um ) i adicum cclpite admodum odo-
ratas nafdj quas imcr auiduni aut alias qmefcendura * Camcli depalcant : co cdam pabuto came- * ^^"{'^''^^^
lostmerare, ah m fterilioribus locis jumcnu dcfidant: quod vcro fiiperfit Alexandn» 8c Alcain lc-anieiB^ba»
viliadmodum vcndsre. * Apud uicolas lioet in nullo lit prctio, ciim gctis lic rudis &: {\\\'c\iv\,, ^.c. Fa-n,m
quam uc co & iSc lua jumcnu Livenr, attamen a nautis in Indi.im dct^crtur: hi cnim aliquot Cj/w/«r«m
f.i(ciculos lccuni d-vchentes ibi in ulumMcdicuni vcndunt, ann cu Medici Ar.jbc< &Perlxqui ui*^"'"^:
Indiadcgunc utantur, Adcbtr vocaiues. Sic& mercatores oijuani maxima copii iafi^ciculos.ool**^'"*^
Ugunt, Seinnayes alGunanc, oc equis fubftemant, fteroons Cciulnae foNBr» oAadauitnr,: tuun
umulatq, maduericin mareabjiciunt, Screcentcm (ubilemunc.
Monachiin MeTuen & Anguillara SqmoaiKhum officinarum non ellc Vecciura Schanantimm
(eujuncumodoranimoonceiidanc: qjoonim cacionibas relpowleac nimjoannes, com Galptf .fiau'»
him; quos adL
Tenuium eft partium : calFadt, {ubafirin^ dilcutit. Ufus przcip. in oblli-uclis mcnlibus, epate^Kr*
liene ; tn Vencncult inflatione, vomitu ac linguku ; in urmx difiiculcate, Reni^, Veficz ac Uten
dolore. Extrinfecus corrigitfoetorcmoris, roboratcapuc (locione) dilcutic uvulxtumorcni, robo-
rat ventriculum, &c ScLrul. Exhibctm .u.tcm vcl pulveriiatus J). pondcrc in vinocaiido; vcl in
aquadecof^us aut jure Gallmaceo. Vim S(jum.inthini ad prxdida utibs ; duplicem prxparaaonem *
^eapud C. Bauhinum in hiftoria: ibidcm & aqux ftillariti.Tr.
' Memmi (inquic Sim. Paul in Quadrip. Boc.) Henricura Meibomium, ceu Ipeciiicum ad velicx
uIcera..Sch(snanthum hsrbam & Cyperi radices adhibere ; 4 quorum ufii cophns nucis Juglandb ferd
nugnitudinc cx honcftiGSms matron.v n.itur.ilihus locis pcr urinas fiiic encrGdiSj qqidiiiudiaegFaiii
ulcere velicx vidnarumq, paitium confe&aiu iedo a£x6tac
Cap. V.
De Sftrganit,
iParganiom ■•'^ ts^^v»*, Le. fafdls didcur. qu6d foliis ejus latis & vicilium modolendi
k pro falciis nntrices utebantur C. B. potnis muM £udas
Spro falciis nntrices utebantur C. B, potnis naod faldas ktitudine fiia & dexibilicaiie refemncs
unde 4 Rulbdi adftoroas&cenmceiealitt in tt&AtflBaianL
Pilolis fini ednmcb» ^hnkii,, Punuii piliilaK aonnlamibat i refiquiships ^^mhs alMiid& di-
ftingiuicar.
A. I. Sftrgimmm ramtpam Park. Gcr. CB. S%m,smum •whmfiam J. E BKtmut iijJdU
•mnaii v«//» Plstsi$£m^jiaa f$Uilm Ukf rkkm plulm fmiUs. Ja Bod. ia TheopiS.
c.B.j.sr
RaifcihMJ eft nigricantibus, iibFofisj adnatis radiculis fcrpen^O knKc lac6a le difiiuidentilius :
JbSif i radice ^ucreftis, atnii% gladii inftar acumihacis, Qpai latnnbas. cufainni iSipeiandbiis,
dorib Itc pronUnente' 8e alato uc criangahTideaniar, flringencis mannm imefto vahiete fdndence :
atquxincaule altemacim difpofita, pauca, mulco liinc anguftiora & rcflsxM. Cauks t foliomm
mcdto prodeunt, Ixves, lubrocundi, alKjuando obculis angutis prxdiu. pallid^ virences, albi meduL
14» qasciateiiniifiroa filamenu dedua poceft, far<5H, bicubitaies> aoqnaiido alciaceSj cortuofi, in
lamulos, ^namm fingplis folium HibjiGiau' diviii. Fkm cuberculis ramoram nuUoneifiailo adnaf
cuncur, aipeigfllumimicati, ra&tis m ocfiem AaminuBs albidis apiculos fiifias, iiifeiiBiit8wsc~
ftaoc^ Qullo relii^o frudtu rcmincve ciducis ; alibi enim naftaotur pilub odrilMMv^PlaCttll^
conubs imeubs fingulos acinos contincntibus glomcracx.
Ubique fer^ in aquis ad fluviorum ripas, & in paluftribus nafcitur.
Gramen bulboliun aquaacom C. B. luhil aliudeiie qibm hejus planti^radicBmftftfo»
quam injaulem abeat enica & depida, nas docnit D. J3lsJ!r; 6c plan^am ipfam oi hoc m
. fisahim iooni pet&nilnu
#
1. Sfarganmm non rtim^fum Q 6. Parlc MS nmkfm^ fm Imifibm Qftt, Sft^^tiU*
ij.& ^DuK^creH, not iijanc^*
JJ.j .' t ■ cft priori fiinili, foliit paucioribus, caule fimpliciorc non ramnlo, minori Non tantum
pamcu^i^ hxrentes pilulas hsrt^ icd 8c caulis alias earum rouum urcumpolicu cranladjgic., quibus
nnllitiei initinmbnibiitiiiim coooeAabilior muricatis SpaiBaoii piiaii «chinis: A qnibai & Ulud
.Tcctc % . dl^ddo
Digitized by Google
Ijli HlSTORlA PlANTARUM.
^btSck» qaod in ocfaan nBd flmt glomerati (ubiequetKibu.s capituljs aequaies, cremulas ftanunam
|^Z«!nMPffliMTi»raiiti epiniunm» feiqpoocdine, ut vemdlkgpmfctietiq^areat.
VfkK
CB.J.B.F!ttlL
Planttdt «ft nndtnun quatuor : h nJkwis ex flbdfis abbngis componu caulicuhu uncianan
duan:m efTermr, qui m cafitulum exiguum (iibrotundum, cui abpd minus inHdct, hert>ac^ ooloris
ac formar, ut in Sparganio minore dcainic : drca quem rolia utrinqi quatema vel quina, attguila,
«idiculum (uperantia. ' .
Norduifii in lacutui quibuOam coendis, quamm parte& uipetiores per «Itatem eKliccantur.
Sparganium guftu cft adfhnngente & exficranw.
Quzdeviiibus c|ushabent Veteres Sc RflOCtkta^ qBBBkm nohll iiligp<aa fonl^Oniiri lllMI 0»'
fule fi placct C Bauhini hiftoriani. ^ . •• •
Exhujusfoliis rcgetcs & ftorcas olim ruftici texcb.int, quo & Ruelliusrefpcxit & Geliierus,
dum ftiwmiH™ hcH»nis & Offidois hodii Juocum cabaunuro vocaa traduot : namq|COtbuUsqitt-
■ e — — -i*^- — - ^J,^ i«Mi»HMia Ininiii
T
CAf. YL
Yphi florum cffigies tuvbinata 5c in clavam compofna (qu,T &: pUnr.i: nota charac^lcriftica
eft) qnaii Typhonii iele gyrantis curbinem, aut gig^uitis itaturam mmacem iigoaret« im>-
menodBfle ndcnir. CA
A. I. Tfpha Gcr. paJufiru msjor J. E C & fiAyfrv mmm ParL ^BifUt CfltK^tatl» ttf
Atetodine procenim homincm xquat vel edam fuperat, caule (zpe nngularij eft ula ploiftai;
re^, rigidis, terecibus^ kvibus jfic velut perpo|itis> «quaiibus, (c^idis, Jongis geniculis articdaiii,
FoUa cubitos aliquot longa, undam lata, andpiti ade ftringentem Tulncrant, triangula, craffiuf
cula, fubflantia ipoflgiola, longiffinii vagina caulem involvcntia, lapore fubdulci, quorum alia
ftatim a radice oriuDtur^ aJiac caulium genicults. Catenim caulis fuUgium tomcnto in cjluicki
formam rufefcenM^ in pappos tandem abeunte obvoKrinirj morionil cbvam imitatus^ mdcrooo
palmari aut londore prspilatus rcaubs cacumini ffici pcimibi tenuis, muicoios flocei proferensj
m^iet> qoA ari£ 8c deddentejufio & Augufto panicoFa davariiniilis, ex denft Imoginecompa^j
punicci & oblcuri coloris, polTias craffitiidinc, palmari aliqiiando & podali longitudine (iiooedir,
qux tandem m pappum anereum ventis abrcpca cvanclcic C. Aj Radtx obliquo aAu ferpit, ttoro
lobolis pulhlita w propagans, cx albo rufelcens extrinfecus, mtus veif^ nivet candoris, vduti ex
fiuiiculis intdtitcompaAi^ k iqua fieguentei dneodenc fibnK oQaookirei» iiMiedeoi^ EmMtSL
Ctoitiver6eKfa£ia»|Rimiibmenia^^ V.t^
In ftagni Sc piibiaii mejorihif « mqoe atfaiam fofflii tc ad ?fti»ioiiini "leBrii iinenriBm p§m
dhcur. ' *
A. 2. Tj^ fidi^ nHJit 1. R pdmfirit eUvi patib Cfib TjfhMwmtr P«ib Ger.
CUf.
P»lw eft mi^ anguitionbus quam Typlue vuljnris & gradUore dava. Alioqui i majore oon
diiRn paOo iUomroento indevamoompaao^ Bemmmohkwslipiai.taimi&iopolllnorGlpeF'
ia, fipra dafttnenaloente^
Cuffl priore iwc mitios fteqoens oritar. Utiamque fpedem fiAn! aefeeneem vidi &i rivrio qoo-
dam fUXta xdcs nnbililT? Comitis Warwicenfjs Ltex. htufe dirtas in EfTcxia. Priori folia latiora^
riauoa, ^ica major, nigrior ; ienus aiani iiorec Pofteriori huic iblia anzuftiora, pailidius vireo-
ttij )^ gradlior, miimiqiieoBlarata» maouiibqimqimeHeant^plccieiidiTc: Alilfiiiiiingjmcu
ei non cedit.
Supra clavam Junb menfe CoUervafitt C laiAk|0) fiarnml^icaoUongaj clavapaidftbcvkr
«nai flavo poliine rdperfa enalciftir-
Gerardus iuijus ineniimc m loco Typha-.
E raJn-i obliqua, gemculatim incedcnte ftlia promic gramuiea, longa, ftriau, angufta, acumi-
naca, abquantuluni rigida ; & inter hxc cmltm (efquicubiti aut duorum cubitorum aldtndiae, lac^
vara^ juoQenK r{Bdum, enodeoi, cnim fitnmms icapus ciMMwpatvam, anfoilam. iiqiedapiioem,
d inMr m mmmm j«Mcapodi»6ftioiet, quamn ioAnQr ninBr, mndior (aMndma
Digiti^ca by Google
Lib.XXIL *De ^raminibm, ♦ j
AdvalariaoWavardiit) (upenor vefo major, duaUis unciis ab inferiorc diftam & longior. ad io^
linin Tridceum, aliquantum intomim uibjkitur.
Hanc noseodem in loGO ubi olim Lobelku & l Bauhinus cAfervavimns, nimirrm fluvuim
Arvt qaS RhodAno oonfluir. prop^ Genei^m. Cum c.im primum vidimus pcrcxigua fuit, ciava
gracih ?c fl:iso!<, nt non cliibitavenmus diltimaam (pccicm crtc : poftca voro ciput cylindraccum
davamni m tantaui intumuit crallitiem ut (iifpican cojpenrous paprjtarcm loco pottus (tiquidem
«tn aqnas aevk) quam plantaE naturx debcn. Quod vert» cbrat geminas in codem fbpo mo.
fe^ic perpetiuiin non eft« 8c aocidenarium efle tridetur: nec n^nusquMcUvAloperkirinfcriocv»'
major (it, vel minor.
De Am9,
ACorts quia ? »*ePl »d efl, pupillis fivc aaei oculpfum caligjnorx medeaturj dicttur.
Spica quamproi-ort nmphcem, eleuntemlnli ipeci^ eam ab dmnibaB aliis Jiujus gsnd*
ris£ittt dilcriminaii lialtBnocxdeeUenc
Jlk, Acortts 'vtru! fvt Calamtt! Of^clnjrum Park. veriit five Calamiii aromMkut 0[ji^inariim
C. B. wrus, Oficutif falti CaUmrn Ger. Calamus aromatKus VHl^arUf muUts Aconmt
JUJU* longa [quinconcsalis C. nnltis genicalb inxqiulis, fnmml terrl obtiqua (cu tranf
vcrla hrrcns ; ofterni partc candicaiis cum rub tcrra l ucc, liipra tciTam cxcans virefcens, intcrna
parte candidilllma, hrma atque amara, innunieris inierna parte adnatis hbni craffis & albicanti»
bus^ etiam odoratis donati. SoiMe autem 6c fimmu tellure (e(e difEmdit, e laterflnis 6c luigB&
fer^ articnlis ieu geniculis ptopagpnieiakernatim in obli^fium fpaigeni, ucbcencempore magnum
fpatium occiipcnt : folia (urgunc cubicalia & (efquicubicalia aliquatenns Spamlae (ntiox, anguftiora,
colore herb.tcuoj niarginc lubmdc rubcntc, & propter tcrram penitus rnbentu, niedii cofta ebtiore
[Clulio Iriiiis tcnuitolix majoris fcrc, (ed multo longior.^, (aporc lub.iniaro, acri 6c aromatico, tri-
caque juamdo 8c .oromatico (pirant odore, quem etiam relTccata &: cxli.cci vel po{t mulios annot
retm«it.3Subhyemi$imtiu];) maroBfcunc 6c liccantur, incunteautem vere nova getminant, ut in
Iride anguftifbUa. Pro flore iuhim ieaniieamemam proferr, ngidum, 8e obtique (nrreAum, terc$>
(cnlim m acumcn defincns, Iquaniulisimbricatis virentibuscompadilc, .ipiciSus cxcrtis muhis lurcis:
prodicns c finii mcdii folii, ILitim 3. i.uiicc cum .ilus cxorti, ut icliqius aiigulhorii brcviorilque .
it-i & cr.ili-oi i>. Ii.Ius unicii-., (aliquaiulo tellc Clufio) led rariffinic geminus: flolailis dum (c. *
cxpkcat pallidtSj muicolis inodons quadnfolus plcnus: tspaulatim demde incrementuin (umit^ do-
nec hnmiani fen^digiti longitudinem craQinidincmque aoquirac, freqnenttbus mberculis vlrentibus
wa eleganti (erie difpofitis ut recentem Pina^tri conum xmulari videamr.
P!ant.in\ lunc non cKe verum Calamum aromaacum (cu odoratum Antiquorum Botanici erudi-
tlorC5 c.iiilc;u;i.nr, icd Acoruni vcrum Diolcoridis, tjuibi.Icuni fc nos lcntinius. Eonun argunienta,
& rejponlioncs .\d i.uioncs contra (cnticntium videapudj. I}.mhinuin I-Iift. plant. lib. 1 9. cap. iS.
In riuvio l licra live T<m Nordvicum uibem alliiiente> non iongi abij^ ui^, k CiarifU Viro
jy.TLoma Rrown Equite ancato fic^^M. D. obfervatus, nobilque antc vigtnti annos oftcndis elK
Alibi ctiam in Anglia fponce orimr, nimiram circa Hedly vicum in Surreia, k D. Brown S. T. B.
Collcgii \Ligd.iIcnenlis, in Academia Oxonicnli Ibcio mvcncus. Quin & D. Kctdbam M. D. irt
agro Celhienii eum copiosc provcnirc nobis retulit : ut non opus (it nobts ciun a Mxotide, l'ar-
cariaj Liraania, RulCa, Bithynia arcedere : tlumidis locis gaudec & fecundum fliiBnt» longc fcli-
cius provenit. Jonio^ Julio & Aognfto hJuaa, prodacii. Su giMwriijplanta eft, necoperola dcllri.
ptione indiget djmab afiisomnftus nobiscogiutis <kiabiu (ham nocn diftmguatur fbliis Lidi^ Isu
5(jphii & nucamcnto (eu lulo Pinaftri coni rccanrts xmulo.
Vim tiabet Acori r.idix cxcalchidonam &: licc.intfnijp.irriuni cft tcnuium.Ufus praecip. inobftru- Viits Si
Aione mu£imi, in Jolorc colico, m luptis £c coiul;:!.. Ad uimx dedudionem cominendat Fallo- VPut
pias in vixMtimu decodam radicem cum (iicco Ik>iaginis, £('^r0</.
Radioes conditx guihu funt jucundje & vehtricub gratx, ciique Turcae manc jejtani advernis oor*
rupti acrts oonca^a manducarc lolcnt. Qyin & ratliccs Acon Antidotis utilitcr admifccn (cribit
Diofcondes. Tartaros quoque eas circumicne lohtos, & aquam non bibcrc quin prius Auon la-
. dix in ea fucrir maccrata Ciuiio referebat Bernhardus Paludanus.
ituiioes iiodtae gruiorem (pirant odorem j nam ( ut re^ Plmius ) recendum virus maius.
1n catan-lus exliocandisj pra»Hpui convttllivis, (nque Apoplexta ipi'a magnam habct laudcmoon-
dita r.t.li\'.
Ad .inorexi.im, Radix Acon quo acrior co mclior, five rcccns uliirpetur minutim inciili cum
cocli!'-:.!--! Junipcj i, vei cadcm m loco unibrolo hccata, (ed non prxpai aca in pulvcrcin rcdigitUTi b*
iigciidoiubibntiamintermediamactenv fic cum dimidtoexcradi Tormentiiiae milcendo cgregiiun
iiiggcnt pulvciem ftomachalem ctMitra anorexiam. J>. fli»//< ex Etmulmeri praxi. Aliquocics (in-
t;uic ) nblr.-i v.v. : CLiin in ileclin uiom; morborum occalionc laliv.r vifciJx acglutino(x [ malc habc-
icnt .Lgn J quoJ cx iiituliunc radius Acon &c l^elenti rccentiuiu m vLno opcun^ brevi habusrinl^
duro lic latira oorreftaficappecitusqgtegidpravocant fueric^ '
. • •
Ttttt I CAf.
I^I^ HlSTORlA PLAWTAHail.
Cap. VUL
De Zh%ikire»
Zliwiber, afjrftf Gtari»fi6hlIii,lKmjenacccpit ab I^ Onmibitf
Sjtanicis eodem noinine dkinir. C Bauhmus hc delccdMt: RAdice eft ad ternos vcl quatcr-
nos palmos, AnmJinum moi^.o, In profiindum ada, inaMuali, modiciplana, frcqucntib»»
aaticiilts inlacerales partcs divita, <;uoqi,ovci lum reptantc, longitudme (cfqmunciali, nomiunqtjam
mnrt poUids crdEtudine acminore tbrii albicante aut in candido iLibltilci, carne alba, fnabili, te-
ne^percuius loafliudionn ncrvola: fcruntur, guftu Pipcris modo, fervida, acernma, odore.
aronwtico, qux telfe Aoofta, etiamnum viridis levitwadurit, minufque quam Cflm ficca eft mMV
dicat & quo loca in q iil^-i'^ nafcitur magis hutnida funt, eo minus acrunoiuxiaiMt. ' . . _
Foliis d\ ( ut Garcias lcnbit ) limUibus Iridiaquatic* aut GUdiolo [ non Aftmdmi J At Acoft»
folia Lalhrvmr Jobi ft^is f innlia ci attnbuit ; alii Amndinacea, ut Unfchotanus &: Ruellius quod
nobis vcrifimilius videtur; cum Lobclius & Jo. Bodatus i Supel, qui plamara iplam virentcin «<b.
runt foliis & calamo novellam five nuper enatam arundm«m piae te ferredicam: «e G. Pilo foha
admJxium fimilia efTe folus Anmdinum teftetur, ut qui nunquam vident crefoeacem hanc (dancant.
Arundinetum vcrc dixcrit quod pnmum * terra furgit. Unde fcum Marggravnii tt Fr. Hemandee
feb* Mdiaut Gladiolo fimilia faci.mr, nmms cxafta comparacione uh videntur. Caulis ct haud
enHSas in pedalem aut ctiam iclquipeiiaicm alomdmcm allurgit, Arundini fimilis, in ialligio capi-
tdumStojchadiquadameniisfimdcgcftam. HbwW. , . . ... • j r „•
Duplcx cft, famina, quam defcripfimus, &mas, Ancboof Mencaimdl^: cm, defcnbemc Ph
Ibne folia non ultra trcs pedes in altinidmcraexcrefcunt,afpcnoralin«86aaffiBM^«n Zingib^^
umco nen-o rculo in longitudincm cxcurrcntc confpicua, cauhbus hmc wetae pediculo, infenus
fobtari^ fiiocriiis frequention coma, adnata Radice raajorc & amuxc, Ul^ acriore cum qua-
dam amarimiKiie. HenumJ. Radices diverfi fimc ponderis 6e ampIiaidiiiB^ omiMS omea imbelles
&tuber<)far,atqucinfuperficieten«ficutAlWldilieae»peiite. . jr • •
Naicitur in omnikn Indii provincits, excoitom uturaoae lemme ant noioe: nam quoa ipomio
DTOvenitflocci pcnnicur. Anuinci non videtur naturalLs, fcd ex India Oncnah aut inlr.Jis Phihppi-
^ in Brafiliam &. Novam I Iifpaniam tranllata. Malabancum autem habecur lauiiatillimum : Pm-
Sm feb, ftereoratoque probd exculto (erimr (mfioeait luperfitunum altenimvc intemodMim in
fcrobem depaaa ) & ftaum .\ (amaqua duld plusminBpiO tmas ficdtajie ngatur. Proximo anna
k latu radix eruitur denuo^ ipfiim lci. Gingiber. Vindemia ejus fit arefcennbus foHis, quoi )i. aa
iiudum Januahi accidere lolet. Paulo exliccata: limo obducuntur, rn^ evanelcenre nativa humidi-
timtetedine, cui alisffi maximi obnoxix lunt, afliciantur. At Lmfchocus alicrit evuliamni radicum
cemm molem aigilld fignlina tegi, 8c mmulum exquifit^ contra omncm aens & vcntoi um viai
obliniri : fic onira 8c leocmiores radices fcrvari, 8c ivcnninm crojbne promptiusd^d^ . Apud
Aromatanos radiccs rcperiunmr aHHC & mbenKs; ied dtveria fpnan Boa nmc : nSbrica tnnftz
' , - font rubentcs. crcta alba-.quo a tcredinibus prarferventur. Stafiel.
g^liqiia i Lobebo depicia & delcnpta non vidctur eile Zingibcns, falccra ilhus ipeciei, qux 1
Fiano; Ifemaiidez pro iamina delcribitur, cui capimlum fcu ipica Stoechadi fimilis.
Ut condianturradiccs, prius dccorticantur, ni6x^neinmurumTdaoetumoon|jduntur, 6cmaoe>
rantur per horam unara atquc aiteram, dcin xquali tcre temporit momento fiibdio probe inlblantur,
ac dcnuo ftragula fub tedo coopenunnir, donec oranis humidicas cxhal.werir. Si aliunde transfc-
■ lendc finiradices, tunc thcdsinclulx & aqua imgatx noctu tena openuntui, incerdiu ca-lo patent.
' Ifii omiAus nti inftituHs ab exercitaco agncola, poftea Saccharo non Iblum, fed muria vcl aceto
condiuntur, nulloquc mnc infigm calorc palatum ^kiom, nec fiiaracnu ulla ingrau m orc reluu
quunt. Si mmio umcn mangonio, mraiifquc lotiombas Mtigentur, pars quoque aroroancae e^
aaimomi cvaneicit. , ^ , , „ r r- i o i.
Kmti Virkle conditum (aocharo cx India afFcrtur, lcnibus & pinutolis ac fngidis 8c malc concoquenu-
Vfiih (mis ftonuchis accommodaoimj pnfeRmiqaodieoemoondici^
iHiImoaibus pimitam. . . - ' . ' , '
Indi fohis Zingiberis in jufoilis 8c coqamano ufi acque acetanD umneur. Radwes etum vindei
ci:m iliis hc.bii minutim concifi c\ olco, falc & aceto acctarii loco illis funt. Pi rr- ca Zingiber
recensctiam icmalio illiseft prxllaiiciihmo ad Colicos dolorcs, Cceliacam & I.Kiiccricam paffio-
nem DiarrhceasdmturnasA frigore nacas, flatus vencril^uctormiru, Scgravia his iiuiili,! accidentia,
ut nuiltories tn Lidia fidbdter oompiobifie teftatur fioatius. £a tamen perpecuo adhibcnda cau-
tela, ut qui ianguinc fimt fcividiqre, five fini, fife atgri, pardffimi eo ntantar,- qninZingiiier ftrft
Omne (anguincmacccndit & onficM vcnirum apcrit. P<ya. - , . .
Ziiigibcns ut 8c Pipcris niajor in c.ihius i}ii-!m in mcdicina uuis eft, cvim harc duointcr omma
' aromataplurimuroacnmooije 8c pai ^'111 aronutica-q.ialicatis lubcant. Cft. Galciv.ibZingiber miuLis
• • wamiwm gfe oaidudi quAm Piper indc coliigit, quod calor eius, guamvis acqudfortis, non primo ita-
tim occdr& (endrar. Caliditas autem qux profidfdtur a Zmrabere diutius perfwerat, quam qux k
Piperc, undc mfert fubftannam cjus & craffiorcra elTc & humidam lcu aqueam. Nam ut ab
.mdis calamis Hamma cclcberrimc acccnditur. atque edam undcquaque dilpergitur; quaeautem
ah hmni<ftnrib<i«, eealigHa fiintTiridia, 8ctardiusaco6nditur8c daiat diiitiils; edam tn mediGiR
nicntisfit;'
BiolboridesGingiberalvam leniter emoUirc (cribit, fed inteltigendum, fitenerx 8c adhnc reoea>
«i radioea edancuo oxaiu m eis adhuc hiimidirarc alvum lubnGante 4c «moUiGnic re&laa : uc
videmi»
i_.kjiu^uu Ly Google
Lib. XXH !De (jrM/MM, i ^ i ^
viJcmus*! Intic, aam vctuftiores ficcant potius & (Tftunt alvum, fact.i iu. prd)a concoctione.
Adili (ul -iK intcidum hx radices medicam^nD^ cuh irci^ii ad eorum vim augcndam. Datx«ilem ■
cum purjgruuibus vehemencioribus corum maliuam corngunt. Zingiber Veamoub dPpulmoiiiiQ
firftns abftcraic & diOtpac, itipcrvacuo humore abruin^coi cerebrum & roemodam robonndo ia-
vac. Hcbctudini etiam visiis qux ab humidicace provcnic prodeft. Venercm ftimuLic & flarus Jif-
cucit. Qyocunque modo iiunpcum, five recens, five ficcumj vcntriculum roborat, & concodiO'
lumpcomovecj Amidods«dnHlbenir.
• ' *
.^ii^ yii/Uw a E 2Mfifcrir y^j^^
A vulgari Ziiigibcrc differt non canttim cuod immarurius auc improbitis ftt, fed quotl coniiilcn*
ti.i (It comp,idiore, duriorc 8c p.iucionbus fioi is incertexca, coloreex cinerco nigricance, acrioce gpi-
ftu, ncv tcrcdme exedi loiiu, quod etiam condimr & m quibu(dam Officinis proibt.
^Uag^m i^lm$ etnkt ffimmt* C B> ZagHtrit Ahebmi r4»M tmktnt |, fi»
Radjx eft Zingibcr VLi!g ui:iii aut Mcchinum rcfcrcns M clegandorc .ifpe<ftu, niultis nodis di-
ifanda, & fcrc vduti Doronicum artiailaca. Coracem habec Gmgiberi fiiiuiem, coioris fiibdoi-
nibfQUican craflidi^fibrtfqiiecarec: gravis eft ac folida^fiaaaTeoasalbas oAMkBt: fipiMeftaorij
«raiMnca, 8c (t cane non enla St, giuftu Zingifaere mulc6 acnore & ficctore.
JVma Doronicom Ariabum nominat, & pro Doronico legitimo agnoidr, irquidem nocaei Sera-
pjonc S: Ar.ibibus Doronico adfcript^ convoniant, quo etiam pro Doronico utcndum cenfet : cujus
loco mula hadeuiis Acoiuco Patdaitandie minorej quod iacultaabus Doromco plam.' comrariis lu«
ttfirnnc.
Caf. IX.
Jnmdhes fiMdm fiit i§eis df^tgOktiK* '
I. ArimJo Mattibu P'dbtL Armdo arhor i» ^u* bMmer laileus f^tgmtMr^ ^uiT^baxtr Avtt & Ar»-
Mmt iiatmr. C B. Tttbaxir five MsnAu arb^ J. B. CdsM «f «fa MmA» vd Btuah diSm
Park. ilj H. M. P. i. T. i6. €^ S0ainfeaiHranr.
H.M. .
Adiccs gcniculatx cgcniculis firir.i'; :if;,'rntcs, & prxterci germmibus multis cmifTis reptantcs
R
& fiibindc furculos cngciiccs, h.mc aLntam ad Arundines retcrri dcbcic dcmonltranc.
tpmn
Redius .^utem At undo .uborelcens (pffm Arundo arbor dicitur.
CMiti iii exceKain altitudinem accolluncur, ip(am Ttng.t fiipcrantcs, iiint autem cereces, cortios
viridi, durius gemctilaci, c geniculis novos raroos (urculolquc cmittcntcs, & ad gcniculos ipinis olv
longis rigidis.unn, duobus, plunbulvc muniti, intus fifhdoli fiftulis lubtilibus, .id dunruni triiimve
hominum altitudmcm allurgunt priufqu.im ramos cmittiint ; cuin tenen ac novelli fiint, icrmc ibli-
il?, ficunotancflhi angufto tubulo pcrvii, v«uftiores intuscivi, & ad gcnicul«s interlepimento lig-
no(o cUufi, & incenus niembran.i tenui albicantc obducti, conilancquc lieaofis, duris, albicancibus
lilanKntis. Cum ceneriorcs ex fu(co viridcs fimt, nullo cortice i UffMini filamencis dilKndo vo-
ftiii, cum vetuliiores ex albo ilavi & niteods oolairis; iwus quodam oJds genece in caviuCe obdii-
cuntiir, qiix ufiii mcdlcoreferv.icur.
Ttfo Arimflines iiil !<!cc7il(i rnrJuH.I !(vi, fpMjpofa Cy" ^i^jaiJa (ncnaJcii fvr^a ut vu?^,tres camut
Saccbjriferie ) refert,ss tjje foibit, tfMtn ■vulj^trs, jrrati faptru gratiJ aviJe txagit. Njvijjimt OMttm • >
foknes fjui maxime fuccultnti fmt fafnrqi, magm fiuni m Indii, afud Advenat <efi»i ac btdigemit,
Mod bafet fint celtkrit ifiittt comfl^imi 3>Cl)at dtcise, tju^ m Emrofam iiiveSm im ddiait babetur ^stnm
do9it, d mt ifuc^iie tten ftmd tmit tnluftate gufiata <*/. At vtrh ubi b/e Armt£liet preeir^ (^mf
nef^ fael^ fneTmij li^ioru ccntenti fubjiantia, coier, fafcr (ffc.iaj niutantur, altjue faulatim pro-
trnditKr forai, juxta tntcrnodium vi Sclii coagulatur, ac inj}ar pumicts albt indurefcit, mox nattVie
fiumUtii ixftri faSa, peculiarem faforcm cum farva adjtriclicne, tbiiris nfi omulum tefnh-it, voci^
tmfH 0gHdmdigjimm &Kar Munbu * fni fiw kvitr, dktmitr M gUimr w fr^^wfam fni mi^ii » rabjur
hu^md» mfM$ emmii tcbrii tV0t&, datritr kAetiir. Gareu b
Fi,'ia ad getuciJa brcvifliiiiis pctiohs infidcnt, (pitliamam longa, latirudine nd petblum digitali, /ic^nk
vcrius apiccin iciifim liru^ra, vcnisinlongum itnata, ncrvo inicnus conipicuo raeditun pcrcur-
rence ; oris fi infcriora versus ftringancur, aipera, viridia.
FUrti in (pias iqinaiuBfi^ cridd (fimilibus, nifi Quod minorcs fan^ mriMdnlit onlinmaHigwg»'
tNniafideftc,ibmindfillamendsteiiuiffimis,dcpendienc. Sexagefimo^udaaaanmifiiclefuiij^
ftiit per unum fcrm. nienfcm. Proxime ante florum cxorturn primiimoailubusroliiB ^oUamTf 6C
poftquam dctioruic cnuxitur. Hxc nobtsnunus vcnlimilia videntur.
. His addc c Garcia, ramot ei cdos cife, nifi qo&d Dukhertfaios qpolqne iflterdam inciuTniit ed
SCtiMlas & deanibulaa«,apud Indos fireqneniiatCmincienda.
Klbni Ligni ieu maftric craiBdes ttientem vaiaat (xpe fuperac, cirCDmferencia iexdecim, diame-
ter aliquando quinqiic cft unciarum. E Clufio hauf! ; qui aliud fragmenturn dcict ibic 17; pcdis lon-
gum, cuius u-aificuiio infiiA parce viginci tmcus ambicu aNuprehcadd)ac ; iinguiuruin uucrnodiorum
Mf^Mo dicuinfottnds paiips infe^^
Dnra
L>iyiu.iuu Ly Google
H I S T O R I A P LANTARUM.
nnm idhuc tciieUx 8c vjrides fiint Aniiviines ablndjs infleai ^ incurvari fblent, uc mp>i5 aptae
evadamgeftm^ kaicis penlilibus, Palankini ipfisi^ais, quibus inlident tuni vui, tum foeniinae
dum aliquoWansftrricupiunt. ... „ j -n rj
E truiKis a mb.;5 f.iciunt Indi, qui brnos nmcm poffunt, noo quideiiv illas cxaTaiu^ ied
relkais folum ckiobah utrinque intcmodiis per raedinm fecsmtes, quas conrcendunt bininadi, fiden.
mluMBlliin oiriim cKtremitatibus junais crunbus, tcnentekiuc linRiilis manibus -enios tres aut
oaanmiMlmotloiiBiSi quibus eas cymbas jmpelluiu tanu (kxteritace, ut ouin adverio«pjdoque
luminejuromiceli^ AsqBcmliutwaw fcfaaiiweflaaibWMitnriC^
dilis /!co^a: apud quemreHquawda . — -
Qum 8c ex hifcc Arundmibos Indi nbnnaUB m vxs domos fiias »111101», at m Tirmttt, quas
findunt&fingulan mJuaiia intorqucnt. r-T>i/-,-. *-
Tabaxir Perfis lnc Ufidejcmi lignihcat. Gcruid.h Cicmoncnds in Rhali labaxir Ai.ibum eno-
nec perSpodium reddif,eaniSpodium fitTutu AuiLH.m, cunh in cxtcmis [cmcdiis fblnm uluseA:
Tab«drTer6in Arabumcompotitionibus intracorpus (umatur. C. B. Vcrum J. Dauhinus ' Gcrar-
dum excufat, namillc, inquit, rchquitnomen Pcrficum, & Bclluncnfis Ipovlium vcrrit: Sed quid
«M,'lG^c";>altcruter u.ibo pccciiunt fi (poiimm cfle putirunt, cum Avicenna iple dicat Ipcdium cflc cinc-
b^. *fHd lem cannarum,vi venti intcr fe confncuanim;8c ignem ex eo concipicncmm, Sc proinde cx illo igne
Cliill M Bsttt emfVarum
V&t Tabaxir ad ufus medicinx apdffima, ab ./Vrabibus 8c Perfis furamo ftudio qua:fir.^„ au; o & argen*
* to ponderatur. Indi advalneraiefticnfcnim &TiH(« utunmr. Valcre etiam dicitur contra chote.
ricis pafGoncs 8c dylentcrias ; Garcias intcrnis & extemis ardoiibus convcnirc faibit, coquc ctiam
in bil^is felN-ibusSc dyfcnccnis, prariertim .lurcm in biliofis fluxionibns umrimr : inque ftrangu^n
Cc uriHa cruenca. Oorncis &; foliorum ccciKHum cporum fcrvit ad languincm in corpoi e ex vul-
ncre retentum exparnndum> confcrtquc etiam puerpciis, ad matcria; ianguinotentz poft paraun
rcte . tx excrctionem. A M. ArondiDes hx ampotatc & igne cremabc ftrn^mim prabent dne-
rci 1 • crim .u tcm crcniantur ingentem edunt (bnitum, & fragpre cennim anqaocfdopetorum cx-
ploliojics scmulantur. Acr emm mtra cancellos mcernodiorum ope cpndnlu^ dun rarcfit ampli-
u%e Ipatinai defiden^ panem quaqaaveiinm difmmpit, «c tn fibi exioim qumt D. Am.
Lkik. Naiaiur in aienoQs mai» Umribos.
1, Betp>a H.\f^ part.^.Tah. 66. Sm^M^^eiettktrM.
Arbufculahumiliseft, lcupotiusfrutcx aiborcfccm, (cdeam circitcr pcdcs ahus, ramulifquc tere-
' tihns,Rlabns, nodofismeddlafarftbdonacus. j . , r- • -
I%I;a aiuadinacca, /// foliis fimilia, at glabra. Ad lamuloruro nodosmtecdumipicx proveniunt
conitormci, acuininata:, quibus inlidcnt riolciili albicantes, ftaminci, mediam OCCupante globulo ob-
loneo, cquoftilubcxit viridiulcuius. . _ . , „ . r ■
FlofiaJis iiioxdunt Frmiim oblongo- plano rotundi||Scumuuti, came mtus dcnla, aibtcanie refem.
Provenit Tariis Regni MAlabarid in lods ^lTcftribus, pcaefertim in BtfiyW, CwTmwfar, & Tfcfcw
Ktru & **?xhocfiTiticeIndig-: (aRnusconHcium&cofbes, Ex ramoBsarandinacdscaliumJftmtlcri*
ptoi-ii. Folia fi in aqua J.ccociu.uicur, c ique dccodio cxhibe.uur menftruaohftlttftapnWKat; eo»
dem deooao iiosooytutur crolos {jingivas lanat, 5c odontalguun tolUt. ^ ' • ^
3. Nek-Ilj U.M. ArMMdo Indtcs B*mim JiSm tvtia.
Eft infupcr tertia BamhH fcu ih fpecies, Mal.iba enlibai MhVf di^, pmnwfanrihm perfimffii^ '
pr>terquam^u6d internodu.tcnuiora fum & longiora.
4 Anmdt RttMng JRSm PSfon.
Hujus ftolones, grato ut Mmht fiiooo turgidi, vcl crudi manducamur, vel condimento Achitt
induntur. H« mmiis ooncava (unt quam Afiniifo, fed fubftamii fponposi inftar herb» ferulaoec
fardz. Baculi exficcati attrim mntao fea ooUifiaoemukas fiindunc igneas laocillas. Fruaum feit
hxc Arimdo edulem & (aporificum, cum aditate quadara mtt, rotendnm, parv* pilas magni-
tadinc, tcdum Ipadicci coloribpuc.ir.iinc, tlnn-.i(L.uIo, fragili, Itriis pcrpetuis cancellatim ornatum.
Ex lingulis Arundiais nod» ad lummiutcm ulque larmciua hinium modo intorta & tenacia, fblio-
rum quafi loco, emergunt, hflqoe fioAas slobulares, rar6 fohtari^, ix^ copulatim adnalcuntur.
Nucleum porro incus teruht durum, ex quo conmlb esprinunir okum, non edulc fblum, led in mc-
dicamcntistojMCis, prarftrtim in ungcndisnerv»5,HtiBfflrouni. ^ _^
Cixlcit paffim, in (ylvis circa flucnta hzc fpccies, m omnem partem flcxilis, eoquc ad omnia U-
ganda utilis. Nam incolac [ W/<f] Kinium loco ea utunrur, & adcs (iias ex magnis Arundinibus
coiiltm<aas clavorum ferrcorum bco ligant ; &. mircns rcnacitatcm hu)us Arunduus, qux craflitie
digiti humani fismk c&m ix« camen in quacuor panes diliccatur, unde & .coi^ & cunx rnfan-
cium ex ea con&rduntor; anchonrum eaam {hto tuvibus fiines tn Uvanki 8c lane longius do-
ram inaqua quamfiine^ imo defidemifaus fiioibm nm ii» andions qouiniinlibet itaTes i»
gamus. •
5.
>_.kju,^uo Ly Google
Lib. XXIL ^ 7)e ^ramimhM, M i'7
Ff » HflfiMmncg. ' '
TabawsvocantArandinum cava perfbrataqae fragmenta, ielquidodnuieetn longa, piilverc car-
bonuni cxtrinfecus Ulit.i, intiinrccus vero Ttlt, i. e. Tabaco, Liquidambra, Xtcitccz^i, & Jtiter-
dum aliis Quibufdam calcncibus pl.uiris acquc odonbus refert.i. Ilonan mcenionun ca partc qua Kirw.
plenifimthimoejc altcratraao devoi.Koqvie, veliit qiioii.im luffimcnto, fenuiBI indiioiear, & ofR- *
idi labotis ai^ laffimdinis hebecatur icniiis. Qjiineciam doloret omoei, ac umapai capitis («■
datMnr, pkain flnens ad peAos ezpoitur, jiivaiitar affluiiadoi, 8e cORolwttar^cMikndwTcaVet)-
«Im aQcem ell nimius coroffl ufus, aluxpt jecur iiueinpefjem OBBdamooncraliee.- faque «^<>iifi^m
& alios aAcdus inadicur incuralnles.
Qvat de tiAiib liifce lubec Mmardei op. 15. cdem firi fioc, eoniiii tameii mfnp/vfirV%|y^
jgnonifici
6. Anmb J^nM/brv», HmmiBi ktv06m», fimlu mJW JMUHm lii^mtiim,
Eminorum generefuntj crAfHtie pollicari a-.ic p.mlo ni iiorc, colorc flavo, iawrnodiis Irevtbuf
palnuribtts aot Klquipalnianbus, m medio |^aciiibus aci nodos aaOis 8c pioiubCmiitibiB. UAum-
quemqi autem nodum Tugy fiu forcnlS mnin iMlatim amnkim.
Ca». X.
Qr«MMt fuidm Br^Uet^a a Mjrcgravio tfefiriptd, &fer «MMMiew
mi^a, fm Ltcm mferatJa.
I. OraiNiB fmvmmtoi^iftniiu meeimt, pmmBt Anmmw. AiiGrtm.mmirtfi HtfiH /fiaet f
EX radicula capillata multi prodeatlt cauhs, teretei, teniMk fpiliunuDi aln, ad ccrram uno
fbliolo acuto vcftiu, quo tanqiiani vagina prodic Caulis. Summir.ucm autem caulis in
orbem arcumHant ieptcm fbiiou angu/la,- aoita, duos cirdtcr digitos longa, riridia Oiii*
dea^..fedadpar^mab exortu interim eftifEina. In horum foliolorum medio alidaotgranala iollMr
Avciu^ iib inviccm fiuit appofic^ inqneis lemen lacBt; Caulis&fblUpilisalUi & mollibos ve»
ffiuntnr. .... . , •
Folils multis fi11v.1I in fummitare caulis unde panicnila cxit cum 0'peris convcni^ Ciulis IQmiliK-
tate fic folionun piiis .^b iildem diifert, Sc ad Gr. nemoroium hirlutum accedit. '
% OrammgfKmdtt »afiia^a^ah fiairatigfih. Grmmmt fimaia §tum Mmipmt^
Caulcm !i.il>ct triangularcm, i^, \(>, aut 10 quoq, digit longum, fiipra rerram longis, anguftis
fic veooiis fbliis prxditum. In iummicace caulis capiculum eft qiudran|^ULlare. quaii e^uinqigian-
dibosctMnpofttum, majgnitudine pafltiiae majorb, ad cujus laceca fuamor fitiMa frainmiBa eaottt» '
daocnr. j^m capinium odorcm babet quaa Chamzmeii.
%, Cnmmatffvtiiu MffUmit mdrittafbaRia^ Cimmaiiunhjfidu iimtgmt,
Kdem diuleni habet trjangularem, dtcicef pedalem, ai^ pBa hnmum duobus aac«ilMiifblii
mtneis vcftimni. In fummitate autem in brevibw omom aoieMu^ teit iepiem» «uc oAo
tulaalbaj joxa iepofita; quorum quodlibec drcnmitiitt fec (bliokfiridiajacaca.
4, Gramtn cjftreidts Brafiliinft, pantcula nmiitliata, grgnulu acultatit. Gramhui ^uinta ^cut
Inftfiik triangularem habetcaalem, qinad quacuor cirdter peduffl alrinntinBm iffiq^; Folai
4mem^quanior auc qumq, (elquidigitum ter(} bwgi^ AmndiiMMea: lopeii&s uariidhs iqucisacniis
quafi Ediuwrum aculcis onuflas.
5. Gramm Bn^lietft^ifiraiiufamailii J^mimfii ki mmMam etmft^
Exiles radiculxi (cu rc<fHijs filamenca, cmittunt qi.imnr auc quincj, caules graminjos, anguftos,
circicer tres aut quatuur pedes altos. Qjiilibet autcm cauiis luperius dividicur m umbellamj uc Gor
nuncyperoidescapinik iqnamaca oommeiKem.
d. Onmmjmiitmm Bn^ffimfi Jacapi MBmm. Crammi itaimmrHa fitmiMucgitw.
E radicula gcniculata, |uncea, alba, longc Lucquc lub ccrra (erpente cxfurgit caulis ad tnuni po
dum .ilcicudmcin, pnmiun limplcx, mdar culmi liliginls, ccrcs, qui portca in aliquoc folu hndicui'
graminea, anguiUj in medio album nervuni fecanniim longuudioeni habentia. Nullius eil odo-
ns, nec fkxem geikaiBofiaiettCieftididiBflcc ncuinnnai obfinMnm.] Soboc^ndnHun ciToetai
tUftiKur. * Valonf
uiyiu^LU Ly Google
■ m .
18 Histori a P l a n t a r u m.
fSff^ Valei« dicitiir ooatn iopeatuin morfus, & membra eo iigencur fupra vulnus infiiAum. Filb cxpe-
liHliril fMll tWminW^ raAmtnfmeeainm Janafla «nena. »
7. Gramtn Ji^itatum flumefum Braplict^.
Caoits I
Hodnin, 8
GCtlons atsentei« a qtuDus parvuii c cmereo ad puipuio-coeiuleum coloiein vcrgcntCi tiocculi depen-
Jitmf •HMmilt fliM «amn alirhiiiMimr.
ir.
8. Gnmm tltgmt ftiaaim ftmeam mt AfiKiMMR
btrlam> quatuor, aut ctiani quinq, pcdum altitudmcm aflurgit, ex raciiculis filamentofts Anindi-
nismodo. Folu draterunum pedcm Ionga, cIcganter plicata, vindia, hsiiri pxneut Paimacnu-
Cafeiae maioris, in cauk plura. CauUs fuperius fei t Ipicam, refquipcdcm longam Miiii /picse vel
Paabd fylv. figurl&magnimdmc.
f^n^ EmoUiendi vim obtinet interne & externc, malvxq, vices iupplet: in fiMpaiv^ oiam *<"iT/ny> con>
ducit. Pift .- qui Gramen hoc Am<m£tatje nomine pingi^
•
9. Gramtn fiortni cafitnlo fjmmofo, Juplcai Br^ditnfiinu Pfjba
E pitofis radicalis caules protrudit perqoam multos, tenuet, junceos, pcdem atit lelquipcdem
longoi, qui infcriorc parte gramincis roliis veftummr. Quilibet caults g-tudct capimlo ovali, Iqua-
niofo, Iplcndcnc), coloris iLiblutelcentis &: cx pallit-lo Vincp.in : his (npciius fl^jculus infidst Qum
quatupi vc fblijs compo^itus. St bitfit vtrumf jflane mtmalum tji bocgtnm Grtmmu.
Litm. in pnfeiis rigois. neDjGlnB pnElertim plonis luxuriat
fj^ Ad curandam impet^nem (nnildict cutaneos aiiedas, a colore & acnmonia natos fucco refrige-
rance quo lcatet, paiti aSiidam ooodocit; multumc^ iolatii Sc levaminis adfert pruiimm iiuolerabi*
lemnwisradA .fls/io> ^
£x una radice quatoor aul ^nquc folia ciiafi;untur« & a(Iur»mt in lex pedum altitudtnem, fi>
nilic (Snunini H^aaiooftiiaia^ paeKiqaaro qnodin nnioo lolb nnataiitumflmfitabk
Addooram aut trtum pedum alcicudinem a/Iurglt, caute tereti, gerucnlato, foliis ad genicula pliis
fcfquipcd. loneis : qui in fiimmitate inio, 14, irucrdum tcnuiorcs caulcs dividitur, quorurn
quitibet versus liimnutacem> ad duonun, tnum quacuorve digitorum iongKudmem aigentci vciUtur
panicnUb qu2 in roedio mMagnniiiNini QontmGiit. Caules egregii niftlcnM;
Vini. Radkxin «d qoodvii venenum ia qnoris ooaTauend fiquoie prppinatam conimeadanc firafiJi'
eab. F^M. . ^
11. Gramtn tldil^lau ahtjfmMm Bra/tlunfi.
fiicuinakmval cnciibicalem iortitur altimdinem, caule 8c fiilus CBunineis. Panicula fupeiiik
in dnodbeiitt, qiBndedm aot plures divi^, quorum quilibet oAo aot noven di^cos ionga, coloiii
obfcurc rufefancis.
Duodeama Gtaminis fpecies Mtrcerav. hu|us variecas cAe videtur j pamcula longioie & pamd pc-
dafi iiibdi(U9ie compofita» atqoe conni vi^
msTORi£
Digitized by Coogle
H I S T O R I JE
PL A N T A R U M
LIBER VIGESiMUS TERTIUS,
QJJl EST
De Herbis aaomalis Scinccnx fedi& %
»
E R B A S ancmalof vooo quz ob nngMlarem paitium ftnidnnni ieucoQior
mitionem ab aliarum norroa abludunCj ncc notis charaderiflicscam prcoe-
(iencium Genenun aliquoconveniunt. Incertac fcdi;, (unt f;i:.iriim mti Clfu-
raAeriftiae ade6que Genera quo referenda fixnt ob impci icdKjnem delcri-
[ tionum ignorancur.
Has ad confulionem viundam> & mcn^oriz juvanda: cau$4 in quatuor
Softiofies diArifaaaniiSyiuniiiam in i. Anooialas aqiiatic4& «. Aoom. hliquo»
fjs. 1. Anom. qug ob conwywiriam^ajffl^ iftpinitiuspwtclpuii iiippri»
orum gcncrum aliquod reoua podunt. 4. *
S E C T I O P R I M A.
Hgrb^ jbmnaU aquaticd.
. Cap. I. . . • '
" /\ Nymphis diAa putatur. Amh 5 inmSi NififNfaiMrf W^ir ^oJh wnr, juia a/jmfa amat leea.
. Plmius deduati Nvmph.i zclot\'pa crga Hcrculcm moi tnn, r^ua iti eamtransfannarafui: •
JlJL undeinquit Heraciipn vocanc aliqui, alti Ropaiou ^Tadiccclavaelinuii; idooque cos qui
jifaarintcamAiodecim diei ooim gcnimilqBe phrwi m »5. capi?.
A. I. I^jwyfcy Ger. J. & «Mf>r /«tm C B. Pari& Nem^ bNmm Bnin£ fl^OtCC
- ■ y.B, ■ . ■
Hiuid tanere herbam aquaticam inTcniaSj qu« majore ndioe nitatur qu^m Nympliara^ quippc
qme ImmMii cinHs craffimdi nem nonnunquam aflequatur. Hinin qoae.lucea eil nJiMm iabtt &f
n iiiremein, ' intas alhain, fungofam & porofam. lapore Ittbamaro prs^m cam qoadara adftri*
<2:icmc, cui niulta appcnl.i adnacaj craffitudmc digitali, foris nigricantla, ffliiif^, mulcis cipillata ;
Folia aqux mnarant, lpKh,imam aut iefquipalrnum longa, iatitudine palman, ibi ma folea: ecjuinxj
propemioclum rocunda, p.iull6 c^iongiora quam candidz, pinpuia, lentoq, virore Iplendcntia. lu*
penoreaafteglabca ficlanriaj iofenore verc) Hbris aliquoc aiihD^« pediculis diptdi^aadScvimiC^
n&tdbs duos nrcres longis, aut eciatoi loneioi ibus, teredbus, meanlu fungosa, drdierrimis r6ftts
Canaliculis porvid : (i-uS.;b ad exortom interdum concui rcntibus pluribus pcdiculis lanugo candidifli-
na, qv.x Sc Fa\\.\ riondum cxplicata> IiaAat mucronem xmulantia extcnorc partc obvcAit. F!<irts
pediculi:>cQnUnulibii!i iniident, (apore cum dulcedmc aliqua Ibqnui adftringence, odore Sif^mbrii
Cardammos, quitxh foliii yalBMlcab coaftaiMes, colore Iweo pnBditip exoeptii uDgmbus. qui ct>
terna parte virefcimc : intravero fepcumfttiomm quinq. duplex eft oorona, pnor minucifltmdiiDm
foliomm, qui cxTcrnis apprcifi nigoC^ cnnrpiciuncur, £c Inrulitcr lutea, quo eti.im cnlorc prardita
eft inrunnr, lcd dilutiore,cxcompluribu5iigali3 rccroadiis, &c apicibus pnorcm coronam cohtingen-
ribus ; medium occupat peiicarpti mdimentum ex luteo viride ; qucxi delaplis coronis, foliilqud
fIorum« cocis )am viridantibus, latuixMrtrqre fed nicence ciiiginu-^ papayeracea capitis magnimdin^
m wkti urceiim ai&bre exprimom|.cuiigido veiitrB in angaftanioervioem definente, quie lenlnii
dilatar3marginv'>urccic(fin.?it, ftiiis extantiirjs .ifpcritos, & orificii loco aliqaoulquc pCttulost ia
liij /fw.-?j coatinccur, Iplcn.lens, majusquaui albi, Tnticeo graiio minus.
- Flosltuias fpi.icum illum ardcncem leaiiqaontn deftiUaium, quem Afmm^nu Tult&foeeoti
odorc rcfcrrc uobti vtfus
Digitized by Google
j ^zo HlST01llAPLANTARmi>
in Buvus & foffis paluftribus nujofibus, inque aquis flagaaacilg» iittjQdbtB crebio fCfO»
t '
• Radiiu!u multis uliginofb coeno infixa «ft, capillaceiSj c caulium nodis procleuntibi:s ; fsliu mul-
ttf» longo rotund^qae pcdiculo nixis, guftu amans, aqui- innatantibus, denftt, ceulibus teretibus ge-
nicaihcis; 6oitelDlds flori Cucm-bitx pcrquam limilibus, quinquc tantimi foHoIis conftannbus,
aonoC 'm btM iiM|oie munerob ftipaoi oongeftu^auc amhot agicct intus gigneotiiius, per amb»^
ttunTenolfifl&nifiinliriaris : calyculo obloneo, lA ttaoKttfnSh, finunibas puaoaUoi^ latis^
in ambitu pilofis. Atriplicis fere modo, gulhis qooque aman.
L»m. In fiuviis & ftagnis ma^oribus naidtur, oan umen adtnodum frequens. In InTula Elienfi.
A. %. Nymfhas M» Ger. ].& «0» mtgtr C ft IH^^ HktttmOi.
y. B.
Lutwe antc fioris produdionem fimilBina eft, romndioribus tamen foliis, [DoJ. & foborum fic
floniro pediculis rocun^] Radix crafUilima, cortKe t^mr nignore, inrus candida & fungoia.
wffim ^mip» exeunc iibne, quibus in fondo haret : fltrei autcm longiilua]^ aquas trajidcntibai
pediomilMmntet, candoris anaculati, nonnilul odonui, Liliaoeis flonboaunfles, mtiltiplia foli».
rum agmine ftipati ; vcriim exnma foUa cxtcriore partc cx albo virefcunt, ut Omithogab: me.
dium ocoupant fiam$ma numcrofk. Dodon. autorc poft florem ctfitulmm prodic rotundum, ^ qoo
fmen nigncans, ipiendens, Milio m.i)us.
Nympha» Brafilienns fiore aibo^ ^ffu^ indigenis dida, non videtur Ipecie divcrla. FUt (ob-
lerrante Marggravio) dnodedm oonfttt nUh fflwongi» aniti^ «goftii^ alfai^ ftqinniQr fblibffi.
• ridibos fiibtui, uiavi^ Oilori^. ^
Ltiu. • In-flaviisoritu^ icJ ranu:> apu<i nos in Anglia. ■
A. ^ ItfmiM* alba miftmt CB. ^4 mmmufivt Aitrfm r»M Park. tipnfbM mmor fivt
•
In .iqn i n.iuMns mukiplicitfc flagcUis fiiis tcnuibus, inquibus vduti parva capica, unde foliorum
cxortu^, 6c i.iiiiccs fc^iilTimx, fniuliun vci^;ls tcntk-ntes. Foltif drcinata; rocunditatis, tcneris, un-'
cuhbus, interdumduplomajoritKis. Alari fobis fore iimilibus, iedminonbus, pedicobs nixispabaa-
ribus. FUm vduti t v«fict pradeiuit, iiiijnlaifi ftlialii niaiialhii ««aftiai^, Do^ rnidh
lutci. • , '
Imm. In aqub piKnoi ibu5 & cflenofis tard^ flusntibus. ^ ^ ^
Vmiitm> Ilujus varietatem flore pleno odoratiflimo obfcrv jviiyi^is in fofia quadam pduftll tdJ^Un
ieacaloedjimJrey taujjty a\&x, propc pontera ligncum, in mfiila ElienE
ifiiaddit LomGui, Sc cx eo Gcrardus, Parkinfbnus, 5c Bauhinus uterq, Nym^baam Imtmm
rtm^ fluam juxca amoenidima Thamclis flueiua inudisrcrobifaus fiegMencem fisibic : Icem Njfmfba-
mm Mltam minartm, qium in Anglia, v\A qux Londtno, OxQainm«ac BriAcdlim dudc (ecus fic crans
aquas viaram p;g lorc^ nunul ij, prorundas repcriri .^lTcrit. £gO 8c atnid diu utramc^ quarlivimusj
necdum invemtnus in Angiia, auC ab aiiis Hde lii^us invencas andiviinus, tancum ^ft uc g».
quences (incapudi^ ^ cnti Lobdyo iMW multum fido : nam «liat ali^piot phaOK
in Anglia oriri tradit, quas poft ipfum nemoqiiilqiMm ImfteiiB» iuvenire potuic, iiec puto inven-
tanKeit Nymph^alutea minor nore fimbriaco in Ani^ ialii fi«queiis eft ; ratti bancintelligic
I^elius, Njmpl}.tiC Imett mmertt Siftevtrionalium tituJo. Nymfbtea alha mtnor nobis hadenus in-
cogmta eft. D. Magnol Monfpelienlis in ftagoantibus aquis circa Latcram cam xftatc jGrpius oc-
currere icri|it : utinam acctuvtnk defi:riptam nobis dediflec
Virtt, ^jrmphsae utridq, albx & lotte ndac* fiiJiai fl?*** ftmen in ufii iunt advenijs flunb
Ter6goiu>rrhceam 8c ponutionei noftunits, Rminis aaimoniam, ianguims aAniii Hc
, £zcnnfedis l.Vpc .idhihcntur folia & florcb ad fcbrilcs .xftus 8c vigilias Ibpiendas pnVn
dbm. inimpolmone fobomm Idl. lutnbK, ccmponbus, piantis peaum.^ Stbrod. . ..lu jf l
V liwiiablii^plaflliwttfiicavent. «oti iisooauiditamviMi^iamdifiMnnniminnai|r
tiur: compernim«||Q|Winc ufiun leanni acque radids iioipiy jqddaBft^ajl Yqwon vaUi fi^
^Btlxbarint eam '^'Mf^dni
'JL/^^ Nymphsx candidz vino ntgro deooda & pou menfium mnliebrium abundanciiffl I^bt
eptiao r^nedio, eriam iis qui de omni auxilio defperirunc Idem de SeniineinBeU^
^ J0liiiditiiu PiBcnrusradicem Nymphx^aibn tjBO ooAun K pQcavi €onuiwmi(l»tfiifiii»^|nnnfiiu>
flmo, <I)i)Iwlib.^&4.1eA.<8. ^^^^"^^^ . ^ ^
Turcas perhibcnt pcr nodera flores NymphjEse in aqua macerare, qua fiiuues inungant,vdeil*;
demUbant, puunt ic h mulns gravUfimismorbisimmuncs fiituraSj & fe^abiisjmdienraripoiiie. Npi
ex floribus albis conrervam 8c iyrupum confidmus quae Pfmn'm 1i**n^iljp;^Jfitniftil ta
l^paver. Simon PauL Quadrip. Bocan. Clafl^*. 01,94, «f.^ ' * '. '
' EuKiiBadi (cio in exoonatione paiati vel Uvuke ^ un^ k iiniriii raliib adnfta An.Ifi»
dunOflira «Midaoare^exohfinMia^
Dlgltized by Google
Lib. XXIIL DeTlamls anomahs, . 1^21
• ^^l^p»fbiti> alir.i iriiVOT t/£gyftiaca f.-ji Lctiis >y£^Tpia P.U k. l.o:u! ty£^yf'.iit Alpin. exot.
ftliis conftat numanfkf nugnkucUae coloi c atqi.e figuri NYnipiu.-x nlbz ibliis proximis. undiqi
cienacis, pluribus line» leanemilisperfoliifiipcrrtLiemvariidifcurrentibus, pedicQm i racfice exe-
untibus nixisutm illa. Acnecfolia tancum Nymphxx fimilia habct, fcd & capka, & raJieem, &
etiam nugnitu JuK, hgu:.i, Sc colore albis Nyniplixzfloribusfimilcs, (tngulisfiiiguloi pct1i;uli$
iea csiulibas viruiibus rotundisinlidentes, aliliuantuni otlons lcviilimi, ad Violx odorcm iijclman-
tik re^ances. Flonbus iiicceduiu capua rotunda^ Mclpilo maKno magn6(^ fruthii Nymphzx aJiue
fitiilia, cortice Tiridi comcda, inqis yeluti loneos parrolq, fefliCBloi habentia, qua: femtn continent
minutum Br.iflici' rcmini fimilc Pediculi tum norum tum iouorum longi (unt, digitum mininium
dicitcraalli, tcieics, cav i, (ieccm fere alterutrorum ab eadcm radicc Radixrotunda inoblongum,
magmtudinc & figura ut Tyrus par\u, cxcciiui nigra, incus flavcfocn.s pulpa fini- l.ii iio!,i &:c1ui .i,'
guflu adftiingens & fubdulcis. Piorsus vcroau^non lupcrat magiucudinem ovi gailinacei. lndi< ,
genxex jai«ooftamlibenter Comedunt. VidettrooAu incus colore ovi rubrum imitaii. Ab hac
radicc cralla 8c totaU innumerx fere 6oia)&» tBnaes, colore albican^es radicnlc procedunt.
In locis nonnullis .iqui Nili flumlnis, aeftate de more (bUto auAi. inundatis, "^c Telut lacunisefle-
Ais (quoslocos Bircbiu ifg^ prii voc.intjadeo abundat, ut tota aqux fiipcrficies foliif contc<ft.i occiJ-
letur, planczquc tandiu viveni lupra cerram cermnir, quoad cou aaua tcrra fiiCnt ablorpu, at^iic*
ota; quod fieri fblet Novembrimcniej quo fempore Loti plantx bibterra occu|Fanmr« auicdcea*
tibus tum foliis, nun floiibuf^ nuniiuaibu^ oom «xis lins plaiids: quo oopfiat LHum aaoiuun
eflc pl.intam. i ■ i ,
Idproprii lircpl,int.i (mq;.k Alpinuv'' W^crii videtur, quod qu.intacunq, fit .ir-nx altitudo ufq, ad
illius uiperficiem crelcic, rioiclq, nunquain mtra aquam aperiac led iempor iupra lupcrficiem cjus,
Monmuhiuncamen, attoll.u. m/.., „
Q11.1: Thcophraftus & PUnius habent de mirabiU hu|us plantx ad Solem oomverfione, quodUiiL Bo- ■
rcs e|us (olcoccidcnte fc comprimant, capiitq, intcgant, adortum aperiantur 8e lupra aqa-un idor'
ganc, lo in Xyniphxa .ilba obfcrvairc affinnai Prolper Alpinus, Iplam ncmpc occidcnrc Solc flo-
ittndauderc, dcmdc lc totum cum foliis lub aqua occularc, eoq, onente florcm primum extra
m pt>mer|, «periWf atquflpaub pcft «nm oomibus fbliii &FC» iplamaffiirgete: Ndbii oeitft
ioGredlbijiATideatttr.
• Cap. IL
De Tritub 4f Mtfiw*. ,
TRibulus Ak\"" ^ rtitfiJMtw» quod frudu fuo tria vulnufcula inHigac, vel qubd culpidatum
ctiGuiamfoiat. AJLi&iiH^ . "
Triiulm iHfnaticm ). & C B* Ger. tfiMiaiim^tr Paric. Mttlt €tlStK9f0»
J. B. •
Ex uno capitc h^Mi^n /o/wmulta, fcfcuncialia, duobus quadrantibus fiipcrioribus lerrata, lupia
riabra; (ubtus rugola, Populneis quodammodo fimilia, pcdiculo palmari & felquipalmari, fu!igola ^
8c pauUb mfra infertioncm nibttoto hatrcntia. Fttns paryos albos lequuntur muncati /nf*», * fpi-
nuUs armao, nigricantes, Caftaneis pares, pulpa nudeove non diffirailei, candido, eAili, guftu J^X
liaudingrato,qui, autore Dod. fic recens mandi, .ucf.iaus, molaque contritus m panem co^
pofle fertur. RdJicet longifEmx ex intervaUis, veluci ad gcmcula Itaminum utrinquc cacfaricm
prbmunt, pactiminaquanacantes, partim limo hacrcntei , , , ,.
NafdtttT variB in lod^ ac ferd ftagnaatibus iiuviorum pambus, iutof is iacubus, ec urbtum toa^
qtdbusUmofnsiitlnndas. InterMon*elgardum&Bafik!am oWeivawJ.Bauhinu$,uWlk^
Junio. Marthiolus in plcpfque Italix flaminibus & lacubus provenirc ait, pnflerrim in agro Mintua-
ao 8c Fcrraricnfi : neque iblum in dulcibiis .iquis gigni, led enara in man, quod non crcdimus.
NosfiruAusVenccus venalesvidimus. .^,,,/1
Pleniorem hujus pkntx defcriptionem viddis apud Jo. Bod. a Stapdj Comment. uiTneojhr. hiit.
ML^. cap. II. •
Imo fpinm
9»
H
Caf. ilL
»
*C planta k nonnttOis Nympbsc Ipeeii» cepfemr ob coofbrmuaiem m folus caule &
radioe. Flos edam camraN;fmphmfiinyiiHlpciyoi«pai^^ ItaK^di^
ImniiBoftiafiii^
' *•' ' . • •
. . . Uuuuii . .^fl^
1^2% .HlSTORJA PlAMTARUM.
F4i>4 ^irft»» Bod a StapcL Mdu£gyfti* DitfcM^ntoars^i^ aqm rM^Cdoutfi»
Jictt,at% Fab^ '^srfi^ IHtfetridk aSmb CR »»Sm vMteitgms, Fth firti
t/£gjfti* Diefcerid» J. B.
Huius fruAum fic defcribit CUifiui, PlacgRode Pipavcris caput, awu finunum faftigium tnoT-
veriHTi fuiffct prxafum, rcfercbat; matfcramced enun 6cii«pH omltebtt fiibftanti^\ (uM^ ook>-
iis teri admodum. liccc cjus circumfcrcnria Giprcm.) [larcc novTm elfeunciaram, fcnlini ran>cn t>.--
•aclbens nftiae scl pcdiculum qui //«r/iw au fiudiis luccclTerat fuftinuiflp videbAtur; apparcbant
'enimmwdam ubi Hos inhififla veftigia: fupcrior porro fruaiis pars piorJus crat plana, 14. ]acu-
nis (ire celiulisfenequadain difpafit»fr2dlha,inftarfaTiVdj>arum ; m quarum imgulis iiii|uUm
ifemima, fivc parvenuces, inftar pnnulsnim dan&m coniinefcantur, iwne unciam lonpp, undim
in ambitu cra(Ti, quarum liiprema pan fuka crat & in mucroncm dehncbat illi finnleni qui cxt»-
mam glandis paitem occupat. Inlinupars ouguam kcunam habebat, veftigium vidolica ubi d©-
■U.flalhU t^mem inluififle wdebtiir: nudearawtemxaiKinflb» rencidnm ScMi
**HSc1prani plairfam in infiila Jeta invenic joftiis Henriuai M IX & yerbi Divini luinifler in
India Orientan; qiii eam NynTOhatJt glandifcrx Batavioc Javorum nomine dcfcrifrftt his fer^ verl«$.
£ius rfruausj fongolui rugows calyx eft, globum diraicfium rcfcrens, yiridis coloris, qui duodccan,
TClfipttndeamloculisdiftmdnieft: loailorura quivis^glandi iiniilein (ruC^um continet, ex vblaceo'
ntlicmtam inusalbitBmWtt, ooradQ vindu adftringenos (aporis & iubamari ut Glandiura, ficca-
tnm nt Avellananim. C«rf» Iricubitalis frpe, rotiuidus, afoer, hingotus. F»//« ingentia, Batavioe
Nymphiez plane fimilia. Fk» ctiam noftr.itium hr.ulis, oJoris validi^ut olei Aiuli.
Nafcttur in paliKiolis 8c ad ripas Huvioruni. Hxc c Jo. Bodari a Stapcl notis in Tiwophr. hift. fic
Parkinlbni Theat. ubi plura vide. Ilanc plantani veram & gcnuiiuun Andguonini Fabain
ptiacam efle ncmmi dotaum ede jjoieft qui dclcnpdones intcr ic conmlerit.
• W.7? N4t. Jac * Bontius planlBm hanc tntdo tJjmfbtis hHem fitn fvpnrto lic defcnbit,
Med. irj. Noftr.in Nvmphxs in ontnibus tam in latis, qnim rottmdis foliis, caule & radice planc conve-
Sri*»*. nit : tiore vero dHfsrt, qui in noftratc vcl albus, vcl Havus cft, hic autcm pukhr^ purpureus, odore
• grattffimo millo niodo noftratt cedens. Frodu quoque & calycc longc a iioftratc N^mphsadiflBits
qui in fupoficie hic piauus conlpidtur, tanquam fi per medium cuitro diiic^us el&t : vemxas par-
vas, inorbemdiffinaas<uperoltenden»drctter ^o. numcro, quxpauladmgrandefcentes calycem
fibi unaquxquc cffingit, doneo nuturelcens nr.c-m Avel!ap..'.m dcmpto putaminc c-.im fnrma, cun»
nuclco valdc referunt; iaporem quoque ejusnon malc xnvalacui , qui tamcn i.uuui aliquo modo 8c
aqucus eft, naturara redofenselemenu in quo crercir.
Vinbus cum Nymphca noftcatecoiiven^ kkoque decoao hu)us plantac, i Malaiis edodi, iin>
raurincaGdisrourlM5,Fefadbi»aideMibui^Fmilide^ Hia»-
nua BOfitin». . .
C A IV.
De MiBefelio aqnatice.
w1vptOfTWwWrl9 P^IIPimiliP i^MP^w "^rfP^fw ^^wu • ^^rmmm^w* t^^^mmmwm lOTj^aaBvaap
LAti ie fiindentibds fcapis prxdKum cft,qui rotundi, vindcs, irequcntibiiiquc nodii iiitcrcepti
ioat; i quib.is ccnues, qapillaceafque fibras ^argit, quibus telluri inhzret : fupcrior icapt».
rttm iMft oatmum fanni «qil»«iirinec/]uam ad linguios nodos qainae tenuium, Porvilque fii-
liolb prtrfiftirtim follttlMI I» frtmant, »ll unaam longae, viridei admodum, quc leniim cirai
fcaporum fummltatem mimiuntitr, lic ut in pyran\idal£rm qu.ifi fiirm.mi fc.ipi ('cfinant, qui fi^mmo
fklhgb totidem Holciiloi quot tuliorum ala^ m imguiis nodis fcrunt, puliilos valdc, otitoois candidis
fbliolis fimui lunais, nec lele cxpbcaQdbus, piwuns, qni deindein qiiBkmatavub^ qpianipr
dolosin cajpiieiMbiMlkindleuM; . ^ . ^ _ ^ - . • „
In lacunttficnndnm rivoiliM, secprefiindis, obietvayit Clufins, Flon 8e ttnune nenle Juni».
anuftnn: noiintinilis*cirGaCin«ik%iamoopklnmliKiit^
A. »• Mtf^UwMr fah^rt gakriculatum Gcr.emac a^uaticum flort hm.gtikrk$im JLE Adt
«]M^iMM Jb»wi«/«fiiM» C R 9oo&eli IBattK fl^^
Tennifnmis filamentis ton.m cf^ contextumjiifque fer^ indigeflis; appeniishincindc crebiis cmble-
matis 01 bicularibiis, Lcnticulam aquaticam xn-.ulantibus. C-iulis tenuis, dodrantalis, nudus, m ra-
mulosaliquotparie liiperiwc diviluSj/Zwogeiic lutcoSj m.i^ulculos, cuadlum rcfcrentes.
|n ft^ ^uftrffiu^ lincobiienfib^ £lieoid>us repentur. Duas ipeocs oi>lcrvaTic D. Dtm,
inajbfMiift^ninofeitt. - • . » » •
Vocavi ( inquit C Bauhinus ) lenriatlamm, quia vcficulae parvz LeMkuiares aoft tUUUBi un-
mac foliorum parti adhacrcnt, fcd infinitat omnibus foliorum partibus fubjiciuntur.
Hancpiantam quoni,.m .iliis imperfede delcriptam obfisrvavimub, ipfi plcmus accuratius Scdcfcri-
bercconaci Cunus. £ radicc luno inbaaente enSieMkt emiititiiiiinnos^erctes»creberrimis^nKuiisdi-
flinSioijin aquis Bnitania^ iinulos fwioieidinfai. Adfiigiili fencolft mgfikumiitfilitftmn-
uiyi i^uu Ly Google
Lib. XXIII. 2)e T/antis anomalis. ' 5 ^ J
ia^aino ad exomim hinc inde inngnion : i uin ibiium retiquum,tum rami di^ lamulosalccrnatim
ab hoc & ilb btere emictunt^in tenuia 8c capilJacea (egmenta (ubdivi(bs,quibi]S accrefctuic veficuiz,
Dellucidzaqua plenae.quacum veiuftbres funt nigticanc8c fragiles cv.i.'.i;k vcl-.ir rurbinatorum tcftx'
\as Itntieularet appellat C.Bauhinus. E centris divaricationum ranioi uni exeunt fubinde
crafnufculi fatis, hrmi, i^oi^rantalcs interduni, aut longiorcibrCTiorcfve pro aquarum profiuiditat^
fbliis nudi, [ versus (iimmitates tamen quxdam tohorum rudimenta apparcnt J in ^fligio floresge-
fiantes quinque, (ex, fept^mve, pediculis felcuncujfliiu aat longionbus, purpurantibus inildenres,
fnocefliv^ (c apcrientes, c calycc bifolio (eu bivalvi, monopetali, in duo lcgmcnta divHi, quorum fii-
perius galeat hguram obtinet, inferius labelli lati, in mcdio vclut fimbnam habentis dcnlam. Sub
labello latitat cal;.ar fcu a>rniculum breve, iucurvum In mcdio Hore tcrtia interdum lactnia occbr
dkur. ^«/(«/«tnienuaalc parvum, fubrotimdum, figura ienunis Licholpermi,. unicum mtus inclu-
da»femeny>oaiiKhini> fcicum. Foliafuniora vitefcunt. laeineniisramnJB^ nimc [Juliomen/el
gemmz in&nes cerauntur, ad caAum admodum viicidi.
FloKC^afio ficAnsuflo, Sciemenbrevimaturar. Tmfiu.
1b lilaaib iiMIDe toflb palnflriiMi oocanit,
Cap. V. .
. De CotykJtne ajuatica,
A. I* CltyleJon a<fu«tica J. B. atjuat. acris Septentritnalatm Ij^b fulujlris Gcr. Park.
tmlm aauJlicns Cctjledmu foho C K ^SI^ ^tmvMOOlt, IDljitC llot.
Vlticuln rotundis, crebrisgeiuculis mcerceptis, vel Cub cerra, vel in'(uperiiac tcrrx r^cando
(e propagat. £ genicnlis tom fibrillx (eu radiculx alluE creberrimx, tum - folia, tum edam
pedtculi nores fulhnentes excunt Folia ctrcinaca: fcrc rotundiutis, crafTa, dieimm lata,
pcr margincs leviter crcnjta, gUbra,pediculis (eniipalmaribusaut majonbus fiinima parte nirliitis, eo-
rum centra (xx:up.intibus inltdent, Hbrisinde in foliorum margines velut tot radiis duclis. Ex abs
fbliorum examt caulicuh iea. poaiis pediculi digttalcs, tcnucs, inhrnii, in futnmitace fk>res aliquoc
domeraros fodto ihterdum auc plnresj (iiftinences. Smguli autem flores quinquc pcrextguis, aatt
dihit^ rubcntibus foliis componuntur, &, fummiuti lcminum lingulorum, lcu fortc binomm,
etmjunAoruni, nudorum infident, vclut Thlafpeos cuiufcl.im o^mprclibrum. Incerdum in eodem
caule bini h.ibentur, ahus fuper ahum, floruni £c (euiuiura t^loiiieici : bini quoque non rarb CKfljaf
dem fohi finu cxeunt pedicuh floriferi. Sapor planu- niihi potiits amarus quam acris viliis eft.
In paluflribus frequentiflima eft hxc planu : poft mcdiam acftatem florcc.
Panta eft iinfularis Sc iui geoeris : folio quideni CotyJedoQein verameufii lefat» vecum canl^
flore & lemineunmanequancum abcadcm differt
• 2. Cotjledon repenj BrafiUcnfu, Erva do Capitabn Lufitanu Marggr.
Margp:
JbHfiae refta,tereSj fmculatii, alba, (ub terra (erpic, & ad genicula unius auc duorum digicorum
htefrdlo diftanria, mtllca agit filamenca cenuia, & ibidem cauleih [ redius pcdicuhim ] duo auc
trcs, eciam oclo aut decem digit. altum protrudic, exilcra, terctcm, fiftulofum, ex .illio purpureum,
infeniis in mcdio filum lentum habenceni : quilibcc autem caulis (w, iupenjjs.iM)i$i|Un folium rocun-
dum, Ixtc wide nc NymphaXj nm kilolidum, in ambku crenanunmocefi^i jUfnbihci Vencrisi
caults moencrofeiiiaaccvGiKriiiMritur, Seexcencro inlettioois tenuesvGncaa draunferenciam^
ipergunair. Radiz oontrica odorem & (aporem habet radids Petroleljal
Cap. VL
A. Slif«rnl Ofuaiea Park. Mdl^olmm atjuat. i%.Syt Sttllaria a^uatka C.B. Atfmt aquit
{W',„ Enticulxmodo aaubinnatac^ longis, renuibus, ccrcabus, infirmis ctlieulit, pcdaLbus 6c/pibi-
M " talibits ac etiam longioribasi in ramulos rubinde abeuncdNis : ^ ^uorum genicuhs noa' fia.
■ mHim^ tijmdCfflittuncur fibrx tenuiflimx & albidx qmbus radicarur, verum eriam bina fblia -jKr gh-
nSSiOT oriuntiir, Alfincs, lcmuncum tcrc longa, ex anguffiorcpnncipio fcnfim pafum dil.itata:
tic;iiA .rjtcin r.uu .li )i uni lupia .iquam coronant folia mulia,alu ahis tmpolit.i, larior.i r.iJi,K!mque
(jjgeiU, dccrcla:iuibus iempcr interiorjbas. Adiingulos cauhs amcuU» fic/itUt ima oppofiti, hinc
iiSaetinus, c foliorum finubus cxeunt, di.obus foholis albis, ad fe invicem llcacisQpmpoiiti, cum ^ylA
abo pro ilofculi proportione longilCmo, luteo apice iniignl Fiolcuk» etc3pitmc -vafcula (nrnnalia
ez rocundo paululum comprefla, quatuor lineolis akius tmprei&s in auatuor parces diiliO^. In ra-
fiqlonirofaainiitaiilimenictinncpiiiaiiq^
.^a'J Vuavu ^ eJkPi
I
!_ lyiu^uu Ly Google
I
13X4 HlSTOI^lA PlANTARUM.
C A P. vu.
F
IL M^mrii AitoiJes Ger. Straimes Jive Mdittru Aiwdts Park. Alot falufirm C.& jUnt
7
O/w hibet Alocsheihx firnUU, (ed brevior.i&: minor.i, pcr ambitum Juris quibuf(l.»m, brcvt-
bus aculcis fpinoia: imerqux vtg^in^e qaxdam erurapunt, cancrorum forcipuli» limilcs, qut-
bus dehifbentibas fimt exeonc cindidi, trium folionini, Ranz morsus pcrliniilesj lutcola es.i-
gun flamins in medio geientes. Pro radidbus fibne lonne funt, rotundac,candtdx, craQioribus ly-
raruin lidibus, aut longis lumbricis periimiles, qux ab iplo fblu pronwntc brevi capiteddceodenics
aqux fundum petunt, quem tamen rarii^ «tibqaufitar. £minc ab eoden 0e aUae obliviK fifacK.
qoibus ua Raiue moriiis nuiltiplicatur.
In flMatS pigrioribiU> ll^ualiuiii aquarum lacubus, & fiiflbpalui^bus ni.i]on!)ns non raru in-
veaknv im»aufi>lionitiipvtetui4cumflonbu»MUMfiv^ reliquslhrpispiaifibusiiibaqutt
Oonfin& Junfo,}u&o6c(imfideAugQltoflomtn1n(n1aElienfI
Cstterum fibras, quas pro radicibus haber, (cclcrati Agyrti, in aqa.r plena phial-i, quo nujorcs
appareant, mulicrculis olteaatasqropudentcr raentiuntur vermes eUe, quos niedicaiiisntjs iius ex
-.laini^^ — ^nt^ceOeDodooMk
P
C A P. VIII.
Stmtietei tyCfffPtia J. B. Strtt. afutiem vir* DicfcoriJu & t/££fftisc0 ParL LaHitals pMri^ '
tA.gjfti«i» frvt Stratietts M^tutica fvHii Stit tiujore latierAtn. ^
^Rop^ Pehiliuni, nuncDamiaum diclum, JEgypti urbcm, in foflSs aqua Nili dccurrcntc ple-
nisoopiosi provenit hzc herba, aquz Lenticulx palullris modo fupernatans, nnecaule,folik .
Cynogloitr, breTioribus, latioribi]S»deniioribus, dunonbus. hiriiitioribukue ac albidioribus, .4
qeibuspro rsJiedm exigua & nraqocdam laimgo pender. Seoo majori fimiiis eft; NuUo odor6
prardita, eo evcepto qnnii ab aqna aoopjt; fipcmnineaaidftciiigeiitieaclioQoJiiigtttmfttifi;
lecus qu.im Acacia. .
* Lit- 4- Hanc plantam Antiqeeratn Suetiutem dfc minim^ dubium vidctur. Stratiotes eaiin,cefte *
o(coride, fluvudiii oognomenex eotiaxit, qu6d in aquis nafcatur, fnque lis {upcrnacans fine ra-
dicc vivat, quamvis ^in{n habent Ajsoo nmilej ac manis. Plioius vero cradic cara io Mggftoua-
«ta miiidrtieiMMM iiefa ;
StnHtt^ u^fftU DkfeirHi VdBogiir
Cnm in eodem loco^ nempe in Nib prop& Pdnfinm obfiivaCii ft ab Autore GL VefliQgpo \
przccdeoie Mn diMfiam dle iii$iiDor« qoa^^
niant.
• Fdlia iiains, delbrftente Veffingb, Aizoo quideni, fed majori illi 8c arborelbend iimllia diccres^
fli imqora fnult6fbrenc paiic^rqae laiioca. Sorreda pleraque vidennir^ roieoque oonceilu itiauig
fic citra malsc ccatis diipendinm plicis in lotigittidinem rugSlque non md^nter crifpan. Qrce
OBortum, uc (blet, aneufttora fnli.i paulacim dcinceps dilatanmr: excremorum alccronon LnaauneB
exeuociaj iedreiiexislevitcroris paulacimdidu^fimt: cxtera dilumis virelcentia, Verb.irci infttf
niioUiier^atrinqnBliirliita. FUm non oblervavit. Pbnta «X» fitflili b.ife Nilo incubac aquis innana*
dcipife cerrMn wfawnuiffiina flKaninycliiri filamenta
Cap. IX.
, t
^f; -iBmw ftbiriti^pti» ptmam» firit; ImijMftifi^lD^fiiKgMtt C& mtf^St^trk P^e-
vitut J. B.
J. B.
D unam coftara longiufbulaoiadnaicuanir tninq, inals modum folia denlb a^nine lamit
(c pkutmun» uogentia, ex oblongo ratnnda^ farauncialia itiperius pun^ minatiffimii ih-
cic.i, infii ius mulco obdmfta. His OTfemecopiofi Lentrcula-, aliquando iinguk, alrqtnn-
(io tciiiic qu-itcriUE, rucolo prstenui coiticc donatar adharrenc, quibus iemen copiofiflRmum mino.
ol£iaDm5i: Havclccnsinciudimr. Saporc ei\ aqueo.
;^,llanc ia ioifis Pauvuus aquts iupeniatanccm viit C, A in Sikfia drca Vtatiiknain
Ijericuc.
^ l^fjbm «9^i<nifleediCi|HUaieMdani«^ <
?<• > . j i' f.i"*'. - ■• i .• • •'•
^ ..d by Google
.Lib.XXIIL Tlantis Zjdnomalis. i
Cap. X
' iL QrmHimfilit fdifrk nfm vtftnlmg^gmnm fifiri smdir, 9tft*t«gul^
PSradgua hzcplana per terram rcpic foliis tenuifTimis ; in alis fbiionmiglobukic fefffiw pnleft
gfiiiorumpipontmagoicudinerare^ («mijiibus albu refmos.
Cap. XL
CrmMKtjgffhfKmt^riUfkm&Ckdiu^ .
HJEc iJanta improprii Gramen nominatw i S. Pado & Baitholino, quu non «ft ftamt-
neo. ]Udixgitt,cnfla,nodola. inftarradicumfeirapanimRochFddunari iu Fjliilonj;i,
acuta inftarlridis, Hosflavus colore (anirato. Lods paludolts & humuiii c.clcic inter alu
diimeta prope omnes villas colonorum ; pnraum gramen cfl qnuJ vere prodic. unde avicla I^cpe-
(^ra .id deceipendum ; «x elii lui|u> pecora male le habcnr^ maoe confc^, ipma dodi extr.\prD>
tuber.inte(ttnw rufhd dicunt quod dorfum lit fra^m>pedibus offifal^ debilibus, ur xgerriraein-
cedcre queant. Pro Anndoto Ruftua fcmper habent dSk exiccara in prorapru, in pA7\ .i {] i fl j con-
fraAa, quxquotannis maRna copia coUigunt, &confenrant ad hunc ufum ; hxc audc o^. orantuc.
abarthriticis bovibus,V3Ccis,ovibuSjCquis,portis, 5cc. mminim.i v'ciicibib comminuuntur, Sc deglu-
tiuntur unde iahvatio fublequitur. ficpecoraconvalelcunt: aliqui pru rcmedio utuntur radiccTojk
maitinc, Offliiafiw&taiiKnolSHisaoquiefcunt.
An hacphwwnwn» pw>dncn«nr i indini» ineiqirialilMi Tel pbmbei^ nmniqiafflBnai, vel i
fuperflua hunddiatte fernafis ptaMx^ oontendu» PhilofbphL
Notandum eft variarc plantas pro divci fit.ue fulij loci, &: Clini.iriij in quibufilam enini rcgioni-
bus hxc herba innoxi^ a bcAiis confumicui ( adnotante liartholino^ & a Chinirais uliirpiatur.pi» Cen-
eaofio minore ; in alib vero tam permdola pccoribus & odia(a ruftidi, iiC me f ' » - •
in quibus oopiosd luxunac Vide D. Joh. Ffid. Xreubkri Obfertr.
Sufpicanir D. TmertJm Mmfm, fqoi omnec has obfifYadoaes de gramine OffifragocoU^)
hanc plant.im cfTc vc! c:cnt.nunum p'.iliu'h« lutciun miniinnm floftnun Ciialo^ pbnt Al^Tellu"
nupculi graminei aut potius Aiphodeli Ipecicnu , » '■.•;**• -
' c A p. xn. •
' . . • ••• "'. '
A. Olmlklm Imifirk Dmmmm CM cur. f. 40. LmoUm fdn^ fmt fi$kcKrt$le» C. B.
CMU^ mnfirk XJifitfivt Lmtmmm fahifire prt emdm BmAim Park. Watn-
ciuf. ■ . ; —
HUjus folia dodrantalem Iongit.jdmem raro cxcedunt, craffiulcula & concava funtj interfti-
d6qi ditoctainftar filiquarum albz Vlol«<& iinulium, viridia alinqnini &duldslipori$«
anadbus artnandbai gramm pabulum; lunn ad aliquot ulnanim ahitudinem (ub aqua U-
tent, qu.im r.xmen ciulis inter ilTa emsrgens fupd-.ire confpiacur, floribus albis onufhiSj I.cucoii fiorc
amplionbiis, cav.i ilLi uihnia parte, pcnolo a quo dependcnt proxiim (ubccrrulci coIoriSj fornutn
pmc rcfercntcs Gladioli, non prorlus tamcn iimilcs, quinque foiiis conftanccs, quorum duoi^p».
fiora ad pediculum refle^untur, tria reliqua, qux latioraj propcndenc. FlodlNit fuccedunt jp£
ii^fa yateda. mib femine plena. ■ » M jrJt-
Na(citur m ft-ignis qnorum flinduspuro f.iUilo fubfternitur, nullam alioqui pfantam prxter hanc
alente. Sub extremuni Julium tlorentem li; ob1erv.ijrc lcribcbat LXxtmarmus apud pagum Narcb
& IVtflervtld 111 D, cnna, niifquain aiibu Nos in lacu parvosec fbHfpoSik^imim diAD.lNM '
i P«r<tib Curoberlanduc oppidocopioiumoblcrYavimiu. ■,'';>'.-"<-•'■<:•-
iliiTi 1
sBCTio n.
JnomaUSib^M^tt.
• Dejkmtkt,
'.I
ACanthi pucri in florem fui nommis verfi fabula nobiiis quem Pxderota ^ puerili, ndfo^
cacuL Kybci r.s amoi-c Gi^t vocant. Mclamphyllon etiam non inepte a Grxds didnu'
hzc herba, quod fblium (aturato virore nigrelcac. Planta eft fiogMlans 8c aaQmalaj quam
Botanici vuig& ob /olia in Sylveftri gencte fpun^ Cankw «mmcwMfc = . ■
Uuuntti Oicitttr
L>iyiu.iuu Ly Google
Jgltf HlSTORIA PlaNTARUM,
DKittir vcib Branca uriina a fimilitudinc quain fblia habcnt cum antcrioribus urii pctiibiis.
Acanthi folu Tcteres ArchitcAi ob figur* vemiftatem & elegantiam cjMftyliis (eu coluiDnarum
capitulis infcuipcrc folcbant. Frondibus Acanthi (uiquit VitruviiuO columnas Corinthias vctcres
. Architedi coranibaittj qaanim cffigics adhuc hodie noiln& fi-cqucnter oculu offerunc Veftifaot
cnam predoGs figuram Acandu fblni^drcHmtttd^ nndfs Vii^^Diis,
Et eireumtextmm crocto veUmtH AcMtht.
. Verum anBfancaurfina vulgarisfit vcrus Antiquorum Acanthus mento dubitatur. qula Piimos
Acanthum topiariam herbam faat, Branca autem urfina opcribus topianis omnino iniaonea eft, nec
enim dudilis & lequax. 8c in Animalium «Kninive itnim fofmas & effigies fingi aptj. Ex alrera
tamen partc Acanthi defe^no anid Dnloariiien BEttiCB vtGxit jaedm^ quadraL Coniuie li
, l4MetJ&ioiiStiV^CaainnttaTlieoplr.ld8;lb
1. jkmttm fttivm Lob. Ger. Parlo Sat$^u, vd moSn Vir^ Cfi» Cmimt JUmtkm fiut Brms
Acanthi /o/itfhnnifiila, pcdalia, profunde laciAiata, molHa, imenfb virore fplendentia, piJofa.
Intcr han: furgit caattddhn triumve pedum> re<Sh]s, firmus, foliis nudus/mmim^ ramofiu, qiii^'
medio ad fiimmofll tllqne fkftidum tfayrfiim gerit fiomm candidorum, quorum iblia riAMn inutila»
obk>B«a,feliis cotticCBiiir tfirkhbut» ^ exDcmiim Udniatii noanihil & ^iaofi^ medinmoocoptn*
ribof f»mitAm cralfiafcDfe Sntm n oUoi^ continetDr poicarpiis, bnmi, planom, rMundum,
crafTIim, fordid^ iuteum. K»JUctt\ongi, latcq, v.igantur, fons nigrar, intus alb«, faporc glutinolb
£e vilcido, ut & foba: adcb nvaces ut vei mmima patticiila m terra leli^ gennuiabiti tngofitta»
men minus patiens eft.
In Italiz meiidionalAas circa Biiaa & NeapoKn; inque Sidtia infiib codot^ pRWSnic
EA d quinq, heiUs embfllenulNK Uftts podfiunftm enmioteftin dymriMtsaliHqne paregori*
di, qnarumcumque fonr,\:hrum 8^ iitplurimum in citaplafiiutis. Radiccs, autore Diolcondc,ara-
bufttsSc luxatiscommodant incaupialinate impoiitx. Potz urinam ducunt «Sc alvum iiftunt Po>
dagnscalidis tntx&caie&dxmdlMrillinuntur. PA». ProfuntetiamcabidijLianguinemi^xiBntiba^ .
cx aico delaDfis, iftu ahquoaui conam iufira yivea kfis Cnipcis atque oonvoUB Dio|c.j aoa miaw
'^niin Sympoiyti tnajorfi ndioes, tjnasiiibRaniiJf leflcolticoo Se^itialitaiepraatimirefot. DmL
2. Aemithm Acdtatui C B. fjlvt^rm Parlc CtrJmH tetmtbm /ive Brtnes ttrjh» ffia^» J.B.
DteU.
MTeftli Aoinilntcaule, faftigio acum&iMo, floribufqoe dndo, floram eobfe ac (pede, tum
fclttnine fativum rcfcrt, fcd tamcn brcviorac humiUor: folia fimiliter ampla, multis mciiuris la-
\ CtiA, fed iuudquaquamlcvia, Teriim trequenabus, aiperiSf dunsipiois arca maifpnum aepidi*
neifeMBiiitia.
Cap. n.
l. LeomofttslmGe^i.V^xV.CQ. Ltotaof. ^nonmdam].'&.
RAdtx pugnum implet, rotunda, tubcnbus multis inzqualis, cortice daereo, pulpa virente in
luteo, lapoie amaro. Hinc exeunt pcdiculi pedales, tiifariam divifi, quomm finguiac di«
viliones bina aut tcrna gcrwnt fclia, circiiuti ferc rotunditatis alia intcgra, alia laciniata &
, velun cnipa, coloieex glauco iuveiceote, venola. Inter folu cWw extu-git, uneis paliidd purpu-
leit firianis, in tnultos ramos divifi», fijhis mintNibus minuibue incifis ad genicula dorutus. Fhrts
inundalibuspedicolis foliis oblongis intcriedis, in cauhbus Ipicatim coagelti, lutei, Ranuncalifio-
mm raagniiudmc, r|uinq, {lcliatis oblongis foliis coaftanCj tpidhm luteolis umbilicura circumftanri-
bus; quibtis marcelcentibus piolongantur pedicxdi tn palmarcm longuudincm, in extrcmo utric"u-
lum veaoiiim Halicacabi fuitmeotes. Sttnm tagram, Cannx indicx iemini perfimiie. Parlon-
ibanfihquas parvas fionbus fiioeedeielcribit, cnwbxetfie brewiores qdlm FumariaE bonioGe. aUo-
qnin nonmhii fimiles, /«otbm fttfa^ nunMb canKnyrtt» ^otnte eotam pianaun Fnnaiiam bdbo»
um quodammodo zmulari. . "
Circa Halcpum Rauwol^us repent Matdnolus in HetnitiK aivii i^iSi^ ludiB lodi lefidifleai^
naldquefrequentem in Apulia. ••• [- . ' - v t
^''RldBi ofitfpamr in I^d^ad itmjftdmydkaam maoulafc
• 4 -.•■V -
%. ChyfcguumPKk. Chyfigmm» DiifemUm^ia^km).^ Umttfitd» i^filiu fmnmC:^
.ti.t.i
Altitudln^ Leontopetali adfequitur, ^ilqnelniocnilG^ floriboil» ir^Hrfy* rotunda (quz intert^a
parte lUra dB0 haud abfimilis. Caubculi tamen gradliorat, in terram rapandi, & ab origine fili
Modoiahutt, itt «aik» nauifat djrlfi» ^neram eicieniis Mmh adbnent anipicui, lutei, denfior^
ftipatu pofiti, qoatuor oommuniter folioiis oonflantcs. Filut colicuiorum dorlo adlucrent geniina
^y^^ fiu in^cen pppofiu ut crucii figucan po&u £» flffdanc; atro-Tirenoa, ta «ztremo la-
CAP.
uiyiii^ca by Google
Caf. nL
DeSifm
S
Etuni nomen in&oih Videtnr «£k quod quandoque «i» denoUf Miu«f», «Mfillf«
meco, quod lubito & quafi inip<:ru ad mcdcm propcJImtnr* 'Pod^ IMMimi CTflTT^
CS^j ab il^gypms lumpturaj quibus Stmpftm dicitur. J. BeJ.
S^mmm J. & C B. Park. & alumtm Ijiptanis Gir^elm Gm^jhn S^fmm Mntmum
mmi &Marc0rav i ^ilp purging iSSioxsu
J.B.VfJlmg.
Pler««»^^ cubitalctn; ieAnm,finniin, cra/rum& pineaem/wMhabet fcmuridalibuspediculhlic-
" " ' ' aiJjil rubentu, oblonga, acuminata [infcri(
^ craffiuicuku exatroviRmnonnihilrubentu, oblonga, acnminata [infcrioia]adaca&pn>>
(aBmnbas tndfmsferrata, iuperioira integm ons angulhds pacentu Vejling7\ c quomm aBs flKrtt
emicantcalathi forma, oblongi, •magnitudinccximia, monopotali, reflexis labcllis, intus albidij ex-
tcniis Viola: colof em mduti, tcnuiq, refperli lanueine. StlKfnxe Tc&k (ecunduoL^^caulen» ^eiidear
ces, non quatemis tamiim kA etiam quints fcnifa,lateribusanguIoiz, ftrll mim hfl1ip1lit')|fflri/it tHH
lomramillud, ooaiprdfom,pingne!|flave((^^ ' .
jEgypdis cum in dbo, tum tn mecficamentis nAwHEmnni eft, quod cumreliquis fru{^bas,%bA^n^
quam arentescampos fcjtebrisfiiib. tL-mpjravic Nilus, celeri provcntu (urgcns filicjul mimmc fallacj tl^,
cukorem luum locupletat. Parkmloiius, ncluo quo Aucore,SeJiinum in Lidu Oricjicali iponce nalci , .
ait, in vEgypto, Syria, Grzaa,Cret4, Sicilia, m agris duntaxat, feri & coL
Qlenm KminuMis expreOum «r' 'Jiij^2^J taH, i.e. Oleum boaum Aiabes nuncnpan^ quod
ail dlxM ia ftequentiffimo nln dl, malorique pretio quam OKvaniftt olemn in Mgfpto ytn-
ditur.
Marjggravius raJicem tencram, rcLlani, indci^ lilamentiiprxdicam,cstcn'.is ruiFamjintCiius albam •
linc pumtz actribuir, fi niodo candcni plancani dclcnbic ''
FlMltam hanc non e0e vcrum Anoquoruro Seiamum nobis^ cum J. Bauluno & Scapdio videtur^
ye6qae an ^nres i DioicotideSefiimoadfcripcae ei convenianc dubium dL lis crgo omtflii, quas
proponit inlibro dc Plantii y^gj-pti.icisProfjjcr Alpinus, adferemus. Planr.v fiiiquit ilk) deco^to
utunmr m fotu .-id ophchalmias, ad tuiles, anhelituJq, difficultatem, pleuncidcm, pcripnamioniam,
& tumores duros lcirrholos: iViuheres pro uteri duntic inlcllioncsiaciunt, Cv. ucuntur ad cipitislur-
fiues livor^Iqt faad : planu& &minibus oodis com roeUc ad eidiccatos aervos, ad combuftas par-
•es, adcafidasinflammationei: Decodo in dyfteribus ad colicos dolores, & ad emolliendam al> .
vuTTi : Ad moTcndas menftruas purgationes. Oleum facc^nc}, cjusbibcrc ut impinguelcant muli»- •
res m b.ilneis fiHiiliariHimum lubcnt. Olco ctiam ad multa alii y5ig^'ptii ua coiUucverunt, viz. ad
cuns puftulas,alpentatcm, atc{,onmcm dcfa:dationcm cx humoie mclarwhrjii^-o tLin epoto, turniil '
dbis nequencacot vetipiis atfo^s parcibus inundis. Suntm» apud quoliiam ad cutispnidtui, dus
qHMNr aneias ladcis diebus bibendas exhiberi, ad «ilidit& difficulcatem, deoriiiM deipeh|aiit,
paipneumoniam, admovendos menfes, atq^ad veiieiiieiMBl^flaaHCfa^ intnfltafnnii^; tiaeijb|Qdb'
mn Gruoiatas (kmalcendos uuns & extra. '
Cap. iV. ^ - T'
Aiitt fibrola & c&ndida nicicur : C«v/<in aucem habec enanniscrailicici, cuni altKui.b cubi-
<um fiepevhc zquet, rar6 aptem & parura ruperet : eft »ver& oortice auc rutfo, auc n*
beCcente aut heroido tedus, ad genicula nodolus, iucco fatuo pnegnans, glabcr (crc, cuni
intchm rami, quosnulloordineemitoctomcnto lcvi veHiantur, folui densc ftipacl Saligois aut Pcr-
ficx, acuminatis, pcr ambitum Icrratis, ii;c_i.ljiinb, fapore araaricantc przditis ; c quorum ali5;7flrM
£mal piu^ Periiiaric iiliqtiolae profiliunt, cakan ki^^. eKCameo colore heibaceo, reliquus vero
nosmfieibt,, pdicnlislMevibusinfidences. [Eft auiem fln heaiapctalos, folio (upremolato, infi-
inohuicopponu>jOonGavo& in comiculum incurvum produAo, bims Literabbus inferiodhiis ob<
longis., latis & propendentabus, Iac6que appcndius vclut geminis ; fupcrionbus duabus brevibas«
I>arvis.J Fruitut figuii fcrc Ballaminae mans, acurainacus, Tcmicofus, in plurcs partes Ic contor-
quento fi.digjcis leviter prcmatur dchiicens, /rn»M cjacuLtur ponra rocuoda ex ru£R> fuica leu
folli»
De loco natali nihil certi traditum invenio. Tenella cft plaota : ftneil toodt epod Of» fetfidli^
fak diligcns cura & cultura accedatj quotannis^refKia.
CAP*
Dlgitlzed by Google
X8 H I « T O R 1 A P L A N T A K U M.
Unr.
Caf. V.
A. Terffc^ria (Jllqucfa Gcr. N«fi m tMgtn J. R MtreurialM AlvtpM NtU mt ««g» ^jjf'»
• Ferfietrui filMmfa Park. Bdptmm* lutta, fivt JM> rMgnv C & €»0»
s
Ummo cxfpitc rMdtcti agit fibro&s, a guibus Cmto Ibn^tur cd)italis, tcneiior, dilutitTima
virens, crii in imo purpurafcat, Ijevis,inanis,traiiflocidm,copioftim fuccum mlipidump^^
V-^ rcfiuttens, per intciTalla geniculis, (]ui top!i<i rn podaKncnrum xmula funt tubera, m-
MMwnms. Fa/M alternatim pofiu, Mcrcuriali hortenii iunili.i. nujora parum, latiora, 8c tirca p&-
SmnWeioribus acutioribusdeiitibasferrata, magifcklunata, bafi iatiorc. Ex ling^iliifolionxm alis
retioliexcunt ionei, tenues, in tetrMii inciiMri, tribiis vel quatuor rama diviii^ ex quibus jiyj,
oxm parvi gc inexplicaa viridcs, & Balnminxflonbus limiliorcs depeiidefit, per docnnii bins lolto-
Ikviridibus colligati, maritimum monftrum magno buns orc repracfcntantcs, jwvo COrporc, &
caudatenui brevi, recurva, &acuta, bubulino cornu fimili.ad Fiimani bulbol* flores actcdcntcs,
quadmpbiJuiorcj&magisfanguineisguttis rcfcerli, in.ncs, !>u.u^s dr/.lui. five b.ubulis
fcx dimnfti fc<I inferiocibnstoBpnbo» XBauhino l^afturai IndKa aonbus affiniilcs, nTinores.ex
flavo rubenJcs, punanfi» foWs lawratioribus guttati, in quoraro medio «calbida ftamma His
fucoeduntA''""''' longi, tcnues, nodob:, cx albo virclcenies, lihflis vireotibDS ftnanr,
in terram nutantes, quarciim pcrfici incipiunt, diifumpimnir, ctiam ante matuntatem, vel venio
imouKx velroanu ta&c, & /wwtf cjaculantur enam impci rort.!, i\v.x ublonRa, comprelTa, vircn-
tia pnmiim, deindednerto & fulco colore cvadunt. Autumni uutio Horet, & iJiius fine perhdtur.
^mbJJfis^^humentibiis, ulipnofislods oritur. In Anglfa rarius occurii, id f^»l^ Jgi»'
damTt difli propd yfwi/*'^/* oppidulum in Weftmorlandu oblen'avimus ; m trafflfHannB lymins
&: nmljfofisadis ad latcra montiuin lccus Rhenum in Gcrmania lipius mvcnmmi.
- Mirnm hoius iwrbxviro incienda unna plunbus cxpcrimennsconhrmatGclncrus. Aqua dcfttl-
latainhac oaite adefteflicax eft, ut fi copiofius bibatur dtaktttn inducat. Hanc Vratinavi* in
«lculo rcnum mirific^ prxdicant. Nonnulli hei4>am hanc per vomto^ «ctecdfi^^
Cuti iropofita cam taailtate fcrtur paniciosa, ac inter deneni mMHdi.
A P.
VI.
Jivt Hfftcom ClufifGer.
RjtJix^fmkK, intci^um bifida, longa, annua tamcn, extcri^ tulca [Clujio fubfluva]
naiK»^bwfibrdiis camllata. fe/w multis inafuns divila, Fumanz br^, pallidd vindu 8c
nonnihil glauca [Cluho figura. colore «C alpfftuRut» fol>»wWd iimilia, molUoratt.
mcn & intcaum longiora. Nch„ fi^uri & ts^mmm Rmmfit» wm am»Am reftrrt vukmm-, mfi
Rut^ntmiut Ptgantu^ Narkontnjlurr, Ljoh. mull.z^} CW/ciA coOipiure. nonnihil comprcfn abquo-
ufquefoliisdeffituti, ubi flofesemcrgunt folioli. pedioihs mluient p.m,, lurci, ^ & quan-
ttim memmi) bifolu, aut Qltcm foliisduobusadverfis, tnangub, grandionbu. & conn.ycnt.bus do.
nari avCJfl^ra ^Mos, fl3^'t>;,iarisodor«0^to«pidose.attnbmt.lc^^
duopctala h.ibentrclHiu.s ma)or,i, nervo virrfl fcrtJ e«rema parte (qua: oboifior«ft&TOhitt ««n--
ord&)pr*dita. quatuor alia pcrexigua funt, &vixnifi florc cxpanlo confpicua Cornuula fucce-
SSTinYmgubsrimulisqpaterna autplura, igny.pUna, aitKuk
«««fl.infinguli* intcmSd&iiiBricans, kiiffnfcBlun^ ^»»^
Kwritrir in Gallia Naroonenfi. V. g. non piocd Mbnfpelio, ad riwm Ibgnt, non lol^
rhcrmis Balknicanis ante (acellum, 8c alibi: m Hifpania copiose agro Salmanticcnli, Granaiei^
fi; fleq. Nfl« e«ro in lingaia ilia intcr pottum Mcflknenfcm & fraum Sicuium invenuiias.
* '^l Sijftcamaktrum Parlc HjpteoiMktr»JtmmC3.l^0ktmm DitfmUm fiiv«fmit Ad. LoU
•■; • ■• , Omimim fiJi^uefumGer.
< Hac minisoBBiirii, exigua & pulchra, npn procui Aa& Sottiis onunda, oomplura geritrtr»»'
W" filiquofir,-3mc»i Scorpioidis did« modo, fed craffiora, mtns praffep.olis dift.nao co-
breffavS^Songo: '..«/.S» g?cil«, tenenulok nan^a
Vcncrei Fumarutvc inulurii prolundis : cxigua «sAff fatei flara, MaiD menie UietHinnil niatOOS
juit Erucaf, ftdminores. . , i: t „ ■ n.
Diofcoddi,Plinio,Gaienonatora Hypecoi cadem qwe P*pavcns lucco. tlusluccus inlUrOptt
CAP.
uiyui^ca by Google
•
JJx XKIIL T>e Tiaatis anomalts. i ^ z
CAP. VIL ,
RAnlMK&peKgrinxel^antue planta 4 RaJite perenni^ lignofa CMi^jpromit plurimos»
qaoram qui vetuftiorcs ligpo(tMO% IwK, norelli vero teneriores^ prolixi> geniculari, ro-
tundi, graciles, junds, lyraram tuiiunve diOidis pares, quibus tanquam capredis & vittcu-
lcKuiiiinum Sc bacdferarum fcandentiuni morej pergul.os aut pciiinKiua pt-»xi«iii^
jftantUi hortens^lq, icenas lcandit, quibus faciji negotio inne^cur cafq, convcAu : Fuliiii qtui^
|lBBIfiaf,qHBfn ^fingulis geniculis bini pediculi cnncia lc pofiti oalcaiKOr, hao^ finguli /•//« (u^-
QBintloaga» pDlchic Tirencia» ad Mali Perfica: Hve Hemionitidii vidg^ exiftimatxTiciem colore
fno aooMoiciaj inter qox niMini enc t4^/«r intortus, quo jufauRicobcuxque propc afndencia
apprehendit. Flores fccundum cauliculos aA foliorum exortum c pcdiculo '.inciAli pcndent, de-
center incunri, oblongi, cavi, rocuiitii, fornu atq, magnitudine flojum Digitalo lutcc minuris,«psr
oras {tmiliter ixKifuris quinq, vanc divili, culorc qualis in Avcllanx nuds cortioe^ V(l CannelLaaut
CinnanKNDO vniiso diOo cofiipicitur« quaEuor imus fismimihm, fingpilis tfktt binai8^rei)iibusfi)lu^
, ceos, nigticandbB» macoU» nota«M. Stdiloqnunttir figarj Smilads hortetw, quibos faium
includitur.
Hyeme iupereft, fiigons ( ni accrnmum iucnt ) paticnciifiina. Florcncix vidocur in hortis
, CAP. VHL
CtMhflty* Brtflienf^mybx^. Ettfhrdji^ affinu BrafiJunJtt filifuofa, ■ '
Msrgp^.
ETenui r*itcula, alba in pedalcni adurgir alciciidincm, canU tjuadran^uLm, pallui^ vindj^
geniculato, tenui, qu partim terne incumbic, parcini crcdui tbt, .id genioda qqtr lenam
attingiuiic itemm radices igem. Ad auodiibet gemoulum duo ibliola iiot oppoaancur, Nam>
nmlaitKmagriaukneftfigQrl, <ea re6Hib V«n»ic«ntt ChainKiiyw, in anri^
viridia. Aa quodlibet par foliolorum fhfculm minimus provcnit, qu-ifi galcatus, albus, PoH: hun-
nafatur fiUqua grani Avenae nugmtudine & Agur^, qux iponce ic apeiiens ienieo eiiundic num-
mum,rocundum,eUaM6flbnun, minni ftiniMpapav^ nidlin odim«ft:|liaEa«lal
iaporisamari. ; •t- i • i
hEk planta conttila> oofia tn aqua ac pota purgac egregi^ per fuperiora ac inferiora.
Feliit in caule (yppolicis, ieriwihnonimi^gpleMn» leiniaeva<cn]iiiodyeau~ " '
quo eaam porerat rcferri. ■
CAP. IX.
t
AStamkt AnpUiifikm Maiggr. jSSiMU Mtirtm, tiUt^Bmmfiifm imaptms Aitg^afi.
M.uggr. *
JN palalem circiter alcitudinem aiTurj^it caule ccreti, concorto, qucm circundanc fcliola parvula,
& hinc inderaaiali dEGitsr duos ciiglco^ longi, quorum fingntt fiiftinnic fitfculoi cx aiho iiii^
lucoos. Seqaontur itmfik^ masrfiSie» obrotundac, teners, in quibw nuucMm^/fipMir jdgn»
•OCDndi, maforis quam PapaverK U/itrpacar i Nigrids in obis. 7 .
Hu)us pbntx, (enica c Braiilla aliquoocs mi(lum nomine Mo&mbes d'AngoIa .7- «^* fcKci-
ter puilulavK, nec cancum foUa & caiilcm pruduxic, lcd & iioruit liberalicer, fic ienien culic, quod
I i jeviflimo frigore, initib Odobns, cum ipiaplanta corrupcum fiitt. £(l aucem (inquic)
" Mpivia, foUis iimihbus PieataphyOo» Aolcultt fiogMUrit wafcqafWoniSy/fed .yuyja^
t; iiUquit CQOtortis. .• . • ij . •■. ,. : ■ «
Ex Aftica in Brafillam ccanflaa pncanir.
f4-
:i -GAP. X.
HErba h.rc, qui copiosc nalcitur in /imi vmniitm San&cmm cx raJict re<fta, paucis filamen-
tis pjm^lita, arbulculx pjcne hf»ura ad umus aut duorum pcdum, alcirudinem ailurgic,
in inalto» ranuilos expanla ; Suntqae cauUs ramuti lignoii, acq, hmc uidc acutis fpinis
rounici. Irtpediciilitpfopnis inquolibet ramulocria f»li*lafiA invioefniunc t^pofica, more Tri-
fbliL Ilinc inrie provcniunt in pcdiculis digitum longis, jW(C»/» cx vihdi albi, nugnimdine flo-
nuti An.^i^.»l)i<iB, kibtiha itanjMiuli ift madio oabaites. FlolcukK iequuntur y??jfin»/< osrptes, or-
ciwr nuos Alvgito^ k>ngJL-, in (|uibus icmcn rotun^iuni, refcrciis Liniaas conclum, coloris dmtici.
Qiianfl» ieni«n eft mamram tik^MiS^ iponte diifihunt |4 cih^iMiaat icmeo. Ucrfaii o^orem tfAet
«;h^F«»g»d. . .... ..
Digiti-ioa by Cj(.)0^1(,
HlSTORIA PlANTARUM.
Safpk»r tnCblium bocoaiiBBaer dle TnfoJjofiU^uofoflofC tetr^eab» Ub. 17« ca{b |. d»>
lcnpnx
E
C A p. XL
^ • P< EfimedM.
• ■ •
Pimctlium DiofcoriJis ?c Plinii quxnam hcrba (it inter Botanicas non convcnit: Difcrcpan-
tes fentencus vide apud J. fiodzuni a Scapel Conunciu. in Thooph. hift. & ParldiUQoiinii
Off il& diAuiii fit prodicnin non iaveniok
Efimt£mm Ger. Park C R qmtmJnm J. B. JSarrentoOjr.
R«ifx obiiqu^ agitur, nec alt^ deraerfa, gracilis latis, longi^ latcquc fub tcrra repcans & ic propo,-
glM. Hinc fiireuiit pedicilli dodrantales, atqus etiam cubito altiores, cenucs, polKi, n^iduli, in
temos {urculos (uvifi, quorum nnguli rurtum in alios temos (iividuntur, iti ut unicuic;ue fblium
hatrea^unum, hacderaceum, cx rotundo oblongum, ngidulum, acuminatum, nervofum, avci /a partc
glaucum, fupcnus cx vindi pilIclcensjLim pcdiculuni pinnis duabus fubrotundis, quaiuin alrcra, ai-
ttri longior doiutum>circumcirca mitibus denticclks crcnarum.tcnuc £c vdut merabranaccum. Pc-
Culiaris quidam nmas pttil6 infra primam ramoi um diviiioncm exk) pilnuns aut dodtantdii, n^
cunuk» divifiisi qnaramanufquifque plures, [ tres ?«ri. ] ^erit flmi^ pnnraiis pctiolis hu^futis nucosj
ftniAune fingonnsquadripartitos iti ut tetrapetali tantiim videantur,cumrevera o^petali linc. Pe-
tlBi ttdm extcrionbus quar lanora fiint & rubicunda, cxtcrius t.micn cx luteo rubentia, & Imeis albis
ftriata, intenora mmora fic lutea arde lupeniKumbunt, unde mtenorum peulotum margioibus ar-
cumdrca fc oftendentibu, fl» n^igBairidi Imoemi tetrapetalos videtur, medio fiavo maminibai
luteis. Medium florem occupant apices etiam luiet, Flonlius fiiooedunc filifut tenues. oblQngaf
[comutar] ^minacompi^, rubentia continemes. Florum defcriptio Parkinloni eft, verumii
adhuc curioliiisobfcivan delidcrant, ncc cnim dc intcrionbus pctalis flavis inihi Ijtisfaetum cft, an"
revera pecala dicendalinc, & an quacema; quancuui cnim meiuim, mihi conlpeda iiogulacjsm-
|aliaamfiifaftaiMmenoe»8c imiaimcorpi» ooaftiniebaai^ ia qnaaior tantoro ofcealmlaMHwdF
vilum.
Cxlalpinus in moncibos Uguriz provenire ait Camerarius propc Vicenctam in Icalia. B^uhinus
uterque iii montibus Euganeis intcr Balneam .^poacnfe & Arqua, m, Romani.i, locis humcntibus
& umbroiis. Nos Ln Alpibus non longc .\ Vimtcba oppido» quod territonum Venetam ^ Imperiale
diftenninac obfervavjmus, unde montium incobm efle appaiet.- Floiec.Apcili aot cdam firiik
ia nfiBaibns ftigidionbu» In borcoi traaflatum ob imporamnm mficum repnnn coetceii i»>
qoint
Dc viribus nihil traditum invcnio, nam qua: Vcteres tle EpinieJio habent aa ImicberbitOOOVO.'
niunt non m.igis certum cile poteit, quam ciuod hxx corundcm Epmicdium lit.
N
Cap; XIL
^Omifie fMntia quafitaie rdioaii Timbe fpeciebus (imiiis,c3eterom diffimilima apparen^ qua;
(bla in MedicoillitHrecepca elt, nec frondibus deitituta ficut plcra-quc T-.mbc ; lcd fJoi ibus,
foliis magnis, glabris, acuminatis hnic inde vagarur, atque in caulis extrcmiucc tcnuibus
fili^is, 1.1'vibus, cubitum longiscopulatifqucornarur, <]ua: niento aLuficanis Faifaois A' Impige, fivc
jFane impetigmis appellancuri quod Camm cottex luccum piiabus quidcin infeflum, ficut & ajic
pjlfft_ ^timh, (oi impetigini-6t (werornm feabiei; aeteiiSqa» hufus genem aflettbus cutaneis, proficiiunt
conrinet. Menfibtw ertim phiviis iinmanirx, filiqua' Is: vindes fiicco cur^ent praeftanriflinio, eoque
fngido & acn, cjuo li hicerui cjui impctiginc iaborat curabitur, modo aLquooei iterctur rcmc-
dium.
Qpandomacuraveruntfiliquaetcuporcxflivo, mox exficcanmr, tuncquenon ibium cunicgmex-
temamj fed tt fiiccum atqiaelenuna quibus lcatent piaulacim nigrefieie oC aroniadGam tidorem tgt'
laiecompenet: venbn mnc pnediftis nulis^fdnuaep^^ p^icannir.
• ; • car m
Mnaan^iJiQui Hemandee. ytgaOUt Htfi^ ^i vtcmmmm fimHmJtim, v^^^^y^
' kkfA. ^ isnl^ Mexkdn ffttktkamuti ^ 9aniila'jf, 0? 9aiitnr^.
ffent.
VDIubiiis hcrba eft, arborcs conlcendens & amplcAensHenjrfW. Fciiir undedm uocku tonaa^
/ex lacis, figur i Plantaginis (ed p{n0lionbas& iongioribus, virordqitt infcdis facurato : &•
' gulis ex unratL piutc cadis aliemima eMorientibos: /mhu nipMBntibm ; ^mit kmgit^
ai^uftii & peme Mieabui, nigriv oleonbw ffiulbm «tt Belfiu^
Digitized by
Lib. XXIII. 2)f Tlantis anomalu. "
Obdis «^ionibus, humcntibus locis piovcnit, & filiquas vcrno tcnipore urofm
Sdiqus bin« aqui rcfoluts & poti urin.im cent, nienfti lu evocdnt, cuni ^*^^,/ n,™ ^
celerant, ac (ecundis mortuumquc fa-tuni cxpeliuiu : vcnuiculutn calefiidunc 8Cr^a^mA««i *
difcatnuit: huraores audos conooquimt, cereLnani confortant; & idus venen inS^"rc{P df
cnatiir. HmcCW«frf compofiiwoimingrodiuntur. EleeaiwilooM fiJinnim «
S i: C T I O UL
Soma fijemiig^
Cap. I.
«
gDm
cei colons.
Tolia & Ijreycs ramuli aeowgti ac parura coai fupcrfufo aceto condiuntuF, & edumur cum car-
nibt» auc (urobasproaoetaria: excmnc «aim apponmm. morenc urinam, & apcriunt viE:"ro
I^pUnc^ (Taantnm conjicio, «1 Gorymbiftris affincs, Scabiofam, En ngium, &c pcrtinofc
Anonymos Brafiliana Limomo ccngencr. MarggT. Ai Zib. «. cap. t. •
In fefquipedalem aiit paulo nujorcm altitudincm afluigmit multi, fliiiti plun^ s ramk
cmiftl, quorum qui ibet eo loco quo «-«1116 oritur nodttmTubct: rami .noia,n,u.- politi • ' /i/J
«KMtum fo!itari.i;obIonR.i, hfl-igut.i, venofa, .id t.iftiim molIi.i, foiii, Oxybpjtl,, (inulU : inteT
diim m.i^u(ctiIo blio nunuculuni luiv^tuni, dilkat unum ab aitero cituter /ctauidiaitum InVLim T
utc ciulis & ramorum extrcmic Kc n.ifamtur mulc« fpice. parvuk, viiiifcs, qMtnOT JBlt Guinaue
dig. lonfft, qua: ieie apenentes McmUj promum minimos, flavos, cantxparTiadi. uc foliolnm 3
• . • • ■
BrMfii^ lftm» ErTa>JfeffiSe^ra, a.: Cipo de Cobras Mar«r Pifiia
Marfjr.
SCanlilij cO pjanta, cWii«r tcneris, rotiinais, viridibus, admodnm lentis. Fo&m onodliW
(coslum pofitura in CMile, m (uo pediculo rufcfanti, duos dtgitos hn^o, & irTcTo t
lum.ncurvato, ofbicnhre, ve oOftlBlanoris, uripingitur^h^ i.u K.hilcncii foHo p
fim, =, fupcnus dilutc vircns, mfer,65 albefccns ( ,n quibuui.un -Mnn. UAu p.nic on^u fu^r^
ninda ; PedK:uh.5 autcm foiu aijufqae non inlentur iii Hmbnam icu cxtromiutemSH fS nh^
dimidKD digtto ab ora versu$ mediom folu, ut fit in Nafturtio Penjviana Ad pSSmVcSoru^
etum pedK:ulus piovenit tefquidi™ Ipngm^ liiftinens pal!.d<} flavefce^Wodo Ss
oonftantcm hoc mod^: autuor (upcnus adpoiita funt p.Kva, obr^unda. hh fubeR,plm S
nmdum, adhoc m.tg,s mfiTrius rna parva altemacim i»i,ta. In fumm.tate pedicuU inrer ou^
(iipenora folia granum provcn.r, magmrudme patvi Pili, Hgurc ovalts, interiusvSide. liincrubmnL
longa, quah contorta. • »-v» mm.nwiiHil,
Piama hacnuUum habec odorein poEttriierbeoeim. FoHa contufa & impofita contra mdri^
Digitizoa by CoOglC
HiSTORiA Plantarum.
c A p. HL
' D,r^*les BraJiUana folii OtnHmt^ mH rlmitt^m. lA, 9. tsfiH Jtckm pAuattU,
rfSSkni aucetum majorcni cxcrefat alcicudinem, cauU nodofo, parfim incumbenie ler».
filrr^niBt IM^ om terrae mcumbit crebias .igit radiculas. Diftanc noai circiter
^ j^XilTnV^lntwvSol cT anibus proaeuat unum aut duo mmimum digit. longa,
TrJZri7cx^^iS^ longitiHlinem W to.Plantaginc, fi.pcri^. rindia, inle.
'^l^^^l^c^nS TrSnSe cauUs^uo folia parva fibi applical» mvcniuntur, fipira
"SiiSJ^Sm vSant S quovum medm fl.. emifdmr, cleganwr coruleus fofiis ttn-
SSmuiS» modoicpiadftntat. t^^nms, longa, (me fibrts, hepatiacolons,
Cap. IV. ,
rl anatuor aut quinque pedum akiti«iinem aflurgit, cauU ftnato, genictilato. Ad quodlibet ge-
nialum duo rami fibi oppoiui naramtiir, 5: ir.acm duo folia oppofita, um m caule quimui
ramulit. Folium quodlibct duo aut tres dig. iongum, acummatum & m ambitu (enratum, bian
«.l»em nediculo In lummitatc caulis & ramorum l/>ua provcnic duus aut tic. digitos longa ha-
jrmIn.mo5, dilutc caruleos multo albo mittos. T^planu maxmu odons, nec ante an-
num quamvis ficc* odor minuitur, gratior quam McUlc cnmCiciomtiaB.
Cap. V. '
De Mjofwe.
J^Yoinrot ai^ Ranim"'*"'" ■"«^ ydico lik i*. cap. la fiibttcdepdat
A. Mj4>fMru J. R CauAa muris Gcr. Hohlteo afiiii OuhU mmu G & Hil^iim Lamem,
Cmda mnru wcaium Park- £l90uCt-tflil.
• FiL* umerofaspcor-ib*-» habct.: undc foUa Berminant
admodum, verujse«rtmimilaii«a, iieiqiiat^
alotudine foha excedunt,cnoa.s terctes, nudi, "««""O^^Hi' »2^??^
finguios mufcofos. quinque tol.olis compoficos, herbacei oolon», plnnbaiiiimiftimuuilis oimapi-
cibus fubiutHs fiooedente davJ unius duanimve unciarum, tereti, raucronata, jp""»*'" mulris com-
waili, caudam marinam affabic mcnnence. Ranunculis cognau cft hacc pUntula, fapore acrl
Apiili mcnfc florct, Maio fcmcn maturat 8c exucfet r»diacus.
^ aii», hortk, ad via^, & iwa legews fpimie onmr, Ibd ranw^
Caf. •VI.
De AnaHos feu Finea I<iJica ad Herhu fmiferoi tefereitA», lih. \%. f»it,
I. Usn» BrtSiim^» Anaiuf Lufuan>s ^Ur^r Nar,a f^e StrMm ^^f""^"^"'" «^p^J»;'^
E^X^SdiceCarduoeiulipcrquamfimili proveniunt quindccim autpIura>H Alocs fol.is x-
nmU r Aloesaauatict foliisnon valdcdiflimaia, nunus tartien crafla C*«/. 1 duo, .uq. cuim
tres digitos long5. unum ant fefquidigimm lata ubi htiffima, vcnus ext.emiuccs angufbora
homm capituium piovcnit mltar Cinar^ fruaus. ejufinodl fi^ .MnOS '^"^^^'^'^^^
briioolo% quodfucajifu tcmpor.s- augccur, hgura inftar Srrobib unde
Oroiia ^ffntes dicuotur hi fruaus : & dum augcmr intcr foliola eius p.odcunt fbfcoh C«r^^
tribot fbfio&finirali oonftantes. Fruaus guando nuturuic magnituaincnl obtinct majons Mclon»
.0-WbD.^I^rrr Al.™=^.nS^ faciunt] ffg"« ovalis. c^tcnus enxincntris co«dhn^^^^
hu.,uni5. qua: .n cocum Havclcencis colons, pcr orasaiitaii ^''^;^',^^'^^^
fidrrnme^n iioi^m habic tnangulatum, fcrratum, grlleum. Fruftus * odons eft fuavifEmi [ adeo ut pr«tereon.
wlSfc t^sdignofceniQUtSStxde^inquibusirt] 6??"^ i^S^^*«<nLSi±ltiS^
Ux XXm . Tlantis anma&s.
nium confcnfu dehcariflimo lapore rcbquosomnesfiTkStas longiffimefupjrnc] apprimc fucculentus.
Cortex illc abfcinditur^ & friiirtus feaimium longitudincm in partes lecatur, Sc coTijdicur. iMcdium
ilUus quod relinquKur incer (ecandum, ml^ar piur quaiiracx, eciam amb&iicur, & pro opcima parte
habenir; in fm niecliohabec.medullamdurara & lennntinfttt Faftinacx, qiu: abjicitur. Continee
(niAus iq fe granula leininii. _ FraAns matqnis fuperius pbntam juniorem. habec, qux decerpitur«
& it^ (ine radioe ( nuUam enim habet) terrar imponitur, qux lequend anno fruAiun fert, {7n»>
quxque plant.i (emcl &c imicum fruclum prnfcrtannuo fp.\^f Sc mifliii namm ImbiiI pUiytygj
gwn plantatur vctus eradicatur 8c abjianir ucpote inutilis. j. '
. Ex fiuftu hoc fuccus etprinrittg gccBin affi* atifccftif, daKlrqoe ihiq{riakfeiibitt> BriflBemBMt^
pnnitnos Hydfomel danm • -..
Exprovjnda S.Crtictsni!BnifiiapiiiBAlBiaOodidencalemIn&m, deinde eriam in Orientareffl
debtus cft, autorcAcofta.
Exhibetur frudus ( inquit Fr. Hemkn^) febrientibus refngent causi, Sc ad exciundum appe- Tir»/»
titun^ retineturque ore, ut Cmm miti^ec, & lineuam humeAet Rfo febriciniitiibB^ tum inilMffi>
limanciik»iifaasinleftau3spro^ aA^eniininquit humore$ao>
cdhdie, Utnon Ibhlm impediatreftiniriaHemxgrarum, fed 9c in pejusedt dtfponat £go pociiiscum '
Hemandez lenlerim etiam m Fcbribus modgratr fumpnim rmn inuCilem efle.
Jac. Bontius fru&um hunc in takoUsdilledum aqui aut vmo paululum macerare necefle cfle ait«
nt erodens vis ij^iniita extrahacur^ alias calorc fuopalatum & linguara exulodral* ^ffl^fr'? in m
CfouL Qjufroptpr onnnibu» tc itnguhs (aaierim> ut his fi-uAibus modeiaii ntantnv ^ <leoepd*
k gjraaSEmo fipore irwBahiem^dyfentenalnincnmiHti -
Mirum eft quod dc hoc fruftu rcfertmt Acofta & Linfchotanus, nimirum ailtcllum ei infLTtum.
fi unius diei auc nodis ipatio (_ horar mctiiat Lmlchor.] rcltnquatur, fcrc conlumptiim iri tot.un la-
licet partem qux in vubeie hnit: Hoc (i verum (it luccum Imjus frudus valde acrcm & erodeamn
eiie oonviiu^St ; an^ue iddn» non fiae caui» Bontios ab immoderaioqus ufii caven^
linichoiano aHennendum, qui frudus holbeoomniimi hbminibus vix nooere ibftit, nifi hxgn
mcxluni Cum.intur u(que ad gulam.
Ai«ii ma|orisortupcrfimilis exoticapl.mta Z^f/. jf.fi. nihil aliudcft quam Aiunae genniiia. •
Adde cx Pifbne, « qu6d tum reoens midus liquor, tum vutnm indc cxprciliim urinz jiipp.-c(Eoni
& dolonbus nephriticis (oocunat, tum quoquc venenis^ in primis (ucoo Mimdiboca advciiatur ; quod
iclem ilKu» numc finfto deficleine pneftat
Omni.i h.TC cfHcacius operattir liquor Aill.ncicirLS c fiiia:u vi igBiseXtnftui« fi mo^ca qiuUMiiatB
exhibcaturj largius lumpta ncx:et ob corroiivam qualitatem.
2. Asumm Mmfiru, folio Alott, fruHu CufreJJiH» J. E CnrJmm BrsfiliMm MtHjfrit G B. ,
Acoffa.
AltiUi aliurgic quim pn cciiens, n.imi]i;e ttunntim habct haftx m.tgnitiidmc, Ixvcni admodum>
focundum, & Mali aurez craflicie, Ipinis hornduni. Fotia (pinoiis culpidibus prxdita, fic pcr ambi-
tum moHibus (pmis (epta. SinguU arbores (eouidiim radiccm (iinima cellure magnain folionim
cpmam fiindont; maforam qu.im qu« in arbore (uiit> qnxqDe Drocul inracntibus Aloes folOs fiinil-
lima vtdcanrur,ccnuiorum cimen.plunbiis fpinis homdoruni & dmici vircncium : A ^nacis fc proj>agM^
ahiquc flirpes cxaliis cnalwUiitui, pr.rn;rtim ir» fepibus & horcorum ambitu quos egregic muniunt
Raiui folioruiti (imul glomcratonim capica prufcrunr, fla\ ciinum admodum & tcncrorum, iuavif-
linu odoris/qux nihii aliud func quam Hos ipic : £x hoi um lingulis (pica prodit^ Arundinis (picae
HOn Abfimuis, (ed craflior, compadKnr & elqgancior, odorc Cedri. E raniis dependenc fru^itSj
pmarbr0va,t. c (ylveftret didi, quia cum domctficis nonnullam habent limilitudinem, Melonis
fflagrutudine; coloris tubri eicg^tis, toti in partes diviii quemadmodum CupreiSni (lrobih(eu
nuces exfiecane, ki tubatBlii fiirifoUiti» uc pcQcul $eAaiiiibn$ magw Aoei ftrabili appi|-
r^r. .
Marggravius !ioc modo fruAum delcrftit Ovalis e(I (igurar, Cianlli itai^nitudinej oompo(kus i
qoadrangularibus cybndrisj in extremitate quadratd pyramidalibus, per maturiratem (lave(cen-
nbus, qui (eparari ablnvicem pofliint. Cavi ni funt, contmentes granula ovalia innumera pallidi
flaventia, p.apavcris majoris (eminc niajora, fuavia & dulciilinio rorc imbuta inilar mcllis. Quod-
hbcc corpus cyiindricuin (epararum exprimttur Aijpf^ in os, Sc granula. tUa rore nielleo imbuu ablbr*
bentur. FruAns e^bm thu^eriira -dildnditur in taleas.
SoooisAnaiisfiMTQinoociDdeiediGituriioaiibcusacAquafixtk Rbw,
caiw m
/lerla iatmginef» BrtijUieiifis Piht
•
HErbam hanc a(pec>u cgrcgiam Lanuginotam appeUarc olacuibqQM caulem & folia, eique
exi^a, pulchra, longa, & moll] lanugine obduAa Undt FiaABfli feit nxundum & vi-
ridem, lanugmofum, fatuum. Radiccm habct parvum 8c tenoem, non ingrati,(ed(ub*-
mari (aporis, ciim quadam adftricftione, in qua fola parte plants qualitatem raedicara latere cora-
pertum cff. • _
Contra (iuxus rentris k fi^ore natocj apud nKditeiraQieos firaiilKofes £inuiiare eft icmcdium. Kir«r.
*Xt»i» CAP.
Digitized by Google
HlSTORlA PlAHTARUU.
'jMMMmk» BttjHitmJilm MaiCfnv» Piion* C«nwlvi$Iiu Br^ifilumm, fore vtntriaJ»
' ^r^Lantis & frutkibus ricinis fe circumvolvit eMmU fuo farmcntofo inftar Oematidis. I linc indc
ad caulem enafcuntur film ununi atquc aIcerum,inquorum medio pedicu!u5 longus, continens
. f^mn fglkai^ pofitum. Sunt autem folia figuri cordts, Lu, nervo crallbukniedio, & ve-
nil cMiuui>JecuwM> mlut^ leu fcrh pAllid^ viridia ( quafi paululutn albediius viriditaci «flec adau»
tum ) Hirtc ind^ quoque fert florero egregiz & pzne miramlis ftrudunr : habet enim ftguram ven-
iricuii hununi, & eft magnus, quippcTongus abfque proceflu & caule lexdigitos fai: pcdiculus
floris curvacus cft, fpithamam iongus, v^ridis &c ftnofus, reprzfenuns dcxtrum fcu inici ius onn
vcotriculi hutnani Pylorum di^m ; ab alia extremitace proccllum habet quatuor dig. longum, hgi-
rl a>lH Cygni devati, fed in ezcremicate retrorfum mclmatum, lepiaeliBacans onhaum GiMram
ventriculi feu fuperius, Cardiam diftum. Secundiim lon^itudineoi autem prooenus ilie fuperius aper-
tus feu filTus eft. Ventriculo huic armeditur feu defuper incumbit tenuis membrana obrocunda du-
plx iatitudmis quam Imperiaiis, miiuincris vcnulis rubns varic intertexta, haud malc rcferens hcpar
hamanam. veatnculo incumbens. Tocus Hos coloris eft ex albo fiavelccatu venis nibfo-purpaieii,
'naioribDsfecandibnlongitudinem, miixwibasfecaiidiltanlaciadinaninMM^^
rubropurporeopunaulatus: nulliuscaffleneft odoris manifefti
Frudnmooa defoibit ; proitKie qoo retaoida fic plana ne&imas.
* Cap. IX.
Mtftmulm Bn^bKfii tdmpii, jSe BmM TtjmU BnifiUmfitm Maiggr* PUaft. lOi. 15.
.(pedehtt&feconda, AAveftlaaefaenie. Mim oibiculari, ndB tauMB fcoibola, ene^
rijbincamadoolorit, intariwflm,omiingnini£iieaucporri, mnha fibmenM ioftdds ob>
tinentc, tres vel quamor dig. longa: Cmdmr habec bcunmm ku fa/bm, fiH» pme odNoi-
Bj tc nervos Ibliorum rurcfbente&
Ez iooandaeMilMr prodcutu cMmUt qaatuor, quiDqoc, iex, & interdum plures, lotundi, (poneklli,
fiiocidenti, virides, craffi, novcm aut eciam diiodccim dig. lomd. Coijibet autem cauli infidet Smm
unicaffl, Sa^ttanz Hgur.i & magnitadtne, qoando iauor adiMiceft t^aatM, atiibtiiBkautquadm-
plo majas, &Petafmdis I)Cib.r fnlioRini m.i^nini^^ine, nerrOilnbeas O0ll(|iCUDIb Viciaegcaiicifiim
mollc ut firaffica, ac in ambitu cmdum duabus verus.
RsJi* co&z vulgo comcditur ut Battata, ^ftquc dulds, fingulanlquq, qoafi nMlCllid aot floril
violacei (aporis. Ucriufquc fpedei fblia cum caulibus crafliflimis edamtnciduanu» ftpio olero n
aqua ooquuntur : mollcfcunr ftadm & optimd (apiu^t.
Tertia folio ert non ladcfccntc. Canlt cum pnma Cpeae conyenit ut 8c Radia:: Felia habct Sa-
einarix ut fecunda, led angi.ftiora, pedalis cirdter longitudmis, fupcnus iaturatc viridia, ihfcnusal»
mcanna, ncrvo & vcnis ex vn idi flavefcentibus, & in ccntro fblu purpuraJccnabus. In caule longa
C qualcm quodque iblium habet ) flcrem habcbat unicum [ qiue Mar^gr. floruit 3 longum ica lanm
qninque digit monopetalon, ca|us fupcrior medietas alba innar corporis cUipda pcr modiimi fecnn-
dum longitudincm (cAi, & velud in lcapham excavati : inferior mediecas inftar vulvar, viridis colo-
ris, magnituLiinc Jrglandis & cjufdcm ngurr, apcrturam habens. Unovcrbo totus Hos hjguri cft Cu-
curbitz in medio vini^^r dum crcfccirt ■ per alkini .lutcm medietatem floris multz difauTunt aibx
ngpllait quarum pars circa extremum tblu quodammodo purpurafat. In medio floris ftamen «ft
cramcie peniue anlerinz, cylihdraceum, in excremttatc faftigutum. Iqngitudinis pauUo majocii i|
dig. conltam corpuiculis dypdfbrmibus ac veftitum brevibus villis uiceoiii^ qui faal^ abftcrguntur.
Ica autem compouulunt hzc oorpufiaila ( Qoae ieman iuiic,) uc oolumiu faa ftamen Isrve & teres
appaioat; FfeicaMcodom aliquopenepaMUi^IanliBadmena^
Cap. X.
Ca4fma^a Brafilunfiiiu M3a, Ltifitmui Eroa <U vtna Marggr. CamfmmU Brafiiimia^erthm
immmm, M lAtf.atf.^»
RAiicm hibet (emipedem iNeni longam, lenam, tenuem, redam, aliis radiculis tnmrdum pncdi-
lam, cxteriiis croceam (cum primoeruirur ) fed poftea dilun umbrx coloris evadic, ia^ijs.
candidiilimamjlubdulas laporis : i qua prodeunc caules tres vcl quaruor ; odo aut novem djjgU.
tos loc^» rotundi, nodofi, viridcs, ex partc ruffi, partim humi fcrpentcs, partim fiuTcai. Ad nodM
OURm prodcunt ramuli ; in qaibas itideiP ad genicula duo, tria vcl quatuor iolu libi apponuocur, »
Opponantur,digitumlongapnoUia, (Jipoflusfaturati viridia,infer«i* mcana;- quodlibetinf ' "
diculo/cmidigitum bngo, nervis confpicuis noBditum. In fiunmicaie canjaim rami func,
jS^nr/vi parvos, umbcUa^ pofiras, diiuc^ rubrQ-purpareoi, quonni
uiyiu^ca by Googlc
■■■ I — — — ^^^— ■ - — — I — ^ — ^ ' 1 -
lab. XXIIL T>e Tlantts nJmmdis. 1 5 j 5
&iei non fOKft; ied adhibito Megafcopio apparct hos Holculos clie inl^ar fbruin Campuuikc ^
MidsdenCaio^ hab^ntqne in meao duo ^ammula, mbro-purpui-ea, figura uc CampAnula' fudiav
K>lec, paulam extra f!o(cu1um prominentia duobus apicikis. Erumpaat & conico cylmdraceo cor«
pufiaob viricU> qood ancequim ic aperiat hiipiduni dft & pingue^ ica uc veftibus facil^ adhxrd^ 0
Cap. XL ' .
Rtfimriwm* SfitdtA fttk Alfia. mffL fttiit Eitphrs/ia StMckUit fiek. JU Lii. i $ . 7.
referemk , ......
Mfm, ' , .
EK»iitt lignolaj Mnui, nialdfida e*uUm emictk prope radicem in eres aut plures furculbs davi-
iiiin« bne», Cirfiun obliqu^ados, aui huic ind^ mfcriiis ramulis ex adrerlb Y^yixk. anrfNlin-
tnr, k quibus eodem modo aKi krcuii panri redi exeunc; fuperius ver6 caules primani ntrinq,
& ipfi & furculii alns, veluti tencris gcrminibi:f ex oppolTro o-dinatim poficis, & fthu Tcftiunfur,
tcnnibus, in acutum deluientibus, lurculis ablquc pcnnlis hxrcntibus, crebris utrinquc, oppoiitis, m
ofa£anim albicantibus, odorans, Stoechadis maxunc limilibus : totiquc planu Scoechadiitaconipe^
iimilis videtur, ut omnes StoKhadem elle dicerent. Florts vero in lummitatibus inter fblia emicanc,
fiagoii ex fbhis nngulbexeuntes, parvi, & magnitiidine, 8c hgura, & colore flanbus Rorifhurini 00-
ronani finiilibus, 4 luis petiolis pcndcntcs. QuibusdeHorcfcentibus fijcccdunt fingulis thoca: finguljc,
parvxj rotundi, Piperis magnicudinc & ctiam minorcs, cx viridi albicintes, mtus minuu icniina
contincntcs. Toci h.rc plantaobfct^rurn rcl^Mrat odorem, folioi iiru Sta-ch.ikli> proMi);ura, lapors
verb afbingic, aliquanculum amaretcens cum oblcura calidicate. Perpetua e|t planca.
' Ex lcmmiBW 6 Gtm mi&AI^iotMa e&
cap. m
Dt FtfygMU AJ estem Litri Xn t^Mmt. '
. iygalon dicitur ^ copia & ubertate hCta quam vaccis fic pecuJibus depaicentibus faoere CR^
dimr. £(l autcm herba planc anomala^ wlcatofiiimialicBmThbipi oanvnieo^ coi iddn»
lubiicieoda, AorefiaguUri fic (tugieacnSi
A. r. Ger. mmr ParL C & 2^|afa«awlr« J.B. «^ivqt
J.B. . .
' ^ Perenni raJice (emipahnum aut palraum, interdumunciamloan«Ii|gnOii,albl,vel nonnihil vi.
ri^ purpdrante, gufhi (ubaroaro, nsnnihil aromadoo^ ««i&i pnwR multos. alios fiirrcAot. alios
repondosy tenncs, pahnares & ^nrfumzos, in Tiridi naaniUI rabeloetues, ftiiis altematim adnatH!,
crcbris vcflicos ; fpicam fuftinentes fio fcuUrum minutomm, non unavicc fc(e panJentium, colore
«Erulco, [ alias carneo, albo aut vario 3 labcllo cxiguo,& in hbt .is tcnuifliinas disitato.^aici t: duo-
bus fi^olis, altcmatim fubcuntibus 8c inciinibcntlbus, latcra ciaudunt aU gcnnni-j palix, latiulcuhe,
in obcufum inuax>nera defineiites virelccntc Imcola per longum fignatx ; in ricbi latent apices mi- '
nuti crocei: balin floriseidpinnt fad pediculorum cxortiim, (qui breves funt) in iplb caule]
fohola tema minunHtma, unum galeac incumbens, duo labello fubciita, qiix dclaplb flbre ddluunc
Flores excipiunt vafeula feminatia Thlafpeos, comprefla, obtufa, bifida, m duo loculamcnta divifa,
fimina bina continentia. Fclia Imnii fparfa Sc in caulibus numerofa, ilia fiibrotunda, harc oblonga
& acuca. N. qubd alx Hoami non deiiuant, fed paulacim au^ m qoiorera viridera degenereot, 9c
Takulum feminale ucrinquc obtegant.
Polygahlutea fcttTdgantflorelntoonooeliccrquimflorisooiDfe diflan yidemr 4 vt4gaui B»'
lygala.
Iii palcuis, prxfcrrim ficcioribus, ubique frequentifltma cft ; maximc montofis. L»cm,
Si mampulus ejus per nodem in vino maccretur, idq, bibotur^ bikin per alvum oure dcjicit nuUo f^w,
pencob; expetienni Gdheri.
Briyg.
tm
%. TtlygaU frtaktfuHi Cafitit boiue ff>ti BFeytUt
RaJictm poOidet concortam, & pi o plantx proportione craflaffl, extriofccusciaeream vel albam^
intus candidi(£roam : exinde virgulta aflurgunc dodrantalia, jtticee & viridta, Spartii HifpahiGl
Ckf. vinplis noo afafimilias ftltu raris, anguHis & acuminacis, Tixuoaam aningencihus, nnUo Ofw
dine pomsveftita. 'tl^tidu fert fpicotos, Polygak vukansplaniifiniiks, worum oolor ex viridi- ■
tate (uave purpuraldi^ Ncc findnm, nec iemin vid|, mnd tamea 4 vdgpndtfin* «nfiiiiiab
quic Breyivus.
i. Ft^dMvii^miimtittJ.K^if.mtitrVn^C^B.
Ex eadem interdnm rmiliei prodeunt qtiinq, aot (ex vii^gubeduriu(culx,pedales, gradles, lent» tc
ob(e(juio(x, foliis niillo ordinc difpofitis obfitx, angu/lis noris tindorii, auc vulgaris Hydopi angu-
fKfbui & minons foliorum xmula. FUrei confei^i & (picatim nafcentes fumnias virguus oocupant«
Fumarix floribus noa multum dilEiaiie»( loogiores tamen & dilutiorisporpurci colons eleeancifluni,
«ve dihiDQire nifaore palcherrimo niieams : his fcooRdiint penduli loculi plani, Burfz pailoris v«l-
rvXa poHM fimile^' ^iosnieidKuace* qncdam vdori alc integunc, yiiiwMtina plenuique Qoiid-
aperiencibus fefe w laMN memiitm bnfuilis deci-
iMQCei^ iiigricaiiiia,1iirfutaj kmgiiiloula, qmt
Digitlzed by Google
jljd H I S T O R 1 A P t A 11 T A K g M.
dunt. jl«iix craffiulcula, breviSj diira, bgnolj, vivax, aaqiiac hbns donata cll. Tata planta i
fictt»
iMvtf IniOQlXofiiAjrfbije &perPaimoDiam inter Muiem nuig^^ FiocctMaio^K
4< Tokg^l* vt^tni tcloru lifeltti^eliu Mtgufiijfunu J. B. ^ P«^«b t€titurihiu feJiu .
ftamsCB. .. ....
V^BmtSkfootaiMamt coliculis, aliquan<k> etiam (iinguUnbus, pedahbus, altioribus, magna paite
nodis ; drc» ima ^rc roliolis yeftitis qu^m in reliquis Polygalc Ipecwbus aoguftioribus, acaminan^
{Hope terram umen cxiftcntibus latiufculis & brevioribus. Ramomm exiremis quoq, fifftmii coloris
obteleti, ficpoft hos va(cula nicmbranca, binis foliis luccntiSu'. obdufta, lindrquc vircntibds no-
Caiah»«Dtj leid ranore ftipau, eaque feric ut altcrum poii alterum ritc policum efTc videatur.
Tota (pica pabnoin kti adsquat. R»duiiU fimplex duriufcula, alba, nullis pzne hbris pnedita.
Facics plantuh^ fa. «. pafQuin fi^pira fic ookir 6cile «am k ttiM^ Polygali ipecMmii
^'inGallueNarbonenfisIocis faxofis, co!libi.4 piafeitim ftcrilibiis prop^ Man^^diwn, ffftatc pr».
niippentain obferyavit Chcrlerus : fotalioqui ircquem ioco liio natalicio, quicnneil ranus ocauric
D. AtoWinlndicefiio piantarum cirGaMon^pefiumnaloenrium Poh^alamannaam^ereftain^aii-
guftifoliam fknibuscokmsoUbleti, camelr Undi nrgacia eam appeUac: nuamqup eflb icrilMC
paaos Docanids nocaro.
CAP. xin.
V$rkeiM fttkfim» iTt^HUnfu Marggr. Tttr*fit*lM snomsiu ad ftum iik 17. sdjiciaul*.
EX radict rcAa, haud cralla, multis radiculis praedita ad latera, alba, guftu amaTjcante> adfup-
git caulu angulofus ac nodofus in {clquipedalem altitudincm ; ad fingulos autem nodos duo
nafcuncur /(>/m fibi oppofita, Idquidigitum longa, pcr latera in mcdietate exteriore ferrata,
& ad eofdem quoq, ramuli duo exeunt, lilnoppc^, cum limilibus fbliis ad nodos oppolit^, (ed noa
folum duobus, (edtnbus autquatuor ibUis minoribus (emper Jundii: fe inhilce ramulbadnodoc
edam m ilri pedicuh, brevcs, quatuor utplurimum ad aoanlifiet nodum; quorum quilibcthabet
Mf>ifw/i«» rorundu!- , cum par\'a promincntia* inftar culpidis acicular, quod fc aperiens protrudit
/Kj/fniWiadefccmis coloris^ tetrapetalon, hab^ci),, m medio multa parva /«mmm/^j oredc (Ui^
^repncfiMancplnnKmij kiueiMeDlns quafi phumtt^
C A R XIV.
Sfks triftlis AJpui. exot. Sfug trtftUs ftfimatt» «urthiu Parlc Ad iik. i S. ttif. 8.
Jlfin. ♦
Mlralnlis hxc planta non una quidem, (ed du« diverii generis fdance fimul eft ,.,„,».
Prima ell planu fc(hicacea, (picis multis ramorum inftar ab raJict exeuntibus, coloreiob*
rurtb ; /Itrei ublongos, magnitudine atque tigur.4 Hyacuichi fioribus (iniiles, albos, inter*
ic-.Tu, i^e.^etitibus, dum rcccntCi (iint liiavitcrolentes; a quibus fiunt femma alba, rotunda, mjiMmaT
^ radice verd ex Ipicarum feftuascapillamenta Cuicucz (imilia, (iibdliora tainen, albicaivkb. iti
. jngnmera (er^ exeunr, ^Mcas ex totooccdemia, deiinentiaq, in folia panra, eleganti/Gmi Tnnfii
■^Jnttjdisfolii fi-Tiilia, minora tnmen, & c*ircumarca perpulchrc crcnata. Tota fijrc planta lafa eft,
uioroeni vcluti ada, e^etenuj Triiolium iiinuiat, intenus, nirairum mparte coavexa terFamifC-
dante, feflucacci coca cdc videnr; fic flavdoensmduendeEuntoipnlbfaie;
In CretA i .1 ! : n.ifcitur.
C A P. XY.
Mum inBis ImmgiitfB BBd.i Sttpd. MfikZA. i» .
lia habet oblonga, ambitu incKa, in extremo obtusc mucronata, lanuginofa, inodwa, prop^
. radicem crehnora; toMlm rocoodumt iemiabitaiena. Cauh aiJiu^mtfifeukfarrL ooloni
ohfcnrtplwfnioeij qoinqnl fi>lioiom,nciiHietiM ex cdjpcwBi fililHWis pwcnrfjiiBodon» Xndix
iibroia.
. Ftorec Apnli, id eft, Auumni in iliis regionibas initia
JoftnsHonfiiin^ qdcKln&Orieiwlimificfleotettddfaripfit;
Cap.
^ . Dlgitized by Google
I
Lib, XXIIL ^ T>e Tlmts anmaln' \ ^IZJ
C A p. XVI. •
Cm fmga IL Pifbti. Pm-fulaca Br^/Uia^nfmit
CAuk Pnmil.icr, tcrcti, Rcnicubto hiuni fl-rpit 8c quibuOam fibris fe fiiTnatin tcrra. ataue
urca nui u.nu luxunat ui inhn.turn. Ad quodlibet autem gcniculum quiaa. auc lex /^/x*
. ^ appolua, hgurl fojionim LavcHduLr, verum craffa & fucculenta ut PortE. Ihter fol.a
2. ffiilL^Sim ^^Sn^fc^ ^^^^ '"«^u^va
« nwras ejntdem colons ftammulis in aitem difpolitis, gujc m meaio adhuc ftamcn viride ovale
Cratinent. RsJk^s hinc un.c.is .i^it, pcnnam anrcfinam crafT;», mnumcr.ihiUbus fubdli£ • *
hlamcntts circun.i.u.i^; &: caulclcrpcntc hbrx ex illo vaiiis loas prodeumci k tcnje
folu muna & aoeto condiuntur, & in acctanis ufturpaatur, Ijciit Qitfuniiia inariqjUBi & fi-^
C AP. XVtt.
• yiola fpicata Brafiliana.
Martgr.
1N fclouipcdalcm aut rnajorem quoq, altinKlinem alTurgit, cauk gcniculato, tereti, viridi. Ad
fingulaautemmternodia foha habct quatuor, quina, auc plura, angufta, ferrata-ft &ft{||iatt'
vindia, inacqualis magmtudinis. In lummitate caulu Ipicam ooum pediem longam, ce^Kni
flo(culis.undiquc elei^ter coeruleo-vioiaccis plenam, colorc VioUc Martiae noflratis, quino, pculis'
fubrotundis compont». Intcger flofculos non raal^ refert Vjolam M,irri i Sc paululum cnameius
odorcm. R»4uc illius reAa, mediocriter q:afla, & multas parvas raJicuLxi adjun(aas iMbeos adluec
filamentofa. . ' •
RegBntur & alia pnecedenti pUnc iimiliii, nili quod ibica iorum lau ell, cubiGii fiivw infir
aitau wtkam ic^a&aum, vuidit: cx fiwds antaa ilus prodenn oamki utio pi»
C A P. XVffl.
SPithamar aldnidinem habet; Folia diluti viridis coloris duriufcula & complicata, lonea
C A P. XIX.
De Galatiga, qua ad Indii genut ^rtiHtre ■videtnr.
GAlanga, recentioribus Graeds ^•i^^v^ Voccm Arabicar originis efle minimi dubium eft'ied
corruptam minficc, ut fiKlanduni nierit illi qui legitimam enicre vel.t. c. Hcfmm. '
Qiiidam raHiccm Schcenanthi ellcvolnnt; ,iJn Acoruni Diolcoridb; alii Cypenmidllt
dera : Ne defit (mquit C. Hofmannus) quod ctfutiant diftmguunt etiam majorem i nunore • ero
Jtthiivideo gu6 roinus ab cadcm planta fit OCRI^ Vffat Iridts fbrte fit. At pericifltmi Botanid di-
flimnnn^ & prodiverfis habent. Iridis nmen oqnUem radices ede nos eriam cum Frofmanno
Cnuie opinamur , qood pari modo foHonira veftigiis , ccu zonulis circularibus cinfta
nnr.
UtranK^Galangam Vetenbus ignoum fiiiiie, &Arabibus non faus per<peA-^m pnr^nifCiplieria.
leaduni'.
I. G«/«v« MMMr Gen. J.& C & Park.
CB.
Radiceefi gsJiiicui.ita, & in quoiaam nodos craffiores, (8c jmcta nodulos ex intcr^MlIis; nonnihil
intorta, inacquali, Ixvi, & adnatis m tranfverlum & in obliquum tendentibus brachiata, aaffitu-
dineminimumdi^m aequante [unde lunccx cr.iiricudinis apophyfes pronaicunrur, ei raifimnl
qai Cyperi i«dii» conlptciu^ folbrumvcftiBiis cx incervallo ceu zonb cireularibnsdnaa,
foris ruffa & fobfiifca, intus autcm flava, [imo tm lans, qnim foris nibens] dura, Iblida, Tenoia
cuni f .ingitui n itu difficilis, Lmacricc puva fblid^ fi^e & odcwie longi vegetiore geoeroliiN^I, '
qu.iin major, Sc^tcrvorc aiomacico tocas fauces alnnde iraplentej odore raldeaov arQnunm
modo jucundo, & Cypcnim quadanccnut tum fimil, tnm odaraioMiiBB: IHiit. mtffW Q^rriaj
MyrtL Doaruni'palnurumaltitudinefnicicac
Spoote iu(ci aium in Chtna» onde jn In^ani defercar.
• Xisxxxs i.Oefai«!f
uiyiu^uu Ly Google
" H I S T O. R I A y 1- A M T A R 0 M.
• ft. 6«b«tf M9«r J.&C & Ger. Park.
lC§£et eftpoHicem, «e doos intcrdum pollices crafla aut majorc, crebiis pollicai jbjis apophyfijwt
fubinde donau [nodofa, inxquali, quafi ramis brackiau C.J.jcorci«iaM«teiifo, cifcdaiihu
zonU rqux foliorum vdtifiia lunt) cmao. tulco aot fnbetiw, JMjftantla fcWmf^
cantdve punftulk (qu« cxtrcma funt fibiarum>otata, venof.i.Zingibcn fimili, matncc mjgisfulca,
funROsiiueT odme aeri (non tamcn aqu^ ut prior odorata & fragrantc) ftcrnutaraenta provo-
cante : fipOie acenfaib, mgraio, ventriculuro fuVertentc. Caules Arundinacei ad Zinnbensfem
altitudincm alTurgunt [Garcix binura oibitomm, JawwnfB Woqiunq, fpithamarum] Fol,a loag|»
• IV.*-rf. mucronau, fuperius laiur^, mferii^is <lA«*/m5«,C)W5«f Xynd», wgncamia, anKulhomtt|.
B^dM^nea tw.'^ tSam alfaicuMB, iaodaii. t * Fdia & floies ilofcm Inds cmulannirjfemen fa.
Acefta Mu Orchidisei attribmc & appingit, caulem e foliomm tnvolucrisoonftantera.
In Javaft MaUbar ^on» ofiear t foiia JaT» oopiDfiffim& Seriau: radioe in tenamde&li^uc
^ fkque Acoft*, nequc Gardas ab Hort. Clufio (attsfaciiint in Galargar majoris^defcriptionc, pras-
&rtim fi ea Qui fxaoo» offidiue utunmr l^tinu lit Galanga maior : etenire ejus radiccs multo
nuicnem haSent fimilitndinem cum Iridisqaim cum Afphodcli aut Zmgibcns radiobos. Et ccitii
omnino fibi perflnact G ilmgim noftram maiomin InAsgenusefc. Jo. etiam &ohinus Pa-
tavitcffet in hoitoCoitulu Galangx majonsnomme plantam vidit Indtvalde fimdem foliis 8c
RadizGalangK majoris ad omnia utilis eft ad quac Zmgiber, atq, cotlcm modo quoq. condiri Ib-
let* in ofo etiam eft ad orexin exdcandam, non fecus ac cappares & Olear hruaus apod £uropam
Rccens qucxi, utnufq, Galaiigae ladix in cakolas difleAa curo camjbus pikibuk^ ofapinv.in eondeii
finem. Sic uuoq, cruda fale & ac«o & oleo infperla cnm pitabus 8e camibus aflfa oommode edl.
4urad juvandam conco<2ionem. M.il.ibarenfes & Javani non fblum contra hominum fcd & fu-
menconim mala fn^ magni fadunt. Polcntas ieu pnes c farma radias confe<^a$ io frequenci
dolMbent,qua$ eamfikconacamCsfw.jprfepantt Vlde
Galanga mcdicamentum eft cephalicum, a&^aaun 8c ftomadiicnffl, ad frigMos affeam magni
ufus. Ventriculum roborat & concoftionem promovet. Addis maihus i;nnini;irii.Iucata fuhvenir,
flatus difcutic, habtum oris cmendat. Colicae opitulatur. Renes caltaat &c V cnacm excitat.
SacdMn>oonditaadfti^ ceiebn«e nervvram afleAob Gephakam» armam dolom oon*
Cbrfis palpitationi cum fucco Plantaginis iicilis eft, 8c ad lipothymias fi a fi^igprecaoiMMnrpal.
viscumvmogencioin .1: laua MoBlla^. vdfiiooo Bon^: qoamfionluevemGcraiamiit «ubw
vena fecta malKcandam priDeic. . . . _ - ^ .
Cap. XX.
lUfiK Ninzin FifmM M>nci£ Arom. ilii$la^jM$GinSaig& Genfiog,
F
ICMia Paflinacx fativx- Gi-r/.^caBel^diftx fimilia fjnt. Radix magnimdine Bdlinacis mal-*
tum ccdit, iit qux di^icalis tantum fic bngitudmis & craflitiei, m fine filamentofi : colore
_ ex flavoalbcfccnte, lapore fiibduld, noningrato, pingui.
Nullibi quiro in SLegao Corec crelcic, inqi mcditernuids qus p^rtibuit, aoo plus kuds i maii
remotis. ^ v . ,
• fbtk Hujus dccant.itx P,iri.ico.r tiflis cfl non foliim apud incolas Regni Corea, fed& TimkhtJe Cbinte&
^Fi^Mptff» adeoque ad lilam tanquani ad facram anchorani conft^unt, qui tamen nonfempcr fola
SejnHKi Momor, fedoKunquealiisremediis nativbmixhl, mancnte Ninx.in Compofitionis bafi.
' JlIiwcSnmediGMnenca qox adduntur CSr«« incolae celuu & tanqdam arcanum fibi refervanc
Qiando antemanimus eft expugnare maKnos aliquosnatane hoftes, atmonis Epilepcioos, Veitigi-
nci, Sp.ifiiios, Hydropcs, I.ipothymias, Choleras, &c mnc mcdici robur addum hmc radid cx va-
Iidoalii: uo additamcnto pro vchiculo. At vero nulh altcri mixta ommbus languidioribus & cache-
(f-.i.ii iion lolum in ufii e(l, led cam tanquam prafervans contra m.iIignos & venenatos afledus
domi ibrilque perpetuo ad manus habcnt, atq, nis t^e de die exiguam pairiculam receotis tadids
maftktnt: unde iwrificd vinum rellaurationem, oopdilqi refi^onem omott ie apenii te|bntHr.
' ibfffmT^*. C^SifflilittidinemadPaftinafiamtaforipoieft«lib.9.eqpiii9.
Cap»
Digiti^ca by CjOO^Ic
Cap. XXL
Jtttfa&IMMffdLJUJL G4j<«g^ • J. E Cmrm rnmJm mimm t» FUrUs
CR Apqwiiadi/i» PtwfiiMraiMaj Cjy<w.<fiiyriB<iwwHeHiM^ •
j,B. , ... •.•(
EX portu S.HcIcn«qo*«ft in Florkli raJices q i r,' im aJ nos importanmr tereti^^iaUai»e^
no^ iiftinetx, qmbiis<fifleftts pertoratiique tiunc Iphaerolc precatiQnrj ^ue SeCUKtmo^
tar, ofleimgueacqiiirant<kritiein: oirinleciis nigrz, inmcuidy». Oortetttle%'tdl&eree
mctlulla: ut umim nat connnuiim. Saporejusaromaticm eft &gratas, utGalangT qurdam fpcdes
«fle videacur: PblHcari runtcraffitie autcirckcr. Herba ver5 janBm habct caulis, & bunu Ipai&i:
lamos. Folia fertampla admodum & vindi.i. Locis humidis na{citur.
* Si Folia rede delcripa & depida func Cjrpcri fpoaes die nequic, uc ex deicriptiqhe ^ fiic4|ta>
tftos coU^ pofle putac Clnfiia. Atloon8e <kfcnptto|lBfmiMtezCypertimefecoiwl^
Herbam Indi lapidibus terunt, eiq, univerfiim corpos balneaturi fricant: aiunt eniiTr a(ftriligere« tjtMi.
membraque roborare odori:; gratia: Hooq^ ijcpius fadunt ob inl^nem ucilitatcm qoae md^iplB te-
liilcat. Pulvercm tcnuiiGmum fljns Bum iBtii qutei Ifi^Mii in vioo iiifiiiiim ad raitticuli dolokes
ialici cum (iicccilii hauriunt.
Cap. XXII.
Jhalttu raJix Ger. Contrsytrva Hi^ancrMm fht Draktn* radix Cluft Park. Drahna radix J. B. '
itttm Cmr0ftTve raitx ejuidcm. Cjfertn ltiigH$ moiana Ttrtunim Q. E ttm Cjftrm loȣiit
mitrm Ttrwnm eyiflem. •
RAdicem Hifpanico Contrayerva; aom'uic in Offidnis notim perid Botanid Tbomas John*
{onv.i ?c Joannes Parkinfbnus candem efle affirmant <aim radice DrakL-n.i Clufii ; fiqui-
cienirailicis Drakcnatdcfcripdo Cluiiana radicibusex Hifpaniaad nos alLuib Contraycrvs
nonunc cxamullim convcnit. Fj autero eft hujulinodi :
Semundah nugoa ex parte crat cralStudine & praclonga, (iibiade n\ nodos & inxquaha capita
extuberans, atqtie in lurorais capitibus relut h craflis (quamii ooncexra. Dentariz \nuiit*m fe[iin>
ftar, fori» rugricans, rugofa & dura, quia rdiccata, imcriorc parte alba: tcnues (ibras hmc inde
adnaicentes nabcbat, quafdam craffiufculas & majuliuilas, duras & lentas, ^quibusaiii nodi depen-
debant. Nullomaniicfio oiloic pi.rJitam ^1^; obfcrvabam, ied faporem haberc dcprchendcbam
nonnilul addringentcm, diutius vero nunducat.iin tcnucm (uav^mc^ acrimoniam relmqueie; J.Bau-
uiue
liinus in radicibus Drakenis diuQus nunducati:, acicdincm moleftam adhuc lendebat: uw
deeft ladicibus hiice caloris gradus quem Clulius deiiderabat^ qu6 inii)i!be& pa&oc ramceii
idHlentes feo Cmrt^erva Monardi, qiubufciun faculcatam rarione valdi oonvenirent
Monardus quidem radices hafce IiiJis radicibus vald^ finuleb efTefcribic fcd miiioies &Ficulnci
fbbiodore. Ac Parbnfbmis nuiUm cum radidbus Iru^ in forma convementiain ubfcrvare pcKuic
in radicibus pro Ctntrajrervm tx Hilpania huc aUatis, imo in roulcis diflerre oftendic Petnisdc
Ofina Foiia Flantaginis qainqnenervBe PJanue attribuit Deeft etiam Amnaiiait iapor in Conna*,
yerra Officanatum cujus meroink Monarios; Quicquid antem ft 3e Oontinfenni Mooaidiip^ffici-'
narum Contr.i) en am nihil aliud cfTc (ju^m DrakcnamradioemClnficcnUilieft$ ^liidtiaiiiiDiBfli
indkiic in graciam D- Franciid Draa^ qut ci iilam donavir.'
Gbntnyenra, qtnfi diom AltBriphinMOBai; •ppellant Hifpmi, quoniam eamm pulvis ex alfao yjhw,
vmofimipinisatlrerfus omneveneiittm,ajtt(cnnq,iandem fic generii academilBroum eft remediun^
anofiUiinatoexcepto, quod Ibla la& podone extinguicur, voraiabtie ^nd rejicen fadens, aut
per fiidorcs cvacuans ; fcd & aniatoria pocda co pulvere hauflo edud fetunt. Ventni ctiam ani-
malia pelht Fcbnum etiam quoddiaiu. tcrtianx & quartanc ante acceffionem liunpu ^oaiyt-
iBDm mimii^ t^jalqpe ufii cmvinnaro plaii& eoUit Puira de «ins virifaui videfii apad. Fiilaii^
DrtAoM tffmk wi&iX B. CluC Cjftrm laigtm itttibim OrimttimC.1k
' -Cluf.
Radiccshz tubcroGc erant, 6c quantum cx earum fornu coUigere licebat (iimma terrx iuperfide
repentcs, iflblcifq, villb & tibris obntx,fuligino(b colore pnBditae,noniiiliil ttmen adflavum tendente,
iauvam <ium niaiklucalMUitar inficieptnt & amarx, fobamm «luidem aliqoos patiionjai adJiuc reti>
nences; qualiaver&ilhfuerinitiieroofiidlddi«ritCattttjim magoi uiiis apud IndoBhnfie verifinale
er.ir, qijandoqiddemPwie»Hi^aiinseas«efen«taMniiohiiib«
taii nacis.
C A p. XXIU.
De ZuUsriit, fmk tid ArmiMiut, ferti sd Cjftri geniit pertiatt.
ZEdoari.t G-^a!.:is Vcteribus incognit.! ; rccendocllU^ Ht Accio & ASbaaa^UM» Mtffk
tdjiff (iicia eit, ab Arabibus mutuato nomineii
Folus eft Zmgiberis, (ied majoril»iSj lon^oribusSc ladonbu^, ut & radices
Zuupfaer «nulacur, unde in 6r/tcwZiiisjber firl«rare« GaidaaHtpcc^vocitacBr.
Xxxxx 4
Drgitized by Google
HiSTORi a Flant A RU||;>
Hoiuscres fpecies fiKniot^ qnatwMO omntt iuitw6c quflem phnBe ndto «de-peijtioiei Bb*
taniciqiftinMnt.
lUdioem habee longioidtne (extancali, trienrali aut quadrantali, craJEnuiine minimi 6igm, quz
utrinquc in obtufum mucronera definit : fbris candida, innis cx dn^ito in fulcum colorem vcrgcfl-
te : cu)ui fubftantia denla, foluia, pinguisfic oonderofa : guftu atque odore tenui^ rubaiiuro, rac-
diocricer acri cum graviucc auadam, ac valdc aromatica faavitate, dum tundknr ant ntmAntfff^
fpirante, minima poraoiie halitum oommendante & m caput penetrantc
Eligenda dft noffu, ittiSig pkm, non rugofa ; fubflantia veluti vingfii, ktK^ deodbas peoper
folii^irucm aliquatitulum repagDaiite, odorariifiraay nulli» Amiaimm pttvie.
Uc ciutius (ervecur loco ncoo reponenda efl. .
Sponte nafcitur in fylvofis CaUcm & Csnanor Regni Malabarid.
Zerombet Arabum efle putacur ; Anguillarz Coflus Arabicas.
• •
C.B.
Subftantia pondcrc, fo!iJic.ite, colorc, fapore & odore longa: Zedoarii omnlno /imills cft, fbtt
mjs figord diitert, guac globofa^ unculi magnitudme ; f nperficic ali^uantdura tnacquaJi, ac
ttram fibrarum veffigiiitiibenla, Ari bulbo &tSkt nommwFnm in hevem mncwoatt dd
quo terrx adhuc hxrnis germen fiuidemcoiifiiBnt'
. InJavaSc SundacopK^ nafdcur.
A priore nonvjdcrar alitcr differrc, quim quod radicis partes fint direrfar. Rotiindam autem
pattero Z^edoariam; loneun vero appcndicem Zemmbetii, ^eluti rcs effenc diverfie nominifle Av^
oennam eadflimat C Bmunus, ignorancem, vi^. ex qualinem phnta, aut qua regione eiufnMdi
ndiz pEDTeniret; fed cun vicnletiafivfta ratunda, imerdum «eroinobloqgia conafam ad Suuun
Feriinmvehi^duogenemeiiftin^fle. Re^nevide. Redirnfafte&fiBaBlaccharo condinr:
Rotnndnm hoc fienns tnftar Aiiftolodnc ratDnd^ fatiB nigricans, ml
# tus candicans, guflu ufualis 2^doarix apud quofdam Amnatanos AntyeipiBi
iius, Bleck Ztdugr iplis di^uni. Lobclius cum vulgari rocunda junut.
• 2cdMrw Geidafsr AfommM Gmiis G
C.R •
Radixeft mamiitudinc gl.-mdis, cjufdcmquc ferc formx, colorc fublucridn. At dicimus re<3nil
Anchorx, vel iuphodeh bulbo mmon iimilem efle, foris dnericei, intcnus veru fiaveicentis cokiriSf
duram ScfiiBdam« gulhi acrem 8eexcakfi«enteni.
HaiKGardas in rqjkmibmSitiediiun mriiuis vidiut, magno emi, nec fidle invemri ictibit«
nifi apnd dreumferaneos tpsx£!aati 8t drcnueoies qw» Indi Jocues appellant. Idem vo.
.i;abtilum corruptum cfTc putat, Gddiur dicendum.
C Bauhinus Arabes triplicera plantam Zerumbeth nomine propofuiiic putat. i. Zcdoariam Of-
ficiturum longam, qux Zerumbcth Ayiccnn.^', ut cx cjus dclcriptione patcc. i. Zedoariam rocu^
dam diAamj qux Zerumbeth priiiuun Serapioan^ Zedoeria Avioeiuue. v Egregiam iliam
ariiofem in LiMnofiiliis Salkis, odore €$iri> qos Zamabo Avioenme, hodie incoguitam nifi iotA
• fit Saflaf Syrorum R rjwolfii.
Vhtit Zedoanx radtxcilitia &. iicca ccnlctiir, corpus impinguat & imbcdllum refiat, ut volunt Ara-
bes, flatiis difcutit, Odorem furnpcorum AUiorum, Ccparum &Viniaufert: moruii vencnoforum
confbrt, aivum fiftit, uteri apoftemau refolvit» vomitum lepiimit ft Gobcc ventoic ooafeit;
Noftrc acratis Medid contra peftdentis cosli oofRagia atuimir, & pemmkis me&ttnenmrnm
compolitionibus mifccnt. Ventriculo utilis cft conco<^ionem juvando, eumq, & reliqua vifcera
calefadendo. Gcrmani ex ea Vituim Zedonamm cooficumt ad uiiis przdidos^ Zedoanam coata-
<amacfiicaibindiiami«ilaliHUii«^ifti^»^pl^
SJBGTIO
Digitized by Google
i4b. xxnL
. SEGTIO IV.
HtrU mmuU metifid fe£f.
Caf. L .
De fipere,
EAmm qux ambigux iunc & incenc kd» pQMipon faaim fflii vcndicat&miaeiaciffinuun
Aromadcum Proer/WMiibus fecu!«jpronibas lerri» «d dbtriaoondienda cKpedtmn. Oiim enim •
qui plantam delcripdTiinc dc flonb.is cjus altum filesnc, incerti fiitnus an eos imperfeaos 8C
AamineoSj an veru perfedos Sc peulodes obnneatj ade6que an adgcnus earumqux Hore lunc mi- •
perfedOj an potius ad earum ijiue floio.pei6^, ^mine nudo (olkario, rcferenda iit.
n4met TOGBn t»«f»lMri 1.0. cmhmmk EqrnxilQBtt dcducic Venfimilius amon «ft
Mrcgrinmn fc bttlMran vocabulnm ed^ uc & pleraq, in < definenti»: i Plsifii pro*'
re<fh;[n docec GakBMb quj prooiildiilbio eb faJi»lmifenint| qniDii»(tefleG«rda> Piperiongpm
F$t»tihm dicinir. . , . , .
QmsiJo Pipere ejilfque fpeciebus habcnc Veteres Grsci & Lacini nunifcfti oftendunt Plantas pl- :
janlBWi ik prorius mcogmtas fuiile, oofque rumores mcertos & vulm fidem lecuios in ejus defai-
ptkme Rndlius pro Pipcns fpecte Smilacem a(perain pf opooit, oc eioftimac J. Benhimis ; Matthio*
lus Ribes nigrum. Nos inoectis & fiilpoftis oniiffis doloipdoiieai Pipetis i CL Cat, Ckm ExociGb
mutuatam dabmius. ^ ^ . • . .
Piper longum a rotundo gcncrc ilivcrfiim vii.1ecur : vcrum quia vilibos OOnvenlnoC, flc Bomflid
ad^emcapuc uirumq, reducunt ; nos eoam dc ilin una agemus.
CkC.
Talde larmentora eft Piperis nigri piama> & adco imbedllis atcue caducaj ut nili pedamentil
liilcijmr, ant iaxta arborem aliquatn, circa quam (e oonvolvere po(nr> pansamr, bnmi procumbac * .
ac (pargatur, pcrindeac Lupus falidarius: lcnta veroac flcxibilu funt ci (armenca, freataentibtKq,
nodis (ivc gcnicuUs diftinfta, &: qux humi fparla niulcxs hlir.is linj^uLi intcrnodi.i aRtmt, quibus
k humi figunt, qucmadmodum Clematidis aut Pcriclyincm ri,igc[la, uc in illoium nonnullis obicr-
Tabacur quz fibras adhuc rccmebant. Sarmcnu poi ro ad linguTos nodos linguiare foiium pioferunc
dhemadmj Hederacea quodammodo forma, vcl cjiis Cvclaminis quod hodcracco conltac (bKoi '
cai tamen aHBili de(int, neq, adeo aafluni> verum multo tenuius, quatuor intcrdum uncias latum,
jformz qoafi orbtcularis, ni(iqu6dtn mucronem dednat; plerunq, tamen binasduncax.itnncias la-
tum^ quatiior longum, Tjmbul five £rr/e folio adeo limilc, ut altcrum ab alcca vix dilcemi ([uc.it,
nijli Piperb fbliura paulo dunus, & nervos illos pcr folii longicudmem cxcurf enccs crafliorss habcrc
videretur : nec iUud in anibicu (erratum eft, ut quidam pinxere, (ed pror(ia xquale, 8C nih&finiilip ■
Cndinis habtts cmn Mali Anyrii folia Omnia vero folia ouinq, nervis (unt pracdicat ouocmn mt>
Sm &cnffior medinm fbliorum per longitudinem (ccat, reiiqui quamor minuscraffi ab iDoarimi*
tur, ucrinaue bini, in latera (ecundijm folii pmc: longin.niincm expanfi, 8c lUi quidnu in nonnullis
foliis xquaiicer ex oppo(ito narcentes, in aliis vcro inxqualicer onuntur, neq, iftnn proporiioneni
jervant. Caeteriim lolia omnia prona parte diiuciora funt qiiam lapuu« atque per uniTerniin lolium
venulx obliqux tranlverfim eva|aiitnr. Uv« porro ad lamomm iwemodia nafcuncur cerotei 6c
oblongx, multis granis orijicalareius, nnnc majorftos, modo minoribm, ipfi ^po (inc pedolo ad>
ncxis conftantes, & illx quidcm non i foliorum (inabas, (eJ ex altera (arinenci parcc, folii pcdiculo
viz.oppQnta. Non modofolia licca acrimoniam reunent, led etiam ip(a iarmenta, atque ( quod
magis mirum ) ipfa radix qux fub tcrra lacuit.
P)peiis,fiiha a Betle folits effigte aitiiqQe non narum diffanuit Piperis enim qnznon tii>
Inb tancim led qumq, neryis per loneum fblii.fere Flantafpnds diftmguuntur, carnonora 8c folidi'
ora funt foliis Btth., magifque ad ovalcni figuram acccdcnci.; , & in.v^ in .icutum definentia: Bctlc _ •
vero iiidcm ncrvis ccnuionbus molkoia & dclicacioia lunt admoduin, & circa pccioium lanora,
atq, in fummo (inuola, uc iplius Coni poti^ qu^ ullam ovi effigiem exprimere videantur. Pipe-
ris tblium majas quod liabuimus ( inquit Gobinuia ) latum in medio erat uncias qnatuor, & dapla
longitudtne, quamvis abqua oblongiora ac eriam obeffora reperiannir, nec camea in imo ita launc
in Cldn figura, (cd acutior drca pcdiculum, qui non Iignolus, (ed nervoiuseft» dlillidttfoliilaiDSU
tudinc, Pipcrilquc iapore. Hxc Columaa notit m RtccL pag. 876.
Nafcitur in plci ilque Indix provinciis : verum in qaibuidam r^ionibus vix rantum redundat ex
cultura quantum 1 plis incolis (tiflkiat : aUis autem ifjocis, pcKipud m Maiaca, Java fic Suroecra> ade^
luxuriac Piper hoc Aromaticum, ut faiitt per tocnm oriiem diftrahatnr. Sorknr non prooul k mari,
& ad radices aiborum, prifcrtim qux FiJK/^/appcIIaRtur, vel appoiitb perticb quibus adnititur nvore
Vici>. Altitudo ci par cum ea arbore aut pedamenco cui advolvitur. Scpe cum veteralcit Sc cine-i
nbusHmoque ftercoi atur, cxcedicalcitudiiieraiiilinorumitR)^^ vt Ixm^ inftaT oftm frar'^^ il
tius 1)014 poteil, (e dcmiccat. Pifo. ' ....
Fniftns
Digitized by Google
H I S T O R I A P 1. A K T A R U M.
Frodus feu htx legunnir suite plefum nnturitatem, in colorem prafHiunl «dhuc incJmamci
[aliis ciim jam plenc inatunicrint] & in te^etibusjolinsis expanfin SoU expcnnnr, ctijuscalMe
intra tnduum nigrefcunt & corrugantur. i . . ; . ♦
Reperitur etiamnum m gencre nigri Piper qooddam, nubimcn» deftAom, caHum fen imne
•e lero quod Braiina Diolonides vocfc. ^ Hoc 1109 dubicamu» «01 allaeie FSper cfle iimiMQt-
%. Pittr remnJmm ali>um CB. slimm J.B. Paric. Wf^t rottnb ^fptt, ~
Minir*^^^^ ***gr" ■ifrmqi^.» ni|iiTi|ijn^ift tantiUam pfoininente cxiguo, albido fite
dnericea Sabftantia qns Interior noolor eft, quemadmodam Pipm nigrt, 8c cara in meditnllio
( prartcr albam pclliculam quam habet ) apparct ; cortcx quogiana intcf^untur nigricaiu facil^ de-
trahitur, quodnon iieret u eflct immaturum, ut Galcni s & noimulli alii voluiit. Saporenon mi*
niis fenrido pnpfaim ^ qjdbn nigrum ; imo eo calidius & odoratius eft, Lobclio teftc.
Inter plaaBmqM Fbw nigriim ferc & eam quac candidum tam ex%ua eft dif{eientia (inquc
GaidasabOrta) oc if inbinoalis difeemi polBnt, m^mJUummt, fifer mgnm &Mmmmm
ttdhnpu rti /mt ; quemadmodum Vitem cuar uvam fett nlgram abea quicindidam fcrr, non digno-
lcimus nifi dum uvas habcnt & illas quiciam maturas. Candiiii autcm plancz rariores funr, ncc mfi
certis Malavar & Malacx locis rarz na(cunrur.
Galielmus fiibin manofla Aiomadca Piper alhum nifail abud tSc wam nigrun ance inlblatio-
aem deoacticacam affifmat» DeeorticatioauKm' ithrficbene matoro Pfpere ex mailna maoentak '
Maccratione cnim cortex citerior nigerdchifcit tiimefccnrln^ ,irqi:e ita MdUimo negotio, granum
quod uitra iJlum mcluditiu- album exjmitur, & ad modum 1'iperis nigri cxficcarar. ^em laboreni
laboris impatiens iiatio niii fiigerct, non tanra cHct Piperis albi fi cum nigro compares inopia,
FipjBr Dui^iGQridi vim habet m umverium cakfaciendt, nrinam dendi, conooquendi. attrahendi,
^CDtiendi, enerendi ea quz pupillis tanebras offiindnnr. Commodom etiaai eft ad ngores per
pcr
tircuitum in fcl. ibi;s repetcntcs, tum fi biban:r, ci:m ii illin.imr: & commo! ils .1 bcAiis vcnenatis au-
xilutur. Educit etiam ianus. Putatur & tonccpcioncm inipcdirc fi pofl toitum apponatur ; T"(1i
quothScomtdiosdrcathoAoemafieAibiu commodum eft tum 11 clclmgatur,tumfi in potuacdpiacarc
AngginisitemaiiiraidCiUinimcnmmelle: Torminaquoq^didQlviccamtenBrisjLaurifiiKispotum.
Pkmcam icapite dttrahiccum nva pal&matiducamm. uSkim fadat, tt ki GixNiHa nlia nuiioun
tSt, ac appctcntiam movct, & ad mtinAus admixtiun conooAionemaidjaTat Ac pioe eicqciun '
ftrumas dilgutic Detergct & vitiligincs aim nitra
Piperis radixooftofiiaiisdl,ca]eMcitq, gulhim & humoresprovocatEadem ficum aceto Inbatnrfile'
nemnuntut; PituiMm veroa capite darahiccumScaphideagfefli commandncata. Ha^enusDjoHoiv
U(us ejiis prxc-ipiius eft in fngiditateftandicaie vemncnU. Magna diflerauia In eo eft,lt vi^
integrum j[uni.irui, ve! in pulveic. Pulvis in vcntriculo flngultum facic, Rcpar autem & reliqua
vifcera v.-inc uifiammat. Qui ergo ventnailo conliilere volunt dcglutumt integra grana^ ut ic&6
C Hofniannus. Praeftat etiam cames dixas ftinfiu^no c<k tas tnaiCDcrcis, &u int^ro Pi.
Bc oonuninuro, cum dbis eann.coAum & nMwerMun tith acrimoniz iis
pereoondue quira tcito 8c oonuninuro, cum dbis eana.coAum & nMwerMun uuts acrimoniz iis
commufticat, quod 8c 6dc intcgrum deglutitum, nec tainen ventriculo ntoain «liquam aut laok-
ffiam: ci:m pulvis interioii vcntnculi tutucr mucooblira: adh.Ti cfccns ailtine|nsn]gu6infiBaMi^
Vd oardialgiam, veliinguhum innonnuUis conilitutiofubus excitct.
Enrinlecin in apophlcgmatilnns, garg^inlinis, ftemutatorits ul^upatur ; (edatodanCa|giiai^ ei^
Inaidlhm tumidam imniinuK, nenorum aticaibus &igidis oondudc Scbnd.
Yn plperfa (eodemadnotaaie, &anteeumGaleno) volat&vaM^eft. Vitemurei^o^ inquic;
prxparationcs in quibus volanle evanefcir. c. g. Extrafiorum.
Piper e|ulque oleum egrcgic dccantatur in kbribus quartanis 4 Zacuc. Luntaoo^ Lang^j Kua-
ied.ali{iqne.
Obum Piperis extrin(ecus in Paralyfi «pegioln eft medicanMntum. C. HcfmM.
Vurgu$I>ipcr longum in paroxyfiiio iebnumedilierefeleri idquod non nifi in prindpio locum
habcrc potclh ScbroJ.
Noii baccz iolum, quod prt^rie didtur Pipcr, acrimotua prxditae ieneifuiK* fod & toca etiam
planta. Nam & folia virentia, (armenta & radix, fi nafliceann', pniras lingiuin finodqne urunc
ec fidivan^ iiaud iecni qitim CoAi Pyrethrive radioes, inovetic.
Piper longum Indt linimentis addunt^ quibus advendsdolofes artnum 4 ftigoce ncontttr, 6c ica
ut biiils hoc 1'ipcr tir, corpufque adciat Santalum nibnim. •Ucunciir flcooncra Teneaa»veni^nei^cfc
tariiios, oculorumqiicnebulas& cumiucoeffu. *
Indotnmipld» adversiWdtuonnamftninaclli langpiAtatem fa^
Hpens eaptt: In eundcm u(um quoque ebdnncex Kpere lecendfpincum mir^ igncum. Utnimq,
com adhnevirec Tipcr, lungunia:qudacrotnmhan,coadfaiiniiriaaucacetoiblet, &coDdiu)jpe-
num ad ulQm famiiiarcni mcnliiquedehdBi» Efasumsfieqiaendor menfibnsphivjiofii tc npU^t-
nutica corporis conlhtutbnc
3. Prper cauJdtum J. B. cauJdtmm rsetm»fiim Paric. rttmtfmm csmlttmm txGmu C& ttM»
_ prr, toitj a clHffnTi tnJI.
J.B. .
Noracn p.Kt:m a faporc, partim a forma invenit: graiufiim Piccrc & albo & nigro dcrunquo
niin. ia, qu.cdam afqualia, exannmdo oblonga, & pcdiculnm verslM tuibmata, &, ut vdgare no.
mcn pra:icit, caudaa^ oolofianmmncis vd fuid, inter Piper album & nigrum medii, cortice craf
iiuicuio, exccDia^inCMamaoaiiiSvdfugpio vd crifpo> medullam comprehendente Piperis vui-
CiriBinodobioolorem«durinfiulaffl« inciiios tameame^floo cenl^dnu- vacmir ilfefodbiculus.
Sapor
Digitized by Googlq
Lib. XXIIL . !D<f Tlantu (^Jnomalk
Suor idem qui Pipen vuigato, inagis aroirwticiis. Graiia hacc raccnutim cohacrcm V\x moJoT
UvK hae alix oreves & unaaks fimt, nonnull£ tres uncias longc, tenui ftyb inlmentcs, longmfcu.
!o pctiolo Rrana rorundaj vcl minora, vel crafllutcula continenteSj vii;en.i, tncena, iiucrdum plura,
legitimo (iiiuicni Pipere miiiora, non minus tamcn fervidi (apori$> tlurave &i lolhla, e|ulileni ctian)
pacnc colorib. An pn:ro ipCi planta pcnndc ^ilKircsacpOticasicailclat, UtC^q^od ex Oncntali
loduadfacur ba&emis Ouiio tmclligere nun liailr.
4. Pljpfr«M^«a> fi» NhMJm Marcgr. PKba ;
Suflrutex eft inAar arbulcuLr, excrcfcons aJ trium, quatuor, quinquc & intcrdum Ccx pcJum alti."
(odinem. Caulis illius lignofus, teres, viridis, nodoriis, ad afpe&um Fere ut caulisSoiani. Foliaiui-
nilatim funt poliu, quorum quodlibet (uum habec pcdiculutn qui ad noJos oritur: Sunt aur ilta
«ta, figuri cordis ut pingitur, vcl vomcris, muitis venis .irci:.nini (jciinJum longituJincm eIej;.intiC
fim^notata. Ad nodos itidcm provcniunt nuilrijuli, quatuoi-, qi:inquc, aut fcx digic longi, incur.
vati, figuri fcrc ut muriscimki, vi: k1cs, qui mcnlc Ov^ohn aut Novcmbi i ilcccrpuntur, 8c in SoIb
iiccati nigrefcunt, contin^ntquc granula rutunda, nigraj magnitudinefeininuinPapaverikarAd juiCa
(b in uvam compoiita, aois iaporis, mftar Piperis optimi Orientalil Rm/oi tn albs pbires eenaes
dividitur, fiiCcas, infignis odons inftar Thymi & faporis qui luguam velltcar.
Aliud habotur genus a Ftfint& Marcgrav. defcriptum rolus anguftioribus & oblon^is, fruAu
grandiore &: meliorc, caiub Pipcrina longtore, in (ylv is BraiiHA' mctiitcrraneis frequcntiflimum.
Ebba huius planta; mcdcntur uloeribus Ctbiaruin : radix valet adversus apoftemata. l/traquejCumf^A
timaA fiu forcia, etiam exficcata & diu repofiu ad balnea cahda contra mala frigida ufurpannir.
DecoAum radicis 8c ftokMMimdifoitit atywmcidit cnlibs& v^tbolbs ONporis Inmiares; (anac kf.
dropctn pedum. . • •
Foltis prsdpu^ i pneoedente differrc videtur, qux Tilix fimilia (unr, paulo tamen grandiora.
Defcriptiones hai uni plantarum miltcnt & conhiniv.nr vcl Pilb vul M.ircgr.iviufc
Cxterum Ptpcr caudacum dicuur kxc pftnta a Hgura Juii caudam muris rclcrentife *
• Radix caiidi oft Ccacris, atqne intcr AmiHotalcshalwM } idiqiia.Tideapud ftfenan. . tSns.
5. Tifer Imgim J. E loifgiim OfkntMh C E StHt ^^itlltal #e99CC.
J-.B. •
Pipcrlongum nucamenta Butu!.icc,i .TinLlatur, unuam aut (efaincum longum, tcres, aliquando
planum, coroii> fulci vcl dncrei leticulato veriniculatur plcxu, in fiipcrhcic .ilpcium, cu)Ui pro nu-
liiero grana, pelliculis (eorfira pnvatis incli^^ Suupi granis paria> fbris nigricancu, intus (iibalbc*
da, guftu non cedente nigro vel albo/ quamibam non ftacimapparetue : pendcat tfuiem hi ioii ex
pediculo gracili, undah, altcri fini mfcrto.
Plantar c Java alLit.v ramulos cuni fradu lic defcribit Clufius. Botroruin nuiuma pars Juarum .
tmciarum*longif.Klincin r.vro cxcedit ; . nuUus vero minimi Jigiti cralTitudinem j:qu.xr, led gracillOf
eft fic xciualis parne ubique 'cralTinci, plurimis granis Milii rcpurgati 'granorum iiiliar obiiquc (e-
cuidum lon|ituduiem dilpoiiiis conA ans, ctneraoei quodamm(Moeitenui>arte colons, intema atbi,
fervidi fapons. Planta ip(a non long^ diffimilis videtur Piper nigrum profcrenti plancx: fblia. k
IKperis nigri foHis non multum diffcrrc Clufio vila funt, nili quoJ paulb tencrwra, dilutior^e vi.
riditate pr.r;^K.i clTcnt, tum eri.im breviorS pediculo lubnixa, acqi^Aum plurtbus nervis infigiiiu:
nam imedioillo^ nci vo lolium a pciiiculo per longicudinem (eo^^ffion modo quatcrni alii nenri
lur» pro " '
r, led utrinque quini & (eni, incerdum eciam & plur^ pro fbliorum videhcet ampLtu-
dinej illi tamen mini]& eminentes quim in nigri fbhis, & inxquali ort#nati> mulcis edam obliquis
vendis per fbliumtranlver£im evagantibus; & licec rdiccaca e^Tent folia, ac per raulcos menfes in-
ter ch.in.i^ at^fcn^ata, non levi tamcn acnmonii e.^^anr aJhuc pridita. Fnidus qui Juhquodammodo
fbrmam zmulantur, ad linguU y^crnodia onuncur non m K>lu ala., fed qucmadinodum in Pipete
tiigrocxtp(nisfelii«ppqftapaite, inehciofideiMKrinnfifaim,aiqi,etttmalietiiM^ petindeat^
in Pipere nigro.
Piper longum inten&. mordacitate prxditura eft, & (ubamarum quoniam immaturum, anddocis
item &: thcn.icis niedicaminibus opportunum. Diofc. Nonnulli ftatim ab initio cunuionis uvul±
relaxatae ab infiammaQooe pnlvere Piperis longi auxiiian conaocur ; quod quidem pencuio non va-
«■C
6. Fiftr himm MooanU. AigpiOT OccuUntdJt, dimiJu fnb$ ifiiMirwibii CB, Att vt Ft^
ni*J.fi? jl»t!MlmHW0f Fr.Hemand.? Bigi» h^TiS^fiMnm maUt* * .
TotO Gondnenris tra<£fai, in quo Nau, Carthago, atque criam tn novo regno nMgOtV <A ufus
Piperis cnjuiHam obbngi, quod majon acnnioni.i pra>diaim eft Orientali, magi(que aromaticura St
iucundiorera odorem (piratquam Axi (ivc Caplicum, quinstiam prxfertur Piperi nigrocuffl Cs^om
Cum ioavitacis cau' i.
Alca: cu|ulJam piantx fruduseft oblongus, craflficudine quidcm/.nicuh, ad dinudiipedis longi-
tudmem,conftans veluct mulns granulb circa pedioilum oblongum conjunAo & flnWiniOT ordii
&o(ici| (cmiiiis Plancigints modo^ a|]ibus adcwipcis pediculus nudus oonlpicimrr
sb1eraamre(cic & nigrefdc. * .
J. Bauhtni Piper ft\ Ih erat palmum plus mlniis longls Mvofun fpicis non abfimlhbus, craflitudine'
parij fulcit» venara pulvere cnipaiis^ nuds tainen it polids atca unura^ ohlei^uofis, (apore acri-
oiauoad aocedentee
- ' CBanbinfls
Digitized by Google
11 I S T 6 II I A P L A N T A R U M.
C Bauhinu» Piper longum angulbflimum cx Flonda 4 Pipere longo Monardis diverlum fsat &
ffaiailonap fctfFeify Alpini e*ndcni, ut 8c Plamulat pcregnnx Cjulji, quam ddcnbit OuncLilo
un&$ longitiidinis aut amplioris vald^^ gMCiU, .fiiftmenrc utplunmura binas oblong*. gra
uSs longitudinis aut amplioris. vald^ gMClU. fijftmenrc utplunmura binas oblong*. grad«
ouincunciallfque veUiti (pic^s, longo podiculo fabuxis, ade6 obhque quaquavcrlum (hiatas 8c
me(as. ut cxllium Lunibricoium ficcatorum, aut tenuuim limulir i-i forniam quodaramodo re-
^^^^colohs&ki & fiiliginoli, (ubacris 8c calidi lapons, odoic .uucm Mclilonmj patnc rcto-
'^'FSel Aln-i'ii Timci toliis eft fcd craffioiibus, e quibus fcais fuccus quiaam flavus, vald^ acris ac
•.ftn modo impofit.i jd coxcndicis dokmn^ iiecnoaad bi^MM «laawnun doioiefc Giioccm«|q<.
oleoRolacepvelMyitmotcmpcranfc ^^^ . . . [ , -
&fmmM, ^p^^^c.KCmmmmiCmm*lmmmdiS8mm.
Moftiao FMOpyro fimile eft, colons cin:ncei, mnis cavura 8c replctum granulis aliquot cxiRuts.
MmisKMml^ XmMi! acrimotua cum pnonbus deprehcnditur, jcd mmus aromaricuni. Ems nili
apud infimam >lcbcm nullus cft ia^Io^ ufts. Hacewm ^vcrli gcMns pLuja dt 4 Pipcw niJ.
gari, nec fcio quo rcferenda.
Cap. n.
«■{cmr Clnr con^m^ Chfti GeT. «mMi Parlfr Limm,'pnpimm ftlim fmmd fitnm
' jlr^theiim CB. Jnccria Jtdu t}.
* ■ " •
H^Anc pkntam ficcam & BMmliin UlyflSpPonc ft:cepic CLuidjus X:mm pliamMOfaai 1*
tstiani.s, n quo iconem ejus8: folium rcficcanim habuit Clulius.
Sunt ver6,inqmt, oi (Claudio teftc) f»U novcm, deccm, aut plura, iftiinnondlCS
capitcprodcuntia, forma flomm Ariftdochii, tumente alvo & vclut paleari przdito, gibbo dorfo,
* infiini parteangufto, feDstmq, in laiiiatem ocfcentc, (iiprema parte laxiore & apcrto, quasiqoe
in hcmicyclunTitorinarf : totom fefcmi dnnln eft, & tanquam cuiaccum ; luprem* Mu pus aoef-
ta, intcrne^ raulus craffis vcnis, ex an-o purpnrcis diftinaa. non vakK ma^ SC mQMidtA
ramosdiviia. I>e loco 8c temporc florendi, dcq, flore ipfo nihil pcricnpmm. .
Ipfitomhancptantam, rcferente Parkmlono, Jo.innc. Traaclcaiinus junior m Virgrnu in-
venamomcaule 8e flore,ik>mum [ in AngUam] dctulit. & in horto luoLambhithano pkntavit.
F«/m longiora funt & anguftiora, minufque cxmmefacnda iiwvaiirto&yUro m iconc aufianij
Flores fummo frudui feu vafculo (eminah (iibrotundo mfident; quod ODiea FarlanlODrMDn (9M>
florcsappinxit) noncxhibct. Flostetrapetalosautpenupeulojpmgimf. _
R
Caf. UL
TrMm umfirk . jjTGer. P^t *m^- Cmrm fiUf» fnO» mAttt CB.
^Awiagit profaam/albam. fimpBcem, pauds fibris tapiUatam. Gii(ai/« emitnt pliin^
humi ftratos,'tcrc{es, hnfutos, geniculatos, nibent*», palmares aut coam dodranuIcy?B
roulris diviios. Felij pinnata Lemiculae aut Ciccris, ad fuigulos geniailos finguJa, alceriUp
nm pohca, m lummitatibus tamen ramulorum buia cx atlverfo, pjp.ivcris crratici m niodum pilola.
FUres pedicuhs fatis longis e fi)lioruro finubus ortis iniident, lutei, pcncapetalL Succedunc muricata
iofitHU, fpiflis majufculis hxrenda, ad SpinaduB acoodedda (inquit J. Bauhmus) Nobis capimla
c>: ( 1 Kiqni vcl iT truni^ulisconflaca viJebantr.r, quorum omnium cufpMCS mOBMro COOCUl^^
luiui anguli in iongain & acutam Ji>mam cxuunc'. Sunt & aliaf fpintibt brenores qu« pcdiculBm
amplcifluntur. , . , , l r . i-
Tmmt & Sub Mati fincra «it, Juli6q.uc 8c Augufto ^m flqre & leroinc m c^hdionbus regiombus, Itaha
' ' Cufcuia fivt Cafjuta J. B. C.R GcT. Park. JDtfii«.
Hancpbntamad A{^endiccm reierenuis.. , .
Oap.
Digitized Google
Lib.XXIIL ^De TLmta Unmsb. ~ i^^^
Cap. IV.
• Melemthimm ftfaraM» Alpa MOt. Crak* «Jmm», ftlm Imi» fimmim k^tnmhu
PaiL ■ ' •
AKtJiet parvA, tenui, iibristenuibus multis prxdiu csultcukt plures pioduciCj graciles. teneifB^
rocuados, palmum altos, fbliis Litii cx oppofiin veftiliM. In caulium MnmHdi^lis JUlts
fert oceruleos, Pj^Mvero fiiaile^ k mSm pifm qunquepartids fembki nigra. minut j, co>
bracA contmentur. At in cauUcdlli «liMn «m j((iiMMaiiibta« modo^ alU-
cancu pendent. Quibu^lunc pl.intamiiitui» faiiiiiiopewci»naflo coiiilaliif^ ^Bpd^ann^defi'
c««cdi^ilid lcniaisgcncrcdoiuvit.
Cap. V.
^^hnmii triMm ffidit l/batgr, hims fiiii: S fiti fufOtu fit ml IM,^ fmtm
Mmfgr.
AD daorum pcHnm Altitndinem affurgit, cm^ iignofo, tercti, per certa intci^alla nodo(b,tor.
tuolo & inx(j.i;ili; coloris gnfei, quorum iinus, duo ycI etuin tfes' ex ima radicc protieunt,
, 8c in ramosle pundunt. R»dix Aucem h.iud cr.illi cft, I:d in multjb ndiLulas iSc hlnnient»
dlTidiBir> ezteniaex albo flaveicens, incc:lus albicans, odoruacriukuii^Uoonsacrit ut Pyi%thrura. la
fiigiilis rsimific ab tntemodiis pedicuius prodiens, di«um biigpn ma wbec fik» fibi cruds modo
flppofitaj ad taftum ut Tiltr folia molli.'., parurn piloia, noTO conrplcuo?; venis obliquis, ab uim
Mqumq, digicos longa, tocidcniq, l.ica ubi i-Kidiiiu, inaequalis quippc magninidinu, pallid^ rirentia,
infem^ paulum candicann.i. In cKCrcnnciic raniulomm mulca luliola parva venabuli Hgui-^ fibiin*
vicem oonfertim Ant oppohta, iii duos r.tniuios cjuaii cornua diducU, ^n quibus fiiftHU aubi, tetrape»
tali, ^uos fiquitur Jmm duplici palei teaum uc in QuuiaU, 6i£dai, compreffiuo, pamiliini coidil ■
figura, cui ab iino laterc parsab(cida fidciur.
Radix vaict contra vcnena. . VirH.
Cap. VL
Cafrmht» BijmiUi i^*eftik Bn^^iiifitiktiu Meinr.
CA»U haud lento ferpit, & aliis pltnciife implicat : foli» fcrt in pediculis, duo,tre$aut qua-
tuor digitos longis, cordis ut pineitur tig|ura, mollu, dilute ruidia. la pediculi* autem diiKM
fut tresdigitos lon^ps, & (upcnijs m qpaciior aut quinq, divifls nafcuntur toddem fitriit Snil*
lacisf)orumxmi:]i, albi, & ad medietatem extrcmam diluta purpurd mixti; in medio florisextat
ftamen album pu;purai<.cnb : ui ambitu ver6 interiori /!lw ^r^iam flellani quinquangularcmreprae-
(entat, qu.ili in illum imprella eflet, albi coloiis uti Roi. Poft florcs cnafcirur triqur.rum corpvt, fii-
kiim, riuKptundum, m cre» caplulas dtTiTum, ia quonimaualibet granom iemiois efl fiifcum m»g»
aiuiidya:" figori niediiPifi iiwqttaliiordillefti. «laiinqMnBucScplana,^(kpor6fttantftAoi.
Z . M ■„..
c A P. vn.
Trifilii tffnM LulU OrimsUt Imiii fmi hnyti,
cu).ifdam C ut credit ).ex India miffi, qui Indis Duin T^cat Lacat appcUari perhibetur,
raiBumdclciibit Autor. Is pcdalis fere erat iongitudmis, bgnofus, ied vaLk tenuis ; cottico
incano, fiibviridi,* & quibu((lam !n lodf ^tAkA paipnKl coloris, teOus. Huic alterna (etio
adneta fiint /Wm novem, pediculis lodgiii appenfi^ tesnm^ hn» angoiofa, leniter crenata 8c pn^
iatim fitbcm incana, Xanthii quodanunbdo mnoh, va mediun^qiBmam ^guram inter pampinetm
& Rofx Sinenlss Ftrr. folia obttnenria ; in quorum fingulis ab Iplb flatim pediculo coftz fiib\'irides
paliidzque feptem expanduntur, & cx ilHs cundis aiii quidam nervi, vcnas plunmas cum tenerri-
nii fibns, in fi)liorum carne latennbus, fundentes. Oterum k fingulis pamd fbliorum alii FrnSm
moatt. c peciob parvo prodiens, ciui balin plurimoramfiiiliarab AeUaCMi habet, conftatq, ^ quioq,
conceptacnlis lappaceis, Triftlii fiejculu lonpi t&u fiiHiuum involacris fenne xmuUs, nifi quoddu*
plo majora clTjnc, dtir.i, ac pilis i igidjs quafi .iculcata : Ilorum quodlibet perfeAum 4 fummo fin-
«finuv & iemtn umcum Anonis raontame prxcoos purp. fnueiceads Mtrifim magimudinc, formi,
cofam 6c mvi incanlquelanui^ pedBinib r~ ''^^
Cap.
Digitized by Google
Historia PiaYitaru
Caf. vnL
« •
Ikan^t^mis Etbu pre, c*ffuU Amig^Uim HartRcigi PaiiC & VtaBL Z«gdi Bk tstfM rf
Morif. . -flr • .
HFr z. pUnt.i incuntc verc /«/»<! promit,' fijb cxortum Aftrantix aut Diipenfix ixn^&t^ tU^
dem Dentanx fblu referaitu :,uiterqiue exit palmaris fiind iemipaialisl %rtt
fuftifiens quinos llai6AeaoteAuii pltirn, Echti flonbus fimik» \h quibiH exeunt fimms
longa^tenuiatapicibusdonataj cum (Vjrlotdnibi,bioorni,qui flore delaplbinlongum excrcfot]Fto.
ribus (uccedunt eaffuU rotundx, Anagatlidis caplularum acmulr, femina fblid,i in fc coiinnentcs
Afpcruljc odoraiz lcminibus quali paru. *
Piantam haoc vivam mihi nonaum vidcrc ooAd^; (iccam cunos^ adervatam, in lioito
C A P. iXl
CMseiea BrtfiltMu^ Herh Celulrrma LMfttmis Marggr.
X ^lrvala, filamenBofc nuildproveniunt caidet juxt» fi^ inMpedem aatedara pedem
bngl. ex viridi rafeloBntes, pialmn nirnici, & unius digiti intemBo labentes nodos, & ad
linguIosbina/a/M appcnca, lubtiJitcr ferraca, magnitudjne & figurd Vcronici foliii jeniula
aliquantulum iurlaa, rupcni& viridia* infem^ albicancia. Ixuer fblia ad oodos mukt ptodeoot
&yc«/f, viridiioolorif cum aligaanaHo-idMNC miaiif ia ninbdlaa ooo^pofe Toaplama ibndie
. ^*^'*^'"*'**— *■ *^ nwmaJiHiit eiiiit» fiip<liil uin mnrfiB liqilM Ime CBtiHifa ^ impofita. Vaiet
«liam ad aBa ndnen. ,
E
Cap. X
Ai
R
EmijM9iiiA$ BrafiUmfiim Marggr. ligpM mvm» ui^r» Brt^tUn^t Marggtay.
yidictm hiH;.'t disirum cr.ilTam, interiiB mcdulbm lentidimam continentem, vari^ contoc-
tam, exccnus hilcam, mteniis albicantem : E qua produat m«/cm lignofum, teretem, viii.
dcm, icfqui auc cciam duos digitos longum, foUu tunc inde oouAum, quzin&deoc pedtco.
lis digitum longis, tenuia, teaera,duosauctres dig. longa, Ixa viridiute ipleiideoiii«nervo
us aigiruiii luiijj», renuui, kui«d|uuu> liui. iKauiK. iuii|(«f i^mvuiuiwc jpieiMMK
& venb pr.rdita, quibus ioferiore latere adlmfet poiig^ riiicu^ qoemadmodnm ja Jiqpil
Saporradicisdt acris. ^ «
, - ' --'
Caf. XI.
JNlMiijii hfti^n^km Maiggr. VUttm «Jr Btrh» mjmi^tr» mm$m wU».
Aule eft latis craflo, ligno(b, tercti, gcniculato, qui Portulacae raore (crpit, & hinc indc
fibras in terram detnittens radiccs .igic, parcim cjuoqj le erigit. Expaoditur vand m muitoc
ramulej. gcniculatos, Unos libi ubiq,'oppoiuos, iniiique haEet ad imgpila genicuia Irina/Sfi»
• oppofita, inteniametiaffl pufa, inaequabs magnicudinis: in enremicam aoiem nmulonini qiuni)|i
lex,ieptem foGafibi InTioem appoiita, oblonga, Hgura cordis, in ambim leviter lernta, inittdnm
&ladniaca, diluti viru^i.i. In cxtremitace quoq, ramulorum cnafcuntur fieres folitarii, magnimdine
Ccraii majoris aut minons, conilantes iblo umbilico rocundo & crallb, navo, iine ioliis. Semtn in
ombdico fufbo per matutitatemt ovalisfigurx, plane comprefTum, ex fiifco gryiei oolorisiplenden-
tis. J&mEpi deoiq, filamennla, tenen^a£a. Bolia mafticara Imgoam pungMnt inlbrSmapiant
* NiiftuitiiL
f^fgf^ ' Folia vel fcmen affi i(5um Bubonis dorfb quantocius illum enccat. Prxflandifimum cfl rcme-
dium contra quzumq, animaila vcncnat.t §j(s. pondere c vino pou, vd ii decodum iilius fumatur
<!iaiimediapaiteTinL SolcthR lieibacampiKilMiscoqai&opamioonfaik.
Cap. m •
Ba^ hmugmcfd DiSsmm rnimiU Piibn. Nokmf$tAi Gm^islu samuls vUim.
•
1N iylveilribus tcn is lliccioribus luxunat tcnelia herba cx raJke exiJi, filamentola. Ad pedis dr*
dteraltitudincni ailuiigitcanleunoautaltao, tereti, ex viridi albicante, adeb lanugino(b> nt
toras goffipio afperfiis vidflMU'. Pro vario natnrc luiii ramuii longt hinc indi i cerra rorgont
tL mrfimi eipantaiur. AbrioBittii pofita, inmo^ magnitudiois, guaedam tte^ duos« et^
tannkn tintiwi JipMm liMipj 8t| ntntilniCTffpitt^ ^pai finr^ThJii SBMtinmf t qBSf flinni*
Digitized by Google
Lib. XXIII. . DeTlanHs mmJii. ' .^^^
ma^ nnra DiaMnni qaid, laooginofa inftar itMllis firid ad taamx apturent. ine«iIZ
mbwcai^Se ramomm /l»-» proveniunf, fpcitim congcfti, narvuli, fpI<Sdciltes, ex *
ItAflavi, figuri fei floruro Abhnchu ; quibus decidenijbus ftelluk (okadeMw^rMM
manent. Folkodorilfiwfiii»ikii»p«Ma4 idDia»^^
confncentar. •
aBoninj infeflorami&bufnialtgnMmedetur virasextrahendo k ica « K»r«.j
«
CAP. xnL
Cmmm Aft BrMf^a^ l|ll||FM'. Pila I^Mmw/* BrtfiUtnfu fruam cvstc tofis fclA
Cl9b dl &rinaiofi> ac lcnto, qui fe arbonbo. acWbcte impBcat. habem multos ramulos.
8c in quoIib«quin(ufe|i^i^ oppofita, & quintum m cxtremitate : fupenus
vind j Iplendcntu, « ntoiliras faabenna ut Scrrx majoris dcntes, ^ftquc inter h*c folia r».
mulus ucnnq, al.itus, livc ambitiis cordiah folio ut m Inga aibore. In cxtremis ramuJis provenwi» •
joogac fpicsE, auiAxJioJaUu ex albo & vmgJuKlccniibus ; poft quos .fequuntur oMe^ triangu.
btx m liimniiwfB, prop^exoctiim«j«tMK^^ $Sbhi numnores ovalis fipir.r, extenus rubicuniSb
qpiKlpotmincreslpartesddulcanc: cortesaotemeiierior rubicundus, par craflitie coraci Mih - in-
ieriifi eximi^eft rober, continAq, quilibec frmffm duas &bas Hifpanicis albis magnitudmc wiw.
^ftque qullibct involuta m.ucric molli, albx, nuci confiflenti.i limUi, ad caaum frigid%: ai£
albo invoiuao Faba (ecundum longitudioem enunet, niga^rima nucula (pieodens, ka potiijs (eroi>
dR»btaIifecund(imbngitadinemi|BCaC|,\8q^ Gooctnet denil Faba
. inceiiuscamemFabaoeamflavam.
Aquis iniefta necacpiloek Fobi fkidia, ooaa& fobiera piioii, uc vocant, imcntioac lanant 1««.
H
Cap. XIV.
TMuris Ctf. hm^fiti, Bod. i Scapel
Uic ffliaqfix bina habec ncribus inflatis iunilia funcflc nervo(a: n
jKdndkRi
bulbulis cbmpaAa ficon Scapett nntimtancte OddM) n finilllillUIO f~»—ifftfTlllicii&
A Jufto Heurmonabuic.
c A p. XV. ' • ■
Camara miri Ttfsmm.
Tifo.
CUbicum longa e(l, cinde cenni 8c lignofiH flon flnicok tmmihuk colorit, qui ('quod mi-
randum) quovii anni cftnpore (e aperic, de dis Iwel mwBrimi, manetq, expantus ad (e>
cundam povnendianani ; acr^ omnes (imul toneoedem horl dauduntur uiq, in poflerum
dieoii qood (icac veriffimuro, u4 & raro obkSamenn cadfticg mihiqne per deletu peiesruunti
kraloiia deftanai eKfwte iopplebec.
Caf. XVL'
CNht, Kif^^aRcis, noffline, ntvolnne, ab AnlAoi natHato, quibus C«/f autO/ dicimr.
V^cteribos, ut Diofcoridi triplexerat, i. Arthitm, candidus 8c lacvis, cximio fiuvlquc odore
pncdicus. %. InJm, oaflus, leva ac ii^oeu Ferula. \. &m0em, giav^coloFe buxeoi»
odore (erien>> AnbctcdMipiincii^CCteAMBCi HincsiCllicai^iitMiOtilcc^ mjDQApfl^
gitimus habeanr.'
Seplafic, Araba (ectttr, OiAtiflf In diuoefB fcMiifiandivi(cre, quc tamcnliiAeBi aU fere
habuere, quod vcn lcgicimique Cofti &ciem {ine controverfia referat. *Nec mirum, cum nnlfat
nobis (er^ lint piantx peregrinz delineationes : im6 tanu rerum dc confbiio, ut is quem dulcem TO*
cant amarus, flc quero amamm noniinant duloor guftui (enriatur. His radoaibus pleriqtie l
Ooftnn Iqptiiram^npbis efle neglniiic«.8c Joliini radicet vd in Hi^enMWwl in Italia onu
uoinwpniMT in vinicinisoneiMH. usniiiUeraMCC Jtooin nmMionBBOwmoiu ^eowcnecw»
— t,fcBecentem incorruptumque dulce efle 8ecandidius;%bi antem & —
*^ *' contrahereiierfque nigricans. HaKiomnia C Bauhinus.
^i^Un^bori oognate, Inbftanrit 8e IwBft fli^^
DigitizeKl by Google
I Hl S T h P .lA N T'A R U H.
Ltm.
feiqmuncMm kmga, hbeiiittciiberibtB oblorgis donara, intus 6brofa, icd palietcente, «tiitti ed
lutcum inclinantej odorc intenfb ac iiicundo, aid Ciiprcfli aut Cedii Libani odorem accedcnte, gu-
.ftu acri., mtcrduni & buxca vififur, utivulgata, odoic laporc iimilis, lubamara f cximixaman*
tudinis ucra(),Clufio)caetera nmiks. Teredines etiam ut Zmgiber kncit.
E Syiia Cc iEgyfCO Veaebas nuutani copi* advchitur, qus Zedoarue auc 2i^giberis eft eflQgpn.
C.JI.
Hujus radix fade & concretione Centaureae majoi is vci Gcntianx radici fimilis e(l, gravis, ibUdaj
'OOCtiflBpulloieucinerco teda^ fubftandaecandicanriSj interdum excinereo fUvelccotiscolons^ qux
vidbefenndidslndisodorem, preferdm dwn nia»&ur, fpiraCj tantilla hirci graTeolenda miztaf
guflii peramara ((cilica (cncTccns) nartequa e^tra terram eminetcanlilfiacnientimi inlttnt;,quoil
Ferulaceum quiddam refert, & mcaullam fungofam continct.
Convenire vidctur cura Cofto a Garcu propofito, Sambuci eflSpe, & ArbiKiaut Azimbrimag-
ttitudine. Ilore cxlocato. PraeceUi^ inguiiu ii mii intus candidus eft, cortice dnereo, invenicur
ettamoaoreboxi, corticepaUelbeim, canclodons (ragrantuprxditos, ut plerifgue nares fenat, &
Capitis doJorcm cxdtct ; guftu minimc amaro, nec etiain duld, tainetfi jam lencfccns intcrdum
amarefcat, nam recetu acn g^ulhi eft. utreliqua AxomaUj (& ut Camcrarius, iiibflantii intos
' - - r£ Scfiiayi: &odiittpiimvemabettnceAooft«} canfe fixiifti^ —
aib.i, Uxa, rari
duiiiaibata£udo;
Iblcmir in Qozirate aIiK% Indix Orientafis prorincig. bdiai medici eo in mulds roediea-
mentis utuntur. Inde in l^ernani, Anibi.im & Turci.im quin & Cbinanim rcgionem rranP
iertur quibus m lods cjus ulus pcrmagnus eft.Exigiu adrnodum ejusquantius m loilitanum defcrtur.
Nobjs cum Clufio videtur Coftum hunc non cflc Vctcrum Coflum, cum ille, ut ex Diofcoiidil
defoiptiOnefwili coUiginirnMiix fiiait, i^iod PJinioscaofirniateam radicem d^enea^)eilaiis:ae
lucCGaitiacCdftia] c^Kcii nuninmni baSett ScftiitrihileftiufilignuniloooottioeoonieftBni.
C<>flfu Moluccmfit cmrttcofnt C- B. Ad.
flicmajor eH, &arborisinajulcu]aECOirtexvidetur : iigiBrd Sambud adultiQris &ciiMraoei,m|pi
ScpliGisfroquens, laporegcodoeewilieiiieiitL . .„
Cofiui Molutctnfis Itgnffut C. B. Ad.
^ Praeoedcnte minor eft, radidSolani ^lveRtis valdd fimilisj colore diluto puUo^ ggftu urente ot
ns ardorem lingua feneqouc
. A Lunaia jVkaico Rupduonfi omunqpe aciDeplie Adareiiaiioruni AnOoca^ qui A aanclecii i
Molucds leduabus habuic . '
C*
Radix cfl noOro Hclcnio per omnia fimilis, denfior Mmcn & fblidior, & ob ca-Ii calorem nugis
percodtjj quapi optcr dill;cta minus xn cxiiccando flavcldc, nunilfq, in rugas noftra oontialikur«
quxin concodahumoris plushabet, q|Doiiiter cxGccandum cxhalante f)aveicic, & in rugas oontn^
^nir. Golore c»ndicat Raxni; eaiiqi^; vel inceomeftive effoila, auc neiglinnter Goat^ Uvec aut
mca di: lineb iftcorMe,traiiifverfii, niedaiIJ aKdoc magna, iapereamariuiculo^ac&noftra^noii
tanicn adco acri : mmerata ingratoadmodum 8c virofo eft fapore, mcdicato umcn. • *
Lttm. ^ Cooiagena Oncotis regioneadvchitar, & pco caodMlOj i.e. AraUco Cofio ufurpatur.
• C^M JmIcm qffupuntm C K diilem OffidMnm CmtMm mgmi^k»ms J. R ^
Hic radtct cfl crafla, ("olida, ponderofa, linas muhis a ccntro radids ad fuperfidan dnftil^ qni
Centaurit majoris (pedes vidctur, ccii cjus odorem non habcat, & fapore fic fubduld.
C^iifj[^<i«imfij(i>^
. . , . .
BiijusdiBla3pdoMai,wkteqm^apo^ .
.'.'>■ ), . ' -^^^lw fl#teiwwe iyi^ fnt lUifiit^Km C M.B. -
" * - , . '
• f>er.«AifilQifasdi<«a]eoitt &Sf «riftndiae plerunquenunnn oomplet; (oris '^i&o, ul^
int eandicante cobre i on-ticc a:\{lo, fubfta^itii rara & levi, quae cum tcritur randdai^ aUquam
pinguedinem olct, ^flu iapra nipdum acri, oauieofaj randda, ^livam aens, & ftiang|j)|iKianem
coimnin.in.^. Ei^autem Thapliae majonsfpecie^ ia tnooae Gargano cflbfla, quad^A^W oom*
I dendi,iBea>
pcranioifiiiuccurricferounctae.pondete pocus, coovuliis miiamnvuiqoibuiq, cum vino&: Abfinthio.
Sed & Vcncrcm ilimubt ex vinomulib. PelUt etiam lumbdicum kUmn cum aqua, ob anuricudi>
neni quo: ilh mcft. lilinteripioqwdifflobo in riMti^ ameftbium acccffionc»itto%refaiHrifc
y<iacutis(ut oontraAas ex SebmaiaO aqfd vdJneUe iOitw cmai^ Addinr odam tnma-
Digitized by Google
DENDROLOGIA,
•S I V H
H I S T O R I A
Arborum & Fruricum,
Yyyyy
PR^FATIO.
1 ^50
HlSTORlA PlAHTARUM.
P R ^ F A T I O.
CUM Arbores ob jnfignem magnitudinein & Aaturam confpicuar, aiiufvis eriam cx irine-
rantium vulgo ociilis occurrcrcnt : iionnulbnuu etiam flores iiiimit.ibili colorum varictatc Sc
nitoK amfici naturx pcniciilo depi<Ai, abarum frui^s in elegancillinio^ lcliematidnos ejuf-
dera digito "iutmTMPriri^ cfformati^ iotuentium vilibas adl^ndiaue^ manus etiam ad (e decerpen^
dos invitarent : hinc fadum cft, utqtumvis herfaarum ad^rbotes^ non in Europa tanium kd (ut
Tennmile e(l) per totum temnim orl>em decnpU feKproportio fit, Indicaram tameo 6c exotic»'
rum arborum plurcs etiam qdtoHcilMnimr/pectei Cliim Baohboriim temporibiis bbfavatKa»
bifque tradit^ fuerint. •
Verum cum earundcm oMervatores & defcriptores Dicriq,*Botanicesminusgnari., necinflantn
defcribend» latis verfati cflcnt, brcves, ob&uras & anuxigiuas rpecienun hiAoiias reliquerunt ; ande
maximam in iis diftingaendts^ reduoendis te riti on&iandis perfarpe difficottatem eipenmor. Zn
tanta enun rcrum 8; nomm.im v.inetate, brevitatcq, & ambiguitate defcnptionum cxcrdtatiflimus
quifbue non raro hxiot, iuipenluique & uicertus iiuauet neceile clH', £c yel nihil amiaendiihi<ko
fiemram n^pmenon lopmmodBm aog^, vdeotiainuhipficandimemeandeiiiida^sioncAfaacle
a(Moitet> » ,
Hifce difficultatibus iuperandis, redumqaeinter extrema curfiim tencndo me omrano imparem
fatcor : ideoquc ficubi in Arbonbus cxoticis Iodicis8c AmerJcanis difponcmiis erravcro, Trpius .m-
tcm erraturum vercor, Ledoris veniam implora^ quammcfaolc unpccracurumconiidoapudzquos
teruffi jodices, qidieidifienlouanpeipendant.
Ve U K 0 R E.
ARhor prout cam Li'.i i. cap. i8. Jo Bodxi h Stapel vcrbis dcfcripfimus, cft TlmitalipKfa, alti-
tudme crajjitinltnt tnter cmnei maxima, cui caudtx fro fmftrfcm fnemii t^ naturd fiiffkx^
m multoi ramoi majorei, iir JemJe ramufculoi multtpliett filfy$r,
Ha» definitioniaiisibida eft necomiubus AiWibuftconveok. Danir «dmgans Atfaacaoi
tc ramis & f&roufis carem, niminim Pahtat ii(q, affines.
Trutrx cfl fffpt inter liinef/tr ehituJtne crafiuijtne meJsccrks, citt fro fmftrfith ^ifn ftnKtkf w
turd multtfleXf «ui^facife in naturam arbonm ftolomtm abfajjicme tTtmfctmdtt.
Veriim qnooiam difficile efl ccrtom aliqiiem magnjtuduiis limitem inter Arborem 8c Fruticem --
conftoere^ qiu hoacab illa dlftenninet; ciim eiaSDodi luiiesnoa naturi, ied arlutno^humano
oonftet : cumq, AiboresScPnitioes praKipuis noRs OQnvetdanc, qudd nraqae lcilioec gemmiparx
lunt & fnbfiintii lignca conllant. At ne<j, fimplici caudice ajHurgere omnibus Arbonbia, nequc
midnpiici omnibus Fniticibus convemat, ut alias racloncs, Ijb. i.cap. i8. addu^Us omittam, hos
ab illis mtnim^ieparandosduxi^ fed omnes un^ tfadendas.
Methodum autem ^m qud in Arbonbus & Frutidbas diQNMiendjs alibi ulis (um« cijm mioik
prdb**8c nttune oonfentaDea, in nonAUb «liam Tvioia U «txonea viderenir, rqec^ aliimqiie
c)us Joco, lcmdinemj ni fidlort fiibftintb
HISTORI^ •
Digitized by Google
ir/^ jiib quo nomine imfrafenttarm (T frutices cmpleUitimr,
^ama^eneralis.
Arhra fwtt vel Qmikt
tmtfe, |MMciM>f(i 8e fHnfvft Theophrafto, qus ettam «wfaMm did poflunt, e»-
11 pleraequ
nuximam
]ue 8e- fmiCfmfM» hoc eft. niiieani tamuiii iuu «ice in finniDo £iftig^o gemimm
pMduoence^ fitncquevel felio
prodiiAii^
':Arundmaceo feu *ri«fl, hoc ell, ftrUto & ncrvofb, nervis lecundum longi
' florc tripctalot fic plcraequs etiam Spathifene; P a l m a. lib. XXl\^
^Latoy ncrvisa mediaooftaTel a pedicolo ad latera eicarrentibuf* fea
KjCircumfcripUnt fuhrr.uiniio in bcinus kclo ; Pepo AaBORSSCENS, Tsfttfa ic
< Mfnmaera. Itsi^cm.
f
[[ibM^ ; HzanMiniiuie vel fioftu
'r^efv^ii Koos anKm vooo finftni iiiajan»
e6qDeTd
jo/fo& /r^li/i; Juo lAws ArBtiAMa. UkXSnr.Seft.!.
{Teq^Htnento echtnato uvili<^ue induQ: ;Ca STANBA & FaOOS. Ub.XXV. ScAl.
C«i/ce leu chtm/^ excepto, lupenore parte nuda; QuERCas&lLBX. Hae
Cenifera, Gonos TOoo («iflns iqnammoios dnnM Sc ficoos, polyfpermos, ia ooni feo
mct.T formnTTi plenimquc rjrbin«toc- Hoc etiaranomine comprehcndo fruAiis phiri-
bus p.ntitxts cruilaceis aut lignoHs per liarmoiiiM». coaput» & maturiute dehifccnti*
busconliante^ quannris Genoidei nan finc: vido Imnnftqoai^ libbXXV.
Laniitr^e, quarum Semtna lanu^e imolvnninr wo hniico adnBtt { ot Sai t x 8e
P'o p u L u s. Lib, XXV. Sca. 4.
Vaiculis membranacet» aut membranis audis femina cUudentes; BaTaLas, Ctt-
Jhri tmtipio, qusB vd
■ Floie fruauve asigrcgato, jjueK pluribas in unum cocuntibus compofito, UC Ficus^
> &c. Lib. XXVL Part. i. • .
^Flore fimplicij nec i pluribus flofculis confedo : inquibusFlos vel
'SmmM fruBm mfiJkt, unde fioftniicalyQe fiafisikningooiefidiio Tebc oiribiliQio»
eft, qui vcl
'Hunidus; peocar^ feupulpd homidi Semioa vcl uiu?6iia iinu4, vdiiQgula
leorfim atnliiBnBe^ ^qpovd ' '
'Pahfmmu ieuplnns nudeoscontiaen^ Arbores autem ejufaiodifiu-
^ 2la donatcPoHiriKjiNiiiM!kMnafattdiauitttf« r.B. Pt^^
, Malus, 8cc. Lib.XXVLPart.i.Sca.a. .
^Monefjrtnus, fcu unicum nucleum claudcnsj aqofiooa nuftim piD-
ducunt Indicx nonnullx arbores, quat exinde iV«ijfvM flHMHMM
did poi&nt. ULXXVL Pait i.Sed. 1.
yJMinor, qui itidem vtWoljpjrevui, vcl Mcw^rwww; Horum ommom ™>MS
praduftnces arbores Bacctferanm umbilummmt nonune compreheodt*
nof» IikXXVIFiiit;i.Seft.t.
Jtccut, vltiaTipmTavafeitX, Cmyoftjlh
Vlmmt^tfTtiam adb^ertti U« rel funt frua»
Ct]
ykxxvl.seft.4.
Dlgilized by Google
1
(Stikratiml, brtvuru coquc vel pcr maturitatcm
Mmfyrtmi fea unicum incni nodeimi «ot
^Pel^pjrtno, Ibu plores nndBosoondiiciitB,
'Cule mtmbrmacet feu tmuiore teBo. Lib. XXIX. ScSt. l, fcu
y faidu conoide (quamolb. Lib. XXIX. Sc£t i.
jcortitift feu corticc craflSoce noo tamen duro obdndo^ cn*
)u(motli (iuK mV/mi Cffrif, ./<rMfi«, ZJmnm, fiec P o n r.
F E R dici fotitar. Lih. XXIX, Ss;^!. ^
JCartict fer mstiiTttiUtm Jure & crujiacto tauaitOt CUCUrbitae aot
mdonls fami, onde hninfinodi 4ubom GacoMiTirnuit
lui^ore, vd mio, vel calycc cxccnto, vcl nooopynno vd pol^pJfPO-'
noj B AC ci F E K Lib. XXVlIL
^Sicco, qnz vel nuciftr^, vel iste^tr^e, vd XMHnnf« id findu datO fiu
nienibraiiulis auCto, vdmtHti/iliftie. tib. XXX.
i> IvBgitMJintm frtduilol vafculo plerunque bivalvi & icmiiiibus rachi ieu dorlb
a Jnalbemi^ ; S 1 1 1 aa o 9 A appellaiiBir. Uk XX^
His .naaimus Arborcs 8c Frutices vd anoroalas, vcl minus cognitas & imperfefti ddoiptas.
Item Partes Sdrpnm ninus oogpiunun* CmUti, Li£iki, Foli*, FltrUf FriUiHit Stitm & Ls-
tbrpmas. ibiderok
^rborum Coniferarmi Tahda,
rSfmtf^fyim&h.BBvikSpm
rPorpewi»,
fAngullis,
(Sparfm undiqtu i furadii txtuntibus^ lifquc vel
LmgiorAiu 8c bbis ex eadem theca ieu cnbolo exeontibus ; P i'n u t
Brtvivribiu 8c finguiatim enaibMitibui{A • i ss, qiut du^^m4v UftemiHA.
< ^Durii (^pnngtMihut OMdi mimmis; S a b i n a vuktrir.
IMellierikuj, ramulis oompreffis, cotus paal6 niaiom» 6 (aocisiqa*»'
miscompaftis; Arbor Vi TiE, Thyia.
ji^Hmaiim in tubcFCuIis, in peniciUos ydut coaggeftis, ooois mag^is iuriuni
^efbmdbm; C E sB tt t JUiMML
{^Lattorihi, faligais nmilibus j 'Arhr Cmiftr* i Cmihui
^Dtculutt, Ccdiinoruiu in modufflnafcemibuSj conis parvisj L a r i z<
.E d.iv4tis tiib.nl^us pcr h.irmaaiam ooapcadi OompofitOj feliis bcevifani in lipuiinas deget»*
rantibus ; Cupkessus,-
X.Succo aauto fr^tdit^f
C Feltis minsrihi Pcfuli, vifgis tenuibus lentis rubentiUis, ramis adultioribos 9c caodtoe albicaor
< tibas, cuticulas annuatun exucnubusj conis nummis ; B e t u l a.
ftfa< wm^rAm Cwyfi, in aqpofii nafc^ay ooiiii aliqninco inaiociliiiS{ A » ttttfc
Myrtum Brabanticam didam ad hunc etiam loODm pertineie fidfioor. EMminpnt cvriofi qpi*
bus pUnomfloreomn & kadax onuftam videM Oont^^
inicr f%. iiso. U t33>*
Digitized by Google
H I S T O R r ^
PL A NT ARUM
LIBER VIGESIMUS QUARTUS, .
be Axboribus caudioe fimplici non laiqpla '
O C geniis Arbores i Theopluafto funnnxf* 8e f^fnt appellantur. _
etiam plerxq^ fi non omncs, f(*riCM«N dici, quut aiuom tancum.unl <
(iunmo faftigio (;emmam, eam tamen nttxiinain proddconc, qnz in Mmil
iyti^& lcu Ccrebnim dicitur, quaque dsdd arDcr infent.
Hu)us autem gcnens prxcer Pahnas pauciffimi arborcs lunt, nimirum Pepo>
iiiferx quxdamj Mamocirx didar.
Mdam aiiMremdidam, quamvis revera &p(iopri^ loquendo nec Arborft
ncq, FmMoc, fiotanfeM fiaiQ, & qndd caolen mbet pariter iimplioaA aon
ramMnm^ nila^jitniimiii.
Cap. L
CUminMelliodo Phntmm ^menoA it^ pridem edjd^jPalmas arbores coi^etieits i fe tn- .
viccm diftrahi, &.iddivcrra genera, Prunifcrarum fcilicct & NucifcraRun, relegantinim-
adverterem ; abfurdum illud a ratione ahenuni ratusj metho<ium iilam ad examcn dcnuo
levocandami fecccrtiores Gencrum notas inveftigaildas llatui. JLt impnmis Palmasdidas inter &
GODrerenti, quib^ue in rebus fic inter le conrenirent & abaltisarbonbus differrent ooofideraad
occurrit illico, id eenus oiririftas commune^ 8e lolis feriptopifameffisj candioefimpIici8cin^ffr>
duoleu non lamofo .iJTurgcrc, &: Rcmmam una Niceonicamj «am tamen mgentcm., concipere,
circa propriecatem hanc proPaini.x' chara^fteriftica, naturaipla di<itancc, adljibendam ceniul
Ac innnllWli Botaniciuno ore Palmas ramoias efte pronuncianc. Agnofbo: vcriun conim Au-
toritasme mti mdtum moirec, cumrenon iacis perpenla» vera& gcnuina folia proiamic ab iit
Kabttafiufle noTeiim. RaiiiOiantemilkMqaaiVocanrieveivftlia oompofitaefle, non diffi^eft
demonftrare. ' •
I . Nam prmio, Deaduum cflc fialio non ramo convenit. Ramus etiim utpotc ipfius truna di-
vifi quxdiunpiodu^o , pars eft ftabdis & peroetua ; Rami autem ilh di^, leu ramaftri in ple'
rili^ ukem unon ommbuiPalinis ftacis cemporious dociduot: proiade lami gBnaiiii dO^ oaopodumi
MmBn&btfvtoL . . . .. '
%, Secnndo, P.ntcm pronam h, fupina diverum obtincre (blii nota cft, nontnuia". Ramus enim
.terei tc undiqj uiutormis cil. Ac in Palmarum frondibus cofta^ medix iupuix canalicuiatx funtanC
ftanxjjpronae omvexx. •
|. Te(Ci6» Nunquam germmare leu gemmas procrudere fbliam »rgai^ noo ramom. Kamm enim
* qnotanmiieindi aut&pius gerroinat, fic inrailos prodncib Ar ramaftn M Palmanun ctbn iemd
citpliciti fiint nunquam gemmas cdunt, aut partcs alitjuas aggenerant
4. Quarto, In rohumdelmere lcu ccrmmaji folu compouci propriuni eft, a raminatura alienum.
At ranuftros p.ilmamm in folia tcrminari notum eft.
, f . Qiunto, Acocxlic kvitas idignis, qux ramaftros hofce ligpec Qacurx» (quc pleiunqiae (blidior
eft & ponderofior) minimc participcs efle arguit.
Ncc qi;cm .A h.ic fJntcntia dcterreac inger.s ^ ramorum amiula magnitudo : Nam in
Paima iolio riaixUitornu, qux foUa & lunt 6c ab omnibus vulgo habcntur, ninilo minora rcpe-
nuntur. ^ n t • ^
Obfideitf Palmasnonnullas (id cradeom Theoplvafio) bifidas eadre» tt in ^gypto, ftardq, tu
bifcrcacas. Tradunt & Oetediura plures (lilidas elle> qua(3am 8c ajndu ; in Lapsa ver6 genus
quoddam quinqucceps naici. Ob(crvati;m ctiam eft ab Horti Malabarici AuAori&is in Palaia Jai>
ponenii TcdJa Pamsa dida, cx uiio trunco quacuor aut quinq, vertices intcrdum en.iici.
Re^ondco, Rarum illud & miolitum cilc, & lingulis arboribus limplicem plcrunque efte veni-
oem : unde non datur gcnus hu)uIxnodiPaIinc bifidx auc crifidacqjUK fanine tata fpedero iuam ooor
, fum nacurae lege piopagat Sed ut Palma mnkiceps fit, prxter oidbnn^ iufliilwiMi aMniae>
ddSt, 4c qaodainmodoinanftro6nit«fti
• Yy y yy 4 Nocan-
Digltized by Google
5 2^
HistoriaPlantarum.
\-ot3nmini tAnieti foha «i^^idua obcuicrc Palinis omiubininainiune noa Theophr^oSc
1. Bauhuio iiiics Nam D.idylifera vulgaris intcr cNfMM aThecM^fto recenfttnr, & Ja Bauhino
obfenrantc, m nonnullii aiboribus in Gallia Naj-bo»cn^(eooin^»ctis, fi-Hia rponecntm dcciviunr,
6d prxcidsnda ea lunc a culcoiibus ut arbor adicandeiKium opportuna lic ; ahoqut ii derelinquan-
cnr unpchctrabili vallo fcandenobus adtniito intcrdudunr. ,
Paltnam duStam dle quod ramis fit cwaiflis m aiodvm p»lmx boministfadk Ifidaou, I. i 7.
PaJrarhumiU id noniinis initio irapoftttjm viclctur, amis foba palmam^nunam «n dig|is ftx-
•niii rtfeianr. C}j»cci& arbprsin 8c fruaimi limul dixcrunt^ J^fCoVe pomi fido ut.Dque
UijQiiiiej «wiwf cnim & »Mj1»jia«i purilcco colore rubere cft, quO maFiIri in hac arb<TrC fnichb Vic
dentnr. ■ Phctnkie aDtotn regioiii i Palmarum muiptvitnc & przftyntia aemen in^cum voltinL
Palnva ^pud Latinos fxpe ctiam Tidociim ^avlBctt. Cioero Orat pro Ro/eio AnMriAo Jiter flnri.
Tngrum falmarum vetm ac nobila gU^iMor bJbehir, Caufla locutionis cft, qufW! viAori certaminis da-
rcmr corona ex Palma. Rationem cjus moris apciit cx Plurarcho Gelliiii., !:l>. ;-cap. 6, Prcpterta im
cirtammAtu Palmam ftgmm tjje plactut viitoria, ijumiam in^en:um ejuJmoM hgm ut urgemihm of'
frtmentihuf^iKitctd^. „ . ,
Vi\ms tmdus /fficiquis Latinis Palaitdae didt iiuic : poitenor afiu Dadykis appcluvi^ qqooiMi
corum nonnulli oblongj gracilitatt auvati haniSRbdi|;itH(tmileseflenr.
Vagina flores & frueius obTolvem Sc protcgens.advcrfub cali iniuriah'EA4^ni ScSWs» dkitur.
Diolconcii Palmuia leu Daclylus iniQ)aaww>"«««.li:u dipKur, raaturus recens f»*nuCit^if0-,
ficcatus To^>«f«*- • ' " ^ ,
Palma: frudus rcfpe<au dividi pofeit io «|« .qq»niirn fmdh» pef|pK|bKieu pulpa mt^lj ofHai-
Lun ambi^ntc conlUt, & easquarum hri«£b|smacaria<iccKK« nucen» .lodqiaentt componkv. Nos
potiijs foUorum rcipedu dividcmus in eas qux folio {iiac compoftlb pHn^t^ "bI nM|iofi>s
^eikSqox^Q (iuuiimplici plicatili &. ^Miiiornai.
Pafanarum iMitem nocx pnxicr caudiccm iunpiicem non ramofiira reliquis hujus ^eneris^wp^
nem, funt rolia habcrc (Iriata & vclut ArundmacWj (hm» tnpftflof» . $f|«Nra:asecisim efleonmt'
busconvcnit, ni fortcCodda pannaexcipias.
I .
I. P4iW Ger. C. B. v^i Vixk. mimw C B. isOjl^ir» 'm^tftmf^wif JahoA. iC|f cot%
ARbore4finipliaM«rifif»iare^m (e attoliens,'>?if^ padtiam^^fle amfJtfis altitudine, ima
& humo proxima parte eradlioir debili6rqtie 'quam (upoime; e«rtic« denfis grad.idrque
pollicibus, qiisf nihil aliudfuntnoim folioreai aUcedentium reftigia extantiaj (cibro &
inxquali, undc .ii-Kor ad Icandcnd.im ♦^icitis : (ulainter arborcs nullis i .iinis conft.inSj autorc Tbeo*
phrailo, at poftei ior xtas alias prarter Palmam non raitaofits quamvis pauuiitmas oblcrvavit. Rami
autem Botantcjs didti liint revera folia maxima compofita. Rarotts ^feti potiits folium) J. Baahino
• defcriptus triaibitah erat longitudtne^ minimi digiti craflicudine & ampliorej prsfcrtim circa infi-
muin, lenfim ad fiimma ufq, tenuatiir, uc mulmm de craffitiidinc decedar, foliq, fcie latitudo pn-
ilina fit notabilis, tandem in ioli.i .i'iqaoc arclo ortii coharrcncia cic>;<-"nc;rat, trianguUris, ftnatus,
intusnonmhil fungofus* &quaii cx longis Hlamentis, quonim fjjatia farcic tiKdulia quzdam^ com-
'^MiAus. Huic feli* complura utniv\, adnafcimtur» arundinacca, rig^, (emundam lata> Ctmprimit
/^llipenoraj infima enim dimidiolunt .tnKii'^!Or.i ' in acudfltmum mucronem definenti.i. AdKrfiis
ad ramuni [rcftius hjlii coliam] cli obliquus, itJ^idem ut bina propinquo exoitu, cirta ramum
infimuni (int coniunft.ij rclitito inter conjugationcs duorum truinivc (.ligKoium intcrvalk), .K lii-
perim» agroiiMtmi pari fcie pallii pinnatimq,ex(iirgunt. Id autcm quodipatha invoiumm frudui
raftinec, non mal^ (copis comparavens, k manubriq (iquidem cofhprcub, fiefquinnciam lato^ finfini
gncilefcoice, matcrie cum ramis perfimi!!, m fil.i fblnbili, baciHi fcoparum torma cubitales & am-
piiores exeuntquamplunmi, gr.iti.\tim cx intcrvaliis modicis, ut totidem i viminc nafTarum rudi-
menta mentiantur: lingiili autem baalh parte infcriore, qua: nuda eft, quadrati, tanquam culcro
pnecili apparent : f uperius paulo tnaequaliter torqueiij Sc crcbris cuberculis, quibos ftu^fus «dharett
afperari occipiunc. ... -
Da%li figur.i oblong.i mcdiante calyailo fefTiii b.tcillis adhjrrcnc, corticc cxtetHO pCf maturita-
tcm fidvo, cui fubcH- pi;lp.ipinguis & diil^, huic vcro iubtcndicur membcana alba, mtcnuiafila-
menta divldua, proxime offiailum conte^it ejufdem ut videmr poroo, coTortf anereo albido auc
fiilvfk Ipftim olliculum oblongum, modo tcnuc bmchi inftar., modo crailnm ben^que habttum,
rugofiim, altera parte feaindom longinidinem (ulco prafbndo exaratam, adTefi»parte(Q^)ensa ti»
neoli notatum, m cujus mcdio imprcfliis unibilicns, cui • tntrinfcciis refpondet antrum ati-
guum, concjptaailum gcrmmis .^lbicanns &:mollis. Dctrafta ultimi mcmbrana (ubftantia- appa*
rct iul>r.i, uvamm aani> concolor, fijpcrficialis, nifi quod ex (ulco penims (e infinuat in iii:im.im
ollicuii ku nuclei lubftannam, aibami duram uc cornu, ade6que\eri odeam, uc mannons £rag<
~ memk#|M iffliremr; eju(dem duritiam ft ootorem com daritxa 6e cobre oomunm mtftam ft^
rftis, uptM (iibdulci, &haud inftrennc .nlflringenre, in cujus vifccrikis medulla larct, quarpxne
Gtrtnaginis refert naturam. Munm quud iatum in tcrra ic4 cmc^acur^ uc decorticari queac p&rs
epeiw (tOe* 8c bpidea ftnftmab iosem
••/r ... • piuuus
Digitized by Google
Lib. XXrV. 3>P Arhmhm Cuuiice finflki nihi tamofo. i j ^ j
Ptinios fucdndi 8c degantcr more fuo ofliculum, qiiod Ugnam vocat, ludefenBic, iUud cfr.'
Unpm, nem if cUvk trhieMMtnm : fr^etms e^efiim Jt dorfo puhinatd ffJiirAt & b$ Mpii mtiM plenjd^
mmlicatMm, mde frimm» ^mrgUm rtMx. Mnbii emultJififj lignum hec a c^rmiai dtfctrnitur twitcu,
.idiu corfori aJbareittiimt Uixi^ iifmu MaT^ tnetmfim fU »dh*ret. Fiorei nunicroli, rcnuibus qui'
bulcbmvillis appenfi luqenfc, IniiiaqEDincaiii modiiiii, fiwie Qodmi fimik^ libd ni^fiiiMAneris ' '*
minores^ oolore albi. ' . ^
IjrfaTeidragina, Elate &Spat}u pnfds fcripcoribus diaa, floits & fradaiitn TD^i^bnb prim^
claudcns, mox iiians, divitias reconditas oftendens, qualcm T. Bauhinus habuit p<^afc quid<3.Tni enr,
trcs iinciAS I.«uni, modic(^ compreflum , fcA in medio ninilommus procubcrans, utroq, exticijso ' " •
anguftius, intus cavum, (iibft.witii corticosi, Anindinace.im dicercs. Hxc novtfaiDddaenre vere
cum novi in h.ic arbore fhiftus ap^etunt, tumet velut m frugibus Iptcarum vagtna, aut m Aro ib*
niiiis corticofum involucfum, tBneFl piKnAro, mox lignosa matetUj qtue uig, dumflores Dradinne*
com latitwline alioua in loopim pooedi^ praita^dcmde flonbu^ tc ipoft Bom lacemolo Balmn-
laram fru^hi, arclcit." • • . -
Infenichxc va^adflara & frodfasdomadhne tsnd]L(amft«a^ «
juhis defendendos. . * . ,
ndinc ^uandam imaginem lefeit Braffica cxpigta« nun canle» ima ptite prop^ terram gradli-'
Oie mnlt6*quam (uperiore qux (enfim craflefcic, necnon vcftieia foliorum delapfbrum exlhntu
oftendente, t\im capite, compUcatis foliis fruchis gcrmcn fnventihus, Palmac 'rydfoMi diduiii, imi-
lante. Ilmc Pjlriix quxdam lpecicsnollr.itibus Cf)C<ff.l&l)n£ff'trce, id eft, Braffica capicata ar-
bor> dicicur. (^o alnusaflurgicPalnu eo miniisramulQrum abfcedcntium nodishorret, annofkx*
cospetiitusdUiterat. • '*
. Radicibus^evibus Palmxomnei donatx funt, iiscamendenfis& valdcimplcxisir>tricatifj, inter ' ' .
{e. uc mirum (ic Palmarum amflSmos raftiffimoiq, caudices poilc Ck brevibus, tcnuibusj paucil^, fath-
dbus in .icrcfubnfterc, ncq,jSttinaingmnnt^ raidiqieiiamveli^^
bus hurai concidere. Alpin.
Pais iUa in verricc Palmx tenera & mcdullola, ;>mW®-. l c. Cerebrum Theophrafto dida, Dio-
fcoridi impropri^ iyiMw «|it»"> id cft, meduila trueci, nihil aJiud cft quam gemma grandis, indd
enim, Thcophrafto ^odocente, & fb!ia&: fm^his excunt, cimque fiquis aufcrat fterilclcic arbor
& brcri peniru.s intjrir. * G.ilcnus quoquc i>iu<r«^w tcncriim germen appellat, quod ^ iumma ipla • ub.de et^
planta producicur. liancpaicem elcuientam eflc mfilns Vcterum teftimoniisconflat. Xenqphon fm.i«i9.r«r.
m. 1. expedttdeCyri, Mlitts ee friimm mhe» Paimamm cereknm tfitdrmit, em^meni AmtBmm " • *
iJfuiJJtt (x.jrrfcentibui^ * Galetius edameam dtra famcm .1 nonnullis cfir.iri gommcmorat : 8cNi-*ldk^de
candci in Gcori;ic, >u/f jMfw fArfM i>ittp«Mr illum vocat.- Diphilus Siphnius apud Athenxum
jflenitudincm cnrporis cSoac, JeijgiiBmicme, TentriODinmgiMifaii^ m mftrifaoi, fidm induoam,
alTiun coercere lurfat. *
• C Bauhinus eiiam in Alexandria ea vefd vEgyptios ait, 8c qoidem cnidi, Cinaw etaolm iapo^
ran referrc : folere etiam ^g^^ptins ruftioos Paimas aboniras lefdieie, quanan cacumidbosex-
dfis medullam cximunt & venalem propontmt.
Vctcrcs Palm.is fexu diftmguunt. 'I hcophraftus marcs flores tanriim iTnc fruSq proferre, fGemtiua *
,fru^us (Ine Bore (cnbit,inquit J.Bauhinus. VerumThcophraftus ucramq^ tam mar^n quimfbQiinam
fru^feram facere nobts viaetur, cum inquit, T«» ii/piiim h flf <u i dnuuu, Jii^kfm >) iMbm
i •f^®' ««^^1« v^ikmdiw* i i U^tmmtjih klii$tu»efr. Qux & Pluxus ita accepit,aim red- . *
didit, Mai in Palmile flortt,fmmtu citra flortm g;erm'tnMt iMml» : Utrtuf^ auttm pnma gignitwTomi cttr», .
Kihilominiis tamen nobis vcrifimiliiis vnletur M.ir:m flores tantum proferrc, fa-minain frudum- *
TradicprxcercaTheophraftuspulverem florum nuris fotflunae aiperfttm cam foKundiorem re^
dere, nec fhidificarc ipfas foeminas, nifl iuxta ipfie mn OOOiAn & Et Hift. iib. i.capk 9. Dum
tnaloila, inquit, florct, fpatfai abfafsi qui fiores eniergonCj prorinns oc lanuginem, & pulveram
& florem condnet, (uper thi^m ftnninx decuriunt. Illa fic ea afperffone affiatur, ut ([los fruAos
nullo modo amittat, (cd cumaos confcivec. Et in fccimdo de caufls, ad hoc illuftraxiduni & pro>
bandum appofiut exemplum in nacura pifcium, in quibus Ova ediu 4 ftxmella (equutus mas alpergic '
Ifaofemine, aiq,iiidemim facundaHunc acvitalia. • ' ,
Idem confirmant Plinius, S. Ambrofius. CafQanus Baftus, Ammianus Marcellinus, aliia c Ve-
teribus: Qiubus aftipiilantur i ReoentioribusGuilandmus & Profper Alpinus, quorum illc ailciit
Palmanos etiamnum in .igypto, Syri.i, &c. ad cavcndum nc fa-.ninx ftenle(cantautfruaus ante .
maturiutcm amittant, ita ordinarc utnufaue fcxus Palmas, uc mares co (aJtcm incervallo i foenunts
dillcnt, quopulvis ventorum flatibufa (nliis [rc(^i6s flonbus} mafcularum fiiblaCDS, inftemiMnillf
fbha, teu potius fnidus inadant : idque (acis ad fbecundttatem &frudusiiiaturationem £i^|re oom-
pertum c(lc : Hic [ Alpinus] Ag)'pti.T$ hodic ut foeminas ftecundent, pulvcrem intra maris involu- .
crum iovennun (upra foeinin.n uin rainos .icque cor fpargcre tr.idic, & ni hoc fccerinc (ine dubio foe-
minas vel nullns huclus laturas, velqiios fercnt non reunebunt, neque hi' nuturcfcenr. • £c ad'ob> •
jeAiqiiem, quod m Arabix defetris fylveftrium Palmarom (vwz reperiannrt
adm aut ^inodi oblervacione opttmos6'udus ac oopioibs produconc, leciiMnt ac manmirj idjboi^
dec, Palmaramfvcutuiitatcmin Adbiaedefems, lioetartenonfiat, adjnTara Tentmj mariomeBo*
ribi.s pulvcres ad ramos fismtnamm alportaiices.
• Atque hxc fanc nobis verifimilluna vxlentur, ncc audemus cot gravulimis aucoribus (idem dero»
gaie. Nam ex fentenria noihaj piimoinhbro pro^fica, Afutt in Boribus ftarainibusincunifaen»
ces ibemiatb ma(culi in Plantis vicem prxftam, & iemiiubm fiscuiidandis inferriunt. Undequam-
vis Pliirio illifque quos diligenrifCmos nacurx vocac noo omfentimus, Arboribus herbifqi» ctiam
omnibus li;xum clTc [indiyuLiis difcrecum] omncs camen plantas incadem fpccic, vcl (cxu diffcrre,
vel ftlcem androgynas efle (eu ucriufque /exus paitidpe^ iitfpicamur. Mec tamen hinc lequitur
.eailMnqtwldmdiBenmc ficminasfinanm omnmo nonpraiCRenifi mnadfili fed qnampraio»
Diyiiized by Google
V
9
1^54- HlStORIAPtA|9TARa
runt infcECundom dK. In aTium enim fneoat fomiiw tianniiflz an abfque maris interventu »ut
toitu aliquo non tantum concipiunt fed &pariunt^ verum ca fubvcntanca, ut vocant, & irrita; in
pilcibus aucemplajfque coirus nullus obfervaturj fcd fominx ora prmiumedunt^ deuldie aus iiiper*
veniens lac Tkale iis infpcrgit
Verum quzpnedi^ Autoies habent de Veneris ioKlledu in polmis, qudd foeauax in m.trcs nu *
tentblandioribasooniis, quodt^^ue ve}iememi iemutuo profequuncur amore, quem vants n)CKii& te-
ftantur, u fabdolaflcftuirciKiniiii^ &LBftaiattquqnfinMiimdcfi&^
tiamiemittimus.
(^iod ad loGum attinet NuIU ell> autorc Plinio, in Italia fpont^ ^cniu Palma, nec in alia parte
terrarum nii! in calida : fxnsifera vero nu^uam niu in fervida. £c Theophrano ipsdque experien-
tia tefte, caloris eft avida, 8c frigidum ferre nequit; undc in Grzcia quidem tiuaum ma-
'turat. •
la Ssnjto nafcitur, ubi larg^ fuavit^rque fru(fVum progenerat, atquc etiam maeis circa Babylo-
nanae^fnam BnSbafaaxBkTlbtofb. Provcnic^cum in Arabia ad oram maris rubri ; in ^thiopia
£gypto co^itermina, ui Judza, ut ctrca Hiericho copiofie^quz idcirco in lacris literis urti falmantm
mdnu-. Idumxa a Palnurum copia poccis celebramr ; Syria quoq, 8c PerlJa Palmis frudiferis a-
bundant.
Vidimus 8c nos Monfbelii inlignem illam PaMiam quam J. Bauhinus, Sc florere & da&^lo» fertv
icribit; &c fe etiam ex anxxr; dccerptos habuifle um flores,quim dad^los (atis magnos refert ; unde
& reliauas Palmas quae Ncmauli, AkTelacXi & alibi in Provincia & Gailia Narbonenii vilunnir haud
dubi^ tmdus laturas ubi ad actacem pervenermc affirmac : Nara & Monfpelieniis iUa cencciimum
annum fuperare credinir : £t vulgo ifai j/ASaaSmtt ante gmndero ctuem tauAnm noapraieirB, fic
vix ante quiiMuaecnmum armum. *
Amac loca ialia, argumento quod ubi Palmarum copia c(l Iblurri|cale fpci^tur.' ut in AfHc^ «
Syria, &c quo fit uc uoi (aUiigo non (ic ope proxima fahs (ubveniant. Theophr. Idem & Plinlus
confirmat inqniens, Gigmmtwr lcvi (abulosaque terra, majo.^^c in parce & nicrola. £rgo ubi Q>hm
non cft tale,ulcmafpergunc, non radicibus, fed longius piulo.
Gardas memonz prootdic Palmas toca India nulquam FeperLri^.8c frudus ^um deferri ex Arabiil
in Indiam, ubi magiu quantitatefibcas edi^ nmiliter & in mams compadtj^ ab|e<^is nudeis.
Palmanim difFerencias non pcrfequar, cum cas inccr fe non fpeae, feJ accidcntibus duntaxat,
quenudmodum Pyros & Pomos, dinarc exiftimemj proindc Sc infinicx cflc po/Iunt. Confiile dc
^ 0 * hlsThcophraftum & Plmium. Libct tamcn cc difrcrcnri.i colori.m lefbeSu adnotaie, quodProfper
' ' ' * AJpnus cum Theophrafto conientic dari palmices alios candidos,alios navos,alios rubros,aliot viriacis.
* Ait Vefliligios flavos cantum & obfcuriiu purpura(cenccs merainic a (e oblervatos in .£gppta
Palmarum excelfam fylvi.m in Arabix delerto Rauwolfius rr.mfivir, rcferentc C.fia uhmo, 8c trcs
Da<itylorum (pccies obfervavic i. Qyales ad nos adfcruntur. x. PkJiurui i ubr^i. j. Flavos, pnmis
minores, (ed upidiores.
Palmam meduUaomnino carere aucor eftTheophraftus : Arborem maximc longzvam cfte coa-
lennnnc Benmid quotquot de ei (cripferunc
Palmam prxvalidam cfle ad luftincnda pondera (cribic TJieophrafhis : non cnim flcftitur deor(um
uc cattera bgna, fcd ponderi rccinendo furliim mcurvatur : At non tanrum Theophraftus (ed & re-
iwa Vctcres magno conlenfuidtrAdunt. Veriun Vetcrum audorit.Ki, m rc cpx ranoni &natur*
* , mmrffT reniepac. Amati Luficani & AnVMiii Mu(s Braflavolx expeiienciara oppoao, qui ft fid-
linn oomperffle teftantor Palnue lignwn ooiMra pdnderainnia aut recurvari,!mo experiencum indi»
care lignuinhoc dcbile cfT;. Nvic me movet.quod Hifloria: Ebrod inenlii Audores tot Claffioocum
Autorum conicnliim unius expcruiienti putati Ipecie rc|iccrc,prudcntis non eflc dicant. Fort^enim
Anutum rcm non riti cxpcrtum, vcl in ligno non (atu adulco, aut non nrc fcdo, vel non adkibiU
tiiora teraporiscompetencei Haecinquammefianmovem,aimracioetiamexpecieaazAj^^
£etur; &tisfirfiimiielidendij[iqua {^noeiineflet,maiori vi ficpoodsre prociafDliopolBt fiiperari .
Hxc autcm & alia mulca k Veteribus tradita, inccrto primum autorc proFjrj. 8c in viilgus para-
' doxomra credulum (paria, avida aurc ab co haufta, & pro vcris libcnter adnulia ci cdidcnm ; qux
poftea efidid, parcim experiundi ca^io, parrim quod paffim cogmcis & oonfe(Cs fidcm dcrogare
oe&s ducerenc line ulcetiore *»amina fcnpcis iiiiis inferucrunc, aliiquc alios iiccu^» non qiU eundum
«flec, (od oiU irecur, magna fiamidnnm phalange veritate opprefla ciTorem oimfirwMflinti
Palmx Iigna ad a-difida & architcduram nihil vnlerc (cnbit Bcllonius : venim Alpiniis/tg^-ptio»
ex cruncis douKirum crabcs faceie ait. Utn potius hdcndum i Alpino favet Theophraftus.
tiiib Palnue (blia, Plinii (ecub; aim primiim novellas dcraonflkivere gcraraas, ad fiines vKihumque
mmi^MyP'»'"» ^gwa umbracub finddMnmr. Adftorearum&^ioitarumtexmiamucalba&idoMa
miK viMia adhoc i nmis aveflenda (imc, & (ob tedo depM
roribus cxpofita, ad quacnduum complui finenda, &: l\ Snfc rcllcciri doncc alba evadanc
• • . • Fiunt b(, c Palmx folus (copx ; qux vero ad nos cx Hiipama adlcruntru-, & in prxcipua xftima-
* . tione (imtj ^ Pabna: bunulis non ^ Dady Iiferx fbhis fiunt, qux tamen fbrtc non minijs commoda ad
liunciifiim£)ieDC, £ faebcnpofluiic. JFlabeUa etiam & IportK ez iis cexunmr; E caudids avcoa
cMtice fimespronevtboi
Palmulaeboie maturx non nimium pingjics ventriculo gratx (iint, plurimum nutriunt & corpus
pinsiefjiqunc weruro ooncodtu diffiales cue, & capitis dolorem inf arc medid veceres plenq,omnes .
coi&nint;. Unciii Aicen»4iniaiabdi^
Vecerei tiimm cFtlnittlisaqmeiQfufii ^ciebanc; cujus przparandi nMxhm nde apadIXolb»>
lidem.
^rm. Faknx frui^s, eodem tradence^ acerbus eft acque adftyngens & contra alvi profluTia (iuxumque
mnUefacaninmMiaciobiytiir:
Djgitized by Google
Ijbii XXIV* Jrborihm Caudicc fimpHci mn ^E^mtfo. ' I J J 5
iflniemplbsfiociisftriagnntj lad capuis ciolorcm atFcrunt, & oopionores in „
. Stccac autem (angiiiaem excteantes, ftomachicos ac dyieacenoosefic«t« jiirant: n<^on8c
tritx cutn Cydonio & cerato cenanthino vcficar vltiis uitliter ilHnnnenr. MaxitM ver6 caryotz H
OOinedantur faucium afperirati medentur. Thebaicarum decodum porum cau(bnem (edac, Sccum
hydromelitc vecufto (umpcum vires recreat : Q|un 8c tplae dbo idem prx^Unt. Fit «tiam ^ iia
inm^jafaemcumChianficidnik.. OooqftnmeMum.periepoaim&fiiiariratra
llRncittca^bec*
Piumaram nocld ciete^ipfum oran&mi moK in 9M\ novo cremantur, deinde redinifti vino la-
vantur, &: tanqiiam Ipodii vicem fupplentcs ad omandas dccorandif. c palpebras conducunc Vim
habeot adftringcntem, & fpiracula cucis obftfucotem^ ad oculormg pullulas, ftaphy|oaM(4« ctli(>
itiiBSQedeflmaadditoNardoeflfeaGeaL SuperereioaaMmcwQBnqimnqoiepiua^
adcicatricemperducunttScc. •
Palnur fpachd unguentarii in onguentoram IpnfimefKa oiantar. Opdma habetur odaraca, ad-
ftringens, ponderofa, praedula, intcrna p.irte pinguis. Vis ei' adftridoria, quac ulccra iicp,;(cencia
fiftic, laxatofque articulos commitcit, ii tr ica malagmatis fic cauplalmaris admilccatur. Proieft fic
prxcordiis, & ftomacho imbecilli« necnon& jednoris affedibus coavcnieiiabiii mifCa cataplafineik
£^ deooiftiun fiibinde affHAum cfljpdlat deiufsrat: Potni Tet6 danvn reanm. veficK, aliorumqiw
^fnrum vitm omfttt; alvi ntenqneftnDonei wtit; {»& vert (olMemfiiiati.diebus vigioti, fi ad-
huc tcnera cum refiBaft cera deco<^ imponatur. Ad eidcm cdam valet fivdw iam mfiftlfflff
ElatB iL Bonllus diftasjprzcerquam quM ad un^cnta non lit utiiis.
de i^tibas & uhbus Paimx cjufque panium habent Pliniui, Qflkinif' afiigiie Venirai epnd
ijploa vide, aut edam apudj. Bauhmum, H>ft.lib. }. qa 159. • •
E Recendoribus AlpinusntiftBamin nieaicinaapbd£|^ptiasafiimenaiTatMf veriwL Ex Iiq-
ftibus triafiint pracipue quibas fanic-itis gr.atii utuntur, quippc fparh.a, pulvib fpjtha cuncentus, atc|,
da^li. Spachs ig^cur membrani tum ^vis iiitXi utuntur, cuni ex ea p.ir.iro decovto. Pulvis ma-
simnm ufum habet per os ibmpu ad oiaiilMeamt lieniBriam, atque dykmcriam; noc minus ad
omnes alias vel laaflumis, vel alnriuslmmariiiion natoraleifeicAtones iiilexKias; ontdpu^ ve^ad
hepadcom fluxtmirnamiantiaidt^ aninenteri craentam vaoaaiionera« atque ad (putum iangoiiiiL
Hoc pulvcrc quoquc utuntur aJ firmantii ulccra dcpafcentia, ad uvjc relaxationem> atque ad den-
Oim commocionem. Decodo ad omxua prxdiaa quo|iue utuotur^ led iiepc cum eo nii(h>pnedi^
^vere. Articulos debilesapcoique fluxiooibmminim inmodumipitim juyac, eos firmaiid^ftrabQ»
landa Pwlvcre vero alboin invohiao veris ttmporeiuveiii». qomdo jq. palros florsre indpiunt
uuntar fiuniBaiiflini^ ad fananm nnoadinem« tnflim 6e opMiaiarfi» OPB iafldiiio,iiiifio ; clique
ipfe dulds, fidMftljafmS : y«A^ femiiMijiKmiim firiliMitlft» «Mitifi. wttinm^^««^
ixfxmu . *
Eundcffl quoq,u(ian liflbeiit Daftj^ immaturij tumin cibum uficad^ tum eorum dccoaum^ ad
fponim ptngiiinii fic quanKunq, fiaii^inii vaiBnatioiiero oohihcnidam, 6c ad hentBiia^ dianhaois 8c
f^entetiaSf ad voiniittmfangumis^ hgmorrhoidas exfiooandas atqne ad uloe» vnfaeiique finpBcie
pcrfananda : in frequentifSmo ufu ad nupcr didos affedus habenc lyrupum ^ dadylts immacuns
Gonfe^m. Iifdem da^lis ucimcur piobe i^iacuris, qui tunc ilmodum dulces exiftunCj cum ob*
lcava adftritfoiie ; ide6que eas ficouentant ad faucium rauoedinero, tnffim, dy(piiotaroj pteucitia
ac poipiMunoiuam ; nec mtnus ylaiom deoodum fieqnentant adadiiivaHdo varidatum inpMeae
exoredooeb HaBtmu Ahmm.
Catcrum Palma ofliculo fericur. Scranmr autem, docentc Thcophrafto, oflScuU plura [ Plinio
bma juxta fe compo^ica, & fiipeinc toddem] juxca le in eodem foraroine depoliUj bina iuperius
eotidteqne idfeme oolHggtfa* qooniam inhrma fingulis planu dt Hbram radioes mutao aeih
phynconoaStaintur» acreiiim prinMt gecminationes m ooaleicuoQ nt ^*-
OlBcula G.ta etiam apud nos in Anglia facil^ germinant, foliumque emittunt unicum, nervofum
flcanindinaccuni; quodhycmesetumnoibasoonrarotaJerat, &iequctuiatuioalterum rdeuaai
teirium edunt, non taroeti multampiafid^ necdia daratfltoaiephnti^ fid paftdvoib crifiweiipoi
obe^&intcriL * ^
Mbcaiiduro auteui qnftd iiooexnS&ra« led ex tippofica (en eiUn paitenbi oodlas Cm umUBcee
cemimr germcn cmittat ; qil6dqae unico & fingulari prodcat folio, aim alix plcrawiuc plantx (non
tatnen omncs ut perperam exUlimavic Jo. Bodarus k Scapel ) bixu primo orcu foiia i iemine pro-
«bcant.
Piinimin Palm« fbUis oUm ioistitacnm Venun Palmc vuliarii Da^fifivx foiia ob
afperitatemduritiemStnervoscrdirQeliiiict^iaepia Hpc ci|p trel de Palma Indica
coccifera, vel dc Palma Lamer dida aod^ieodaluai^ in qnaram Hfr *t*WfrT SBdgoua.
teftancur Rerum Indicamm knptores. *
». TJmtGmm* J. fil Tslm tKtifir» txXSmm» CE iMii M« aikns PlKk *
Cluf. . •
Alritudine 6c craiScudme iimc hac Arbores navalis Mali, £immo ^UU^ gBilances folta, dcoriuat'
inflexa, duodedm aut quindedm pedeslongia Aiundiniun licaincila. Sub hts fbliis aaicunoir,
krevibus pedknlis inhcreacei uv» numani capicis magiAndinc!, in qnibui oiogsfti frudos Pruoii
majores, cdoriiaurd, quornmmideosincdaeexiroentesooaniMam: ExlwericEqaor^^
pidi inftar, olcum de Palma ab mquilinis appcllatus, qucm eduliis mKbeitt ad odoris C(^rifque
graaam conaliandam. Is liquor luc delacus frigaro cpncrevit bucyri uiftar, oolor^nquo aureum
oontraxit. £um hquoremlive okum qui reculenioC« lecentibus vubienbus & arcubus comodioM
htfis vel afiliftis lit^JevamenawniifliB diyraheadtnwfr JbieoUiMhiA]iiriBffii eriwribmHgroiiiai
Digitized by Google
H^STORIA P t A K T A R U If.' .
pndllani indone : ex eo feramine proflde Uqnor dulcis feri ladis inftar, quo cum mdle fyhdbA
oommixta podonem conficiunt, vinidc Pdma appellatione, quo libci.ilius haufto ctiain temulcnti
fiunt. Arboris materia rubcfccns flavis venis diUinCla, ad fabricas iniitilis, quia filla tcnuibus 6C
, Bracilibus (egnieiuis difGlit.
Wk In Qpujea arca meuliicas auri vcnas abundc crcfcir. A Fr. Penino habuit Clunus.
^4ftnttrArtioris iynonymam fadt C. Bauhinus Palmam ^Jj/ Roeliio in Epift. Clufiuffl; qiwq
^Baiihinus Jivcrfam ftatuit fcorilai propanklubtitub Palmx inuib &TiioimXj'fiGft.aiitf
idcirt.iiiclcnpuonem fubjicienius.
Arborcft valcic cella & prqcpra, Pinum altini<linc (uperans, tiunco craflb, nudo, erc<ao, «««otr
(Mr9'> miterie rara, fucco prxgnanst fblus Palmz cocafcrz funilibus. In vciticc plurima excre-
fctmt germina, quibos przciiis Tel cdim heGs vas aliquod idoneum appendunt, tn quo Iacr>-mantenl
colliRunt fiiccum, qui vini viccm apud Indos tenet, & fadlc incbriat. Dulce hnc vinum cft, vc-
rum poft pauo» dics acefcit : ncc iclfirco fruftus fuos facere de{iiuinr ejufdem arboris reliqua gcf»
• g.Tlmt. tnina, qwe h feno int.iaa manicrunt. HujasautsmPalinBgenuafnoa edom incQfat * ifltasifr
fcixi queraadmodum Indi Palmx cocciferx. . •
Intteer fhiaHsIjintanis didtur Cmyoces 8c Cmy^, indiKnb tagfk Mm±0. Cdrtex ejus extoriirir
luteus eft ; huic fubeft pulpa ieu caro fiilvefcens, quam ptulumlnitamen oflkim (cquitur : hoc vero
intus nigrum continet nuclcum e(ui aptum, .qui ademptl pellicula candidus eft. FruAus iiitcger
' - forma& magnitudinceft MaliLimonii. Eduntipfi hos fruiftus maflatos, tTcqjencer etuin crudot
Nudeos mtegros mtcr cdendum milccnt Mandiocx fannx. Hos credunt ipit muiini in modum le-
parare lahguentesex morbo vires: adc6 ut luis xgrisbis t^ve in die oanfbctafidi cansltret quata>
orve Abangx nucleos exhibeanr. ^xterea ey hocjn^ oleum confidunt : nempe uc carni a nu-
cleis avulix adjiciant aqus (erventis boftam paitem ; ddnde jnbent nt pulpa in lebete diu agitctur
OOmroifccatuni, cxacfle (upcr iencm, dcinde rcmotum .ib igne lubetcm t.indiu ft.irc finunt, donec
amurcaomnisinfundum lublederit; tandem oleum aqux lupcrn.itans cochlcari cxcipiunt : quoex-
haufto aqua fervente iterum aSiasi operationero repetunt. Olei color croceus eft ; rrignrs OOOCr^
fdr, alt^ liquidum eft, elculentum etiam, & ad eoi3em ufos ab inootis adhibctur adq|UOS ^nd tn»
oleum olivarum vel butyrum, quibus tamen & odofe & Gpore infetior eft.
Vku» Olei hujus u(i:s .qpud incolas vulg.iris eft ad inungend.is partes corpoiis rigidas atque conrradas,
imprimKq, ner>'ot diftentos lelaxare dicunt. Exercitatos oiam & quovis iamre fcflps toto corpore
. * fanmgunt : nempe qu6d exerdtiis fimilares corpons partes e\h.ilant Sc cj^ieaaicati qpod ipfum hu-
mcAatione fua impecUt hujus olei perfimc^ona ac lubnca iiidia Hoc ipfimun aeopon eu &
ligne iai&cuduus remedium efie pr»iicant. * .
3. Falma vimfcra Tbtvtti J. B. C. B. '
Aiboreft fpcdoni & procera, pcrpctu?» virens. Fert p.irvos daftylos auftcrqs & acidos, nt non
facilc cdi pomnt. CauAccm inia p.iitc (iuorum pcdum altitudinc k terra pcrforant (ylvcftres /E-
thic^>es ind^que exftillat hquor g^tu luaviffimo, colorc vini albi Andc^ivcnli=. ; c^Lcin vafis terreis
exoeptum ad ufum reicrvant, vocant, & ut facilius 4 corruptione prarlcrvctur lale ali-
qnantam oondjoiKi alioqui daU aoefdt. Aptiffimum eft ad odorem & fitim. i£gyptios oUm mor-
tuorum cadavera .tntequam BalGrno comlii-cnt hoc (ucGonrqiiat<bveabhl6baat,lCa'ClltiQEa fixuni
cxiftimantes a putrefa<^one: quod unde haulicnefdmus.
Abundat Promoncohum vuidBllOC
tandum proponit J. Baahinosi
jff Pdifiwi iulicK aKifiw Gmmv diStu
Coccus five COCQS diAa eft \atc arbor a vocabulo Lufitanico Cocihci, quod Simiam aut Ccrcopi-
thecum fignificat, i tribus fruAui impreifis fiMaminibos Ccrcopicheci fadem aut larva: alicujus cF-
• figiem xmulantibos nomine indito. ,
Nos in ejus hiftoria defcribetida optimos autores, GuHcImum Pifbnem, Georgium Marggravium,
' fed pnedpue accuracidimos Horti Malabaria conditores fequimur ; onnflis iis qux vci fuperHua vel
incerta putavinni!,. Leaorem cdam Hbnum pBsdiftMn «BgnaciK amandannw», qnoniaaifanoift
« tranicnberetxdionobisfuifii:!. ^
•
4> • IniuM tocctfera afrjrukfa C. B. Talma Tmlica nueiferM J. B. Valma ftvt Nux Indies
vul^o, fertnt Coccos Park. Inata gitacuiia, vulgi Cocot Pifbm & Marcra^vio, Nmx bt-
* nutCnc »
ldMtggr.H.M.
CaaJice eftraro, t&&o, fcd pleriinquc incurvato, quatiior, quinq,(cx, .lut ctiam feptem pedes craf^
Ib, "^o, 40 & intcrdum 50 alto [ Ihrtus Malab.fedalem tantiim crajfutem <t attrihuft, & in ima p*rte,
lAi maxima, ferme bi^daitm : et Pifo affirmat fartem cauJteii hume aroximam m.fi crjJfoT^Tn aut firmi.
'mm eJl/e ^iuhn ^ihr nr fwipmtttt rxi/tfT. j Certex cinereus cft initar Juglandis, & quali vibicibus
^hinc inde CTanfverfim per ambimm notatai [ Bm. MtL 'cHtne mtnr«iw 7»« d^LAi metjmit, femim^
.milaritm e^culk ac mtm, jmihus ftJa foliorum tnfeJtrunt, friatm J J.i^um ejus non multi eft ufilS*:
oonftat enim ex roeris filamentis, & cil dulce, quaii ladco lucco turgens, undc arbore cacfaa fbt^
micis appetitur [ iniut meJltms, ad corttcem dmrim, ftr vetmfimttm grberii etiam mmlti dnrim &$$0gm
fighamf ; atri exteftiim tntra duet trefve mmet eerrmmfitmr, m dmroMim efi. ]
• . I^tt lamis, fed in fiimmiute quindecimj ododedmj viginti aot phira habet /«/m, magna, alat;!,
sttorbcnUi^eiia^ ^mmtaaoStat paitiin pfoienbjiMiaindepeiideaiiaj gratDaipeftUi Jnexordio
iiio
Digitiz«d by Google
fuo hzc fblia alau quadain textura Teftira fiinc lutorali, oblcnri ffiiliei oobmT qaali craduni tsxcun^
cannnbinum cfTeCj & fucccflu temporis hxc texmra (cfolvk, fublequente altera, &l a vcntocircwn-
ag^ur. QuodlitKt foliuin alatum longum d\ arcitcr (cdedm pcdcs» ac ia ^rru pedein i '
cnd&m» ffiflie^m in folia iive aks oroine juxca (c poficas auc oppc&ttii Qtiodltbet taw ■
trtt anr tmQpus pedes longum e(l/ duosdinus latutn, 6c rersus extceniiuccni anguflius, ffeatiup^
tam, habens in medio iectmduin longttudineni nerVTun oflboin, flavit^centeQ!), ac»traniv$c^ «>
dine fubtililGmas Orias virides ( ut ipfum d\ ) ac tQtOia CVljpKlun qivitafe , j^^l^ f (;(MI|f^
ftantia inlUr (o\u Gladioli, hctc vtndc ac fDlcndens.
~ " I iMKr Aifv». JMb/. r0nm filuuetj 'fmttt mA$ ttae, fifiiftm, mt tffimit, dttiduBi «Iter
tmfKiihK trdmatit^ tbm slU ut jimmitittt umUeii Jk mvf tnmfnm \ f«M Wff/;^ £4fr
Inter folia alata cx lummitate arboris oritur * filiciua feu vaglna i,- drcitcr pcdcs longa, criSX^*
in medionovem auc dccera digiros, faftigiau, vu-idis, ^iuu, qu* liiccciru temfoiik fulcclat, 4f 5"^^*^^
Ipomerumpkur. Anteguam auteoi nunpatur, depnMr.ji)iut,OQiiMM^ repericur cat^i$; £,fiw«&
kQfliB^ nes aatquatoor digiiospraflnv in Qlores rarooi pe(b]«.atR wqupedales diftindi|i, gyt it^ »»4
apce i natura in tfieca oomplictti magnam ^icam repiarfentaot: Ramt ni owtfti ninc crianguiari- gttui] Ctett-
bus corpufculis magnitudinc Aniygilalarumalois. qujc rudinienta funt floruni, hinc nijcuni : nara H.IIt
nipt^ vagina rami hi lc eKpiicanc indar adiolcularj & Bolculos exhibcnc lutcu». iiiac >^f:crclcM^
{aidui, quilibat inlidc^s luo pedicolo^ peooaa^ ^uilieripam cnflo), 8c cupub: wfojynis (Spfifl^ip^.fic
luffiiflaveiceadbuf» ' * ..
Arr. Mtd, frnSm i fla^m ii^migtrt & nmuven vidaiir: mmt «r tifee ftfrm!» i» e^ffit f(fnf ^
frndus eoorJine prozre^iire njjcrit ; ut fruilui in inftrictil':!! jjrt:brt> prcJcjni <itum g_ttnm^ fiiritm, <^
fitrculu arlii in,'iJ(ant. Hoiei auttm parviiC fiavoalhtcamilus ciiIjiiini,inJoii,ii:s txft/i/t. ffji trffttflf
pmt, fetalii ad tmamoram roiitnJiartins, & tn 'utritct cuJptdatii^JtirielM, rigidu df" _erf£i»lu, iinfitift^
iitmeJio ftx fiamSui fiava, tpne eblmgitt craffulu, vrtmum furrtSM, dein dtf/fafimlfimt «fieiitm det^f
fimt, ae ex ungiueidii fttaltram frtdeunt, uc emn iu j')Ium htvem, cri^fitum Ct mnemittni, Jupemi •
trifidiim, funtt^ue oJore graso velut Ltha, Itctt dtbth, (jui fofiquam i tafftt truperutit ccvfejhm f Juradu
dtctdunt. Tertio a fattatie 'aimt ftlia mtiMmt defiuere, tiCC enim ancea |ul)an; niagiucuiiiueiu
icuncur. In arboregianifi oiidinaitt sSplqimpnus oonfpiduntur . - . ' .
Confttt fruSm ooui pcniom exceriore cpgunie;nto, lecundo oonice, vfrpl^ iwhcMp» ^rt^ 4-
^/iL Exterfos' teigamemun ezeernc gUbrum, in cocum conftac ^ fUameods crafliiuctilB; longis
«okHi rufcfcentis inftar Lini, rcfcrcns lh;pam cjruubinani 'cra(]'.im xc cruJ.iin, clltiuc iiT ca ^iAiuz
quinuxpedKuloadhaercc fupriiduosdigicos crailum, in rciiquis laceribu^aratei unuin. CortexcH ,
cradus iiubr cran5 fiQmani. & enremicace qoaadlvEKC raa^nia ha^t fojamma nucleum CO'
rafi capiencia. In cavicace hujus cottids feu in inierioce ambiu ejus adhaerec nucleus, qui & ii^e
axtkxiU veftitur, in fva ooovexicacc ( incer cordcem ac fe) niffi «oloris, ad vUiuo ac niiK mok^ca.
NucI ju5 nuce macura cradus clV ; tligici, j.lbif1iinis, la^co fucco turgeiu, lap<jrc inftar apCMHiirui|i
AveilaoarumR denique in illa caviuce nuclct contmeturatjua; pauc^ 9|ijv4cm AuandQ pleQeflBtii*
nnt nox, nec ad pocandum eraca, fed quando mediac xcaris elT, tuipiruin quando ccjnan<;plUil)I.Al*
yelbere incipic, cavicasilla eft doia aqui fuavifluo4« oootiACt jBoim ptncam HoHandicuQ auc fita-
dius, pro magnittKlitfe Avunxccnm gratil&Rueftad potandum, dijcis, frigida ac cl^ra. Ak *
tiin;: cuin aqu.i .iti.mdar, niwleas adhuc moila, ncc ita gratus eft. Ergo pro ac^ua haurieniia cli-
suntur niciiix iTiJtuntatis, pro nuduo cdcndo pUnc matura:. Kx nudeo macuto cxpruntcur lac, cut •
IDCoquitur Or)'za pro pulraenca
Httat H. M, Fri^u* sim temn adimc fim, & ttttfffitam Aimtfrumf^ talyei fiav9-4i'ictmti^
fm tx retimdii /Unr%uiMi ^eumvJmm etufiut ur^ <^ hi tttumtfdmei. Imtrma cavitof iu frifSii ijiiu-
mcii) augctuT htc viJe. Nsi:It::/i [tu nscJuSj frudiii cutn ■x.-etu^ ijfma e(l maxime nleofa evtJit, ac ex olto
cxrulejcent, odortm Jortcm olcejum, <fui mgratiu efi,ffirani. Fro dtverja meJuUtt conjijttniia frutfuf
variis ncminibus funt do/uitt, ^M4t bte wde\ <^ ^ut tahnt de mutaSumt gufiAi 6>"co»Jifientije m lifmn»
Amm iu fruSu uoumbil dura id froprium Met, fuid m Hfuer diclm Sur^, fifrmtmfim» «d oculum nets^
fw MMVf cAw mtdnH* dwra efi, at fruBus ixficuati^iucifix, m t&am ifffu <r mi expofiia Japoreitf
dulctm ^hm mmtut & fdimd» rtddmr, iifm mjm fi «mm a^marar^
tient. * . , ■ • ■ t ■
Magnttudo fm&oi incerduni capltis bnouinl) {bnnaextdrnaoUongo-roQinda icVtigonk M/agm^
tribus angnlisofatufis, ad partes futorarom. qnxininncvirpoptfipel^ ^
In Goods veniftb ad parcem eorum jofwkwem intra meaullam Konudeafn oculi^ obloiigo.ro*
tundus .ilbicans, qui poltea flavefcit (e piodit, ^dque tcnerum gcrnien frudiis [ pl.intu!.i fjmina-
hs ] qui eo terrx mancUto cx iiipcriore parte per oculum oj^crinicoti minus dvu^UQ lcu lacius lurai>
lum novcllum cxtrudil;, atqiie e|C iofen» p^pjcumdiaHuiLuriunis Pii>x«> .qood ^nagts & magis
incrc(cem dum aqiu iocerea «cficcatnr iq(W> cavicatem aduuplet. Stirauni autAn novellus es
quii cx ocuto piodiit luftlavumj extcnus rvgb in bngnm:ft|[UiU(p/&granulatum,acokoinundum,
intus tiuigolinnj 4)umtdum, molle iiLs^M^t^t eipuflniiiPt jbViMC anllio.<yfli«i q|Um meduUa,
verum nbnniniliaftidiofiii. * ,
R..J1X cr.illa, cortice rufcfcentc ac nigricantc, inccrios ligno moUiori, fibras UtJ tranfveifim dif.
fuii'lcn:>. Ac Pilb mirum dleaic cruncos adeo proceros pc^ie lic brevibus 8c cenmbus &£, vix .cerra
co ^pc c!s radicibus in awe fiibfiftere, fxta^ mukp ^ottMffiUSnttmimtkk iiBtffi|Qe«daiii
vchcftieatKHibus eos (a;pc quaiiennbus hitini ooQcidece. ,
CaconlsnarbQris, quod a (eneris ranii» f^oif/damj com^Icior «cnai(!kiflr.flftiinflMiBm fi^
Kiatur« ac moUi 6t alUcante polpa imcoroito!, oiAa Lofinais PtAnii», tma fdimtt qMod cxte
riiis
Digilized by Google
1358
Hl8TOR*lA PLANTARaM.
• Ccriicem
tuKK extni*'
rius i varus tunicis fibi mutuo lupeiin)c<2is conflatur, ac mtus (lcnlum cft, conftat : hoc ciim cenc-
lior eft Tciir«j & alcitudiine unius cubifi, eft dulcis ac erati (kporis; ciim majoris atatis fapoiis
lofflw^aa acadftrin«eiitisr '^- r„_^ « m-: . . . «- .
noftrates, qux non crada f
certat: ab dephantibus ma^ _
arbor montur;*quo fit ut qui ciuimodi gcrmcn cdit non immcrito F. Irum "verare ^QiXxs. Arboc
toto annoCmul Horcs, fru<flus immaturos & maturos conrincc.
Aiiiat autetn loca ntantinu 6c arcno£t prope /e^ & tnacerias: iiMnediterraiieis iUM|,aat raro,
repertm^ aut fi plantettur infitiAtioliB eftj nec iu juftam magaitadinem adequttar. A 15 ad ;o
atatis annum in lummo cft vigore: 100 circiter .irvnos durat.
Ex hac arbore cliciturliquor 5«fri diitus, qui potub ut vmum inebriandi vimobtinet, fipons grati,
liibdulcis, lublalli 8c fubacidi, ciim primum cxccptiis eft majori dulccdinc, cum vctuftior acidior,
cdonsex albicame fiibcoeruiei & pallidi, &c. £x co dendlatur aqua ardens ieu fpiruus : 'Acecnin
«dam 8c Soccharum quod Jtgr» vocant cx eo fit. Modum educendli huiKhquorem accmatide*
icrftuot Horri Malabarici Auftorcs ; Cap(« flonfcra: feu fru-^bfcrjE, quam Mammam ai boris vocjnt,
cofpukm inadunt, ciq, oliatn appendent, atq, mfra cufpidcm intcrvalloquatuordigitoiunicoiticcni
cap&oblique lccanc, iedumq, vcrsus cuipidem elevant, barbam, tit .\iunr, cfficicntcs, utJlquorex
cufpide tncifbpercoraccm capix dimanans, ex barba in oliam appcnlam uifundaturj colpideiii an»-
tero inci(nm,&c. Reliqua .quia nimis longa funt, oreitto, apud Audoresip(bs reqdreaaaT
Bis dcdie, manc8c vcfpen, ollas cum Suri detiahunt, interdnm etiam nieridie. Qui mcdio dic
detrahitur in ollis manc appenfis dulcis cft, qin vcfpcn (ubacidus, alrero dic acclccns, tcrtio autem
diehquor acidus rcdditui, luam d Jcedinetn prorfus amittcns. Ut acctum cx hoc liquore conficb-
tur, olias in quibus excepcus cft in cake per 1 5 diesimpoauo^ qno ad finnienaciooem v«faenaen-
ciorem excitatos, tnnltam Ipomam ebdlieiiulo^ acinla&dumoDae imteriam afiiiainrem fen cmere»
um demittendo, muratnr in acetum.
Saccharijm J«gra diftum hoc modo conficiunt : Ollis induunt momcntuni calcis, quantum luf-
fiat ad liquorcm inrtill..u:m ] ubjuins tingenduni, nec plus, nec minus.debito ob rationes ab Ab*
loribus didas; dem hunc hquorcm coquunc contmui eum cochlean movendo dnner igfpifleBir,
IiaBedirq, tum Sacdunim nibram, qaod aibum iterata fblutidhe ac coAione rcddunc: modum
»ldc E villofa matcri.i tegumcnti hujtis nucis extcrioris rudentes & funcs navibus necellarii 6unt«
autorc Garcia,qui incorrupn manent yi aqua marina. Scd & cx lis villis fiunt nodola dngulamagui
USU5 inte\' omncs ferc cenuioris fortun.T mulierculas Ulyffipponcnfes.
Exteiior hic coitex arca inicia edulis cile dictcur, & Onant ipiniftros refipere aculeos, mdm -
Addoreta ^ apdffinamqDe ailiibendfa danlMHS, &aataA cttniid»« 6e ventriculo inftau-
ilwdo.
Ex cadcm matcria ftupx loco narcs obturantui" ac ftipantur,-ipsi(que adeo ftupis prxftat qubi
putraiini minus fic obnoxia, & aqua marin;i imbuta inliet^ui dcnlct.irquc OlTcus cortex diligenier
polinis,^ & argpniDdeooracus apud plunmos hodie Ipccioii poculi Vice m coovim v&iici fid fim
aiMparayticam ei ^negacGarcias.
Liquorem feii vinum Suri phtbificis niire confcrrc aiunt & valdi opportunum cfTe urin^, rc*
numquc vitiis Libor.intibus. h nuclcis contulib .itque cxpreffis lac cxcorcjuetur citra ignis opcrain
lumhricis cnccin^u utiliffimum ad |vii), addito lulc, manc potumj prxfcrtimin pucns.
Qiiin cx ramentis nuclei ('addica aquz opporcuna menliira^ ferveiactis ac multum agitacis n>«»iTt
luperemiiieic folet, duloe, liqnidum, fplcndidum» fie oko Amygdalarum dulcuim non dil&iile
guftu, quod fex autoAo unciarum mcnmri potum, addit^ aqui in qii.i Tamari»li aliquandiu nudu-
crinc, vencriculum intcftinatiue levitcr purgat, humores pntcipuc luclancholicos & pituitofbseva*
cuans, cum camen nucleus aicatur alvum coerccic ; ,u iccens cxti .i. tum fit oportct; vulneribus
mtii opitulacur, ilam & ianguincm iiftit 6c ianiem cxcergec, cocrc(^cque dolorecn, & raiyfan
dcatrioem indudt.' Quin ex Fruftulis exfiocttis. nnclei^ quac in loogtnquas regiones cranAni
fblcnt, extrafaicnr oieam tttii6.1uceniiS| Orjn^ panuid», aervis ooaciaAis laxaodi^ ttnecandis
iumbnds. . • .
Uquor nucleo contcntus iui f^^bnbufque excingucnJL^, cilo.-Ique concemperando idonsus eft,
mcdendis cxccrgendilque oculis &. cmundandx mulierum cucl Kmundat.langiiinem, vencriculum
& vias urinz purgat, medctur pedori, ac peigraco conftac gnftn, plarimam piaeltet natrimenti, ^
adversus bilioias tebrcs cfl^ potio mirabilis. Hermmdex^
Mulr.-c pratcrca vircs & uliis m medicina ahamm hujus arboiis panium habcntur m IIonoMa-
labarico, ad qucm LcAorcm rcmitto.
Ac non renccndum quod dc medulla hujus arboris habct Jo. Linichocanus, nimirum eam
imji» voc.int] magno ui pretio loco rauneris ad opulentiores pocenciof^Ique mitti ChaitK au-
tem tcnuitatc ^c candore forma plicacdi crcldt, ut fubmdc 50 aut 60 plicas habcat toga: mulic-
bris inftar. Ex hac Indi chartam & libros inftaurant ; cx ea etenim charta tcnuK duacur, Vircn-
tibus infcribun^hcis, qua^iim ficcata" liccras mdelebiles habent, flilo fcn eo ance not.itas.
Indis Oiam vocan refcrt liipradidam chaitam ; conftantque ex eadem raaceria onines geatis
Annales, hbn & volumina, quant & itgnare ndrunc m e{nftolarum ufiHi Idem tmdit fc oonnrnuc
D. i4muUlflo in relatione (Jcregrmationis fiix in India Onentali» *
Maffcus Folia tum Librariis pro Papyro elle aic fde qoo tamen dubico, etlmque pcr crrorem
folia £tfm«r piolnqniibiiiilialNiiileiidficK^
cejccu ncau
Idem unam hancaibocem omnia prorfus ad rem nanticam inftrumenta ac roatenem pr^bere
icnbic : quippe tnmcum & ramos in malum, aftamenca, clavolq, : comam in vela ; * Cuyrum in
fimes onmiamoptinxNi^ filiquc ad lacemmliicurasi poitrcmb Cocum ipiimi^ quaK^ ex eo oonHci-
QyibQS
DiQitized"by GoQsIe
»
Lib. XXIV. <ufrhortbm Qaudice jimplici mn raniofo. . I 3 5 J>
Qjiibus fi acUUmus, pnebereeam &vinuin, 6cUc, & oleum, &c laccharuni, Sc acetum^-& ci- *
bom folidiorem. 8c filunj, & «us, & Untea, 8c vclfimcnta, & pocula. & cochlearia, aliaque vafa,
& ftore.is, &: lix>rtas, tc umbellas, & chartam ; omnmo fatendum eft aifaorein eOe mkijffaitr, 0»
que liaulem & xqUiparandam vix ia toto tcrrarum orbe reperias.
ttlm0 ytvsne^t lotgijjftmo felio C. B. Palmj; In'hc^ genm hzntox dttlum ^
Fruftum fert exiRuum, maj^nitudineCerafi, colore qualis Aur.mtiorum, nucleumintuscontinen- •
tem qucm Cofcw nuncupanc. \L\ hoc frudu perclcgans fit oicum, colore Aurantii, clui jucurulum, "
«dmodumu. filubre affuctib. S.int qui h.inc (peciem Palmx priccdcntis ^beminam facifint.
Huius fom anftin idiquanun Palroanmi ad fcripturam apciora comraendabiUoraq, liint, un Je Indi , ' '
its utuntur cliirt* loco. Folia awem viri loogitudmcm xquant. ^ ^ , , , ,
Simili.i foliaj cum inteRr.i, tum per medium lecundum Jongitudinem leaa, MaUccnfibuUh cha--
ra&enbus uilaipta, ab Holi.nuiis ex Java (unt reUta. Ex hts habutt Clufius cubituni longa, ex-
^tmmicadbas umen reci(is [nam iiucgia bicubit.Uia .lut longiora funr] focutidum medium iicrvum
per lonKimdincm cxcurrentcm corapkcau, &: binas fer^ uncxas Uca, utroque Utere exteriore (e-
cundum longitudinem tnbus vcrfibus infoipu: vidcb.it &: auzquataorvertas infcriptos habewnti
pra:tcre.a librum 76 foliis conftantcm, non integris quidcm, ledqns extremitatibas recifis, per mo-
dium folium jiecundum ncrvt longitudineiu feda, utrinque quaiuor visrhbus Uylo ftmeo exaranf
crant ut aoud iilos mons ti ibi.s locis pcrtufo, in mi;Jio vidclicct & duabus extremtcacibus fimi-
culo traicawptaas utrinque binis alicrculis, quibuscontradofantculo tegcrcntiir. Sed & ea foha
oux nandfcdMT, «c aiiquocalia quse apod diverfes oonlpiciebam, ab nna excrcmitatc pertula crant,
& charaaerc quoptnni in capiic nouta, ut fjmioib ooonexorura foies dif^icipoaoc. Intet- • .
luEcbam oorro ex tpfis Indis hos charaaeiw noftn» nom esanii, hoc dt a fiii^Em ad datram
ftylo, &c £a aucem foUa Palmx ooodtene iMO crant Scd pecaliaris Ufius eeoer» m-
ns, qfus Javx inqplis Lmor appelUtur.
£. fdm» cocciftra ffura ovsli C. B. Coccm d« AUUiva Park. JNiw InJkM mJ wmmm uMmt,fa»
Cocci» dc Maldiva].^. ^ibufJtmTtvKn^i.
G4ITC
Niecr cft Coco de Maldiva cortax, & nitidior vulgari Coco (eu Nucc Indica, figura ovali magna
ex p^e nec iti lotnnda ut vulgans. McdulU five pulwi interior, quis ficcata dura admodum eft
& candida, nonnihil t.imcn ad p.illorem inchnans, m Tuperhoe lidbU^dt SC Vaide porola^ fluUo
iaporc cxoeUenti. J. Bauhino fungola/ conliftcntia quani videmlis ilt fan^ nUQiro, oolore
fiim in loteo cineteo, innn paMfi), fibrii Tarpafum tabinde Mnugpnett 8c oroceis, giifin m-
''^lmirx quas vidit nnces J. Bauhtnus pedem kmgir fuere. rotonditate quantara n« ttttb^ ™*-
mbus amplcAi poniit : pars compreffla erat fex undas Uia, in qna ampluaitoranwn appatebata»
aUo&udu fcpatatum, ita ut gsmcllus fiierat fruftus: conjunaoium tmaam mBeniem nwle
maanitudinemapparebac; ucriulq.cipacit.iserat infignls: cortcx durus & fpiftiis qualis .lUts micibus, • C4/«fe iw-
taSu^ ftrfi» obuquis longis excavatus, colore nigro, pulfatus ollx jriodo rclbnans. Sic corticera |*J'""r'*
etiaraviIkjfiimhjSetut.ilixNuccs Indtcr. ' . m-/«iK
Vulgari fama accepimus (mqoit GarcUs) infiUas Maldivas aliquando Opntmenteoi liuliej fed
inuiidatione nuns (ubmcrfuni has infulasdfedfle: m quo obratz PUn» fneriiit que hos Ooocoi — ^
fliQttdiiient, qiii terr.i indurati m hunc modum confpiciuntur. Suntnc vcro e|uldem gcncns cum . ^
noftris 6dl^ judicari non poteft, cum hadenus nerao folia aut arbons truncuin vidcre pocuerit ; lcd
ioliGood in Hois qidantur, nunc bini oiMijunaiiQ, interdum vcro fineult ieparatim. Scd has ne-
mini colUgcre licet nifi cum capiiis peiiculd^ ononiam Regis efie*afleruat, qiucquid de man io
limsejiatur, qux resmajoremauwritatenlhnicNude^ , , r- * •
EriraimrarotemcxhisCoocispulpa fiwinedBlla, deindecificcatiirati|aehidutefeiteoquovett.
•^%mnnendanir ab ipCs incoUs 8c i WUlabarcniibus (ot oftatur Aoofta) non modo h plebe, fed
h rceibus & prindpibus viris, ut in omnt fiac motbonitt ffoM ad cam oonfugiant tanquam adyim; ■
lacram anchoram : verum prxcipuc advenfts venena Valerc ««litor i Ront 6c m eam gratiam cx
illopocula quxauro vclargcnto evctpiunrur ad .iqu.im bibcndam, in quam ex catcnuU ni_edull«
- ipfiiis Oxxifragmentum pcndcrc (inunt, libiq, ccrto perluadcnt lUis qui aquam ex his ooculis hau-
nuntnuUum venenum noccre pofle, futurolq, immuncs amulns morbis. Verum cum hxc ali.iquc
q-uT dc nucis huius viribus tradimtur vulp pOtltiSPCrfiufidne quam certis cxpcnmeiuii conftant : fiC
incdici nonnnni (e nuUo liicceffu ad pratdlfloi afteftuiiit ofilB dleaainnenc : alii nc».aai DOtiusooiw
pori mfenc, qu im iiv.im jn aUquod aut emol6racnBini oonlene fc eQcricocul f^duatte dicam; us
lecenlcndis & expcndcndis non immorabimur. * r/i j- riL
Quod flttinct a rpedficam qualUatcm promovcndi partum difficilcm, & rcfiftcndt inlultibt«
Epilcpticis CJU5 non un.tni cxpencntiam habent fpeaadifimi aliquot apud nos Mcdicuue Corypha, ,
& tcltan de fcliciiiuuis lucceffilys queunt, inquit GuU Pilb: apud quem plnra vide m MannilM
Aienaccap, 19.
.. ■ • . . ! . •
Digitized by Google
1 i6o ' Historia Plan tar um. ■
7. 7aUW ^mmi^H, M. ttSam bJieM cmi£et m mulu frot>Atrm$tu Ji/m3t>, frutiu Prmt.
fnwi, j
H.M. .....
_ ^ In arboretn excrclcit jo/bE magnitadinis, 40 circlrcr pc^lcs aham, caudioe crafliD uti Ttnjr^, qui
• Duat trffw circukribus & extuberantibus * annuli; undiq, circundatus, & oortice cradb, cinereo^ (quamolo^
tntmi^Mt!t- "^^^ purpureo obdDiAiu eft ; lignum albicans, molle, cujus matrix flavefcens. Cum vero ar bor fuc
irveJigu»-' primum c teri,i crumpitj nullum c.iudicis fiinclamcntum fub dio obtinct, fed Conus prodjt foliaccis
rumtnerrvM- tegmimbui coopcrtus^ qui dim undiq, iefc aperic, ac novelii foliorum liu-cuU [folia compoiita j
toifi mutm tribas fiinper iafajnendbascfdbiibiis (m inleriore lexdecimj in meifo novem, in fuperiore (ene
dtftMtHm. o£to) cx eoprodeunt, pedetentim fbliaoea iOa cpgmina (afalerantur, ut qui prim6, fenn^ planus
eratotmi apex, acutius fentim, tand6nq, rotundum acqmrat cacumen, ulquedum obcegencia illa folio-
h rr.infitum concc^ierc cc^anmr folions (urailis, qui, quo magis adoleicunt eo magis explicantur, fo-
liorumque illa operimenta versijs latera diducunt, att), it4 lobon furculi nvtjon fpaoo tqdigeim
mans reclinant & ad latera wgfuntt dontecanMm ipbnciudicis periphenam arcumfeftim^bB.
/ innpis mnc & marcefcencibus eorum primis tegminibus, qnat dein decidunt & (ui Itigmata rdinquen-
do circulanbus prominentibiHq, .ingulis cim cmeunc. Poft hacc inter ipfas arbons frtMjdes novus
oricur conus, pnoti pLuic fimiliSj c quo novelli folioruni .il.uorum rami [ potius nov.i folu pinru-
tal denuo prodeunr^ quz folioruni produ&io totics renovacur, quoad mti^bus enitcndis a^ jic
$non quo temporc conus in hum^ caphis magnimdincm ai^emr, ac ondiqiie U& aperwnd»
pliires ramulculos reflexos frudibus omatos exhibet, & iimui ac aperkur novus ex ejus cavirarc e-
mergit foliigerus conas qui cum denu6 augetur aperimr, ac novellos fbliorum ramos undiq, cmit-
tit, ecce novus ititus .uicft fi iKftipromus com.s : qu.r foliipiomi & frud^igcM Coni viciHlrudincs toties
fiunt quoul^^ viget arbor. Contingit quoq, nonnunquamut cx uno truncoquacuoraut qumq, vertioeE
enalcantur, quum caudice ad vigmti circitcr pcdum alntudinem au^ fhlftqpromtlSOaniailOQ almni
fed plures includit novellos conos, i quibus toddem prodeunt aiboris TCitioei^s id tUMn rtii& oUc»
vamr, & (ingulis arboribus fimplex plcrunq, adcff vertex.
Qiioties folia cum foli.\-ci5 coni tei;mmibiis ni.ii cefccntibus dcciiknt ( quod lcmcl intra annoin.
aut/clquiaimum contingic) todes ctrculan prominentique annulo caudex cingicur & augetur.
CotiBS conftat c plunmisj oUongo teieti1»s« cnlSs conaccis, dcnsaquc lanugine vdtitis folii^ -
hniigiiie ver6 detrita viridi hifcis; qiueapettbcoinoenifflpentibttsfbiiispiinnatis (vt dixiniiis) dew
cidont. .
Fo!ium ptnnacum integrumoAo peJum mcnfuram Ion|^tadine h.iud raro fuperet;, ejus pediculus
iaturatc vindis eit^ ac in lupcnorc Itmbo exiguis fpmis moiuta: pinnx autem feu fbliola mcdue coftz
adnexa atro-Ticeneiitia fiipcrnc (plcndent, mfernc nequaquam.
Frudipromus conus 6 roulcis iinguifbnmbas involuoii^ vefis fiaAuum loGulis compaoitui;, klui,
ceis c^minibtis involums.
Sunt autcm fracflus obloneo-rotundi. pnmis m.ijoribus haud aUimiles, quos tegit cortex glaber,
viridis ac lutens, poflea lubilavus, &dein rubekens, grati duldlqi (apons^ cui lubjc<^us cortcx ni>
fus ac hgnofus, nucleum continens candidnmb lipore cailansis luud aMimilcm.
Ubi cranrveHim diflecamr «aodex gattas eqramit pdluddaii, quc radiis Solaribus '"^^**'^nmt
cryftallinumq, gummi infpiflantur.
tmm, Crefcit hxc arbor locis montanis, petrolu & arcnofis, in Trrfiftonr & CourQtuuda IPrAmciu Ma.
Uhar^ necnon in Japonis infulis RonliiM 8e Ltquat. Indifferente^quocunck armitempore vialfini»
^nei faas patitur, & fbliipromos fruftiprom61qu6 prafeit oonoi^ etq,i qniniD iext6fe diciiBr fii^
tioiiB anao ad ceticefimum ScuJtrafrunferaefl.
Carterum arborishajus ranta eftfcmlitas, ut rectfusejuflem ramus terra: vel leviijs co.iinuflus in
ri©v.-im arborem progerniinet : quinimo CKpcnmcnro cornj>crTum diclcur, rqctfliun tmnci fnifium
* novas radtcCb cmittcre Sc in arborcnt denuo renafcu quodq, magis adhuc mirandum, ii vei per
■ - annmn, vcl per plures annos c ccrra evulfa fervetor fuxa arbor, & poftea terrae oocnniitttfar fvnre-
Ibere. Qiue de {ymparhi.i hujus arboris cum ferro habcnt apud me ccite fidem non inveniunt.
' FruAibusTefcannir Malabarcnfcs cum faccbaro Thomxo, alioquin alvum relinquunt aflnclarn.
Succus c novellis foliis cxprcfllis actj, cxhibitus inteftinoriim crudatus compefcit, ftomachi ardorern
fcdat, & vornitui crucnto mcdctur. FruAigenis conus contufus, & in cataplafinatis formam reda-
dus, lumbilquc applicatus dolorem nephriticom ti^, & involuntariom fomnil ia gonocrim e&
fkxum miogat. At vcro ^ fiuSibus tcncrioribus in aqua decoAis mcdicamentum paracur, quod vo-
mitum ctenuo vencnculum cgregle expurgat. Ipfiusarboru gummiaflumptum quibufcunq, vcQenis
rcii(ht_, .r.q, cx)qj gallina; ftercorc mixtum & locis applicacum viperarum morfus imnhcc lanat. Ex
I arborjs uuncojauonenfes farinam, ex eaquc pancm conficiunt Stgom ipfis diAum. DenuL li Ma«
labarenfes qd i D*. Thoma fc converfbs prohcenmr, tempU foa ifidbns lefiis fidiis Injus aitoris ex^
omant at% hanc eb caafam ar bor ha» Ftdm* £ ^ Anmm» 4m ^gmim k laBtum
igipellatar.
Gfini AnAores noflri c farina crunci hujus Arborib J.iponenfes panem conficcrc affirnienr, Sjgom
ipfis di^m, non video quid obftet quo minus arbor ipla polfit efK Paiimim rtftrtm arier fMrimftr*
C.B.fca Sagu Amboenfium^: mhil tamen affirmo; fbrte enim h variis Palmarani i^eeid>us divcris
in lods fiat farina SagM feu Zagou difka. Vanant cti.im pcregrinationum<confcripcores in hidoria
Zt^. Alii cnim fannamcam hen aiunt c medLJla c.ipitis cujufdam Palnut m Ternatc infula na-
fcentis, cujus fummum faftigium in orbicuiacum caput infiar Brailicx capitatz cxmberat : alii cx ij;io
truna bgpoj malleis Arunduuoeis contufo. Dc hac fanna plura vide in capite de Palma foiio iim-
pBdpliGMiUaibeiBfararf. .
.8. FMm '
Dlgitized by Gopgle
JLib. XXIV. 'De Mmhs caudice fimplici m>i ramofa.
8. PinJoba BrafiUtnftbm Marggr. PinJova ViCon. hau Brafihanis. Vaima Brafdtenfii caudict
gUht, fru&u ovi gaUmacti magmtnJmty tSf fgnrd.
Palmx nudfera (pecies cftj. ciudicc utplunmutn cradiore qu\m Palma coccifera, procericatc x-
quali vcl etiam longc majore. Caudex ehim crallus ad quatuor, quinque, aut fcx pcdes, corticc
gryfeo (cu oncreo, glabro, in cmo vibices vix apparcnt, (ec^s quam in CotfHtno. Feha fert ut illa
alata, (cd qux non ita morbemdcpcndcnt, (id maxinum partem ftanc furrc^ta. Propc fblionim
exortum etiam rami provcaiunt dependcntcs, qui profcrunt raccinos, quatuor auc quinq, psdes
longos, plenos floladts: poft quosetiam racematim proveniunt/r«<,"/*/, vel centtun in unoracemo,
ovi gallinacei hgura & magnitudinc, aut paulo etiam raa)ore, faftigium liabcntcsacuaiinatum,3ltcra
«ctremitate inJidcnt calyci vel cupulx.foliis triangiilanbus conOantt. Maturus extcrius c viridi flavcfcit,
vclctiam brunncfat. Cortcx cxterior Hlamentofus eit ut in Ceco^verCim haud aafluSjfcd dupbm an-
tum crafficicm tcftx ovi gallinacci h.ibcn5, qui incifus detrahi poteft : iUo darafto apparet panca
caro crocci coloris, nullo manifefto lapore, qux ab ^chiopibus cum fanna comcditur : ha-c anibit
nucem duriffimam, ovalem, C)uQcm ferme crafficudinis cum Coco, veruru caret tribus iUis for imi-
nibus: hac difculsa apparct intus in cavo, pcr mtcriHtuim morc juglandis diftuiilp nuclcus magni-
tudine Juglandis, candidus, duriu(culu5, l.iporis ut Coeo, fed pauld iiccior^ neqj tani fuavis. Colli'
gimtur pci cotum annum.
Ex carnc crocea fit olcum croceum, quod ia lucemis ufurpatur, e nuclco limpidiffimum per ex- Vfut.
prcffioncm ad condicndos abos tiuandiu rcccns cli:, & indcm ad hiccrnas quando vctus. Utrumque
quahtate fneidum, & illud c nuclco exprelTum loco Roiacei olei uiiirpatur.
E fohis arboris iiant tc<fla domorum, ftorea:, corbes & alia.
E faftigto arboru gummi pellucidum, odoratum & pulchcmmum fluit,quod in locuni iVrablci non-
nunquam venit.
Poftremo nicdulla coloris albicantis, & recentcm Jiiglandem relipiens in voticc ligni oontinc-
tur, optimum aUmcntum ii cum iale & pane comedatur. • ^
Lignum albicans & fcabrofum corticis loco habct harc arbor, ligni autcm loco fungo/afti & intui
filolam medullam, facUc combuftibilcm, c qua ianc 6c fortiflima lixivia norunt conhccre.
9. Talma Brafiltenps qutnta fen Jucitm Pifbni. Vai. Braftl. acultat», fruffu Prunt Damafuni mag-
nittdine & figuTd.
Arbor eft mediocris altitudinis : fi-ondcs fpeites Pindovam, ii cactera, Palmam dac>^'lifcrara rc-
prscfcntat. Truncum, ramos, atq, folia habet aculeata : lignum vero nigrum 3c duriflimum, quo in-
oigenx (agittas exaiperant. Fru(5tus pfodudt rotundos racemanm, Pruni Damaiceni inagnitudine &
figura, ico, loo, & plurcs atiquando uno eodcmque racemo. Sucs & Simia: lis faguiancur. Olcun»
exmdc lim\)iailBmum cxprimitur, iildem uiibus quibus nuces Pindova: iiicatum, magnique fit apud
omnes pailim incolas. Fniclus hi cxtenui nigricant: nuclco iunt aibo non irrfuavi, prjcicrtim rc-
cencL £x hUsBrafihani filum dcduamt tenuillimum & ibrtiflimuiu, rubicundo Sericu pcriimilc.
10. Palma Brafilitnfit Sefiima. feit Aquc Pifbnis. Palma Brafil. vinifera,feliu cintreu.
Arbor cft mcdiocris, foliii cincreis. FruHiu fcrt raccmatim Pruni m.ignicudinc, flavos ubi matu-
rucnnt, dulciffimi iaporis, nuclco albo ac pergrato, ex quo incolx vinuiii conhciunt. Nigritx itiani
appellant proprio idionute Ca:oli. Fanuliaris eft hzc arbor firalilix S:ptcntrionah nOn Au-
ftralL
11. Pahna Braftlienfii oHava Iraibi i^JiSrf Pifbnis. PaL Sraf. farinifera. AnTri LCiii? <</ f/,
Palma Amtricana fruilit raccmofo C Bw
Prxcedcnribus maior eft, famihans 'm*Fira:inmg^ fylvis. Ad fiimmitatcm illius da:a ramos m<>
dulla continetur candUiffima, quz cruda vcl etiam coAa cuni carnc vet olco intcr bonos cibos nu-
nieratur: Subftantia vcrb dunor, candida, qux contula cogitur in mailam iarinx timilem, unde
placcntulx non ingratx iiunt ; ex iiicco vcrb ilhus pulmentum admotlum dulce & fuavc. Frudus
quoq, pioducit (apidos 6c dulccs : rcmcdium contra ramem illis qui pcr iylvas cas 6c vaftas (blttudincs
peregnnantur.
Lcnus Tri IruiSum rotundum tribuif, Prunctlomm Ipccic, fedin racemum congcftum tantx mag-
nitudinisac ponderis, quantum homo vix unamanu attoltere qucac. Scd mcri lunc nuclei, & quj-
dem Ceraii nudcis niinores, quorum q^dem iit ulus. Scd 6c teneram quandam gcnt fiimmitatein
intcr folia [ )unioiuin arlx)rum3 quam m abum cfedebat cum Sodis.
Frudub raceinii pixccdcntem Palmam refert.
12. Palmahibdts Jiu Rtgalii Jamaicenfii & BarbaJenfii. Palmiftc Franc D.Rstbefort. Cfjt
€a]bl>age>tTCc, 0? ftolimeto copal,
Recbtfort,
Arbor eft grandis, rcAa, altitudinls " immenfx. RaJkes (iipra tcrram atcoUit in drcuitu caudids * Aix^if^.fe-
ad duorum triiimve pcdum attitudinem ; (imt guidem ex parvx refpcAu proceritatis arboris tiuam tttitudt-
(iiftincnt, verum adco coofusC 6i dcnsc mter (o impUcitx 8£ intcncxtx, ut ei ftrmanda: 5c itabi-
liendx (uffidant. Hocinlupcr Deculiare habet hxc arbor, quodcraffiorfit pleruntj, fupcm^ quiro
inicriuf. Ciim junior adhuc cft corticem habct tenerum, canelcemem, ad (iQgulos circitw P*^**
circuli$<liftwdjm, undo xtas arborii innotofat, novum onim quocanius acqiurii cuculum- Verufn
Ziztz «uoi.
c menfibus unum aliq^cm d rainiuis [rciTUus tolib 1 abnat hxc arbor, 8c coraoem
t, qui ab infra primo aWccdit, cftque.quatuor vcl (fimq, pedcs longus, duos ctrocer
coni prarparati; Indjgcna: Tacbe vocant, eumq, ad culinas iiMegendasMtiibene;aHi((
1 conclaviA, qucrnadn«>iuni Sc f<Mi,? ;v.iiionKis(ip.-rieiiiliv.
cum adolcvit & ad ftatuni pervenit, aJco (blida & compaaa cvadit, ut non ajiiplius id obk
^fminH'.« f"ii rirtiamm mulcis * rami» pii^dljs, CWWidatJS & polids cxornatur, od ut^^
ccmP^^ir,>um innumcns v.nd.bus, oblong.s, anguftis dclicatis inftrtiai mjrabilem arbori granam & dccorem oonci.
c^Jicwos TA- ji^j^j Ramuli tcnenorcs nccdum pl.uic c^cpanli, in medio aibons fett.x attollisntur, (km intenill
nm wcM. 1 u • • „i circumcirc.i incurvati dcpciidem pulchcrrimac coi ona- I iicc.c ereaos cmgunt
• Singulis ferc menfibus unum ali^^an i^.raimilis [rcrtius folnsj abncjt^hxc arbor, 8c corticem
qr.cndam cxuit, <j
: Utus, crafltne con
iiiaruin a:dium coi., , c / ,r n
In imnnutatc tninci nicilullam quandam coiuuiet, aibam, tcncrnmatu 6c lapKniiimaai, giiltu
ODds fi cnida OOniedAtur, verum' cpi^ fiC OMidita cuin foliis multis tenclhs & .ilbis, quxcam un-
diq, contcEunt & obvohunt, intcr delic^tiora AnuUacum fercula locum non poftrenjuni fibiTea-
dickt. Galli. & noftratcs etiam, (uMUmMm lunc meduilofim Gum foliis Mm mTolvcQtitat Om
Je Talmifit, id cft,cWai» CBr«fimlPilm«VQGa«;, q^onism eam juteubiiiMogaaiit Cmdm le
aiiarum nerbarum loco. , jfr,<--t
Sitiuis hofusarboiis tiuncumbifanam in longum hndat, eximittiue ( quod hau Facde«ftl Jolf.
ftaninani intcr.orbm filamentofam ^ (noUiuCcuUm, quod reftat ligniKn ita cxcavatum, poiliaam
craflum canalcs longos, aqu« deduj«nd«aimillodifl&nos&ad durandum h Ezeo-
dem nigricante coloi c njturaUttr imbum^ quodq. poliowam &dk admtttu^ mulu & rm «ifiob
■ aIjiiq.uBeniiliadetornancur. - . , c . .\
^Eftmmo fcaw cacumine eminct florum 8c fiuauum mvolucrum, bpatham vocant, extcriusca^
ir fcerT; intus c rubro deauratum Ma^i infiumeros flavos arbulculx ceu foop* cujofdam viznilii
adnatcentescontinens: quibus deadennilN» iocoedont fruSm rotundi, ovi gallinacci magnitudiiie.
Spadia feu vag.na ad tloi um & h iiAr.um duni adhuc tenelli (unc tutclam comparata utrac), «xtreml.
tmaoita cft medio crafla, ab uno lacerc nma in longum filla, c qua, cum maturcfcerc inci(dunc
flores Jk expandi rcquirunt, ramuks feu arbufiail» cui accrclcunt foiis cgreditur m diofUHmk
m^m Arbor ha:c circulis annularibus c«idicb cum Todda ^nna convenit, furamitate «iaiLBnU
cum pra^ccdentc Ipccic. Capite dctruncatoaiborem periieafirmfflt noiinulli,ncgancaliL ;
IJ. 17fWMrHi« Marggr^ 8c Pii. TslmaMrafilmfu fmrm^trayfrMam Prmi, cupuU wfiJtme.
m
Pilni.T fpecici cl>, lidt^IJerj- per omnia firailii, cxGeptamagmnidme minore, acouddfiiljaiiaa
' ■ /Int imnola. Hos ut tJur.n^r Fruaiis ( qui 8c Unwiw TOCatnr) fcrrfacemarim ut MA* ; quiliiiec
autetn habct magiiituaincm P; liu, Sc cupiJi fquamofi- inlidet, cut.cula gnlci, pulpi lutea filame»
tosi pauca dula conftaiis, incus contmct lapidcm durum, in qponuclcu, canu.dus, eduhs.
E 6ortice nuclci applicato tubo fit inftruracntum ad hauriendum i>ctum. E ligno hujm arboA
Cquod fil.imcntofian pl.iuc cft ; cacfo Sc contuio, Iine alia opwa tit lanna, UUmFsmisdt MB
dida, Bralilijniibu* Uyucun, coloris rufelcentis, qia otanturinadefta f arnc de ili&m«K» ad p».
ncni conficiciKlum. , r ■ j i r
Rami hujus atbons, fcu potius folia lcnti/Iima funt, undc lerviunt ad tcgcndas calas, 8c ad vm-
, • aendi»m»idc«)<^.iT"Kninsiis(unt itincrantibus. ^
E frudu iu olcLin i Pindobi, vald^ medicinaie» unpnmis advenis Raianimpiiiidnfas
vcncnatas; nec putoprxltaiumsrcracdium daiiconoraiUadiiialBin. ^
la if & aiboieoafciiur Fdypodinm GsngpMU* qamttfam. pcdieted bibaidani.
14. P«&M An^/M^WM MiiidiU^tfPUb^
FamiUans cft prsfeauris Ceerx & Maranhm, Fniaum fatuniam, edulem ata dukera, ovalt
etiam magnitudmc. Cortice eft nibicundo nigris nyodili Imw TCIO nibia iihai imipii
fiuoit ab indigBnis;» uc iUs w^»l*Ttim vice utantur.
' BudGeris teft pnefecl:iir2 S. Vincentii, cortice fi^inis armato : nlateric duriffima, ex fittlt
aicoc nigriodon. Fruaus fer^ovi colurobim magpitudme, edules & laos gratos.
^finus brevisdlPifein lumim aifaorum defcriptxmft
16. Jtcar0& jMtar* BrafiUtnftbm Marcgrav. Gika^ Ptloil. P^faw
Cmutkt tenui, reAo, glabro, gryfco cxfurgit, more Palmae coccifera, ftd vix dimiduE alnoidimi.
Flofculi parvuh, tnpetah, ex aJbo lijbflavclccnte 111 ramo duos circiter pedes longo, m multos r».
muloi tnpcdaici plus mmiJS cxpanfb, c iiliqiia ibvcfcente egrello numcroiillimi, in imdio alsqaoc
ftaminula tlava habcntes. Flori (uccedit parvulus fruiim iigur.i Coco [ Piloni parvuli fruftus, race-
mofi^inftar Palnunun] Supra filiquam .(quz ainbit fuo exortu. ceu vagina, arboris quali caudi-
oem ) foBa in (timmitaee pTwrcniunt alaa otin Pdma oocdfen, led breviora, nec ak ita long* ac
lat.i-. In (u!ii.nit.nc aibons plcranq, folium convolvjcur, ftans eroAm loftw nfttH&
lencus cft floris ramus, 6c pto lcopis, imo iiagellis poteft ulurpaa
17.
Digitiiedby Google
t
jLib,XXIV* l)e (tArbonhtis cauf^ejm^ nmrmofa,
XI, Vdm AmtfkiUM ^aufa CB. Paima Harrt Park. Palmafacu Httrs Ll^ PMhuBr^^Iim. '
Arbor cft ingens, trunca multis (pinji armato tenoitMB 8c pungentibiu infLu- .icuurn, Rochcfortio
lacis fcu pknis, djgitum longis, i'.i;jKi!blp:i fiKUra, poliris, colorc c: rubro nigricanrc: foliu Palnw
. ledlongioribus, ligno nia; mori nigro limiii, qucxi fcrri ntodo in aqua fidit : quare Barbari ex eo
C0& ooaHciunt atque monilui, adc6quc durtun ac validum e(l,uc ex 00 figictx quafvfs ferreas loricas
penetrare poffinc Fru^m edic pilx luferig mMpiinidine, alceib eittremo guodammodo .icur mi.
[Pilbni rooindum ut citerx Palmx, led non um nioemofum^ riucloo intus albicantc, pingui, kd
non o\\xV\.
Rochefortius arborem totam echinatame& ait^ per trund ramulos & folu rigidis 8c acudffimis
fpinis, nec impun^ traftandis obdtam» tpst fi quom oompltogant pcriculoftun nec facili modka»
Inle vulnus infllgnnt ni remodiisidoneil WUpelUfC iuocurraiur. Qjiodrca Nigritx ancequam eani
aning^t iene in circuicu aooenib acolem an^uniab FruAum grileura durum, totutildumj nu»
cienfflciaiMnaimcUudereL F«fta InbiiiabiiKifiamTiiium qnoddam
lim Arteafive Faufel^ ftve AvtUana Iniiana vefficolor^irk. Fat^el fve Areca PaJma fcltu J£
Palma ei^m fmSm J^gflit Fiufcl Mtanr C fi. Ano* fnn FMfti Qec, C«m-'
gan.u. '
H.M.
Arbor cil proceraj altimdino Tenga fcH Cocci, raJiet nigricantej oblooga, rpithamam aail^ rar
dionlis ofticantes & rufas, qux intus lignofb filamento funt, ex fe diflnodenSj mm&w sadioem
l^ithamam craflb, in rummitatepaulo minore, eorticc obdudo viridi-claro.
RMiei [vci-ius folia] cx caudice decdlatim bini ordine prodeunt, ex (e mutuo cmergenteSj com
pede fiunmitatem caudicii inftar v.igina: fcucapfx rotundx ac cbulx circuniplcctcnccs, exterio-
ribus interiorcs circundancSHis^ ac nmul capuc oblongum la iiimmicatc arbons quod craffius eft
ipfb conxMc candidt infeimre, conltitiienahis; rami exteriores pede &k ac rupto poft fiic-
oelEv^ luo tempore decidunc. SunC antera mmi hi (eu fblia pinnata peAinatave, cofti medil
cui pinna: feu fblia adne&uotur (upernjs nonnihil cava, inferius rotundi, colore utrinq, vindi :
pimir fju rolii bina ordine oppofica, tre; c;uatu6rve pcdcs longa, quatuorplus minus polliccslata,
ac inftar ilabclbrum m duas trdve, caam quatuor auc quinq„ plicas complicata, &c cum phcis ex
orit tamorum produda, in parte iaterioie in plicamm angulis erainentibus coftis vindi-clans obiica*
tc intus venis in kiagum fliiata, oooKxnui iigida, uipef&ie plana, Tiridt-£i(ca 4c msBntie .
utrinque.
In runinu ,nbo:c i' n^Iiorum finubus e\eunt v^ghuformis cappf, rju.ituor plus minus fpi:luin.i5
longr, c liagulis ioliis iinguije, furculos flonbus & frudibus onuilos indudentes, interiore latcrc
coiica vz, exieriore conveia^ lupcrficic gLibra & a:quali, in niedio partis cavz ftria lacunosifiiicaO^
lecundum quam ruinpiincar leu aperiuntur, exterius pnmum i viridi albicances, poft xtace
flavcfccntcs, exteriuscandidac. Excrelcentc thcca folium c cujusftnu exit vi dctruditur. RamuU
feu Surciilic.iph"s inclufi, ima &craffiorc p.irtc fruaibus tencris docatif.ir.t, & in Hirculii cenuibus
fprcis lolis leu gemmts )7«r»M» induabus oppolicis partibus obdu*^; limt aucem gemmz iftx parvx,
anguIolar,*albiGaMes, incdafiiGarigida, cuipidata accrailiola ic aperientes, conan6nt% in medio
ftamina novem, albicancia, tamia* iiDe.nUis apifihm^ tiialongmm cxflaToalbicamiai, qpxktai
minoribus maRis flavis cmguntur.
FrmSus \\^.\m magnituiiincni adepti oblongo-rotundi fiint, in ima 8c fuperiori parte ftridiorcs,
oortioe crallo cccti, pul^u rutb rubeicentc, intus in mcdio medullam albicantcm ^nuclcum /cu
fimen] conbnente. Ounautcm ccncn (unt hi irudhis candidi fimc acnitentes, albicuitibasfaT^
^lis ap()enfi, fbrrainon romnda led angulau, tnaxima parte foliis calyds oUangD>rotundiobs &
motuo drCUmTolntb comprehenfi. QmmMk fim&m famUtim mutamw frt •varHt mattrritatk graii-
hm htc vide. Cum ccncn fiint humorem miutiun & clarum, lapons adftringcntis, in mcdio pulpj;
concinent, pulpa paulanm audi humor mlndtur donec nulla iuperiic, dein meduila albicans naici-
tur pulpa indurefbente, & cortex tandem aureo-flavus ht. Eft rer6 pu^a cum tenera & humida
cft oolore alblcanre (iMavo, fbrrol oblongi, angufta fic ad (uitimiutem coipidat^,. diu^ oolore
ex ru(o rube(cente, forma miniisoblongi, craf&oreac magis adconum acoedentecuiiis baui eft in
inu partc FrudAi. Twlf» bi doin» fio nacllii cum Jift/ aoMto momento calcis inaiieimr, mamni
autemmollis.
Cortex pulpam circundans corticula extenorc Jcn{ion&. <kriori, qux^perfide plana &glabra
eft, ac primtjm albicans, dein viridis, poft cum pulpa ac mcddUadttia eft aucet^flavi Ooleaif ob*
duduscft: reliquam oortids defcnpcioncm, vide in 1/. M • '
Qyatuor plus minus cipfii: in qufdcm arboris capiculo (imul repcriuatur. Scptimo 4 (arione
atmo arbor tuecfnidum cdit, aut h tcnafcraxiit quinto : vivjc joannosy |Oin Tigoredurac,poft
languclcic AaffMrpoft unum men(em quo d capia erupcre agaam fodpnm^ poft cresmnAs
frudus omni aqua rcpleti (imt; poft (ex men(es pidpi dura.
Cluiius icnbit arborcm hauc corticc adeb Ixvi inc^, uc nullum a(cen(um ^xbeac, nifi apu->
tis ad pcilcs compcdibus ac laq^ieiii, auc anAo perimKralacaudioe viaonlisqiubnflaii^ esipa^
ahive nuccna coiifedis. . . . ^ ,
Mirum aucores noftros non raemitiide ineerioiem midei feMfamtiaitt Oao^dii rtibeaidMiqi t8Ba<
te(per(am eircNucis moich.ica: m modum.
Linlch otanus ad captum rudiorem bene deicriiMt ramum (loriferum 8c fiudiferam Vt^sik tS^
cluiuin, FiMctus, inquteqi^ flK )oag» cnfi6gne nmo ia pedolosiaipc inftardirilb depeodaa^inac*
nicudine haud pari. ^
Digitized by Google
I ^6^ HiSTORiA Plantarum. .
tocai, In arenofis&nuntinifetannini loas mfcitiirf guKbcerranca rdpMic
Maximam hujus arboris fruaui famnm ODOqllavkqMOtilluiniS qHSapodlndosinaglim
eum cum foliis -8«/« affidue mailicant.
f^fff Areocx BeteLe libum ex ligiio fivc .iiHorc qunm Kaatara vocnnr cn^.m .itl;->i:(lcnt, ipfaqOB
SVf'' B«!tt1r folu calce ungontex oiirearum teftis adufHs confeda^ qua; tamen ob exiguitatem corpoii
nooef« ncquh. Hanc confedioncm partter dcglu^DOtj luociiill Minpe, nam cactera cxfpuunr.
Valct (ut aiunt) advcrsus fccdum oris halitiuii, firmat dcntcs ac gingivas, olcedincm., five (itt Ttih;6
. Tocant) Scorbutum avcrnt, atq, idert cxpcrimentis conftat, Indis os nunquatn male olcre, nuu
dentiiun dolorcm efle,-.^ut ftomacaucc^ kcd;t.itcm, vcl hujufiuodi .ilia vitia, adfiirnmam (cne>.'hitc|l>
nfbie ioviolaiD deotiuin ordme, cum mtenm os vehic cruoredelibotum foedo afpc^ l^uaieat.
^iB efa ventriailnm roborari, luuteam aroeri, appenenttam exdari aium.
Siccanim fru<5hjm fGarcia tefte) Hc i»ranr , Connifatiiinioan FmfU m «Cimiflinias paites cnai
LycioSc tolio Iktcl cuicxcmptus fjtncrvusnuliiuinr.
Mulczfunt hujus fru<Sus varietatcs; tru gcncia c Linfcl.ot.ino pioponi: C. B.Kilum:5. i. Laters
imo pielSus, alierolatiusacinaibs- i. Mmus, ni^ncaottus, dunusj C^c«ir^fl didum. a. Aciqva
ainfiicMiane]Kmio sgQftacivinDiiifcliri^ Ac fcribkGareiasimmatniimi fiuAumltupelaoere
feiaebriare. ,
FniAura qucm torml oblonga Arecx fubjdngic Clufius, Palma-pini luac nudeo idcm exiftimac
Lobelius, amrmac I>.5;n) coramentar.in H. M.
Falma Aijfra CtjiMi didaFranc.Heraandez, lib. ).capj^.hutceadem nobis videcur.
* AL> I* t)eferil>ic *|a Bzohinas Nodenmqnendam nuci Moiaiatx 8c Fanfel (imilem his veri>isj Forml
c^ilf> eiat & magnitudine Nucis Mofchatc, non (cfEli & turbin.ata ut pleruncj, cft Faufclj unciam iongus,
dnms, lcctioni relillcns qui in)C<fhis in .iqu.im lidit: in una partc pulciier umbdicus, in medio non-
nihil protuberans : .nb umbilico cxoriebancur nervi nonmhil elati, alb^ ^pi pernnioem ft£anifeB
nigpicaoBem ofaJiqui & redculacim perveniunc ad oppofitam partcm.
• 00.1^.1. ft. AUnm fiinnm ^defenhit idcm &b dtdo Wuttm mm fmrte ftfjili^ vAt fSkm J^tmai k^^^
Vf. 190. fiucti FtMftl. Magnitofine erat Juglandis cnm fr.is tunicis, pondcrofus, in .iqua t.imen non /idir,
, duris, ie^oni refiltens, colorefnfco, gfoboiusferc nifi una parte nonnihil feHihs cffet, non carnen
Faufq modojfcd fuo paicicul.in, cui alioqui ferc fimilcs habet fulcos pinc i cticalacim diftindos:
conioem duplicem, unum tcnucmj ni^um, lucentero; externum fuicuro cum aluuo nibore^
^ndem ' oortici Nads Mofchats, dnmn fi:^em tamen habee mapium nnAilicum amum.
Huncfru(9iim i Clufiotr.uiitum piuat Exoc. lib. 1. cap. ii. primo m loco.
3. Faufel accedcns nux J. B. K\or. hb. i. cap. 2}. iccundo in loco a Clulk) defcnptus, fefcuncna-
lis erat longitudinis, unaahs cralhtudinis, cutaceo potaminc prxdinis, cineracei fbrts coloris, io.
tBoat mulos fibris confUns, pcnc inftar involnai nnois Faufisij iafema pactegBmino & vctoti do-
plScato calyce muninis, exnmi five fupreml nmeranati : nndeton, five verids nooem', bontinebat
nigr.im, valdi rugolam duram, Faulcl non diftimilcm ; ad c.iius genus non inept^ referri pofle
arbitratur Cluli Similem deindc accipiebac, cujus ofliculum ciat durum^ nigrum, luultis villis obfa*
tom, niicleumoonttnensmgofum, dunim, infipidum.
4. Mudeuf jiiygamidalis ]iidicus,ad Fau&l acoedem venis. Pyramidalis erat, ondam lu^ps, es^'
tenuparmi4gncaiitibos vGiiii piAus, adFanCU aooedendhul, pulpa alba, dwa; in inedio allquA
cavicas, codemtnodo quo in Nnoe tniclica magiMi: fkporemmaninflnm in eo ooa «yHf^aror
J.fiauhinus.
Srigm* Gsmitr Indis fioK Faftilli ex Faufel, Lycio, Qiplnni, ^gno Aloes 8e Ambtni momen-
tocqBiibol^quoapoiemipiesapnd lodoaeficant, SantauBemdrcjnaae ptocinsnmai&anb plani,
IncK Vonucac magmtodtne 8c pame fbniia.
19. KMttu-buUl H. M. Fdma ^lvepu M»UAarie», felto acm, fruilu Prmu faek D.Oom-
C^aCnordeehn cu uiei pedes alca eft, cortice nuHo, ied cniftlcinawlfilaianioiQ oUufta^ligno
albicanti pr.Tduro arftiffimc uniti.
RmJix albicans, fibrata, cxions fylvefhis, iaporis unduofi.
Felia pinnau ordine decuflaco c caudioe cnunpunt, 6 vertice (blnm prodeuntia, novelhs autem
erutnpcnnbtis vemftioca decidunt. Hommpediculi feu cofta: medix vindes fimr, glabrx Sc niten-
tes, intiis planx, cxtns oonvexar, nocnon inreritb fpinisobbngis & rigidis obfita;. Pinna: brcvibus
jctiolis cx adverfo coflx .idhxrent, nunierofr, oblongo-tereces, acumin.iCT, dcafr, glabrx,
yyre nitcnti, ad exortum mteqora versus claufae, necnon nervuLs ftibcilioribus m loQigiun
ftnatac^
Fleres ngidis, viridibus ac ooriacds capfis primo occultancur, h quibus ddnde apertis emersutic
«cigui, plurimi uni pqdiculo inhsrentes, tribus romndisc viridi albicantibus fbhohs, tribus albican-
tibus lanuginofis ftaniini:lis dot.itis conftantes; odorc nullo, faporc auflcro.
hrutius oblongo-rotundi, exigui, prunellorum lylveftrium ad inltar, cufpide duro ac lignofo in
TCrdce^ dotati, ad bafin^ vero calyce viridi, in tres ladnias leAo exccpti, pnmum vuides, dcin ru-
bicundi, matiiriores vero rubro-fufci, niericantes &nitences, cortioe tenui & fr»^ facUi obdudi,
ac came albicante, duld, farinacea referti; intra quam ofliculum concinenir oblongum, rufiim,
lulco profundo in longum ftriatum, nucleum concinens albicancem & amarum. Hi vcrd frudus
ramis proveniunt vindibus, glabris fic nicentibiu., duos ferm^ cubitos iong», du6i^ ^'fi^ ^«
g^i^n&^^liino^ in3|6^ooitioevel|iiii^ qaoram tencilarftos aHHlBi fiqoor Adcpel'
^^•wrfelttcariiorbcis montanis, petrofis & arenofis ubiq, in Malabar, imprimis drca Wara-
ftii^t & Trtivancmi quovis «001 tonpqn ftii« findiilqqe fatj dl% ixnnidadinifefimaman-
«nun frugifera. ■ . ttitStat
Digitized by Gopgle
Lib> XHV. 2)f Arboribiu caiidice faif&ci mn tamfa i ^ ^
ItaADl hijill afboris, quemadmodum frudus Fm^el (en Ankm com (brKvJfar</.& calcc viva ItJ^tT^
pauperibus manducantur : avidc quoque ab Elephancibus expeamtur ob Palmito, hoc cft meduktyMfe
m fuaviflimam ramuljs auibus tTodais adhxieac uidu^am. Czceruin Fn\ia fri,^it «luJ .
lucanuur : aviuc quotjuc ao ucpnancious expeamcur Ob Palmito, hOC cft in
ramuljs quibus huAus adhxieac tndu^am. CiceerumfoUa, frudus, ^ihrr ar
partes vali l^H aftringnnef &fluaBiifnolaiiiibpoMttiflbiii fiAoib lQ&p« ifiiii^iiilmc^
tcaaiat iodig^
Kiulfffff Theophraftn Palnix finulis efl ; fimilitudinem habchs in caudicc & foliis, Sed diflferc
abda: Nam Palnu individua limoldxq, afliirgir, haccaucemubi plufculum adokveric dividitur & fi<
bifida. atq, vtaiq, «mns rurfum fubdividitur. Vjrgas trwes, ntfclnultas profcrt : Fraft-im fert niae»
nitudine qua manum impleac, rotundum & oblongum, colote flavicinte, fJicco Lluiccm & gra-
tiflimum, non congeftum ut Palmar, fed per fingula dilcretum, nucleo m.igno vehcmcnterque
duro,8ec.
Ex hac Theophrafti defcripoone conftac arborem aiciophoram Palmae ^edem lioiiefle: Ve-'
rum quiaBotania omnes ad Palmamcam lefenint, & pro CuciophontfivAumdefixibant, qui for-
taile Palmz cujuldam fic. Nos quoq, eosfecuti eam Palmis (iib]un i^cm.js '
Fruftus quera Cudoforum vocant, defcribente Jfa Bauhmo, pLgiil.m eft raagnitudine, coloris
fere melini, alrcra partc l.itiore, altera maeis turbinata, Cydonium niaium almuatcnus refercns •
Cqrtioe polito, pun«ais notato, duro, cui hmgola fubcft lubllantia, medwm digitum fe« Cam.
Modeus mlnor qusim figura Clufii yub nomine Bdellii fivMQ exprimit, Piri parVi fermlfairbi-
liati, nonnihii rogofus, lefcundamfertlongns, undara latu^ oorticc ur.diquaci, oSteaus, nonni-
Utiugob, rufi), tenui, pelliculaeinteriori Avdlanarumaliouatenus limili, lubquo itnmcdiatd fcb-
ftaiitia candKla, cornu tnftar dura [in ficci noftra] guflu Lipido Sc liiavi, ut Nuas Inditie puka,
aut Amygdalarum dulcium nudeus, iemunoam cralla<^ Cavicates duasiubec{ altcram in toniM
&udik medio obbngam, SHMt wmmntfoaieataBf insBqiuliter tnberofim, pulds ex Or>za (a-
dCf led comea dtiricie, cartenranin inanem 5 alteram m parte turblnata, paulo (upra priorcm in-
dpientem, & ad corticcm definentem, oblongam, cxiguam, quam exad^ complec corpulculum
quoddam, rufRim, mollc, dulcc, quod gcrmcn e^dihii.^mu^, iqoopcr HMjOfCm GITeniimfflllin
ocmittitur, duritie, colore & iajpore cum nucleo convcmeni , *
Cordi Nux Indtca minor, Tneophrafti Gadia ouinitpipwHBfqMm ma^gninidiiie & figora, cnm
Nuoe Cocos dtda convefiire nobi^ videtur.
Arboiris Cudopborz defcnptionem apod RcQendofes non inrenia Fru<^s tamen Palm» ladicx
Cap. IIL .
{•tSdimJMfmgH-U,
H.M. > • • ^ '■'
ARbor ell procera, nafcens in arenofiv nnfitv OX ,nifi> oUoilo CQCtioe taft^ IDMb-lll^
moiliore, fibrislunc indi veftita.
Ctalnfduoram noroinura amplexum implet, corocc ieu podds croftl cineidl oUBftos
qux dcglubi nequit,Iigno cxtcriorc ad corricemd unorc, intimQ (eu medio molli.
• Fo/m (ramos vocant) bina ordine dccuflato c caudice piodeunt, ' pcdibus iius eum ambiemia *h.e.^diai-
qaemadmodum folia 7(r»f<c, & reticulato cordce, cujus filamcnta cx ons pedum originemfumunt limii^^m.
circumveftienaa, fiintq, ad pedcm icu baies ^|ias pedjcuii hi tenues ac cavi, tomeqtosa ru^ lann-
gine exterius obfiri, ac tadu velut coriaoei, imenori (uperfide albicantcs leu rui£ ; inleruis ladores,-
parte fiipcriori, qui a caudice refleduntur, rotundiores fiint, & duabus lacuni; btis interins utnn-
queinlongum ftriati, ex quibus vcrsus oppoiicas p.irtcs (iirculos loliaceos emirtunt, cjui anguUti, 8c ,
intcnus (Iruti lunt \jurculos hujufmedt m foliK (omfofittt ramaprn aptcliat yungtHt\ sA cxortum ex-
ruberantes, extcrius virides ac pdola lanug^e, qiue facilc deteri poteit, obliu, incus filamencis lignoiis
lax^ pertexti, ob lignum paucom leves. •
His vcrsus liipcnorem^rtem adnafcuntur /o/m, binaordineoppofita, obbnga&velut triangula,
cxtcriore laterc longiorc, interiorc nd icapum (eu coftam breviorc, qur conamu fiio ad exomim ,
foiii angulum acutum dSciunt : tertium ucus folium antcrius tcnninans, & pridida duo latera
connedten^ cum iotcriori & breviori anguluni obcufum, cum exteriori & long^n^cutum efficx.
Folit ifllHBecufpidibmacuriseminent, luntc^ contexturx ridda^ «enii ex. «qiiilo exorcus piode*
nntiboi^ qua: certis intervatlis velut nervi cawnentai, tn «wro pMte etnhenmr» iiiperfide otnqi
^abra ac viridi-fiilca, & valdc nitcnria.
• Fleres 8c frucim in capfis obiongis, qux ex ciudice fupr.i originem'furouIorum Foliaccorum CK'' ^
eunc, ac unum brachium longz (imc, 6c quatuor vel qmnque vindibus, (cucellacis corticibus can-.
ftmt, fimul proveniunc furculis numerofis, qui cap& apertb ex iis emmpunt ac ramo medio cra(&)ri •
coronatmidrcumpofiti, o6to phis mi0W€iaico*Mngi cradnii^ ficgrayesfiftiasciHiftiaiiipiiydenib
ordmeardc infidences.
/■^rr/fpicei, bim ex adverfo, dipetali aut fummum tripctali, pctaiis fOrreJl^is, cufpidatis, duris, ri- • •
gidis, craflis, nullis venulis ftria|is« intusooncavis^ .coiorepnnuim vindi« poft rubeiccnt^ demfla*
ye&eott,aI^^(tij al^dauib «(9M«d^ osmdeiMiiki ddMiik ant
* Zz2zz 3
Digitized by Google
HistoiliaPl a k t a r u m.
E ne&lwnin fpiceomni foL wum emkat podkflhs anffttoum, imintm» <Mnea<aim m
torum foliorum, qux inflar naminiun fhnr.
Gcmmz fruduum pxta fpiceos florcs fitst lunt, minores quam flores, rotundar ac in veatre cu-
fiidlKX, & cum cuipicic antcriora vcrsiis rcflcxac, qujc flonbus cicdduis rcmancnt ac iy fruftus tX-
crdcDHt: ingenti numero cum yua adulti fuiitramum onerantes, plano-rotundos iurculis ftoMK
finepetioBs adnatos, dum immatiiri liiiic dutos 4C virides, dein flavos, rubidundos & r ::r niacoria-
tcm rubicnndo-obfcqros & meeam» qidlinMi coake.MBitt» tituaejmatia^Sc nibra« iuigDam
acerrimc pungente ac lancinaiite.
loKis/emina {cu nv.da duri duo func, totam ferro^ opaciratcm frntttt feDleotos, fonv^ oyoBgi,
BOa pane gibbi, altera qua fibi mutuo accumbunc plani, ftrus lacuiiofi, colore exterius nibn^ ^
came intus ccerulca, aUucaate & rubra. .yi
Chan^arihiphen peregiinam Clwf. D. Syen nihii aiiud efle fufmcator quim fafciani fea iMi^
tnutD ou a«ihxicruat bujus arboris fruAos ; cui opinionl ut probatnli nos etiam coofebtironi
T»lm*vmftr*fnic}utxtr^iiltmto^mif9C^. •
■ Hujus arboris frudus ex fttpite pendent, Pinex Nnci fiai Ananai non diffinHles. Ad me Cxipfit
X). Tmncrtdm Mmfm Arborenx iitam, cu)us clegansicon ex Itulia Orientali ad Rq^ainSoctotaiem
LoodincnletD tranlnuila fuic liib nomine arborts Satfwttr, c^c hanc palmani, vel ci valdc fimi-
lem. qu6d frudas ex arbons rrunco pcndent, ut in AiWe Jius iaSti, & folia iimt pmnata, cx^d-
verfo Dtna. A flore vulneratoexcillac V:nuni : mc manoit ideui Afliieus hanc Arboremcfle veram
Palniam ob ramaftros Arundinaceos, folu acutt, piniuns, palmacetf bL, ab hS» imji ^ri'flrTlrf
diftingui 4 Jsti, U Aiboro Indica MMHt, Aimim,itTMf SStL
Hxc Aibor a genuinii Palmi^ diffcrt firu finAB^ •quin Uc i mOlClk IUlja^ ifKfitttOlH
geoujia prpdu vaguMSpttba wduliis. . * ..
CAfc IV,
Di Pitma folh pikstitt Jfi^Stffrmi m0jtrt. ^
l ttilms a^a-s^faii0 flie0iU fisUli^rm fttmimi, Cmimfmm H. M. Ptlmmn^tiw /mmm
Mice efl fupcm^ fibris capillaca, re^ dcfccndcmc, ac ramos/ranfverfbs oboter emkteilt^ .
\ mr^^ corticc ac ligno nigncaitte;
CHfJtx ligno cx riifo nigricante ooaftat, cofculo ia medio moiUi^ caosiini coiQoe ien
cmfta dipicante, quardeghibi nequit, ut7eiif«, obduAos, ]ignoadcniftnndiirin«
Fe!fa (ramos vocant^ decuflaco ordine fummum cuidicem coronant, pediculo quacuor fertoicil-
bicos longo, fiipcrnc plano & nonnihil cavo, iiitcnLi!> rotundo, ac in oris ob culpide& enunentei
a^jin 8c saddente, imaparte (pithatuam ferm^ bco^ fiimmi Ibidiore nec polmum JadtudiiHkeX'»
G^ffit& prasnndi;!» in latum expanla« ac veluti iiabeUMm pBcM^y^jpUoitiwi «1» — ■"^'jf»
odfaili^efiiobdofta, in cncetMM paiie tn^fij m ^iMh gwyja» HtiA»^ umn*^ A»tt^ *ctewwj
inJoHflUn vcnis denfTs flriaca.
' . 'AiSivexterna foinu iimiies iimt fru^bus Tcrg.f, fcd minores ac rotundiorcs, Scio vertice non-v
nftilfllani, caJycean^&majori, & foliis ar<^tc circimivofajcb excepo, prodeuntes ex,capfis ^fm
trilnfiJas asSA drcamvoluiii conftanc. aciupca 91 exoitu bhaeuik croiiipunt JFroAniliiattriv
conftttir, a» ooftknh deou obdute «^^
pflutiuis inferius fupra calvccm nigricans & nitens, fulcis & fifluhs in longum flnata, flir
|4ettkc cx viruii flavclccns leu prorius iiava ; ipie autem intus pidpam habet denfam, quae
primum nioUis& albaeft, deincum (ruAus prob^ tnaturi fimt, iilainMiii lignofis, tenuioribus «c
' aoUiba^ densi pertnKi, ac fiiocHleqca, iaporis fubdulcb ^ non ingrari» odcois fc»tis accjnldeBi
cnm came fiuaos ditt Sthgam "bi ineaio hujus pulpar dn« cr^fve noces, «blongo-rotuiwK*. 6c
planx, pulp.i intcrmetha a fe mutuo fejunda; confita: func, confl.intq, citcnus operimenco craflb
achgiiolo, cum vecufiiores func porofo, ac nonnihil duro, quod in excerion fupcriiae filarnenns
lignofis albcandfaas ar&ifflrae obdu&um eft, adco ut minus gJabrum iic au^m operineotum ligno-
iiim infru^^lpM/. In hifce cika tenoriQres iiuu innis iiiediub eft caetulea & t
ffldlis, eektinS oonfiftendi, ac eloibnu,. (aporis dulcii liaal ingran, qu« tempore iedb'.
refcit, adco uc mandi nequeac.
Non cH lu:c arbor Talagalia ieu Talifct, i. c Arlior umbroia Cingaicjoliumf ut opiaatui cft
%,tlftm»t»uifintfiti»iU^^
A przcedente in eo tantfim difirt, «lidiooo firuauum, capink tevetia & florifera ffoferat, que
ex capfa prxcedentii £Bn|i|iai excimc t fblkniia fiaubos paiiter cmicantibuii» doas ipicbamas plus
Bunuslooga, &iMiiaflii^ian«, priamm
olia» inliipecfiGiepIoiimlilguaiinbi, qntex ianfdone apettt fominirnqn coiaip wfeiqBati ol»
Digitized by Gopgle
Lib. XXIV. *Dc Arborihm caudice /jniplici mu r.iuio/o. '3^7
HiTci quos tcrunt intcr (quam.i.- Imij o ..ui, cnii.,'.nc iii tiMCtibu.-, Ipiriijhusat noa fignats Acf^ - • -
JDUtuoparaJJelis coolin : luntquc lldlulz, conibiiccs cribuii pir/», iotertw iudilsato cavis ac rii;!-
<linlail» kikiist quaefrinnim cum capitulo .^ttncaiucs, deimle vittmisoaL bOigSkunt^ ; jcondnciuquc
in medio quinque TdieititBiqiaM Aisupbjwc a-gai^ tMir^Y^, •flhflattB- fti iKnUidniia^ac
ftriatis dotata uinr. . •■> . . -■ ■ ■,r^''^f .■, ;r .li
.{QtuuiUrj ad (upci ncain crecta:, qux glabro looiLimento oarluiaiApifj ^ririniinyiftip, A^jiji"^^^',
jflpiwinfiatifunc. :; s'^; WT
OtfitMla iflhx: & fl^urd £$- textirifiiA ft gtrunnos jula f:u nn^anicnu tj[f froJunr : unit erh-
ext>U';
•fero it miftanr ralpiOK lemtidem legos iftas Ptlnix ad direrCa i;cnfira ra)ucdni!iF(itnt. Alic iciH-
cec.ad PrunifjraSj q-uarum fiudtus pulpahuniid.i moUi oflicLiJum ambience tonftar; Alir ii\ Nuafc-
ras,qiuirum h uciiis pru exceriore etiam tsgumonto matci iani habct liccioi ciii. iVt iift^ hgur.i convciu-
unt Palinarum iri . tus, ut carum dcla iptiones auendcfiti manitelliju het, nci^, olliailorunj (cu leral-
DUimnumcro : AUi«eoiui & (pudeth plera^, limpiex oiliculujn uabctit, alu.^i>miaiiai aat iMfafpyhini
i* tdmmmUm» fd» yiieStikfiaMifarm maiam, ffmtl tamum frurifers. Caiids-Pgnn.t, fivf
PsImM mtKtMS MMMkit» H. M. Cii^/Utafibuf iaia^s & iaiagauaf & i aii^oc. Ji»
Ttmm Malaliaresfibas fenerale nomen eft, qttod cuu^ Pliliiiae ijiaciei «ttribtainir.
Mac^m habet quoad foiia iioiiLtudmem aim C4rii»ftfM Sc Folia aur^^ni, cumarbor
in filtnmo vigprecftj latitudinc cjuatuordcam, & «ccjjto fpinolb pcdicuJo lujigituJuic cn. todecim
pedcs (upcranc.
. ^ iVlftauaai atixir iuec uura atmos cngmu quinq, auc (ex ad 60 rd 70 pedum^Uttfiuiiiw excre-
vil; §mOm iotMa flodfaos aut fi^udiini» prolatis, c medio ejus apice noviim qaaii caAdicm.emittit,
qui trium quaruorve menfium (pado ^ %o ctrcicer pedum menfuram adurgit, quo temporc folia
pleraquc deddunt, ac arbor a^ffim(Fac IxvtRato m ilo planc iimilis eft. Dcin novus iiic caudex,
duodscira aui crcdcciin cucitei liebdoiiudum decurluj undi*^ longos, rotundos ac c.s ranio., nul-
Its &>liis aut ramuiis iacerabbus ornacos enuttiCj quorum in^incires viguiti pedum iongitudiocm ob-
tinenL Atq, ex iiis ratnis detnum plurimi rafndi ptnkttot^ qoi cppioliilimis ac exicuis albiotnti-
bus fiofculis, m fafckults quaix coilciftis, tcrnis quatcrniive contiguis, tribuj ibiiolis lcxque fiami-
atbufi docaris, inftrudi, jucundum cxhiticiu Ipciticulum. Hb auccm flotcuiis pofl acs quacuorve
feptimatias decidentibus exigua: (uccctlunc baccx. qux indics ,u:.[;cntur, & icx circitci^;ncn(i'.iin Ip.uio
fMfedos ac maturos exiubcnc fmdtus : quibus delabetuitius n(»vas hic cauiiex emarceicic^ toCdque
adnr aooritnr. Smit aatem fniAus evade ip^horici, cortice glabro, viridt,can!M}&>, oqoao, IbGOH
lenio, (ubiSngtii a« (tdiamaro veifati ; nudeusVero qui hoc imOai continittiu', ('atismagnus,rotun-
4bs, albicu» ac ebumeus, came dura & oilea infercicur : mcdullare autem curcidum nunquam m-
doramr, (bd cetiiporc confuiuicur, Sc cavitatcm rclinquit.
Hurus arboris ejuique paraum ooinuunin imtu> & prsBa gcrminatiooe, iamcrementOf iq (fattu
<c vigore, inque dedinatiODe deiiandaaM maoaniittmta, mmiKam timk satk mai^KAafit,
athibisiuHottiMalabariciaadorei * . m
Naicitur hzc aiborlocis raontanis & pem^s in Malabar, ntmirum Mangatti, Ttnttjmr, KMmr,
& giuribus aiiis lods. Crcfcit quoq, in iniula.' provmciis Adendad^ria, A^tmj^ |ux:a Ehou-
ian.Mdtc,%K\ Adamt pco. Fioret mdiiFerentcr buocunque anni teaopore, qnapqu«ii >n Auaifto
oon raro hi (lolcidi obferrentur, qui intra quatuordeoiin menfii vis nanmM «diiboat fiuAuiL Uni
•wematbor p^iquamvigjniimilua fru&utnptodiK^
Fdkirum hufas ariiorit apud indigenas fteaoeanffimus ufin eft a^ homines Umnndos^ im». Vfut,
grum auteni tuIuKn ifiius magnjtudmis cfl iic deccm pluribu(ve hominibus umBr.iculi loco infervirc
queac : quem in tinem uicoix extreraas iblii iaanMs coa(ituiit, ut rocundicatcm quajidam acquirat
OBO bcilius (ub qus tegmino aliqnoc lieninei ab itiliilliiM ndiilque Sdbinbus defentfi (aftot. In-
wper folia «dium tedis ioleryianr; necoon pro diartaceis philjrns Maiabarenies iiivpinmr, adeo
ot eorum bbri non ex Ubris, hoc t^, aiborum coicidbus ituerioribus, ipfi iigno adhaerenc&us, (ed
ex hu|us arboris foliis conftencur, admodum durabdcs, & ii beoe ailcrvcncur parne ptircimob : qui-
bus icrrco (tyb luoc cfaaradercs impnmunc, unde ^periore cuticuia dehiiccitcc luerzmngiviUeiC'
' manenc E.fiuftibei oniem globuli ad armilias, brachialia^ moailiiique pro Domiceliis [
fauideiiianonis} tomaMBn iiyicfawgadig niibco ootoBe on^ progBBuinorBbiooiiiillniwpri
milfiicit^obtradufKur. *
Grterum arbor ha-c ia McJivin.i vix ull'.un h.ibec ufum : nihilominus umen fuccus c furculis
^findbferi» cxprciitis vomicuni exctcando conducic etc moriti ierpentis verogtnolis ac deJirancibus.
nudhOBn theca tenelia adhuc (i diicindatur Uquor CBAillai^ qBi ladik felariDai ia fcihftanrieBi dBp
liorem condenlkas, ac niulieri gravidbe exiubttus fciauro necat 6c potenter expeUifc
Arbor hcc i Merto JCmx Navarcho, qut vigina annos in indula Cejlon capcivm dedndbetnr , in
Hiftona quam publicavit i(Hus iniubE \.\tii accurare dcicripta eft:. Hu|Ui. arbons (' inquic ) folimn
adinodum ccnax c(l &c molie pergameui mfUr, &c uc coounodc /srcumforatttr ab iciitaaiitibus inir
labiliter confomiacum. Quamvis enim cum extenditur tancc ladtodinii fil Bt vel vi^nd hooumi
pronnt' fi in^mbret, cft camen dabdit tn modum pbcacile, uique ade6 ot tn magmadtenhia'
chio numailonon majorein concrahi poffic, & pjicerea leviffimum e&, ut in partes dffloAim in
naAtbusfacil^ j^cll^cur. Incegrum fouum cxpanlum ciic.Jjra propcraodum iropiet; verumparres •
qDa»^eamoiram)f«runc tfiangutafes iim, cas aB0wc#>abus hipoiiinpooun^, aaitiore angtuoan'
Digitized by Google
HlSTORIA PlANTARUM.
crorfum iknBto/fA fadUibilfaoniin & frudcum denibmm ramos obvios ponetrent & viam aperiant
Mtliteseft perpenio iBameiiiGnaifdbiic cain ad pluvias dcfendendai^ cua| ad lentona &b, quibus
iomaoQ» aniefbnr. 'Floras fftarkee a/imodim okac, fic propceiw CkifflliBa&m •ded ingraii
ludcfle eiioh, ut (iqu.i a{bor eafnin dainkil& vknu aacai» BonadiMiBpaiNeaai eiiandnut:,iMiU
la fruAnum ratione habit^.
MeduUa aiboris antequam florct, ( cft autcm tou fcr^ me<!ulla pauco ad corticem ^n<0 cfcu>
fantaeft. V^l^uiic cam in mortaiio, ut veteres frumentum Iblebanc, & ^ fa rina panes Ka pl»-
^jfftfii^M oonliciuntj quz in dibano ant (d> dneribus co^, panem (uTulaguieum /aporc refemnt»
In inopj.t Ory/jE ante mcfTcm fnimcnri viccm indigcnis fiij^ret.
Hinc forte Arbor hic Pahnam reffrcm ari>tr fiirmifera C. B. Rierit a Clulio defcripta exoC.
lii. i. qux in Tcrnatc infula^Squaton pro^ma provcnic, cujus (nmmum ^ftigium incaput
arbicojUtura inftar Braificat capttatz exmberatj incuius medjnillio nriiu, £ qoa panes fiiuit, uatt
ctiam apud Amboenfo 8c panoi & alia cam lade Kicala confidanciir : ^amv» defcripdo hme
minimi quadret noftrx huic arbori, fed potiiis Palm« nobili (eu Rcg.ili Barbadcnfi, de cujus ne-
duUa farina non ht. De eadem arborc &rinifera C. B. accipicnda elTe quz Ciufius habet ExQf,
fifc I. esp. 16. vel locns indicac Arborem quaniiani m iniilla Temace na(ci, quam redfam in
icd magna ferc ex parte mercimonia (ua cxcrccnc.
De farina rada ex medulla Ai bons Palmam refercntis, cx qua panem Amboenfes confidunc
auftui eranuniSc boni nutrimeotl Vide Addiumcnu ad curas Oufii poAeriores. Ditioresdc^iuiic
ntocranaamODmladeex ip(a arbor»hanflD raade&ftam, qoodpara mnltam gratix addit
Arbor ade& mollis eft.matcrix &r corticis ut eam cultello menfario pxne tranfcindcrc potucrunc
nauts. ^Iuc referendam pucat Clulius .utx^rcm cam cujus memimt M- Dolus Vcnctus /^^.^. fui
Itineraiii, dc re^no Faufur agens, hii verbis.
Inr ea (inqaic) provincia vaftarum arborumgenus cft, ouas duonun Tirorom ulax memplatf
qneant Haiiim adempA> cortioe, ^ui tenuis eft, fuccemtB^m mateiies, trc» digpms percotnnat>>
borii .inibitum cralTa, medullam m (e connncns farinaceam, umilem cariei liKnorum. Hasin figu-
linum vas aqua plenum in)C<±i baculo agitatur, ut fiirfurcsSfteliquailonic.;. lujxrnatet, puraqueu*
rtna (ubiidac. EfRiia deinde aqua fit e repurgau farina mafla, ad vani geneas cdulia confiaiendn
•idonea, pani hoideaoco coiore & iapore limuia. lUius arboris lignum Kiro confeni poicftf iMia
tn aquam inieAnra ilHoo fiilit & mergitur, dire^^que nc Ainndo Donax fifldinm Ec eo inoiiU;
I.uicc.i'> (ilii pir.mr, &c. •
* Qrteruni 5c Palinarum £i.illlienhuin Iraiba Pilonis Urucuri-iba Mtrtgrav. medullx fariaani
, liippcditanc. ♦ . , .
' Cum erga tor fint Palmae fariniliMae faede», an Amhoenfis ilU fitTodda paitna Malahawnfimi^
an Coddal>lanna'eomiidera iaiTaBpDcGingalenliimi, an ver6 Arf»r abntrac^ Cxac direHi nobit
nonduni conftat : non vidco .lutcm curnon e.idem poflttcflccum Codda Tama oicta. *
Ex quo liic {cripfi me nionmt D. Tancredus Rtbmfon, Arborem iftam, cujus elcgans Icon ex
Indii unentali ad Rcgiam Socictatem Londincnfcm tranfinifla fuit fub nomine Arboris S^t» iax
Zteu, non cflc CeJJam fblio pUcauU flabeUifbrrai Hort Makb. fisd pooik 7«JU^
Mi). foliis pinnacis. frudipromo flono i nnltts UnpnfiNBiibni involiMm (ToisfiiiAnnnikadii)
<[|p9po&D; &caadkelll prooibeninesamnlosdiffinAoii
4. Ptlm4 BrsfiUa^ fnn^a ftUt ftustUi fm fUUbfimi, emubn /^WMfa. ^Tg^ d*.
naoaducaiivi Brafilimtm iAsacfftr, WSan, ^
Arbor cfl Palmx dach-liferae magnimdinc & altimdine, /if«o duro, rufo fcu bninno, craflts nervis
intus%:onltante, nuliius usiis; cmKe exterius gryieo, & cartilagine A tcrra nd qiioJdani fpatium
fquamato, Iquamis A-dine oochleadm pofitis, qua: primo longioreSj, fuoccilu brcviorcs Hunc, imo
tandcm deddunt, (iipemi initiofaAo; nam arboKs adultiorescaudicb medietatem (iiperx»to ha<
btac gtabram nc Coeocir*, in^ricnem Mi^ Iqiianiatam, (quamx autem nthil aliud (unt qoam rell>
quix ramulorum [^foJiomm vcrius] qui deddunt .irborc in altumaflurgentccnafccntibus.iliis. Ra-
musouilibcc [ reftiiJs pcdiculus folii ] duosvel cres pcdcslongus, corapreflns, in utroque latere acuto
duris ipmis nfgris armatus, figura dendlcaloium rcfcrentibus : unum m uniufcujufq^ rami [ folii pe>
diculi 1 extremiiace foJiom rotundum figara, Scjtk phds donatuin oc roaiuuriura tominarum fiabd-
hra roerat, vuidis ooloris, ab excremitara ad medietatera feri incrorfera feftura m nnika cannats
f^menu, fohis Palma: daiftylifera: (imilia : quodlibct ex his fedis foliis qrca duos pcdcs longum e(V.
Arbbr in fiimmitatc ramos luos, [ rcctius tblla j quaquaverliim m orbcm cxpandit, furfiun^deorfiira
& ad latus, ut Palma da<ayhfera.
Intor ranu(b-qs (eu fblia ramuU prodeunt longjorah quMior, qainaue» aut (ex pedesaki, in muU
tos liirculos, lanugine albefcente obdudos expanii alcmiatim, 6c quan i vagiinda prodennKs, in his
cxiftunt/e/c*// paBide flavi fine pediculis, tnbus fohis conftantcs- Poft hos proveniunt frMcii», fi-
gura & m.tgninidinc Ohva:, dum vindcs amari, nec eduies, nec ulhus u&us ; at maturi ^nigrelcunt,
& indigenis elcuicnti cvadunt. Scdb ha;c arbor laiaqnBttl IHialiciair i €aiHioe( Uldft qoilMtMi
^ • aefcit & longo tempore opus hab^ uc granddcac
* I^iia (er\iunr adregen(Usca(a$CcooraesfiKiendea>
Pilb duas /pccicv. pm^it, & fibi notasfoifai^ flij inffif — wmli?if« finM^e^ tMfi-^Ad iniMHiliaraii
& cortids contorni.uiono diicrepenc. ' *
^'nufq.ic .iiho. h L.ipui iiuenor egreeie flammam concipit, & inftar fads diu fovct, iti uc mihi
( inquit ) per deidta peregrinaim folatio flivic, mn lolilun ad iUuiiuiuDduiD« icd ad abtfende quae-
visinieft^ficftipentesnoae vacancBh nide
Digitized by Gopgle
Ijb, XXIV. Arbortlms caudice fimgUcinm ramofo. r;69
Huic vald^ fimilis cft; fi non cademPalini rcrria Ipedes, Latmitr dirta Rocbeflnn. i"oIia expanla
ad pediculum rotuntii Ibnt, cxtrcmo piicatilia flabelli in modum, j>edicuiis magnis adncxa, qui ^
fihinentis quibufHam trunci cjpuc cingcnabus cxcunt. H.^c m falciculos coUigata cafis mtegcndis Vfiu,
finumt : membraqz ieucuticulspedunculis detra^, cribns^ camttrb (eu rparailiik.iM^no vaJa^
fil cariofis texemSs Jdoncat finit, qux Indi inter ranora ftia & pretiofioi^A UipsIlMnlir hititiw: E
Ugno ipfius arboris, uc & Palma Franca diftr, arcus efficiunr, & davas qiiihus enlnim locb in con-
fiiAibus iiCuntuTf Z^gigat etiam, qux fimt lanccola: qusdam, quas m hoftes iuos manibus p opciunt ; |
quin & iagittannn aao eoiffiiiiiia^ 911» nao miraspeoeinuiiei 9ttiim^ ^otei fi dlriqpl* tbip^
Cap. V.
Dt pMlma Hnmili,
1« F«£fM bnmtlis Ht^Ofiica ^itufa & non fpmofit J. B. P<i/wj wjBjr C. B. Talmiut Rvt Cbt-
m^enbifbet Ger. Palma bumilti ftvt Cbamjtrrbifbti Fslimitt ParJb FiUma fuk fUem^
ft» fiabtllifermi bnmiJii. €1^ Plnacf'|^alin.
FRudus Clumrrhiphes quos habuit j. Bauhinus magmcudine eranc & figuri olivari, triplici
oorticc obted^i : cxtimui oolore caAanese, tn roib uigjtiGaiis te|iui$ eft : hoic «ker SAiaoet
craffior, colore cinereo, in fila dudtilis: tertius ad nuas mofchatx colorem accedir, nuclcum
obvelliensduricieoornoa, iaporedulcem, dbwn, quem peFCurrunclinex ruf&breves^ cx liiqueuna
Catteris longior ad centrum pertingit.
Foluj qux ficca adlcrvavit, ici cranc digella ut muicaru mftar cx pediculo uno (eu manubno tri-
angulari, non multum crafTo (bliomm densc ftipatum agmen aflnrgatt qoorum (ingiik tenmtifi^
laca, ftruca, bifida aliquando, longjcudine cubicali m ailcratum mucronem delinebant,
Folia noUs oblervata in locis natalibus, & c (copis vulgo venalibus excmpca cuivis oblenrata fad*
Ua, ad pcdiculuni pilmi uniiis (pano integra (unt, deindc hnduntur in folia qualia defcrxbic J. Bau-
. hinus; ubi autem tcla folii intcgra cfl ad pcdiculum^ flabclli m modum inplicas componantar^plt-
«Cscque foUorum divcrforum (pecjcm exhibent. . . •
Hoc & J^BauhinusaUbiexpreflitj C^ixdam inquiensfolia dividuntiir,iedaiiquatantiim«Kp«tiib
non ex toto, ut relinquat Palmx manu&laritudmcm pnrter digitos, ut in humili genere apparer.
Planca ipia ad cubm almudmem & amplius aflurgic, mfenore parte (ut.aiunt) crafllior, fiipe-
liore ceoutor. Flores edit ex obliquo ^ capillacea qtudam coma cmcrgences, & raccmaum cone-
xentest» quibw fiiiAislntoedunt P.umuli5 vulgatis mioores. Pars radid propinqmor in globum ex-
tuberans intemum germen quoddam, quod Ccrebrum vocant^ tnnumeris fere inrolucris circum-
fepcum habet, tenernmum, lapidum, fuavi Carduorum guftu, proinde (ecundis menf» pro beUanis
eltur cum Piperc &. S.ilis momento, & ad Vcncrem efciwnnain haod pwaitt pndfauo ao^aut*
Belionius Alcxandrix in /Tigypto crudam mandi ait.
* In infiila parva ad Promonconum Sicilia; Pachynum, inque maririmis Etruriaeobiervavimos noa
hanc fpccicm (ed qux foliorum pediculis i^inofis efl : eandem edam elle puco au« in Hifpaniae ma^
riritnis oricur: nim foliorum exquibus (bopx illinc ad nos allacx fiunc, piediculi ipinofimnc.
Bcllonius duas diftmguit fpccies nimirum, i. Hifpanicam non fpino/am, quama J. Bauhinodo-
fcripcam dedimusj; i. Creucam ipinofatn. C. Bauhmus unam tancum agnoicic (pccicm : Et revera
Eouot nos oblervavinjis vet in Icatta, vet m Sicilia, vel ex Hifpama allaca folia pediculis enat
m& ScopxutnenHiipajiic«cduumgenerumfoliis,alijsmajori aliismino»
& durioribus compoficx videntur, ambobus tamen pcdiculis fpinoits infidenribus. Vcriira hoc
eunofius obfc: v.uidr.ni propono.
Folia ad ipoitulas^ tcgctes & fcopas porandas mciia iiuu: iiuit enim ad verrendas domos non vfm.
^akm pcridoac^ ud edam mluLt qoftd noa ooafiiogennir, nequb demraawM- nili mnpora
Ina adftringcnte vi dantur contra omnesoorporis fbxiones.
ChamacrRiphc pLrc^rma cbf, vide PjJniaa Indicun fidio bicaoip£toii fioAa mceHnlb fivt
Sduinda paoa H. M.
%, Psbmt immim ffmrft, Aoun BnfiimfibmJiSs MaKgir.
Marctr. •
Foliis clt Sigilli ?iaIoiivmis, In icptcm, oifto aut novem pedum altitudinem aflurgit, caudice ia.
tis crailb & acutiffimis ipinis ubique r.uuiito, unum cnam atquc aJcerura de fc ipargcns ramum ma-
jorem: Per mcervalla aucenj ambiunc ramuli fmaccm, duos, cres auc qtiatuor pedes longi, adundi.
& deorium vcrlis ipinis vindibus ciun calpuliSus brunms fplcndentibus: in hb ramulis fofia fimt, ii^
tcrdum bina oppoiita, intcrdum unum lolicarium, inaviora, ieiquipedcm longa, dnos& femis drd-
ter Jigiros l.ica ubi I.uillima, foliis Sieilli Solomonis auc Lilii convallium conliilcntia &: colorc plani
iinuiu, & ia medto ncrvum iecuodum loogftudineni habcntu : tres aui watuor etiam acutiiBnue
fiinc leftz maniunt fblium inferiij& Extremitas antem ramutonim ad nnni drd(er pedis loiq;icn>
omeni caret fobis, itidcm (pmoQ, & in modum iagitri tnplidter figuraca.
Folia hu)us plaucx antcquam ie pandunc arftc iimt coniplicata in modum foKoTHm Palmx, ra- *
mulo adh.rrcncia, deinde lc cxplicant. Hinc indein hoc frurice provcnic filiqua, psdem aut t^um^
deciffl digttosiooga, t«tesi duoi a» cies diglm oalb» ia ocraque exctemitate acuminau, paoluinq.
' Digitized by Google
HlSTORlA PlANTARUM.
iiiGarratt,ubiqueper atnbitain aouifiinus Ipinulis obficaj pruno viridis^ <kin Jiigrclcic, & Cpcyaxc ie
aperiem promk ramani ex le, tnore & modo Palmx nucifcrx in oiiiltos nnidtt difthbutamcoib*
ri^ e\ flavo albcfLcnris, cui prcul, multi, Mac oogiofi globdi fiuni^ qoiiii fhiAus abeunCj fmmm
fmmmm & emffitntiam Auticr nm dfjcrifjit.
Vmt& gmmna Talma: fffctei ejje vidttur : nee ehfiat ^uod unum aut aktrum rtmmn majtrtmiefi
ffgrgat-. baeaum Valnue etiam tUlhltftra mterdum aectJft, tfto^ue infoUtum & mak McidtKimimi, mi>
tm^t »M laTdvitiitu ma dttrrMHt ifftSiim : ut alitputies etiam mamumm.
Aliis adhuj Palmarum fpccics partim ^ Jo. de Lact Indiac Occidenulis DtTcriptione ; p.irtimi
Pbldufii nortn NavigationibusproducK Johnftonus DcnJrol. Uy.^. Wcnxm quoniam iiuperfe(iW
__„_i defoiptae iunt, ut nelciam an a prxcedcnnbus diftmdta: lint ntcne, omittcndas cenfuil
Ettimi qoai meminit J. de Lwt in inliila Maragpananaicemium nomina baibwa iun^ i. Atah
mf-m/t. 2. Hma. %. Cmmmmt, 4. OvmmS.
Tdtiu Mameam Htffccraticmn reftrens C. B. Talma faeetfcra CluC
An hffff fflint^ Af~*^ ^"fiJ'* genuina paliMj multum «iiibito« OUniiaUatpttS
deTcriUnn-abaatorawpnterfiiUicn^ ^
Cap. VL
UAtUn Mmmtk ^ f»pd» Mk,.
I, iimmir» mm & fimm» Ger. Park Matjggr. wfrW TUtadfeUc,^ _ _
taAu CR itm Fkmim fpetie frnSm nrmmm efuflem. Fafaia VtruMb JL & Fi^
«.jij H. M. 'Pmo guaeu \?\\on\. Papaja Orientalit, fivt Pepo arhorefcens CoL AsWHIt, iq
Recchum. Mamoetra mai Marggr. Ami>afais R M C|)e malc ^^apaOCt»
R
Maiggr. H.AL ' ,
jMnt reAi in tetnm deloend^t, oonAaiti cortjce ft came allMcaiite, honuda, pingui, ^ne
ligno, faporis & odoris oleofi, gravif &ingrati.
CtuJtx aflurgit ad altitudmem vtgmti & plurium pedum, pedcm circicer crafius. Certt**
cinereus e(}, iatii kvis & Juglandis «nnlas, m fiimmiiate antont n!bi iblia aicninfiiiib afiqputtnh
Ittfflnifiiis; ifaAr,«M<» H.M^ - * . ^ , . «
AfMpeclicDlBiflfidencrotundis, ca^ rufelcefttibo», fitiscn^, ferediliBae \ caudioe extenfvj
Cirfum mtcrdum & Hcorfum verKcntibus aut ctiam li pedes longis, ambitu orbicularia,
pcdem lata, m fex aut lcptem l3cini.u mcila, quz fingulr antenus culpidat* fimt, & lcptem itenun
inci(oras habent, teuuritenuia, mollia ac tenuia, vk \xti viridia.
Folia non 6 fiimm^^ff* caudicis fcm^ernmfiuntt veajibordias qnc in inferiocepaite flirpisiane
decSduBi 8c nocas alfaicances in qus omtioe Tiridi rdinqoencibus, uc inferior crunci medietas nuda iic,
fiperior fbiiis veftit.i.
Flcrts pctiolis tenuioribus teretibus, tres finthamas iongts, diiut^ vindibus, in medio cubulo pertuliSj
ex -ilis h :>lioiiun ortis in(idenr, multr, coofertij pedicelUs bre\ribus, alMCmceSj odoris grati, quinqoe
pecalis oblongo-rotundi^ in ftdbe fonnam atpanfis oooipo&i, cdyoegww^ arOo ficiviridi fiiko
exoepd Miiggtavius oobrem paSidi flaTum, oene aemuinm floni anriboib E tnedfo floie cmi-
cant jljmir.ula dcccm brcviiEma, ad mtgiiiicnlnt petabnim in dapfid Sens affin apkibu vfnAimt,
oblongts, palltdc tiavu mlignes.
Florac nwaano, fruAus fert nullus. At Marggrartus fallam «Be licrilnc fivAnn feire nuOunH
odacfinmnamnanfiMrefinftumniiimasadftet. Gontmiom caim, ingint»memnlitplesca^,
rientiadocdt * " ^
At nos utrumqu: vcrum crcdimus: pofllint t.imcn fortadc nonnullar arbores androgynx daiij
qoae & fiores & fructusjproftiranc ; quomodo urtids accidit^quantm nonnulix marcs fiofcs Ime fioAii)
alisfiemincfiniausimefloie,alicandiogyncmmflQic|cnmfiiiamle^ feinnoGmlqiinaM8e
lemocqs pioferunt.
latm, Nalcitar in arenofis ; tt. M. ubique in lytfii dbvia eft ; MMrgjp.
a. Mlmoeira fKmina Mai]ggrav. Papajamaram U. M. .itrkw Melm^ira BoAtti. C||e Snnale
•
• ' Mari fmilis eft caudice 8c fblus, [min^ excella & cau(^ce graciliore B. M. ] fi>Iiis plarimdm
. maioribus., Flcres fcrt non in pcdiculis lonPis, fed ad ipfum caudiccm ex alis foliorum cgreflbs, mag-
mCndinr flonun Gladioli, quinque petalis oblongis, Aavis [albicamibas H.MJ ligulxinftar angu>
lUi^ in, coipidem contraftis, extrorfum & deorfum cum cuipide reflexis & concortis conftance^
odorit jocttndiflimL In nMdioftamen ovale eSt, pailidi flavumi, mi^^mdinB nncleiF^un^ cai tft*
fidec oorona cgregia Bava.
Calyx quo ooncinenmr qungiie bieriaih cai^dameftrj qiripetalis deei&finaHminferiuscoai^
plcaitur. • . •
• . E medio cnjuflibec florisnafiimr fiuAns, nee petala decidunt antequam frudus Jug|aB& magBi>
niMuMm oonfennn eft» fflanoKe qi»% M tempas ftamine floi^
Digitized by Google
I
Ub. XXrV. • 2)« Arlwihii cmAce jimplm nm ramo/o»
■ Fru^us ita caudia adoati rcforunt m.iniin;is undc & nomen mcrucrunt apud I^ifKaiKK. Magni-
Codinem acquirit Mall cotcuiei aut vule.iris MclonK, & cjuliem Bgarx : imin.itm-us cd Tiiidis, Sc
.indros exliidat kc, nMtunis ex Tuidi flavus, corne huea milar Mdonum^ <kaiA& IblMh.- Canes
eodem raodo feparatuf fcinito dwiditur, Rrandliii^
Semms m mtcriori (Tiperfide inrer fiingolam cirncni numcrofi, iii cuinqre ferics diipofitj, a<l
lao, I ;o, aut plura in uno frui^, bval» ngurx, magnicudine Conandr!, (upcrhcic rugoia icu aliwraj
■iafci, nuclco tntis albq, lingul.i mvoluta in- memtNrana albicanee, tranlpatcnte& nkeote, qam
trahenda e(l fiquis lcniina veuc ienrate. Saporis fiint ejufHcm aim Naituitio aquatico nalh ate.
Pulpa eadem cft quac Mebhum tirni colore, cnn fapore, led mfenor. Frn^is cnulitf odi potcll,
fidntpluriinum fblus, aut cum carnibiu coqiiitur, fed non magni fit ob abnndamiaBa.
Arbor toto anno frudibus onufta cernitur, & fcmper eriam tlorec . •
Ex quolibet iemme annuo fpatio habeojr Arbor fniAifo^4wlUaiieemdac»ytnqaitaw
Signum inortis eft qudd cacumcn fponte comimpatiir. . •
Raro rcpcritur nrbor habens ptus quam imum aoc aksntm ramnmjmaxima pan mnis caret, «0|,
4t8 fpeciofiores (unt. - • ■' -•
Arbor cucurbinfer.i Ficus Nigritarum Thcvai B. huic eadem videar.
Papayx OrientalU frui^um Petrus de la Valle ttadeicnbit Ctlwim. Atmt. ai \
71
bus 1
kre nigrefcente dum lecens^ 6c poftea ad calbneum diiutum inclinan:» culorem^ quod CcKiandri
femen «quat craflirie, verAm obkiii^ flc deiueaipenimi mdhiUa cftndicnid, Mport dnld, ad
okofum accedenrc. ■...t-'i'
Rochefo. cius dupliccm Tapayer dmmguit, unam qumdeam ant viginti pcdss altam oC pro altita«
dine latis crallim, minimi; r.AinolAm foliif a iparcuo divilis Uicus Fci e 111 mi^ ini , [ c liculis loii^is .ip- '
penli^ qui digiu craificudine liiiu 6c ii.tus concavi: Frudiu mab Cydonu ma^^nitudmej i lummo
trunoo tn drailtu enafcenic. i- , . , , „
Altcr.im huic (imiljrn in infula S. Cruck nafccntcm puldinorem, toliit aebnonbas onuttani*
fiiiAu Mdonis nugiucudine, nec minus delicato guftu, cottkB eneraofe flmik liiieii lyiibuflam ti-
lidantibus diitmaD^iimiuiMrisgraiiuiis lonmdii glntinofiiAE moUinlaiB^ iapofe «cri acwomaiioo
Na^^fruASitti cnidis vdcaiitnr, Temmddkatdofcs cnm Saodmo pncpantifc . Vcoixicolum PSr»*
tobHnc 6c OQncoAioaero pcamoven^
. c A p. vn.
Firiai Mrttrts Mdmifcm ft» Ottwrhiiifvm cevtiHe»s.
I. QmOmm Setl^i J. & RuL 9M AJpiffl. BM Jht JttviCfi^ J. & Jt^mkt
nuUetUiknf* C& • • .
HAnc arborcm Scaligcr ftipite proccram eiTe ait, folio nugno, oblongo ; fnidtum ferre Mi-
lotm roagnitudme, corticc coloris vindis, iplendorc Cydonu. digicalis cwllitudinis : carne
intDscanmda, ddcedme ladis coaAi : iemuu condiieio &leoMoea. J. Bauhiiim nnAum
iBern. PaludanomiflijmproGuanabano Scalig. iicdelcnbit. _ — , •
Fruclus eli: Cucurbiti forma, cubitahs krt Ipngitudinis, pugillaris craflinidlnis, cnius oottiGe ca>
CorUtino minimiim duro decraao mcdulk m confpeaum lc dat, ex albo tanollum pallefcens, non
WfgpTita adiUcatepnni^, in pulvifculum vetuftate fatilcens, aa femtna immergunmr, pertinacucr
]wentia,ttu«da&, renum figuram imitata, corticc li unguc radatur obdufta nitKUiBmo, colons ni-
gri, quibus nuclei infunt candidi, calloii, iapons ftrobili dulcis, tenm peUioJti obvdutt Osieirum
granaadhucmcdullimvolQca filis .ippenduntur tcnuibus, quanquam ferainalola neqnaqoamobier'
Vavimus fibs illis annexa. ,. - . . 1
Alpinuaibotcra qme fiiiAus BmM didos fert, foliis efle ait magnitudine ac hgura Arancus val-
Jftfimilihai: in gthopig Inflammatis locis naicl ' ^ ,^ ^
Fruftus rccenrcr .ib arborc excifus :{[\x\ admodum gratus eft, aado lapore, queni cooiemperant rmt fif
di/ites iaccharo : iitim valentcr extinguit, multumque rcfrigerat. Ibi eo utUKar adotnnei caUdos M«»
aftAl^ ftbrdque putridas, prxapuc peftilcntcs, tum cjus pulpani cum laccharo comeiicntes tum
JiMcum eKpndunciun filcdiaro Dotantes, vd exeo pmanim .^ynjpjS^^^^iP^^uS^i .i^
pdveiem redaatntnnmr ad faSOBbK afledrn «c ad LMnterum» dylenfenam, ali6^ fluxus aln
Ccutcri. •
Huic cum C. Bauiiino eandem fpecie cflc opinor ^ •
Ji^vim ty£tbu,pcum frnam BiB»}.^ ^ Jli*v« trker rMdici tutmf* C.B. SM f>ve
jlhm C\\x\: IR.
■ . Pulpa fnabilis in polhnem faal^ rcfolubilis, acida ori grata, femina renibiB immaKiim fimilia
«OHveniunti^fFcrt coraas durine cucurbinna, qua: abxtatc cilb poteft, & pulp.r cnlorc iLbrubro.
niieiiMifottevetuftattaniiaoir. Locw umque iEtbiopia. f.uduspedtculocrallo & h.mo
Storiadheret, adquemlukonimfiidimdinimoeminir, inquihoslaniiPquffdairtineft, utmo^
tondi malisi idiguo ccrpote, inqiBOiMUi exauniutt ieki, iTt
*
Digitized by Google
M7*
HisTORiA Plant a'k u u
Plaitte ifenfaw fUtBBeib priina foiia habaenmt mali quidem Citrii feliis fimilia^ nuUo pedi<
culofubnixa. At ubi caudex jidalem altitudinem acquifivifletin ramos fparp coepi{Ie ait, foliaque
protulille longiorc petliailo pridita, & illa non imgulaaa, icd initiobina, dcinde tcrna, quatertUj
Cc tandem quina ex eodem pctiiculo prodcunn.i, qi.cmadmoduni ui Pcntaphylli, Lupini, Cafta-
nes equii» foliis videre licet, quorum medium reli^ majus eft, demde illi utrmque proxinuu H«c
dtmde paulatiKf/tlitmm |««MftMi «MWiiMr m«iimfuM$ migmtm, dtme m p^mm fmmmm» fm^
Radice iirmabantur {ingulari in arborum genere, nimirum rotunda, tuberosa^ ovi magnitudine^'
appendiabus pauds fic tenuibus utrinque cxeuntibas, corocc tenui vcflitaj, quem tenuiftima pdlH
tuia fuliginei coloris tegebatj qui facile digici attmndecerKitur, ut tunc radix alba appareat, camo&y
([ibft.mria Rluphano nmili, fea tenerior, in qua per tranhxrfum fccVa multa: Imex .\ centro x\ cir-
cumtcrcntiam duAac confpiciuntur^ uc m Rhapluni radice. Prrmanfa tota ferc m aqueum iiiccum
vertitur, fubdulcem, tcrrei otloris.quique in ore aftritlioncm nuandam rciinquit, non nne exigao Gii>
loiis lenfuj ialivamque copioic elidt. ligjdi nuceries iatis iaiimu eile vii^u^, quapopGBr ineor tm
aibofes hiine leoealendem jodioo qnx bcen lucrementiun fiwwiWj 6c ftitaw ^nwn biievi fen^
lcunt.
Baohah fivc Aba-vt Clulii, (quse huic procuidublo cadem arbor cft) deicriptionem vide apud iplum
\Ci cxottcis, Uh. 1. cap. l.
Hxc arbor congener eft & valdc iimilis Mamoers didz fcu Papayae Orientali Celumikt
Recchum, fpodetamendiveria; nam & pulpx colore dificrtj & pediculi longicuduie. Fni^eoiiii
Baehah (ive AbavtC\\iCn brcvi quadamlanqgue fiufloievirefGenteobfitiiiCmcs avMinManKiei*
firudus defcriptione nulla mentia
%, a^jgvXMidi },Ji. Jrkir IiiJif0 /hi^ Colt&l^
Arbor eft prargrandis vchiti Morus nigra, fruaum fcrens Cucurbitac rotondar, interdum oblongc,
fimilern. £x eo pateras 8c altenus genens vafa ooniictunt Indi. Materie cft robufta atque apca ie*
d^, iiiblclliis f^ppa^ aiiiioue opexilnis fabeicandis, Mali etenim Medicae aut Punicz mateaam
efledioeres. CoitioeliKil^ ddibncnr. FdGo eft kmgo^ angufto per extfemuin latiore, a qoo ad
pediculum ufque paulatim anguftius fit. Indi In aliorum miftuum penuria interdum hujus came
vefcuntur, quc Cucurbitx cami cum adhuc virec iimilis e&t Coitias eaam color & tbrroa Cuair*
bita;. MaimMB qm finftm Mbmm aqiyeconBneie poceft, minimiispngpiimi non «wefe w»g»
cudme.
Vulgarls eft in Hfpaniola, rdiquifque infolk 8c Ameriae ooaiineiiM
3. Cbivtf Thevcti J. B. Ftcm JSfigritantm ftmtly fru^H msgno Mtlm fari CB.
Stmodorededefcribatarf(>lioexiiai2 vicidLcxqmiiB&raCiiiido^anieonumm^ fiiK
An inagneMdbni parij iiuriifimoj oiim manditur Jttonsnwdoinore iigoeioentif laiiin^^
cumeris noftratisj conioe dkm inaniniic ciQoeot k piadlAii «iboiibi» Omiibitifim fMcie <liftii>
4. Cbym Ammkm» J. & Lmr^cUd Amnkmm fmii €tfiH$ m^piiuiim C &
Fruftum fert magnltudinc mediocrii Citrulli, qui quamvis elcgans non tamsn ednllscft, figuri
ovi ftruthio-cameli, cx quo Indi pocula couiiciunt, &C inftrumeotum MtrMa diftum quo inluperiii*
cioncfija utuntur: Folja Laurinis itRuBa.
Fremei» cft in temone Americanornm nBim Kfcrpioncm twcant
QimM hotus fiuAffi biiloriam noR mald Qnanabano conveiiiie Tid^
♦ #
J. Arhor folio Lauri, fruaH CHturbtta txGuthta ]. R LaMrfoUaGuimnftt CR
Juebndis arboris ceUinidinem amnav^ nec diflSniili oortice tedum eile fount : FoliaLauriiiis ha«
bere limiJta ; ad quonim exortnm muShn in ramis nafceretur, inirio quidem viridii, per maturitatein
ex navo fpadicci coloris Inrcrdtim alam nigris m.acuns confpcrli, incerna parte fuliglnoii, & nihil
contlncns piater nigruni quendam polhncm. Mah magni iimilts crac^ & orbjculans paene fbrmi^
crailo (atilque lirmo corcice praedicus ; levis adixiodumiKO (ua 1
HieG Arbor 8c prxcedehte
non pertinere: Vetum ciim
Srnfernnt MammoeixdiAaBi
ja polfiint.
uiyiu^uu Ly Google ,
IJb.XXIV. l)e ArbmbHS caiuitce fimflm mn rAmjoi 137^
* ' Ca p. VUL* • ]
ARbor haec elegantem nandfdtttr a^^em, & kth r6ftun, utplurunum & (me ramis ; qu.t-
dam tamcn & ramos habcnr, fcd in rnmniitato tannko.
Corttx extenor iimilis iicui. conftans prmmm cuticula tenui Sc dnerea> & iiib ea <X3&ij
lento, ac Tindi cottke. Ijgpimi «HNini eft inftir Bemfae;' vMto molfe» «e qdtad •M&.pocdt
Omiex mediocris cnffitiei, fttotusimtts oiTiis i ndioe adfammiun ufquc, &cavitas illa pcr
intcrftiti.i femii.iijjiti uSiq.ic Jif}mfr.i cft tninfvcrfali mcmbranai in aijiu nledio foramdn rotuniioni
magnitiiclmc Pili. In Jiac cavitate leperiuntur iemper fornucz rubrz ; ipia colons eilhepacicb
Versus fumniit.ucm folia circumpoika ut tn Mamotv»,xfioiSiikit inniteos (tlo pedicuk», Aubcra^.
nuDm, duos fic plures pedet Uutmt exteritis ruib, iocenus (pnn^nfc. bfiim:£9Unin hnini, roitvii-
dum, magnimcrate incef^ fblii ettxnx expanfi, aucedamnujiB,innavein:antdeoem laai^ile^tam,
quarum ccntro Infixus pcdiculuS, i qi:o pcr (ingulas ladnias rier^-us rufus tendir per longirudincm,
& venx emincntes pcr obliauum ; (upcrius lunt laturat^ viridta, & infcrius anerca, & videntur ooio-
rem in toto habcrc qualem unguis cum aqua mixtus, hifpida uc fbiia Ficib, in excreraitate ladniarOiQ.
lineii dncrci (iinc Rmbriata. In (unimiute atboris cavitas cencinet medbUam albaroj fiicculentam
&pingacm, quiNigrics vultieraiaafeliciterciiEant 'i *
Incrcmcntum autem fumit arbor hoc modo : in luinminte arboris cxiftit tliec.i oblonga, folia*
cea, uicana, qux continet in le unum tbliam, 6c duas, tres, vel quacuor mmorcs tiiecas. ^xtcnore
thcca fc apcricnte arbor fdio augctur, fic fennm fit dtior; felitun anteni hoc in chcca adhuc ^
fconcUtumorbttnienfalisinaipiitudioem habet; cum theoi naniti iui anetitur, eer^^ oomplica*
tum ac reconditum iaoet, & qnod jucondiflimum fpcdaonlom norumitliia feltnm pian? mcannm
infeniis, ac dilutc viridc, fuperius plan^ rubrum, ut aluta Paitenica, & co modo fjilcndcns. In
• ccocro autem fohi, ubi pediculus inlcnmr, m liipcnon iiipcrficie ceu ilelLt mbra, c yindi lubilava
«on^cinir^ nimirum quafi centnim omnium nervorum ailutc virendum & iubflavelctintium, qni
per omnes ladnias fecundum Jooeitudinem extenduntur. Exteiiore chcca operu reliqux minorai
fiooeffiv*^ (e aperiunr, Scfimilia nuaexMbent.
Flortt prodeunt hoc modo ; in brcvi pediculo ex caudicc (iiperiori, ubi folia ftant, enafcuntur
quacuor auc quinquc, )uxta fe iicndcnru, farciminimi inflar, cylindracea corpora, lex, lcptem auc
novcm digicos longa, poilicem humanum cralla, incus cava, & conflantla golfipio, mollia, cxtcnus
autem adnts bninm coloris, ut floces liligiois noftracb : his decidentUxis jipni ilii au^encuri deo*
tibus detrahuncor ae coniednnnir. Ctco admodum hm arbores in eiiiBiam akitnmMni aHoni-
(luilL
I^emfine pyritc f.: ch.^Iybc it.i ehciunt Bralilienles : Fruiham Hgni aut potius radicis hujus arbo-
ris (umunt exlicc.it,i;n, in co taciunt foraminulum, huic immittunt bacillum l^aftigiatum cx duro aU-
qilb ligno, & quali terebrando circumagunt, pedibus frulluin lUud irorabcum tsncoteit» ac applicai^
tei fblia licca arborum feu gollj'pium, hc eliciunc igncm.
In (ylvis r.iro rcpcritur, (cd m arvis quondam exculcis.
Pmguis 0 Itiiniiiit.itibu^ hujus arboris expFefhii fiiccus non fblum reccntibus fcd & invcccracis ul- Loem,
ceribus mcdL:cur. Foiium quoquc tcncnun 8c feeeos, wc levior hojus aiboiis oomx fi apponantr Vtnt,
ceroperacSc mundiiicac pancm aifoftani.
Suocw i gmmds expreHiis, qui faoilcate refrigerandi atqpe adftringendi pollet, pula dc Ttfuca.
indicus cafidam ventris proluviem fillit menfes oeniquc nimium fhicntes cum & vinilentum geni-
tahum profkivium com^licit. Idora puerperis nimio menitruoruu profiuvio laborantibus, in m»-
dum cawjilatmari» nmbdioo impofiam id^mter pcodefe q^eriaiiil fiiloonfinnat Pifcu
JbtMHHg» PlfiMtt & Marggrar.
R.im*o cdnibicundo & ligno minus cavo, foliis vcro fupcrius faturatiy, iafcriias diluti viridibus,
..-uicoqucalpcri-., i.t 'nco lim.i; qu.vd.im cum us poffinc lA'vigari. Luiunrcni conrinct oleofiim cjufdcm
cum iuoco Ambaiba: usus & emcaac Frodus feit tnagoos, tcnues, palma: iongundinis: mature-
foiMitBi <iii1oBfciint ednlesfiiiCi
Cap. IX.
Dt Mhfs fim MM0 mtm.
MVfk Arabibos didttu*, PtJ*, ut ptitamus, Pliiuo i. TOoe BaJa, qul hodiernunl, ut olim, Ma-
labaribus imiotelcit.
Carterumquamvisabomnjbus Botanids arboribus acoenfcatur, Tix tamen fn!tc\-, nc-
dnm ariwr, ccnlcnda cfl, dim caulc annuo fit
Nos quoniam Planu hxc ad modum Palma; ftfrUMiO* eft &iiaa taniofil, ei iubjntlgeiidumduxt'
moili quamvis revera ab eadcm geneie diffisrat.
I HlSTORlA PlANTARUM.
Oviedo alttique PUtaims dkacnr; k quo fbate nomcn nofhum Anglicuin, CjtC J^Iontdjllf
mt proflutifle iMBtm : iii potnk i Pbnrapne ob fplia nervofit Plancati^nas fimiba hk difta
fiierit. . , ,
Cur Pacoeiram Marcgravii & Pifonis i Muia Clufii, Alpini Sc alioi uni (cp.iteni rationan non
videa Malc edam, noftro judick>, C Baohtnus feparat Fiaim Imlicain fmthi raccmofb^ folio
diAoagp i Mnla, qnani Palnum Indicam hamikm latis longilq, folus vocac : quamvis Bonanam 4
yb&^BiaBSiKiiBtmbaaat P^ Mar^vin^ Rodlefoifiitt». IfagMiwi» voHswvfiMU aitar
''tiiiDilinidob'
Fiibn. Marg^. Bd* H.M. ^lantain tm*
Huju? r/ijfffl» Horti Mnl.ilnrici .inftore?; fic dcrcnbunt; crafla cft, duas aut tres ^ithamas lon-
ga> ambitu rotundo, plunbus hbris imub lij;noi7s ciptll.ir.'», extcrius nigricans, carnc intm albicantc,
OIB Oporis aquci, fubdulds 8c iubafbiriRcntis cft, & incili liuniorcm albicantem nonnihiJ unduc^-
nro, iubcblcem & rald^ aibingentem cxrillat, bicvi in lubrubruro leu Pcrlicum colorcm abeuntem.
InternDolerai^ pollicari ab ambira annulo Im circiilo tenui & parum lignofb ac edam raolii in
orbcm pcrtcxta conf;)iatur, ex qiio fibra- radicis iil.imcnr:i accipiunt, ac piurima filamenta b'gno(a,
tenuiilinia versus cuiticcin huic indc cieducuiiturj ranilinia autem ac brcvia versus inteiiores ai>
Kt^ql^ defcriptioncm c Mannraviihiftoria mutuabimur.
Ex radioepropagamr: hoc modo, Primo crumpum duo aut tria, in (iftulam convoluta,
(ad modum rbhorura Cannz Indicz, quibus fimilia fimt j paulo poft Iccundo fe produnt ad quod-
libct latus unum, in medio cft fiftxila iohacea, 6c fic (ennm planta trium aut quatuor Meruium
^iatio in quinq,, fcx, iLptcin naium altitudinem adoleicit, caudice tibiam humanam crallo aut
craliifxei Ipongioio, fohis convolutis fimiiis, fic uno idu facilc diidindi potcft, rupenus o^
imVin^V^tiamdiiodccmi foliaexpatidit, quodlifase qoatuor, qiiiiiqp interdum & odo pcJcs loogum,
qu.iri.rc! ' jL':n .iiit quindccim digitos latum ; in utraq, cxtrcmitate oattio MguibuSy nenro iecundum
longituumcni Jigitum humanum cr.iiibj cjui etiam lexaut lcptcmmg. crjfliis perlex aut leptetodt>.
giton:"'-. lo) 1 1 ituiiiiian lc exfcrcns ^ fblio pcciiculi vici fungitur. Ncrvus hic m fupcriori fuperficio
, canquam canalis excavacur, tranTvaiim hnca: iubtiies a nervo ad latcra cxtcnduntur: idn^uo
Iblia elcgantcr vinidia, ad caAwn kevia & iblida, inftar chartx raembnuuoec,- & codcm modo
pttant: ideo noM diu integra manem^ ieA;k vemifrag^iatae diiaoenncor iccaiwfim dnftwm ftnarami,
& ftrepinim cxcitant commota.
Ex iijftiinit.itc caudicis hujus fpongiofi fcu c mcdio fohoruni pi oviit ramtis fcu brachium, qui
primo ciim quaii iemipedem longus eii, t;:ner & polUccrn hununum ciailus, ui cxtreraitafie mi
oofttinet oorpus turbmatx figura:, magnitudine ftrooili majoris, circa quiiK^ digitos longon, 'eott-
ftansc foliis laris ellipnc.t iigura:, bnmnei colori^ ohfcuri, flriads, quibusquafi pulvis cmereus afper-
fus ; ha:c compHcara m v.ceni conftituunt illud corp^oi turbinamm : lingulis autem diebus unu.^i ; duo
auttria folia (e paiuiunt, (i-r(um vcrwisfc convolvcndo. Su!.>ter folu!. Infcc cxpanlis apparent lei^
ftptem aut odta.fient. ordme juxta fe poiin, ex aibo Havckcntcs, quiiibet duos cucuer 4lli^iao
loofDS, fcqna autem fimilis panw (caj^, cnjus pars qox infidec exortui fuo iit pioni, ekera «■>
rrcmitas puppis, cx qi.'.i prominent qumq, foliola .ingufla, figurani habcntu iJhus mftrumcndquo
utunturnauti in humcctandis vclrs: cmincnt autcm c puppi riorisdigiti longitudine, ex albona-
vclccntia, & in ambitu latentio colorc hmbriara : ni nienio jxjrro eorum fianien liitcum crafliLJctt-
luminfidet> iiguri baculicum nodo in cxtremitace, quahinccdunt Nigrita : Dimidia aueerapartB
IbfOha regmine lobtendimr k prora iodpiendo, ot tn icaphis noftris lalonis : fub hoc (egminetiV'
tusm fcapha manna f.!. l'."nrus humor conrinerur, ad t.idum frigidus liwns mellei, coniiftentia
Sccolore limilis albuinint ovirccentis: in hoc humorc ortum lumunt qumquo liia loliola cum fta-
mine: dclcAanturadmodumforraiacillo.nccraie.
Flwes holce fequunmr iirudus, ordinc in qwbuidam quaii verticiUis, arft^incer le pofin, qoilibec
I»^cvi pedicnlottiBens, Seoftentans pfini6iR tfti^Mlioo iub floram, «pa poftea deddi^ fivdtus antem
indics .iu£^en:r. Condncntur plerunq, in uno r.imo lo, ii, i^aur i6 numero, (imo iS autio^ ita
ut una planra profertt 'o auc 8o, (imo ico, 150, ai;t2co.) I-ructus autem jufhim magnitudmem
nachisCucuircrcm noftratem aquat, oolongus & trilatcrus quafi, lcaphoidcs,corio crafBorctedu^
quod facilhmcintrcspartcs lc dividi linit deorlum cauiem vcrius nutaos. PuIparooUis oft iqflir
outyri, raedoliam qivdi Cncumeris per mediam Itmgitudinem habens. Boim«ft faporis, 8c fieqoeiK
Ciffim^ COmcditur vcl iblus, vcl cum farir-.a M.-.ndio^a:, vel Lcftu= f i\i:s in oleo :u:c butyro.
Ramusautem lilefruttibus onulius intcrca rium iili matir . i,unc augctur, & .id duorum pedum
aut nia)orcm longitudtnem excrcicit, tioiclquu fcmucr exd uclt ex corpoie illo foliacco, fed quided-
dunt finc fpc fruftus : Nam una flanta non facit plus fructuuni quam nucriie & ad angmeatum peiw
ducerepoteft.
Matuns porro frudibus ramus cum illis abfcindimr, ut & tota planta, nam unum tant-jm vivit
annuni, 6£lcnici cantum facitfruAum. Sarpilfui.c auteni accitiit ut antequam frudus niatun finc
plantacadac acpe;c.it ni fillcris fiilicnteti r; livc autem cadat, fivc praccidatur pcrinde efl: ; nain
antequam ieneicat plants tihiii unus aut altcr cx radice nacos eft, fic adibc parcnci, modeotit^
li^pcedic» & lictn mfinimm propagamr. Toto anno (roAus habecnr-vmalis.
lca Marggriaviiis, f^^tidcm prolix^latis, H inc plantam dcfcribit, &tamen florti M.i!,=.b. auA»»
res in ca dcicribcnda muJto iunt pioii\iorcs, tjiio^ conlulat cui nonduni iatisfactuin clt.
'S^' Fiutlus Iii indeliciis habentur, ncc .: . fatietatcm comcfos ullam unquara noxam 0:iquam intu-
liflc aiunt. Linlchocanus eos guilu farinaia & bacyrum duld mixdone r^nefcntare aic, idoo panie
,ac la^dnii loco firnanr, fimphd vidu, quo comis hombiidblKk elio cfto firilife poffitlolhnMii
VatfMinodQBeosprxparaiidtadelumvmapodGaK^ Do
.Digltizedby Gopgle
Ijhi XXIV* 7)e ^rboribus cattdice fimplici non rmnofo, ^yfpi
De viribus fic Alpinus, Fnu^fubfliaiuismollii, lcnca, pingtiLs^ dttlds, atque appriini laaviseiin yi"*»
Gomedete ailiieds, multuni nutni^ feliloin^churn gravtat;, «iifficulter coaooqpMnuv %cum generac
cnflam aclenramquo vilceni obftrciuitur, prrlcrtim hcpar. Opittrfatarcaiwn tuiHbnabus ficlu-
fpiriofis ex «lorc r.i;:>is. Elus decofto utilitcr utiinfur .l-.g^-ptii aJ tufHm c\- c.ilidioruni humorurp
«idhllatione genituiu^ atfj, a.^ pkura; &:BulnionuiU iniliinnutioncm, atq, 41! inHamm^tOi rcacs^ &
urini diffic»ltatcin : aiunt 8« corotn»^'"^^'" ^'^'^*"^ ^•'lercni int^
Horci MaJakand Audys bEC habwi, BMdix concriu ac cpoca iq Ufbtotigipcni icdac; ^
•qia cumSaocluroniim proficu^ bibicur pro ardore rcnum; quin & eadenf^ualfiiRjjiiciter ept^
ta pro doloribus cx unm oSortis confcrtj d.!ru::j,profiai^iisquorum corptij .irgcnto vira uifovhiDi
eH. Ck>raiIuiB aiWu icutneJulU alt)ican&.quih^udun\im, trkunittcau^
malis oculonuncoiMfenk, adqtiotfcriam ferrie butynim, io qno fiuaiit (ni fidiiififiiflafe% tofti
^iuitepotum.
PtodimiitatefniduunivariKdariliaiai arODrisfpedvainnt: verum h» vwiecates non fuffice-
re putamus ad divcrliutcm rpccicram infsrenJjm, non m.igis qii \ni 111 Pyris & Pomis, quoi-um
fru^us figufi, raag{iKuctih«,cok>ic, laporc, florcndi & uiat.uclLcadi tuui^re nuii)cniiini v^fpiu«
ncc camen ob id (pocic differrc concedimus. ,>
, Omnibus Indiac Oriencalis uc & Oogdnntalis jrovinGus laveaiutuurj necnonin Afiica.
Room bdicam Linlchotaitt Mufie vii%eaiem e^ opinamor, non (pedem 'arboris dillin<fLiin.
Eandem ccrtc cfic quam Horti M.Tlah.irrci .^.tiiflnrs-; dcl:rihi^nt OK Svnorn iins colligitur, ut & d
loQs natalibus Malabareniibus cnun P..-/.;o, iicn^lciUibus C^cliudiCiam IsHibic^ qux i^onuna 4d
Bala H.AtiL KiU acccdunt : inter fpacici eciun Ktt varietat» oim m Hort. n»
lclioianum ui<i 1 1 lavenio C*ddm dii^in,
Bedia hnjus quz uinam longa, tres fpiriiamas )ata fLap^thi aquatid, fcx pcdes longa^ dnot hea *
Lcrioj in varum CipcIlcAilem Indii in Goa cedunt, quibus Sc Turcr ^upyri \(kq utunc.ir. Sur-
culus fxpc 100 ficubus prxgnans cft, uvaruni modo in (e comprefCs: Acmit^K ^uibus dcpcndenc
£epe in tantani molcm grande(cunt, uc a binis bajulis cranlversi peitki viz gellari ^fitBau ToM
anno feuaifera. eft, & Indii oommcatnni qMnridianiim laiynir. *
iMargRr Bjn.mera Pifonis & Hi(i des AfldHes. Mofft^ mHff^mm^ fi0» Ca*
tmtru formd C b. C{|C S^mUOUi^tttt,
Merggr.
Tota planca eft uc Fmwm; acattfainacamiUudflorifenni oarpDspauIoniinus efl: & florc&pa*
r&n diflerunt, Cartt enim dot» drmer ^tos bngi, & afto-latci coloiis, & dulds tjdoris, ^ftaue
fioris fcapus non inflar (caphi, {edrc<^s, actamcn cavus, rcpr.rfcnrans C.uioam Br.ililien(ium: icx
fbliola angulla piomincnt c puppi, hgura: utin prxcedenti & ejuldem coloris, led Itaincn in inedio
deeft : nioiietas antenor Canosetiani tt0BK cavo tcgmtne albo-flavefbente.
fnidusuc-inP<KMff'«, o^o, noven^ aiBrdn(«mdigitoslangi,pIemnq,camoaiionitii ciai^ StSwt
CQrvi five Innati: labftintiaquoq,fi(X^^
I Hiiloria AntilbrumBanameram iMufa in hisdifFcrre rmdic. i. Quod fi-uct.is cii.s duodeclm
^rel tredeam uncias longus iii^ vcrsus extienucatem paululum reauvus, brachii piopemodum craffi-
tie j ctim Mufa: diimdin miiier fil^ Qst potlioil tanojm longus. a. Q^6d in tafda feu (capo non
ttkn&S^^ununumiofinAiBprodBcai» qoi nonfunc ideo dens^ intaie ftipaci, curo Mufa ali*
noodes 100 aot tio edar, ade6 conferwa He arft^ ftipatos, ut zgre a ie invicem lepaienrur. Quod
rrudus carnem habcanclirmam Bffblidam, aptam ut fub cineribus aur in oll.i coqiMtui j .lut utlic-
cetDT m lole aut ad ignem, quo meiitis coiiiervan queac : ciim Muk trudus liiblbncia conftec
moUiore quim uc hts ufibus inferviac. '
In calidis Region^MBb jSc Infiilis AmeiicK fiwqoem. ■^etiur.
Phooveranr Theveo hdc eamlem e^e erifttmoiy iMmfi>liaP!aooverv({oamKfor2Cquamin /Egy-
ptovidit) diiplo iongiora efTc fcnbit, fi-u^Sum maximiun pedalcm, craffitudme Cucumeris, ad quan
etiam tiguri iatis beneaccedit. Crefcunt autem }o vd 40 limui, m giomereiu ieu racemum con-
gefH, 8cfibiiii«ioempraxime jundi.
JBvAb nngnitndoQipnBehie^otidens, & namao connuiM PwMni aliquem iadle itidaoeie
pelfcedctetoAmRKodramMiwyav. £c PameninTlieveiianan tceaademailxiiemedft
prninde & Pacoonim Ti f 1 1 rcriT nnn fiffi ipfilfimwi Mnfim. i0daibonm(peciedifiinftaii^fcfiir>
uite itananieraia Htciiftrt.
Repi^neecamea nonen 6c definpdo Bananae apnd Marcgnrinm, nt aiboriB 4 Baooeiia ^
Aihetein Manioongoitocifaam apud J« Bauhinum«Iib. cap. i8i. figmcattim eflie (uipioor»
MufxaffinisiniegpBGMf CLJLPhote^ noiinalbKGttiPbanattBTiMitf. quKi^
lateti necminus « •
Mnfie affinis altcra c. B. it» Baoam fioAus in regno Gongiano, Ibrral tc guiu Mnlk i^pci*
Mej paic.4. Ind.Or. libwi. capk i. WbnwB ad Bananam eflreJic 8c«damfi>ni>i pcaiodeeapdem
aiboiem efle verifimile eft.
Atbor pomifcr.x .'F gv, ti.i Girmidtti l}. Bauhino propofita, Hift. Qh i. npk 75. Nos cum Jt Ban*
lino iefpcamur k Mula non djflerre^ vide J, B. loa at.
EloinMnri Recchi, quam Jo. Tcrreiicius ddcribitex imagincpida, Foliis Muzx,
fimrari, ex altera valdc diluti coloris, quemadmodum Oiaefblu; Ramo ppdi^ ub ra^dect>
d£re, vsnis frequentibus in inferiorc fodiorum parte, fohis in fiunnutaee nni yaldfeceBglohaBi} «
Mnti diMife fataie ied nveiiiAi dufiiti^
AftiAM * HISTQRIA
Digitized by Google
H I S T O R
PL ANT ARUM
tlBER VIGESIMUS QUINTUS,
*
. De Arbonbus quariun frudhis a Boribus remoti vd
fqundb funt.
^iE in^yyk>rgeoeni<BTidi poflunt. Suntenim vel,
i. iwMrMi NattStuMiRVooofhiAtBinajo.es pucamine duriufculo nude-
um chudenrcs Hx vcl func nucc duro & fragili puramlHfc teda, Jm.
glani v.g. iL jivtUana, vcl nuce molUore & conaceo tcgmine obdufti:
quxitidcmin duplici fimt diflerentia, nimirum vcl i. nuce tegumeniD
excenore echinato undiq, tndusi, e6<^ vel fpinii minus ngidis hiTpido,
ntice triquetra; ut in Fafro, vcl Ipims rigidioribos raagifq, pungcntibus
munito; ut in Cafianta .- vel a. nuce calyce feu cupula cxccpti; ut ia
{^cu, SulKrtt lUctf quod eenus arbores gUnJifer^e appeliamur, & <)i-
vidi poflunt in eas qua: folio fiint lenmeSc nioUiore ut .Sittrcmm varue Q>eciei; fteasaue
fUio (imt aculeato^ eofiie vel lanper wente Dt in /^^^ vel dedduo^ utinS»^r.
Ctmfir^e ; de qdbbs TidB Snftionem ftcundam, his adjongimus quai3ani jiaociferas ob notas
illis convenientes. . ^
j. Lany^erai vid.Sed.te/bain.
'4. Semm&B vefiafiineadttMceii, vd membraniteinoabiB enftii inGkfib vide iAqat-
in quatuorSeOiMMi
SE CT 10 F R I M A.
CAP. L
JUglans quibufdam dici videcur 4 juvando & glandc, ut Macrobius refert ; tamen non dubitao-
dum quin (icvocetur quafi Je^vii gUmt. Nbnpe ea ratione a Jev^Lnu ell J^glms^ qua k
Jayifittr ^^^i$ir. Nam^ nt «licifflr AUr^tUr -& Diej^irt Gc & jtwfster ieu Ji^^gtkr^
nlSI JovB eft entiqons nondnativiis.
Non eft tamen Juglans /l/X*r©- Thcophrafti, cum ea potius Cadanca fit, fed ut notmullis
videtur, NuxPerlica ejuidemj utaliis, NuxEuboica. Nux BafiUca ieuRbguDioicohdi .&Galeno
didmr : Perfica etiam & Baliltca Plmio. Nucem CMyon pHBim^ i cqjtb fpgniba^
prapter odods gieviuitftu oonveoic di^m.
A. NiaeJtigUn, J. B. Ger. Jiftm mjpnv Rujc. Ji^flvt r#b «^pHrC E (0t
Wa\nut'txtt,
7-Ji-
Prqperaarfaordh mukispiadon^ic}, nixa radidbiis» tnincoadbmilm temumvecubitoium ooai>
-plexus tKpius crafMceme, materie ampla, nifi ve} (ubfiifta, muhis exignns legmetitis <auificata«
quibuOam paitijius undulatim crifpa, lobufta: firmis vaftilq, ramis bracniata^ corticc cineraceo»
craflb, livi, pcr knium hiulco, & m nmas alcas deliifcentc. Foli» pinnatim dilpoiiuntur, conju*
gationes clauoente folio impari, quorum Hngulana amola, fcfquipabrium longa, palmumfer^Iata,
pnnctpio 6c mucronB angnniora^ venis oUiqttis k medio oeivo deda&is, cum tenera adhuc lunc
ruDiGmiia« luaviitriolenn^ cfimadekKnttpaldKiT^^ odmejucundo, fo&Learee^ fid
Digitized by Gopgle
Lib. XXV. 'Z)^ Jrboribm qmrim fruclm a jforib. fcjunUi. '577
graviori & vchsmenti, (apoce adftring!Ciit& profeit loaraim^mulnpiia callocompadileni,-
cuius flavercentes panicalctMreTi deddant: twn flog emergtt hnlnceus, [cgo pro vero &gemiino
florcjulum habeo, ut qai c flaminibus & jpicilius componitur] totidi:nn|, calycul.icca tcgumeutA
quot flores petiolo coptrahuiitur, quibus iingulis Jingulx indudimtur nuccs. Nucem live fru&um^
qnales nmul multi confertim ex eodem penoeiu pediculo |jin perfcifborcm^tegit pulvinattis caly^
acerbi & amari ^poitii^ nec fineacriiiiooiai nigro coiore manus inficien^ cuiiubieduscoiteiEni*
golusjignofus, in aattcariius apeinbs mitkmm continens in bintis paites ad medqim feri (ilfant,
& pxnc quadripartirum, rcvolutionibus cerebri Innilit j;- in.xqu.ilem, pruiio mncofiim ac infipidum
ferd; dcindc pcr rhatuntatem caUoliiin, candidinn, dulcem, cuncuia p.illid<i teiJlum, cxoitunitra-
hens ex candida, Sc exacido^maricantc quailam fubllantu pulpof.i, cu|us tencftrior poitio inlje»
lieta vdexlignomembranaoeaqiucdaro nacleorum diflcpimcnra abit, quaUbus tenerioiribas intenof
offis caritas magna ex parte obdufta eft. Integri & maturi inagnitudine minorK aur mediocris
Pcrfici, & pulpa viridi, fcu int^mcnto cxtcitio pulvin.iro [quem Feftiis vocat aJ«,W quafi exi-
guumailcum] atq,canio(b dempto, unciifcrc latiorcs, & h ic ipla iatirudine iongiorcs, cx rotundo
inoblongum iubtumeicentes, (eddelumbata utrinq^ qui vajvularum commilTiua eil circinationc ro-
CUndl. JSb^bar JMplici eutttula ftm mtmhmu tegtturt «xttriare fiavienme & fahMMra, ^ue Jmm
wm M^mc neim ejt facile Jfglubitm', emmsrrfeit mr&i mJi^mtpec fote/t ftfmrarii iMtiim ttmmm&^
ftSufiJa. _ _
Nucesjuglandcs nugiutudme, figura, duritie, faporo inu]ciino.ii> ditFcnint. Rccentiorcs fex po» JHff*''*''*
dOiniUin dinerentias aoiiotirunt i. Nmx jugjmi, iivc R'gi ' -~.^u:g.:ris. Ilanc a duro corticc fit^r'****
ftanggndi .mnra Marsctam &L MoraeiBam vocan tradit Herntolaus. Non facile i putatnine purgui
«oteTfc. Sardain nomtnat Cxlalpinus. ti. J. frnBm maximu. Caballinam DarechamT»i»'vocat
Pfoflratcs Cl^C f rcnffl IDnTnuf, i. e. Ji;g!an '^-m Gallicim. Bonitatc & pondere .\A propoitionem
reliquii ccdunt : nuii cnnn intus opplct.v, lcd nugua cx parte vacua: luntj inui'.i lipiiLr, Malis
magnimdmc fcrc iquales c quarum cuppis feu*valvis marliipia pucris gciland.i h.ant. N.J.
£iidu tcnero &: fr^i puuminej aDalechampbim&/ciididU, quod cxtcris genenbus mollior lic;
ejiifque putarac% veT digitis fecilc rampatur? Tarentinc vel eadem eft, vel fimilis. 4. N. J- Hferm :
cujus generis Hcrmol.ins m SiKMti.ino Patavini aeri viculo provcnirc fatis conftarc tradir. Ec Pli-
niusnupcr (iiiquitj Conlularcm viruin audivi bueras & Juglandes nuces fe habcrc proluciitcrn.
J. a.J.fruiltt ferctmo. Nuccs S Joannis didx, quia antc diem S Joanni Jaci uni nc i, folla, nctj,
nuccs oflendunt ; cum veroidterapus aikjk, parfs reliquis nudbus quoad fi-iktuoi &iolMC]ullunc;
qn^ Tragus Vafonix ad Rhenum, 'binos eoam Giengen^bachii extare refeit ; J. Baubifliis circa
Tigurum aliquando vi^it: Dalcchampius circa I.ugdunum oljlervavit. Has cgo non peculiarc gc-
nu» fiiille eiiiliiiio, lal difrerentiain quandarn leu varietatsim accldentalein & pi.vteriutjraie[n.
6. N.J. folio (errato. Hujus nuces tcncritudine 8c longiori forma a vul^aiibus aiverliab Hoge- .
lando iatx non modo gcrmmanmt, icd ctiam iblia pcoculcrunt, vulgaiis quidem Juglaildis finulta^ .
led longe magb tenella, atq, in ambitu fcrraCL CU^.
Hisadde Virgiiuanarum Juglandium duo genera : Unumforma Cc (apofepamm ab AnglicisdiP
fert, piitainine craffiore &: dunore : altcrum majus, cortics lcabro & duro, nuclco nugno, dulci
^ oleaginoib, cx quibus connifis lac confitiunt cum (iibdbisnulcentes. Harum arboruni nonnullx .
Sp^edes kmgx. Paricinibnus duas Juglandium Virfrinerifium Ipedesdelaibit, quxabhisvi
tnr dhrsrlz i. Prior, IhnJmgUm luia yirgmenjit eidem di<£ta, arbor eft cre^or & minijs patula,
nucc rotundioiCj minore, putamine miilto cralfiore magilque albicante qu.im cu)u(vL) cx prxdichs,
nucleo cnam multo minorc, .rqu^ tamcn candido & duTci. 1. PofVenor N. J. mgra Vtrgtnenjii de-
noimnata fni(!iu potiffimuni .1 pr.rccdcme difFcrt: qui nigcr cft 8c rotundus, a(pcr feu rimoCis, pu«
tamine .-uico craj£) Scduro ut validis niallpi iAibus vix poiEc confhngi, nucleumincus minimuai
idaudens. " . '
Ubi fponte proveniat Nux Juglans nefcimus : in Italla, Gallia, Germani.i, arquc etiam Anglia ^^>«*J
!n vii id.iriis & agrorum marginikis paniin plantatam oblervavimus. Am.it lo-ca montana, hurnida
& hi^id.i, plcrijii|, i.ipidola, Autore P.iIIadio. Quod in Italu & cilidis rcgionibus fijrtalfc ve», '
rum eftj at ui frigidionbus, ut Anglia &: Germania, lummicates eii|s (xpms gelu peruruncur«, ^
praecodus germinaverit: In Gefm.inia janiores arbores inccrdum peirdantur, pnaeniiii'fi lobo'
numidiore plantati fuerint, tcftc J. Bauhino, qxiod in Anglia nunquam obfcrvavi cvcnirc.
Julos geinmalq, protrudit Martio, aut inino Apiilb. FiuAuin ante ininum Scptembris apudnos Tfliyw.
"non pcriicit. jteitFcrunt taincii .uborc^ hoc rclpciftu, alii cnim prxcociorcs (unt, alii icrotinaf,
nec ante CMj^rem menfcm nuturamur. ^ Diu eft antequani frudura ferat hxc arbor ; vigiiiti
plerancL anni prxtcreunt a priiru latiorie leu° germinaribne ^ femine ad fi^adificationem. Maboa '
annos lu{^yivit, ac mirum in moduni gr.indcfcit. C.i"'cm ( ut annorat Tragus) vetuftarcnique
non (cntit. Tencram eflc arborem, 6i in calidioi ib.i^ icgiotubub locilquc apncis fcliciter piovciurc >
firibit J. B.uiliiar.s, c^uod ut vcruin lit, fiigid.oia t.rticn non avcrfatur.
Talt;af i
riurh a(
quidcmnucum fatu f.iciic ac tchcitcr provcnianr.
Uc nuccsin proxiauuu ann.im cr>piofiCis proveniant, mos cft hodie aj>^d rulKiOOC ^^T^WKi Uti
nuces^ticis;decpci<^tnr. Hinc non mcpindnj:|ii quidam alludeodp <^clciniC;^. . . ' ,
. "• .'■ •-■ «T /? ~ r " f /• j > ' '-.".'u . .'i" >,•■•'» i I . i (•■- ..:
Nux. ajlnw, frj:i.':cr !:.>fri'i fi/nt !ir,ita: : .> . . _ .
rt>c irta ml frudus J.iciinii Ji -virhcra ccjjant.
* ■ * ■ , ' •
Verumhic mosj quantumYis apud dioftrattis etiamiholevicqui& fuildiihychixuuolMbei^^ ' .
. .,1 Aa««4»i • ' ' ' WJnmmf
Digitized by CjOOgle
F
IJ78
HlST. ORIA FlANTARU
latiaai rm^iufeTyetur. Qp»} eniin aliad ab hujuCnodi veriMniitMie Ipenndnqi efl^ qelm «t
gemnc tamn infa)ueiid annoprovem^
Umbnm JugUndis'noxiani effib pleric(, affirmam 8c capid .inimicam : Jolian. Mni in Ma&ib
rcdiviTO, p. 57, 58. Deciibinim (ub hac arbore doloraTi capitis induccre cxpericntia D. Boyle pro-
bac. Hk: autem dolor (inquit) non provcnit ab umbra ( uc vulgui arbitratiir) fed a raporibus el fo-
Iw atboris eeredicntibus, qui ouim infcfti iint mufcis ctiam iinicuiq, notutn cft : nam aeftiiio Rn-
pore adfflulcasabigeodtfvaldefainiliareeft, ranmlumjiulandis ab arbore avellere: vennaqik-
ouid eft de mdcis, liaad fidle U ndd peilnai«n& im
amo^nam, 8c falubrcm exiftimot^odtaeomgfBnmquem feBa CKpirai^, dDoqpmt fe^lQor
qui lc contranum cxpextos affirmanc
flm. DevinkisDiolbondes &Pliniush2C'habent. Nuces R^iz in dbo fumptx conoodu Cme difr
dki^ ftoBiarhf> noocn^ [fatkm giipnuiO opi^ dolorem mferunt, luntq, cuffiemibus inimicz ;
Cffiiiins de fioci^ qtixtmgidiiofimifilic, Iwecradit; Reoentes enim (mquic) jucnndiores (iintj
utiles vero in cibis jciunisadvomitinnes concitandas. [Pi o Iiis Plinius habct inimicas cdc vomituris
jejunis, atq, addit, aptx in Tenefino Ibb ; trahunt enim pituium.] Vencnis quoquc reiiftuntcum
ficubus fic Ruu pnefumptx, ac edam poft ipla Veneiu hanfta comcftx, addit Plihius angin« pn^
defle oum Ruta & oico. Larpus eutatg latos lumbrioaspellunt Imponumurficmammatumin-
fliiiiiiimionibus, abfteffibus, luxadfq oom mdlisexiguofleRaca. Cum Cepa auidfaii mdie Sc iile
oontra canis homimlqae niorfi.s pronciunt: E.rdcm cum calycc (uo pcnmi 8c umbilico admotx
tormina iedant : Putamen vero combulVuni tricvmquc m vino &: olco pucrorum capite perun^
c^pillos condocorat, & Alopecias repiet ' Ac qui intra ipfiun eft nudeus trins 8c cnm vino appiK
ficmmenfofiiHc Pervetenunautemmicnmnudd OQmmandncati
cnlis, /^^lopibustc AlopedB pcxieiKl fnnt leniedio. ABn mi&eiitur ad acriinoAam ip(onun exi-
■JCndam : Plin. Carpis.
Cortcx Juglandium lichenum vibo & dylemericis prodcft : Folia tiita cum aceto auiium dolori
Hm. Atuuxxum Mii^pidatis ipiius manu ddcriptum oonftal>at ex dnabus nudbus (icds im Fiae
totidemt &R)itgfelii»«oiimuItriti$,addiB>SMi gnno: q^hocjeiun» fumat nnlinm wbcmmh
nockiutm lOo diei
Coquitur h.Tc nux, autore Galeno, fad^ ludtal Fondcih ige. Avellanat ftomacIi6quc eft gra-
tior, & multo magis quando cum Orids rnanmmr. Derecend nucchxc acape, noni iicca m
(iiccum pinguem naniinucatur ut dbo prorfiis lit inepta»
Cortictsnucuni cxtcnoris ioQCWfnccflius vd cmdusj vd aun melle deoo^ad dandam cooii-
Aeotiaiii, in ore gargariianis, ad iifmK rdaxadonem, todllvfiroque &c guttnris inflnnmationcs vi
^ adftriifhjria cum tcnuitatc partium conjunda unliflSmus cft Gaicni experimento.
Viridcs lcu icceiues Juglaiidcs vcntrem acnt. Gtlen. Att. Vetercs & iiccz podus aftniigunt. Qxk
• eoquuntur prob^ in Ventncubs (rigidis, on calidis m bilem vertunnir. 9^
Coitex incetior atlxids iiccatus vonutum dec validej Juli (ive nucamenta leniuL
TinquictiroordceSlatum [nucumjianz, 8c mfenr capilius primum prodnndbraonGnlb,PAt.
/1^.15.«. 11.
Iheft quoq, Juglandibus nudbus propria quxdaffl ac peculiaris faculcas ad remoratos menfts cieiif-
dos, aHis medicameiuis nilul proAcienme, MacenncurtnaiqiuadDaee nndd membranis poffint
nudari; ^einde nudo ka espdiati maofefeinir in AqnaTine per bidnum, eonimqiucdno ra ac»
quotidie man^ jejimsexhilidmcur per decem did
Succub radicis violcnter puigare dicitur nonnili rufticis cxhibendus.
A(]iM ctiam jugl.mdium imni.u.ir.irv.in dcliillata ad luulta commendatur. v. g. ad diflblvendas
tlirombos concrcti languinis, ac . .Jr.cr.i fcuLcracdii^, ad anthraoem peftileatem ftrb impofica.
Aid eadem vala Sc (blioruni Jugkndis aqua. An vad ayajnglandiwm lefi^giaet, ade6% AmfacKa
doftveiiiac merito dubitat J. Baubinus.
' Nuces JugUndes|oft }gi&^jf0gtiiltxom v^/icm cndimttir, unde iUnd Sdmk S%>
Oaitnm cfl ctlam eas vcnsnis rcpugnarc pr.-crumptas in cibis uilde
lOMr plebs infinu^ qumeuam ruia coitas jcjuni nund^nt.
bcnnnuimii iQ^ombni ^ii^andes
. , . . . teneras & imoiatiihai, oottioe exterioreacuto cuitdJo de>
jLt edam potaiDitie duriore, in aqua frigida nuceratas aitquandiu & deinde ad moUidem
m fyrupo i fkdiaro prkparato lcviter bullitas & in cundem demerfas rcfervant pro Bel»
lariis.
Juglandes virides decerpcx Maio vd Jupio ^pecente, antequam carum potamina obdaruerintj
&cduroad(ervacie ftonucholttSet enJnBt Im6 ex noftra obfer^ationc Jni^bndeb dum viiidee
adhnc & immamrx iunt imejji^ uni cum corddbus 8c putamimbus (accharo CDnmtz, (rve (nr
in aqua iaodiataca '^'rfoftaf donec tencrdcantj deinde cidem aquc ad fyrupi oomiiften.
^nopOx imnuft nt finFennir, fidmifdtmifeinantur iiibTeQienmidbo iiilnpi^ alrnnile>
inierEilMucunc
fiifSSiSi ^Ti^j^^y?"?"."*^ MMfani, vm» %eifiifumlBnkkoi d
. . . Tra©«
Ly Google
I
Lib, XKV. Jrbartlm ^ttorum fru^m k florib, ftji^Bu i yi^
TraRiis fcrilxt quofHam cxtcriorem oorticem imaim Juglandmm .irefaoere, inque palrei«ni
daAim Pipens loco m condiendis dbis ufiirparc : cw «Uapoicai QManietidandtim inaiiuUi pu|.
WemroiiorumSaifucadjiaunc. '.'
Jugbndis nuteries.roenfi5 ficuteafilibus laudatisdicatur, & operi tcaoria In Gallia plurimi fit
hoc Iknum pro menlB, Icamnis, leftis, cathedns, foinii abacis U aliis ciufmodi, qux teU ccrea fii.
cantfepc; lic earegi^ poliuntur, & 111:1^1:1 blcndorem acquinint D. Evclynus fabros noftro*
oloo fuo caiido attrido lignuin hoc ex(^lu e iolere aic Maijnw auteqi *<KpinT ob ^M^ffrem
«irium, Tenasundulatas aut cnfpas, & matcriae (olidkaKm. ' ^ - ^^fPZ^
E tsada» IU&, calefaais & cxpreflSs elidmr oleum, qno nonmilli ad gangramas, carbancubsi
cgilopas & nervonim ulcera uninmr. Infulum auribus furditan prodeft, & idem unle calidis doli»
ribi:s illitum. Matthiolus nullius ui Mcdicina usils cile lcribic, lcd ad lucemas & lampadas pnedfc
pud eipedj, quod duraWlius fit oleo olwanjra. Pracfcrtur etiam piaonbtit ei quod i LiiUfemine ex-
prinnr; fi^uidem hoc cenif& a^bnixuoi tn&a tempons oolocem immutac, illad ver6 inoomip.
tnm perpetuo aflervat. At alibi flatus potemer diffipare, 8c in coli affeaibus a flatu genitis pluri-
mum affere auxilii iradit. Aetius eandcm ci vim trfeuit quam <^ Amygdalinq, mfupdrque fioo
privatim habcre tradit, qu<kl inaurantibus aut inurendJluiaMidnGil; * ' '^*^
pus inaurationes & inuihones contmet & adlcrvac.
Ifise [ W ] Paub fu|t fpongipfa quxdani corpora m Qiercubas ftNKdm Regianmi arbori-
b» nalcentes^ . [ Fun^^Jjpb, imelligit.] qux Barban magis in ufu habenr. His i n ter crtera cau-
lenonim genera ufosTutflfe Antiquos idem Paulus teffatur, in longis flomachi defluxiopibus. mque
l^fdlopicHk Qijomodo autcm ifcis ad uftioncm utci eocur lic dcmonllr.u Gtliui Auie]ianttl>bn«»
_ ^ inferiiib ac fiiperius anguftos foriTuntos [ oonvenienriik infitriiiy jaPTs effifflSffi^ ffirff hwiiniW
cniiinfifterent] patiencibus apponunc locis, quos fummicattnooenfiii finunt ooneremiii dMiec dn»
rafiant atq,fpontedecidant. Id hodic imitantesTurcacfarmenmm vitis beoe andum parti malcaffea»
appiicant & fummitatcm e)us accenddnt. Hoc modo MoxJ di<Sta umntur nunc dierum, ad Podft-
gr>m & alios Biorbos Cjctcrijm crclx-r cfl ufus Fungorum Juglandium ^JopeUriis ad ignem confiih
vandum : modum pra;parandi fungps ad hunc ufum videapud J. Ban^jT^im m iiiftofia hiiiiK arboiis.
AAot ▼ttbieraca micio mannqttmiblbaiiittk iiqnaKmfltfiiii& nrimitanMndnl-
~qaimfic fietulz fiicoas.
Cap. II.
Chyfr vodiBmneMi non invenio. Aveilamffl-a!» Avetlano Campaniae oppido ubi abundae
didampuCatSerrius. At PliniusAvellanas ante.i Abellini^ p.uno nominc didas fcribit, Itk
I ut^. 11. Abella igitur oppido nomen. Ponticc didr lunt hx nuces, quoniam in Afiam
Gr.vd.imnuc c Ponto veiicre. Audor Plinius loeo cittto. Potius, crediderim, quia inPonto abua*
dant; nifide Sativis (eu barbatis mtelligat, qiubus fbrcd PontoS pacria; nam fyhrefhespaffim fixMi»
tancae funt Theophralto Heraclcotiac ad Heradea Pbnti uAe, cd & 4tm fimpiiciter, uti pro-
fcat J.Banhmus; Alm PraMwftina ab AgroPrancftino, ubi affatim prweniunt ; vel quia
PraMeftimolun a Pon» ofiuffi ib £miem talenfermc Hippocrati de Dim 4tf^m^ tsSf
Cifyt Hnfiiumno^ r""*" ~
A. 1. Ctrflm fMivt IK ium jS^vtfrm, «MHMr» iinfi t|e ^areUJhtt.
K» eft Ahi, (ed aaitiore, necmm in modum vilcido, hirfuto, modic^ fcrrato, rugofb, fiiavitec
odorato. Flos c gcmmula ci-umpit coccincii filamcntit conTjxjfuus ; fimuJque Juli longi, cenuioiei
quim Nucis Juglandis, qui piiufquam deadant Havi fiunc [fgojulos pn> gcnuinis & l«icimis ft>>
nbus habeo, non filanKma tlla cocdnea] FnffM fiiAuI auqoot jaafti, inrobicrli aiHonf/i&coa&
herbacei$,barbads,hirfutis,adftnngcntibus&acidisobftpti,magnitudinc dimidiominores utplurirauni
luglandc, obfongi vcl globofi, putamine umbilicato, per nuturitatem riavelcente auc ruflo, lartL
bgnolb aut duro fatis ; cui fiibell pcUicula, in domcftids quibufdam coccinca, in alib fiibruffe, na>
cjeum obveftiens albiduin, firmiufcuium ficut Amygdali nucleut, ejuld6nquelapocediiki.ladsain
IttniHienwin fbccum. In Avellanis nudbus antequam nudeus fbrmemr auc^perf&Mir anuiiem ptil>
eft candicam, fiinapia, faporis acidL Ipfi vero nuclei plurimum obnoxii funt vermibus, qui omnl
mcns ntitrimento conlumpto ipfum etiam puumcn pcrtundunt ac prorepunt. Ipli Corylusarbor
eft ex radicc cralla hti fe difFimdente, nodoU atque cnfpa caudices magna cx parte ahquoc emit>^
tens, in muitos acrobuftos fubdivilbs flolones, virgalaue lent^&obiiiquioiasqajUiesQuacaniiB emic*
tit novas.neeramola; materie candida, molB. Caudex ubi annc^fueikeioiaoeobdudtnriiicaiKh
kcvi, 8c viicam nonnuiiquam producit, at nos eriam obfervarimus. ,
Nuoes Avellanx primaria dtvifionedifKngm poilunt m lativas lcu barbatai, noftfatibus filblXltt
. tfftas, 8c f>'lveftres feuc.iK.is, Angli^ j^afflnut;ff.
I. Sativx feu barbaix didx, quia n>embrana exterkx cailoia, totam nuoem «Dnc^,ulcniiaL eaa
fimbriofa in barbar modum procrahimr. A vulganliai lou advM diftbgnnncar qubd majoresnint 6c
longwres, umbilico niitore & elatiore, oppolita paite acutiorc, puumine mini^ aaf», fraftu fa-
aliore, guftu nuclci gi.uiore. Harum duas leu fpedes feu varietares obfervavimas, Aiteram nudeo
rnbri vei pui p.i antc tunica contedo, qui- 6tiva rubra J. B. Saldvx frudaobIon|p> rubeme C.
.Sativafiudu loi^ P«rA. MeramniwleealbipdUiaw lcAli^ CuiqiiiMiiii^^
II
Digitized by CjOOgie
58o H I S T O R I A
J. ■ ■ ■ —
LANTARUM*
& Parkinfoiius, qui prrccdenris nucleum gultu giatioreai & delicacioran efle aic qiiam iuiiov^lMod
& nobis probatur, umle & illudgenus prx aWsTauriomm menfisadMDerf ft!^
a. Nuccs (ylvcftres leu caIv.T diftx, quocl put.imencxtenus totam nucem non^nnrcgat, fed fupc-
riorem ejus partem nudam relmquat. Hanim mniunerx fere m figUra, magijjcuiiine, putammum
craflitic, nucleorum fapore, tnaniitfoendi tcmpore diffarcntix lunc. Diue pfsr ali» maxune^obfer^
' vabilc^ : i s< ! cflrcs vulgare^ qu»in Islvis Sc lepibus paffitn iirovcniunc jK nMDOMs fcie funr^
Ipaffl lilirp Anglis dictjf. 1. A/^^JWWf //, i^TH/fjenobisdiaxq
H.i: nucj; Avellanor l.itivi- albi ni.u-iniDi i aii Part. & hnwx firtlu roti.ndo m.-ixm:o C. B. .iliis
Lugdunenles & Italicx di^, unciaii aniplicuciine, rocundx, putamuic ligneo cxtcnsoronibus duri-
ore. Ladoresfer^ font «p»maliae« mnbilyo ftlKli, JCTkerawnpitflo^ micfco Ariore cperi^ Bptft&
fuavitate facili cum fativis ccrtantes. ' *
E (ylveftrum genere fiiut vulgati illx [ in Germanu ] qu.is pafliffl in Komx 8c Tiridam tnuifla*
toscomnc. fylvcltnbus arboris &: foKaui facie ITmiles, led duplo lcrc m.iiorc5 fpcciofior<f(quc, utrtnq,
' feic obtulioresj nuclco h.ihitiori fuAviorique, pcllicula albicante tettx. Arbor hxc C Bauhuio Co>
rylus lativa fru^ .ilbo minore live vulgaris didtur. ^ , .
Atteriusadhucelegantis Nucis iylvellrtt varHitatis meminit J. Bauliioi«{ mlioitketiamculcx, cih
jus nuccs graciies admodum lunt, & quxdam ca}aroum lcripiofinm craffiorem crallinKiioe, p^cSu'
tim drca und)iliGom« Qdm iupenntj Cyfindhriaci ant nroii hit %uri, parte infetnaflqpdio&cK-
latarentur. W. M '
At (peqe fbrti i vulgari Corylo diiTcrt gcnus illud quoA m Macedotui%dfdtuf7 Arboie noo-
quemaariioduro apud nos mnltiphci caudice hucicofo, (ed linguUri« pcooero, & juftara arborem ar*
quante, fbliis lacis, Nucibusin grandem racemum pugni magnitoduie oongediSj cujus Paulos Robi-
gallus c Byil.i .1(1 Conftantinopolm Icgatus hiftonam Cordo retulit.
Cnyhu Virgi- Specic ctiam diiferre videntur Nuces qux c Vireinu ad nos adteruncur noftraabus tninores, aco-
■Hlf&PiBfc. tiori verdoe, putamine lcabriote fcu minus xquali.duiiore etiam & minus fragifi, nudeonoaperinoB
iluk^.& gfito. Arbor4}QK hyi nnoes ferc Corylus Viiginedis Parlcmlono cfiatur. ^
. t, J^UtSim B)Z,gttti».t J. B. fumiU Hyx^ntiM Cluf Gc . cm ic. ftr(7rma Lumiln G & Mnr
AvtUmit Mactdmtca ftvt Bjz.antma Park. CftC jflH)Cr6 Of Coriftanfinopie.
Snpra cubitaiem altitudinemraroaccrefat, (edpunulam lemper^fift^ CradbiVie>
jh admodiiin magn6(que fert tenuibus pedkulis calyces, extrema parte in muhas, cradas, longifque
lacinias divifos, lede eti.im multis lacinutis appcncliabus obfica. Sunt .lutem ii calyces foris valdA
ciura alpcrique lanuginc hiriun, interiore pane Ixves, contin^ntq, iruiitum Aveiiaiue (ylveftri 8c
fpdhte nalcenti fei e limilcm, brevior cm tamen, dur6que pucamine ut illa conftantem. AIm qu^
vuigari Corj^Io oblongiora paulo, perindefamen rogola nullo oiditte virgiiadoBBL * ,
Ctem. Corylas in lylvis 5c fepibus pcr toeam fM Europam frequcntiflbna enz At fiitine tOk' baibatae
.ipud nos fpontc non onunrurj ncc icio imdc primiim accerfitx. J. Baiilmnis in Alfatia non infrc-
TtHfm. qi-cnta cjtc lcnbic Juli primoquoqpc ^empore crumpuot nonduio iolutahyeme: deinde Adartia
aca Aprili laccreftxqabtt^.fij^ . Fniftnsibigiiflninenfe maoinfoai^ iagp^
nulli tamen lcrius. ' i,^.*-' , - . ' '
Flns Nuces Avellanas ftomadio infeftas ede. St difficulter concoqui, necnon caput gravare przfcrtim
tft^l^ . largius fumptiU Mcdtcoruui Vctcruin& Recentiorum cb;iin.unis cft lcntcntia. Ac Lacuna id expe-
ri^^ jSc Gdmnumi opiniom recla|nare. fcribic : bonx quippe nutronx Hiipanicx tolhs vulgaricer
* n3nria3.gmiificancUim ftom^idip. ccrebrumq, confortandum non finc liicccnu. Ego cum Bruyo*
rii^iatronfi apud J. Bauhinum toRas inlalubnores eile exiftimo quairi crudas. Recentes 8c ma-
caritatem exaaara non adeptas vetuftis 8c ficds tum gratiores tum (alubriores cogi itiilem cenleo.
C^uoJ alvuni (iftant Sa ^iyientcricijproHntnonnuIh (cnbimt : Alii &: vciiiis D^'(enterix auc Diar-
rhoea: obc(& potiusquxni prodedc traaunc, ideoque in cjulinodi murbisab ii^ omnmo abftinendum.
IntcftinisioKllaselk cxporiennadocere <K>natiu-*rragus. Pucri namc^ ( iuHt) fi Augufiomenft
AveUan;^ nuces avuie dcvoranc fadld in dyicnisacam inorbum incidunt. jLi ^&necdam etiam
peftilentulem nocuas eflc vulgo pei (iiafum eft. ^ '
Quod Avellanx Juli, corticcs aflnngant &: ventris fluores (illant affirniant qui it iis fcripfc-
runt. In Plimi leucentiam qug4.nuccs Avellanxpuwiedini corpons confcrant, ecum plus quam
ik vcj ifimile,non iolitm pofterior,(ne4iiicin^ (ed 0( Tulgui ipfiim manibus pedibiKque deiccndic : Am
heloibs tamen & aflhniAticos efficeiiea^./atieratem cis ve(centcl vulgo pcr(ua(i]m eft. Du>Icordes ca-
mcn ti it.u & in atjua niulla pocis veteri tu(G mederi: tradic. Quod Dio(corides putaminibus uftis ac
cuiii olco tritis, gLiucas in puci is oculorum pupillas denigrari prodidit, hoc illuftri experimento
facto ahquoues (e cognovillo & vcrifiiiiium ailc compcriire gloriatur Cornarius. Credat qui
vofct. .^, . , i. .
, . 6le«un niiaim >^yc|||iMnuo <i6cacifljmi>nkijiferi(^vatflSm veterek 8c ddiillati^iNf^ifi;^
Tragus. ■.!...; ■:" ■ . , / - * ' ' , ' ■ . x^-.'?;''r."
Ci.r Avcllanx tantbpcrc obnoxi.».- fijic vc: uiilxis, J.iglandc^ vcio ranflimc iis infe^^nihir ra&incm
diipWcm reddit J. ikuninus. i. Ob niniiam earum, {Hxiercim cum rcccntes innt,' fiumiditatem;
hui]i>9r«nim Ariftotcli putredinis nAter. i. Qpia pariim^d iubent, quo Jo^buidiiB abnndai»
Yerumcgopotiusexiftimo vermes in Juglandcs non peoetrare, prxcipu^ ob .-imarorcmcortids ex-
tcmi. VcrmicuIo%eHim cxtriniecus irrepere non autem intus fponte nafci aliirmo, cum nec gcne-
rationcm ullam fpontancam c pucri mateiia in animahbus agnolio: in nucibu^ .ujcni lilud pacct,
' quoiiiain cortcx frucius ilhus in quo vermicidus laijcat femper perforatur, 8c ui putacmne exieri^s
vcltit;ium altquod (eu cicatricula foramtnis apparet. i •
Vulgus Mecailicomiy ad Virgulam Divinam feu Divinatoriam (utvocant) qna vcnas meollo-
^um inquirit^ pra^ cxteris furcam chgit coUurJum. _ Verum cum cx impuri» fonabus inuotacorum
• (tioidr
Dlgitized by Google
Lib. XXrV. *Dt e>/ rboribm quarum frtBw a florib, JejunBi. T^sT
phmo in mccalla defluxcnc ; Metillicus (
naniralia vcrurum figna obfcryat. SebwenckftU. Agricola. Qui plura dc ea velic, J. Bauhini Hifto.
riam petat. E ftolonibus feu lurculis hujus arboas hunt virgi pilcatorix, & ad cquos pignores inci-
tandos flagellorum vice. Ex uflcm mcortls falciumvincula: Mirum autem (utfacete Plinius)
— "-fo bgno abcui maiorcs ad vincda efle vires. Ex iifdcro, cum fatis cxcrevcrunt oer mediura
gum fiftis circuli doliares cffiauntur. E contcxtis cratcs viminear, I^^UrDlr.^ noftrScibus didjt
oontufc
in longuiu mus (,u(,uii auiiijci (jinuuuiui. t, v-uiiit»,ira «.idica viinincz, ii^uroir.a noltracitxis didtjE
ad varios u(us p.irantur, ut v. g. ad fepta quibus inccrnotfhi ovium grcees includanc efficicnda. '
Ex ligno eciam carbones parant pii^ores, lculptores & aurifabn ad delmeationes & pr«Iudia fig^
^rarum ducenda commodos. Ex hu)u$ etiam ligni carbonibus pyrius pdlvis confici folcbatj antequam
Aini carbones ad cum ufum commodiores efle compem fueranc
Ex radice nodofa & undulatim ailpa vala & lupclledilia vana formantur, qui ad longos aano
«iurantj nec facilc corrumpuncur.
3. AvtUma pttrgatnx C R Park. furgatrix Ntvi Orbu J. B. Nmctt furgentti Ger.
Monardcs has colorc & forma noftratibos fimiles efle lcribit, putamine tcnui, ctJoris (padicei,
triAnguUrcs, medulLi inceriorc alba & dulci, fic ut mujti diJcedine illcdi decepti fiint. At quam
pinxit Clul? lcntus & mollis cohtcgcbat cortex, partim ex cincreo candicans, parum nigricans :
Huiic (equitur putamen minus (biidum quam m vulgaribus Avcllanis : id nudcum cuncmct Arel-
knx magnitudine candidum, folidum, Avclknz vulgans aut Ilignea: lapore, tcnui menibrana ob-
duiftum. Intcgra Nux altcra partc fcffilis cft, & conjundim bina: nafci vidcntur, ut intcfdiim Ca-
ilanear.
In Hifpaniola infula nafciny-. ' Lttm,,
Pituitam & bilcm mfernc & fupern^ purgant. Earum vehementlam aflatione infringunc Coli Firr/,
dolonbus prziens fiint remedium, (latus diicutiunt, 6c dyftcnbus injedx mediocriter evacuant. Dofk
efti 5P._ad}). fcd*aflindz.
Quanvris mihi non conftat, an Nuces hx fint gonuinx Avellanx necne, quonum tamen ab om-
nibus qui de lis (crip(erunt hoc notnine appclianturf huc referendasceniui.
Cap. IIL
De F(^g9,
FAgus ^ Dorico pro ^ ^iy, id eft, tit'. five quia ejus frudu homines veicebantur
ante fruges invcntas, ut Eultarhius ait, five qu6d vulgo laltem hoc dbo uterentur, quia cxi<
guo labore pararetur, contra qudm fruges, ut is rudionbus ieculis ditiorura tantum abusfuiils
videatur. Cave autem credas Lannorum Fagum eandem eflo arborem cum Grcoorum Hyi- Hsc
enim Qoercus ipedes eiL
A. Fagut C B. Gcr. Park. F*mj Lathtorum, Oxrs Gr^itm J. B. S^m^^Cm.
Anor eft magiu, patula, ramis diftiiia, caudice craflb, & procero ; materie firma, alba, maculata,
cortice Ltvi, fubcincreo, mcdiocritcr craflb. Senio confe<iia cavanir, fiait 8c Qpcrctis nonnulUr.
Ante omnia nocatu digni in Fago oculi, lcu longx & fquaraatx illz gemmx, quibus ficilc vel mc-
dia hyeme omni nudau fronde, a cartens omiubus arbonbus diftinguj poteiL Ex unaam circiter
plus mmus longz, anguftz, exacutz & pungentes, ut Sc dentiicalpiorum vicem viatoribus non in-
commcxle pracbere poflint, involutz tuntcis crallts ac iuddu, continentes fbliorum primordia, quibut
emcrgcntibus intumclcunt gemmz, & tunicac illi fatilccntcs dccidunt Folia ad Populnea, ut ple-
rique volunt, potius ad Utmca quodammodo accedunc, Hrmiora, Ixvia, 6c nonmhil luada, mtcgra
( exceptis nonnullis in quibus aliqux ierraturz, icu emmcnnz long^ a ie invioem diftances apparent)
& lanugiiie interdum, prziertun in ambitu obfica; fapore aado prziertim novella:* ouz colore ah
ortu ex luteo viridia iimt, nocante Trago, mox iaturatz viriditatts. Quo tempore iblia erumpunc
apparent Jult, ex longis pediculis pendentes, rotundi, ac mulris apidbus luteis conftantcs, cadud
ut Nucis juglandis. Hos cum Trago veros & gcnuinos florcs ciTc affirmamus, quicquid contradicac
J. Bauhinus. Scquuntur «/^««mJimaci, angulofi, hifpidi, icd non ngidis ipin», intema partc lanu-
^nofi, carnofi iacis & fucculenn, guftu aado, qui adaperd quatuor zquis pottiotiibus dividuntur ;
in qmbus nudci triangularcs, kvi & ipadiceo cortice, qualis fer^ in Caftaneis, incra quem przter
tenuem cuticulam mcduUa alba, iiibdulcis, pingujs, cum exigua tamen adihidionc, cfui tamen gra-
ta. Hic frudixs, ubi niaturuent cx calycc cchinaco fua fponce daodit, qui ii porcorum & munum
gulam cfFugcric, vere appetcntc germinans c tcrra enimpic binis per cxomim latis & pinguibus fb-
Lk. ut quivis fadl^ oblcrvare poreft, Radices nec multas, nec altas agit, pro arboris prt)portionc,
lea £immz tcrrz obhzrcntcs.
Arborcm hanc Oxyam Grzcorum eile, non f»^f, Bellonius, Dalechampius J. Bauhinus abund^^
probant, quos coniiilat Ledor. Ex collacionc dcicnprionum Oxyz apud Thcophraftum, & Fagi
apud Plinium, quz in mulns conveniunt, ( ut hunc ex illo deicnpiiiTe mimm^ dubium fic) id coUi-
eunc : cui accedit, quod Bcllonius eaamnum hodie in monte Acho Fagum vocan Oxja, & in Maoa-
aonia Oxyat adnotaverit.
A^"^ montes iod przcipuc humentcs, nec afpenutur plana, Solo gaudet cretaceo aut petrofo 1
non minus m Anglia qu un in Gcrmania mulcis locis provenit, przlciam in Mcridionalibus ; unde
nuramurCacfareminCommciu. fagumBntanmzdcncgaiJc. • Foli*
Digitized by Google
Historia Plantarum.
Folu Fagi rccentia nifa & impofita calidis tumoribus profunr, coi^oc difcnt<tiTif, 8c ror^tu
itonbra corroix>rant, tcftc Maithiolo, qm&cfkata labiorum gingivarumq, viriis niinficc (ipiaila- i
' AgiU qo« incavis Faps & annofis Querajbus quandoque repcritur imer.I.iri ren i ;dio ad omnis
fl^OT'la4i^&impensincs, Licheni^ue facit, quod feipium in pccoribus &: hom.mtbus expcr-
cmnfcr^rTRqBF^ fic ^ adfthdnriam vefaenieiittm ad Jxk otilie dk vetifimik' vt-
^fnSl^cas glandcs uftas & ^dmixtas cum exiint^ia porcina calidc applicit.is liimbls conferre calcu.
lofe nonnniu affinnant. Tn^.M^ttth. Glnes l agina glande niaxiniedelc<^anturacpinKuefcunc)*
qaamobmn cum ejns advenic tnatoritas, tcfle Mattiuolo, ininiaieri capiunhir in Camiol.?, Stu ue
&Carintlii« lylvis ; ut incolas manii vidcas liccos plenos ona noAc captos fcrcntcs. Nec Glires
cantum cam appetunt, (ed & mures, & (ciuri, & mrdi, & menilar aliaq, multa Volatilu. Sucs
etsam inGermania & Anglia iis l.igiri.;nmr. At nobis iane (intjuit J Bauhinus) Fagineam glandem,
MQffiiiiftin vitcotem & nondum cxliccatum, fi paulo caj>iDiius comedacur Lolii mftar capuc cur>
CuvaUervatimi, ac iplos etiam iues aficrunt ejus eiii cunulentos reddi, & tandem obdormiibere.
Ferturetiara pingucdo fuum cjufmodi glandibDs &giiUitonim moUior, quxque dum coquicur m.i^is
fi^iefcat ; quod idem de Queriu glande vuleo traditur. Averiz ibliorum pani rubicanccsj cort-
cavx 8c acuminatz pilulae fingidis pnfe anui IhliiBriiaMMrj vigrBicaftmi modiiemibemiitaij kn quK
- Insfermiculi procreancur.
Fadlis 8cin opere Fagos. quanquam fragilisac tentra. Eadem & ieSilibus lamims in tenuia
f!exilis, cap^ffq, .ic fcnniis Inla utihs. Apud Antiquos & mde vafis honos. Plm. Mimmur fanc ('in-
quitj. B.J Fagum olim m tam nobilcs ufus yocaum, maxiin^ e^s matcncm, nu.i!n (cimus facil^
*■ putreiccre, nih iit perpetub tc^ta, autuiaqua fcm^r mcrfa, quod fnrpe nobis oblervacum in iigms
• id|II6l|dqm ieAis. Si enim liib dio mancant non te^ £c nudelcant, facilc corrumpuntur^ & ad
if^tiaa InonbareddGntar : alioquin inter nubis nota ligna ad fbcum & carbones utilidima, & prat
aliis expetit.i. Ncc concedimus Plimo cJ't>(is & icriniis iblam utilem. Multa alia hodic prxfciun-
tur. Qu.inqium adcraflioia oiiei.i (.u:s tirmi vidctur, ut ad plauftra &nmiha: nollrates ad fol-
lium ma|orum quibus m forn.icibus fjrrariii uti.ntjr valvas tabuLis F.iKincas adhibcnt, quia tix alir
' iabslaCBiiabehpoilimt: Naviumetiam carinas ex ea «dificanc^ quu ui aquis perpecuo nterfa m-
comqica dnia^ ix ficTlieqplmifftis olim obfevavit Mnha qooque uieniilia h Fago fieri oon-
fcievcmm, 8ctieMqiie iiiiUmiiBUtt afffculninei ntMVPianiaiBciesaJiisgwftac, icdqma copk qna
fuppeat , . .
Sed non poftremus elus ufus eft quod in tcnuifHmas laniuias flexiles di{Te<5a cnfiuni v.iginis fir-
nandis intedibciair. anw &adaaritt noca^
•WBnipnreeDiMirnfla, & Gakminm o^fe^ aBaq,iimiiia exeafiant.
•
— — — — — — fc.^ ii ■ I ■ ■ ■»■11 I • K ii ■ ii"T «I ■ 4 »it iiiiii •[ li
Ca>. IV.
^""^Aflanea, Thcophrafto CiM»Q-» non a caftitate dida eft, ut quidam optnanoir» ot a
• XA1S.A13.* ' T>t:..:^p,,.,>..c UA..i^.jir»«i»i»«iMi-j«fiy. ftil AflifltnidirTTmtwmwihilitir Nh
*.^^^ cand. miJexiphttin.
Piurcs autem Fiicrunc hujus noruinis mbes, uc viderc eft apud Bodacum i Supel.in cap^ ro. lik|.
Tiieophr. hiii A quanam hatum di^ iit Caftanea non mulnun iniierefl;» propofiiD iMKroiaSciK
«lod aUqua. Nocesetiam Gnedsdiftaefimt^ &f^mBDani)njspbce^^
* , At Theophraflus divcrfis in locis «^fwt 'Ei;C«ii», & <^ilf Ciix«ccr nominar.
Caftanea comcoib lcu oonAceo putanune cumglande couvcok, cchuuto calyce, cotam nuccm
iL I. Cofiane* J. E Qer. /«rjw C & Wf «nr Parlc^e €^a«tMm*
Arbor cft procera &; magna, Qucrcuum annoiarum cralEcudine, tanti normunqium amplitudims
viia, uc cruncom cjus cres homines vix compledi potocrint. Rmam excendic plurimos : iiircuios
lerc tenues phomioci colocis. GanioB vefticurlacyi, macukilOfiofaoigro. Eilabi& in cineieum ver.
0K, ied piottfnimn in lamoram miciutt 8c fmuonhas arttdcnhs. Materies robafta, non fendeBa
putrcdinem, qux tamen ab oncre incnrvacur, in ignc mulrum crepitat : cujus caiboncs /latim cxtin-
guuntur, proinde fidjns ferranis cxpecitL Folu gcrit ampia, uncias duas plus niinui i.ua, quatuor
aut quinq, longa, cenuia. fcrrx inltar incifa^ nonnihii rugola, craniverus multis vcnis, in dorib
eminiencdNai, k mediainngni cofta extcnfis. Fraftum ptxcednnc ammmm» diycndeora, mi^ois
Jongiaidinb, lanolnapidMBOonftanda, &JuglandbjubsquirafimiKiiaa. Ferccalfees etMnaia^
pongcntcs, erinaccb nmiles, qm intus villofi ierid inftar tadu molles funr, in qiio contmentur biiui
attt terna: nuccs, aiias unica, cx lau bafi in acumcn deiincntes, comprellar, aicitudiiie unci.ili plus
miiius, abuno latereplanx, abalcero plerunq, in ventrem extuberantcs, cordis formam quodam-
modo» ot voifo pioai £ileL atffldantes : corace exte«b obdbte noo «railb ied veluti ooeiaGeo.
dora^ ac lemij^ «tmjb^pdiosoapbevi^ exccpu bafi ibjbriBnftfibdaerao (qoa parwnttnfitj
Digitized by Googie
. ■ - ,
Lib. XXIV. De ^rborihm (jHarwn fruBus a florib, JejunUi. i ^ g
internc incan^ Linugine motb pubclcentc : cui luhjjcct alu tenuior concx Jivc inc:nS Mri i nitti '
crilpa, &fiflurisgbndis Tdc uilmuans ; fragilu, amancans & aftringcns. nuclcuin <ive Rhndem
continensalbam,callolam, fobdamac duramfatis, qualis glandium fere Qucrcik, icii dulcem &.cra.
tara paiato, pr«lertim fi coda Fucrit. ^
Caftanex m triplia iunc dilTerentia fruftuum refpcchi.qm magnj, mcdiocrcs & par%'i. Caftanex
autem magnx & mcdiocre^ (obrcrvanteJ.B.whmo; rcvera non dlffcrunt/cd ilLv abhisqurftuscausi
i nungonibus duntaxac feliguntur. Mmores vix ungucs digitonun & raro polbcis sqijant aut fii-
peraHt, quarum vix doccm aut duodscim unam magnam pendcant. Videntur &c caUo cfle folutiore
^uftuq, prxdidis longc infcriorcs. Huiulmodi fruAus ^roducuiic caft.inca: vd lylvcftrcs, vcl etiam'
latx apud nos m Anglu; UBdo cultum vel looim ponus hanc uucum dilFcrcntum facere opina-
mur, qnhm cas fpcae intcr lc ditfcrrc. * ^
Gaudent in genere montibus& acclivibus; Scptentrionali clivo (ut tradunc Vctercsj rcgionum ^*^'*
tamen non fngidiorum, nam calum Aquilonium nonferunt. In Italia abundant, ubi plcfe mon-
tana magna cx parte iis viaitat. Habcntur cnam in Gallia, Gcrmania, atquc eti.im Anglia noflra
fj-lveftres. Ineunte Vere eerminant, ncc mulco poft Horcnt. Fru^fhmi circa finemSeptcmbris ma-
turanc Macuro frudu cchinati calyccs rumpuntur 6c hunt, caftanexque dccidunt. Nonnulli
paulo antequam plcnc mamrucrint pr.Tlongis pcracis, ficut nuces Juglandes, aiboribus dccutiunc.
AJ^srnis fere annis agricolam uberi mellc exliilarant. Aquas odilTe diointur. Intcgrarum nuaim
probatio cft ut in irigidani miKantur; liquidenj bonx 6c incorruptx mcfgwntur, vitioCc uipac-
nacanc.
De latione caftanearum Columclla & Palladius fus^, Plinius fuo more fuccinfte & clcganrrf'
prxcipit. Qux radicibus cxcmpca & dcpoiica cft Caftanca bicnnio refbripidal : prt^ptcr quodconh
pertum eft, commodius nucibus quim vivirailicibus ejufiuodi fylvas inftitui. Ctlnmtl. Idem aliu
yerbis tradunt Plinius 8c Palladius. Quod non provenire aiunt mfi quinis accrvatim latis cxpcriea>
tia falfi convincit. ■ ♦
Qiftanca, tefte Rucllio, Juglandi, Fago & Robori infita comprchcndic. ^o Juglandi inluam
vix comprchenlurum crcdidcrimob fruduum diflinulicudinem, acQuercui facilc, ob convcnicnnam
eonindem. Fruftum inde meliorem cvafurum promictunt ; quod vcnfimile eft.
Maccricsarboris xdificib, acq, aliis domcfticis utcnlilibus admodum apta cft : fiquidem ex ca non yiret
modo trabcs, rigna, aficres & peiiamenca, fe^ & cadorum coftx, &corum andus fiunc; vcparatyw.
igniariis inepu, cclHbus Maccluolo Sc Lacuna. Apud nos Ipondx, cathedrx, menlx, dftx, aliaq, fu-
pcUcdilia c Caftanca fiunc
Caftancxincibos vcniunt: aliquibusin locisubi abundant molicarum farini ad panificium 8cad
})ultcs ucunmr, ut Bonomx in lulia obfcrvaviraus. VeiTjm ejulmodi pultcs palaco noftro non
apiunt: & rede Plinius, prxftont jc|ums qu.indam iinagmcm panis, pociiis quim panem.
Integrx vcl in aqua coquuncur, vel igncconencur, ido, duobus modis, vcl in (irtagme aut pcrfo-
raci patinaad ignis fiammam, vcl (iib prums & ancribus candcncibus. Prius tamcn quira cmcri-
bcis aue igni credancur, cultello obicer vulneraji debcnc, ut d plagx hiatu flacus ignc aucuj cvadat ;
«lioqui ubi flagrantcs incalucnnt, conccpto iircus fpirini magno cum ci cpitu piofilient, non fine
adftamium penculo: confumitur eriam iiiclius flatuofa illa humiditas qux iis ineflc putatur, Sc xqua-
liter tonrcnmr. Prxfcrtur poftenor aoquendi modus: nam in larcagine toftx vcl patclla fcrrea,
utin cauponis fien conliicvic, partim comburuntur, aut ccrti aliquid niliginoli cmpyrcumatis con-
trahunt.
In Icalia urbani 8c lauriorcs Caftancas fub dneribus toftas fic decorticatas cum fucco Arantio-
rum aut Lamonum & tintillo Saochari mciilis fccundis infcrunt, & lic prxparatas Pi/iaaa/ J:«!icm
vocitanc Pro plebciis vidimus aliquoties in plateis urbium publicc, m urtagme foinaculxportatili
fiipcrimpofita frixas vcnales. Verum quomodocunq, paracx flaculcntx tmt, vcntriculo & capici *
imtnLcx, yilcenim infardibus opporcuiut^ colico dolori' obnoxiis, fic iis qui ad calculum proclives
funt minus commodx^ imo noxix.
Caftancx glandcs aftringunc fimil6fik prxbent effcdus aim cxtcris giandibus, fiftunt uriq, veh«-
paenter ftomaclii fic ventris fluxioacs 8c languincm cxcreancibus profunt, unde 8c aqua in qua m-
tcgnc decodx funt bibiu cceliacis, dyfentcncis & fanguinem cxcreancibus utilis ccnfetur. Cod*
Quibus dixtmus modis & cum raelic jejunts dacx tui£cnabus prodeile dicuncur : ut 6c£leduaruun
uun earum farma cx mellc paraturo. *
Interior menibrana rubens qux corriccm 8c fiiidum di/cemit prxcipu^ comracndamr ad omnes
olva Huores & rangiunis rcjedUones feu in aqua ad tenias decoda 8c pota ; (eu in vino auftero ^| ■■
pondpv : 'quinetiain cum pari pondcrc rajoentorum eboris alba foemuurum profluvia cohit>et ex ~
aquaalbx Nyraphxx haufta. DoJ. .
Emullio Caitanearum cum decodo Glycyrrhizx extrada, addito pauxillo (erainum Papaveri%' "
coufiin lis qui ardorc uriiix laboranc. Cimerano coramumcavic Craco. ^ .
Matura [nux] uucis A.ve!!anx eft niignitudine , echinato calyculo, corio, membranique
«igicur. Sala ounquam liio calyculo mcludicur. Mulcx fimul racenvitun cohxrenc Guftu cft
intuavi.
Humilem hanc Caftanex fpeciem non longe k Piladno monte invenit Ja du ^ioul^ ao» euin L»em
nemmi nocaraj ac neq,*poft eum, quod novorira a guoquam obferyacara<
TjS^ storiaPiamtaru
M.-
). CtjtmMff fn^fifM, m$ Cor arhr? J. B. Fruffus ptregrmM Cajlanta pmtlis O B.
Fieura 8c facic Caftancani non mal^ rcprafcnt.it, nifi qutni ci partc qua fefTllis eft Caftanea,
hsec in gibbiun elau fir, & concolor, conliniili corio univeriain ititegeiicej cortice fpadiceo, Cafta-
K fiimii inMgitur, nifi quod paulo faturatior fir, & plufculis flriis inzquali : a cujus fummo ad
itnum mucronera hyli facie linca latiufcula cinerea, ftnanim indcm cmincntiis alpcrata protcndi
tur. Supema parte ( fivc infcmara diccre lubeat) Unea coronali cinptur, intra qiiam pars claufa
nigrior, nuliilquc (Vnis donata. Imprcffio areiiit altcri cuidam adhaclffle. Sapor piilpar, ex albo in
dikum inclinantis ( fortt^ do vetuftatem ) ac nrmx^ amaricans ac ingratus. Cacterum oleaginoU,
ut impreira aciculx adcs pcodidk: iuta cainioka^Qpfimi guid ftrfiilalwt ImdiboDs ac Ni|a —
ictutzabacanindatx. ,
Gat aifwr Scaligero juxta fluvium Ni^r oritur, cujus frumii Cafianez nmiiK lod
4. Ctfimt* PeruMs ChiC Fttlc ftnvim» JL & httmt nm fii^ CB. CtffimM fmnmU
fit^ Ger.
Chf.
Spfiarrica: pcnc cft figurx, nifi haberet latcra paulo dcpreffiora, prxfcrtim ubi pcdiculo inhxfir,
coitice fatis craitlb, fragiTi tanicn & vclut fungofb, obtlu^fla, coloris cx fufco aliquantulum Havelccn-
■ tili 'HniclilWibntinniHiicr.T, tcnuc: quilLtTij fcd firmi fpina-, j>utamini quod nuclcum includjtte-
nadter inhsicotes.' Ipliim putamcn fuidun cft, non dcnliim, led lentum & fraotu contumax, in-
teriore paice faeve & (plendidua^ quo cominetur nudeus Amygdalae [ fiio putamine liberz J mag-
nicudtnc .ac cokue, (orma autcm LGponno leni fimiliSf inn» alDus, fapore dtikii ftre ut Amyidalti
^ aut Caftanea vulgaris.
• . Cs^Mta furgttricts J. B. Cajlanea purgatrix C B. Americtrw cttbmtua Park:
- ■ 'Fni(£hi5 cft aiboris cuii.ra.uii vaft.t, CiR.\nc.-c fimilis, fcd calycc Ixvi, non ut earum echin.uo.
Eocalyce frudus continctur Cdt.inexnon aJn-.oduiti abfimilis, fed finecorticc & fcrc qu.idrarus,
iilduaf p9rtcs<livifiis, mcJRiin intercurfmtc, & torani de:nJe amHicnri; pcilicula-
Ek ynawrimk Nicaragux invchicur m Novain Hifpanum. £dicur iuc hudus viridis, aut conrufus
vmo caceptgst ii ficcus, cjus puhris cx vino aut gallmx juiculo (andnr.' Daoir edam toftus, uc mi-
niis purgct Quocunq, tandcm modo liimptus finc moleftia purcat, corpore litiprxparato, dcbito
Qiodo exhibita. Pcllicuia illa extenor mtcmo Iblicit^ detrahenoa & abjideiidaeif» aliib nunis vio-
labtw puisac & gravi4 firnvtf^^
• P. 3. T. 31. i. G^«w* * Ji^iOmitsAittBMiiffg, jbti^H. M ^HqpAM Zaaoid Aflofta^ AjAfang
Arbor cft vaftx maenitudinis, fedcdm pcdum menfiiram traflitie non raro fuperan>.j luultilque
ramis, rotundis, geniciilacis, hiHuds, (ubafperis & ipadicett donata. L^pnm UMam, przdurum. al«
. bicam, intns labrufum, crafib, viridi, ac inOB albkan^
fiporis cnifta fquamola obdue^:i!S eft."
RaJlx cralla, albicms, fibrata, coi ticc craflb, candido, cuticuLi rubicundi & fquamosa obduAo
te£ti, odons & faporis lylveftns & ingrati.
F«&« brcvibus rocundis ac hirliicis pediculis ramonim geniculis ordine decullato inhxrenc, oblon-
. go-rotunda, denia, glabra, lon^tndine (pithamaiirj htitii£ne palmum zquantia, fiipemd ooknre ex
atrovircfccnrc nitcntia, infernc vnidi clilutiorc, necnon brcviDus ac lanuginofis pilis obfita, adeoq,
alpcra, &: matuii tangcncis adha:rcntia. At vero tenclla foha e verdce ramorum prodeunt, /padi-
cco-vindi, villofb involucro indufa, ncinTilia occnitQr: ipfiiTeidaibardtai CHMiiareft, inosc
plcninq, lacinias indla (iint folia. _ *
Florum IdcQ (iiprcmis ramis julps arbor hxc piodocit Tirides, inttts albicantes, tereccs ac lanugi*
nofos, longitudinc fiMtliamaiq, cnffidediginun xquantes, iiqoe fiocaticandelanim inftar i poenc
in ludis accciuli.iuur.
Fructus yitigclicir dieti lotmulis, crafTLs, fpadiccis ac !.incginofi5 pcndcnt pctiolis oblongp rotundf,
corticc cralTb, aculcato, (cu potius echiruco viridi & dem ftavdccntc oodudiy fiuftibus Datune
haud aUimilcs, .u pugni magninidinem (iiperantei : iMusTCrfrj oti in 7«M cemkur, afii minodec
fii.du5, obloMgo-iotundi, ac (ulcati incra corcicem & medullam occultantur, fabarum aiit caftano-
aruin ad iiifiar, laporis acido diilcis & vinofi, odor}(quc fragiantis : necnon mcegro fnuftu dilcilib la-
Aeus luccuscxlliilat.
Imu, Ciclcit iodstpcnofis & aienofis ubique mMalabar, impnmis in(ylvis Kalycolan. Singulis antiis
menlcviz. Dcccmbn fiudus profert maturos, ac intcgciun (eculun]^fni<aifera nianct.
^/ffff, Folia CTyiccata calcfa^que artubus impolita eorum dolorem ac ngiditatem demuloenc. Eidem
telhculorum innimcfccnciam ex conmfionc vel quavis cxtcrna vi orram, ut & it'/|««iAla» 19 ■wri/(M'
iMtaxU dili^unur.r, at 111 piilvcrcm rcda<ila, & aini unguentoalbo caphuiato fonnieciis applicita Bu-
boncs vencieos curant, veL cum r.idice curcumx cnta, hcq. indies parci atii:^ affnda, vi (iia aftnn>
gente valbnim ortfida oon(blidando inveceracum hxtnoinioidomftuxum pUnd reprimunc Frudus
' Ver6 inunaturi «vidius comcfti diarrhocam facilc exdtant, quam arboris radicps & cortices pori
dlitate6dant. At oleum i: fruAibus co^is exprefliim, vcl mcus (itmpcum, vel foris applidtum ap>
^ctitum cxcitat ac .■ilinientorura mvcntriculo Ix-rmcnrationcm |uvat; IdL-m cum alTaro 6c trtDoiQp
10, ncuicuji coaguUto iade frixum fic podia admocum hzmionrhoKlum dolores potenter ledat:
Eai
Digitized by Gopgle
Lib. XXV. ^6 Arboribus qnarum frn^us h ftorik JejunBl 1585
Exlignoing^nte; ciflx & naTCs fabricanciUj 6c ex hujufhiodi arboribia flVCmOi n«iculas Indi
oonfidunc qoas MMsjous appellanr, quarum naQnaltz longicudine 8oj liddmift^kiCNiem pedes (u':
perant. Ac vcrn nAves cx 'i^^rio luijns arHorif^ quaians insOt caoftQite TQmiiiini putrediiif ob-
noxUE iiiat in aquis Huminum mimmc ialluw
A P6'< Grxds gencrak" nomen cft, omncs arborcs gl.mdiferni complc<?tenN, qiias una Toce com-
prehendi poilo Latmo lermone ncgat Plmiub, Quei cui eniin intcr J^ruif diifercntias ab eodem
recenfemr. Veriim quoniam Qucrcus nomen i vulgo cxtcnditur ad omnes glandi^arum ipedlt
figniHcandbui, noinon inviti, cuin J. Bauhino^ (n^ quid novi iapere vdle videamur } Qjieiaim
]poo genericB vodB nlurpabim\i$. Quercui Jovi ttcca entc, qndd naefiMi& io hac pdnidni «ilNm
Ei ^KM iitidmmt ^ttaUyttm drhn glanJei.
Ovid.
Httjuseiuni frodu luos populos primum alulile dicimr, ance fruges invencaSi
Ginct oorona^ milirum apud Romanos virrucis inl^ne ciaridimain, i Quema fnmde ftAat, Ai
qua diflercntcm lege Plinium. Civic.i cft qtioniam dabamr ob civcm fcrv.itum.
Q^ercus vox vcl primiciva c(i, vei igaocx onginis. Voflius ibrtd k iHVH>iO-t qiuxl valuc durMf ■ .
diftam pncat EftenimKgiii Aiii&coitiCBafpeii! qnbd nnii Terifimibmiwfc
I. t- Qiftrcta vainirit Itreviktt ac Imgu fedKults J. fi. vul^aru Ger. lat^eUa mm, brtvi
fUkAif C.^kml^iirtm tmmbte$ftdM €||t €tmilHII0«ft. '
J> M. ,
Vix ulti genti Eorop» (inquit J. Baahin«) iDOOgniam ptttamus Qucrcum Tulgareni, reAo,
crafHflGmo, vafto, ac valido caudice, ncc nitnus firm.i mateiic ; cr.i(Ib, inrus rafo, rimofb, icabr^qoe
coruce [in cauJicc 8£ nimis in;i(oribus, luni in fuiculis & ramis nimoribus Ixvis eft 8c nigricans auc
dnereusj brachiis longd latcque Iuxuriantibus magnam innoxi.iniquc umbram loco inducentibus:
fMi longisj iumma parte obcuhs, ad btcra profundis anlrac^ttbus 8e crebris iltiuatiSi prziertini in
fetnftiore arbore, minus in ca qux cxfa novam frondem emittit, glabris, nitidiSjOdKariVtrentibnSt
pcdiculisbrevibusnixis, cotti mediiutrinqucelata &emincntc, (ct^ m-igis averfaparte, fing ilitirn
naioentibus. In hac aiborc nucamenta (ci» juU obfervantur, in qu.adr3nt.ilibus tenuibus pedic.ihs cx
certis intcrvallis mufcofi, cx apicuhs lcflilibus hcrhidls, codcni puiu to plunbus cxortis compoliti, fic
ut interdum vcrticillatim ligulam cui adhxrenc coronent. Obierv.mtur quocj, 8c glauduuu rudimen-
ta, tanquam globuli minimi purpurantes & hirliiti (qui mihi J. Bauhino ' Hoicinus) privatis poli- « seniutts
Qjlis inlidcnti.u GlanJes in calycibus iiiis fcu cufulu lcffilcs, vcl iurculo proxim^ adhancnt, vel lon- frofiJthm
gis tenuibuiquc pcdiculis appenduntiu'. Atque erfi nugnitudine varient, uncism ramen coinmunitcr hibtmm.
long t luuc, cor tioosa memDrana teftjE punicea, [ pocms leucophxa lcu Bxtica] nuclco callolo, a-
'Gttbo &c auftcro, quemadmocium Sc cupula cxterirrs afperiuicula, incenus Lxvis, praxlido coracc
nDt6 denfior, vix certiam glandis parccm ca^iens. Aculeiis initimmo glandis Eiftigio eifiinec« bre>
vkn- 8c minus pungens. Szpe ccrnx elandei iimul co^eoc» aotbinzt raioaiiiGapcodat: pH*rT*™
eas (uftinens inde naicitur ubi ramo iolium adhxret.
Arbor h.cc in ' Anghx iylvis 6c fepibus u:ucjijc y.ilg.uifltina & ncmini nun nota ; nccin Anglia * Specei cj
tantum icd pcr totam etiam Europam : nec uUum fere iblum refugit. ' Ejus altquot fcu ipccies icu va- ff. '
tietates (^ienrantur. Dalecharapiusin Hift. Lugd. duplicis meminic, mminun marts, quam deic».''**?'''*
pfimus, 8c fnmma, iniaxoitsfic afperis lods fer^ nafcenas, mare humilioris, coruce in cencllis iur-
culis rHbefcenrc, non uc in illa albefcence, fblio minorc, breviorc, anguftiore, ancroriiim magrs ncu-
ininato, tam denlis l.iciniis linuolb latcnbus, uccminus crilpum vidc.iciu ; IxciiA 6c nitidius vucntc,
glande pulilla & itrigoia: qum 8c ioemtnx vanetacis m aliis quercecis provcmcntiSj iblio quam
maris breviore, antrarlum latiore 8c magis obtuib, infcrnd pallido, cortice ramorum nigriore ; ^a>
dibus miniinis, in ramorum &c furailomm vertice pr(Kleuntibus,<.incerdum fenis aut quirus, fxpe cer-
nis .luc quaternis, raro binis, ranffime iingirlaribus, quafi digito recniis, aculeo mininio, parum e ca-
lycc ;irxKlcimcibus, fcd ci himiccr .umcxis. Vcruin noa ipccics divcrljr, icd vanecitcs pocius acci-
dentales a loco aut lcmme orcum duccnccs nobis vidcntur har diifcrentij!; uc 6c alixab aliis Boca-
nids propolicx. Ac Qiiercum cum longis pediculis J. B. ab ea qux glandem cum brevibus iert pe-
diculis revera Ipecie diHkrre exiftimamus. Hxc enim glandein non brevibus tantiim pediculis hjc-
rcncera ferr, lednulhs, iplis calycibus earum raniis immcdutc adnaiccnttbus. Harum gcmina con-
fpicicur variccas, una aim m.iioiibus glandibus, binis auc tcinis ; alcera cum minoribus, cerms auc
ioaternis» Iftarum Qucrcuum dilfcrcmiamvix.ponerc ^irurnus; niiiquisearumqusbreviaucaul*'
) peaicnb func folia infpicere velic fplendidiora & pauio firmkMt
Qjiatttor primas Quercus fpecies in Pmacc C. A hoccapite aoHQldbeDdo. Ec ^1111«
I. Qiiercus lacifolia mas, qux brevi eil pcdicula
II. Querais laciFolia ta-muia, i. e. plarj-phyllos fcrnun.i Lugd. fiipcnus defcripca.
liL Qiiercus latitbiia^erpetub virens^ qualis iii Tharino agro ubi Sybans fiuic, Tiieopbr. & Pii'
wb» meiiiinece: q^menam C|afiu mmoniiiias Calpi frecbque Heicnleo vkiiiis vimm kmper
Bbbbbb lUti
9
Histori a PlAmtar vt u:
aic LugdiDenfis qucK}, Hift. in Appenntno & Anciium Gailicc gentic ipii repsnri refeit. Nec
jfiim Km aAore»'! reliqui» ladfolfeQoercubus (pgcie diftingui exilKmo.
IV. Querciis cum longo pe(Ucnfc>; qux efl noRra vi:!gari5 AnRlici; qurqae Coh, qufxl (ciam,
iQiwrcusfpccicbus in Anglia fjwntc nau rc^ritur. N.in» quas D. K-vtljfnm in Sylva propomt pro
Tarietatibus pociijs quim pro dillindis Quercus fpeaebus habeo. Glaniiium atitcin rcfp?du innume-
quicquam certi nabcmuiqi
dicere, & Ledtorem adhuc inoerciorem dimittere.
Quorci» laiifoliacainplilfinw ctrca Viennam Cluiius nienunic« cujus omncs glandcs oUongis pe-
ificultt depetidentes quafi viridi quadam ezcrelcentii, nniltis inxqoalibus angulb prxdiu 8c fcabra
iuclufx crant, qur reficc.ita gallanini modo dura & firma crac. Hr /•>• t - vrA/;^ prccuUuik) otcidtH-
Uruc trtmt, & m^diu on^tttm fuam dtktkant^ 6c pnnnde in enuuicracionc ipccicruni Quercib nuUa
caiamtatiohaliMidaclt '
GrMwmm&EfMtVUHiiC.R^nigmvitEfailm IK PU-
Fagus Theophrafto diifb, vocisargumento Latints Etculus, quod glans ejus efculenu & «iulcif-
fima eflct : Breris eft arbo(\ inorbem oomoli. non ered^ caudice crafliffimo : fblio quam Hemeris
anguftiorc & breriore, obKoriAs intemi eanilkante, glande duldffima, tcrete^ longa, c
brevi crafloquc pcdiculo fubreflaj calyce multuni sjus complciflcntc, tcnacius hxreiite in ra[\ioruni
lurculis, ad exortum imgulorum propemodum lolioiaim unica, laro gcmiiia, graciliorc quini m Lxti-
fidia & magis acummata, aculco (uo magis pungente.
Reperiiar & hoc g^cre arbor, quz glandem feit fiiperiori omniiio fiffiri&nilcm, ied ciaP.
fiorem^ilriorem» pknicirem» obmdis fbx poidus i calioe fiidlidecidQtim.
tfiub^ fi Viivlb cndiniii^
qumtum verttct *d aurat
iMMm* mJSttimTmtmstmJSt,
Belloniiis Qnerdk- cnjnlStm nieiiiiiiit nTraclioiiickle uiuveidents, ({uam Elailom vocat, 8c
Grarcis antiquis, crronce, p!.>typhy!Ion ftatuit,qut fcrt glanaem,roagniti;iline ovi columbinij qu.i pof-
fcnt vu^iiare homines tcmpore famis, ad guftum cmm ( mquit^ Caltanex accedit, Hjcc ScaLgeri
Qliercus peregrina (eu Mauritanica videtur qux grandem rert -glandcm, oblongam, (apore long^
dokjore&deucacioreqnam Cdtiiiea. NamHwpani« qni arboremJSiniffiMvocani^glaii^
ViMitm has ob ftavifauem fiib dneribus toftas meiim fecundis apponont
Arbor hacc diverfa videtur ab Efciilo Dalccbampiij cajus delcnptionem dedimusw Veleniaf im»
men, & qu6d glandium cai^ces pro conis prxparandis iltiirpahcur, Cerri Ipedcm eile arguit.
Atiam pmerea Q^ercik Ipedem mcmorat BeUooius a noftrii mveifim, qmm Vflttrinis *f^*f*|
adbteMtr,cniusj)andesniiMnto
'i>i9m cnm C ftnlriim fairifnas Robnr mv^
De hi:ii.5 potiHimum glande intclligcndus eft Pliniu?, cum air, GUnJes cfa tjjt nunc aus^jue mul.
tarum gtnttum, ttiam'pace gauJentium, confint : nu mvdi jmfut^frmgum arefucin meluur f*rtn«, ^ifftm
tdrfm m fanis ufum ; epm & bodie fer Hilpdnias fettmdif meufy glans inftrUur. Dulcitr etdem lu ei-
nm €t£t». Elculi tamen gjandp, vei £ib praiBSOoda, vd inaqittelixa,cum velcoimir luftid gra-'
' — loapMii Mntannirfle vdur in^riamnr, non afiter qnlm qm Lolinm panicomminanii^derint,
' ^Dalechampius,
^^|9.<quidem (iJpicor Efculum DaUcb, aaa dilierre ipedc a Quercu latifolia vulgan. fidJooif
BAin^foeGiodiflindUhab^ < « j '
JUlar 2Z, Clufii J.B. ilgtreiit ftHm mJB hmugat fubtfctmikmdlmm§tAt C.&
Chf.
y <^cra&s foimagnitudme in Aoftria, Stiria & Pannonia crelcensj ftri|go6m flft Qaerca, fipu»
Ariar^ feBomini^s amplo, altemMrwannnibiIincaii(>|eiig|Mmg>anderoftit:
GMtfidarandam proponit J. Baimiimib qaanmm hoc&obnrjdimmt k Queicu vtilgari cum g)aii>
dibosfineloqgiipedNmisiiiiiwribna, hbenterflmidflm fanlkim^nfe^camtemflmimilriplMin
tar. • ■
f. 9/Am JSL-CJtfii J> Bit ^jittm ffMmmpigfUtwikk mtf^mlmSmt fitm
CA^ . ■ . .
■liiiimlhif eft, 8t Iftierdum humiiMmi alrfmdinem iMm enedenst ahoqra pmm emnino fimiiii^
tnmfteiej tum fbliorum forma caniti^quc, ut videatur illius pumilum gemiscue. BnthMpiaqpafK
demgaUamtexiKui Mabmagoitudine, coptonflimam ramo fer^ conaguam, &c.
In multis Cafteila; v(Mij»monribus fixquens eft, & plerunqne nomerofts ab eadem radioe fto>
lenihis fnncat; Haram nmii oontoiti^ dcittde fifits tt exnoGatis'nEdaram ioco n^id aliahf
■
Digitized by Google
lib. XXV. 2> Jrhrihiifunm fnSm h florib. fepmSi. i ^87
6, BAmW*<ibifiil>^Jbinmfdimm>rkMmmmtm(tt C1& •
In^^Cmm excrelat puiillum : ejastcetn (bUa minora fuot, durionb^anpibqriQue, nec a^o^k
profund^ incifa ?c finuata, fcd veluci aoileads jteniiculi» tanpijun fercan, infomiquicKmcaadiMiit
da, fed nuUa moUi lanugine alperfa. ' . r
FttqpBimcnamitoalitgMbmfcpcri^
GOlOfG» i;..'» Vi
7. MmV.ChftyK l^nmtfilmmmiuimmimfQ.^ - •
' ■■■
Pnori ferifimilis eft, led ftolonibus brcvioribus, & magis concortis, rueofiorequc corcic^: ; gallz
item extremisramulis nafcuntur, altis minorcs, larves & fine tuberculis, coloreexnifo n:g; icuits.
Na&inir unouiKkhoc geous io Ijifiraniar fiAiuduubui^ itiQCW Ui]r^pon6nli».naa iu»cal.£^#,
fcabiflcob Cmvm* fmnnnMnn; .'■ . i
8. Rtiur VU. Ckfii J. B. ^fiiTtm feJtm trix fmptrans C E
CUf
Adeo humiie eil iioc genus, ut rar6 pedem magnitudine (iiperet : mmuli tenues & flexibiliss, Vulr
. garis Q^ercus virgulds iimilltmi. Felut ad proxup^ detcripcaa accedunt, iod abqulntum ma|nc4 &
molliora. Hoc h!rt glandem Quernas vulgAn Dicvi minorcm interdum etiam crafliorcm, calyco
pl^ore, adniodum amaram. In reliquib.gcncnbus nulias obfavavit.glaQdes Ciuiius, prxterquam
in iccundo.
^^tMi^Ri^ & JUta G*l^* &io areabio!, non pracui Ulyffippooc iovco» CiuiH«i^i^«wea- '■«^'
9. Roittr 1% CUifti J. B. Qutrcm bumdu gallts hinit, ttmit flurilm ftmul jtm3it C R
Homileeilt. nec humanam aititudinem exc<sdit> (ruticis podus quim arbohs nominc dooanduoW
«endba 8c lenrii lamii; IbBis fecondo (er^ (unilibus, fed niinoribus, nec ada6 fienofi^ niiimna
gallarum, qu.r plerunq, binx, remz vel plures fimul lufaintur, admodum iciax, • :
Naiotui in Aiiilria 8c Pannonia, ubi Rufiid cum fecundo conf undunt. '
Minun Ciuiio toc Roboris fpeaes obicrvacas cum nobts m Germania 8c ItaHa peregriaancibas n^
uiaqaidcmoccurreret. An f x diyfriinm Gallanun OBrtift.qftilicf r»"*^ C^^m «^igHrTaf itBhiii^
^fyiltpt five C.rrrrti mas ma')cre jjanc.t Park. Qutrctn caljce tcbintto, glanJt majore C.B.
*A4|&«4 IdtcorHm, A^m MattTorum^ iMmarum Qerrm ejuidem» Ctnm t/iigtiopt, A^m
Hujus glandium calyces VenflC& Tidimoib nbi r<ittMM dicantar, ApoOoiua Oabnadc abs
bodie Vallmia diAa und^ adfcrunnir. mmbe aoo^ca JEoram ufi» «lon cft qin coiaciii^Mrai
apud nos, nimirum aJ cori.i dcnfanoa.
Glandis hu)us calyccm a Valcrando E>ourez Juilinopoli alLatum fic deicribit J. Bauhious:
CaTitas ejus ieicuncum m diametro habuit, pauio iniaus alu, quem uadii^ «ladii, ti^idiiqaie <
benttna (pioubobrailant, prznipcz rupis fragraenri «mnlura, non ndmis lorai» imdii n —
Ji.ibcntcm, internc hiriutcni : IfiuAma: latx (■inr, in cinereo candic.intes. An arbor ip(i
dclcripta iic ncicio : nam qua: viliuuur icmerc a PcUro ad Romam, quas dciaibic Lobeiuu^i
ede puto cum nobis vifii cacca laaun Volfiniaiiamit bar annn Ceni minaw 9t nilloil «"«q^^
ediinato calyce eranC
^ Nec aba videtur eoias rami atl J. BanUnum roiffi \ palediam^ Folia habuit vulgaris QiMr-
cus, icd ut longiora, itain tenuiorcs altioreiq, lacinias divila, fupeme lucida, fubtus autcm cinerea.
Ca:cerura proxime ligno adhxreiu fruchis, caiycibus iulpidis fic ienticoiis, unciara laus, giaode tar
men nondum matura , finulibus plan^ calycibus Quercib fiui^undicae edi^iato calyoe.
Folia Ceni nobis oUenracc circa lactun Volfimediem in Eoncia omnino calia ecant q^taba
defaibicj. Baofatmis, (edglandinmcalfmdivotfiicalfc^ .
Ufus calycum cA ad inhciendoa auo Qolni* loniM» GiD«Qm vioe : SediHii rinten dHpno
fijgacior, vdicwii, dh J. B. . • •
II. Glmim mtigm es^» CloCc»)& JL&
Qiiem cx Jfine^.tndscaow VirKinii delatum habuic Clufiiis pariim admodum differt i fiipra defcri-
pco ValUtu^e calycc ; non tamen cundem alKrmar» audemus ob lod nacalis diftantiam. C. Batihi»
iin Gbaden Viiijaean Tocat;
tt, Htdifbl^tt fivt Ctrtm ftamm mimrt fUmJk Park. Odipbl^ts fiststs, & Cmrm fmtiU
Dglukmmfti J.& ^firtmtiifm kifyul», f^md» mmm
Clufuis fic ddcribic, Eadcm akitudine qua vulgaris QpaNO^ attb criam celiiore aduigjliLaniiot
erediore, cordc^que crafliore & magis fi;abro ; FtUtt (reqoendoribus indfiiris, fed min&safai dtfila
babet ouam Qiicrcus [ .u a nobjs obfervata in Etruria Cerrus fblia babuit profiindii^ fianaia
poniis ucinbta, quim vulg.mi Quercus] longioribus tenmoribiifq, pediculis tnhzrenda; ramulo»
breriores irequentibuique nodis obluos, eemtnas minores, 6c aiiqooc gradiibus foiiolis^ ocu ftami-
# ^^Tbbbbb» m
Digitized by Google
aGs> omtuno lul^^ Seniollker ecluiiaeos, in quibus gUns eft quana, padft bcerior-SCQbcdiore
niucrone pridita, qux Autumno nuturitatcm confcquicur. Adhxrcnt inrerdum intcr folia multis
fqinnnk conibuida capita. {Hxc excreicentue quxdam func, qualcs in Salialxis t^requencer cernun
nr, RiofiB difts] MMenei «i» andidior, la»6iqii» & ad oper» miiiiJB apa i Riittids
letor.
Noo taoib in Viennefifi filto, fed erisin tn plenfq, Pannoaic fylvis fineqoem dl;
Quod Kabct de fragmcntis hujus arhoris in lapideiii commutatis, non nanirx ligni fcd ingenio (oli
in quo lepuiu crant^ aut vapon cuidam pecniicanti qiu in cjus porw ie uiiinuans totum ligtmin
^nenneaTit. tribueadnn aibkfor. Nn» 6e tih odain lign« pnnr ftgONiiium alieulM k^idefeae
JSjwnwr BmrgiimtteM esfyct biff>id» |. BL C &
Qu;un uterque Baulunus przcedenti candem e(Tc fufpicatur J. R. iic dcfcnbit,^
GlandesnOBinillDVulgttibus majores erant, aut cercc pares: Calyx paulo major, intcrim eclti*
Mlii ^^icnlii* non ri|^ tamen^ fanfq, longjs horret, acq, ternas Sc quatemas prokimd runaas,
lum taairikm fingMlaiti mwuiii^ri nunulonim adluerentei Foba Ter6 paium nobis a vulganbos
diifbreappartt,itifiq!i&daocedereTidettlur«lodkKcmfi^^ btevi velfim
pedicula
Gefioai mll^in Apenaiiia^ 8c ia Bnf|nfMi% q^imr Vein^
Menf ^onem fadam mveiuo in D. Evclyni Sylva, inq, Adi^ Philoluplucis Londineniibus.
fg AHr materies^ aiimn Theoghiaflo^gyiffi, dura, ade6ii, flexum nuUum recipit« tam iuvibus^gu4n
dopubmcomrooda ; neenoninteiTaaGnitadum. *
HupiS foUa pra? rsliquis nmnibus confervatiim dcbemus mcllcum liquorcm rordmvcex aerc dc-
lcMtdentem. ex quo apes roeila conticiunt. Btgier. TrsO. ie Afthta, caf. 6. m, 40. & 72cap^. Ly.
it mtlle. Pliniuseciem M.t^^S. Gonftat, inqin^ rara^neUew h oono cadeun nanaliis nai^ in-
fidere frondibus. •
Aliquando idem pradlant Aoer tnitiw 8e GDrylus, fed parcf. Tdem Bmttr. AU. tgxttim fand
mclleum rorem barum tantum arborum non aliarum foliis infidere. An quod hamm folia dcn-
» iifl»£uit, ade6que rorem (acilius rcBe^nt & condenfanCj quiin altarum arborum folu, (ouae
reriora ficipongioliora funt) facile penetrat & feinfinuac? Adde qudd fiiperiicies horumce niB-
onun glabca & rebit policaeftj adnqpe oondncic ad Iniiiorem incidcnnm liftendum &<x)nge-
landum : qnemadmodaro videmnt feeoidl fiperfidem afllantis haliittm ilico deniare, &in guttu-
lasbrcvi cogere. Aii fottc (imilitudo quardam & quaii cognatio intercedat inter particula; rt>-
liorum hujus arbons, eorumve poros & rons mellei, quo iiic iis fadliijs & prompcius adiuc-
reicac.
Miram Ctiam nobis videtur quod apud Cordum legicur, Conilare omnibus, qui uiq, ad extremam
iene^tem apum naturam (crutaci mnt ruilids, apes ipfas mellificamras uncum h Boribus colle-
<fhim Iiquorem in favis rcponere, rorcm vero mclieuni cnin i^ecidit liaudquaquarn ad favos con-
vehere, quod ipii quo% ('inquit) vcram efle deprchcndiinus. Hmc quamvis mellico rore delapio
• ad enm rrequentnoonvolant apes, minimi tamen ut eum m alvearia convehant, tafuyiam
dbom & paihim, quo ade6 u> repleoc, ot prorfus inertes & ignavx reddantur, multxque mori-
antar. luq, ntiKci dicere iblent, mellitos roresbonum quidem pailum apibus przbeTe,iedadmel-
, lificanduin mininK- conc^ucerc. Hxc Cordus. Nobis tamen plan^ contranum vidctur, iifq, qui
apum naturam, adiones, tocamq, ceconomiam diligenter & curioic obiervarunt mgenioiis & eru-
ditis, quilus plns fidendumquim ruiHcorum vulgo, qui rcccDtas majorum cndkiones fine examine
iequi & ampledi, iiique mordicus adhzreicere iolenc Obiervavimus enim rorc melleo delapib
intcgra fcrc apum examina, pauolSmis domi reliAiS) evoIarCj mira<^induftri8& maximi feftina-
x\onz fe(e mclle onci ai c, ad alvearia convefaai^ imintin enndo iedennd6(|,dniiec njor fiiarii
rorem vel dillipaverat vel condcniaverat. ^ ^ ' ^
' Folia Qiacrcuum nafcentium drca i^Mm rivali percelebns ad oppidum Smobiidum In pro*
vincia Hungarix 2^pu(ienii, non procnl & monte Carpatlio iiti, Aucumni tempore dela-
buntur in rivum, & lic metitmorphoii quadam in ss tnutancurj ficuc ferrum in hac aqua inhiltun ui
ci^rum tranfmurarur: Ex ob(crva()one Wolfangi Wodelii Ephem. Gennan. Aiui. tf^fic^. flddon-
lar. D. Brown. Communicavit Y>.T.R.
' Qitod ad vires artinct, Qpercus omiiis (poifis & dicere oinnibus fids potdns) auioreDiolcofideji
adilridorMm \4m habct ; maxim^ vero aftnngic membranacea tunica quc coitioem & caudicem
ipfum mtcrjacct, iimiliccr & ca quz circa gUndetii ^ iiib puumtne. Harum aacem dccodutn
datur coeliacis tiy(cntcnas & languinem exicreantibus : Exaem tritae fluxione laborantibus faenit.
nis in peflts iiibduntur. Scd & glandes coidcm efieAus habeiit> unnam quoq, uent [miratur Jow
Bauhinusqua id facdcate pn^ellant. Refi)andeo*adiriAotil^ qilft ianguinem velut coagulando ib»
itun ab eo ieparant, ade6q, illud oopiofin per renes excernNur. Non aJia Scrt raiKme quam alu.
men ah&ve adltringentia pituicam exore ebdunt, nam partes iohdiores conftringqido &coalpri-'
ncndo humorcm m iis contcntum cxprimunt.]
. Si comeiiantui* capitis dolorem mducunt, & flatus gignunt. I>i£EKiiis iiint amooftioatEf taidais
deicendunt&crudoshumoreseignunt: propccrca eas pords ^agpnyi^if relinipiiinnt lioc pei
aisdift)(tun& gnodiffimum taaun^ ut Vam) fcribi^ & «eftanr experientia.
i contra^coxica prodeft 9L h/Btii faccino potum. Nooprobathoc
i, ponffimumin princ^io: SitaoMn voniini vel ahi Buxus mul-
* (um
Diyiiized by Google
ttim vcxcnt, rejcdo tonco per Tomituin vel alvum, prodelic tunc porte exilHnwt. Cra<l»afr ia-
tncx inflammarione» ilGtn knoiits TiiljiGrilxB «dam noeatlbus niiliiBr in^eiiiiiKiir- Gak^eKpen*
nento. ■ ■ • -
Aqua ^ felits Qaerens jovenisddBlkta prdciMur atUlbum mnlteram Voflaviuin, ad i^kmt^
riampeftilcntem, 5:c.
Qyj<1am.gl.incks .iritUs advcrsus calculam exhibent, nelcio quo fiiocd^j inquit J. Bauhuius. ■>
Bartholmus de Medicin. DAtiorum domcfl;-. rcfeTt Ntirw^gU aliaiqi $|flCtttdOMkB ifii^oj^
frumenti conficcrc panem e glandibus quercims. . . , • • ■ • . ..„-...
FolUeenera &:rubicun<b, vtnodecodta collucaac garprlfiteiemiom dolaliQaiftdciiitiill&lN
nibusortam, (ed (xpe hoc decodo calido os ooliuenduni ; qno experimeiM»'fl(M^fiptf;i(ifiqlBini
ufos futfle tcftamur, ctiam in inveceratis dentmm doloribus. J. B. - r 'v
Ut verbodicam, Qjicrcus partcsomnes, cortex, fnh.ij cujxilx, gljnJcs, ac etiam lignum fptaiti^
ad fiuxum omnem alvi^uten, iemmls, languirus iiitcndum unlcs funt, &«domnia quibulaiinq,^ tAr
llriftiotieopus ed.
, Lichotomi ad vulnus urethne infliftnm finan«lHm ooniolidaadura nttMiif 4elneo k ceitier
Qyerais in aqna decoAo. '
Co ticis m rcobcra commoliti inflgnis & frcquentidimus ufl s cfl cpriariis ad coria prxparaiida :
& ad hunc ufum aliis omnibus adltnn^entibus anceccllerc nobis vi Jcctir. Coria enim Angiica.,
4nir eodenfintur, reliquis Eoropips lolk&ttis & durattoms relpedu palimm prcnpiunt. ^
Caibones optimos e Qperco, tanqqamnaBBria (piififlMufieriaaAorTlieoBlira^ iolidiffiDipi
edam c(l& »t 8c lirmiores cxtens. • J
Ligni uiiini nemo Facilc dcclaravcrit. Vix cnim aliud h.ibejs in hoc noftro orbe perconius,
qupdq, ad plures ufus nccellanos accommodari poflit acioleat, ut ad «ditioa, naves^ Scioftmnlcn*
ta, cam ea qiix in terra, quam .iquis ufui clTe polTuiib Finntexeodolia viniria caoris amniliiv
pneftantiora 6c (ola fer^ bona. •HaAenus J. Bauhinus.
' In xdificiisimmensumdurat, modo ab humore nimio de&ndatur, imovetuftnte ita indurelctt,
ut chalyhis .idcin rctund,-ir, imo ipfius propcniodun» tcrri loli*iir,ueni & tcmtentiam acquirat. At
ncc aliud lignuin advcisus viallitudiaes humoiis & liccitacis magis hi ina & pertiniav^ & abiiidcm
difficilius corruptibilis.
Navigiis extruendis prx alia quacunq, materic idonea ell^ quod tenax & flcxurx patiens, quod fir-
ma nec camen nimisponderofa, qu<)d aquam difliculter admitut, quod percufla autglobu cormen»
Cariis tnjefta non faciJi findatur auc liinas agat.
* Quercus autcm Anglica ad naves fabricandas prxapux cftitnationis c(l, alit(c|, omnibusprxftare
oenienir.
. Qiumvis aotem afia nonnuUa Ugn§i pt v. g. Buxm, Ctnm, Henm, UgHum Brafilummo', aiiaqne
indica, dariora, jbfidkira fc poiHlaQmni lint, plcraq, tamen fragilior^, nec ponderibus mCumbenti-
lais (ui^incndis adeo aptaSc: commoda oWervantm.
* NuUa eit aibor qux prxter gcnuinum toc Ipurtos & excremencicios pmducit fmduE ac Q^cgcul
'IfiiTiieopiira(locnumeiantur,HiliPlant.hb. 3,c.ip H. itcma Piinio. Vide V«fdaaiyiwiJlliill
cent '7. exper. 6;$. >Ii frudns ariioris noafiuit. (edexGFeiGendaeqiutdam ficcumorei Mttr aat»
lam iniedornm morfibus, landnarionibns aut aflliatibus venenatii onginem ^oamdelienRi ' Iniefta
enim huius .iiV>oris {jemmas, folia, (iirculos tenenorcs pungentes, humorem aliqu;m vjncnofumpcr
vulnus iniiillanc, qui tumoreni prarter naturam excuat. Fortd etiam ovaduotaxac venenato£c ier-
mencatiTO humore debbota, nullok vulnere tnfliAo ibidcm dcpaana^ tpi ^oMot oMOupoJab ficsif
iiutritioalterando&innioaisirKgplamoQiiq^dUendo^ HMfttepaiinogei fc «■CBBfctmti» ^aa^-
visarbons rcfpcdu pntcemaMMBi fiiiit{ i naitniamamdeftiitanttr uefidKvdKiMlrioaifci]^
mreaorumeonindemovisaEc^iendii, tuendii^ iS^vendii^ ibtibmertiadendir,«ditififcaiandbinieF-
vientes. . '
Horum aucem escremenconun notiflt na Scatiltflima ItuitGaUie» Grads diAx. Hantm
imdtz £uit (pedevRMMiiiadine^ Golore«lx^aieaat al^erieace ^erfidd, pondere» fisura di&>
fences de quitius profixiSs agere maf^ cnridiiiii ellet qdkm udle. f>lioec camen Gjdbr Offictnaram
5de(criptionein ej. B.iuhinilHrrori.1 petitam fubjungere.
* Gallx Officiiiaruin vulg.itiliimje rocundz iiint. lovcs, (oramitiulis pertu(x, Ixves, paucis incerducn
Hftenaniii ai^atx, interdum multis fic angnbfit» magnicttdine vartx, unciam ampix, quamvis
inagtiaexpatce infi;a^Ui(Unt ; funt etiam majoteL raaiiidcj interdum mrbinatz ac pymbrme^
feemetnffio, leri maddlAtt fragiles, mcusunguefriabSe^cavemofx, fimgoix, guflu aollringencd
6c accrfx).
• G. Bauhinus has (pedes receniet. 1. Gailam maximam orbiculatam, qu.r duplcx Orscnsaln ciux
fottaSk Gallamaxiroa exocica7.& mfigallinaaeiiiia|picu(Une, & Provindalii aut liiynca z.
oblotqEaiii. 1. Gallam minorem. 4. c^galerianlacam. 5. GaL anguloiam. 6. GaLumbiiica-
Um. 7. Gal. Brafitiaiiain qi inquangnlam. Alias adhoc varietates lubec J.Baobinus, quas apud
iplumvidc. Variant cnim hoc genus cxcrefccntir pro natur.i .irboruni k quibtf ociunCurj VM^
^xmim quorutn matrices(unc, & fbrtc etum locorum in quibus inveniuncur.
QjiodTbeophrailus & Plmius (diboncGallam cooAicimtc lobimnofta ociti, nnlqae die «»>
gipri nobis noa videtur vcriiinule.
QinE glandem ferunc (intiuit Plinius) omnes 6c gallam. Alit Robori dannaac propiinmeiie vd* *
Jjnt, ga]!.:ni prot Ji rc ; Nos pocius Plinio alfcntimur Qyercum nimtrum omnera gallam produccrCj
at non omnib.is in locis : in Anglia emm nuUus unquam auditus eft gallarum provcntus : quod m-
lcda illa quibusorcum dcbcnt in Anglia noninvcnianmr, ut nobisquidem videcur. Galfas cnim
Qycrcui latifoliznoftrati (iinili« &(peci6(ucpucamus) eidem inexteiis regiooibus adnaiceates vi-
dimus. i .
- Bbbbbbl GaE»
Digltized by Google
HlSTORlA PlANTARUM.
Gattae cindoribttsiMBni vs& Gmt aii paium airooplore inficieiidw: Ex m etiaai cum caktian»
dio^ gpmini, tt i^ttnmearum.fcripcoiiam Ofitimum pamur boc modiv
Ke Gallvam
Calcanthi 31).
Gummi Arabia ^
Gallas crafTmfculc contritas in vini Gallid rabri, (fjfioi Claietom noftratcs TocadO Seitaim
duobus [a quaxt} infiindati per novem diei, vaspraMigpem coUocando» it liqiaorem qiioddie «!•
iSicdi agitando «aecommovendo. DeiodeCakaixfium & Gtuuiiii imaritias; & oim nnum an^
pliiis diem^ftercric, .ntramenrutn nf^it u^oneom erib IJtenB hocaoaiiieaiio ejcaraiB ia diatca ^otm-
nicate tcraporiscolorem non muubunt.
Gallx vaiemcntcr adftnngunt : Trita:, autoi e Diolcoride, gingivarum & Columellaf fluxiones in-
iipinL oris uk»i{Mla cohibeot. .Qjiod veromcanun roedio eft. dcntiiun cavernis inditum dolo*
iti (eott. Caeliads & dyf eaterids in aqaa aut vino triisr, lea imHe, fia bibits, oonveniunr, necnon
obfbniis addic.r; Ircm crcmar.r &: in vin ^ n ' v t 1 cxtinfti, quomodo& mcnfes fiftunt & vulvx
proadcntum. In iumraa, ubi quid adihingcrc, lifterc aut (iccare opus eft« uiur^andx iimc.
Tritarom ixilvis ian» aflnmpus inTino anflem ali6ve Gaafeniente TeliioalDoeito eavenmennx&rf
riNcam niliL
Ad bubooocelen, epiplocden & enmooelen quidam phartnacopoeos utebatur liquore ftiUaiio es
Gallis Orientalibus^ & multos licet xute provc<£^ ianabai. liquor noa cft oleumf Hed aqna CUOI
qnaSalquoddam voiatiJearcendit. X>. &>«//( eC/&rymAt.
Ptaeier Gallas alia etiam mnka excremenia leo imnoies prmr namm^
, * I. Pilube (bliorum Quercus J.B. aquoGe C.B. qux aveHi fcu terram ipedanti foliorum parti
plcranq, adnarcuntiff, latves, fungoG:, pallidx aut parrc Soli oppofita rubentcs, fapore fubacido &
adftringcncc molles, exquiiite pluiimum rotundjc, pifb non multoonajoreSj & exiguam gallarararo
aniuantes, vecuftatcq, corrugiumir. Vermiculum immalont, ffdiamioBmSgsaurt&qpogaa'
*jtf(ftm. fijcndus D. ' Malfiilum. .
Pm^ f.%. .^inioliisQpiBmmmfiequentiOlmx invekiiantur in Anglia.
Ex adftriftionts argumcnto ii(dcm viribus quibus Gallx przditas efle non mal^ quis dixerit ^3»
"a. ExcrcmcntumQ,uercuum fungofum J. B. Oak-^CppiCir. |. Bauhinus licdelcnbic,
Quercuum vulgarium frondibus verno tempore ctiam line pediculo adnalcuntur excremenca fun-
a^,rara,laxa,iucculenta, aada, infignitcr adftringentia. Magnitudo nucisjuglandisaucdreioerj
upeindeincquaU, tuberofa, pulchemmo ruborc phirimiim Oiiiata> reliqua parce albida, adt Fbni^
rum inftar luteola. In quifaos vctmicublM^picaittarj qui in iis niulcas celiulas caUolas fifaipn do>
• micilus effingunr.
Invcnmntur Maio inQuercubus glandes cum longis pcdiculis fcrentibus. In Anglia freqaeatiP
fima func & nemmi c vulgo non noca, necminus copiofa in arboribus nonnullis quui fiaAasipfis
Bocanids umen noftrabbus, uc Parkiniono, ignoca fmfle videnrar^ adeo confiisi de lUis firibon^ 8c
cum piblis foliorum cnnfniMBnt ; quod gc.<S^anhinusettam &cit> An Pihiln m diiiainannn
natar Plimo .''
3. Uva Qucrcina, <;uj!n J B,iLihinus fic dcfcribir,
lUdicumQucrcus hbns lub tcrra adnafcitur, & circumnafcitur, Juglandis magnitudme, ez plur^
bcs veiut acinis racematim cohzTencibus ( unde & Uvx nomenj oompada, iuHbncti duii, iMia
rubentis Un fittiuginet ooloris, roediaillio nonnibil alfao« iafiore infifnitar aoeibo 9c adftrinp
gcntc. •
Hujus pulvcre nullum prxfentiusremcdium in dyfenteria« flc in omni alvi f^uxu,
Prztcr nas d nobis obfenrltaSj & a quoquam facUi ofaumbiles Qiiercuura excreiceiiiias ali«
adbuc enumerancnr i J. Bauhino 8e Caiparo (fmc, v. g. Coccus Quercuom Diifr. 2. Nuaihr
fade album Quercus excremcnmm, j^. Bauban obfervatum & dcfcriptum. .3. Excrementuffl la-
natum Quercuum J. B. Pilulx lanatx C. B. 4. Qycrcuum capitula fquamofi J. B. PilriEc i fbliis
convolutis C. B. 5. Qucrcuum fquam.r tandKiar, cAdiicz tjiifJem. 6. Excrementnm Q{iercus tu-
* beroiiun tjufdtm '. 7. Fohorum C^erciis gcmmx foraroiauteacc J. B. C.B, S. Nocfi ieu Verrucae
'Qierouum J. B. C.B. 9. Qjierals albumcn tenmJtm. Eteeineutnm tanri capuc referensC. B.
Joanneifiater Gallis annumcrat. His adde 6 C. B. piiuce, i. Excrenientum moro fimile, fed du-
mmadmodum, &fi'artu difSciIc, ^ 7I«pA. & Pfi». a. Excrcm puJendi vinlis cffigie d Tbwfbr.
2. Pilulx capillat.T, ex ujatm. 4. Puniex quercinus, cxiifJem. IIoc ctiam in loco agunt de muico
Qpercuum &: aliarum arborum, quem Qsierais cxcrementum villofum appellac C.B. de quonoc
Imio ficundo inter alios mu(oosegimas> Hte etiam de Agarico (^crcuum alidqne fiiqgjs tt^
Auit$ de quibus nos intcr reliquos ooogeneies; Uic ^Bjpque de vilco Qpadk flc aUinttiiik
boRini» de quo nos mcer Bacdferas. .k*.^*-.
GAF.
Digitized by Google
I
C A P. VI.
Pe/tice.
I
Lex Ifi<)oro ▼ilum aib iUidendo dedacere, qodd mortales eain ndndiiBi jepenii fiug^ in vi-
auraelegennc. Sed hocfirMtfne^ Ms«ps verifimUefit efle ab Hchm nijM «Re i
nomen nabet,
I. Utxarhorea]. B. major gltnd^era GtT. major acuUata & nm aedtatm ParJa fnftlit n-
tunJu^t, mtb mAi^ fimm C E mamLfmfiB$ Mmp fitrm C R ciclprfll»
Albor e/V Mali aut P31 i magnitudine, nmlco freqiientioribiis brcvioiibufque ramis pi-^dita qturn
Sober, quos latc (parKit. I-olia perpetua, fupernc yindia, mfcrne candicantia, guftu adftringcnte,
foliisSuberis minora, & magis orbtculata, m adultis arboribus plerunq, (ineacu&is, PnBCernovdU
Scnunc priinuin eoata, quae aliquantulum incila & acoleatt fiuu: cort^in teadb.;tmaftav<nMo>
quam gjandem ferre inciperent omnia folia aculeata oMervabero. Mnln» in etiiiBiifli'iiMiiiilK fejft
oblongosjaA!/, qui in flavos & mufcolbs flolculos, pollini; & tenni pulvere perfufbs cxplicantijR
CUmUj c floribus non oriunttir (nam funt inutiics) vcnim ia aliis quibufdam (cparads pediOilis:
e£ autem Qucrnisglandibus lunr limilcs ; mmc ma|ores longior^fq,, modo minores 8e Drevkxt^
quae nonnmiquam ante nMturitatero ntgrefcunt, & gumroi quoddam reddunt, gufta e»lf«Ha^
poris tamen non ingratl Matinarum ooitex nve putamen mgricat ; nudeia ctndiihui^fttnaf tt
ouldseft, prxfcrcim m.iinnim : utrxq, tamen .1 nonnullii maxim^ ^jxtx-tunmr, illifque non minijs
avide veioincur quam nos Caftanets 8c Avcllanis. Hanc ob^uiani in toro Saimantioeiifi, aliifqi
Hifpaniae locis venales menlibus Odobri & Novemhripinpnnnnpirj ut noaiiniiMriiodbnEitFliirfai^
per Hiipanias glandero meiUtf feauuUtuifiaTi
|. Bauhinns oraduaramokMque fficiiiieaBft lanugineobdttdaiefleoblervavit : inque fiiliiflci»
misexcrcmcntum per vernum cennasiitanim 6ciDCiiiidanadiiou?it; Theophnftaspcaicrglaadflm
granum quoddam puniceum (erre icripn&
Diffcrcntix Ilicum mihi acddentanz pociijsefle videnttir, qulm ( ut cum Phiblbphis loquar) Ipv*
dfica;. Nam m aibuiculic )aniorii»is folia finuaca, aculeau, Jau & Agrifol^ zmula <^lorvavi, iii
vetuftioribus oUoi^ afiib acnleata per raaiginesj llias xquaiia, neque ferrata neque finuata, 8e ,
deagineis iimiUa, prout ea n&x dcfcribit MatduoRis, quicquid alii contradicant.
In Hetruria aliifq, Italisc provinciis, prarfertim ad marc inferum, inq, Gallia Narbonend Sc Hi- ^■**"'
ipania, in 1>, collibus, & campeftribiis nuncimis paffim 8c a)piose provenit. In Anglia vidi-
musarboresanno(as& grandes quatuor aut quinque in Horto D.Frtaafu WJbigjUj, WoUeRmi
popi Notinghamiam, (]u« tamen glandes fiias ad maturitatem non pcidDOont : qooniam hoc genm •
arbores;, etiam locis nataUbus,fiud^ {uumtardiius perfidunt.
. PhellodrynThcophrafti (quamfic alMnonaineAnameidemdi^mprobatJ. Baobinus) Plinius
viJct.i: ean.Lin cxillinulTc cumSnbete, qnodflc PbeUoe ^cinr, fifRkmflftonmaSafaaaibnK
quz Theophraftus Phellodryi.
fliellodtys five Om-fmn Kfetdiioli, ciim nec ab eodem defeiipca fit, neque Clnfio, neq, J. Ba»'
Ilino^ neqoenobbin Icalia pcrcgrinantlbus ufquam conipe6h, an ab Ilicc Ipecie ilifhnAa lit mc-
licd dnbicaraus. Si bceat lulpican cxicone (mquit J. Bauhinus) ea accedic ad Smihccm Dale-
champii.
PheUodryosquinque fpecics proponic S: delciibic Iliftona Lugduncnfis: verum cum in collibus
Khodano vicims, autnonprocul aib eo difliris,. eas provcnire dicat: nos aurem ibi loa Ibcis dun-
Caxat varietates quafciam, non Ipeaes diftlndas, oblervavimus, Phellodryas illas non arbores vel i
ie invicem, vel ab llicityis fpeae diverfas eile iiifpicamur ; fed Ilices majores foliis ludentes. Fortd*
Camen Phellodrys nigra J-BC fpecles diflincla fucrit, quam fic delcnbit,
Pliellodrys nigra id nommis a ramis nigncantc cortice veftitis fic ^labns adepca e(V. FoUa ab phtStdrjt.
Hlgais differunt, qubd rotundiora multb & latiora, a ^nlacis foliis quod Iong6 breviora pro lacim<
dine, mmufquc candida inferiijs ; ^ Suberis nobis traditi, qudd doriora, {puiis mordacioribusinagB
horrida. C^yx glandis, tradente Dalechampio lanris eft. Forte harc cft Uex fblio Agcifiilii D.
ilftf;fle/,qux folia habcclpmofi Agnfolii, obfcurc vircncia; quam camenipianiitTlilBariDieB OtllO* .
lea ipede divcrl^un eilc ie nolle liacuereaiCj quouiq, culturi innoruerit.
Atneq,SnBiIaoesDalechanipii apudldAonainLBgd. abllicc arborca diiferre putamos: eftmprl.
mum gcnus in agro Monlpelicnli trequentem proveniieafieti^ ubinulla pneter Uicem ejos generis
arbor, neq, a nobis neq,a D. Magmt oUotvatt: altenim in oolfibos Rhodanum rdfpipencibus, t»
tomic co tiadu (|.ii ik Vienna AJiobrobogMni Acebien n^Medndit.('afaiiiiliila]ina pcMer IliOBni
nobis occurrit) oblci vavit. , ' , •
Aria&PfayUcaBclIaniiquoraodoabllicediffcranc, cum eatnondflferihet, aefiiinii» qB» de
lubet collegit in unum Ja Bauhinus bb. 7. cap. HilL Plant.
Ilicistumfblia, tum glandc» cum Qucmis vtnbus conveniune. Hx aotem fmbos fiigmandislidil^^alwi
les h.ibcncur. Uliini m abis m delcnptionc .ittigimus.
£ ligno Hunc carbones. ad metalU mndenda uublfimL Macthiolus Hetruicis m prctio dh tradit,
nonmodb qubd igncm diu foveant, i^idedam qndd (ut aiunt) caput mmim^ centenc. Arbonun
trond ad molarum Fabncas &alia opera fervanmr cA> macerix iirmicudinem ic durafaibiiteai> tflfte
Clufio: Pliniosrotaruro axfaoUiccm durioa lua Btiiemefleait,ut8cmallfli%maint8iai
Digitized by Gopgle
, ^px H I $ T O M A ? l A M t A R U II.
jEitatTet eaft
Magnitudine iDultum cedit alm Ikdbus, ut qux non temercnolonescluobus cubicis altiares prtv
ferat, eolque non admodDfflcraAas: Mia Aquifolix proxima, tntnora^ nuuicata, utrinq, glaibraj
vcrum non ica hikri viroi c nitida. Fleres vel potiiis Julos copiosc fert» muioofos : glancictii \'cr6
ouximam, quod in piimila arbulcul* nurerisj ctiain Iligru alceca niajorem, calyce aliijiiorc. At
pncter hzc omnia tripi \c\\ c vcremenia in cis obfervantur.
I. Unum Maio &: Apnli xjSme^ quod nilul aiiud cfl quimgrana in foiits rubra, panra,rocun*
ds, parum oblonga, ex ipla (olnnidllwAnM mM, Fifis partii fimilia. fiiMbixii iolut 4lb4>iion
id afafimiU fubfbntix fiiidtam
venricalus nalbmr.
%, Ahafnm huc aim Ilice majore corannuiej Maio menfc apparcns, ramis adhxrcfcic, Icd fatis
Uevitcs-, GopioAaiv wtiwAiin< nianiBq* lcvi nitidlque lu(>er6cis« 4iriun« tocus Uquore al-
ludo plenumj cm TemiidiB irniatant, tand^mque iiiarelcitj drea qood Rrvwit tape rarmieaniiii
Tertium dcnic), coiicm cuni jani ox^ tempore CQnfpiCUUr in ^bliis, icltquis noiius & celcbnir
tiii , Coccum puti mfedorium : grana funt rubra, lakam piitri&Q]i»«lbo quo reipeigDOMr akOtOf
f#,liquorc iangumeo pkna cum oopcQiordmTOrmictib.
C^uspufiuam&vaUftoinafmglMWQmilsi^^ cdm «x ]. Bauhiai ol^
Icn-ationc llcx pumila Narborisnui (Mixhm «oua qub» «bovn suioMiii pvoftracs qpod flcmi
verum elie comperimus.
tMd, Axbufcula iiaec in collibus faxolls circa MonTpdiumt Nemaufum, Avenionem, Sc alibi in GaUia
Njuboi|<^oiitur, ubiincGiMiis ooQci provontai: neenoii tn IVovinoa, &, Lobelio lefte, ctiaai
«ilb^a» pnefotim in Hetnuook Ri^naiiolk SaneofifUdmo agro, lods montoiis, giareofis, flcr^
Ijbus, intt^ varias Ilices, Smilace$afpera$,Tercbinthos,Lcmi(a)s,&c. Atramjn, obfetyante Clufib^
IKMiubique coccum gerit. Nam iis loiiim reg^onibus qux Mediterraneo man vicinx lunt, & ma^-
tio Sdis ardore torrentur oriri anillUi^nkit. SbA neq, iftk: perpetuo fert : cum cnim frutex adeo
adoientucg|andemaleretn|%iia^OocciiiRimmg ide6queMieaeinool»qiiadrteiuies aucadul*
tiores fivdoes tirere, uc pnMcimo anno novelii remrgant, qui ddnde fingulis annis aUquotfobleqaen-
tibus coa:am i-amulis mlurrentem inftar exiguorcm Pilbrvim coloris ancrci Rignic
* Uh.deUif Quomoiio gignatur coccus * Quinqueranus deciarat, Vere (inquic; mcdio rorati imbribus fiit'
4llMr Fntm. tioei Goccum hoc modo ordiuntur. Ubi imus fdrptjs ie in duo brachia partitur, m Iiorum nedio
*^ piimijta omiiium mcrcfcit rocuodiiiii qtwUam magoitudioe & ookxe Pm{ hoc Matrem voom^
quud ex eo cxtcra grana prodncaiMur. Matres ineume aeftate dMqne nnniitiflSitiorom vmniado-
rumcatcrvam prdturiLluiit, fuilcuntq, in (ummuatc. In 3niiii.ili.i prorcpit nova fbbqjes, colorc can-
dida, pro ie quil^, m iubiiinc. Ac ubicunq, vermiatli gemmanus iurculi axilljs occurrennr, de&-
dem Sc inacmcnm aucli milii nu^mcudine Hunt. IndeiiberiiuadalefeentibuiaHiasoolQrindne-
ricenm tranfit, lamqi non animal-led nifiuft rurlus apparec. Timq, ea grana loamrifafem adepca
celbmmtur, jam cdoTAtis yenracoiisNe» .
AJii grana non in divaricationc duntaxat ramulorum nafci perhibent fcd ctiara in fohis ipfib
Graiu liix a Philofbphis & Bocamas Ipurii quidam fcu excrcmcnam friu^ Ihcis pumilar, &
quidem Iblius proprii babitalimt. V^ito eoiditiffimus & ingenioiitSmus YvcXi.MMrtmui Ltfier,
aoiicus noHer fumhius, ciuCmodi grwctiiwo in Aoglia Ccraionun aiiaruiini atbcnun lurculis t*-
ndiis adtulceotia obicivavit, eique aon cKrefcentia elie judicavir, fed irtGAt cufniSbm opus, foeti>>
bu5 fuis cxcipicivlis &. Fovendis domicilium fcu niJum efFormantis, ab eod^mque virgulis affixa :
quod & iiobii ctiaui (quibus Eboraci grana arboribus adhxrcntia oltendit j videcur, ciim infcctis
aduitis & cgreflis i liircuiis Eicile abfeedem & dilabaomr. Adeo autem limilia funt hzc grana
coccis baphicis, ut argr^ qucant di(cen4 ciiiBea eciaai in Jods, cod^mque modo (urculis adnaddm»
tur, uiide ab eodem mtedb genere effifta efleverifiniffimom eft, quamvi^fuccus tingeodo nrinAe
idoncus fit ob dr ci lir.ucm alimenti. Qux c Quinquerano attiilinius huic noftra: opmiom de OTta
horum granorum, q.njd icilicct inlccti opus luxu, non aiboris excrclccntix, favcnt. Putamus cap
men micdtum iltud ibi loci iibi granum effiqfic& liirGllllkagglutinat, ejufdem cotticem pertun^er^
& (uccu n iiid;; cvugcrcquo culculium replenu', qiu%vemiicuiia in dlMm liifficiac. Venimhacex
COnjcctuia.
M.uthioIus fc coccum in Bohcmia in Qt_icrcubiis copiosc nalcentem obfervafle fcribit. Qiiod
quamvis nonnuih cai pant ic viiicaijt, vcrum taincn cllc pocuiflc quar a D. Ufitr oblervau protuU-
nntfdcclaianc : inio vcrunicllc non dubicamus.
Omidii iis quxQ^iiiqueianus aiiique iuiieoc de modo coil«gendi & pnwarandi ooccum ad ufiim
ttoaoruin, ea producemus quae XX f^nkmd Monipelien& Bocaniois tc PtiannaoopeRis inhgnis ex
propn.i obfciV.uiai.c iiob;- cumiiii-.nicivit.
tffki. t.occiis bapbiL.i, inq.nt, duobu, ulibus infcrvit, niminun mcdicina:, & laius tingendis. Pro m*-
nicin.c ulu oportjc ut m tnorurio marmoieo tundatur, & ddnde per cribrum crapciatur, uc iMilpa
indc lcparct vir, xquah Sacchari quantitaci pofnurccnda. Mixairam.hanc Conldrraro appeUant, d
qua a^idico Sacchaio, Senco crudo, pomorum fnooo 6e aquiraficei fit lympt» it Kirmet, qui in- •
fcrvit p:o bali confcdioni ilh tantnpc: e cclebi ata: de Alkermts Mcfua: di<aa:.
Pro cincto.oiin ulu j^ranum m.uuiitatcm adeptum colligicur, demde io arca complana^a, linteb
rubftiatii, Soli exponiti:i . InitiOj quandiu iuunorc abundat, bis tdve in die verlaoc, ne tnca;-
Jdcac amuunLCiim pulvis rubiqm^us io fuperfide apparct eum aibri ope [iiparani^ & grana d». *
1100 Jtnten ifiQeroonc« ujboedttai ^nilis pufvis icerum perdpiatur, quem iecande vice pcr cri-
biiun cranuninnnc, atqpe iiancqperauonemtQdesrepeCHntdcaec gnut nifailaiiipKiKpulvciis red-
danc. • Nonndum
Digitized by Coogle
Noundum autem quod pnmus pulvis c foraminc illo exit quo pertundicur granum ab ea parto
flU riaotc adharfit : • Poftrcmus nutciti qui lub finctu undique in ^rani linwrficie apparctj conftec
^remiGiilisiiitnfoUicukm aiumacis cutuque penetrantibus, quoniam ioramen diclum pleruoque
bbtonKiim sf^* l • r • - •
Qoanipnmum autsm Bmiala illa polveris rubentia le incipiuBt mov6re, aceto aoerrimo inxxaa-
da fiint, 6c mAnibus oonmcanda, demde in piblas formanda, qux SoK CTcpofit» ficcenrur.
Si quis pulvcrcm huncrubiauwom reflare lln.u, ncc aceto aliovc aculo liqnorc pj:f uiidat, & at
it^ dicam. exonguat^ c quovis ejui granulo eflKKmabicur mulca quxdam mmimaj aax per ununi
fdakeitim diemfancilluc fakaatesTolancdte «manK*
iUo qucm antca habuerunt omnino privatx.
Granum evacuatum (cu pulvcrc peninis cxhaumim viAo larant, dein Soli cxponunc : Siccatum
jnfiyiT^ COnfiricant, ut lucidum rcddarur. Quofado facds infundont, jamvcnalem pulvcre lude
jmf^ff^ imiuteuialique Sacci m medfum immUlb, ut innoce(cat icilioet polveris ad grana propor-
Eo «mem lingltur nobils iJle oolor quem Efesrluimm voguL ■ Goocm faaphK» vimliabee
adftring^atein, ciqu» ntioae rttiiwiifaasiitt<rflqabiauciacii\iksa aootooonvai^^
Diofc. Tlm. • ,,11 , • 1 • r
Eximie confcrrc hoc graiium muuenbus abortiencibus aun pari thuris pondere in pocu (umptam
Fuchiius & Matth. reftanmr. Noftro tempore mulierculas Monipebcnies & Nemaulenlcs ui dif-
fidli paitu 6c oollapns viribus cHis pulveris lcobem ex vmo, aut ipGun etiaiii confeAionem Alker'
mts non fine fru&u iiin^phHe fdmus. Medids Monfpelienlibusin (Vipvis ca(u prscinid, & morbis
acutiffimis, Apoplexi i, Paralyli & limibbns, nihil praefencitis efle Idraus. J. B. Meiues eam ad
cordis p.ilpitationcro, (yncopcn, mentis alicn.uionem fcu dcnpiciuiam, & ma^rorem line caula ma-
p\(nS^ celdvat. Quomodo autem Coccus baphica cor corroborct &. cxhitarcc, cum przter ad-
ftri6Honem 8c amarkodinem ndla qualitas manifefta in ea perdpiatur nos fi^. Odorem qjnenl *
fenfaunt fragranciflinv.im in vermiculis & granis ipfis inter przpaiandura LaCttlu ficQgill^enr
nus, mirum cur alli aut non deprehendermt, auc nen memmermt.
. Cap. VH.
Di Suken,
SUbcr VofTu Sm diftum putat, quo^^ calceamcntis infucretur, feminat enim non untum hffao^
no temporc valetudinis causi eo uccbantur (ed etiam xftivo, ut vidercntur grandiores.
StAn Utifiiliim J.B> Ger. Parlc ist^knm firfitmi wm C B. €^ Co?il<€;ee.
Suber qttod inHifpaniis nafcitur, perpetuo virct, ut llcr, cui adeo hmile eft, ut primo afpedu ple-
runquc f^at, nifi cortex craffus 8c difrumpi Iblitus ci roi cm detegeret. Majus cft Ilice plerunque
8c cMiJice ubi adolevit longi Craffiore, oortice item dcnfo, cirnolo,lcabro & rimofo, qui nih fuo tem-
pore dctrahatur dehifdt, all6gue fubiufoente expeilitur : eo dctrado qui (ubcft novellus iti mba, ut
procul .ifpidentibus arbores rubnci ant mirio pSft» Tideantnr. Subens rami Ihgnis firmiorcs funt ;
/Jia mapra, loneiora, molliora,- Sc fiipernc magis virentia, intcrdum nonnihil detttata, abqtwndo
mimmd, ut in iTicc. Glant magna, ubi maturuit nigricans, Ihgna longior & obiuhore cufpide,
calyce edam majorc, m.igis hifpido, & per oras molhter echinato. Glans admodum adflnngentis
& exfiocantu guftiis, Iligna mult6 ingraiior : magna cx parte con|undira naldtur ut Pontica nux,
fcd crailb bievique peddo, 6c findors quam Ilig^ Ramulis nonnunquam adnafcunnir dura 8C
lignofa qnsdam dMietxolaric nbeicnla» adeo firmiter inhaNacia» nc nffi fiaAo tamo oxiou noit
^Clufius Saberineamna Aquitania Pyrenacis proxima nafccns folia non retinerc ied hycmc abji-
cereobrervavit ; ut menfe Apdlifbliis prorliis riduacx erant quacuor Suberis arbores circa Bajtmm.
Quare ( mquic ) Theophraftus non immeritb tribuit Subcri dcciduum Iblium. .
Matthioli Subcr alterum oblongls anguftifquc foliis, quod Pifano agro nalci cradit, tabi nunqpmn
viCim fatecur idem Clufius. At quis ahus priter Matthiolum hde dignus ilJud conlpent? »
PJerilcnwCaftenznovxBccncarque lods, fiCtoti Luficami lulci Clulius tradic. CircaFi«»^i &
Viam ApftMm copiosi nafccntem iimul cum Siliqui Aibore ieu Ccratia obler vavit D. TamrtJmB^
fm, qui affimut foUa Suberum «rA efle deddua. Ubetrimi edam in Olbiojfi ora provenirc auAor OR
Qumqucranus in libello dt Uudibut Trovtncix. Qax de tnplia corticc habet Quinguer.^nob» aott
prbbantur. Detrtihcndis corncibus h.tc cft ratio. Qu^ ftipes telluri commitcicur Circumlcindiiwad
Bgnoiam ufct, mi-' >•"". pariccrq, m (ummis humerts antequam in brachia dividat lele, raox a lum-
moad imum hnaimr, dctrahitui- triplexcoit»: NcmexpUnantur aqua fed igni, nec Hemuntur
nifitcniomox anno. Quod fipaudsdiebositonfaraUfgiMnWesluperre^^
taro acciait, nuuirum ugione calida & ficca, & ccmporam obferratione raro taUcnte. Qtui. i
Sum^jutr. Alu ut Lobchus, 8c quidcm rcdtus. Cortcx ffnniniu ftipitcm amiat : alter intenorjqiu
pSrpetub hxret ; akercraflior ad aoo» foUice^ nigol^
"^Corwx nS^cx aqua calida potus fanguinis flaxom (iftit : ejuiacm ciois ad idem wkrc Adtur. ^re,
Ufuscjus eft.id anchoraha navmm, pilcantiuni cragul.is, c.adorum ahonimq, Valbnimangumonb^ J^^-
aiapuUanmi vitrcamm obturamcnta, fceminaiuni * calccatum hybcmum, aivcana, & inEftrao»-^
V<iuiaHifpan]xadtngarioramtefta,refe(em6X3ano> ^gcXIO ■' -
Digitized by Google
M9+
Historia Plan.tarum.
SECTIO IL
Ik Jrborihut fiore AfruBu dtsjun£to Gmferis,
C>nos voco fniftus iqaamofbs^ polyfpermos in coni (eu mecx fbrmam plcrunque tucUnatK:
hoc cnam noi' nc compechendo (tuStm pluritxis pardbus cniAaceis aut lignoiis par inaCBri»
tatem dchilconcibui conipofitos, quamvis neq, (quamofi fim nCKL conoides.
Cooifcrj: aiHores liint vcl Rclimterx, vel lucco aquco (catcntes. Retuiirerz fanr vel fixiAu (qua.
moib, vel ir. c clavatU tubenbus pcr hormoniam coaptatis comnofito, foUoIis brcvibus,acuus,m fquz' '
masdcgcncrantibus, ut Cufr^m. Rc/Jw/«r<e fruAu %uamoIo (imt vel folit* perpetuis, vel Mib de>
ciduis. Reiinifcr.r folii> pcrpctui-., funt vel ciflem fpailim & fingulatim undique c fiirculis cxcun-
tibus; vcl agmiuatiin pliiiibu^ limul vrfut m penicillos quofdara coaggcftis, cujufmodi eft CeJrm Li-
hmi nmftr*.
Qiui; foltit iunc fparfim h fiirculis undiaueeieuntibus, fum ufdem vcl brevionbus oc fingulatim
eiSBbmSimt cajusg^nerit eft vel yangaAutt bvns ei cMten dieca fio tubiib t^SBB^ nt
Refinifera foliis dcqduis eft Lartx.
Comfcrz fucco aqueo pnpacB fiutt ydbSSk aa^fkhmOoxfSk AJnn^ vd fi>L ninairilNiiFk>.
Caf. L
De Abiete»
•
ABics ab ahto Graramaticis dida, putatur,ut \ fm» faAu, A huK .f/, quod In alcitudincm
tewiat: 'BAin pariterGrxcis didciu-Mot -A «4f, I ftriii S-iQ- iinaiTm^ tefteEtymoIogp,
Nocandam aiuem, voccm Wi&b aequivQcani efle, 8e pro iaTaluao fnStds palinc amni
■ ilMCldlini accipi, autetiam prn fruciu ipfo. *
NbtaEAbieaschara^eiiftica: in gcnere, prout Piceam I^tinis ditfiam compledkua, funtfblufia-
galatia ramulos undique dngcntia, fcu non cx l.ucribus tantum led etiain es^cniafic infint eo>
ruodem parte nalbentia^ brevia Sc aneufta, proceritas enmia.
Ja Bodaos h Scapel multis probat falli Botanicos qtd S^^mum arborif (pedem efle neganc, fbm*
fintque Sappinum, Plinii autoritacc decepti, inferiorem ac cnodcm partem caudids Abiegni, often>
dicque Pluuum diftinguere Safmnm & Sa^pmum. Sapmm Picea: Sativx Ipeciej cft, Sapinui autcm
fipectes Pini quz czla rcgerrainat. Pan autem infcnor Abictis cnoJis ^.^^/fjfj dicitur nbn Sa^snuf.
&autBm vociduQir pars Mc Abietis, quod enodis eOet ut SapinusL Ke^e ergo (mquK^ fieUo*
idas$4pfMHMaifaocemdixifc VideCommentipfiusinTheophr.liift bK^.cap. lo.
A. I. Abitt Parlc. Abttt femm* /Ivt dum* J.D. yitei mat emit furfHm fftSgntikm
CBL €^fcl04calKlifin>tin. jOittTmdfilU.
-* JhH. df DefcrfptSonem hujas accoratam * Jo.innes ConFados Axtius nobis fuppedicat
Arhnime»- Eft (inquit) arbor procera & excelfa, Pinum altitudinc fuperans. CWrv cjus redus cft, infc-
^"i'^ riijs cnodis, zqualem ferc craflitiem habcns ulquc ad ramos. Ha;c pars vocatui a * Pliruo, & Vi-
eJp' truvio /. 1. S^imw;,fupenor autcm parsntxiofa FM/mM. Errant itaquc * BcUonius 6c ali^
qui ex Sapino peoulure gienus fadunc. Cmw ej^ eft alUcans & fragUis. lUmi in circuuu ciicn
.f^^cT^ crniicumcrefcunt, interaiim quatuor, interdDm quinq^ intetduin (ex aut plures> 8c hoc condnnant
Mteu^Vh/u-' u^qwc ad cacumen, fingulis enim annis novam congenem ita arbor protmdit, ut facilc inde coU^
frd. gere licet, quot annomm fit [ Hoc non ptculiare </ buic fpeciei, fe4 fltrifefue ariarihit cemftru com'
^ mtmi 3 QgHaaia nunorum lunc in terram reflexi, quidam non, led prius tieri puto i pondere vai&x
alfaidiori^ qni fi^iias oopiofifiGine in raniis Afaaecttmprovenic Ucnnqiie forculos utplurimnia lnh
benc inftar cmds, interdura tamen anos camibn wrculas ab nno latere emmpit, nuHas ezad-
verfb.
Scribunt autoresquixi foUa i.ciinc^ue ex lateribus ramorum emergant, quod umenfalfi *in*4i»
convincit : provemunt cnim non (blum in laftiibu^ fed aiam in fuperiore 8c infcnore ramuiorum
paitC;, fed ilU itsi adlaceraie defleaiint, uc inmeniilNis tantum i lateribus emerfa ndeancur. Sunc
aniem fiilli, non ur volane dilutae, fcd ficars viridhaas in fuperiorc partc, tn arafi aneem pMi*
j candicancia [linei viridi dilUnda J. B."} tjux cx fiipcriore parce crumpunt brcviora
qpim omi ex latcnbus 8c mfcnorc parte. Plinius icribic ftlia *£i mftSa fttiinum mode Puttf & A-
vocabulo illo tnftSa vult equidem neloo. Snnt tamen fblia iti fere diipofita, ut dca-
tes in pe<fline, fbliisTaxi fimilia, miniindpangentia, in acumine enim in miniitiflimam nirculam
dividuntur, parces tamen illc non ici acutae (unt ut pungant, ih medio linei fecundiim loogicudiiNm
i nouta. Liftnum habct album, mollc, &: Lvvc.
Rsduts noii alcc dclccndunt, ica ut facilc a vcntis validionbus radice cenus^teira eruaiuur.
. Ctm quadruolo nunores funt quam Piceae, fquamis oonfbnt in fi^
.cetjSflM* iiibaibam, iiipecius aianini, pleaiimacri&|ifliciiilnnMi«
Digitized by Google
quartm frfMw i flonh. fejuncli. i ^ 9 5
Matthiolus & Belloiiiusrcdii negant Abietetn fcrro florem: Thophrdlhmi auteui,& Phniuinj&
alios qui Abtcti cnbuum floKS (eldlenint i^muro prorumpentes picec coni, qui ante SolAtimn pro-
veniiint, 6c aTpeda iuiit iocBt>»tiffimi. Am enimPabz magnitudine;, .tlii erinm tiiittores autroajOKt
apparentjtahtatjibedinepraditiutnilrilfa^ finRuh (quamisiuis fiint vcftin, & p of; i.(lTi tcmporij '
pautatim fiont viridcs. Ego pociui illis acce.lo qui florcs Abieti tribiiunc : n.m! c\ lijincr.tin noftra
norum ftaroina, leii apices podus, pulvilculum (cu icmcn minutiflimuni iuppcdiunt lcmini ma^lo
in Arimalibas analogum. Oeinde J. BinMauf attfqoe autorcs Hde digniflimi difodi votMs AbiinMil
florere affirmant. Tandem aimnm noftmaidsPinu, cui Hores cn.iin fidenter ncgnr, dcceptuni
ido, cum & ipfc flores ohfaytveriro in eo genere copiofos, quidni crgo & de Abiete filius lit ?
J. Bauhinus conos plenius «Jefcribit: Cr)nf>s f inquit ) fc t oblongos, ovaros fLTL-, Vv:cx vulgaris
conis breviores 8c CTafEores ; Squamaf vero laaorcs multo, bievior6fque, 8c velut hirlut.-c, vel levi ex-
ficcacione cdbcz, ut in Pmu CVmjvadiAa: nequeenim h«renc, utinPlnu, Picea atquePin^ia
StjU eonenm iWMfi»« fymmit dtUffit,^ dm mttnbm m mhm "t^m» mJi, Oafim n^rma vmmitt 4
finiilituduie.
Dodonxus, cumque fecurus Gerardus, de Abiete Sc Picca confase fcribnnt, oftde oondudimai
cum J. Hauhino, Abiacm & Piceam non bene not.Ts finfle arbores Dcxionxa
Quin & C. Bauhinum ex uiia (pccic duas fecifTe opinamur, & fyiioiiyma bonfodifle. AhMRIB
enimL (euconislaritunipedantibui, fiiremarero CA flcIL leualbam, ftve fonninaih e/mfdmk
pro eadem arbore habemns. Oatam enim eft Abietera Pfinii, & fixminam Thcophrafti C&f.ky^.
quam .■Vbictis fux (ecund.x. i c .i!kr feu (feminx fynonymam facit C. Bauhtni'?, ipljflimam cflcar-
borem quam jam dcfcriplimus. Abicceni autem conis (iirfuni Ipcdantibus, aliam ab ea quaiu de*
ieripcam dedi, vellem quis mihi of^endat. duas tantum Abietis (pccics agnofco, alceram coniS
brevioribus> furiiim (pci^antibai^ ijsliii peftinarim Taxi modo difpolitis, (iibtus albcntibu«, miam lci
deicripfi, quamque Abietem raminam TheoDhnif^i peritiores Botanici, Clufius & Joaiu Baohilnis
(aciunt : alteram copb !onp,ionbu5, deorfum depenJcnnbus, foliisncc peftin.inm diipolititliecfnb*
nis (inereis. quam^itdem Latinorum Ptctam, Theophrafti Abicccni marein elle llacuuiit
Interimnicmoiiflreconvenit D. PAi/ m {Iifiona naturali Comiratus Scatfoidienfis iMNl^re^oe-
piiTe mentem meam, cum arbores illasin iMrrm naibentes, (cu mavis (lariics, Pice« generi 4 tne
adfcripcas dtcat. Mihi enim opcim^ nots fiierunt SUe arbores, quas non (cinel vtdi & mftravi, ea-
rumque (cnvna oollegi in horco nrtftro lercnd<v Nota crgo tcrtia .vJ Ablctcm in Catalogo noflr»
^dntMnim Anglta ad Abietem cujus fynonyma dedi refefcnda efl, [ non ad Piceain ut opinatur D.
Plot.^ nimirum Abietemr ?»rk. Abietem fa-min.im iivc W7<<« J.B» coi «danii (b^ fi,*
petiiisdixi) eandem puto Abietem II. i.c. albam fiveiominam Cfik uc patec, tumex epiaeioalf
bac, tum ex nonnullis fynonymis ; quanquam fateor C. BmAmum (ynonyma confudifle, ab Antori*
bus quibus Abictis 5c Piccr difFcrenna: miniis pcrlpcdlx cflcnt (cdudum.
Nos in Sucvix £c Bavaria: fylvis, fcd copiolius iii Alpibus Helvaicu & Rhaticis Abictent obfcrva- Lmilk
vinos. Axtins in Germanix & Bohemix f) Ivis frequentifltmam effc fcnbic : alibi ctiam variu locis
in montibus reperitur : Coni, tefte Clulio» viienc Auoimni initio« 6c mulcam lefinam fundunc: fiib
Autumni vero linem, & hyemislnidom matuntatem oonicquantar.
Macencs .id mulra urilis efV, pr.Tcipue ad navium malof «oJevitatem & a!ticudincm fuam : nam in t^fifc
Alpibus Helreticis invenin nonnunquam i;o pedum alritudine aflerit, ica ut uliii adaptencur iongi-
CuAie T lo poluro. Afleres SctriialiB abiegnae muld apud nos usds funt \h Anglia ad cabulatadomo*
rum 8e condavium. Ex ligno etiam Abiegno tn Germaniaj^ teftc Axtio ) mtnc dolia q[nc pican-
tur, cupx., capedines, truar, capcilz, aliaque quamplurima ra(a cecevifiana, aquaiia, culilMlia: itt
freqiicnt;[Tin.o ufu efl in Anglia .;d pyxidcs, thecas, ciflas, localo8»8eCi Pdildus fiii&lwilCVdidii A'
. bies&Pinus, rcnuuncur cnim, nectemere rumpuncur. J.B.
Htjusrefina diiplcx in u(ueft, i. Lvfidi»^ qaxcoll^itor ^mbetcolit Abietum novelkrum (ed
paoca. UancOfikanatZaicM^
ter oortfcem 6e oortkem ai^omm janioram orianmr qoacdam n3sercula, ( DmiUmtmm Germani vo>
cant ) cx quibus fi vulneretur fluic pr.rflantiflima ill.i rclTn.i, Ijriccx confiftentii fimilis, (od magis
tranfparens,amaricans,valdc fragrans^& iaporeCurii mali corticem proximercferens} t.Sieca, quae •
uti Thus (igurdeBWJHiior, kk awm^ smnlaair. Modom coil^|iei»K itfioam liqaidam vide apAd
Belbnium.
Refina hxc k Mattfiiolo aliilqae magnopcre oommendamr ad recei^ vidnera, praecii^^ capids, Virtk
flinand.i ; .id calculum renum & arenutas, ad urinam dendam ( tmcia: pqndere pota) ad artnnti-
cos (k ifchiadicum dolorcm. Ad gonorrhceam etiam virulentam conferCj (i aliquocdiebu:i contuiuis
mamnno tcmporc fumatto'.
Abieiem AnglUf indigeiuuBdfilftainic A flm, nec ego (an^ abnoerim, fiquidem Abietes ilfae-
(uperiits memonlzin vico IPWimi crefcentes fliidem (ponte ortz videntur ; eafque rcliquias efle plti-
rimarum in vioma olim nafcentium of^enJic iLlcni do<5Hflimus Vir : undc CxLireni in utroque gc-
nerc deccptum patct, dim (cribltqi Britaftmd Mattrttm cmnu gmtrs rtftriri frjettr Fagum & Jbtt-
Itm, Fagiim enim plurimis in lods piWGnire apud iios certum cft ; AneCem aliquibus.
Abies^auioie Xbeopbrafto^ pnmakttmcun femme, radix nuUam penims fobokra profert: de-
cifo cacnmine radidnn inarelSt eodem annt^ Nos ver6 quamvis hxc variis in locisiteret 8e incokec
Thcophraftus, cxpcrientia dodi afErmamu*, ramulos Abictis decifbs & tcrrx iniplantatos, non ger-
minare cancum, (ed &L radices agere, & fott^ eciain tn atbores tandem adoklccre pofie : Siquidem
oftendic n>Ag»l}. Ram^m WtBughby 9!MoAatiVkatiMliiMitwam)^
lis k (eipfo ante ^pia^kimnium dcpadis. ' ' .
^ -Hermannus in Catabgo Leydenit diftingQ||t Abietem marem eonb firaBOBi ^eftuiftn ln#
TaiifoliisabAbiateMniTbeophraftf7.fi. . . i
Digitized by Google
H I $ T O R I A P L A N T A R U H.
A. S» ^bUs mm Thcophr. Picea LatintrMm, five Ahei w.v Thec j>hraf!i }. B. Park.
MMfor Ger. Futs nuner frmik Sn$ Mm mbr* O B. <C()C rOmiltOtl fVCti^ttti
Axtim.
Procera eft arbor, caudice redo ud Abies, oortioe nibe(bente^ nallo modo fragili, ut in Abicte,
led laito & flesilL Ramos tubet Abiecis ramis fimiles, & ita ordinatos, [deciiilacini polito^ j iion
qnidem in terram deflexos, foi ad coDlum fpe^ances: [^contrario ex J. Bauliim & noftraoblerva-
aoneplerunq, in tcrram reflexos] Feli» (unt dilutz mditatis, nec klk ttC ia Abictt p^^mn inodo
dtiipouci^' bdi ex duobus (iircu^orum lateribus^ & ex fiipenori parte pronimpuiit, necinfaior pror-
fis dl nuda, ied illa ad latera fledunmr, ut intuentftas inferior pars nixla videator, qur autcm in
fuperiore paite crefcunt, non ita ad latcra flc^nrur ut inferiora, Abiegnis anguftiui j futic, brc-
viora, curviora, acuta & pungentia. Surcuh ramorum Picez phira habcnc tolta quani Abiet» : In
* £. i& «iss* (kds ramulis fblia admodum caduca (unt, ut incer exiiccandum experti liimni. Re^ n^at * Pli.
nias Ficeam extnUrari flore, 8c imnierito haoc ob cauiam iDakcfanMfo AOtMOfv qoi foibic ^ Pi-
cec florem oblongum ac rubentero quivis otiferware poteft. FifeDit nltim (nie duno color, puta-
vuquc conos tanta mbedinc non cflc prardicos : (ed h .'Higentiiis infpexilTcr, f.inc alircr fcripliflcf,
funt enim nihil ahud quain conuli prorumpcntes & rubentes, & nihil umnino Honbus limiJepmer
Colorem repr xi^ntanccs. Ncs potiis Mfftntimm J. Bmtam^ Cbifit, DsUecUiWte, grttvtkms ttnfrtmm ^
JBiimtTiniii AuBmlmt affirtnamibus txtrenMrtmmmmiigm arbcrit ititimttMfstt jnltt frttnJtrt (mgH'
iMrei, fjHi-jiirriie ejuadam ftrmd refertos, tfmhm Axiit Uiuftanti : fr^fertimdbm t!f ifji ejmfimJi julct
in Ftnu, eut tlle fariter fiorei denegat, cbfervavertmtis. Pr .xterea nullam onmino in lerum natura
planum dah contendmms cui ncc itos iit, nec aliquid flon analogum; nec enim Aae leraine ctMr
lciilo qd in apidbus flonim continetiir plantx ulhus lemen prohHcum eHe pofle pnanius.
Picea oonos krt terctes (pithamaE longpoidioe» extreinicacibus ramnlorain annexos, & deorfiim
pendentes, quod propter pondus iplbraRI fieri antumo, ex mens (qtianm ooafims ; in medio*(ca-
pom habcm longnm, cui Iqaaiiii lunt adnatr, qux in raedio latac f.inr, in fuperiorc parte acumi-
naCx ac tenuetj in uifenorc autem parte, ubi (capo antieftuntur, angufbores, cra/Eores tamcn :
majores Bne*Ulfinue&(iipreiiue.paal6 minaNl: Em dehifcum (quanue non tamen excidunt«
ut in AbietefaniinA. Singpilk in latere eimiareaine^air longum & latiufculum foUoium, Gh
• periijs paululum indfum, m interiore pane aime6tirar illis gennnura ftmtn, magnitudjae (eminis
Cnici, f .pcnus alatr.m, colorefu(co, Semen plcnum cfl o!cicu)uf^am fragranndimi, hnguamquc
acrimotii.i (iia fencncis. Totus conus, iirccemex aibore vexuc, pienus elt rcluii, & grati(£mum
ipirat odorcni
iMt Maicinir in mbntibus & (ylvis. Nos in Suertx & Bavariae fyhrii in^» Alpibus Rhstids & Hel-
vmieis obfervavimus & quidem multo copiofiMCm qiim AUenm wcfninam. Hanc arboran efle
conjicio qu.i- m Sueda, Norv^ aliifqoe SepMurioaalibiia rcgikinibiB oofiofe orinr. Male Sepr
tcmbn fi udus (unt mamri. ■ _
tifit L^A Marciies ligno quidem facilis fabris, CoA io Opcre dcterior, ut quac pro aeris oonftitutione intu-
melcit, daumelatve, fuiimde m «difidis crepicans. Ad omnia iUa adnibetur, ad qux Abies frenii-
iia, non tameniti frequenter. Lignum adcenfum, imprimis refiaofiim, funium edit acrum, fic
omnia ad qu« pertingic nigrore afficicntera. Quando cortex vulnenoir n»|gna oapM «fiiairrrfBi^
ex qua nollrates [ Tnuringi j pioem dcitillanc. Axiim & J. B.
. Qiue de virtbus Picez Vccere» habenc apud ipfos rcquirenda omitto.
Cerevi(ia diactetica dida, iii qua infuli fiiere ramuli aut iiunmicata hiqus aiboris, in a(ie(^bus
Scorbutids bono cum (uccellii (xpenumero ufiis fum. X>. JfaAw» Uem^mnnat Molleabroaus de
Arthnr. v.ig. fcoibut. Baithohnus de .Mahcin. Danonim domefti icfert NorwcgpS aEolq^ lepiien> '
t!ion.ilcs nufticarc corticem Abietib in mopii (Tumeati.
Hz arboies ( ut diximus) copiofam refinam prBbent, aifns didendsrniodum apuA Germanos bis
^TBrtflmmdt verbis delctibic * Jo. Conradus Aictius.
^«"*"«^ MenTe \f aio, aTCrcftxntc Luna, corticem Piceis dctrahunt noftrates hcK inodo. Indpiunt m
"vm^^fff. parte liiperna qui a(ci.i pcrtingere pollLint, & dctrahunt corticem latitudine tnum digicoium ulq,
m partem im.im, ita tamcn ut pcdibus iluobus a terra plaga abfit. Deindc linunt corticem in arbore
jacicudin* tiniusciiciter palmz, & itcrum t.ilcm pUgam inferunt, 8c (ic pergunt: cioncc cota arbor
iti iit faflciatj. Duobus aut tribus elaplis annis plag^e illae ica (imt replecz refini, uc deradcrc pof^
limt. Accingunt itaq, operacores (clc opcri, & induunt tunicas lincas brcvcs, ampliorcs tamen^ ubi.
qi;e conlur.is pr.rrc;qu.im in inferioic & luperiore partc, hx pertingunt ad unibilicum, & rclinam
in rafura excipiunt, nc indulia operariorum ab lUa roaculentur. Faaunt dciuq, valcula Q)^?r*^nu
fca (ix>rtulas c coi ticc Sorbi iylvcUris, flguri «oiii iumii: has in cerra ad lanis afboris poonnt; quo
hSto dcradiihc reiinam cultns (ivc r.idults incurvis^ and^tibus, longis infixis baoilis, quam exa^nunt
fjwitulis illis, & in acervum congcmnt, donec in cafas, in quibus pixdeftillatur, convchatur. Piccm
c Relin.a piccM Ikk modoconticiuntGc.-inani ; l'aciunc in Ofiicinis (ijis fcirnum qu.idiatum,oblon-
gum, in quo duobus fcrC pedibus a terra ponunt duos canales hgaeos, m pofterioii f urni partc can-
tum prominente^, unicuit^ canali imponunt trciolai oMongHui wndo fimmeii d^ti laticudine
habence$,juxta ollas illas ciia rclmquimt ibramina,in anteriore parte pedem unum circiter alta, & plus
dimidio lata, in pofteriore fiimi partc mifiora (iint, qiiz loco flimariorum (iinc, ut eo niclius ignis
i foraminibus .intci lonbus flammam cmittat. Furno ita pcrfcdo implent ollas illas idina, & unam-
quamc(, tegunt operculo: doinde acccndiuic ignera in forarainibus ancerionbas. Cum itaq. xdina
calorem ignis perapic, hquefdt in oUis» & pcr forarama oUaium pot ddyhc in ceiMlttlubditWj
per quos in nofteriore partcibini effiuic. CanaJibnt ibi fiipponunt vafi abicgna, aut cciam alu va-
£ada i axfke Pioex ubreftai; hiice cfflneatem pioem exapiant & diTendunc Si nihil uo-
plias Attt, rdidoani «amuiicei^aUii^ ta impknc «» mm nMi,iiogpit pagpait «hwwcianis re-
% £n*
Digltized by Gopgle
Lib. X^V. "Ds ArkrHnu quarmn friMui k farii», fejmBi x 397
fin &ftafic pix. ItelidininiieB capittmoitooni idina» in l^rofta tmapu quadiaca cofguk, exqiabcs
deinde fuligtnem unint.
AUuseft modus excoqucnai picem liquidam cx iplo Viccx ngno^ perlimilis ilJi qucrn dcicnbit
XheOflxaftas hiftor.libi 9.cap. Picea-in T.ai.un convcrl.t ftipites .iffubdm Cffoi lupcr .nca (cu
pavimenn eluco ufto aut lapidibus ancca pra:parato, & a ccntro undique ad arcumi^erenaampau»
decBvi in ftruem aut acervum componunCj d finilem quem extruunt qui carbones hcmou
Straem hanc fi nnciibus faginis pincifvc undique concegunt & demdc pulvere aut lutocommmuto
inlpaib cunos^ loricant, nequa iuinus .^ut flamma cluAari poOic. Igncm poftca, fbraminc ad id
tljbBtO)t «Jefupcr accendunt, quemadinodurn Carbonarii fblenc, qui liquoreni ligni oleofum fcu refi-
mmnn ad ima iiib(idere oompellic : Is auccm ob paviraenti dediviutcm in canalem ( qui acetvura
tindiciue ojronz inftardi^t/adid&ftum prompcideUbiau-j^ ind^ue per alios duAus in lacnsauc
va(a ei recipicndo dcftinara derivatur. E\- hoc m cordnas lufi£to, & tandiu decodo donec omnis
humorabliunatur, iitFtx ttridaiLTsJilm, Grxcis li^^iftmm dfta, Nofttates PlceraUquidam Cot
n^fltj fittamfaiaridimytel^ Hinc pecec Flcem a Flmb roAe de6iiih RofiuE ocmibaftB
DeRefimeSe Pidsufflius in MedicfBa & Medttnids dioenn» bi hiAoria 9lnd&
In Nova Anglia pavimancum, in qr.o pineas tale.is componunt ad cxcoqiiendam picem, non a
cencro ad circumferenaam, lcd c conti-.i a Lircumlercnn,i ad tcntrum dcvexum faciunc, &c canalenl
indc ad circumfcrcnciam, ad picem deflucncem derivandaiii, dacunr. Ibidem ccum iienonim
ftniem luto undi^e illico obducunc, Scforamen m fumraa parte reliiiquunc per quod igne defuper
fnmdflb Bgnaacoendunt; auibus iam penirus ienitisfbraraen illud olmininnc, 8c per fbraminda a«
liquoc circumcirca in lonca Iuce,i feu tedoria reU^la aeiem .ndmittunt quantus latis fit ad igncm fo-
Tendum, cauco uuenm nc in Hammara erurapac Foraminula quibus ignero moderantiu-, fic iA
ocdndnnt Td aperimit proucreipaftutaic, R^MfcrasvocuiL
Ticta fmmU]. B. Park. fiimil» Clujii Ger. omac Mmr C Bl
Cluf.
Nunquam valdc aflurgic, icd pumila manet, ^rtque ()uzdam nucamenta Nucis Ponticx mag- •
MiCDdine, i (quamulis imoricatim corapofitis, (ed in pungens fbliotum definennbus compada, qua;
.nwmrieMC denifontia ooocavas inamtatcs & veluci ceUoias oftendonc; k (ummis vcro jSc cxtremis
nncinwncisramDfinonnunquam enalctmtur, frequentibus, brcvifaus6c pungentibnsfiilialli obifitit
ied tou arbufcula brevionbus Sc pallidioribus foliis qu4m Inperiar pmfitaeft.
Nequeflorem, nequefru^ura oblervavit Clultus.
FSnnmtabalum firatibulmnFlinnDHdedian^iaBVOGaie vtdet^
4. Mtt Mmum* Fr. BimmidiK. jlvevelt& AhtAtttl mJSgenk,
Hancarborem Hifpani Sabinam ScCedrum ob materiei rubrum colorem vocare (biiti func: vc-
riim ad Abieoim genus omnino referendam cfrc prarter fru<i^um omndmque fadem, materia
fiadec, qnc moUis ac lenu eft, oomvtiooiq^^ vitio abund^ obotnda^ maximi ii teme de>
Sunt autem nnquit; quatuor, quodadbocinteillenrim;» hniasaiiMicii iSSamA*, inter leoiaini*
tndine, colore & fiudu diHances.
I. Qwdam fiquidemiUarum aicidimas Pinus loogitudtne atq, ampfimdine fiycrant, dCcandO*
eflereoaiimciir. Eanu^ nonnulla: 24 aocampJiiispedesaaffiadiiienqaanc; ^ ^
s. Aliaef ^rum materia quoq, candens eft, 8c rabmm oor, fine mediina Int oedmii^ 8c
Pineas rehrfa refercas producunt, fed quz vulgares Oleas minimi magnitudine vincant'
Alue his quoq, infcriores fpedantur, fcdrubramacerie,& orfatculatiorecoma.
4. Poftremz &quzomnium minimx {iint« fix Miloc Medicasvnl^iirei vincan
quious macenes rubra eft & candens medulla.
Cortice omnes tegunturnibeo, ibliiq,ferum Abierina, ecfi nunomft eidlion z Et omnibutgtie
reHna, linon (ponce, acf]ammtsliquaca fluit. Forma eflcteadem quae noibaciAbietV nififfia, nt
diximus, tenuiora, ramideprediores & faibgu acuminatiora alluiiEerent.
Aflulg in yafe fiftiiiaioonjeag opeitKque %ncfiqppofi» tdaiamfiindunct ea mmen fpeaienott
cmanat.
Qliibafvis regionibus proveniont drca fluenta, ftagnant^e aut lentd flaentes aquat nEdnaffTO tiMt
loca: ctli omnium ininimn longc ,ib .iquis & n.ifci & fervari foleat. Nullo tempore aut locoin-
VCniuntur ftorere. Nimu ttm<re boc frtmimtiavtt Uernandn, mji fortc juUi fro floriliiit nen bshemht
ctnfuit. .
Rcfioa hujus Abicgna vulgari Jong^accior 6c calidier eft 8c riribus rehementior.
Coitids FoUornm, Refinc virei 8cefi», vide apndHmMndez, bb. capi^
I6cccce
1^9^ H I S t O B. I A P L A H r A R U M.
. . . ^
CAPi IL
■
£)r arlore,
• *
Plnus arlMrI«daoRimqiioiioirilMVeMciiuiGn^
ooverfia.
flJiilw Veteres Grzoos pro Pinu ururpafle I. Bauhino dLibiuni non ed. Idem videtnr C»C
nro fratri, Carolo Clufio, fiod«o a Scapel. aliifq, doftioribus. Mihi Turneri noftri rententia pro-
MttU', nimirum Theophrallum «<C*lu' appcllalTe quam Ijtini Ymum : Pliniumautem «tnni Grxco-
rum pro Pmu accepilTe, quod Plinhis Pityocampas Pinni iim cii.c.i5 vcrut, non Picea;. GaleoO
etumPityn Pinum cfle, ait enim Pityn maiumos ferre coiios : Veniimile etum putat Galeiu tem»
pore Grxcos &qiu eum (ccuti funt femper Pityn pxo Pinu ufurpafle.
Itfwf TheophraAoquxaibar ficiiobtsiioaooafiii;,J.BuihinoP^
efie veriCmile videtur. , - .
Nominum rauutionis, & crrandi .n-.f.ini pr.>:lHi|(]c vlJcncur Arcades, qm fOK lcrifattTlieO|plin^
fiu$^ qpodcMBii "'n<*>ii"*^'i^* contraqiiod «XVluy mTuu vocirunt.
t. fmmft^v» C. B. (aiva fivt Jomeflica Ger. mhim* fivt dmt^if» Ptfk. ^fiadm Jnrig fibie
UKgm J.B. Cpcmanurcti pmc trrc.
Eaoelia eft arbor, cMJict redo aflurgens^ comce Icabro 5c lubrubcnti ; materie robuOa, (ub&vaa
edoiata, pingiu. Rami per intenralla eo ordine rotatim prodeunt quo in cztens arbonbus conife*
ris. Ex tuberculis paffim in nigofb rarnonim coitice cxrantibus folia enafcuntur, bina fer^, circa
imum connata, mox ab invicem ablccdcncia, qui fe inutuo (pe(^l.int canaliculata, Junci marini
. aemula ficxqualia, duoruni truimvc palmomm longitudinc, mucronc .icuto & iigido. Coni magnij
traOi, turfaioatt, aciftiffimo Iquamarum contexcu compadiics, quarum aafla^ lignola, lucida capita
extaAda ctibefcnloruni agmine tnacquales rcddunt conos : (ingulares Iquamc unciaro latv, duplo
longiores, a capite rcfinam albam, odoratam (ubindc fundcnrcs, linciifq, cx umbilico devexis do-
natx, paulaum hailam versiis exccnuantur, cialix, iinu iuo complexx tuturabinx unam autaico-
rampityuiem, obioneam, fere unculem, torofam, pulvifculo ttcoforpllieo ie^^ec&ai« odocRtdOj
duno ; nucleo candiclo, pingui, duici, peliicuU rutili obvoluco.
Copiofiffimi in Itaiia prop^ Ravennam provenit, quo in loco (ylvam ex le fadtampliflimamin
longkudinemextenfam ad maris litus: alibi etiam m Icalia obferv.ivimus fpontane.im. InGallia
Naroooenfiad aquas Marianas Ipontancani pcrhibct Lobeiius, & cuca Mailiham ; Inculx Provtncue
eam terebrant prordinielidcnda.
Radix tuiUam ez Sb penitttf lobolememittit, idcoque tratico recUb prorfiis emontur, & iemiiie
timtibi provenir. Propriumefl^aiunthric arfag^ucfatlb fidohdffime fiuftificer, quemadmodiun
apparet ex amoeniflimo Pincro p:o[>c R.ivcnii.TPE
Vira (£ Pini cujufcunq, cortices &iolia refrigcranc & allnnguntj unde in dylentena Sc iiuore mcnliuni
VfiU' profiuic. Decodum auc infufiim fummitacum Pinus in Cerevifia aliove idoneoliquoread calculum
rennm 8c vefkae phuimum vakre credmu;, necnon ad Soorbonui» ab^lque thorads aSeSbs, A
tonooibos Pini nnUe hondffiim fiberatos i Sooibatids ^SaB&ita refm Hofinannus in Method.
medendi.
Nodei Pinei (iiporis fiint dehcatidinii^ ipfis ctiam Amygjdafisprzfcrcndi, ideuquc in Icalia menlis
lacands adjiciuntur. Caliditatetemperatilunc&hnmim; tiiaiorant, leniunr^ impmguant. Ufiii
naecjp, in FklHp & uAtt q|uia nutriunc bene« quanivis non onuuno facil^ concoqui vuk Dodonxns^
11» & Jhttunni ftHvrm tntim per le antcum mdle alt6ve edegmate, quoniam exafpenua hmiunc;
in nffhriucit afjicUhm, ftranguria, acrimonia urina-, fcc. t]r.os initiganc & dolorcs fcd.int. Augcnt
iccm &i Idc &. icincn genitaic, ideoque Venerem languentem excitant 6c nacuram calefaciunt, prz-
fertini Sacchaio conditi. TotusCoonslettStrobiluscuroMarrubio recentidecodusCinqttitGalenus^
& pofte»,ad(tito mdle modiookenifli ooqDacw, donecipfum deoodnm meUis aodpiac ccaffitudj.
nem medteameimmieft ad thorads pubnonlTq, exlbeariones cohvoiiens, veteritoffi fic tabicodini
confcrcns, ut Diofcondcs ctiam teilacur. Aqu.i Strobilonmi aftringit, idcoq, utilis eft adficiei
rugas delendas, mammarum increincntuni imptxiiendum, in procidentianiamcis,&c.
Noracudignum efl: quod obfeivavit CxjGupionv & nosctiam ipfi, nudeosholce non bipam-
tos efle ut iuiis pfammis, led vduc in alveo novellum Punun ooniinete^ ooias radix inntiik
fpedat.
1. T:niti cKt ^cmlafra^iJi fmamiat Jtve Cembro }. B. Pinm hlwfiru montat» ttttitC-B- Pinj
fjh/. «kmtfmiiftr», Tdtdt mkr firti Wagk. Km. Ger.delicr.
J.B.
¥m fbffisbrevion ranr Cembri IbBa, palmai{a> itklem bina h ttibercnlo nno prognau, cannu-
Istaq,, udencur acutiora tamen. Conusminorquim Pini, lioc commune habct cuni cono Abiccis,
qnod lanamx Eicik 4podiculo divcllanturf incxceris diircic. Squammis compaCtus eil minus multo
enanliDllSflCCainpcdluia rugolis, non luedisiiC- Kni fativi, nec firmiter compadis, extremamiin-
gBbTomniat]^nem [non inedituUinm] oooBpante.nmbiltco. Puyides binz fii^ubs iquamisoccul-
cantur, diniidio mniores qu<im Pfaii domeftic». oflb tnquctro^ ciubinaBO^ fnfaeoce, tanii 8cfngil|,
ade6 uc digitorum preiui haud ica viokon>diffaiar« nucHocniAire, jbf^toe» fipon fcfifallntia
camPicyi«libus.doowftids eadau.
Ib
Digitized by Google
Lib. XXV. Morihws ijuartm fruUm a florih. JejunUt. i ; 95^
InRhstiA copiofiflime nafcinir, ubiruftici cjus fruftu vefcuntur, qui quainvis, Bellonio iudice,t«w.
minus duro fipijiorcq.fic nuclco qiiam Piiii vulgaris, adco t.uiien vili venit, ut ve^ihira dignui non
cenfeatur. Quinctiam in conv.illibus montis Junipcrorum diAi & montis Scnefii, pcr quos <i Galba
Mediolanum iter eft, nulltis cft pagus qui cam fub El-ut nominc non agnofcir. Gefiierus m altis
montibus Rlmorum 8c yallefiorum nalci [cribit, ncc ullam arborcm ajtius. Pimii Pmum Tarcnti-
num effe vpluntnonnulli.
Bellonius boc genus Thsophrafto incogninim efli ait, in Gia.cii' cmm aut Ahi montibusnon
nafci. Dalechinipius Tordam arborcm Plinii efic vulr, 1 hcoplirafto ignotam.
Vinntfylwltris C. B- ?tmi fflv. vulgarts Genwenfity & 7></<i J. B. AnVmafttr AujiTiacm
majcir, aloiu & nigir ejuidcm .' Ittm Vmtfttr, f\-ut Pmus \^lv. Ihf^nnuHs mjjor C\\x{>
J. B ? /. «. ftrtus maritima altera C. B ? Ptns/s Jjh. Mugo Ger. ico. Clje iJl^OUlltaill
Axtiist.
C<»«</i«w habet * intcrdum diftortum, G;pinimc tamcn reAum : coitex m infcriore arboriF parte * Irntplerum.
^lenus eft rimarum atq, (caber, colorc quodainnnjdo cincracous, in fuperiorc tamcn parte pienus ^"'v^''^"^'""
Iquamarum & rubicundus, in ramis tenorioribLs Lauri niodo livcfcit. Surculos ramorum habct 'i^r(m"md'i-
fragiles, qui ii frangantur apparcnt intcr corticcm &c corticem nnnuti pQri, ex quibus rclina exlii-^jr,
dat. Adiilta: arbores ramos nabent mininie reclos (cd linuolos. habcnt tenuia, ngida, multo
longiora foliis Abictis & Picex, feinper gemina ab uno vclu'ri tubulo cxeuntia, m iplo cxortu con-
ncxa, in intcriorc partc, qui fclc conlpiciunc, concava, acnta, pungcntia, guftu adftrmgencia,
iindiquaq, ramos vclricntia.
C#w cx compadih Iquamanim .iccrvo funt ciirbinati; ramuhs pcdiculo brevi, in nonnulhs rc<^o,
in aliis adunco, adlateraica firniitcr adhrrcnt, ut cum novi crumpunt anniciili adliuc in ramis haE-
reant; qnampiimum inarucrint dchilcunt. Squama: (unt oblongx, fub quibus (emeo latct nigri-
cans, magnitudinc Anih, alacum, plenum albi mcdullX
Arbor hi-c optimam fundit rclinam.
Defcriptio hxcin reliquis bene convonit Pinui (ylvcftri a nobis in Sucvia, Bavaria, Auftri», 8c
alibi in Germanta paftim obicrvata, (ola Icminis parvirate difFcrt. Noftra folia habet longa, in vi-
iiditate nigricantia, conos fatts grandes, miiioresTamen (lu im Pini fativi, oblongos, turbinatos, ra-
morum alas fpeitantcs8c rcHexoj, nucleL parvis, ncc Mali vulgaru nudcb inulto majoribus, quibus
& figuri lua acccdunt.
Habetur in viriiluus noftris frcqucns in Anglia, & ab Ilortulanis vulgo, C()C S^OUtlttlin f^inCj
ideft, Pinus Montana, dicitur; exuefcit autem in magnitudinem & procericaccm cxiiniam, quam-
vis cum fylveftris Sc Cnx fpoaris fit, pleninq, pumila manct in Gcrmani.i.
Ha:c proculdubio cft quam Bcllonius libro Coniferarum delcribit lub Ptctie nomine, caudice,
cum io arborcm excrcvir, contorco, rubro comce veftito, rimis hiulco, finuolis ramis, fragilibus,
coma in latum cx^3ns.i, mcdiocri magnimdmc, &:c. vidc. Pmaftcr Auftriacus major Cluf. duomm
cftgencrum, adoomter fc fimihum, ut pauci nifi materix caclbres difcerncre queant. Altcnim
tamen gen is l.rtiorc 8c crcdiore elt caiidice, Ixviorc corticc, ma)orc cono. Altcrum vero crafliore
plcrunque eft caudicc, lcabrioic cortice, foliis paulo aaftioribus ac minorecono.
Pmaftcr five Pmus Ivlv. HilpanicamajorClulio, m Aquitania, inq, Pyiena:is Bc plerifq, aliis Hi-
fpani^locis frcqucntiflima, qu.x" iplb monente, a Pinallro i. Auftriaco albo parum 8c lohs fortc
natahbus ditferr, in Pini lativi alcitudinem excrelcit, interdum ctiani fuperar. Nobis oblcrvata: quam-
V15 fatis grandcs procerac, minorcs tamen erant fativis.
Sunt eigo noftra fcntcntii Pinus (ylveftns vulgaris Gcncvcnfis J. B. Pinafter five Pinus fylvc-
ftiis Hifpanica v(\.\\ot eiufAtm. Iccm Pinaftcr Auftriacus major albus, 8: nigcr, unacnd^niquePini
fpccics, uc Sc ipic Jo. Bauhiniii (iiipicatur. Ciuamvis, ut verum fatear, defcriptio Pini lylvcftrLs
Gencvenfis jF. jB. huic arbon non bcne conveniat : nec cnim coni m hac^an'i8c brcvcs 8c non
turbinati ftmt, (cd rotundiores, fragih & brcvi pcdiculo adhxrentcs ramis, verum i contrario magni,
& longi, 6£ turbinati ; ut fupcrius diximus.
Ex nujus arbonb infcriore partc,radicibu5 viciniore fiunt alTulx illa: pingues ad igncm accendcndum vfitt,
&lumcn pr.Tbcndum idonex, niagni per mulcas Gcrmanix provinaas usus. Strangulac eiura hu-
mor ad radiccs delccndcns iplas arborcs fic ut m Txdam vcrtantur, dc qua aftulz.
Tranfcunt in Txdam quandoq, Picea 8c Laiix, (cd raro admodum : Piru enim fylveftns pro-
prius acpeculiaris morbus cft. In Tzdam autcm arbor converfa dicmu-, cum «on modo cor ejus
Icd Bc rclirjua fiibftantia in pmgucdincm niutaca eft. Hioc (inquit J. Bauhinui) Plmius non ablq,
errorcTxdam fui genens arboreraefle exiftimavit, 8c (extum Conifciarum genus ftatuit. Phniuni
pantcrcrroi is inlimulant .Vlatthiolus, Bcllonius, Calp, Hofmannus, Bodanis a Stapel, aliique. Ego
potius cum Dalechampio, Clufio, Parkinfbno ientio, Txdx vocabulum ifumiuir eflc, 8c nunc l*ini
reiinoGim 8£ pinguc lignum [tI» JSJk) fignificare, quod lucerna: candclxve loco uratur, nunc ar-
borcm fui gcncns Thcophrafto ignotam.
Quoniam alliilarum Txdx ad luccrnas uliis eft, hinc tsda pro facc quacunque, pra;fcrtim nu-
pciahj accipitur.
At tihi tgo ignarm thalamos t^eJdf^ fsraham,
Ovid. Mctamorph- i.
Ex hoc gcnere in Aquitania, apud Cantabros 8c aliis Hifpaniji locis, indigcnas rcfinam coUigere
obfcrvavic Cliifius, Scnosetiam, ncc in Aquitanu Iblum ied etiamm Galha Narboncnfi, ubi ar-
bores vulacraatar cjus rei causi, lingulis aiiois novo vulnerc fiipra annotinum inflido, donec ad
Cccccc * . deccirt
Digitized by Google
i
1^00 HlSTORlA PtANTARUM*
<leoana«t dLodeam pedum altitutiinciu ueiveneiint, huinor ib ca partcmanare ddienc; cum
denutt fimiU incKb a a]i« pwtt. aa<)Giii«
ktifolm julit virtfctmihii m faBefctmlhK C & «gpr, Ittmn ftli», fnlu fa$f«mAm
Pirk.
yfa^ tajgri |Knus interdum invcnitur, tnftiaie atfaotej ootilioiio cau&e, tc in iiliiiii ^/at&
f*i;ti^ tiMiMiwjimiicquiro pracedem cono.
EftoMHinvwriBtasFiiufth AuftriMificonfi fiu nigri duhi: qwndMloiteaiUiiaoditat
iAcnnda fiaFiqu^hreftfi C. B.
4. Pmi^tr jiujhtacat tmuifoliiis]. B. Pr»o/fr Umiftlim jitU fmfmrtfumt C & BiriE» 7W«)foit
FfauU-fiim Gct. fmiiftfr %, AufiriMciuCM.
CJur. ,
Crefcic ad nonnullorum Auftru: nioncium radices in fcopiilis, & fupra Badenfcs thermas,quatuor
fupra Viennam miU. in niontium crepidinc tcnui gramino iihhz.\, aliud qurKiibm gcnus, conrorto
amnodum caudice, divaricans ranns, quoruni furculi niulto graciliorcs tcrvjiorclq, lunt qu.mi m (a>
perioribus doobus Benenbus : /eltakem habet jJiis ionge tenuiora & breviora^ taractli bina iempec
conjundim ex eo^mtolMiIo m rir]^m amtritu nafcentia. Extremis virgisbotras fiveUva «xh
guorum julorum vcluti nucamcnto tcnniorum (qu.imarLim inclufa adnafcirur, qui non vircfcunc
aut flavent, ut in anteJidis, fed purpuraicuntj dctndc in tenuiliununi pulverem abcuiu, (uccreibente
ex eorDmmedio novo gcrmmc (uis novdfit nliis, membcani vd veficutt indnfiii oauftnb Hiqut
oonus enam minor eft« U obtuib plonntii mncnine.
Hu)u&arfao(is nmot fiilent noflmie* Oenopob ante sdeslnas propooer^ ntVkaaenfit AbietiK
temiieia lanMMi* tcafiarain legioiinmiiiooix HedetamCA.
5. tim^er ceuu ereclu C E Tint^er Au^riacut Gcr. cmac ^»««1/» mmtanm Park. y^n Pmm
fjfw^rttAiugbtfivtKrm J. B ^ Pimw tiMm ft» ihMih Pim?|/jr/tr.Afijg»MaKh.
Chf
Humanam non fuperat altituuincni, ftatim « raJice in Icntos & oSfequentes, tametfi craflos,
TUgoroquc & denfo corticc teclos, ramos dividitur, at4,in latitutlmemdiffunciitur: hos pcriingulu
(quamas bina femper ex eodem tubulo fimnl prodetmcia & jun^a /o/m ambiunt, qucmadaiodain
in Pmu 9c vidgan Pinafti|^ magis tamea canima iunt^ craffiora, breviora, & oboilioie iiincroae
pnedita, coloreq, iatarainis virente. SneU! endales, fquamarim compa*^, Larioeis conis liaud
m.njores, {edinagisturbinati rci^tifi,, pediculo inrrorfum non inflexo ut 111 prxccdcntibus gcncribusj
nudeus aJanis ut icliquorum^ &c inccrcompad^ilcs Iquanias Utcns. RaJix cralTaj iignoikj ia diverfa
Naldtur in (iimmis Auilric & Scidae Alpiumfiiperciliisinteriaxa 8cia>piilos,utpilariaiiim ubinuL*
lae alix arbores provemune.
KmK^hf Pinum fvlvcurcni Mugho fivc Crein fic defcribit J Bauhinus, P.irva & pumila arbor cfl ie/pei<atl
t& aliarum rci]nifer.irum, & Pini iylv. Tmct didi, ramis bipartuis Folia prodcunt ex tubulo bina, tres
d^fcos loagauniparte rotunda 8c carinaca, altcra plana, fimilia I^no fylv. Ta^dz, fcd colore magis
viridi,pungcntu Coaideorinm natancesjpaoloiongiores quam Tacdz aucPini (ylv. Geneveniis^ut 6c
nignores. Squantatcraffie & extDbeijtntes ut in iU5, (ed roanifefVd diflcrcntcs, quia eminenti« pul-
chrc lurlum vergunc, cum dorfb cvidcnti, immcdiatcque hzrent rainulis, a quibus flicil^ divclli
pollunc : ubi folia decidunt liint tubcrcula crcbra. Arboris cortex mgnor, odoratior etiam videtur
aibor. Ramuh rediores pluiibus fobis ornati. Refina alba, (icca. Mactliiolns 8c Ceialpinue
hanc fpccicm defcribunt ramis procmnbentibus hami, ipatio cuiiitioram deceiq, quindeGinii^ ncilt
bus ad cmgcmia vafa vinaria.
DubitatJ. Bauhinub annon liacc fit Picea nigra Corcyrcnfis BcIIonll. ,
Pixuunlylv. Mugo Mattb. C. Jkuhuius a Pinaflro pumilione Auliriaco Cluf. divcrfani facic
6» FtHafier terfhn Hijpmucm immlit J.fiL F/mvaiwfriHMMMir CB.ParlCi fim^irtiimi$,mimr
Ger. emac
Ci.v .
Ejuldcm ferc efl cum (uperiorc feu Auflriaco quarto alritudinis, Bcct in Icntos & obfequentes ra-
roos divifiis fit, non fiint tamcn adeo craffo rugofoque corticc tcdi, neq, itamlatitudinemdiftirii!
virgr ctiam graalioreSj /«/1« exiUa, JLarios foliis non difltmilia, non adco tamcn mollla, ncq, ur
liia dccidu.o, (cd iiamortali viriditate pr.Tdita,utfupenomm foha : 5freWieagui Scgraciles, nuciais
etiam puliUus Sc nigricans, alatus ut reliqaorum.
SoloMuraano regno hoc gcnus, kV^, raniCmc, confpexu Clufius.
Opinatur Lobelius hunc non difTei rc a Pinaflro humili Gallo-provinciac & Narboncniis collibus ad
Lupum moncem oriundo. NobisPinaiktibidcmfieguensidem ndebatarPtnaftro Aaftriaoopriiiio
Clufii, cercio in locoddcripto.
7. Fitua fjlv. maruima cmis frmiter ramk ailuerentikm J. & fjlnt. Alttra nutntima Lob. obl.
Cmiiex adverlb bini, deorfum nutantcs, crafTo, lignofb pediculo firmitcr harrcnt ('quonomine
ab aliisdifferr Pini 6c Pitiaftri fpcciebus) trium digitoruni tranivcrforuKi longirudinc, in acutum me-
diocriter mucronem dcfincntcs, quatuor m ambitu unaas ad balin colligeaces, iquamis non mul-
aoni extandbuscompadiics, ad Pini domeftlcae conos aooedeafa« iiifiiiiiilmcwatiniaorea. Mgno
■laseacsalba. caiidina V6heai6ntisodoris(nblutca. la
Digitized by Google
lib. XXV. 2)^ 'Jrboribus quarwn JrtMus k jhrib, fejunBi. i^oi
Tn collibus versiis monrem Lupi plures lunc fylvuLr^x Pinis hniafiliodi eooipofitK, qouinii alic
irborcfcun^ alix vcro pumil* repenuntur, inquic D. Magntl. *
Dubitat J.Batihinosaii hxcarliQr eadeni ne cnm Pin!»ftro Aai» HHpjm mivm Hilpa
PiuSSer iiobii oblieivattii ciica moiitemlApiiioavidelmiir diffbn i Piott
vcAn CtMm *
Tbufhr»p UbtUo].^
Stipite, r.^mon:m & foIioiTim ficic pcrfimilis videtur Pinaftro 111001411», lod nmil gjUlrii^ CMI*
dice lugrioribus. Conusphoeniceus, brevior £c lupcrn^laaor.
HaciefecCBanUoos
TtM^hmdummH^miiamvill trimrtm tBfimmm OaL PmmmmiHmmm
rmm mkvmm^tixyt, mmrit,mi^mmQn.
OpenClulilsdllOnim hoilliinmi altitudinem nro fuperarc ait, inflexo & conloito CMdioi^ |]|&
plonmiim ab imo ramofi». Folia itli majpri Hiipaiucolinulia, led breviora, diludiis viremia; com
ettam miaores, obloogi tamen, nirbinati &caiidicantev muka pkrunc|, reliniinfeAi, non admo>
dum iis aifliniiles qui Anftnaco albo cogaoininato imialconnir; nndb qnales io majofej wffi
membrani contec^i. , «
Murciano & Vafendno regoo ucquciii. i
A. 8. Tinmfjlv.ftlmtnvAmglMuis^ emufirmmtUmit^, hrtiAmm m/hrir, C||(j(cotc6
iPiC L e. JtiaSm^ ftrfmrmm diffm.
Hxc in proceram (atis arborem adolelcir, caudicerefto, firmo & minime contarto, cortice ins.
nijs (cabfo quam Pinaftri vulnrifii dneteo feualMGanMi, feliis bcevionbus, laaonbus^ glaooi^ .co*
nii parvii turbinatis, Sc acnof, anemibos, lemiiiibasiatnsndnimis.
Hanc aliquando haboi pro Pinaflro alcopo Hiipaittoo Clrf, Vcsdm ooa comcoic caodex inflem
& contortus : coni ctiam nia|ores pinguntur.
In Alpiku Stiriacis fponrancim obfervavimus. I> Evdynus in S^ha, hujus femina j ^cocia Lxm'
4D!>Mardii{ine Arjgathclui adle miila faibit, ubi pcopi laicam Lei^hknm diftnm inter lacum &
mont^m vidiham'f^>nte praveniiint ea copia, utex fis cafii delapfii aoc lobverfis, 8c ibidem jacen-
libus akis fupra alias .id hominis ulquc altiruciincni intcr/litiis paubtini tr.iftu tempons opplctis collis
inediocris aggefhisficelatuseft. Ob elegantiam fuam & pulcherrixnum alpcchim, nunc dierum in
hortis 8c vindarits noftris frequens colimr.
Ddcr^cioPioeK, oasio O^mpiPhiy^c monrisjugo nalcitur apud Bellonuim ui plerilq. huic
«iboii anvudi; la AbiBris reoitodine oooftatj coctice« fi ad alia comparetur glabro & iubalbido :
cxtHroomiico'apadipinm videnda.
9. rmm SMtrm^fhe m BOtmm» fktm. ^fh^ UmTrtndmt agm «mdfkali Jmiim l &
Kceam, quz in Ida Tnn& nafcirur, pluritnum A aliis difisrepiare oomperit BeHonias [Aib.coniF]
Siquidcm in Ida Martio menfe breves [ulos iit Cor^ Ius promit; quo tcmporcconi h montisOlynipi
Piceis decidunc, quod aliarum regbnum Piceis oon accidit. Pediculus quo coni ramis adhaerenc
gracillimus eft, quare cum maturuerint levi vencorum flam demrbantnr deciuiQninrq, ab arbore,aliO'
inm fnidmim modo, dim-amen in ab» kx^ omndws annicali com nnpor nafcenrihiw in «cboet
pemunCFe compcriantnr. ' . ' , '
• • •
Refina iiqnor eftpingpi» acokagtnt^ ex irbofe&pim iponie, intenium ei volnenuA de*
ReHna propri^ difta in oleo proinptc fblvitur, in liquoribus .iqr.eis nullo niodo.
Rcfina refpe^i conlidentja; vel Itqutda ell, (ubalbida Sc odorata, t Pinoruni iylveftnum przci*
puc genenbus, vel fponte vel Toliiencb efflneos : vd «radai cditiGis limii vd dra «bloiflai nund^i
& quidem Pioex vel Abietis exiem.
&tobilii« refinz nomen aocepit, quxdrca conos feo ftrobilos concreta reperitttr. '
E Reliiu litjuiilT colo prius dcfecita ut fordes fecem.inrur in duplo aqor decoda, quoufquc
omni lentore conlumpco odorem amictac & iriabiiis reddatur, cainque arida uc tundi, ced, cnbra>
rique pol&j fie;candidifflmaec-fliK idveaetiantfaneeaolMa %Bi
iDiefttr.
Spi^tnr erfam i^ma ooAi Ime aqnii in eoniins «leis Ibbjedo pnniAmknto igne, dtf^ da
coire co?pit, carbombus Iibe:-alius aggedis, & zuAo igne, ut qiaoqaid Inofi cft esunkc; qpod 10»
quii it criumdicrum &no<ftium continuam coduram. IJem.
Ilaud ablimiliseft coquendi modus Ch)'mitHs uficacus, oleum i TerelMlldiilia eBdenribos. I4iift-
lam ingcntem lardoblitam, & rcfiniad dimidium ulque reploam famoim^oiiDnt,&Tas redpien»
adapcanr. Dein ed candone qua diftbm eft ignem acoendunt: Fknt primum liquidus fodor, R/»>
(Ini aqium vocjnt, "PiflcLro vetcrum rcfpoydcns, qui tanquara inucilis .ibjicitur, tametfi ad ea va-'
lcat adqux PtUeixiun wmmcndanir. Seqmnu* oleoCis liquor, qui niuii tdcus exftiUaTcrit arida 8S;
C49W I fHaUSt
.Digitizedby Gopgle
14^1
HiSTORiA PlanYarum.
* fiiabilis in Phialz fundo reliiia luperell^ Colophoniam faodic notiuxunc, magni, uc &
nediciaa ttfiis. JJtm.
Catrerum Colophonu varixngnificationisdt: enim Reunam crudam ex Ptcea PinoTciic-
cam,<ienocabac, Chiz Mafltche perfimilein, i Colopiioiiia. advdiiiblitam, vci reiinam iiquidain ex
iirdem arbonbus ab eodem loco miilim. J. B. iGdoM. Sbc Bui|oa. &a Bnigpiailin «jdenrfflb
lefina Picez (econdum Parian(bnum. ,
Refinaoronis confert prxcipu^ tufli aliifqiiB pulmanaa aSeOShm (cmn inelle^ tuins ac affC»
den<lx. Calailam pelUt, Artnriticos affedus jurat, eonorrhoeam fiftir.
Extrinfecus Chtrurgk ufitatiffima cft in Emplaftris, movet enim pus, maturat, £c fcabiei me-
detur.
Sum qui Terebindiuum xuigvcm ('cft autea ca Larias refinaj in Cci«vifia infunduat, atque
fimnl ddecvere ftnmt pro pom ordinario in pnfbnodoaB cabili, vifeeniniqoe obAniOMdxis.
SebroJ.
ReHna Abicttna cUctacit &humc(aat, confumit & lcparat, articulos roborat, tumores duros diC
iolvit, dolores podagricos& iichiadia» ledat, cmpJaftris juntfta pus promovct; mundjficat & in-
. cunat renes, ediqae k calculo pure^ : Ipeaficum cft m vulncnbiu capids: lopnniis enpiaftii
inodDcbTkpedam ai« mnDum applkau dokialciii^ & tniMMs enMiicat Waff.
. DtTkit
Pixiiontamibnex Aliieds, fedesPind^ Scaliaram edam arbonun rduiferarum lignisaJ&I|ibn
?Cy l>r ^ adis& in ftruem compofitis, co qacm * fepia ciplicnimusmodo, nidi qnadam pdr ddcednm de*
ftillatione^ vi tgnis excoquimr. _ • '
NonnuUi ad ufus fubitaneos c Pice Uquida, (iccam fjKanit hoc modo ; Liquidam in cadbum (er-
rtum infiilam nippolitoijmefervdaduitt eoulqueuc flamouc onncipiendgaptt ddodeaooeniam
tan^ deflagrare hmmc, doDecabbimpco hnmore fibca evadac, coins c&n in pam qoanritate es-
perimentum fecetxmt, impolitooperauo flaminam extinguunr.
J. BauhinusPidsaridac duo gqiera taat. Vcl enxm, i. Liquida eoiifquc cantiun coquitur dum
adr vifb craftimdinem coa^ ht ; atquc Kxc nominatur, fortaffis quod in pellibus [«^r Cina*
' , peGudumGondentur ac vendoemr : auc ^uod pecudum (cabiemiaiiare^ aut qaodiliimm.
j^piivatim iienarec. Oflkiins fne mmi&r, quod hac naves pkaimr: Harc ipfit dim polverdatt
injidcur .nqux tcr^xnti, 6c trahitur, five ( ut loquunturj malaxacur manibus fevo mundis m futor um
ilh qua Hla cannabiiia inungunc. Vd i. igne tam valido 8c camdiu continuaco coquitur, ut ab>
fumpto prorlus humore (per ouem ali^tcnaxeft) ftagjUiiaccafilisfiac: HascGncQS hei La-
QaisPix&c»&;anda.aucraliiis,didtar. ^
nm^mr Oiistcoridj fit i Pice (eparato qood tn ea aquotbm eft, qu6dque ddem velut finun
laAi lupernatat. Excipitur pono inrerc-idtim Pixcoqv.itur cxpanfis fiipra eam mundis vclJeribus,
qux poftquam halicu ex ea fublatu pcriiiaduerint ui yas aliquod expnnuintur, iteratiirque iiiud <an-
fe|(per duni Plx coquicur. Unde patct Piflelzum nilnl a]iad efte quim finun pds feu aquampidB
* oefiillatam. Hoc Galenus JPi(Ianthosflorem PidstaGatt Pifldmim antem pwem J«mjaam cuna
oleo permuitam. Ad eadem £acic adqmePix liqoida.
ZopifTa eft PtxnavaJu, 00» & rcfina connata, dcrafa (ci!. cx navibus, qu.r diu in mari ver-
facx clicnr, ac (ut vult Plinius^ veluc vtum illuc percgtlTenc : Eaque per mtealioaem2^2&j quaii
ttfficaciur dida, &c quod abje^o (alis marini caiio ftimuiau lit, 'AsjjgiM appdbto fiiib Mnm
-digerencis habet facutt^ Dc^ in uaajcntis 6t eoipiaftns ab|(i ad & dfures.
Pids uiiim apud Veteres du[Jicem ruifle Rd ilfliGK fcriptores tradunt : Unum ad dolia 8e ierias
ccterdq, vaia ante quadragciimum vindemix dism ficanda : cujus ufuserat ad dmatnceni Hrmiu-
ttm vino pneftandam (mquic i^liniusj nc coinimpanu'. 6c iicubi rimoliim vas iic nc cransiluat. Ve-
xiancum nic mos dudum apud nos exolevit in vdb wnm jnajanbaij qoi madnm fcire defidorat .
j qfio vala picabant, hunc ad coiHem RR. icripCOlCS lemitta .
Picis altcr ufiis erat ad condituraS) ut vina m&madurare poflent. Pids auteni odor (ap6rque Ro-
nianis olim fiiic Rratiflimus in vinis, qux ob id Picata appellabant. De modo condiendi vina cum
. pifleopfiorcuiiiQr erit dk»ndi io(WSCum de viius agemus. Ac neq, ad vuu condienda luuic dic-
mm iiliu^ quod fiaam, Picis'ufus eft, oikle nee de oondimnt modit opas eft ae admodum lUi-
diifimos.
^ Pice iilica oltm pllos avellere {blel»nc c corporis i^rtibus qoas naura iis vefticas eile voluit, quod
wt7" & Gr.rciJici.iu ; qui molhum & cmeminacorum mos erac
Quin & pice corpora homtnutn torqucbantur : undc v»««T7»ir jnter aiia cruaatu 8c fiipplido affi-
cereiignificar.
Facir V'.\ liq li '. ! , rradonte DKjfcor. ad lethalia medicamenta [vencna phthificos, puru-
lcnta cxl.rcAnto, culies, anhelationcs, & humorcsintra pedus conrcntos a^re cxicreabiles, iicya-
thi rr.cnfui a cum mclic debngacur. PcrunAa valct ad tonfiUarum & uva: mflammationes, 8£ ailr
ginas, it6m^ adaures puniiemas cumroiaceo [Galcno concoquit duros & crudos tumorcs oranes
catapIaAMtis indiia] necnon 8c ad lerpennum morfus cum trito fale adhibita : pari vero cene
^M^fm» admifta fcabros ungu« detrahtt [8c impctigines Ga/.] vulva: rubercula ' fcdifquc duritiasdiieBCit.
Cunifarina hordcacca urinique pucri dccofta ftrunus circumqujq, riuiiplt. Cum fialphure, Pineo
conacc, aucfurftiribus illita quje lcrpont ulccra cohibct. Manna: Thuns ac ccrato pcrmixca finuo-
ia uicera a^giutinac. Pedum fediive rhagadibus comaKxl^ illmicu^ uicera replcc & cum mello
fnr^at. Qtua&cumwra pafla ac mdkcaitwncabatii«itftMiii<i]|Bkwteinaigyiat S^ddiqnai
. iitt flBdcnafaas empfaftiai onliBir adniftwir. • .
. . . . • • Cal©.
Digitized by Google
Xib. XXV. 'De Arboribus qnamm frdlus a JJorib. fejuncli. 14.03
Calefadooain nin habecPixarida. moliu^pus nuivct« tuborcub pMi6f% dikuck« nkenfCfle^
ac udliter vubierariis me&amemis admifoetur.
P.x liquida jumentorum & pccudum ulcera fcibicma, illira fanat. Noftrares cerrc ovium & ju-
mencoram ulceribus & vulncnbus Pjcem liquidam illmsre Iblent j verum ad ea potiflimum u>ncra
muicarum injurtas cuenda quae locis crudis & ulcenbus, ubicunq, cutis deteritur & caro denudacur
perpeni& iofikiqtci admodnm moleftac efle folcoc, ovi[queUudepoficii vecraicukinim caBerram i»
generare.
Norwegici Piccm liqiiiilini Abicgnam cum ccrcvifT.i niixr.im in febribus nulignis m.igno fucceffu
bibunt ; bs etum Pixarida podagrz prxicntaneum habccur rcmediuro. . Th. Baniic4in. Adt, Med.
Aii.i6ri. ObC t}i. * . • /-
FldnmHi^er&mulcumAbiei» vaberiDwperia^^ In afieaibas SoorfaociGii
inediGHneiita^ AoeprKparata viUioeldrimariClaaderoifeBeu^ Ha>
Okum Tcmplinura dtftum fic ex conis viridibus Piccadn per dcfceniiun igne lcni deftjjlat.
OlMimlioc cum olei Roliceifircibus duabos mixcumlolameneft&i omnibus vumeribus, Drxdpu^
ctpkii cum fradum offis; imwtinnrm quinetiam £uiat« nmifeas ooofiuiiit WaeaeiniE IvSL Met
HelTetp.29S. Tnnim&IXfiyfir . .
Vertim prarcipuus picis ulus, inqoem ingcns cjus copia quocinnii abfirmitur, eft ad naves pican-
das earumqucnmas&ccommiilurasomnes obcurand.as &c communicndas nequa le miinuare poiik
aqnamarina.
Gneriiin Rduuiiquida quadruplex. Tcrcbmthinz nomine dida Officinis iMftris in ufiiscft.
r. Primft, TtrMnt&ki Cjfris, Cjfnu Tnrftntitit, (\\uc genuiltt TerelMnclll oilioril ieclii^mM fia
Ketuia eft, tjuam m capite dc Tercbmcho dcfcnplunus, Terthmtbma i Chio tn taHtm nThvrt.
%. Secundu, Jerthmtbma Vtmta, IDcnicc Curprntinc, qux Laricis artwris ad mcdullam tere-
bracE latex elK
9. Tcrti6, Tvthaithm» Jbffmmmmlit. Jbm^pUge^ CMrpfllriWf, niMgt» tabeiculis Abietuai
novdlaram ooUigitur. Vide cspi> de Aoiete (braiinii. Kik i niAis l^nhinuiKue Venettc vi^
fertur nec immerito, ccrt^ triplo pluris venir h\ quibus ^ Veneta feu Larigru diflfert Caijp. Ho^
mannus oosdocec i. Ahitgnf k>ng^ pcUucidior cft Langni ; Idco quidam (aic Macriiioius) Larig*
nara oobMOm 8c ed ulumam clamacem pei dudam vendunt pro A^iegna. z. Ahitgns ribn cam
lenta eft 6e concumax, fed futMco abrun^piiur fi du^imiailib aMoUatur. }. eft odoratior
non Larigni tantuni (ed ip(a etiam veii TaeliiiuiMhA Eft annm oibr Xharib 4. Abitntt
eft amariar> Cc qnodaimiiodo fefetc fipoicm cortiGis MaU Gtaiit. 5. Ploft annnm indpic
velcere. ^
4. Quart6> Ttrthintbma ccmmimu fea vidgaris. €immpn €iu:sa|^iw. Hcc mfams liqBida K
cnflior eft rdiquts» nec peilucida, albicanv auSftwnr fere Olci mgore nonnilifl denfiri ; Ibnc
Pintis mointame leu (ylveftris C. B. liquorem eSe exifttmo ; (iquidem 4 Idf affilia ad nos deftttnrs
ipfc auccm obfcr\'avi non procul ab C< urbe montes hoc gcnus .irboruni lylvis vcftitos, carumq,
pIurifTus dccilo non longe a radicc cornce vuliicr.ua5 uc relinim tunderent, eiq, cxapiendse fidilia
truncis appenla aut fubjctila.
Tbtu vdgmrt Officin. noftramm> CmmMHfnmilittCtllfir, 02 l^amfin Pineam refinam efie
affirmac Parkinfonus in cerram defluentem 8e brevi indurefcetitem ; cui 8e nos fictle a(!eiKimur«
qoia ab eodcm loco nosadfcrtur, ncc aliac fint in vlcini.i .irborcs redmfcra:.
Tictm BurrimJicam nollraDbus didam, ^UtgUntm, 8{ ^S&UCgOnp l^ittl, idem Parkinlbaus
Pioex arlK)ris Rclinam cilc exiftiiBai;^ c&n pSiib efiUc liqiMam, temporo indttcfeeManb nt
tandem &iabiils leddanir: quod an verom fic nafelo» necdum enim certi qeioqaam de en
comperi. ,
Siupicatur D. Tancrtdm Rthinfon, Thus vulgare Officinarura non (blum c Pinu, ioA Pi^ei,
aliifque arboribus relinifcris ciHuerein terram, 6c faxa, ibic^ in micas indurelccre parce nugis oie>
osi erapanta ; unde candida illa g^mina cura refinis («penumax) mixta, &: .1 l^linio annocata incer
liereamrum traudes. Olibanumpretiofius, &rarius, nocieiturfit Arabicum. Tbusvulgarc Euro-
pKom. AcramenCDm illodfidiginolum noATatibusXan)p4lUuil didum, nil alindeft quam fuJigo
rcfinx vcl picis conCTcmatar ; propcerquod OfficinAs xdihcant fumum cum non emittcntcs, omn
ad atramentum fcripcorium in uiu o-aCj 6c ad Goloraodum. AdultcratUf bxnKom, halincarunwfc
faligiQfl. Vid.PUa]ibb||.capb6k
Caf. UL
C'cAm>, Ki/^«{ v*g^ 7» tSnen» urriiiJiif jifjcti. t «a^ W «iita faHm qodd bali ^'^'''n^tm
uraru: ci:c. Pnus Ecymon minon Cedip ma^ convemt, pollaim maiari : bcc &•
dk atdu ob refinam Cedriam di^am.
. OsdllllOmine duxdiverfbmm generum arborcs donantur : alcera haccfftra eft folio (pinolb fiu
wmigente Oxvcjdiu^ iniJc liii.x^ qui- rcvcra nihil aliud cft quamjuniperi ipccies major : Notan*
oam aatem, Lignum quod ad oos ex America defertur Cairan appellatianei JuniaedlaiinQam ibl
naCwadscaadiGeordlb fc ptMein lyiin ofle: ita
14.04- HlSTORlA PlANTARUM. .'
Diticrt auccm Ccdrus a Larice (cui alias limillinu cft) trunco majoic, tohis perpenitSj cojm
plus nuintuplo majoribus. _
Arborem hanc eile Cedrum libani/ in Sacfis licem catnopere oekbratun^ eufus unis «rat tA ten-
plum Salomonb ardificandum, minim^ dubtum eft.
* Cidms cm^ertfoln* L*ruu C B. mapa, Jivt Ltbani cmifera J. B> nugMS timftra Ltkani Park. •
Afbor ed perpetuo vtrois, robuftis nmisbndiiata, orgyias aliquoc crafla, adiainmafn ^etum'
noftratium proccritatem afluigcns; quanto autem majores acci^cvcrint rami, quorum ponderc gra-
vacus caudex (e mclinat, taotum de arbons rc^tudine decedit. Rami ( ut & com, magni, rocun-
di.) (urfum (peftant, loq^ tam pukfarooidine diipolui, ac I1 artificis manus tt&da» «quatafq, ap.
po(ui(Iet : (ic uc eminus etiam ciranatoi «qvdiKr A^ofaonun orbis c^ff^ ^'V^**^* ^ 9^
antequam cominus conceniplcns, facil^ intcr fuutc afiwQtie tcfiniRns aiwKCS ailciiiiieii notes licec t
crtcruqm niagna huic cum Lanca limiUrudo, potlffimum in folioHs, qux parva, angufh, confcrta,
inexerto fiilcello fulco clavjs muTci tcrreftris longitudine & cralUoe limili, quae ( ut ait Bellonius)
abuno (urculoexorla, 40 vet $0 (imul, (cric quadam in oi dinem diipoHta, (iirculum radiantia pi-
aoris penicillum referre videncur, odorata, fiibadda & cum ie?i amarimdlne adftrioflencia. Sola
inter arbores, dempta Abiete, conos !n ooe&m tendemes mittic; hosfic defcribit J. BaQhinns. Qni-
tuor poUicibus alciorej, odonosin ambitu circa balin colligunc (quos niniirum il!e habuit) paul.t-
tim in obtuium tivlMnem iaftiguu. (quamis compa^ (eicundam cirater iatis, unciam alcisj mcdio-
criter crdBs» nifist por enremaextanda piantSj aJla diui finum ici inbemite» uc quoc (inc eahim
circumcirca aniuiia, to^em 201^$ Dfaecudi videaiitur : inferior amem iMitiifcniBCh ex his (qua-
mis pars lambdoides mucrone (up halne dbialdtar, jugo elato me^nsipeicacrente, tnvalles latera-
lcs dcclivi, totidem confimihbus cx adverfo vallecuhs refpondcntibos, «Bt tondem rcciplunt nuca-
, Jas, pomaceis aut pyraoe» granis duplo tripl6ve niajores, forma non abumilr, rutilantc quadam re-
' fiiUydiuafed fiagui* vebeflMmec odorata^evid&iteracri &r6bs; quanim unicuiq. luidalis, triquetra*
Knuifque membrana affigicar, papiiioaii 4lMncgicgiftfefoau!i iciq^idem uc oux memlM^anae unt
^uamz majori averlb tncubicu refpondeanc. Oettnbn pedioolusoeid yalidDS exifKt, tmcialis & (ex-
Cantall*longitudinis, cialTitudinc fci^.extrcmi articuli minimi digiti, obliquus aut incurvus, cortioe
nuBoib, & (quamulis cxiguis ( ut in Pinaliro ) fubindc loricatus, tam firnuter ramo adhzrens, ut <K>
vott iKm poflit nifi aTuria arbocit partc. Coni porro htantes fe pandunt, ac paulatim dtffii ron.
' * bos ac pluviis decidunc, reb^ in ramo pediculo (eu (lylo medio* cui ^oamx adnalcuncur, firmo
& rereti, quod & m Abicte fbemina ob^enrarimus. PmicuIus aucem fquanus non prius exuit quam
ctijos .iiinaj excclTcrit.
Ramus quem lubuic J. B.inhinus poUicc cralhor, cortice eratcraflb, rugoibj foris fuico, intusruf-
* (o, materie dura, alba, in ramulos (atis crebros divila.
• IJgnum colore erat undequaq, ruffo, (qualem in Pyri ligno (ubmde confpicimus) pc<ftinibus re-
ais hflllc, lolKium fatts, media tameii intertibras fpatia inania, ut lignum Qucrnuni, oftcndens,
nuUam cancnr, nullam ccrcdmcni (cnticns.
Thcophi aftus cani Cedri trunco crailicudinem attribuic^ uc eam ulnx honiinum quatuor veietiam
plures nequeanc ampleai. Mekhior IvJ^ apud J. Bauhiaiim Gedm aMOtit Libani cam cnffis fnifle
aic, ut (ex vel (eptem hotnines vix poflenc ampleai cnincos.
Dodonxus corttcem inferioris parcis tnmci, qu* a Wrra ad primos porrigitur ramos, arperiorera
cdc icnbic; icliquuinvero Ixvem ac glabrum, inter ramosconfpicuum.
Duas pro(crc relinjs, qucmadmodum 5c Abies, alteram in tubcrculis albam, nihll proiius atnam^
. kncam, nec gravis odons: alceram (ia fponte ex(iuianceni, qux com retorrida (it, luribu} admoca»
fraga redola, odor.it iq|iie gnftatu perdpicuo fcd kk peiciaacitcr dentibas inhatte^ uc nannifi cnm
difficultacc auferatur.
In montc Libani, ubi (ponte oritur tantum 14 fupputavit Rauwolfius ; ncc plures Melchm Ltjj^
prxdidiis: IkUoniusciixitcr : qui& in Amano&Tauromoaabas (c Cedri/s vidi(Ierefert. '
Ad Ccdrus Libani Recencioribus dida yetenbus cognica fuertc noh levis tSt controverfia. Hinc
cnim, Thcophr.iflo, Plinio_, G.ilcno, Diofcoride auAoribus, Cedins ctiam major, baccas, Cedridas
thftas, fc-t, noii Cuuo^; ;iioiiiLic CcJ.ub inontis Libani cllcnon potell, qux tomfera cft. Ex al-
tcra autcm paitc, iii.if;nitut!o ind^^nis quam Plinius & Thcoplii .iftus C/xIro roa|ori attribuunt Oxy-
cedro, { qua: reveia nihil ahudett quam Jumpcri (pccies) nulio modo convemt: uti necnomen
Cedrclates, qtx>d qoidam, attnreTlimo, C>edro majon attribuunt. At neque, (i Bellonio credimtts,
• Cedrus niirri: m Svii i i cpcritur, ubi Thcophraflus mirx magnitudinis Ccdros nafci fcnbit.
CcLiios autcm l.ibaai Lariccs non clle, ut Guilandinus & alii voluere, inde conftat, quod Laria
foha decidant, Cedi us ma^na pcrpctuo vircat : Rami Laricis deorfiutt depeildeailt^ Gedri mi^glMB
iiu-(iim Ipedcnt; tandem quud Larix m Syru noarepeoatur.
Magnam tamen fimiUcudinem cum Larice obbnere Cedrom iion eft difficendaro, ut Rierit& oon-
l^eres cenfeantur arborcs.
Ce<Iriam antiqaorum Ccdri lachrj-mam fi:u rcfinam cflc, nonPicem, uc nonnulli voluiit probat
■*^"^- • Bolvus i Stapcl. qucrn confulc.
SfccS!?^»»! Bclloiiius hb. de arh. conif. iion Cedrum tantum Ccdriam fundcrCj ied eoam Finum, Piceam,
'I^nccm,Juniperum,Cupreftumjquanimomniumre(uiasdefiiliaoit]mcorpom(m
hac dc caufa Marthiolus non iiumerico reprehendit. *
y$ret. Cedrix autcm hx faculutcs a Veteribus tnbuuncur, Defunfta corpora incoirupta xvis fcrvat, vi-
vcntia corrumpit, inir.i diflcreutii, ctim vicam aufcrac (pirancibus defundlis pro vita eft. Veftes
guo(b U peUes cornunpit^ & aninialia necat. Galenus 7. Simpl. (epticam efle cradit, ob calidita-
tero aan Mftagriar tenaitate conianifam. Qoinmode eft adf ocntoia medicaincny, ut qua illiai
Tifam
Digilized by Google
LitxXXV. ^ t^rhrthHi f»anmJh0M kpnhyfejmBL 14.05
Viium acuACj & albiisiinei ac cicatriccs deleat; cum aceto vero inftillau vermes .juruiin njc.ir^ck. cuia "
Hyffip dcooiko infufa (bmtus ac fibila fedat. At Plmius, timuerim (inquit) vel gi aviuti auc vermi»
kv ttrinminftiilare Col> (epucam vim fuperi^s tadaoi. ] In cava dencuun mdiu dcntem iraanr,
flc ddottm fedat : idem fadc etiam fi cnm aceto colhiatur. PKnius deoces quoq, eo coUoere diwi-
erit. In an^inis illinitur, & tnnnilarum innammationibus opitulatur. Hoc eriaai, Becpriter la-
tionem, improb.tt Plinius. Phthiriafes co inungerenon dubitdnt iilem, Sccoiicra porrigifles, Cc-
raftc (erpcnns morfibus, cum f.!ic impulit.i auxili.irur, & contr.i niai iiii Leporis veneniun i)i|^||ir Ja
niflo. Prodeit Sc Elcphantiaii laborancibus li oUitucur. Purcrac qucK^ ukqrain PuliQOiw oaBiie
unati Cyachi menfiira Ibrbeatur. Mirum hoc non reprehendere Plinian.' 'IVermes ■tcAf^maae
perdit pcr clyfterem infudm-. Uicera fordi(k & crcrefibcncias in els autorcs quklim inuiv^unt eo.
Fit & oleum cx co, quoJ PiiTclium vocant, vehementioris ad cadcm otnnia ti&ii. Pnvatim vcfd
C^adropedum, & canum ac bo im Icabicn^ curat, RiciiiM edain in tis^peniiii^ flc uioeratiotietiqMe
•StOolaraiplorumobonunturatH cicatriccMijwrducic. '
- Es Oedm okom lufci Icribic Vitruvms quo libri alizve res pamnaK a tineis 8c cuisnoiiiadait* •
tnr. Ad qpodpcftincwndcturiUud Pariiij Sac^ra primi
■ Et eidn ifM UaitiU,
Itcmiliud Ovldii Trift. I.
Ntc titulus mtnWf nec ccdro charia nstelnr.
Ego potiiis colorcm aiiquero cedri oleo temperatum pocum intelligete into ob TQ^bum mtmi
•ddiinm: iwc dm ftmfJic^ quodprapeinodimdes^^
Cap. 1Y.
Dt L»ke.
LAricis nomen \ Gerni.mico anciq.in Lanh vel Lanch Axciwm clTe verihmilc cft. Apad Cx-
(arem vocesGermanica: in :ch r.;raii:i.u.v, nblcrvantc C. 1 [ofm.iiino, mutantui' in ix. La-
ricemaucem TheophnUlo & vc:c ibus Grxas mcognicam tuillc cmn ficUoriio pucamus^mii
aiconiTin^ locis GrsDcixper qux rranliic L.iricem non apparcrc. I.arix areliquis coniicns Sc rednm*
ri5 arbonSuv abundd diflmginnir qubd fblio (icdeciduo. Vcruin Ac tcmpore^uo folia dccidunt non
tonfenciunc Botanici. Macthiolus folianon deaderc h\ciiic,lcd nuvo vcre ciim recentia propcllunc
vctera .iffirniac. Macctiiolo (utfragacur auclor «|<»irfrf7«T©- J. B.uihinus, qui non Autumno Ica V cic
^iiiadeadua ie obfervailc lcnbit. Aiii*^ oontra foiu Aucumno deciderc & arl>orem hyemo nudain
«Abl^biint; prxreliquis CHofmannu;. Quidautem? inquit,ni(i omnes qoihoitum medioumfie-
quencavimus ca:ci nmuis (ingulis Aucumnis folia decidunt. Ego J. Bauhinr» v.r ci nofo &c vcraci po-
lius aiiientior. Oblervenc &c iicem hanc decermincnc quibu» arDorum liarum copu cilj& inipicieodi
J.B.
Caudice reiVo ac procero Abicti .Tqu.ili5 cft : cnrncc craflb, fcabro, fufc6que [ J. Bodaco cortcx
infenorc partc qiuc ranus fubelt crairuA, alper, undiq, in rima$dehilcic,pr«cilusiiueriiis ruberecon»
ijncinir, reliqua partekem^ glaber, nonnihil foris maibicans.] Rami circa lli^m velut per na-
dus ooUocantor. lon^ gracues» deorfum dcpcndentes. Felia lenicer odoranu nmos confufo ordine
ambientia, itnbercausnmbilicatis dnodecim.viginti, aut criginca iimul pei^li !nmoremcon)un<5la
prodeunc, tcncra, perangulta, craflirudmc porcm.^s fetas arqaaraia, unculia & longiora, viridancu,
f Scapelio breviora, tenuiora, molliora quam Pini, haud aculeau led recula, advencante hj^eme pal-
Sda ciioda, ( quod 8c nos obfervavimus ) ad llipicis radicem decidunt] non ance Hyeme docide» i
tiaqoimabc mtdo veris faccedant. Non k|air untverfa limul; led iingula pauluim xeoedune,
atiis tnterim lucoeflu ab iifdem tHbemJis pradenndbas dilaplorum vioem occupantibus, id ut non
deHuxiire foLa, feJ nov.r juvcntulis habitinn induifTe videancur. [Ac Stapclius aliiquc iu;Jam hye-
mem traniigerc Lariccm a^rmanC.3 FftfaJi Ra potius conorum rudimenta Scapelio rocunda, e ccner-
limortnn ramulorum fiimmitatibas erumpunt, arbor^mq, nUnun in modum ooadeouan^ qu6d in
pnrparam ardeater nibeicentia, oomantiliufqtte ibiiolis miro natorK artificioamiexa« viaBorumoca»
IDS non panim recreant, liintque odoraciflima. Cani pertuiacicer ramis hzrenc brevi, oomono, crai^
Aicnlo peJiculo, nutabundi, nucis Cupreflini magniudine, leJ paulb longiores, fquamulis conip.idi
iatioCniiis compreffis, obculis, tenuibus [^exrubro^ ut inquic Cluiius, purpuraicerues, nimirumdum
teiliediianc»&ixmdummacnrucrunc] quidttmnonfliAcreoences func ex iildem nibercuhsdquibus
ftijjaprodeimt, petiolo furiiim reflexo nitentes, ut mucronc coeluni ipedeot: iiiofque intcrcedunt
jqnamabc foliaccs, tenellx in ftylum acuciorem delinentcs qux fingalx conttnent (emina pnrva,
alac.a, i;cmina, m^nituduie lcininis Cuprciri, horis cincncco corncc, mtus aucem canJiJo nucleo
-c»Ql^antcSj iapore dula & Pineam nucera reterence. Matcnes Hrma latis fic ibiida, in reiiituai
Ait>futva, criipantibus laturatien ooloiis callis, peAinibBs nBS», odoraca, jQanmMlben^odeceai
■quoq, iucuodDm naribus alptRtns.
In Alpibus Rhsticis 8c Valleliacis abunde provcniL Nos in Alpibus Sciriacis 6c Coruuhiaas co- LaMti-
pofim ohiecvavtmas, cum IHenna Venetias iteriafieiemus. In Vianneufi lahiiit tam aiiiiinonci-
bus.
Digitized by Google
HlSTORIA FlANTARUM.
bus Alpibus vicmis, exceptis funitnis alv.iiui.ii c I^iricctn (cribit Cluiius. Plinius, Virruviura,uc
videcur fccunB, Lariccm nec ardcre, ncc cai bonem f.iccre, nec alio moi\o ignts vi confumi quiqi
kpidcs fcribk. Hoc camen ialfuin efle eKpenentia conitac, nani apud VaJjefianos qutbulHMn in
kxis, non afia Ugna tn dbm fed adhibenoir, ac aliadM edam in AJ^s ad (emrias fe&iat cv-
IxMm ex ea fiimt.
licc veriusen, quod lunc perpecuo vireredicic, cuin iiocanicorum oinnium con(eniu ibUoficde.
ciduo : poteft tamcn hac in partc defendiPIiinui; dm Larix (cefte J. BiofaiiiOi ) non amd fiilia
«ffMifjirj quiim Vere nova producat.
Emi^ infiiper Plinkis I^rioem nullo Bore exhilarari, nec natalcs pomorum recurfiisannaos ver-
ficolore nuncio promittcrc affirm.m^, cum, obfcrvamc Ca:(alpino, florcs ineunte Vere ciTicrg.iiit in
cacuminibuSj in purpura valJ.- ii;!>2rucs, odoratiquc: Qiiod i\ hi nihil ahud func quam conoruni
mdifnenca, non immcrito Pliniui .irborcm florifcr.ini ciTo negavit. Eeo autcm in hoc gcnere non
ninus quam in aliis coni&ds dari ilorcs a fruclibus non cvitum diiundos, fed eciam <ii^nnitot
At ver6 quomodn Pliniiim 1 Jiricis moiWn eflc ut Tarda fiat fcribcntcm excufcin non video : ia
Ittnc autem errorem inddit quod Theophrafti, i.C- Pinum, prol jncc habuc;it, &c cunda
Llrid trilMierit qux de Pinu Theophraftus lcripnt, cujus proprius morbus eft ut Tarda fiat-
tfi». Luix (aoAorePJinioJ gu^m ^cea materid pradUmior looc^, incorntpca\is,emoiicomunuoei
Flont exea (refiBrente Clmb^ ▼Inetonim pedameota, % palt drca Neapolin & fupra Badenfes
rAuftriae] tnermas,ut qui corruptiorii minusfitobnoxia: item longiffimi c,in.ile5, reftis fupjxjnen-
oi Sc aptandi ad pluviam Sc imbres cx iis decidenccs exciptcndam : lunt cnini ad lios ulus commo-
diflimi ; nam cum firmi & Jiolida materij conftent, diutifltm^ Solis ardoribus, Sc alib aeris injuriis
refiftere po&n^ nec fiaduntttr auc vitium contrahunc, eiquc de caufa non Picis auc alterius indu'
£6ooe e^eut. ^niAaranim pcmdera firmiflbn^ 8e diutifflmi fhftinet, idquc Baptifta Albertos ad-
not£fle Icribit, cum alibi tum apud Ven«tia? cx vcruflis openbus.
fff*f Folu e|us & cortices adftridonam facultatem obtincnt : lignum magm fien advcrsus elcphan-
dafia fcribit Stumpfifts. Simlerus contra lepram.
CoUigiturex hac aibore lefina liquida, candicanti melli, vcJuti Atctco aut HilpAniGO, colorc &c
confifleiitii fenilis, qux tamen non iponte effluit, (ed ex anoris tranoo ematiat craftb obbng6que
terebro ad cor ufq, excavato; manantem inde Refinam va(culis qiiilv.ifaiii t Piceo corticc paraos
cxcipiunr. Relina hxc Lanx diatur, in officinis Teretmsbma appcllacur, cjulquc loco divcndtmr.
CWd novum non e(}. Nam & (ua atate Galeniis rhopopolas Lanccm Terebuithinx loco vendi-
diSe tefei^ Vide fiod. i Stapel oonuiient inTJwophraft. Iiift. liU }. cap.io. ubic^GalenocAeadtc
«Of cfcra errorem hme flB mbftiaiere:
Blrkinfbnus & C Hofmannus Rcfinam Ijriccam cfle quani Officinx noflrx Tcrebimhinam Ve-
netam vocant affirrmnt; & C. Ikuhinus hanc non tanciiin pro Tercbinthina in ufum recepcam
efle, venim etiam fblo TerebindiiMeoo^menca cugmtam ait: necdefiiiu (inqiiic) qoi incotom
Laricis reflnam efle volunt quam pro Terelnnthina OfficiiUe habenc.
*HSIIir.N(. Ea (inquit Jacob. ' Wagncrus) odore, guftn ac ftcolcate eft pneftantHSma. Extemuscjusufus
tur^L Hetve. in fcabic, pfora, tinea, inremus ad ardorcm mitigandum in ulccrc vcfiac, ncphntide, purulenra rui-
^96, '^'one ad renes deccrgendos. Dilutum quoq, ex Lariccx 5 ). cum vicello ovi & aq. Cardui bcne-
^iSdegmpi pur«at, incbriat poca^ quod Rhartis lignatonbus famillare.
. Fro maTerebinthiiix vide refin. Pini & Abicds: & cap^ dePina Sativi&de Terebiotfaa
Caf. V.
Uprcfliis Grscis KuWuamSrfwaiW«Mdbi»W!rd!fH(#MW ifkaM Ot
habet ^uEbor TttmiiiSr 1. 1 r. c. ^ .
Cnpreffi aucem nocx funt, pi^eter communes hiuc genen fmftus i davatis lifl|no& tidie-
Iiannontam in fdm»mfjabimam coapam coavofiB: fiJioIa biem acna In Iqnainas de-
C
ribus pcr
generantia.
t. Cufnffm J. B. C B. Paik.,fitnt0 & Jjh^ Ger. CjX CVRcttCfCC
Proccro, rcdo, crafsoque caudice furgit; oortice fer^ ^dtceo, materie firma, fblida, o^Jorata:
fupra medium in ramos abit, metam concurfu fiio effigiantes, undeOvid. 10. Mctamorph. mttof
mittta CnfnJJiu. Folia Ccdri remfitaut Sabina: imbricaam ooniwn pcipetuo virentia [mJunt
wenj^tt left^ Cgfalpmus ) in nuper nafcentibus foliola brcvia, acura, qux inaduldsdt^gnienmtin
DrerHBmas vdut fguamas totos fiirculos conveftiences.] Galbuli Juglandis nuci puhrinaco corticb
tz&x iqualcs, confragofi, rimas agunt, in clavata tubera dchtfcentcs, intcr qiurum commifIi:ras f©-
mina condnentur nifn, fublonga, altera partc rotimda, altera acumituta. fetmculmo laciora, me-
dolli donata. Sapor acerbus, qni potiflimum in ponio clucet. Lignum palKdain aut nibefeetM^ aec
ttriem fentitj nec teredtnem, ttrmam> dnrum^ nndulis noimihil cnfpatum, micis faturatioiibas nunc
waffn tranfversffque, nunc panrts ponAorum mftar vanantibus. Uii odor iuTis, iapor veid vix ul-
lus excellens, prxterquam in corticc, qui cvidcnter linguae ofiic aftriAkiaen cum a&ttnfe^ e6^
haud mgraco m veten quod oceffit tnginu annos.
Digitized by Google
Uh XXV. 2>g Arborilm f^&m fn^tH kfonb. fejunSL i ^07
O^Mfia» Sn CWta infula fponte provenire dtdoir, nbi, Plinio tefte, quocunq, \ozo terran movc- . „^
rit qxubiam, nifi feratur ali.i hrc gi^tiirnr protinuPi, cmicat : m.Vviineqae [ non .ipciro iolo &
ipontej in Idxis moncibus & quos A.lboi vocanc, liimrailqae jugis, undc nivcs nunqu.im abkinc
Hnrimv quo.l mircmur, alil» nonnifi in tepore proveniens^SC intricieni magnopcrc Killidiins. Nunc
Mnini, tiadenie Bellonio Cuprdlbriun Ijrlv» ncqiuquMO comperiesj led Igit&n ouua, ibi
tGani in abropdffimis lods, aquas eniroodic.
TlieophraRus, Plinius 6c Rccentiorum nonnulli Cupreflum fervida loca amare, ncc nifi in tc-
pore provcnu e aiunc Alii, ut D. Eveljma, expcrientii (ui CuprclTain frigus nou cxtimclccre, ncc
a gelu ecuKn mcenfiffiHiobEai auc corrumpi affimunt, modd abfint venn Orientaies, it nec illis in-
Kmtibus £icil«panri aut perdi nili Autumno deranlani, undei tc Piinio ip(o fatente, In ni^>^\-s
veitidbos dorat, inma<fue iUitfa feramn. Venim contrarlnm nos «tocuit fn ifRma il!.i & al ,>^i •
rima Hyems Anni 168;. in qu.i gclu poll hominum memori.ini vehementillimuni Sc diuturriiun
plerafque CuprclJos per totam Angham creicentes pcrdidit & vartavit: nonniilla: taincn fcfocilEmis
C|us ituUdRiianjmoKrefifleaMsevaleront. Quid crgo dicemDs ? Cu-^rdTum frigon moderato re- %
fifter&aoarriox» cedae ! an cum Bodaco a Stapel CuprelTum fngida quiidemnaturi fua odifle, qu6d-
5[ne ancobi in fiiinmis montium jugis rcpcriatur, (bli coeliquc propnetati rribuenduni elTe ? Ego
ic cenleo CuprelTum montes & loca frigida am.n e, lci^! regiommi calidiornmjpi||jpde m fngidiorjbus
iponte non provenire. At vcru cum Brunue pancru litj in frigidis regionibus, ut Anglia noilra^ cul*
tnram fadlc admirtit, & frigoiibai ^nc^ in proceram arboran adolelcic.
tx aunm Evt^/mt HoFtufanorum noAraiiim Tnleneai illam pnuun improbat, qui Cuprellbrani
ramos vincdii Sc &f%drcumligant, nt tn metar tormiim coerceantur ; quomodo, mquit, aerem
hber^ ad ciu Jicem .icccJac, eiinique circumflu.u p;ohibenteb, voruil.icionis defecilu plurcs arbores
interiinunt quam hyemum noftrarum rigorcs; aun propolici liii^aoliusfic fclidus iioe noxa aui
deajmenro arborum compoca fieri pofliisnc candiRr»rwr.aQiminaiHfc>, 6c ramos in cicaiim ia «uun
ftnpam detoadendoi.
Atqoe hac occalnne adnonUmus cx Plinio, Cupreirum in quam velis formam doctSc detonderi
pofle, trahi eci.im in pidiiras opere hifloi uli, vcnatus clafsclquc & iinaginw-s rerum tenui folio bre-
VJq, & vircnti liiperveflientem, ficriq, cx ca lepos tonillss pulcherriinas ad hortorum & vindanorum
. anibulacra liinicanda, dininguenda & exornanda.
Theopliraftum aboa lcnlmsnoftrii icde %ibit ScalisBr dba Oupmfli ioiiiflui prxtenuia, ejuBa
2c (infbracea efle lcribitj neeexcullmdi ManMolns 8c Lacona qoi Veieres temeiCKquutu qui^
Oiram iplam conlulendi laborem fubirc malucrunt.
Cupreflum aquas cxiille Veteres teHaotur; AftipulaCiir MacthioluSj qui & flumiru &c lacus 8c
omnes aquoibs cradusaverlarilcribit,qaofic(jnquit)utin ejulinodilixislataftatirainarelcat. Emo-
ri etiam dicitur li oopios^ noveUa adaquetor. Tbtofhr. Thea{ihrafti /ennnriam (inquit Scapelius>
prob» experienria ; & hortuli noftri damno didici, Cuprel&m i lemine nacam crebra rigatione pe-
rire, modici Irdj, pluvia cciam ccrraquc humida nimis nocet. At Cato CuprelTob i.icas irrigarc ju-
iiet quoties opus ent; conicntic D.£velynuSj veruraAipergilto potius levitcr irrorandas, quam laigi
Innndanda monet, cumq, pauluni liiccievcniicaqaam parei manu aifundendam, nan ialev^M-
swlo tc calente Ibb mebuspoficere experieotia eonftai^ qnicquid noimulU conitFadieni6 .
Qipreffiis Diri lacra, 8c ide6 fimebri ligno addomospoiita : cujus moris quz ratio fiieiil vldenii
apud •Jo Bodxum. • Comment,
A Vctenbus in marem & foeminam diftinguitur, quam dilltn&ionem Sc D. Evtljnm admtttit. im X&w/Eh-.
qux nKc i dl in fafligum caonikNa fcemina appeliatur: qos ^aisic enra fe vamosmasdidmr'^
Plmio. Theophrafto lA eft quz omnino infaecuiida.
Cnpreffl materies ad dnrandum perpccua, undeeaex qna valvae tempV Ephefini fiebantj refit-
rente Theophrafto, quatiior aitaces rcfervata duravit : quin 8c valvx Tcmpli S. Petri in Roma, cx
hoc ligno mSix z temporibiis ConAantini magm Imperatoris ad Eugemum guartum Papam per
iexcencOB pavlo minus ^;inos lum tantum incorruptx (ed nitentes 8c novis iimiles permanlerunc
Infottnanmi inluper loculi tn ^Eflfpp* in quibus cadavera oondica ( Mumias vocanc^ recondi Ib»
fent malri ex hac materia fii^ obiervantur; quos in oyptis illis arcnolB (epultos aBqooc annortim ^
millia incomiptos jacuifle verifimile cft. Ufiis c|U4 cfh hodic ad menfas Sc tabLl.is &. .ilvcolos cx-
tornandos, necnon ad Organorum muiicorum tubos, rehquaquc infhumenta muiica. Sola ecum
h.rc (autoreTheophrafto) nitorcm recipit, ide6que ex hac condere opcrum lautiofa.con(ueveca;
Tanti autem fiebat iuec arbor Antiquis RomaniSj ut vulgo, referente Plinio. Dotem filiarum plan-
tariaappellarenc. Cuprcfli autem materiesex noc maxinid laudatur, qu6d ncc^ vetuftatem, ncq,
cariem fenciac, & bonurn fcmpcr odoiem fpirec.
Quod advires^ Cuprefli ibha cum pailo [ vinoMatth. ] & modica Mjrrrhapou velicxfiuidx & Virei^.
arimediftaikari [inTOliuKariae midioni & ltranguri.L- M.icth. ] aoxyiaiiair. Punk vero connife 8c
cura vtno pocc ad laneuinis reje<aioncni, & dylcntciiam,alri fluxionem,orchopoa^m & luflim cora«
raodant Sed ScdecoOum iplarum idem facit. Molljunt ctiam duridas contUMrcum Ficu, & polypos
nanum faiijnr. Removent iccm Itabros unguci aim aceco coda: & cum Lupinis tritx. Compri-
munc fic mteftinoi um hernias impolicx. (_ ^ (ic foba eadcm faciunt] putantur etiam culiccs tiir
gam onm ooma fuffitx. Atfoliarntaiinpofinvnbera glutinanr,liipprimunr^6uigumem. Cum
aoeto ancem triu capillos tingunt. Imponunmr etiam pcr fc & cum polema «[nibus Sacri^ Hep>
peri prolerpenti, Carbunculis, & oculorum inflammationibus. In cerautm vero ammixta fi impo^
uantur roboranc flomachum. Dkfcor.
Galcnus omnibus Cuprellt paitibus tnbuit vim reficcandi abfq, inngni acrimonia. Amantudo
autcm inligms calidas efVe arguic ; qux & lignum k tineis intadum pimat Nefcio an verum lic
quod (cribit Bellonius dc Cupreflb, ninurum hoc ^uliare habere inCreta quod ab incolis liicdla
ex celpice tamen regcrrmnet, ut ncpotes ftolon^lquc c radicibus czduz iylvae modo procurentur^
qui tandem iti ni.ixiinas arborcs cxcrcfcunt: f iquidem Cupreliiim qoocuillh looo odieaiian propc
radiccm sium liiculiun r^^muucuram iu^ioor^ Ad
Digilized by Google
1408
HiSTORiA Flantarum.
faophubs, R folia Cupreffi nec duriocat nec ceiiehon ; torhro Tino cpnlperge donec m
oorouscoeantj8c applica fuper Scropliulas. I>. W»//e i CAf/5i*«». ' .
Caprefium rehnam f unacrc fupcriui annocavimus cap.oe Ccdro conifcrl
1.. Otff^m Yvpmtauk Traddcanti. Amerkma Pai k. Tradefcant» IDirBinian C|Dl^{|(.
Hanc aiboram ob fruAum (ut puto) & in parte etiam odorcmj Cuprcffi nomen adeptam, guam*
Vts^^iirabeamultiim differat, Parkinfimus Jic (^cfcribit, Aliquibus in locis Amcric* Scpcentriooa-
]is in proccram & fpeciofam arborem adolefcic, caudice ad 50, 60, inio 80 nonnunquam pedom
Akkudinem nudo fcu ramis viduo. ima parte trcs propemodum orgyias in ambicu coUigentB, Gm^
ma nmosgrandes undiq, protcndente, m ruFCulosdivilbs, fc^inultis alx in modum difponos ob-
fitos, tenuibus, oblongis, planis^ Lcvibus, ad tadluro molUxii^ non ut in CuprcfTo quadratis, n.gofis
aut plicatiiibus : quamvis autem ramulis hinc inde adnafointur, non tamcii icinpcr bina libi diredci
oppofica^ (ed inordmatc. Nuces CuprefSnis nonnihil (imiles fiiiK, fed ma|ores, craffioribus fqua-
nus magtfqoe hianbbus compoficxj leinuu intus majora claudence»; Lignuni nonnihii'ado«
ratum.
}T:tbKei frudus ^ludani ab hac nuce non multum abludit, feu formam CpoSties,&a fi^immm
amplitudincm ; o(noci t.imen natalis diftantiam eandcm non aulim ailercre.
Me monuit D.Tancrtdiu RDhinjcn lc vidillc in horto D. yi[hmolt fpeaemOipieffiilidC TaUoilBli*
\aat trci cacKkm, fiib nomiac CuprelU Virgmianc foliis Acacix dcdduit.
Caf. VI.
'Arhr Vtt^ Ger. Park. Vitie, fivt ParaJi/!.ica, vnl^ Mits, «ibrm*, td SMtm metJau
rht/A Tbetfbra^t Cfi. CtCC Of Sire.
J.B.
OUanquam noniinniliiMi dqgam haBcarbor, ftfiili tMnea codo ioi^que Aoftio alluda^ fic
ut in juflzprooerkicii aitoremexcr^^ ««nAcir refio, nodolb, ooitioe chereo ant ro»
bente, matcric Abiegna, rcfinosi, ramis perpctui coma vircntibus, Sc alarum modo cxp.m/tsj
qui m alios ramulos plaoos, alcernacim d latere iuccrcfcentes divili, abcunt denuo m muica obfonga
fitiM, iiMaiero& foliolis compicflis« quatema medium ^bbo^ oompleaeatia ex ramuloram ex*
tteaus aec paul6 dtre. Vere oduotur /limtiwfilU^ijavcfceii»!, qi^^
•fMmKj fubiongos, Ftod oudeiinagtumdineellonnanmr, d fex temllis (quamulis compaaos, initio
viridcs, deinde pallefceritesj poftremo ubi planc maturucrunt nigricantcs, qiu in quatuor carinas
dehifcentes, Jantn* oflenunt fublonga, quatemaj plerunq, paleacea, medio pauiuium extuberaiues
in quo raedulla acris & amariufcub uporis. Coni hi noooifi detradi fexh aut tabidi pedicnlo
doac Hiqittdaaiac odor oobit oon eft gratus. [ Milii qnamvis vehemens fit rion umeoiognttas j
^ qoo hxcOnlnis. Tota ariior naTiter odorata efl, reUquas congcncres longc fupenm odor^
quem, fi quis foliuin digitis nonnmil duntaxat confncavcrit, Ijciie elucre non poflic. HdoC «II»
tem non modo vindis ex fe exhalat» fed etiam multis in axmis excifa 8c reiiccata reriner.
NonnuOis Thyia TheophFafti «nt Bntta Piinii cenfemr : nobis tamen verifimihus Vcteribus pror-
fii iooacnitam ; ucreAiDodonaai^ NotI orbisnova fUrps iube&da dh ^alli.^r^e^«vie,idcft .
:,e6(que (ecotcrdlqmEfere gentes nuncopant^ iiefcio goa iitiaae doAi (inqptClufius)
AilKirvnx,e6(qpie (ecuttrdlqucmgentesnuncopaitt^ , . ^
nifi fort^ ob unmortalem ejus comam quam Infae^ «oe odoiiaqDS vdNmeodun, qumfilnbnak
efle exifhmant, hocnomenindiderunt.
tmia, , £ CanadftSepieiMitaadii Ameticz provincia inQalGam primum iUata.& FiaocifooprimoRe^
'Aikirm vittg uomine dooata eft: ind^ in ahas regiones tranflata, 6c in derauniar« Bdpi, An^OK
hortii freqnens hStz. Fadl^enitn rami depaAi radices agunt, przfertim loco umbroio, 8c mtiU
pinguique folo. Nafcitur etiam (cinine : Sed tcnelia- plantac, antequam in ramos dividantur & CX-
plicentur, Oxycedrum Juniperumq, ma)orem pnmum eiutas admodum aemuiancur. Fngoris pa-
nenriBmi t(i\ hyeme tamenfulconi & fiiliginofiun colorem contrahentibusfoliai» quK navo fora
'niMooni nitorem & vindicmm racpunti Ch^. Noa pro&odd radiGacurj qoia opettec nniocQ»
fblcire, ni k vento dejidancnr. /
Plnii, Ex fapore & odore &ali coUigitur hanc arborem tcmpcriei efTc calidr, & partium tenuium,
unde vehfimile cft digerendi & abfleracndt faculcace przditam efTe. Parkinfbnus folia cenera 8c
cruda cum butvro pani illata & comefta ad tcnaces 8c vifcidos humons expeAoraodos nonnullk
In ufu eile fcrioit. verum aliqmbus qui cenerioi^ funt conni.i.tiOFie non convenire quod oauftam
fidl^ nioveant. uidtur ex ea aqua 8e oleum per Cbymica orgaruj utUe ad dolores pcxiagncos
flt^ iropoficum. Cam.
r Haec arbor, ft redc dcfcribatur, flore fru^m praevio 8e oontieuo, innoftra mecbodoad hoc ge-
nmprqifie non pertinet, fedanomjdaeft: Veium qnonam G>|Nffiai
^oodHnBiodo .eaoifixa eil^ huc wfojBnAm dusiaiaMW»^ si-^^ :
Digitized by Gopgle
Lib. XXV. Ve Morilms quarm fri0m d florJKjejtmBI.
cap. m
De Aln$.
ALnus, ( Gratcis KA*>fi>i) mJc liidam putac Cuniu$qu6<i 4> amnc alafor. <^id fi 4«camWi
quod ipla potitis heriMi alit ? PalcitfM (iiiqiik PUQias; /«* ^/w ttpmtnbcrias fucoh
latitrei nafci tkftnnfm J. B. Hoc ac gramme rortadfl verum odct pocclt ( quoil r,itnen
nobis non Tidenu- ) atnec fhimenta, nec legumina, necJ|poui|i< milmta ^ liaiilia, rcdc idi-
'InbqwniiilifaiHgjdapraveiiinii^ ntob^^ ^ nr.rr
Aiborell )nftx magnituJinis, cortice (cabro, fufco, lignomolli, rufcfccnte. Rami vaUc rr.igi!e*
iunt, ut vel (iigitaJcs levi mflexu firangaSj (ob idFran^U haecarbor dici poilct) comcc ex fuicd
fubcinereo, maculato> internc luteolo, amaro cum adftn^ane^ & ingRue^ ligno incus albo 8c mc-
(ialb^: foliM vediuntur latis Avelianx vi^l^aris, rotundioril^us, nenrom, crenaas« viridibis^ fplenden-
tibus, lcnto & vifcido humore oUttis. Oculi trianRulares cx dnereo rufi, interdnm & virides, aut in
purpur.im quoJamniD io vci Kcntes. In ramuiorum faftipiis nucamcnu fcu juli dependcnt, liinul
inultij virentcs vel rubences, unciam cirdcsr loi^ & fragUes, axuequam filiiurs conferrumixutarum
erticulaniffl defaUciIlC, qiw ubi (c explicuerin^ doasetiam unciaslongimdiiie filpeauit« fapore ad-
iogentc cum aliqua amaricadme. Cxterijm portiunculas difta^ jid japia»m^ canquam caftam a|li-
gatas ambiunt fUminuta niuka, ut in Corylo. Menfe Septembri apparent edam minimot^m jrwi-
nieru.i. LoLicni m::afi vctercs conos videas, privatis ramulis pendcnccs, biuos, ternos, qutternoi
plus miaus. pulchrc hiantes & aoertos: itom pauloanto^ aut eodem teoop^ce^jiaVQ?* mj^tudinc
porae AvtfialM^priino virentes, ubi matu^fcuot rubentes, & mazbiantei* ai.«DiftiKata Iquamafum
compage coa^eltos: h quibus 6c ante temitus macuritatem Aamixu purpurea prominula quaEdaqi
d){^rvata, quc ibrtafle florum loco haberi pofltint. Horum gul^is jral^e altnngi^ cum ^i^ f|nia<
ntudine : in quibus femina ubi matuia rucirinc parva adinodilun,.Onifipi^Cfp» UtX^pil^ XUlS^if.^fK^
in iis medulU alba, pauca, iapore manifdio dellituta. ~» ' .'
■Gefherus, Tragni, CfiauhuiBS, Bodxus d Stapel & aJii Julofi kCmi^pani^Bkifpmtr ied in cp.
nos contrahi ftatuunt : cum res nnt divet^Himz Coni & Juli, exortu diftin^, utio «Sdctivh
porc in hac arbore obfervabiles: unde patet noa temere hdendumeile delcriptiOTubus ^^^yrdmfJb^
ciui m coruuK^ partiuni apud Bounicos^ fed ros ipfas ia^idenda. . f^*. ifrff". Tflr 'f^^T% fr^"']t*
GQ{Uradicac J. &uhinus, pra.xii^ aucoribus<iy>n inwti cotK^ecU^ ' >
tsaudet oqois plurimum Abus, ut h«ud fer^. aHbiqBitin humedis & oliginoGs nafcatur IbGi^
fluminum ripas, inque paluflribus coenons 8c ad aquamm (caturigines. Frudus communiter mam-
refcit Septembn^ quo temporc & oovi exeunt Juli. Vidimus fxpiflimc Julos, conos vctcres 6c novos
fioiul. J,B.
Folia Aloi viridia impolita tumores diiditiunt 2c inilammaciones reflinguum : viacorum calceis fSryj ^
inraifla.jolocem & lafliudmem mitigant: viridu rore madeotiaconcUvibus in^^
M» piditniUi balit adlprrentcs toUunt. Trtg. E cortice AJnt cum Ferro detrito Sc rubianofo per ''^
afiqnot dies aqul macerato coloreffidtur nigcr^ Atramenti fimilis, quo nonnulli ad cmgenmim utuu-
«r» Suwres etiain ad oona denigranda. Cortex MatthioJo p.n ,ui.imento lcriptono conficicndo
giUx vicem (iipplere potcH. il>oaoiuro auOx>rc cortexindpiencibus uiHaminacionibus ucijliter unpp-
antur, & ad 01 is & toniillantia illflanmatioflies,aic tumores conducit.
Folia«ft».Tiddu, fiHrctiariAiffiMftkiwjM^ |iKadiaai<aKiD.i)Gokiooi«.|Ep*
nuitnr. ..... . ' . ' *
u 7'
In acdiBciorum fundamentis fub terra pofica in iblo humido pcrmanet.immortalis ad ztermtacem«
& (iiAinct immania pondcra ih inaurx. Vide Vttntvmm ubi agu de lignorum materu : Plt». L6. c.yj.
Tbtaebr. it amfit /. c. 17. Cur Alous iub aqua non pucrdcat lcd durct rationem reddit Scaliger«
•sqoM hnnidum habeat coimDunis natune; non enim aquam (ub aqua pucreHeri, quod nihil ini^ ■
hatur pcregrini. Venetiis magnis etiam lumpcibus Alnus accerflri folet ad facienda paUnorum 0C
xdjticiorum fundamcnta: palisetiamex Alno in teri.iiii adaiiis ina:dihcatur pomille famoiifGmus
UniUi .iiCLb <lt Kw/fo didus, cmali in,)t;iiu impoficiis, dr.as paiccsurbis conneAens-
: Ceztnm efl & indubicacum (mquic J,, Bauhuius) pajo» qulinodi lub aqjuis infixos temporis pro-
•gMfti bpiddiecre, 6c& Vcrum hoc neq, Alno propfjiimi neque macerici ejus natuce cribuetiaiipi
ccnfemus, (ed pociijs conditioni fbll aut liquori cuiaam vaporive Upidefcemi, qui m ejus poros Jii^
infinuat ; nam nec ipfam ligni fubftantiam in Upiidem muifatam dle facild concefienm : nec AJnd
iemper & ta qiocua.f, (Qlo:<wBidicmi.n|id»(feacfoacnBa ctiaiw Ijgnotiini gBow jp hpideam fiibftaiH
•iCHun induraca vidimus, .' »
. ;£xpeaixnMwmi K>encmaqi|it mpd «M) jy9lMM8P»'de. AJoo ia lapldea tr^itlnintanda imbii
Digitized by Google
i^io HiSTORiA Flantarum.
3. Altuu /«l» i«t4m C B. Park. birfm* Ger. emac. bjrfuta & mcmu$ J. & I^OilXf %U
J. B.
leU» huic vtilgari AJno fimtlia« mmui Ctmen ntaikb; ^fefimmt enim in acumen, magis iiernu
& pzne ladniata, (ubtus hirfuta & incana, non virentia, necetiam vifcofa. Color qnoqiifl raiwn.
loram diveKitf, non ita virens led candidior. Julos & fiiK^us uc vuigaris fcrt.
- Gkca Genevam & Montbeleardum variis in locts obfervavit J. Bauhinus, fed humidispodnanikm
Otiixaoedens. Alotxeam AiiniiB&SttricffloncaiM ad flmnina:
ViniMm fiv^MRi cft piion oooniiint^ tBAeChifio.
5. Alnm Alpna mmor C. B. Park.
Hbc com pcima ooavenic qiudetn^ ied oer oronia miiMir & luunilior eft, nec fiklta idlenio Jni»
inoie afpeifi fbnt : qw in Aote Sbiria» pio«^
B
C A P, VUL
A. D( BttttU omnum Aiaorum. Ci^e VS^it^Utt.
Etula. (Thcophr.ifto zit<i^) quibuiaam fic ^fta videtiuv quod bitnmine (aueat Plinius
GaHiM tx ta bttumen exeoifturt tradit Ll^. C.18. 1l h^hurt, i.e» Otdere dn^m nulunt,
q. BatuU, quod e)us viminibus cacdiintur pueri.
H«c arbor omnibus feri Botaiucis BetuU dicitur, nec plures e)iBipeci«haAcnus ob(enraCKrijei«.
Frodu (quamofb femina continence ad coniferarum arbanm genisperdiMic ie pradit: iolit> de-
dduo ad populncam accedente i reliquis fpcciebus diftmguimr.
Arbor eft fatis proccra, farpc etiam fruticans; Ramos fpargit tenucs, flexlJes, mMiu ex parte
deoHum ncndenccs Multiplici libro vcftitur: in tencra a:t.ue rufum aut fufcum oftendit corriccm ;
qoi cumiJla adolcvent fubindc candidior apparet, in ccnues philyras dudilis, m aduica arbore candi-
dnii rtmoiast qni hnic fubeft interior tenuis admodum,laeTis, ac inftar membranac pcllucidus. Cra&
■fionim nmuloram corticesetiaminalbicant, fed mininiorum punioeuf aot ipadiceus eft, qui ific-
catis & .iridis pelliailx fpecic avclli,&ungue (eparari poceft, qucmadmodom & incanus ille in ra-
mis majoTibiis bcvore inoffenro. K/rj qui pnmo cxcunt plicata ac cnfpa prorumpunt, \ indi pul-
chr^que herbaceo tinguntur cobrc, ilnguia luirailis, iifime cenuibus, dcpendencia pediculis^ ubi ex-
crevennt Populi nigrae ferd; led minOia, nunttur^ fihntinsniebik, panld eflViftioM, fifcpin»
guia, odorata, fiporc amaro. - ' • ■ _
Fert Jttlot feu nucamenu longa. Piperi kms) vd Alm Jolb umiliaj i foumolis compofica, in
qi.ihus fcniinapanra,compreflai Ego onmilnileminfaw^l Jib ^fcnb» efle fi^piqnr, niliii tnmen
temcrc affirmo. • r •
In frigidis, aquofu, inq, &iceds liamidioribus frequeos invcnicur. J. Bauhinas in arenofis maxi*
m^ Gernianix non infreqnentem cfle fcribit. Apud nos in fylvil^ erioens fic moomlk ptovent^ fed
locis plerunq, huinidis, quibas tamcn non rar6arenafijljcft. ■ •
Vjiii ' Hi.jus viminum fcu iurculoruni gracilium ufui admagiftratuum olim, nunc ad pafdagogommfit*^'
& yim, ad cquos doraandosj ad icopas^ viico illicorum ad aucui>ia, ad fafdum vincula, 8cc
Pi&atores Northumbd oorticem ddftirjktnm &k badllo incerpo(kum accensuroquc ufarpant ad
pifcationes noif^urn.i<;, trident^ue adnacan» ptfoes oonfedinnc. Hinc & «lelibrMo conmn^qiM iOiF>
cice faccs ad norturna luinina parant.
Lanioncs ex Bctul^i vcnicula conficiunt. J. B. Noftri UniiCorno fcxmina utuonirptOfCniClllk
conficiendis non Betula, quod (dam, fortc quia rarior eft, ncc fadl^ parabilis.
In AKatia & aUl» circnlos ad dolia magna conftringenda probaril&nos ^Betnlapanmt
Tragns, Lonicerus & C Bauhinus teft.intur Vctcrcs .intc rcpemim ch.irtar uJum in hujuscortice
candido fcribcre fblitos. Vutimmnu (inquit Tragus) Cuna offtdu Rhati/e juferitiru nmmlla carmifut •
tm ccrtice Bdulit tx.-:rata. Et rcvcra cxpcncnti.i tcftc, non mepti funt huic uliii exteriores illi can-
didi & membranacei corcicesj qui veluti cudcula: quxdam in mediocris magnitudinis arboribus craP
. ftNcm corticcm ampIeAnntnr* cnjufmodi quatnor ant eciam quinq, divcdas nonnutiquam ieparavi*
'nn.f : unJe fufpicamur nov.imquotanni5 huic arbori cariculam accederc,velexhunf«>re qui paulaom
pcr corticcm tranfudat concretani, vel cx annua a corricc decedente runica, ipolii lcrpcntis in mo-
dum cxarefcente.
Folia calf. itcc. atten. abftergunt> relolrunt,ap6riunt, amara func, hinc usds non mimrot m hy-
drope, fcabic, &c inras U cxtus adfulnn. Cmtex qnoqi qnia bitumino(us calf. & emoOic, adUbo»
rijrque in (iilHcibtis neri corrigendo dicacis. Fungus ejus vi pollet adftiiAoci^t lllde nmcani
haEmorrhoidibus infpcrfa admiraculum fluxumcoiiibenr. 5firo</.
H.TC .iiKor vcns unnis, antL-qnam foli.i prodiere, in trunco .lut ramis vulnerata dulcero & potu-
. , ' lencum fua:um copiosc ctKindic, qucm iici preflt paftores in fylvis Izpenumcro pncarc iolenn quetn»
adinbiom'8e nos (inquic Tragus ) non (emci eo liquore recreari fimius dlbn herbamm caosi vaftas
peragraremus fylvas. Hujus hquoris vim & efficaciam in calculo rcnam 8c veiioe in%ftnnpicift
& unna cmcnta non immerit6 celebrantTragus, Hclmontius, Charictonus, & ahi.
Hic arbor jmcrdum aica meclluni Febru,xrii, tum fct tempeftas clemennor fuent, fuccoafcen-
dencc pei cuna lacbrymare ioapUj mcerdum non ante imcium Mami. Tragus ad morbum &emum
nnnc
«
Digitized by Googl
Ub. XXV. De JrboribHa qHorum fmBw hfimb. JejmBi i^i i.
honc liqaoiiiii cottuiwndai;, aCi £uiem «I aUmiiic ad mactdas ddendas& cnd niiQ(ait ccuicili.
andum.
Dl Gualter. Nccdhamus Medicus inlignis & amiciis noftcr fmmm Jwc fiieoo pamm mcro, par:
timcmn melk mixto PhrhilinSoafbudcam non SemcX cur.ivk. ^
Ventricali pecorum ^ quibiii coaaDliim baiinoftri paranc, (uoco Bcmlx- coruiiti feii in.icci.iti ca-
icosomnesqui co coagulo cocunt ivarmibus artcninr, ccrto iJ -itteflantcexpenmcnto, Trafr. •
lonthts faciet certoexperimento metictur luccus Iktulc^ iatcrdiu, & pr^ertiaimanc & veiperi
fi &cies eo Uvetur, atqdt finac «pn Qome Sm tUMi^deiertHn ficcefiora. ?mdi ^eJrip,^
SECTIO IIL
jthores fiore a fruHuremot»itc^erd folsis angufiiSy ^^etuis.
H
S. meritoConifcris fubiungiuiltttr ob fidia aqg|aftiffiiiu« crdianniiia, perpeou, fiucumetiaiii
idinoliim ooafimilem.
CAP. I. , '
IUniperus i & parie, quod joniorts 8c noveOos frudus pariat antiquis maturelceiitibtB> uc * -
qui,pJriatuKj,ad tcrtmni annum arbori liio inhxrente fru&a.C.B.GTxcK^Afrj^ti^^^Jf^
i^W. qaod C|us ofiorem omnu rcpnlia averfcntur, vel W ix»» ^»» ««wi-^^t M«p»f((jlAi». TJtm.
OftBndit AngtiillAra Junipenun Diolcondis 6c noftrara unam eile cx CedrisTheophradi. Oxy-
cedns eciam (SuCednis Lycia nihilaliudeftgaamjBttiperi (pedes major. Ugiuwquosb Cedi^
,iu)ffline ex America aOatum Juniperinnm eft. . .
A. I. JitfiiftrtH imlgmru itccit farvis fmrfureii J.B. -vuigaru Park. vuigaris fruticofa C B.
^ itm mn^mm srkrji^^aBim. Jamfvm Ger. 1e tmam 3N^y«frtW»
Tlaranq, denlb ramorumfti^tu fruticat duntaxat Juntperus, aliquando in jdlx maji^mdink ar>
boreiii a(1olefc5t, •ita ut in Hnpania lupra Segobiani qua MjL^ntium itur, cx c.i cr.ibcs & ardium • Ckf¥?'
oontignationcs libi mcolz fabncenc ; cauJice tamcn non multuni crailb, cortice lcabr6 & dedduOj
nibente; nftterie firma, nonnihil etiam rubefcente, maxim^ ii iiccara fuenc, odorc refinold^paia
l^yfMili in liirculos multos diriduncur, minadbus fUm^ ieinper virentibus, aculeatiliqi anaati» nnt
ds, lapefkK glabru, miemc virentibus, /plendids, tar6 linCNl longioribus, (aepe brevioribtis, "mx
anguftis, ternis plcrunque fimul per mtervalla. Bacca perramosfparfx, numcrofx, rorunilT, um- _ '
bilico in tres radios, totidcm Icmmum loailos oftcndentes difbnSo, doruta:, duplor n)a|ores granis
1'iperis, primum virelccntes, per inaturir.itcm coerulea autnigrx, in quarum unguiis grana tria
objooga, triangula, (rionnunquam quatuor Czlalp.^ p^a noiinihiJ rul^i involuta, faporeacri,ie>
fiioofo com quadam dtdoedine, tadu quoquc ubi in veteruint okofb 6c glucmolb ; pro pm tljbllS fi>.
liolis minutiOimu obicptumiiiilidetfiiiiinBiiaocKnidimeiiioiii^ lamaigunm, ucjMiinifiidiligMier
inlpicienti animadvercitur.
Nu frefruHms calycc hitc foliola hahetriHs, non auttm fr» flert, Pro ficrt erum nan oguofcimMf ^uoJ jKm
mmtAm & sfictbm caret, quisfiorM fnecifua fari fmt. Undt & mniti Strti feialu feu fdtilk adaratk
fitfO^hts tmtm, mSi mttm aptihm. Afitts enim, iwj?r« ftntaitid, fimt vajcula ftm amctfincmla ff
rnmis mafculi inflantii. AJ^ i^drco CiefalfinusreHefcnfjst, futtiperitm auj: frudum fert ncn jhrire.
.^uod & Vtttribiu chfervatum, Nam, reftrtntt Tbeofbrafi» ex lo Fitnto^ J^tdam Jumferorum dut
fftmrairaJnmi Alieram flartrtm fiiihim ftrrt: jQ^urw^ wmfknm, fmt^ fruiimUtlmai frim»m
fetmihu^ fut bitnnio bicreant.
FkrreliquafiiTOlisell huic Jimiperoqus (icmina [reAitis mas] <.ii.i poceft, flores preduoens pio-
rimos, ali.;s qu\ ton^ tulir, Ip.irlos pcr ramulos, alia.s confcitoi, coiiorum exiRuorum inffar li.ibcn-
tei, purpur.i ci.m crocw niixc.i piclOi,ex plurioiis corpulcuiis rotunciis, papaverii lcminc niinoribus^
pulvilctilo farinaceo fai-<!:tiscompaL.tilcs, intcrccdcntibus raris quibuldam viridantibus acummatis fo-
uolis« fiiuamatini corpuicnUdida obu^^ibus. Videasautem cum dehil^imtefiigiemcapituU jB-
qniMti noreiKis, tmiaiique rmiamubr adnatis apidbos mffi& Cslalpiims vocac floiculos ametiia'
ceoscxiles. Cjctcrunitantum norr;m apparatum, quaii ad oi^enracioncm companCOll^nilUuafinftlie
iequitur, lcd in auras abicns pulviicuiu^ vanam baccaruni ipem cluiiit.
iieftrJ fuUtntiJ dm JiSiim) flefcnli ki imdi «fttittalianem taniitm fS aj nfiim tmfmmi i fi-
maJtm fdiHfaim t$nim ifmiim incliifns fatminmvm hmvi tj^jiu ^Mrmmnt ntaftalki mtdt iirfnmt-
JmJm i^tavitt" ConleoticTragus inquiens, Maio menfe cennifliians ac hieeus pulvis & Junipetis
jn auras cvolare confpidtar, quoil femenUlius elle animailvSrti [j. Bauhinus perpcr.im p: o femine
llocem dlibit.j i-^oic hunc qucmdaximus pulvcrcm baccz prorumpunc exigux, viriJ«,, quz altero'
Ddd4^ds dBnMiir
Digltized by Google
I4-I 2.
H I S T O R I A P L A N T A W U M.
ieamm anuh Aonwino appettm^ quod lUis tenipiis tmnimuis ett, oamiloo tiogdmur cc»^
kwe. . . - ■
£M» Junipcrusin ericetb agri Cmciajii, Edexienn^, & aliUin AngKa oopiose provenit, redplerunq,
humilis &; fruttcofa ; quoni.im Jumenta eam affiduc carpunt & cocrcent, & in arborcm adolcfcere
non pcrmittunt : in horns cuh.i arboris modica: m.ignimdinem & ftaturam aflequitur. Invenitur
• ' tdamnon mmus frequcns m Belgio, Gcrmania, G.dli.i, &c,
IMw. De tempore dorenoi jani dixiouis. Fru£faiSj notantc Cxiilpmo, mature(uc anno iectuiiloi uc '
altquando(niSi»tri{toiaiuioriimooiitiQmi|iio cumisqunuiiarus eft IstTenirad totti anoi fm-
£tum nafcentcm.
Quarcunq, ia Junjpcro ccmuntur (inqmc TragiKj odorata fiint. i . Humor qui ex ea, li l«datur
dim m fucoofao fiienc, efHuib i. Radtoes Sccaodiocs aiidL |. BaccK reoentei & nutnne. ^.BiIiA
acuminata.
z^M Lignum praecipai ob fiiaveotenciam commendaitar C pnefertim n Maio menfc cxdatur) unde in-
fS fhtt. cenfum ad aercrn cmemiandumj & odorcs noxtos aut contagiofos arcendos fuffiimlRatur.
Juiupcii .irbor Maio mcnfe cvim pluviofa fucnc tempcH.is lurcam c comcc (udac Jachrymam,
quemagna m copia tanc.i.ini ti:ngi cxigui arbori adhxicc, ncc ni.ignoperc Oi^orata eft-.
Ligniun Tix leiuit vetuuatcmjSc cariwncs dat tantum non xtcrnum vivcnte& : Ch}'imllx, CrademB
>^iRrodo« alfeveranc cadjoncmjantperinum acccniiim ac fuo cmcre obrunim ignem inr<^roaaoo
foverc. Tr.i!>j!;Janipc Hi fueroncintempk» Diai^
percit, ut clt apuii i*iiiuuni. >
ilaliira ligni non linccaufa in cucuphis adhibctur, qmppc ccph.ilicum cfl, ncn-ofumquc g^Aui •
infigniKr rciiorat. ScbrcJ. Fit etiam cinis ex ligno, per quem onerem colatum vinum tam po>
tens eft fbdorificami nt quibufdam exhaulerit aquas vel picuitam ex toto habitu. Ex^uido bgno
deftillatur & olpum pcr dcfccnfum vcl rctorcam ; mclius tamcn clicitur per vcfrcam. Extnn-
fecui cjus ulus cft in niorbis ner\inis, in cibiarum Isrpigine &: cancro, vulncribus 6c ulceribus
maiis.
JSMCtf in cibo e(itatc ftomadiofrigido utiles funt, picuitimque qux in illo coit di^enmi« contm
infladones 8e rarmina fadont, vitia peAoris purgant, tiifsic), medentur, urinam ew»dterdu(iim;
vcncni'im:;, 'i cortlc rcpcllunc. Evdcni nicnles & coxendicum viciofos humores diicunc. Suntquc
• ^ Tragi judicio, ad ciboa condicmios Pipcrc iaIubriorc$. Utilei enam func m atlcctibus capias Sc
nervonim. Differunc autcmbacca:, ali.c cnim dulccs lunc ix, cdulc^, alia: ac:cs & aromati^ . '
Lapponii Baccanun Jumpcri decodiones bibunt quemadmodum no6 Caovx &Tbec» iiiafaift
prxdpuaapudillacmedicmxpars. 5cirjfm»i ZrfjM^^ EanimTireifidetradannraSc^tiTO
dcjunipcro, fcjoan. Michacle dc eadem.
Succus cxcractusc baccjs Junipcri ad prxaicla omma iitihs eft, & .alia raulca, fi credcre fas fit, ,
qu2 vidc apud J. B. Theriacam Gernunorum iionnulh dixerunc^ cum quodficeflkax ooncmTe»
-nena« *tum guodGermanorum oorDoribus.anticiflinu fic nmime lalucAris.
Okam fit vel per deftilhtionem e bacds contu& dim aqoa mixtis, oleum enira cum aqua afcen-
dit, vel per expreffionem c bacciscontufis cum o!co olivarntn ttiivtis Valer .id rornnna .tLaque
• • multa. Guttula; dua: vel tics puerulis vcrminantibus exhibita- iumbricos q-aibus vcxcntur eiiecanc
& cxpcllunt. , . '
Vmi diurdicam in Junipeii bacds, earumq} oleo (inquit Caigillus) in me expertus ium ix(uii ma«
niteftam, & tum ex lUis paocas deroratss, ram panem hujus gMtcda tindum eviHerfler Tiolarum
odore urmas inibuere, non fecus ac Tercbinchinam vulgarcm c|ufquc oleum ftillacicium. Cum
generolo vlnu albo dccoqucnda, Sc dcco^lum lingulo nunc iacJuto eduia^ramm calctlioits pro-
pinandum.
£go frecas hac obfervacione complurimis commendavi baccanim Juniperi Uand^ ooncuL hilcente
Ibliim extenora comoe infbfhm tn vino, qui perbelleab illius ufii valaerant> & k jugi nephricico
dolorc viniiic.Lr! fnnt : e\emp!o fit I .iurencms Rollochienfis profeflor : is cnim quocidic circiter
l.pugillum groisc contulai um aut dcntibus comminutarum baccjunip. dcglutiebat, quo Iimpl. me-
dicamento ^>rinBit< ut non Iblum arenulas, fed calculos miiuitulos, imo eciam Lends ouugnkiidine,
li iKMi line omni molcftia, attamen dokxe excren^ cum ante u&m harQm baoomim ^e Offii-
d&mal^habait. 5hr. Pdw/ar. Spmras&oleom non modooontracalcolnm IUeti«npeAafHTmft
Taldiprajuhc.
. Elixiijunipcnnum admirandarum virium in calculo, quod infuper ftomachicum infignc eft, &c.
K'. Baccar. Juniper. inaciirar.& elcdar. q. v. contundannir cralsc, digeranturq, afFusa aJiqua aqoi
diuretici. Hinc exprirao^' abftraheitdoquc infpifla ad conliftentiam mellts. Uujus mdhsjunipai
oochl. id, ii,ia,&c. nlifceoptimicuni aqua vitac Junipcrinaj digercqj aliquan<^ leniffimo calore
(Solis auc iini.) SchrcJ.
BaccxapCidGermanos iingulari remedio .ui gratlanci.i Pcll:ilentia: cotuagiadcpellcnda ulurpancur.
* PfmetV^ Trt^, K noftris ftinc 8c * alix Antidoti ex his- baccis contra ftfam peftiMittiale^ quas Jando Td
ttrAia mtm»- ideo qaia medicamencum eft domeftiaun. D. BmU, Baocis in aoam nuoennf • exfiocataB
ntM. - ddnde & in palverem redaAa» in pefte udBffimas efle iicribic; in ebferracionifaas- ad nos cranf^
miflis.
. AHcric CluHus Narboncnles G«dIo$ c Jumpen baccis oleum cxpnmere, quod ipfi dt Cadt vo-
cant, capios icabid, uc peoonun edam fcafaiei, U uloeiibai qaibas k tonuoae tnfiSftantnr» ad>
primc uqIc.
Gammi JuniperitiamHex Vemix ITcca (Arablbas SandaRMlia ieu Sandarax* k Gnecorum $an«
d.ir.icha, quxauripigmentum eft, longe dircrla) rcccns, p.illida &pellucida prob.iti]r; cum invc-
tcravic lit Hava & triabiljs, raaftias modo, quaip mcntitur in muicis : Saoguuicm uudequaque
liuencemjiftic, uloem luniaoDnib crnAicatei Ttixricnti emoidat;» ^uAtoM aniiquasfibc. unbri>
V coe
Digitized by Google
Lib. XXV. T)e ^^rhorihHi cjuarwn fruUus a florih. fejuriBi. ■
cos necat. Schrodcio Uilii prxdpuus eft in ncrvoruiii affecdbiaf fdbkdoiiBf frjgidttatii^ CT^a-
clione^&c. ficmcapidsaiTa^iibus reUquisafrigidiucerubo^
C^od Vcmix Uquida feu Vcrnigo (tclichrynu (ea gwnmijunipcrij rak6i Matlhiolo, Liaina,* Vemix
CxUlpiiMi» ftaliisiifleriturfinquicCaniariuSi Namfaaitta meft Veroix: OQnumen 4 lAciuym.i qiid.
juniperi in olao Lini ibliito Cut * mulri rolunt) feil ex lcobe Soodm in <^ «tidodixot^ ut poll • ScMem;
Coxn.x num affirmat etiam Cafp- Hofnianm.s. Uf.b cjus eft ad tUiiftnndas pidfatfai^ ad iiitionaiten Ptrkp^m.
CGknpliandum, adte^oria oblinenda, tabiis&: pictoribus.
I>Bo(a ligtu Juniperini in luc Vcncrea, ad niodum Giiatad, &c pio eo fiibAuuto, auadufaiuni
fit an profit n^e, niiiildicaai.V. ii pUcet Hift. Ebrodun. Iib. 9. cap. 13.
Umbram Juniperi noxum e(k verfi» tDe Vir^lii multis pcrfuafit, Jimifvifrravu umbra, &c Non-
nulli ctiim rationem ejus rciWcrc conantur, quu fci. ob dcniitatcin folioriiin vaporcs cterranoxios
exbalanies repercutit fic diiHari non iinit, unde ibidem itagnauces acrem prava qualitaie iofi'
fiiuiic ^0» pmui Jn^peii matonL 6mum «fle cnedidaim ob luavem quem arittr esfiiac-
oderam , ^ • .
yttift^ut najor kdcca rufffcente C. B. Oxjuirm Park. Oxjc. Vhjersue» Ger. CnAw
BeJiofiUf Jive OxjctJruj, ^ujrufdam Jmupmu rrtajer baccd rubrJ J. B.
0Fdki quam Joniperi vulgaris dupb ruot laogicMra, Uaarat^ rlgida, infcfto mucrone ^
ria: ivKvtfdnplo aoctriplo Junipcrm» majores, cobnsnon ucuLc oamilei, fedruffi, (aporetamen
fcodore timili. Clufius lic deicnbit. JuniDero fcri Cmilis cfl Ox\ cL-i1ri!s, ni.igna ex partc con-
corco uc illa caudice, interdum eciam in aroulculam excrelccns, tcnui ruiefccnte comce. F$lt0
hfi^ JUnipen vulgai is luodo punynti^ aliqQjmndum canieo longtora & ratiora, tenu iemper
pvQt NHnuu» iiauu nafcenri^ ut m Junipero min. Fruaim initio viridcm^ deiode fttvefcenteiq,
potiben)& cjkm maoimit ptnucd coloris, Junipcri fru(fhi muk5 hujoi-em ut incerdtun ATeliaoam
magriifudinc xquct, 8c tubcrculis qmbulllam, %'eluti iqu.iiriarum i^udimentis obfmiin, yfnf^jrBpff
netauc quanior inaujuales comincntcni, nu|orcsquam iniuperiore, meduili incus aibi.
Florecjuniperi minoris modo, & eodon tempore utria(iqiiefiuAi;a maturieaBBni adipifctolr.
Jn oojfibus drca Monipelium &equenteDi obMnraniniH^ ' ,
Prorenit (inquicClufiusj pleniq, HiPpanisc flcNai^oiKiifiiGaliis afperit kc^: nufquam camen
inajorcm videre memini quam iiipra Se^cbiam & GuaJarrama, itinerc Madiitiano, ubi aiboniiTi
magpitudinem & aldcudiiicm incerdum zquac, crunco humani corporis craQicudineni zquancc Cx-
fijpwq. E frudibusjaaipi^flnioris cum nuturi func vino remoUkis «xpnmicur Uquor^Sacdiaro rirr/.
esoqicus udlifficnus: uipoeequi ex pulinaae & pedoreeditfic purulenc^
vatira looo el& poceft.
Ootc[\i\i:D.T-incredus Ribmfon in Gillu Narboncnfl itincrans incolas cx Oyj'cei.lro cliccre olco-
iam ^reiinoiamiubllanciam> eudcmmodo ucc Pinu, 6c Abicte, m cxdam convaioj dciblU<
11300 fodi per delaeiiliuni foi oainnir in
Juuiferut majtr kue4 emdti CB. wmmw JBjfricaJ. B. Park mtuiima Ger.
Juniperi (ioquiunc Lob. & Pena in Adv.) quaidam habuimus plancas non dilpares fironde 8c ,
f^TX acutsjunipero, ied iruduseiKiepesoUiaagior, inedioGnBCNra e«aieicoIi)t«. Vidi^ '
tnr OiofaocidH maiar Junipecui
A* 4. Juniftrut Alfina J. B. CluC P.irlc. A^tn,i mincr Ger. emac
^unipd^ AipiermoHtanafalulatiorejruciH^lcngtoreCh.
Clmf.
Oihiralem altitudincm non exoedit, (cddepredaeft ficquafi]iumi^acfi,aM)k6qoeGraffioribiB
9c hnjiotVbm oonAat ritrasqoim Tulsaris, lcaXBetiafn fraaHiq,flbiimniacibas 8c coniortis: tenel-
losramos ambiunc temnfelia, iqualitcr fempcr nafcentia uc in vulg.n i; verum laciora, brcviora,
craifiora, ncc minus quim illa pungend^ colore incerius ex coenileo candtcancc, cxceriijs vuidi.
flWa»iioovidicCIafi»:/i«9«N*aaMPin ooal&auneD fneeivip
debacur) loogiorem, aniaqiiajB pbmim numnman (Bonleqiumr virideni, tiM ma
. - mamruenc nignun»
ejdd^fDq, cum illo faporib
Crefcit in fcopulis Durrenjtein Sc Eflcber quibus duntajat ip loqs infnniebaC CM. Augiaft» mede tww6
pauculas ilupes irudu macuro fic immacuro onuilas.
Inalciffimo Cambris inflnte flwwfai difio, inquc montHMisWeftaiorlandicis in SepteBcriQoali
Aoglis paiteipontt prawnk : uBmbla nuntiGoJis ^«AiM nomine iofigninu-: £t revera validwa
SaMi* odoroniiiaribaiomtt Deooaum ioiBniicinni» nleiiara (ncciBn exjtredum equu tanufVkm
5. Jimiferm majer Americana Park. Cedrm Amerieaua twjrv JiHa. Juniprrm Vfrgmuma Rgrhh
c«
IMi* parva»
JlMMpamij vixjunipcti noflratis majores, nigro-caenileae pariccr. Materia rubra, moUis^frjigiiit,
odoranor etiam quam Junipcri nodracis; ligni color vanac, rubcr, ilavus, alhidus.
Multis AmericK locis pro'. jnit, v. g. Virgaua, Eermudar, Jamaiea, Rarbadas, &C.
AucorddcripqQots jUwyjM «ifitinac Cedro&iibus r^nisj quodad pe^iaemlignij pdoremfic'
Dddddd I coloreai.
Digitized by Google
1^1 4- HlSTORlA PlANTARUM.
dDlorein, Bemiuden(%us Cedris. (wae omntnm Americanarom prxftandfliiTUE babennir) boniace
paresefls: un^ic 8c doliorum jw4|>4bf 8e opefcnk «x i» bamlokat, qnxliquiQmaeecnmi&iiib-
tiljflimi noii pcnctrant.
AntiSarion irtfuijrurn C" Jamaycie Ccilros tcxtirx laxioiis, rudions f>: minris finni ac (blidr cflis,
ut olcum & rpinmm Viiu vix contmeant. £ baccis decoquendo poomi ialubernnuun param Bct-
mudtmfes. E lignomenCr,fedes,(caphz, capfulzj vafa, opera inteftina, &c(iunt.
Putvis 8c ranienta Cedrina veftimentis m arcis repofids inter(per(a tineas & omne gcnus vermi-
culos cnccant, ip(a autem nanquam putre(cunt, neque vertnes generant ; ipfe etiam ob(en'avihic
Londini, circumforanccK, & drculatores ob cadaveium OOildituram cclebres, fcobc Cednna multa
corpus undcquaque integere; utmihipxne pcriiiadeamaitishiqusiecrctum (ut vocanc^ maximam
partem in eo con(iAeti^ fiaddamusgummata iwdmilkk BqpiefiiAiori, ano^ anribai» 8ec. iafvfa. IX
T(tmreJ. RobimfM hzc communicavic
Poftquam Juniperorum htftoriam ablblviilem, ab ingenio(t(fimo Amico 8c ftudioruffl meoram
adiutorc maxtme inikftno, jamdido, 6c fxpmsin dccurfu opcris dicendo D. Tanerdo Roimfin ad
me tranfmiiiiiseft Hortt ^ctJtmici Lngdimo Batavt CatitUgmi Viro longe celeberrimo D. Taulo HtT'
mmno, Medicinx& fiotamces iWcllore compolinis; mquoJunipertmiAnaieaiiamBermudaa-
iem, (quam^cum Vireiniaiu flcfiaibadedi uedeoonvenireexiilimaveram, nec aliter difjferre
quam accidenobus nonnullis a Jod natalis <faarfhaie ortis) diftingui & iqpaiari video : guocircaii-
bet Mc utriufgBB defcriptioiiero t pnwBfto Ottabfp mnwaiam piopoiieic V
Tn mctam fanigiatam fua fponte excreicit hzc arbor Junipero vulgari tam fkcie quAm vfribos
CvvAWi- Efl vcio an;'ufl;ionbus, tcnuioribus, inngidas & lcviter pungentcs cufpides dcfinein-
tibns, denlu clcgantiq, oraine ramulos ambientibus, iiiperne glaucis> infern^ liilarij pcrpetuo vi>
rore nitentibus. Flvrn ferc exilcs, amentaceos^ purpuro-croceos : BKtm Kmndat AtreQanc mae-
nitudine, ex (u(co phceniceas^ fquamatisaliquoctiMioitlsobfiiaii, ia quibattieBqpianfinoaqplofr
arilii ritucongenerum continetitur.
rdiciter pnip^atur per fuhmeifioBCiii^ ciiaiBipoCBoaeiHi nlianinloaanilllDsfteBmtiiifim,
Prxccdenti formi 5c crcicendi modo rc(pondet. Aft foLa cdit anguftiora, tnolliora & omnino
vitidia Eandem exigit cuituramqu^m prxccdcn .
£x his peripido, Jumperum Bermudunam^^unipero majori £uropacz fcu Oxycedro retpcmdere,
ide6q, non temere anf impericftiiomenGeiiri ei nditDm ; Vimnianam autem Junipero vulgati mi-
ntiri, ut ex bacc.inifTi urriufquc colorc 8c magnitudinc patct. Deindc Parkinfonuni eundem nobi(>
cftm crrorcm crr.iflc utramq, in fiu dcfcnptione confudifle. Tandem Junipcrum Barbadeoiem,
(cujus arbufcubm vivam cx ca infula dciatam in navigio aliquando vidimus) cum Vuginiana ean-
demcil^ fiquidem (bliaejusjunipcnmsminora crant, abis Deriimilia, ficeodem otdioc naioencta {
bacer fnaons affirmancibos^ ooeruiex ; lignum rubnim, moU^ fiagde, odoiMnn ; afborpnrgFandii
& procera. Atq, hxc eft qu« i oobis fiyeriosMcrifainr, ma Bennndian^ qnam oo» per omK
rcm procadcm nabumius. * ' .
His addit D.HcrmannusJuniperum fcu Cedrimi ex Goa, quz mnii eft magis patuliSj ^inciliblie
fi>liis glaucisj cenuiiGmis & breviifinusi, octcro^ui iufeoion [JiiiupeiD VvgiuuaQae^ videair ii-
miliL
A'
c A p. a
I. Ctirmljdtrttufa BtSemJiffaJ.B. isceftrsl fiiif9Ut CiiPrifflm4{tr,/riii}ufi4vtfetmtC.B.
iiem 77, feu foho Cu^effi mtJia, majmhmt haecit ejufJem. Ntcmm lU, ftu fho Cutrtffi
mmtr. Ctdrut Pitgiutta MeCufrtJfi Paric> Oiyttdrut LjeiM Gcr. Jmnferut uuqtrOiu^
J.R.
Rbor cft pumila, tricubitalis, [Clufio humanam akitutijnsm raro iuperans,} odore CupreflS
grato, (aporc adiVringcnti, amarefcente cum acrimoma, caudice amtortononreAo, mul-
_ cisramis fentis & Hexibilibus praxlito, icabro oortice. folia habet csaoofk.Se. excootinua
quacemonim feliorom mumo connexorum (erie compoitta, quemadmodnm cuprefius: Juni-
pero vulgari S: Oxycedro iimiles, fl.ivos, fed extremis mmulis infidcntcs, ut in Cupreffo Sc Tlv.iia :
qtnbas iuccedunt fruitus niaenirudine b;Kcarum Myrti, imo ad Oxyccdn interdum accedentes, ro-
tundi, conosCupvcninos tubc;cul;s no;i:;;iIlis qurKi.imniodo a:nuilantes, primCim vindcs, deinde ad
J>lioeniccLun coluicm tendcntes, qui manuiu:c nonnihil molleicunt, iapore& odorejuniperi baoas
imdi, qiiKern.i .vitquaternaTeletiam plnra grana, parfafflriata^obkmga, refinofi oonrineniS itt
quibus medulla, alba, Or^Tut quoi.lamniodo limUis.
Ttmjfu. Vcrc floret, fruftuinquc diu rctinct antequam maturefcat, oti Juniperus. Primum iemine natus
hic frutex & adhuc tencr folia Ii:i!>ct omnmo dilTimilia, utpotc quz alteriusjunipen folia zmiilentur,
niii brcviora & paulo mollior.i clicnt : cum vcro jam tcrtium autquarcum annum accigic rocunda &
. cupreflea foUa (ormare mcipit, ut inicriorcs rami pungenribns aootisfoUis, (iiromi vcr6 ofacufii ec
rotundisonultiimerdomoon(pciamur: quod&nmobifecvavimiMbCcciuviiobiervMifaaleeft.
' • Hanc
Dlgitized by.Goo<?Ie
Ub. XXV. 'De ^rboribui qunrmt JruBus ^ florib. fejimcii. 1 4:1-5
Hwicplancainnon tantum circa Monfpelium, ied Alpibus SrinacisftCarinthiacit bivnu-
maSf tuideiiooaiuamur cam ad Matthiolum c Moi-am monabu» niiflami
CUrmhM^* fruSm mmnmniUt»
^ SMmhme^er*}. B. hcaferM major Parlc Sahna felio C^e£! C E i ftM mBfifHNatiUm
fm$ StUium ftli«CtfrtJfi sktrsm ejul^em. Sshm bme^trm Ger. '
Tor.i r>ciejanipcn,im najoitm referrer, nili latioribus ramis prjdit.i effet & maRisdiv uifis ; &
appcndjccs multas iar.\mi$nt Sapinus producerct, acq^, eundcm in nafcetfdo queni Taxus niorcm
ietvaret. Tranfbarentem refinam habct, duram uc Junipcri, vcluc flimo ta£kam. Arborri caudcx
iintiolu» dl, crafliar plerunq, quam uc vir inuhus capiac Corticem vitishabet, iaodio& crafliim.
maceiiam (om albam, incus velun gilvam, coi naUam aliam Imitlan reperinttn. Eft eram veluti
indilutus quidamrubor, m (ubnigrum dcgencran';. Pcrpenia coma vircc: fuu fcrtibus gr.»vida in
hyemc compcricur, fed Lcntifci namiam fervat quod imclus perr>ecii6 lux arbori inlitlcAnt, dcd-
dentibus (ci. anniculiscum alii lam ad macuritaccni pcrvcnerinc Frudus autemqui nonperfedi
maturuerint Cfji^^p^ virent. Ciim aucem ad macuricatem devenerinc cx atroin cyaneum degeDO» ,
nnt Afhor ipb ekgantiffimo virore nitet, qux toca fraAbai nigns fugillatttr. Eft auiem ftfs*
affima, cujusbaccac vixCcdndibiismajorcs: Amygdali bcne magnx altitudincm petit, mulnitn ad
Cuprefliim lativam accedcnSj nt a pcnco vix dignoici queat. c longinquo Ipectaca; icd cralliori
Caudicc conftat. Folia omnKU) Cup. ello correfixjniierent, ni ii cqucntiora elTent. Folia cjus guftam
amaiaienaiintttrj aromaquc olenc, rdinaceuni quidprae fe ferentia. Os levicercale£aciuiic iwe^
mm in hofus eatiremis ramulorum (tuculis oriuntur, nk ut perpetuo Iinguiaris qnivisfiBoalin ioam
fcraf, cimc^ rotundam. H.f mcrulis & turdis gratjflimtis f\:nc cibus.
IIic omrua Bcllonius, Sc alia adhuc piura, qua; nobis dubia & uiccrta imo concradidona, viden-
tur, ut de fbliis Filicis m modum comprcnis &, .ipplanatis, quodque Arbon vita; coniferz SaUnam
iiiain alcerara, qus bacdfera eft caodem faciac f Jorcm non ptvmic ied ftabm (eminis rudiinen*
nm apparet. De ligno qux habet apod ^fiun ride tn Iftrode Confeis; vd apud J. Banbimim
Hift.Pbnt. Iib 9.cap. II.
Inmontis Amani&Olympi PhiTgia; cacuminibus fponte nafccnccm utramq, Sabinam vidit Bel-
lonius, uIm iylvas fadunc
Qs*i' Bauhioo^ Lobelio* aliiiq, SiiHnte haectfer^ nomine defiaipca eft a BeUoniana diverla n«
'^envs nec ennn m eam dtitadtnem afTurgit (qoaams Hoe loicaw looo ^ebeaturj neq, (blia fia
fiircahx habet paritcr coniprcnbs & complanatos, led terCtiores.
Ceit^ arbor quc nobis in montibus Germama; obi^ata, & abbi pro Sabina baccitcra often(a
cft, adeo in paucis diffeit ab aibore " proxim^ delaipca, ut pro eadem habuerim : tou liquidem • Cft*»L«ii
faoeeam refert, lolaqa baccarum parvitate & oolore (Gfet{ ^aaaCBmqaidem qpouenrare potui: nufih^Sm.
quamvis O Bauhinus odore grivi Sabiiue, 8c exueuiB ninis in MOCl fbliadefiwatibuiiCedto "
baccifcra * eam diftineuat. • sJirnmf».
Delcribentc J. B.iuhmo, toiiis cft Cuprclli, unde inoffcns ' le demulceri paticur, fapore acn. ii« tufrtjfi.
Baccas fertjunipennisxquales; quas virentes & ex albido cetnilco quoviini coiorc tindas tubcr*
cala qtuEdani ob&lcnt, matune atroooBruleae fimc . Fortc eodem roodo difii» k Cedio Lycu lo-
wa& BdfcMui quojumpenis miiior vulgaii^ k maioro (eo Oxyoodro, bMauani m. magtiimdino .
& colore.
Alteriuslpcdei mcminit Lobelius^ ramulorum exiiitate 8c foliorum tonintedttacaxat diverik.
Imml.
C4P. IIL.
Dc Saihm.
StiiM vmtgaru Park. flmlit Qk. hmi/irm & faSm y^filk Tmmifd DAfimdi C&
Coinmon ^toine.
SAbina Latinbdida a Sabinoruai reeione !n qua mulcum nalceretor, Grarcis B^^d perpe-
cua fronde viret, arbufcula humilis eft, inlatummagisquaminalmmproHciens, odore gravi
SC ingrato, fbliis Myrica: Gcrmanicac pungennbus, faporc acri. Baccai fert Junipcnnii pa-
lei», per mamncarem acro-c<erulea& Has baccas nuUi przcedunc feret, led duntaxat baccarum iu«
^imenn^tncarnipodicnHsinfidenti*, ei anbn^
meciK vermcsr parvc componca.
Hzc planta lexu differre videtur: Eft enim duolex, i. Mas leu fterilis, qtiz floresduntax.3t p.^-o-
fert, non fruftum: cu|u!inodi le Montbelgardi viaifTe narrat J. Bauhmus Ccpius florentem, vcrum
miUas unquam baccas in ea ob(ervaiIe ; ftcriiem eciam maulille varils in locis a (e plancataoi.
a. Foemina (eu fettilis, qux baocas prafert non (lores.
Botanid plerique Sabtnam vulgarem omnino fterilem fadunt : Ventm id narurx analogia: re-
pugnat, 5c J. Bauhmus dilerc^ affirraac eam baccas pro(erre. In noftro ialo & coelo raro. forq^
nunquant» Bnftumcdit At in looo natalj, AxnudttOttmsfk Phriii» caoiiiiinihiw praaiMi^
fcrax cft.
Hl«TORlA PlANTA RUM.
f^fg^ Sabtiue foiM iiccanc & calefaciimc flrcnu^j in polverem redicU & cum melle illica flucnabiu ul-
cenbus mcdcntur, nigra & fordida cxpiirg.in:, iiomas fiftuiu & colIcAiones mirigant. Cum flore
lai^is temperata (cabiei capirii pui:rorum unic piofLut. Porro eflcntix tenuitatc menles qi;oque
provocant, uc fiquidaliud^ & (aoguinem per urioa» movent Partum quoc}, vivetucm interfiac Sa-
bina, Sc fotum mortooin ejicic Xeni liK nomiiie niniB aacs dl ej^^ fieqaencaaii fiemi-
nis inhooefbs & nierctricibus. w . . .
Aqua c folns Sabini dsftillata niaculas faciei abflcrgct, & ut quidam aflerunt, vcrtigini oondudc
0;:;utn S.ibiru: vcntri inunAuni, aut ffondcs c)Uj culx 6«: iimbilico impofit.t vcrmes pueronmi
caecanc. Deoodum mtro anum^um idem przAat : verimi uium cjus Lncemum minus tutum pu-
tat PlarJcinibniB. Nos ttmen novimns fiwci eipre(B cum lade niixci cochlcar unum (aaAan emil-
coratum maximo cum iucccnu pueris verminaiibbus exhibiairo. £ftq, fane medicamentuffl eflScs-
cifllnvjm & nunimc pehculoliim, quud jpoA jJia moka incriliim oliirpaca optatum iacpenttinera^
ne di.im lcmper (brtitnr cSsiQom ciiain md^lprads pame. Eqitii eiiam 8c bobiitineaiMemnfum
frequetuer exoibauf.
T
CAf. IV,
A. Tsjem Ger. Parlc. J.K CB. & «tmuim fere Batmunm. SmU» I^ufidm U. 4. ir^So.
wJxQ- ibtofbrafii btft. 10. €|ie Scto Crff.
.7. s-
^Axus perpetuz frondis aibor, procero fhpicej Abieti & Pioex fimiiis. Fdi» Abiecis foliis or-
cuCc nnn6iofiiniJia,diiiui lu n culmum lata, non teretia ue Ploeai;, ab Abiqsm» fai hoc^
fpefcuncur quod innmiiora minufque rigida, neutiquam ezplicaca fbliorain ierveM
miiM, quin eodem rergenria fer^ coincidanc : jam ver6 11 (ingularia IpeAes Taxi iblia, fonc ea £>
biegms acutiorc muaone doruta, fuperne atro virore fplendcntia, iniernc nitorc dcftituta, unico-
ioi ia tamen viridanaaa nervo iecundiim longicudmem decurrence ; cum Abiegna elatiorem aTet^
&. paite habeant coftam, Ci4ac&]ae gUuco lunt pncdita, guftu amaricantc. Porro autem in esnt*
miis ramulis circumquaque incer folia oriuntur per^uniu (ed copiota capicella, iubionga» %utmec^
cx quibus veluci Bolcub emicanc, Junipermts fer^ itmiles, & virore paliefcentesj qai&inde in
ros niulcofbs api^cs fatiilunt. [ Ca-|.ilpinus Taxum flolculos ferre aiiicntaceos inter folia fine fru-
d:u tradit.] Circa nienfem Auguiluni, uci obiervavimus, fcrc baccas ex calycc ita emergentes, ue
fimilequkl luberc videanmrcum glandc; poRquam ver6 macuruere, qnod fit menie Noveidxi^
nihil pianc iimile lubent cum glanJe, ieu ngura quodammodo refcrunc fiorem Vitis \^xx, quippe
parvo, vuente atq, (quaraato calyculo, brcvi pcdiculo adnato fniftus inharet, grano Junipcrino
inaior, iiiperne apeitub atq, hian>, vcluti cx carnofa cute conftans^.colore pulcherrimo &: iplendentc
cocOneo conipicuus, intus cavus, fuccu praditus vifado ac dulci, in q|^ granum lancac Picicre au-
nus> iMcexa^Sb^ rocundum, ied levicer coinpreilum, colore incer poUom & ipadiceum menc^ oor>
cice duriufculo, ratfduUam concincns (aporu non ingrati. Hoc granum frudus capacitatem non
adimplet, led undiq, fcrc intadum a frucbls pcllicula in mcdio htum eft, baccc imo adharrcns, haud
, ' lcciis ac ipla ex poJicuIo enatum. S;i(picor auceni tum ciim longiufculx funrj & gl,ind:j formam
aliquo modo demonftrant nondum niaturas elle: jain vero nucuriorcs apenn, & propccr iuacum
iiguram acquirere rocundiorein. Materies hioolor partim rubet, paitim ex albo flarefcic.
Smilax Tlteophrailo arbor eil giaodifara i gjBnerc Qjicnds, ca?eiidum eqg» ne confuQdatnrGam
Sniilace Dioicoridis ieu Taxa
£mK T.txus in monto(is,iaxoiis&prxmpcislocdsoricur: inoccidentalibus&meridioodi^
Cibus, in moncoiis (ylvis & lepibusfrequens eft. Majores noilri in ccemiccriis Taxos plantiruiit^ ob
«brnum (ntputo) frondi$virorem,uci fymbolumeneucimmortalicatis 8extemzvicf, auamSiide'
POfita cadaverapoH refurreftionem expcAabant. Hujus arboris fruSus pcrmciofos cffc &. lethalcs non
Veterestancum, fed Sc ^ neotericts plunnu cradidoiunc. Diofcondes eos qui baccas ederunc in alvi
^rofluvium incidcrc ici ibic . Idem «libiTexam potam fijgjdliMwm codua ooipoiii indaeerab Indibcft'
don^mque ac celctem mortein.
Refert O^, /iti.6. J!r icC GaA CadfidcumEbaraiim
maiie.
• Sunt f inquit Plinius) qui 8c Tdxica hinc appellata dicunt %'cnena, qur nunc ttxica dicimus,
quibi« ftgitti nnguntur. VcFum oflendunt Voffius & Ja Btxir.is to\icum .iliiid vcncm genusfiiifle,
Ccrvarium Fefto didtum, quo Barban iagtttas mungerc Ibiiu eranc, ut lethaiia rulnera mfiaranc.
Toxiciim eigo k didhiin cft.
.Matthiolus etiam affirmat in Tridentinis montibvf non vetcrin.i fblum (quod Veteres tradide-
ruot) icd ruminantia etiam animalia devoraca Taxu imcnrc : partoi-cs ctiam & lignarorcs cum
has edilTent in febrcididcntcs inadiilo Cc alvi profluvia, non iinc m.igno vitx difcnminc.
Tcltacur etiam j. Bauhinus h. iide digms hoQUfubas iibi «tfrmatum in moncibus iBurgundtx folio>
rum utedam corticiuu ciii mortuos boves fie vaocu: 6c 4 ^Lnoio Fbarmaoopaeo KvcIm
nenie relatum in zdibus iiiis Turturcm album cum torqutf mgra baecanim efil periiffib fic ia
Oitrtniyngtn Almum deguihca Taxo iubic6 mortaum.
Nos c cuntra Taxum immsntb in crimcn addudum pjipicamur: fiqpJdem Lobelius ejus baccas
ijuioxic p crulos in Anglia clitarc aifirraat^s^ueguflafle lub hyemem non ingrato lapore, ie(i£u»o
vcl lubamaio, ibique poicos paflim cas unquam gbndes oomdle. Gerardus etiam noftrattnm lo-
meupkm, tumplunmoseootulirdpuU^ iuis eas ad fatictateiVi uiq, fxpius ingcniirc narrac, nocfub
iinUM-a tantum arboris, ted in epis ramb aliqiiooes dw mivifle, nec tamen miniraum indc nocumencura
auc
Digitized by Google
Lib.XXV. 'De Jt-bortbus quarum frnUtis a fiorih.~fejUfBu i^T^
aut incommodum unquam C<znm Seii & Camerarius Taxum inno:din efle tradit: acinose.;.. 7u '
wm eflfciunt. Fateor cqu.dcm arborem tnfte vircrc, oufque mclancholiciim (ii ira Ickiui lice r S •
rpeaum mahgnam alrqu.im quabtatcm ci mcfTc: fubinnuere ; coquc temporc quo iWereinciDir V
co maximc pr.rgnanseU jumcntis noxi.im ciFc pollcjnihil tamen affirmo NamSc Veteres T \
nlNBiniioxii iiMiidi fcnbit^ folia ctiam lumcntis iethal.a. mminantibus ncquaquam. Pluurdu^ co
tantum temporc noxiam cdc tr.^ai- q;:r, tlorere incipit. Diofcoridcs non ubia I«h,l<*m t,^„^ r
Cflcinauit. c^am de Itahca & Narboncnl. tradat lcthalcs eirc, ,Uam K &niS L£ P
dna«deiM«Ticiii«nigi«fcmmintiib TaMimejamApilw» noaiam efi nosdocetV^
tu» CfmuK fi^pimt aumAm TSawift
Ccdibirubet,
Nir prrpiiti teciu Taxum ftras.
■ E Taxi ligno laudatinimi arcus fiunc, cratq, olim in hunc ufuro expeticum maxiffl^oe cdebrt.
ItKraos Taxt tarquauur in arcus, ^ ,
Vifit . . .
Ligni porrom.ireric;, qnod rurcfcat quamplurimis intcrcurfkntibu^ venis, incorrupriquc filt
gnariii fabris maximc expeticur. & plurimi tit, prifcrtim concinnandis nicniis & halhs telifquecon
hcicndis. Gcrman. hu|us aflcrcs ad fua conltrucnda hypocaufta non exigui fiU comparant oe
cumi. Ex hoc ctiam bgno paiare tolenc Sakabui«nfes op.fices puldvos rcyphos, cuciirbirul cdi-
ftomu, ayque ftibtdia elegantia & egrcgia atenKlia. qux pcr t(iam Gennaniam diltribuuntur
AA dcntcs rotaram moiendiiiariuin. poftes terrx mhgcndos, veh.culorum axcs, nulli li|mo fecun- *
dum efle affirmat D. Evclyaus : Commcndat idem ad mulica inftrumenta, teltudines lous. tn^ • -
«liaque cunofa. * ^*^»»»»*
iJ^SLt^f^^^ 'fi.iSZ.^^bSfrf'"'"' S"''» Abicenis fimiliora funt, aibor
ipla tniacofXM- leu trondonor, trondibos creonf Iradx» lurmm inftruAa ; adeoq, denfi ut lepes no-
liusqujm .ubor vidcamr. qii.imvis proccr.i .idmodum fi't, qu.imrh Taxum Anciquoium mortiferam
clTc cxilhmat, ciun D. Ikiluccius horti P.lutni pnfcdus hortulanp» quieam intcrdum detondere (b
leric, non iilcra duiudum horam una vice «Mldedtei durarc poft aflmnet; tam gravem ^ caoiti^
dolorem atbor incutic; odoreooxio&viiolo qnBm oxiaexlpirat} videi^adjpilunii ■->' -
SHCTIO IV. . •
Df Jrboribus fiore a frua» remoto la»igens.
Cap. r ......
-•.'••*
De P0fMk* "■ . . ■ .7.Vi-.V- ' . • "
POpdus k ob frondionl maltmidmem nonnullis diAa putamr. Martmius ingeniosd i
ai«i»»_trcmo, ob folia tremul.i dcducit, quodtamcnLibycr proprium cll.
Semine )aW. l.inigeris inclulb aim Salice convcmt, foborum formi lata & aneutosi abea
diffcrt Gricis commime nomcn non habet: nam nk» dtntrt piindttk didtnr. alba " " "
tremula Mt««* uc peritioribus Bocanids vidctut. • ' . • .
A.^ I. F^>.4(r« Ger. CE Parlt «gi»jSw J.B. 4|t MkftMU^,
Li .iirijni fc actollit, cortice larvi, cxalbido. ac incano obdufta : fed ramuli podffimtim albicant, " "'^
2i*L^*n^"'*"» ^"^'''^fi?!"^"*'^ ^^' niinufquefiffiliquamPopul.alba:; (Iuid.im volunt .inciim
flCleviffimam. Radices profimifiores (]u.am inalba: Antcquam folia crump.int oculos procrudit
«wcronatos, odor.«o, lutco & pmgui atq, tenaci fucco pr.xgn.int« : Hinc foli i Hederaceis fimilia.
led minus cr.iHi, « rotundo mucronata, ferrata. atro vut)re fplcndcntia. longis pediculis appenfi.
Producic oc m.ih Julos, in longo r.iccmo caiccrvatos, longis pisdiailis appenfos. •
Ad riuvios & m aquolis ontur tam m Anglia quim in exceris region.bus. Aprili menfe aut etiam ttcl' «#
pnus odoratajgemnw prommpunt*. MaiO racemuli fcu uvs, qux Jun.o dccidunt, aut certc paulo ^•'•SP''''
pOit. j. B,
AoAus eft celsrnmi & fcri mcrttdibilis, quod aquas crcfcat. Confule D. £vr^ Sylvamj •
fiiiuus
Dlgitlzed by Gopgle
•
I
8 HistoriaPlantXr.
U M.
Pljnuib. cumqiic lczi.u c R jcciuioribas riona;;lli ropt:him iiiter eas aiboics rccciiijiit qiur nullos
fhidus pariunt. Theoplir.UVus de Populo variam lcntentiam ellcait, an lci. paiijtc ntfcne. At ho-
dierna obiervatio fertilem elle oonvinGt^ ut ea «lc rc nullumafflptias & dubium. Knnnulli laniett
eti.-imnuni hoiie, uc video, Veceres errantes ociose lequU quam natunun duccm tnalicnt. Sienim
naturar codiccm, hoc cft, arbores ipfas infpicere dignnri eflcnt, ad Lydinm expericncir lapidem Ve-
tcrum hiflonas cxij^cnce^, nec Populum llerilcin elle, ncc .illi.ini iii n^am fpontanca Metamor-
phofi routaiij quancnnivts iJ Phnius .ifiirnieCj hoc Tlieopiuallus vnih locis inculccc, quancacunc^
jUitbritue fiierint prardidi aucoresj unquam crediiiiflent. Q)u tamcn Saliccm /lenlera efle per(uaii
faatt oc idem de Popub aedanc faole iivluci podun^ cuiiiiruftiis idpedu Popolw SaUci
Ibnafit.
Primum illiu^ crnmpcns gerincn cujiis in mcdicina »^13 cfl, O/ficinx oculos Populi vocant> ala
itmrnam Populi, Gixcouim quidam «vif^* uhde errons occafionera accepemnt, qui non pnnu
Ua germma icimolalcd |ulosinoompoiKioneai^uendexFiopidoMdpieiiut!emai« ia
quibusnilul relinoium. J.B. . '
De temperie Poouli ntgrar ejulque gemmanfin, an fcl* ealldx fint an frigidr varia eft lententia,
'deqnaviac J. Bauhini hi|}. / 7. r. 8. Venfimilior eorurn fententia viJetur qui modcrate calida^
faciunt: ncc obflat quod Untcucncum populeon higiduin lic> Autoics entm in nwdicameiica aoo»
panonnulla calida intnutterelotenc^ r.on ad cocain coinpohcionein cnlidamieifclenHan, ied edlii»
gdotomvim doduccndam, eut certd tandcm retundcndam. J. B..
yiff^ • Valet llhid angoennim in omnilnis catidis afle^bas illiiom : naribos itlfinim, 8e temponbus
puKantibufque artcriis illitum ftiinnum conciliar. fiosquoq, ufus cfl adcalidos dolent^lquc tuniu-
rci. Quidam fiktebcucr podagtis calidis iilmunt. Sad ne invctcrelcac cautio dkf aboqiu easvues
. perdic.
Ocuii i^janinMeadlubeii iielam a (exu inulicbri ad capiUbs.aomandot promavend^oe: uten-
& modum vide apod Mactlnofam & Jo. Bauhinnro. l^foftni obtervatior\e gcmnn feo iurculi ex-
tremi pofl medum arflatem luceum, ocioratum, plnj^uem & rcdnofum lucc.mi exli;dant; non gcm«
nvx tancum initio Vcrjs antcquam in folia cxpiicantui : (iu.intumvis Jo. Bodxus a Scapcl nuilam a>
ftacerelinam in hacarborc repcriri hdcnter aiiirat; & crrarum cxfcribcncisdlcputat in texcu /Ecti^
idiiip d^fia^iptione olci /iiginni legicur ^JndJJ^vm iii» ri iTiaMi ««i «t «wgiirfD»» gji ftrin-
tS^S» Amuv&Populi lignum pulchi c crilpanto luidanim difeurra penmMBnum eflfe fiaibit J. Bauhinus :
ida')que artihcesGcrmaiuci e.v eo varia utcnfilia, mcnfas, abacos, Ijdorum fpondas, caplclias, ofba,
cn^UKii cocidcariaj [quadras, truli^J aliiiique piuriraa parant. Plinius matcriam lcnuiu, adeoqua
lcatist^jcipadiseptBmicriUt. Soomiiai Iwm uiils ia belb nalhii^ ex qao Jld. bomhaidx inreiMB
iiiiic» un nec arcuum 8& iatinannii
Qtuedam ( inquit CBaoldnas) floret 8e fradnm non fert, quzdamftuAum fert 8c nonflorct;
iJeaaue arhor hj:c tjKi fexu tL^mdu : cjucil i^usrtvis nohu rtcrulurn d>UrvatMm^ ■**
mc dui/ttMttHS, jiicnmm m SaUce arbore cettgtnere id tiudurn m tuvunm.
J. R.
1. P^nlm 0ti0 Gu. Parlc. alba, aXu J. B. alia (am ^ alhtim Jutttir') mit^
hm fiku C B. C^c ta)f)tre ^opiar^ oi %^tewme.
Plurimum diilefimt Popub albz folu k lugrx foiiis, tocoquc vi.lcu aUam arborcm doovit • Scuic
ea enimoninium maxinH^ Aioeiis maiompotiii& inacuniinjtas circumraAiJadnns divifa, (upemi
cum atrcwvirore tonuita lanugine donata ; at inKriore partc denlb tomento incanQ oeu TuQilagtnis
fbfaa, fednugis niveo, pobefcunc, quo ettam obftci (iint cam pedtailis longis raml Folia oblerva-
vinnis manus expanla: amplirudincm faciL: .rqiMnri.i. Qualcs iinc floresvci fn;<S:L,i non obtcrvivit
J. Bauhmus. Lobeiius lcribit catuios terrc ance foUorum cxortumj & iantoiiz Saiicis modo edere.
Taber. fcribii viilofbs efle, fle i porpureo fiiKips. l4{a^eftalbo« qood hda findinr» corace alio
bevL £c fcacq, ut prior, gcmmas in prtmo fellomm jMrminani fm,
Plinios, ut & Tlicophralbs k quo hauiic, Popott aSae ftJiain jnvena eirdiiatae ratonditacis ciTe
fcribit, vetuAatc in anguJos cKirc, qiiod & nunc etiem obtevaci poceft ; icoinaaI]edenaagpila&
roiundancur, quod & a Theophraito tradinim. * ' " '
iiluem locis proveatt qmbos imn, jwwoiiAbi ilffiqfirSe ad flirionm fip«ii in Aiwlb mm
tednonaamodumfcefpieQs.
* «(/?. pIm. 4>b hacarfaore tradic * Theophraftus, 8: poft cum Plinius, quod partes folionim pronas lcu ter-
««.I. I*. raiii fpcf^nccs niox ppft a:lUvum (plibciuni veruc lupuias, eciqiie argumcnro ruflid lolfticuim cou-
feftuin inceljigunc: noliisnihil calc bblcr\'acum, nec auquam, puto, c Kecenuoribus fidedigno.
Ex avuiiione, talea, ramo facili gcrminac hiQe arfaprj & ceierrime crclcit, brcvigue ccmporis
. fpatio fi|pra (^i^ ai^eovt ut vei o^tp^ uliinMMReaturieri. Materies ad eadcm unlis aidqiUB
Popuh nigi-ie. Odmmeiidanir cciam adt calopodia & caloeamentorum caleanca.
f'^* . Quod ad medicas vires accinct, lus ci Diolcoriues attribuit. Coitex unci.t uiuls pondcrc pocLii
I>chfjdici$ & ftrangnsia: prodell. 1 radicur & ooncepcum prohibac ii cum miiimo reoc bibanir: Ibd.
& rolia cyrg^tioncs cum vuio pota idem prxftare dicuntur. Tegidai
Tegidai MwHiuaibPW nvina^
d<ltibjlb()s ut)UKrifi[^|lamr. PiiuLae vero [ ^tiuti*} qax primo folionungeoluiataeruinpunt tritj»
9f'&tfK nielte iNitiE c^onun hebitudmi medcntur. Piiaius foLonim fMCCum cilidum aurmia do-
Iwi confcrre aic.
' l!^^"'^'^ '^'^*^ h^niQtcniis fcda ufbucad radicem, 8c aqui calida in qua fermcntuia diiiblutum
pcihtl.t htn|;^>s co{i|9(a8 incia quacrjduupi cdec, eim quoq, g^ciffimos. Alattb. m Dioicor. hh. i.
cap. 91 Diofcoridcs utriuiq, Populi oohice in ihiibi concm & fteccosatis areolia in^erlb fin fiuB-
gps^ii^.^oduc^i^iA^tnbJMt. ."■.^ -T', •^i.*'" -i '
Digitized by Google
Lib. XXV. "De Jrborihus qitartm friBm h jhrib. fejmUi. 1 4. 1 9
A. 5. VefuUmdha ftUu minoriita Paik. C B. foUt mmr* J.B.
Hac noti aliter feri qio^ foliQnim pomca^
. K> 4. Tepilus Lihyca Ger. Pjrk. UhjtttUia, ^bfJk TVflr^i J.& tnmi» CE* 43|tC
0? trerafiling |>opIar.
Fjcili te birevi tempore in magpam excreicit alcitudiiicm. raiiicibu(que reptauiiibuf lat^ fnipa*
tae. Coftex pardm nigricat, paitim alfaicat; Afi» eft oontuiui tremente, bRviore 8t roCdiKliiM
qu4m nigr.i, pcr ambicum crenaco, [ inxqualltcr & prnrundius t^cnt.no] fiipcma partc virentSf in>
fema ex cinereo candicante, ac propemodum glauco (^Macth. pundis quibu(3am albis confivrfiin
eflenocatj in exrrcmo ramo mtcrdniniiiagpiaiipibiiij AcfifanisincBiuad PtvaUalbx ^itt-
'*^'Wftim tlffcHffyi^j qualia mmima.
IBm 6e «ncwBHta undas quinque drdter bi^pj lanuginoJa, dneiioei 8c fiilci oolori^ amni^
naoBBC fim poitianculis fimilMi, qiiihnt (hhlhnt mtkfliatiin qntrianMnodo 4fK»«, perpnfiUij alfaiiy.
OoiB acnd, niddi, fpadicel
£ (emine fuo (inquit TragMs) qnodSalicis fimilc ccrnicur, revircfcit.
In fylvis nald amat^ uliginoHs tamen» 6c inter fietulas^ dlque in Anglia ma^ fieiiDens qaam
rdiqna genera, & palfim cognita.
M.ircriescandidiflima cfl & lcviffima, tom<itorifanSCTpetica. fex eadem proptcr levltatemcalo- I^^a
podia parantur^ 8c in inugines cxfculpuntur. Cortex aiborum jumorum detralucur a nonnullis prp
radbus noftumis. J.B. , . ^
Geiiunc vetis tempore digitis coothtx giratiifioium odocemcxipira^
iertiane
rotondj
roiuiiua, iim. uipMiii luii uuif |wuibuui> luci^ uisuiui^ vmia, ngiua Arnuris juiuc , uu i-u^uii «<•
ternatim exeunt prxlongi loruli, (lipati adnulis muka exiguis, planc Popp.li nru, qii.uc & hanc
PoDuium Peruvianamvocare vi£unnuti giiftuperquamaditrmgcnte, aii^uantum caitaaauc^ lub-
Cap. II.
Dc Stdkt.
SAlix Lacinis k (aliendo &\3ti putatur, quod c,i cclcritatc crclcat ut {ilire videacur ; Gi,s;ci»
pancer 'Iii* mo^ iW) quod dt6 m alcum abcac.
Salix )uiis ieu nucamcntis e multis valculis iemiiulibus compo(ids qux (emen contment
pappo involuram cum IVipdo oonvenit fiiJib kmgis aoe fikem ciroam&ipiione nqualibus 8c miniinft
anKuI<>l>^ *b eadem difTcrr.
.. Salicum hiAoru confula haif^us &:ob(cura nobis vidccur; quucirca altquamci lucem (oenerari
cooabimur.
• Muitz Salicum ipcaes in Anglia na(centes obiervatx (iint, aliqux fortaile adhuc inoUervatz la«
titane. Has cburkirii dodrinx awl indno genera diftinguemus. Primum eric eannpquz fblio
itmt compadiorc 8c Iblidiore, texmrz ciuidem refpcdu dcnfiorc, profundicatis camen tetuiiore fai
minus Ipiiib ; Altemm eaium qux folio uxiof e feu fungpliors, codem tamcn aalfiore ieu (piflioreL
•*' • .... ■ . ■• • •-
A. I. S«kx mMumt, frag^ birfiit^ J. B. tndgaru aHs trkartfcau C.B. drbtrta 4ti£u-
WWOTnia, 'ni magBaffl eraefeans aiboremi /Uw eft akemaii», fariorfta, feraundam
plus miniis I.itis, fcrcunciam aut du.is uncias cu7n dimiJu longis, utrinq, hirfutis 8c Incanis (prioribus
tamen nonnunquam gUbris ) pociffimum vero partc inferiore m extremitatibus virgarum iii-
pretnanim. Eft 8c ubi luperior fadei ^lis propi deftituitur. S»l 8c in eo van.int. quod mtcrdum
iMTat^ fun^ ig^^dum crenz vixdum appaient. Virgis adnai^unmrmi^tg &>rum fpicz moUcs 6c
jncanz, quxiaataritate in pappum abennt.
jtt iwiis olrJervaHtilnK ^icx b^e feu Juli Juim genrruTn fum, aJt^ fltrifene, aU<e ftminifer^. Flo-
^ltraiJttriUi Jimt, & ftfiifiumt fLatts fau fiammut txflicutrtnt ine^i Jefinum marttfcunt. Semini.
fira wuUm fiirum Jlamimhiit mt afieMlt tiMmtiimr,Jti ex vafculii Jeminahbm felit, femina jupfo
mviUu etptJtiuiiiii, & mafuritatem m ibut «mtst eltbifeentihn, eai^tm^ . Qjui bat frtiiKimi
arharet pimmx feu fextSa mrit» appellantitr. Qiue attem fleriftrat tammm, «pwr« fem ^nilti. A»
veri bujufmoJi arbortt ftxnm famm ftrfttni fervns, hcc ejl, an fentel forti aat femsna frofenmtt
fmiulu aimii cmfiawtr $d faeimU, tm ftAindt mutentt & altem» fierti & ftmtna frodatam, mtbi mt-
Dlgitlzed by Google
14-^0 Hl^t«;iirAFLAifTAlfu
\tft. Hanc Salicis allxc fcu Pcrcicalis diflinc^onem i O Bauhtrio 6dam iavenw
fao Matthiolo. SjIix ( inquic) ptrtkala vcl efl /ertlu Hores fercs» ameiWMMM «ne fblu, ?d eft
fruSiftra ferens raceniulo5, PopuU inftar, oblongts granulis.
Hxc arbor eft (\\.\x piflim in Anglia oricur, qiiam Bocinici ( ut fiifpicor ) in plures dfftingpaiit
ipede^ Nihil umen ndenter affirmo. Non enun mihi cogmicc liuK onines Saliauq i$>e«iei.; nec
qoia imln inooKmae lmr«iian dart ejufiAodi pronanciardaoMiAi.
Salicfm camen Trfcam non efle (pedem a vulgari alba diftinftam cerriffimum eft. Nam capirula
hatc fquamofa, Rolas imitantia in diveiiis Salicuin fpccicbus obleivavinius, v. g. m Saltte aiha viU-
gari, in Cafrta Ut^elia, in Salice hmi^ fe^ mtgji^m ftAeieritkm , in CbmMea^ adii% Nihttcmm
abul fiim Ro& hx auim OBcretceiititt quje^m prxterttfmnlnt multis Sidicam ipeo^ eomnn*
nes, ab {nfeAomm nrti tAorfibasaut pun^onibus, Melcio
mis .lUT virgis femper innafcuncur, & reliquis foliis tlelapfrs Ii.r quamvis cxliccenrur 5c nanruni
virorem penitns amictantj per totam tamea hyenieni, ctiam ixviiliniam> ccnacMcr virgi» «Uumou;
fcfecaiwscoii^icieiidgpcKbeiii^ qideftie pcjtoibiiifirttdreraAiefhMtitf.'
A. 2. &i6m MMhEi mpdMU» hfirwi iMrimf* 1. Bi Mnw/W hrtm mpiiitmt ftUo mcmu
.c/i»/:
Ifit^ gracilibus & cabiealibus interdum vtrgis afltu^r, lentis, quc \ raeJiood fimnwm iMililo^
nira muTtas fcrunr cxiguas florum fpiais, molles & incanas, man:nt.ite in pappum & lanDgineoi
abeuntes. FcUa quam pumilx angultifoiix prona parte dnerex brcviora, anguftjora, (upcrti^ vindu,
infcrne cana lanugine pubelcentia & (plenaentia. Ktitx digicum craHii e(t fic lenuibus Hbris prli-
dka. Sed&virgukai«ttadiun^mnuimi»jici»cafiit, quateUuricoh^
pdlatas (%ns aguiit^
Invcninir in ParnonLr 8; Aunrir depreflis quihufclam cxi^uis fylvis & uliglnofls pracis.
Nec huic dilQnitlis, pauio cajoen laciortbus iohis {>rxdtca, qux paliim m iabuiolis HoUandiae a£-
genbus Ooeano obieftis inter grunina 8c Spaitnm naldcur. ' Hanc fpedem len varietatem eain A
exiAiMO qaim ofaterva^ tir aretiofis mititnnis dica Sondvioam oppidam copioA iuifccBMMii qtue
taroen fiwo erat atrfhqae lanuginoib & argentea
A. 3. Sidi* falioltto AUnitmufnMi. MSaUx frtuilm C.B ': PAtki Salijc Jiimtmms Jnl'
^AmfgMmfJkmmrk»lm*&mmmiri^^
In mediocrem excrelcit arborem, corticcm virgarum exluceo nibcntc, glabro; ramulis fragilibuSf
undc vulgo Ontabngicnfi C0e Cracft-tDillotD didtor. Fdia habcc omnium Salicnim quz fblio
compadiorc func amphflimaj anciftiota tamenquimi.&i^ Ltmrmi quatuor nonnunniiam aot
qutnq, unaas longa, tmdam aut KleniKiam lita, fa koatnm mucronem ddinentia, brevibus pedi-
culis nullo ordinc ramulis adnexa,^Iabra, rplcndenria, in ambitu (errata, fupernc hilari virorepra-
dica, infernc magis glauca, ad balin inccrdum auhoalis, ied minoribus, lurullis adiuicenQbus. do>
nata> Gepiib tamen is deftituta. Juli Salicis arborez albx vulgaiis fimUes ; floriien t ftaminuus fia
fiunentis loiets, aixdbus poiline bteoaiperiis incumbentibuscompoifiiii ad quorua filamentonuo
Wei ftiBok lurea, HngttU mna ftaminula ampledentia, apponuntur. .... ^
Ti:m defcnpcio cum figura J. li. huicarbort quadrant, OClrixdtAMUCinittlribfUBiflHe-
lcribit. SynOnyma adjc^ non reibondAtt de&ripti(»iL ' ' ' ^
lii'^aA&acSilMfa«q(ieMdr ' r-.i^ '
A. 4. SdJix folk tmtieuUta ffkndtntt fitxtlu. An Salix ftko Ati^gitlm i^^b^ •avmtt
t!a6M il)ftN0itm, qaantoMadhibid^imsaiitobAiVi^^ CoWoctiifcinimttf-
heriorum luteo-viriciis eft, interdum ad rubedlncm inclin.in5. Folta altirnatim pofita, duasaut trcs
uncias longa, lemurtciam auc nnciam lata, 4 baii ad tnucronem lenlim anguftata, marginibus eie^
ganccr dencacis, fupernc htlari viroie Iplendcncia, facuratiofe tanManonuluI quain£^peix>ris, fut»>
ns paUidiora. Iliudhuic fpedei ptoiliaie eft ( certi com p^odiopfnniune) quod ubaq, ad bafin
rooorum aorinq, aorknlas obdneat amjplas, fubrotundas» eodem modo qoo folia oentatas versus io-
lium in angulum excunceb. Juli f!orih:ri mulbo^ pntcedeniit fiidla^ idfiq^i&d tria ftandnlaMC
unius folioli lutstfinuexeunt. noQduotantuift • ' '
InSidlijBife. . '.^: ' .
A. 5.
Hiijus ^-rrgx tehukires Mgricant. Fona incer Saligna latiffiRia, tt Laninis GA fitoiia, diAms
rapemc fatuio virorc nitenna, (ubtus dOutiora, duas trcfve uncias lonj^a, (efcundam & amphi^ lata
per margincs dcruicuhs p3r\ is crenata, brevibus pedicuhs hxrcntia, altemaam aut nullo ordme po^
lita, lu.ivc-olentia. Floixs non oblcrvavimus.
iMK. In moncolis Wenmorlandu: pratis ad livos ftequens oocunit« 8e iii
ccnlis parte.
SalicisJiblbllkiioalMifimedd^
Dlgltlzed by Google
Lib. XXV. rhonbw ^uarum fruBus k fi&rik JejunUi ia.i 'i
Ji, 6. Sdhx folio ArHjfrdaUtK, utrinqut aurito, cortictm atjicitns.
Felia haic qiiitn penaltiiiue fea quartx (pedei ioQgiora^nJliora^ pr^Iongos (SctenuifBmos mu-
crttnes produda, oblcoro virora fplendentia aicfi poUu eflent Jignrl (ul ad Amyfdali aut Perficz fblia
accolenda, circa margines cleganter dcntata, appendiccm cdam utrinq, adbaim lubcnt magiscoa-
ipicuam quim alix Salicum rpeciss, ^ntcr auncuhs ad pcdiculorum cxortum ucrmcL virgis adila-,
Kentes, qu.r minores iunt in hac quam pnediaa quarta ipeciB ; m ttCnq, tamen aliiique omnibtt
anrc folia defluunc. Cortes caudicis & nnianim «bkianimdnerea^ rimas agic« i i^gaofymBf
ablccdiU Colof vimiaam lateaSb
• 7. SaJix lntea tenaior fdtiva vimmta ]. B. fativa lutea folio crenato C B.
In piilchras arbores adolcfcit Iwc Salicis genus, quorum viminc nullam nobis nomm ligandis vi«
tibus limiiibulque aptius, tanu eft, tamq, lenta, ruprurx fccura flcjylitas^ ut merito viminca
tCqt^ ifict mereacur. Cortice inregitur vitcUini colons, aniaro. Folia raraj aCDCaf palroum drO;
ter longa^£diindam lata, iiipemi cumvirore Iblendenaa, glabra^ incana, £ «m «Mkoqaomadb
hzc interie oonvenianc habere (blia com virore Iplendentia 8e camen incana J infeiid nonnttil fi-
lofa, ponfTimthm fuperiora, cxiguis ppr ambitum «knikulit crenaca, iMtOomamfilAo amMx* pn>
diu : adltndioncm abquam prx lc tcrcntia.
AbhacdiflerreTohmilfiperoffiimfiiii^^ 9t^W»a
minoris usiis etli rainoris comraeikUnoiiii'
Hacarborinmdti$cumpra«»deiiwconfen^,Aeatamen jtfetwtM^ guod maiiJB: wd»
cerior* qoodqne fbUa bieviorA filMm noombil pdofii obcineredioanv: nobiseqBD inoO|ninicit
* 8. Salm nlnMk iwhwot frttg^'', foli« mff^ J. K 5kfo«Njpir» niJmr CR m^Mfti-
/i&i ftrgHm fm a^* Park.
J.B. ;
Magni usils eft hxcSaSx horrulanis .id ligandum; cujus cortcx intensc rubet; folia oblonga,
acuu, atrioqi d^linu (bd fiilMis nioanihii candicantia, argucis deaciculxs un^ique acnau ; ViQKO,
knium} & uc Bber obfeadolaiii.
Hac pertinet vanetas illa qux vuIgacior> cortice itiinus rubentc, fortL- & Folijs latioribus.
PadBm in pratorum & hortorum margimbus colicur. EH Sc rponcanca non infrequens. Baiilex
& Montbelgarcfiabiindec. NoUs kec l|edes dro Bafikamnoa animadreria» fidifiene i gAiti
Ijpecie iwftr*t
A« 9k Salix immilicr foliit angujlu fuhcgrultis, ex aJverfe hivis. SaUm tmite fiUhnAMn
mtrin^ut glabro fragiln }. Cl)C pdlotD jCtoacf^IDillOlll^ *
Cortex ramorum exterior cincrci co!on5 efl, velut politus : Felia oblonga, anguha,non auricu* ' .
lataj ex intcrvallis bma utplunmuni ad.crla icu oppolir.i, non crcnatj, vcl falcem lcviter, ejuidem
ficc ubique bcitudinis, & non a bali lA apicera leniitn anguilata, ut m reliquis. Hujus JuU (bri-
fen. omnmm nummi luint iive iongtcudinero« . five aaOiDem Ipe&es« ex ftaminulis feu hlameniis ]»>
cdi& (bhislanuginofiscompolita. Hxc daifidiltipataoxpwnncamenciefidnncoompaAimfkk
& lanugmoiiim, quod pK:diculo brevi foliis ornato fuilcntatiu'.
Obiervavjt J. Bauhinus ipeciem banc cxcrementum producere in ramulorum fa(ligto> Roix a,-
mulum fillai Confertim ftipatis compadiie, partim lurfucis, partim glabns.' Qobnodi encieloendds
Rolaram mnolas & nos quoc^ in Gennaiita adripasJDiannbii JiipraRacubonamexcremishoius (qiue
ibicopfosi crefcit ) virgis iniiucentesobfervavimm; necnon
ToieasillasinbrubeateSffbltisinMea* •-
n$t quariim illc in dclcriptione mcminit, qual^iqiie in Ulmi foliis repenuntur. Hmcnon iinme*
quacru idem J. fiauhinus^ Annon hxc fic Salix anguftifoha Pannomca Clufi, quam fic d^
lciibie,
j Crallb caudice & ramis iri mult6 tenuiores frequentloreique ramulos dlvifis prrdit.T eft, quam
Vtilgaris ea S.1I1X, qua- aneuftis alioqui folns proin pi:ce incanis eit. Hu)us iiiliiper tolia lion mo»
doiubcus cancicunt, itjd licet iiipernL' viridja, qii.ui.ini c.imen .ilba lanuginc pubelcunt, anguftiora
lum,in kmgiorem mucronem dclinunt,frcquenciorac^ m ramulis nafcuncur. Flores aliis generibus
fimilesj pallidi: iem^iq, minunilimum nigrum, candida moIHc^ lanugine exccpcum, levisaQraearbi-
trio huc illuc fertur. Solet ctiam hic Salix alia quadam peculiari iioti a cxteris diftingr.i ; Nim
J^lcumq, iubrubeotilMu quibuidam tuberculisj baphico cocco fcre iimilibus oncrau fulia nabcrc cun-
picttur»
Juxutocrences 6cudtsJocis crefdc. Viean» toire» iiib urbe Yienna io Danubtum influeos edi^a»;
maximi abandac . >
Hanc Salicem eandcm eiTc ciun nobisobicrvata &: doicripta mihi p.rnc pcrfuadeOj fBamviifolil
innoftra (quanmm hadenusoblervavi) glabra iinc, nec uila lanugmc pubeicanc ...
J. Baulunus in hoc genere folioia capitula ramulorum vercict adnaca delapfic jam loGis in 9S-
borc mancncia obienravic: quod nos in Salice vulgari arborea aluique.
Qjxrc annon h.ijus * Juli ipiiiHmi funt quos defcribic idcm pro excrementis bombycinis, uncli • /«w^riiBti'.
Iongiorjbus,cindidbji.uuin vav.i iubltancil |-ungo5.i,tum ctiam colorc pcr omnia rcfcrcntibus tcrcribui d:,ki<i
atq, obion«s,qiue liquis apcric ui fmgulorum raeditulliOjtniedi quoddam mimmum ^eiutt lopencc al- '^''T^),^,
bicans, pMiculum capitis «quansj in eo emfettdi^rensj quod teres lic atq, qbbngiuldilini, depes, *^f^,fittii '
n.i!! 1 -us progreiicndi vtm in IL- h.xbcns. Cxteroqui notandum, quod in exteriori parte nuca- "
tneuci ha|tu dofculonunj lutci apicos toco fe proferanc araktUf exeriique fiiis (iiubm eooipiciaii»
fioeeae mr.
Digitized by Google
^zi HistoriaPlantarum.
cnr , fiiis tamen longioribus pectolis eYcremeiitKM luUtanue roo mvoiraii|itr obncuKficqiiei
In aquofis prop^ cUntabrigiam reperieur.
Cottoc ramorum mtcnor pulchrc luceus aquam iii qua perduodedm horas niicentoifiiericAeo»
iea ookce dngi^ uc aqua inftar viniUifpaniaappareac.
A> 19» S*li* fnn^ attgiijfifclia, prona fartt cintrta J. B. Salix fumila Ihfifi^ MMM OH
pumiU dugii/l^oha rtita Park. Cbam^titta ftve Sjux fnmda Gcr.
Hnic generi, defcribente Clufio; eradliores iunc targ^ef iitplunmum pedaki, nonnunquam do-
drantales duntaxat, redse, lentx, lubflavo cxMtioe teftse, undalia (advi uni (bliorum modo
an^fta, (upina parte viridia, prona vcr6 cinerci, 5c curn novclLi adhuc func omnino cana. Flo*
ut m vulgart flavelcenSj exigua, brcvi molliquc (pica antc folia naicicur, uc in candidam dcinde Jaoilp
^nem relblvitDr. Riibx cugttalu craflinidmis, obliqoa, nigra, & cenuibus fibris donata eft.
^cefctc hoc genus in udis orduis fylvis drca Francofiirtum ad Moennm. Hadenus Cluiius.
Huic nobis udem vtdetur SsUx bumilm riftm tntf^i^lu LA. quat in ericetis Antverpiani agri
palmaribiB 8e feCjuipalmaiiba» cadicDBi rqic nuo Uianni in florilw mnlbBfi^ Sahdi gdm
Amaro. . (|
Hoc genos Salicis in ericttis & paluftribat, pnrferrim momoni, frequens in Anglia provenic
fblio cftangudo, oblon^o, fupernc lati^ vircnti fubtus cincrco : virgis tcnnibu?, intenJmn peibJi*
hat^ aut cubicaitbus, ixpius humiiionbus, & humi proomibentibus ; radice reputnce.
I9t Salix latifaUafdi» mtrim^iH ilahn, faftnA ffUndmte. A» S*iiM ftmils filhmrmfit {Mra
J.Bi Salix fumU» rtftni Lob? fimiU latifolia frm C3a£i
Rami per terram (parguntur minimi di^ti crafGtudine, corrids colore glauco in crafEonbus, in
tenutoriibus virente, in plurimos ramulos divifi, adeo ut terram cooperiant Uv^e urft dida: moda
FoltA in ramulis crebra, alcernatim poiica, pedicults brcvibus fulta, utrincj; glabra, fupcrne ftcuro
virorc fplendentia, ncrvofi, ex rotunditate acaimmata, unciam, & inccrdum, quainvis rartus, fefcun-
dam longi, Globulans Monfpclienfium folia quodamraodo xmulancur. julot profert crcbern-
mos, breviufculos^ quum Soli cxponimcur porpurantesj ^ plunmisvalculisleminalibiv, ^iationbafii
paulatim faftigiatis, & fai ImiaicarfauSf qaaramcommifiDneftdli oemuncurj per mimriiattm ds-
nifcentibus, & (cmen p.appo involucum oflentancibus, compofitos. Qua flaron ^"—TT* Jidoa pn>»
fert folia babeC longiora & acuciora, non minus tamen iblendentia.
- litdcfl&aiimontis Jurz cacuminibus inveoimnk Studipiimibkrifblee primsCIuffidefGripn»
Imic noftne egregii quadrat : Locus etiam conviiiitj niimrum monrium herbok & aperta juga.
Noftrz eFg6 de(crtKio ex illius lup[dend«. JUi£» ajwid«e eraff* tp fre flmM umntm«t tr^fw
ffar^t fMtfmm§» Ov C BnifaianiSabxm haneicpencem ficiac "
cnimidoondidi; •
It. Ztim fmmU k^b» fwmdtt QaL ita^Uk rtfm CE
Cluf
Similes fiindit virgaij noimunquam paulo longiores, magts (cabro corrice w&as, 8c in fieqoeii-
tiores ramulos divifai; quas fimilia cum fuperiorefolia ambiunCy magis acMminata» iupenii viridii^
mfim^ (^endenria, llcet tenm' famugine pubdTcant Haias florum fpica flve Joh» craffidbirns eft^
illi pccnc fimilis qui in latifblia Salice nalcimr. Radik cum fiipcriore convcnit, imo craflior quo-
dammodo vjdetur^ noaminus quimiila dilperia, vir|^otiam lecundum radicis capuc intecdum fi-
tipM^eentibiis.
StUix fili» laxtore fen fungefim,
A. 1. SMix latiftiis iifftmi hirfutm J. B. Sahx fmifdia rotunda C- B. ittm ftlu «x rttumditat*
mtmitiiut» cjoldem. laMeli» tmmUa & latiftlia tUmgiar Park. eafrea ntuxdifolia ^
eafrta lattfiiia Ger. itf/t caniiiian^aife aoft voii]d4ntiirii JMis/lm
Hujus folia interdum pafanum auc (efqaipdmom longa, latitudine quadrantali, aut eci.<im palmari.
Aervoia ^ Itmt & miiioHi moico pnefeittm in «faoribus adolris, prona parte iocaiu & hirfuta, kpmi
viridanna [ magis (eabrii 8c nigpfa quam in Safioe fblio con!i|MAiore J (apore adfhingente fine mor-
fu autamarore, pediculo fcmunaali, cui fxpe .luriculx caulcm ampkt^cntes adnati. Qitulos pro»
fcrt ftaminulis crocancibus plenos. [ At Juli lcmimferi in reccptaculis racemacim cc^rcntibus fe-
ffltna lanitio quodam candiao mvoluta coatuient. ] Vmuna cralfio(dda incano hirfuto cortice ama»
ricante te^, tuberculis aliquando exduloediiieleviC6radfiriiig^ntibBsnodai&,£Gagjlui: jbxerdom
OOrtex velut fiiliginc obdudus videtur.
S.ilix hic Yolionim figura in t.antum variac, uc non fatis fciam an fpedes diftinc^fint n^cnero-
tundifolia & iacifolia didz. Verum quoniam fpedcs tcmcFC muitipiicandx noa fuoc, J. fiauhini
potitis (entcnriam feciuordifttndas non efle.
^ff» A.I hor harc in lcpibus vulgaris cfb, interdum etiam procul ab aqurs. Quamvis enim udjs gaudeac^
*^ . non Mriicn adco impadens ell liccioris Ibli ac reliqjx plerarqjSalices. Hu)us carbo citiifimc ignem
concipit; quapropter ad pulverem tormcncarium cxpcticur. nRftaC cduil ii^ qttePU
^etaacB acconcam opeiam imiwnda fibi proponuflt,
•
i.Salim
Digitizecl by Google
, ■ ,1 I • ' -- I — i— — — —
Ijh. XXV. Jrktihus quarum fnBm kprik. J^untii. i^t j
A* %» Salix 4Ufitfiit & lu^ijjmi fiHit tri^i^ fuhia tiUemlAmt J, B. SaHs Mn^e, mcamj mtf
folio CB. j^» EUagimt DiiecUmfii, & Salieif 6. gtimt Lugd ? 'CljC €>3icr.
Virgas cortex virc(cens obvcftit auc cineraceus [ex noftra obfervatione vimina teneriora quz in
Salicetis quotannis exoriunnir rubent nonnihil & mrnita {tuit] (untque ear )ongi{&nar8e fimplices,
nuliisadnatis virgulisdonacc, obfequioi.r admodum. Foliaqaoq, longa adtnodum, angufta Scci-e-
bro agmine ramos ftipanda, fu^riLLS virclcunt, inferius cum nitore ad objedum iumiuis vanoca»
nefcuntp k nemi moaio aUiqaii iq marguwi nsmiiif miwaa% in ambitu ciilp* nugn ex
potte.
H«c riguis gandeclodSt tcai a<)uas plerunu, exit. £Mi£
Ex hac pociffimum, quod vimin.i proferat longiflima finc adnatis, & lenta, ple<fkintur quafilH,
IpoRuUj vanni, cacliijf{lrx & anaciiutcru. J.B. liinc fic peculian nomine i^f^.'(®^ftt} noltra-
abna ia$BfUtoi'*
Hxc edam in Saliceds colitnr ad vitilia, fi tanlea permittatur adoiefdt in aitiarein ineiliocrem :
vimtenoibus fubluteis; fbliisunciara ]atis> crei nldas longiisj, acurainatis (upina parte palJide vi^
rentibas, prona tncanis, pe(iicu]is fatis longis infidendboS) non anricularis. Hoc gcnus mterdum va<
liat viminuin colo; rubro.
Hu^ vu^ anootmas iiimmi parte iiib Aucumnum pluros furculot emicccre obierraTi.
in pelnfhflnH pideidm moiiinfiiari^
f . SWur him^t ttt^U* mB* C &
C.B.
Hxc Salici iabfolia: aquattcx acuto folio fimilis eft, fed liumiiior, cum hujus virgs rotundse, ftria-
iK.nzcabicum fuperenc. FoUa minoraiunt, exrotunditacc oblongata, in acumen <lefinencia, ro-
foia, paite piona lanugjnofi, taftumoliia. Jdi mtmii, ^acii Bm, HaecCioguiO cumla^l&>
fiarapence confiuidi iioii debn»
liUfihflUaUsi
JL 6. Salix fumtla mmtmu fiU$ numU h & lllllllMcilKft iAwC^lltttU» flT t|t
Vix hunjo fc AtrnHic palmaris ifl.i S.ili\', ramulis pratdita rubendbus, iifq, magnam partem nudis;
iquorumtamen faliigia pluicula coroiiaiic/o/i«, valad condrma, ad Cotoncailri iolia quodammodo
accedenda, drcinatx fer^ undiq, rorunditacis, nonttihil ttmen in oUongam porre^ craffioliailaj
rigidula, rugo&, venis iinuatis crebris a roedio neryo exponre^s, glabra utrinqp (ed inferna parte
cancfccntia, fuperiore acro-virencia, pcHioilis latis Jongis ; ad ^uortim imum animadvertere eft
fortuica capicd i lanngpiieSaliKnapwnai inbiflideVei^&pnTatoiiifidienieihpeilicBtoliferemfi^
lis tomcnti Juium.
Haec a J.Bauhinoin Rhacticis montibus colleda efl. Nobis inropibasi Boreali latere mootk
hrkberomrh a Thoma Willifello ollcnfa u coUeda efti neeaan in monM Wknt^ i rqione
gUhrougb, trans fluvium fubterraneum.
Hacc Salix rcAius forcafle .idprimuni genus rcferremr: erat enim fqu.inrum memini.^ folio fb-
lidicMre & compa&iore. Verum quooum j. Bauhinut felia craflanfoiia & nisoia ei attiibuit iuc ool-
locandam dusi.
Sequentes cres Salids fpedes a C Bauhino in I^rodromo dekriptz an a przcedeacibas omnibus
diver&fin^ &edrqiu)d8ieauspefaiieauineiiellcifefittieor*
I . Salix Alfina angmjtifotia refent tun mma C E
C.B.
Ex radice atro rubence corcicc tdfta cauiicuii palmarcs, humi fiifi prodeuntj qui capiliaceis radi-
dbus terneaffigiintur, ramuii^ tamen paucisfurTumeUcis : foiioUsoblailgjl^iatidblliiJbietibni
fierts ur in cxccris, quibus abfentibus nullus Salicem eHe credertb ,
laHclvetiorum Alpibus flcniunteFradofrequens eft.
1. Salixj^lfin» PjrtHoie» C.B.
Hzcad feiii.a.bicalem alrirudinem vixaflurgit, virgtt tenuibus, ramofis: foliii oblongis, parvis,
per circumicruiciani piioiis hoioiorici inflar ob minuuiiimos piJos u£tu moiiibus. Spicx oonun ao*
fuftx, undales, molies iimc
In fummiwjhiis Pyrenni aioaritcolkfta fuit. iiiH^
£eeeeei ^.SaiiM
t
Digitized by Coogle
HlJSTORlA PlANTARUM.
Sslix faxatilis mimma C B.
C.S.
Hxcduasuncias viK fi:pcrat, qux cx r.u',icv.l,i cii-Hicem cr.nfliiilaikim, viv femiuncialcm emittit,
qm in binos ternolvc iinciales ramulosj icnx iiicum'>catci diviciitur. FJt^ luru parva, obJonga, Itili.
nnuivla, atroviienria, venola; quorum mcdio capitulum paivumj (ubrotundum, vclut ex mujtii
haccis compofituffl infi^ qam» nucuns «potb vduti ex crianKuUn capitnlo moUi^ caodida &
bicvis luiofp cffiitdr.
iMft Iq AipmmHdve(ioroffl{n{puuaiaifiiKnieperi^
Magnirudine variat, Betulx fimilis trunco, ramis fiontlikiCj,. Virgi longx, gracilcs, raol!cs,8f
ex piUido iUve(bentes. Surculis mollicellis Folia hxrenc Vicicis. £ ramis germma ipitliamaea luiie
inde procleunt, haud feciu kti 4ctnFicuCypriotica : Equibus prifmy vere Hqfculi molKoeff^ach*
nuginofi psmlcnt, pailidi, Popirlneorum .Tnnih, naturd ficciorf^, i!ic»."nc!i fuioris. II05 L-t^unt
• Itmfrunm incoli [fi.ilepi] c6 quod * nuilum taanc frudum, & ex iib av^ .1,1111 Cardiacam prctioiiffiniain
/jn.y<'-' f^c- cliciimc. „ t- -
cuidubiomicr- arbotem RaliwoUius, eiimq, teaitus Ciuluis^ Elzagnon Tlieophrafii efie ccnlent.
2 «'SC I**^™ RanWdfias ait efle AmtAa /Eginctr, Z«rwf 8c ZmrtuAnm Atilmm, Znmmhtb Serapioni
mm 9MK$ •gQ^yjjjjj.jj j^i^m,! cui & J. B.iuhmus fubfcTibit. Difcrepantes fententios Botanicoruni de
2^anubo fic Arnabo vidcapud J. B, hift. hb.8. c »1. ver&us finem. Eft autem Arnabo cxaroma-
dci^ uade in unguentamilcetur. Zurumbech Arabnm fiocat &adfiriiigit: c n. c\hilarat,6eooa->
fbita^ oompelat voroitnni, nuiliefam 6Sat, ftnns refiilvir, Tttwnatorum motiibusrefiftk.
CBouhinus & Parkinfbnus pro prarcedends lynonymo h.ibcnt. J. Bank i pnecedente lepane.
Etrevera Alpinus roliis majoribus & latioribus depmgit & dcfcribit, quocum etiam confentic erudi-
tiC Veflingius, .ifinotat camcn varietatem eani potiiis accideiicilem elTe, & loco dcben : ajt enuii
intcr Syios vicinolq, populos anguHiioribus foliis conti .iftam planwm confpicL Eam fpcfgit^ nnHa
iniidcr Mnugo,nec a medio nervo prodoAc fibrz ambtcum folionim divifiins interfttngiuuBt, ot ioon
Alpini reprxlentat Ad (bliorum cxortum fbllicuK emergnnr finguli, rubro leviter cdorari, cor-
difquedi.iltolc; lclc ftringentis figunm expnniunt, uiulc & nommis & virtutum ratio primmisdc-
duda viiictur. Calcb cnim itve Calub Arabibiucor dcnocat. Dcbilcens candem folliouus floreuin
dicam an ianeum partum excluditf intsrftiia oulderi flivedine jjiStoitl^ giiem in reAum erieos ia-
clufus {hmineus (capus fulcit.
Virti. F. Honhus elicitur aqua adorata, Macaltf difta Alpin. cujus fi-equens ufts eft in Aifeaibus car-
di.ic': V uT.ii;. Rauvolf. ad vcncna arcLoda, ad cor recrcandum, & p.itrcdinem exficcandam cam
p^xdicant M.g^WA, flt in fcbribus peftilennhus pio lccrcto habent. /}//>/«. Por variolas deturpacit
ii^fiilrafi^ otini B&0tN(r i(Uquot grann iiriliOimc exhibetur. Veflhig.
Aqu.^trn in qut Hoics mulri infufi vcl biitliti fucnnt, ethilienc ad dolores cipitis, & ad refi^nad
qua: aquam dcftillat.am, tltquc ad quolcunquc fcbncitantcs maximo apud illos in ulu. Alfin.
f . Stlix Af^iC'* foliit Jitrifbem C B. ImmUit ArtAkt ftiUk jitriflieM ParJc. Gnrk Mtmnm 5«.
Ikir .^MlB J. Bl •
Rauwnlf.
Arbor eft patula, liaud ramcn muloim afturgcns, cujus furculi cxtremi tencrioics fragilior^fquo
cfiAfn titSaiicum tioftrafium inftar vimtneo operi inlcrvjrc queant CbntK ex paliido fiavcfat^ fi-
ci<.c & tolirt, qux oblonga palmum ardter, duos digitAs lata, per ambituin vduc Atr^pUds ibba
jinu.u.i, iiiodicc ficcantc & adftringentc facultate. Fnidum 8e florem fe vidifie negat.
Suribit R.i-,r,vo!f cx ca .iphronicrum, Salcm pcrrx vouint, optimum ficri ad pulverem rormenta»
riuin.* Sumtios lct. extiemos cunt foiits in cinereni comburi, aifu^quc aqui maceran, feparari
& mulra ebaltic&me coagulaii Sed plilverem illiim noftiatt haud zqiiivalere. NihU cert^ abud
cil <]v.mn S.1I fixus iftins arbod^ quem ab alcerius, cx^akuain, plancac ftle fixo non difienc ^eciB
cxiftmia ■ ^ •* • ;
Czterum Avicenna, not*n»JJbnhino, fiio Gmr§i cetdem psne virestrandtquesSalid
' - < S. RiiHx<*MitUfiikt tHi^/UutCmhr^ Ulki ^mim Brcynii, em, t. ttt^ 9.
R.imoiiis cft valdc, ligno doro, lubalbido, oottioe h gryleo rufefcentej Rtut (regiientifSmisy
cradis, duns, Cneori limihbus; qilitin luicolis paubttiinQte|-qu6aunm nMgis iiwaiota versus
tendunr, c6 majora latioraq, rpeftantdr; donec furcokirum tanaem ftftigia coionando finiant, inq,
fitn midiciil!io, pAnter4c inier fiirdilohim divaricatiorics, Glohulum lanugmofum (k penitus niveum^
Sahv.liC.tpre.v l abci nl-niontanieatuloliinilem, led minoremj 6c tubercul» liibtiliiHmis fbobiJitn-
llar Imniaturi <ic Pinallro exafperatum c<JiK;nct; i qoo fuccrefcente i!»/(pm/i niuf(»fi, Salicts quo*
. daromodn fimiles, Itaminulis palbdis conitantcs, cnjmpimt. His dcaduis globuh» ilie in co>
iiuin fulcum, undalem & majorem, fquamts m cxcrenucatc lua aibidis &l ianuginoii^, cvadit.
Jlefeiinu- huius fpedesmajor, fbiiisfflajac^usi
Digitized by Google
Lib. XXV. T>e Moribus quarum jn^w h florA. JeJunSL i^i^
Jgki dcfcriftni, fruticem btme Salim^eoim ikmnifirM: tmit^fm^^p^ fim msfenlmii.
Capicis boiue fpei inqailinitt dl.
Nallius (uc rea^ Piinius) tBSaoc tA niku muMifSre impendii [qu4m Sali^] anc cempeftacum L«c«/.
(ecurior. Temum locam d in «ftiiiiatioiie mris Otto annbiiic, pciorfnwh qium otivem, qiuinqi
frumento, auc pratis.
Incer primas arbores^erminat Salix, |(ik» tc flores inicio VerB oAentam. Jull aocem floriferi Tm»m.
brevi dcciduni ; feminifpri adxf^cem ufque in arboredunanc. Componunrur hi e multis vafailu '
leminalibus, oblongis, mucronatts, per macunracem in binas carinas dchifccntibus, & lanugincm
oftentantibus, an (cmini involuta. Scmina autem fata gcrmmarc & Sahces cdere a Trago ob-
iemnmi fic prodicum : idemque coofirmac J. Baohinus. Salix ergo ab Homero •Mn'<^f dicicur,
iton quU ftsrifis fitaot infnigifem, uf nonniUfi npinad Itmt, hoc enim experieiitiaf repugnat ; neq,
quoniam ocy£Bmi amictaf femen, ancequam omnino maturitatcm (entiat, i!t Theophraltus, Plinius
ailique ilatuunc. Nam Salices omnes iemcn pcrhQunt, nonnullx etiam dm rctinenc : Sed tortaiie
ona Ipinett virile inftecundum reddic &caBcq)Cum impedic. Nan? & folia Salids concrita StpQtt
iniieinpflraiiriani libidmis coercent, & intocum aufemnc ipjlamlxpuspQca. Fim. Sc fterdjcaiem in*
feront concept&nq, inipcdiunt. Diofe.
Salicis corcex, folia, Juh rcfrigcr;inc & aAr^ngunt ; CTcficcant etiam citr.i mordticlfatcm tum flo- {7,.,^^
res, tum (ticcus exprelTus, quem medicamentis cxliccatoriis relervanc Haud cnim invcnias quid ad
plures resutililltineAcamenco dcra mordadcacem cxficcant», q|oodpaulum etiam addringab
Hmc {.inguinem expuentibus proiiutt. Cordcis i ramis pnmBdimGbnun&callumaeeiOiil^
ceratus fanat; Tittacutis in Facie emendat, ma«s admiflo (uctofua *
Succus c pbga manani cum Horct ad cxpurganoa valct qax obdant oculis; inni ad ^piflluida^ue
opus iunt, dcndamq, unnam, dc ad omnes collei^ioftes incus extrahendds. .
Phira habent Veteres de vinbus Salids ejufq, partiumj qua; vide apud J. Bauhinum.
Folia cumramis in cubiailis flraca aercm infngidant & fcbncitantium ardorcs mitigant. In qusm
ufiim haud infclidtcr ctumnum in Itali.v &c GAlix quibuldam locis adliiben obfervavimus. toba
cumaliis rcfngerantibus aqua: inco^ ad lotioiics pcdum tcbi icitantibus conducunc. Ex ejufdem
figno 8c boc^ niom parancur ad abradendam iii^uam caulb U febribus ardentibus Utocanduiiik
notanctCainenmow HaBconmia^J.Bauldntliiftana.
Salids arborea: mmorum ufuseftad perticaspro Lupulis & ad flipitespro fcpibus ; ligni cti,im
oilim ad lcuca ; nam cum lentiffiiiiam fic, ^ga d inflida contrahit ie penitus, eluditque luum vui-
nus, 8c ob id oonmmacius tranfinittit fetTom; tc qpM lcTiffimum fi^, wiliwicin eanifanliigeini*
jiat Plm.
• D.Evclynos lignnm hoc ad culcros meniartos exacoendos 8c polkaidas allr cuiconq, non ligno
tancum fed & cori pr.Tferc.
Pncdpuas autem elf uiiis viminum ad corbes, fporcas, qualos, canlfba, fiicioas,ciaciut)Sf vannos,
'cachedns, cooas, anacUntena, ali^ue ntenClia innumera texenda, inomni^ ' '
XX non inunericorCacn tetdam SoliAo locnm dedifie ?idetar« oc f —
SECTIO y.
Jrbores jhrihts m^rfeiiiSf femimbm in vtfadis memhranaceit, aut
hranis uuHis contemii.
Caf. t
De Vlm9.
♦
ULmi vox (uc vidcturj priinitiva efl: iiguidem noUumejniEtjnidnapndGiSMniiiatiooi aiifc
> Bocanicos reperire potueiim. Giaeds nnimt djdtur.
.Efusnataediara^rifticKiumlbllkaiifaninalei oomprdS Acriplids hoitsnfii (bfficak».
rum armuli anccquam fblia erumpant prxcoci maturicate deddences.
Ulmi duo gcnera a plcrifqua Bocaiucis Theophraifaun iecucis ftamuntur. Ac oeq. lu in nonii-
nibusautdelaipcionibus conveniun^ .Nbiin Aoglia irQS obliBrniTinuis Qieddh fuhuladdic Dl
■Goadyerosquaicam. £xiunc«
. A- I' Ulmui 'mHg^i^gmm fHk Um fuk» Gar. «nac. «^uw M» <|e€^imiUil
J.B.
■ Ajboceftgpttldis fiC piooen, multis ramis brachiata : cordce juniorum raraorum feu virgarum
tt emereo nibente, lUinclaeT!, nunc profundiffimis fulds cminentiflimiCi, porcis fccundum longi»
tudincm exarato, interiori albo, lento admodum & tenaci, ut in longum faal^ finc rupcura do-
crahipoffit. Cortex arbonun adulciQcum pro eanun vetufUce inrimas fiixUiur, &adm(xium ru*
SPlnilciniqaaliBeMdib IJgnuminimaKkno niddt, peOinein dbulii(£^^
Ee«eee.| ^^a*H
Diigitized by Google
i^z6 HistoriaPla^jtarum.
fpicuo, ciim pcnuus exarueric firnniniaclmoclum& lcntum, nec fimli ricilc, unt^c ad vchiculomni ■
axcSj quodquc nodofum in eo eft ad rotaruni niociiolos fabncandps cxpctitur. Quod ccrtici pioxi-
fnufn eft) Albumum 6i&um, in Kac arborc prx aliisiioc nonien n?ci ccur. Antc omnia fimt pro-
mk e ramulorum extrcmorum tuberculis in muicarium congcAos, ex ftaminulif plurinm atitQ-
purpureis, quorum terna aoe qtutema indudDntur recepraculo oblongiufcab in Tiridi purpurantc;
Floribus fugccdunt/o/wf« utriculi, comprefli, (eminibus Attiplios fiimles, multi ex oblongo roiun-
^tij magni> tenues & m extrcmo parum fi£, m quorum mcdio Jemen paivum, tenerum, plariuni«
caadi^in, fipoiediilcii: roafticatum plurimumredldicfuccum, ft&oorwi, TandempoA fcmina
i ramulorum qoi (emini Aftinem fiuli^ iblia Mofenmc» laxiiis prijnilai Tirentia, pod obfcu-
rius, oblonga, cn(pa, itt Mnbttn fenata. tres qoaniKTC digilQi longa, duos trBirelata, (de medta
magninidine mtenige, aJia enim longiora ilmc &htiocat am bveviofa & ai|g|dlian^ lill^^ .
cundofaftinata. iingMlaria alternatuii pofica. ^ •
.Fet nie&oilongitudincm redus, & a tergo ma^cooffMcuQS, tranfic nenms, h quo alii mino.
rcs ceu cofta, reAi 8c veluti parSUeli crcbri cxeunt, m wi^ tamen lacerc pluies, quo nc ut altera fo-
liorum pars alccram longitudine vincat, ut ingcniose primum oblcrvavit Cordus. [Noftra ohSx-
vationc hoc non eft pcrpctuum] Pediculi foliorum brevifljmi.
Foitis quotannB aanakuntur fblliculj cavi, tuberoijjiiibrocundi, acdiveriarum iiguranini|,inqui-
has primura ghi^biol^ quidam humor ex qao yermibiU exigui gignuntur, qui io minuias o*fkn)m
transfigurantur. I» JngUa ■vtfcula rariffimc vhfcT-vantur 'in Utmnm fiUm, • Suocus liic ad ufimi
Zkj^mepieoolligendu^ ancoquam vermjcuiosproducat.
Anfrnteifloobasl^ nohis noadiimoefti ofajenranimfiuemur.
A» 1. I^llRMr aHiMr /96* sngup [Mn Qer. ea»& «liMr Park €fte narttllltleaaMl
#•
Praecedentt iimilii.d^ multo tamen imiior & haiiulior, ftlui plurimikn duos «iigittx cum fii>
mifle longa, ' unura anc paulo amplius lara, circa raarginei pari modb ac praecedentis ierraca. In re-
liquts cum prxcedente convenit. Flores & (cmina non obiervanc deicnpaonts autor Jo. Good-
yerus. ^ ,
|. Inter oppida Cbrifi-Cbfrtb 8c Ijmma^tm in iaku di&o Fmfi* mava in Hantonu iaventt;, 8C
plmmlam b hoiaim finm tranibli^ uh iustt Ul^^
oiic diiberd.
A. }. uimMffolic latifftmo /MlwrQeft •oM, Vbm ktknfilm Pailb Ctte I9gc|i9«&|, Cf
figMfericalKli Cinu
la aAeieni prargrandem & proccr.im adolcfcit, prsfertim in fylvis kc intcr arbores njfccns.
Cortex exterius nignor dllquam in prinufueae, non minus tamen Icntus & tenax, qui^ rami^
cum iucoo turgenr» dUique raptionis penculo detrahi poteft ad duodecim plus pedum longitndt»
nem^ & h quo non raro neduntur funes. Mareries colore primae (peciei fimilis, mmus umcn fir-
ma AC tcnax, nec ad modiolos idonca, qu6d facilius findatur. Ratni majorcs iunt & cralEarcSj
mngis patuli <cn in htum difixili, nvagifque dependcnces quam illius: Flores & iemina iimilia, ve-
* rum hxc noanihil raapra. Falta inulto longiora latiordquc quam alcenus cu|uicunque Ulmi ipede^
idmirumnes, quatuorvedigkosplurimum, laca, quinq, aut iex longa, utnna traaanti a^a iea
lcabra, per margincs fcrrat.i, Coryli fbliis ade6 iimilia ut incautuni pro iis tallcrc poflint, unde
& AHbor noftratibus HHSt^ i^aUli u e. UlmoOorylus dicirur. In rehquis cum pnma fpede
ponvenit. • ,
Ltem.' in Ibloquoainqueiett fiooOi imhumidoldiciteradctt vig^a^
TaOibm depreflSs, non in Hamoiiia tanttoi toA etiMW in aliis Angligconjtatibui.
Arcus ex hoc Iigno olim fa^fVos fuifle affirmant lenes.
Hu|usramulus a C. fiauhino miiliisdeicribitur in Iliftoria Planc J.Bauhini.
4. Vlmmfdkj^akn Gef. emac. Pack iKttil^htt, ftlMgtll<if irtlftl Cfay
Alritr.dincSc craflltie prima: fpcciei imula efl^ verum rami non adec» ere<?li funt, /ed ad prz-
oedencis^peciei mcxium in lacum ciiffufi & deorium dcpendences. Folia pnmxfpcdei forma iimi-
Iia, verum utrinc^ glabra & obicurius viiidia cactcra d fimilis dt. ,
fVicM Hujus vorietatem habecHiitor. h^iiOtauTi. ti^, fub nomine Uhai fiilio «ocBfto, gbbn^
acummato.
• In agro Cantabricjicnfi ficqncntifnma habetur, Sc alibl ctiam in Anglia.
J. Bauhinus in Aiiada j^to^ Polvilkm arcem obfervavit Ulmi ipedem, cui foUa vald^ crebra^
parva, necmukomajocaMkdopoftremo pciUids, pluriniaetiammiiiora« miniis rugofa, iiipemtt
parte nonnihil htdda» nervii deg^ndac ea|iiiiitoocdiiie diipoiidi. Fom h«c vaiktas eft pne>
cedciitis.
Qii6d TragusUImtmi praoeram ndki fiufiu pnigiiaiitem dicitf pemi iphmi fidei fiit ' Mmiiis
Aciniam femen itullampioferrc ptodidit
Atcamen Oolnroella id fiiltam eiie ait, nam rariorem fruAum fine dobio creat, & iddroo ple>
rifquc ftenli=; ccnfetur. Affirmanti potius quim ncganti crcdendum. Nec verifimilc cft d.ui ullara
vel Ulmt, vol aiius cujufcunq, arboris in rerum natura ipcdeai iterilem : fbrte ahqua mdivjdua in>
fa^:umb bUervaufiierint, undeftcrilitastaQftaa^un^^ ScomaiMvUhuSanieraLaiintt
didmr; quxdrca finemAnihimatneilcic
Ulmus,
Digitized by Google
14-27
Lib..XXV. T>e 1%A rbonbus quartm frtMm aflorib. JejunBt.
Ulraus, Theophrafto auftorc, lucos aqualq, dclidcrar, Apud nos paUun lcpibus p.ovemt
locis tam ficcis. quim hutmdis, tain'montolis quani planb. Confortio gaudere vjdctur. D. iiv©.*
linus fufpicatur ittoc arboroni non fponce provcnire in Anglia: mihi camen contrarium videtui:^
qaddD.GoodTenis in fylvisSc IaIwbusUimosfrcqu«tti»mveiii^ ailerit, quodq, in omnibus. pau-
dlfimis excepds, hujus Rcgni provindB copioleer^ant Nec fi aBcubi non mvcnianrur, effiatur
indi fpontancas alibi non efis : N.im & Fagi quas omnes pvoiad^enis .\ug\\x hibont, in inultif
pm Comitatibus non onuncur : nili Sc lias etum aucoritace Cxfaris c numcro ipoiyanearum exclu-
Ulmus h. radicibus copiofos ftdKmes imiittiU onde.iM «vulm 8c tranfplantatis propagatio cjus
facilb. Scritur etiam talea, & oommoaiflfend fcmiiw fiiiSiinera. Vcrum v.iri<iii inodos lerendi
& tranfplantaiwi Ulmo^ ad ambulacrorum ufum VMe msAT},Evtlmmn m Sylva, cap. 4. '
Nuila arbor, eodem au<£tore, traniplantationis ade6 pmns cft ac UJmas> poile emm remoreri
etiamTioniiies, haod dubio fiioqpflii!,!^ fuiipilns corpore
du^ major erac. / r 1 • 1
XJlmorum olim eximius uius fuit ad vitcs mantandas, & ad pecudum cibaria : nam capia & oves t//i«.
libentidim^ hac frondevelcunrur, itcmque bovcs, fed m.igisAtinii; idcoquc Vetercs, &:prxdpafe
0?lMn>?IU| quomodo Uimaria faacnda iimc, reliqu6m(h iiarum arborum cuinim ftuc iSceic^ailKr
eiponit: nnacdierominhonoreminorefunt. *
Matcria vel in ficco, vd m .iqnis diutiflim^ durat : at vjdfntudinnm ficcitarii & humoris minus '
paciens cil: reliquas poft Comum firmitate faciJo vuicercautor eli TheophraJlus. Noilrates (ut
^yifmnj pco diedarum & vehiculorum axibus ei utunnir proq, rocanim modioiis, ad quem uiiim
Mfaasm qfB« vCRneolis & nodofis txadkaxam tod fupcriicie obdacimr« qmbus htc arbor pradev-
liilidetMiU TaldiolnadacA;, (ucoonutrido obubeitatera, & quiaeznmn ndh inrenit, pemiptis
vafis ^ d«vchendo deftiMtls ab uficato tramite decrrnns, & in irrcgularcs motus, flexuofos, circu-
lares^dantes raptos hdM™o<^ tumorcs excicat. Huic Theophraihis & Plinius Ulmura, quod vigo
rem fertiffim^ (erver, cardiiiifaaieiamentifcL^gpRafBm unlem efle fcribunt. Celebratur & adlb-
lestpncla Sctorcularia: utilisetiam cft ad avSies pn> cabulatis ooacbvium ia domibns&ad jJie
milia* qme vide in Sylva D. Evelpt.
.Qpodad vires in medicini ;'jutore DiofcoridcJ Ulmi foVt^, rami & cortcx adftringcndi vim ha-lSrw**
lienb FoUa tritaex acetoad leprnm ci&caciter ilhi^ntur [_Coroaiioc tnbuic Gaieau^ PJinius fic
libro ftfoHis]] fc vulnera gludnant ; mdto vero magis ooneKHi Ckfdx loco circumnilvacur.
diccseandemvimhabenc vulnera glutmandi ; nam dccodoearum fcorticis ndlQBB DioSL'} qoi*
dam perfundunt fraduras, unde eas ccicrius obdudo callo conlblidanc.
Idemdeco^m articuloruta duritias emoUire, 8c nervorum convuifiones refblvere dicitur: De-
codbo radicom linernatans pii^uedo ilhta pilos defluxos reibtoic Gortex md. coanifis, & onuid
nlqtte ade6 fiJiiausuc* roalagmati fimilis fit, ilbtus podag rioosdolores mnloBt.
Corticts denani pondus [uncix pondus] in hcrama aquz frigidas [in vino aut aqua Diefc.'} potan
elvum puigat, piruualq,fic a^uas privatun trahit. Plm.Diefc. Mirum ailiinKens pursarft
UduTmaffloonnindac Phnimad coUeffiaoa^valnen 4c einb^
tec vulneraie kehiTmam ftmd*.
Cortex arboris (t in .icjua communideooquatur, donedoqua confiftentiam fer^ lyrupi acquirat, de>
codo autcm acimi(ccatur tercia pars Aqux vitx ; iingulareeft ceniedjnm edveisin dobiem ilcliiad»*
cum, ii parsafie^co ad ignem aliquandiu foveatur.
* Hnmor qni in folliculis foTiis inmfnftnribus reperimr fadei illitus cuti nitorem indudc, &d6mque
gratiorem pr.rftat : Matthiolus pnerorum enterocehs mederi fcribit, li (plenia in eo madefa^ in-
guini iupcrponanturacqucfub (emorali (iibligentur. Fallopius (e nihiJ reperiffc opportunius (cnbit
in agglutinatioiie hoc liquorc, (cq, vjdiilc mirabilia in Villicis ; rnoduniq, cjus conlcrvandi tradit.
Plura vide apud J. Bauhinum, tem. i. ftrs» 1. Uk, %. caf.^i. fag. 144, 145. 6c5<mim»m m P«.
ytffifm ad lib. t. Pr.id. cap. 19. Heaikos ^ Umt m CAftTvat. Mtdu. duas nairac hiflorias tmpri.
mis memorabiles de hoc liqucfre quorum priorem non pigcbit huc tranfcribere.
Ants annos 19 niultum maris & tcrrac cmcnlui ium cum quodam Lithu.ino, Chcmiam, vari-
iicnie aAoSi fcrias, ludicras, ecum magicas quarum camen me prxfcncc nullum unqpara fpeciinen^
eth leriooonarecur cdcre potuic, prohtcnte. iiic «ib omnibus medicis, ag^Ttis, anubus, vencficnj
chemids. tn tota nuam oment Aha & Europia, ficreta« ot Tocabat, prece vel pretio, vel pcrmn-
tacione plurima collcgcrat. ImeraBa galJum gallinaceum, utraque illurn nunu teiicns, mihi obtu-
lit, )uOic meoculuin (xpius acuttflimo cuitelio pundum« intcrq, digitos prdlum orbitxcranii re-
ponere: AlBidic illi lic^uoris guctasdoai^ obiBguna ca^dftK indulir, ^ qua pofl horas odo cdu-
xlt, utroqueoculo ua libi iunih, UC IKC ce» Qui lecueram^ nec ailancium ali^uis icdum oculum k
fano poffet diftinguere. Altera hiftoria m de filia vtri nobilis, cujus oculuin acu pundum, poft-
quam cotus hunior aqueusSc pars vitrei efiiuxerac^ liquore hoc intra umus nodis (patium parfedc
ianavit; manfit tanKnlunune £c vifu caila: Venmi ki, uc etiam vigefimo poft annonemoexoi^
catuifi oculum a vidcnte, ed! curios^ indaeabet, diferimmare potuitjnn6innfo»'aiuiMCuniinatiB9
orbicacis ejus inlciovixit. Hailmui Ab Hvtrs.
Veriim cx iecenn6re& acuraciore Obiei v.uione Fr«»c. Rtiii^ 5c Antonit Nuck colligitur iiquarrciB
praedidum ad vuhicra mfiidla fananda fic humorem ocuh aoueum expreflum refhtuendum nihil .
cnntulifl^ (ed naturam folam totum opus perfeciilc : id quod cuivis manifcfhun eOe pocenr, f in-
ottic D.l^edi) cui placuericociddk Hirundinnm, auc ahems cnjuicun^^ Avkuleacuvel (calprtf
"(olercA tcrcbrarc. Egocjus rei pcriculuni fcci in g^llmis, an(enous, anatilNttr gallis noflratibus 6c
Indicis, 6c animadvci tciuio omnia hxc vdatilu lua iponie mmoreqoiim l^horarum Ipacio ianari^ '
veracem depidiendi Ctmel. Ctlfmm, lib. 6. dicentem, Excrinfec^ ver6 incardum, ii ictus oculum
ledir, uc (anguis ineo fuifundatur, nihil commodius eft; qtiam iaaguine Columb«i velPalumbn^
vel Hirundiuis inuqgerc^ nec^ id finc oaufa hcj cumhennn adflacnriafeeuthelaj mcerpoliioecni-
Digitized by Google
•H I S T O R I A P L A N T A R. U M.
porc in anciquum fl.-itum rcM^iar, cclerrim^que Hirundinis, unde locus fabula: fadus eft, aut per
parentes, aut id hcrba Chelulonul icllirui qucxl per ic fir. yintomm Nuck in Iibello qucm niipcr
eratgWk* OW DbHu f^livah ncva, faltzia, Dutltifits oculorum aejucfu & bumore oculi aijueo ; DuchlS
hofce aquofbs in ocuh bulbum inicri ob(ervavit« quibus humor aqueus afficiue fupplecur, fic eiRifas
intra paucantm horarum ipaciuih reftkokar.: umle tn valneribus 6c punduris oculonim non almd
roedicaminis genus magis necenaiium patacq^imqaadmucagMic quadam labia vulnerit oUinere
& viam quodammodo pratdudcre valeat.
Qg6d namoroca^Muens (poote reftituitur ablq%B ulhus medicamcnti ope, experiencij prdbac
Expertus (inquit) novu looo ukem c^fcuriove finrato animab (polt comeaE LEfionem fic humoris
aquei cxprdboncm) oeoemlioranmi fpatio, oculo hamoivni Tis6mq, redditom fuifle, & nuperrimd
inTheatro noflro Anatomico [Le^-denfi] public^ idem demonftravimus in cane cui ex vulncraco
ocalotam oopios^ efiiuxit humor aqucus, uc fiaccidus apparercc oculus l.vius: oblervacum umca
dapfii lex hpranun (pacio oculi bdbum humore Hio iterum replenim fuiire, idquc (inc ulla medl'
cimentonim applicanone. Ipliun Galcnumhoc nonlituk^ Oculos vulncracos refticui pollc; Cr-
terum incrcdibile quiddam, nec fieri vulgd ibfitum in pnero vi^nius, qui tKb in pupiliac loco tii-
erat compunftus; nam cum (latim cffluxiilct aquolus humor, tum pupilla ipia minor cfj reddita,
tumnxacorneaappatuit ragoiior. cacterum Cbutus poilea rede vidir, colledo fd. paulahm in eo
qai effhnefat homora Ee fifideshiftorw Bjrzandnac fcripeoribus, teftanmr hi Impencom Gon-
naminopoHtanosqaoflam, quoram oculi pungcncc inftramento (qua de caufa fupcrv.ic3ncum h\c
dtxi^) ita l.-edelMntiir ut aqua cftiucret, brevi tamcn poftea oculonmi & vjRorcm 8c pi xter cxpccta-
nBHfim vilum recupwafle. Hoc fi mmus venliniilc vidcatur, tcitem adiiLiO) Jolcphum Zambccca-
tium, qui de hoetotc quodam Nerio oarrat iequentia, Canb (inquit) binos oculos lcalpeUo chi«
rurpico, quo venas Spcrire (bfent, deitre oonfbdit, 8c cx lis toram humorcm aqucum cxprcffit, ic)
iit oculi t inciuam duo facculi vacui corrugad manicnnt: cane ilciiuk fiib fulius benciicr natura: tu-
tela rciido, poli lcx horas & breviori forian tempore, ipiius ocuios replccos fiulie, & ad iUtum
nacuralem rediii^ ; ckatrids noca folum remanicrar, & Canis Iztiis & alaoer erar, ac fi naQo
f caus fuiliec mcommodo« & quod pluris intereft, cxcusnon roanfit & acnce vidcbat. Idem expe-
nmcntum in variisalib canlbus, fuperOudcuBs, fndids pOTcdla & Agno nirias rentavimns, fem-
pcr omnes intra paucas horas fehaifim^ lanati (um, & adco incolumes cv.ifcnmt, ut n^ unus qui-
dem ex iplis cx infli^ vulocre caecus remanipric. Hac autcm qux Nerius expcrtus clf vcrifliatt
iam, lcd locum ialcem heboit in oculis quibie puneente acu, aut alio quopiam inftrumento, led-
tencUo vulnera tnfliguntur exigoa : fi vero maiukulum &erit vubus, incimiuic^ adadum iniflru-
mencum pungens auc fecans, fanandi metnodum quam lupra propoiuimus obfcrvare pne-
ftabic.
. JExhoc liquoire oleum paramr, teflc Sylvio, in vulneribus pra:flanciflimum. Nobis veto haAe-
nos obfervatum, inquk J. & Olea quaecunq, in vulncre fimphd minus profecifle: nam tst ck ftra
fbrdefcit vulnus, & glucinatio, qme imprtmis deiidcratur, irapcdimr.
C.Ttcrum apes, ubt ie poft hybemam faracm Samcra imfJcverint, profluvio alvi, nifi fiioannair«
imereunt. Uinc in re^ionibus icahx Ulmis confios, raro freqaentes durant apes; ut prodidk
Coluraella. Nihil lale « nobis haAenus aUcfvanun at ne% ab ahk fide digpk nadimm
pimos.
Ca». U.
•
- X OfhjM XJIm JSiHiUt fmSmi» «mMk» filuctit C B. Ofint Jht Ofirf» TbMfhrsfii Parlc
F*s-* ffpi»» vulio.ojhjs Theofhn^ J. & BtuAu fivt Cm^mmQee* 4^ 9^
iieam, Ifextfbtam trrr. . • '
7.B.
PRooetiorniignaes nette tSk, qo^ uc ad Tnlguamm finium humiiicatein oogi poffic» at%
adi^in infanem AkoiBnem tepceaueftar, «iiidfct cnflb, cortioe albido, zquali, aiaiane
dunifima 8clolidi(fima, albicancc. Fojia per ramaulmea. ferrata fcd loneiora, denriculis
in ambim .icutionbus, &velutin ^pmulas def inentibus, utimqueglabra, fiipernd hilaii virorc fplcn-
denria. £x ramis pnmo vete nacameniitqacdam ae jnli dependen^ '^^^ oblongi, fohorum ae-
tninibus dcnse flipari acutortmi, membranaceoram, nifoniii^ aatexwidifufcorura. ' Fru3m vero
in longo pediculo fpjpt inftar, fbliorum anguflomm ligpBselaikjbbraMetOs, Dytanudaiioofadie£|-
gic, ftnatus, compvMM, fignMw: qm pnmntens duo feUola Pomonmi ftholtt feri fimifia pn>.
ducit.
Paffim in fylvis 8c fepibus Anglix, Gcrmaniz, Gallix, & aliarum provindanun oocunki
In huiiis arboris nomeofclaturis & htftoria admodum confiifi & obfcuri fiifft Bomnici, utayid J.
Bauhinum vtdcre efl. ^
Lignumcandulum cfl, foliJum ac firmum, unde ad rotas molendin.ires, cochleiiqUB actlOGlllea^
aliaquc inilrumcnc.i, qux m.ignis poinlenbus fiiflinendis mlerviunt expctuiir. '
* ■ t>. Evelynus commendac h^c arborem ad fcpes tonfilei pio amhattcrk in hoitkflC viiidariib
Vcre vulnerau lachrymam exftillat non (ecus ac Betula
Ad nos fd:ipi)C D. 7<nKrei/iiv RattHfon mirum qucxiclani corpus ramofum globulos fungofbsjeu ex-
crcicenctas in liimmttattbus fcrem oofervatumfuillc intcr cornccm &liKnum Carpinia D. lJ<M/«r»«;
& 4 D. ilimiMi/ giuimolam fiibiUntiam inftsr h
Digitized by Google
Lib, XXV. "De Jrboribm quanm jrdlus a fiorib. Jejudti. i ^ip
DE MORO.
Morum huic libro {ubjungaidam duxi, quod & ipfa (ulifera, & i SUl vero fru<flum a florc (ciun-
ftom gerat nUM nondum oonttar. VodsMon rauloplex Et^rinon adferti-r, Qui Latmam eirc vulunt
a r.ioia (eu morando deducunr, quod .irborum pollrema frontks Rcrininaque producat. Verum
Mora & Morus rion convamunt quantUate prinxa: fyllab.r. Alii a futuat, id cft, niger didum vo*
lunr quia baccac cjus nigrac liint- Alii & rc<aius k Graxo dedu<aum exilimiant. Nam Sc arbor ipfii
M»t*« appcUamr^ Nicandro: FniAum vero Mif»» dia^Ichjli, Sophoclis aliorumq, autoritate com-
probat Athcnaras libro Vl- alli *rfw f</p«, id eft, exitio, fupplicio, inrortunio dcductuin fuitant,
quoti cxitii quondam caufa fijit illis qui exlcuuleb.in:. ,\r r uibus quxio aut quando? Ncc defucrc
■ Gramroaoci [ qui literam pro litera poncndo ] t^a* dnita»^ didam aroicramar, id eft, ftul-
tMi dim lapientiaruna, Plin. lib. 1 6. c 15. Novi(Gma ^banaram gerroinat Mdrus, nec nt(i ex«
at^o fngorc, ob id diita fapientiflima aiborum. Idcm I.iH. c.i-. Cum gcrminare vidciii .Vlorurn,
iniunam poltca Fngons timere nolito: cadem de cauli lapicnciilima fertur. Vcrum Etymolo^as
iftas ariff(^f explolit Vonius in Oratoriis.
Cum Mori albx Julob longis pcdicubs hzrentes ob&rravent J. Bauhinns : cfimgiM etiam in Mori
nigrar iconibus juli lon^^ib pediculis dependentes pingantur. Fraftus autem ntriuKh brevibus, nigrx
brcviffin-.is iiifiik t: diaKKur, fufpic.miur |ulos a baccis dis)un(fes clle ncc f tk^is iis fiicceddre, ut
nonnulli vohint, qu.mivis nihil ailirmemus. l!:d rcni oblcrvaaone diligenti dctcrminandam rduiqui-
mus : imprjcfentiarum auten» dnoec Ctttius conftkerit qii6 rderenda fkt Monm hnic gOKri ub-
^lfA^an^ Anrimusj & Fio^ pmrim^ piamitfiBn^mn qtMaMii in miiltk onnvamt.
Merm mp^ J.a »p»v»^«nit Vuk fimffnMfn CB. JMannrGcr. C^eilfldlfl^llIBam
Moio.caudex (atis craflbs, concortus ac nodofus : altitudo juftK aiboris; rami pamli; ooitex ni-
goliii, cralltis, Icntus: matcries l obufta & meditullitus Hava : rtUices numerofi, magnx ac robuftje,
non tamcn alt^ dclcendentes, fcd ic(c diluindentes, li Matth. credimus. FoLa ex rotunditatc m acu-
men ddinentia, mrerdum vitiginc.i, lina.it.i, pcr ambitum ferrata, ta49:u nonnihil alpera, hir(uta«
lapore fubduki & vilcofi). Pro fioribut Dod. autore JuU limt vu^ntes, Unuginoli. FnSnm £eiv
ttrevifltmo pediailo hantntem, majorem 8c longiorem qu^m Rubus, gloinenutnn fimiliter (oi acids
minus rotundis, primum qiudem vircntcm aLifleruni, poft mbcntcm, acidum & a».lftringentcm,
per maturiutem nigrttm*'ianguinco diilci (iicco madidum, raanus & os inHcieatetn. Matth. ait
iDodicain nbi Rumruerit remancre auRcntatem.
Stam floram in hac arlxxc iini^um relpcAu, at nec^ formam comndsin nos docent Botanid ;
neq, ip(i haAentBoynTayimns. TheophraKus, qui omnium curidi(fimd eos comemplatus vidcrur,
lib. I. cap.il. dc con.[ii ficuj Gaza interpretc hic h.ibct. Eti-rum fiora hxc m totu fruiiunm imeg»-
mtnfu hti/et : a( nequt extremn feu fnmmit tnfiJemem^ iKfwr fittgulatm fartts amhtemtm, ftd mtJiu in-
■ tniaumif, mfi firti etnffiiei ne^ueant frtfter Ummnm, Venim hxc iion (atis claraiiuit, ut inde cer*
COeofl^ere polHmus ubi di(poncnda (it haec aibor. Scribit Cxlalpinus, non Horcre evidentcr, (ed
finftnm na(centem binis (quamis te^, quibHS deddentibus vclut (lolailorum apices totts frudilxis io-
fidere, qi» liiiftobfervacioineni merentar.
iMbrar«a« Ger. Pwk J.&yMiMiia»CB. C||elB|itefllN^ccrp.
Tota dclicatior eft, ut a nobis quidem obla-vatum, c.u|iic propter bombycnbiis alcndis, magisex-
petita: foUa tetKriora, anguftiora nrmaque, oblonga magisnon minus Nigrx folus (errag, aliquaado
vid^nea ied am ooncimu divilura» utGaliici Sa^Kn Ula artifid nAoris manu&Aaad certamen
piwiocenf. Jiiot loneiafisbs pedictdis fcgreuws plmcs fiepe &nDr pioftrt, m in ramo (pojnmne»
Mori ex It.ilia dclato oDfirvavimus. Fruftus non ut prxcedcntis niger, (cd pcr matuntatem albus,
(aporc (Matthiolo te(te) mellea; dukcdinis, quo ht ut tninime cum mgra facultatc conveniant,
minor etiam, ante maiuritatem vindis Sc (ubvii idis, auAerinlcnlo (aporc. Ibnfoin ingentem (e(e
diifundit longitudinem, magjs quam nigra» foitailis qooniam amplior, alaor praceri6rque (emper
quiim nigra habcarar.
Morum albai.i \'etc; i;->.;s non pcnitus incognitam fuiflc fabula Pyraml & Thisbes apud Ovldium
aliofque c quorum iangiune Mori baccis alpcrlo qua: prius albae fucrant in nigrum cdorcm mutacs
fiuit, argnere viderur : quamvis apud reliquos Veteres, Theophraft. pio(cor. Galci#l>lm. 8cGco-
pomcos ej is mentio nulia. Quod Ovidii a;vo vcl ante extitidet ( inquit J. Bodxus ) nunquam
Plinius kripliftct, minimum in h.ic arbore ingenia profecilTe, & cx inlitionc nullarn nili in magni-
tudinc oblc: . itivcilitatcm. l:t C.vlalpmus candidam, qux hodic frequentitiini.i cll Sc optima
ad Sericum prxitaodura, pcrcgriuam quondam (lu(Ib in Italu putat, ut etiam beitiolx, qus cx ejus
fiondis pa(hi (ericum redair.
Lacuna Morutn liominnm amic.im dicir, & locis dcleftaii quxhomlnes frcqncntant.
LobclioAlb.v .Mora nuilto uilipidioi a ciic dicit quam Ivligrx, ad nauleam pocras quam ad alen-
duni nau, caduca, fatuc dulcia.
Amai Morus loca cabda, (abdola & pleruoc^ maricinia» pUnioia j tiec teraere in montibus Mo- Lkui*
mm viiam Plinitts icribic. Frigidtora tamen loca fat^ lolerat, & in Anglia nolln non infelidter
adolelcir.
Scrouno germmaru fiorct, maturatque celenter friuium Morus. In novillimu (lorenr, inter*
prmia matnrncunt P/in. ErgOj ue ptunmttm (inquifJ.Bk) menie demum Maiogermina cmita^
iruclum maturat Aug|u(lo« auc edam dciijs prb kwi ccmperie. Tardiifime iendcere haoc aibtr*
rem Vctcrcs prodiderunt.
Digitlzed by Google
HlSTORIA PlANTARUM.
Scntir"n(Ti tantuin talc.i ai t furuilo fed cofiiiiMxtiffim^ etiam lcmiiie. Verikm de iaiioa6 eias
& cultu conlulcncii rci nifticv fci iptoi es ii rti/» ^
Morum albam fieri pcr infitioncm Mon ffigne mPopidum «Ibam tebiilorum punmm: imii» ne
fcpius diximus, frudus luraili natiiram fcqintur. . - „. ,
t^fc ^oliorura Mori ulus eft infignis m lt.Uia, Sicilu, Hifpania, Galha ad bombvces alendos> Kin cam
ilfiimMom albas m.igno niimcro circ.i uihcs & oppuk lcinnt; h.inim enim foliis maiime dcIeAan-
C4r. Stlfk ^ vermiculi. Quidani Moii toliis dehciencibus Ulini folia &: Urticar gcrmina lubftituunt : Alii La^
auc« EndiVisc aut l>entis leonis fblw pnrbent; qax omnia & nos expern fumus: (ed jonioribas
tanriim dandi fant, nim li majonbus paulo, aut mminm dcs, alvo fluidafadk d^runtur &C pe.
rcunt. Quocunq, autcm pabulo pratter Mori fbUa oos alas hunquam textrtnam mcnoabunt, 8c teU
lericea Ih indudcnt ' Colligenda autcm potius vetcra foli.i qu.im nova, manc cum ros Solaribus ra-
dik diifipatiisiiieiic : auc ii roadidafiieciiit diligemer prius abUergenda aut ad ignem riccandaruiu:
lumnimhBlmmorobeftbombfabiB. VeiijmdeBnnbfciNBflcimagaKli^
ad Hiftoriam Infc<aorum pcrrincr. ' r- /*
W^«*> Frudus Mon mgrx ( Mora Ltlfi Offianis didti ) immaturi rcmgerant, liccant & althngunt va-
Itde, rnbiaraeiicG«fcMi] luquc ad diarrhoeas, dylcnterias, afFca»>net coeliaas, fluxus nienAruos,
expuitionem r^^ig^m» iKrsftfiMWM^i (um, Eunniecus in oris rauciumque inHammationibus & ulce-
nbus profunt. r • /i «
Mori h tiAus Diofboridi ^'dematuio loquitur) alrum lolvit, [ mitio oaftus & ante alios caKM
iiimptaj faciie corrumpitur, [ poft alios cibos ] & ventriculo inimicus cft. Pluuo ( cui edam ex-
perieatia ioC^tar) idri{p;rat, fitim fedant, appetentiam exdtant^ finoninpanrttiiac aliu dbui
tacafflcfinnc: coietiam^ipulacurGaleouL At^ concra Horadm
. Ult SalukrtJ
%S^0ttt ftragtt firgru qui frmidia Merit
fkuitt gravtm lej^trat arhcrt feltHh
Alit etiam ventriculo grata & amica cfTc Mora volunt. Galenus autcm conieftatur, Moraexqmm
in feiplis haberc facultatem cjurmodi, qualis magna medicamcntis purgantibus ineft, cuiusbenefido.
MM modofildile fecedunt fcd corrumpuntur, ctiam fi di.i m ventre manrerint : immo totam aded ar-
borem in omnibus fuis ponibus miftam aliquam vun obcinere putat ex reftringente & pwigaptf
compofitam. Attamen In r*»ds cortice purgatoriam atm qnadam amancndme exraperu«« ade6
Ut & latum lumbncum interficiat. „ i i. a r j
• Lii. ij. Maturorum fuccus ad ftomacica mcdicamenra unlis ftomaticen quam Polychrcllon vocat, lic de-
fcribit, • Plinius fextarii tres fucci cx Pomo, Icni vaporc ad craffitudincm mellis rcdigatur: Poft
addimr Omphacii aridi pondus dcnar.ii. Myrrhx dcnar.i.;^ Ood unius!, fimul tritt mikemur de-
oodo. Nequc eft alius oris, artcnar, uv«, ftomachi jucundins remediam. AIioi modosflnmaticea
«omponendi ibidem Tide. , rsci j j
Fdia vel ibla vd auh comce So&i odontalgiam ledant (garganl. ) Schrod. cadcm triu cum
deo, [exaoctoSehwenchf:') impofita ambuftisigm meftefWir.^
Syrupus mororum grata fua aciaitjtj in ^cbnbus adfifim extliwuendam 8c ardorem tempttandnm
Utiliilimus ert : & itcm ad infl.inim.;nonci, pulhJas fcii ulcufada oris, palati, uvar, toiddlaruma
gBtmri» «C feuaum commodinimus. . , . . ■
Materies udlis eft openbus qux fledi poftulant ; dtque folida, nec ui aquis minus durabiiis quam
firmiflima Quercos: «temam ede aibitramur, crademe TheophFaftoi, & vetnftaw Loii modo nl.
8relicera>
»
IT.rc apud noB celeri auAu in magnam «ihorem adoHot, ouiUis ramis & frondibus patukm. ;
foiia pra:ccdends perfimilia, polchra, ampttnnu Rttftmlm mofiR loDgiora, & pec maturicAem cn-
bicandioia, guftu JMMi mimb graca.
LIBER
Digitized by Google
H I S T O R IJE
PL ANT ARUM
LIBER VIGESIMUS SEXTUS,
CXUl EST
De Aibonbus Aoie firu&uque aggiegata
Uooiftm Arbores flore fruifhique aggrcgatn, feu cx pluribus compofito per fe Libro
complendo noa (iifficiunc, cum ArborilMis flore limplid quarum Sos (iimmo fru<^
infidec eas oopnlilibiii^ •de6qae libnni hunc ia' dui parttt Hndeam, qaanan
prior eric
De Arboiilnts fkm fniduaue aggresato, fcu ex ploilbtt ooiqpalaaL Pdbnoc
De Aifaoiihis flocc finplki fttmnw noA^
PARS PRIOR.
29^ Jkknhts fatt frvSk»^i^rt^m ftn fx fkrHms cmpofitt^
EX AfboribtBqoaramflosfniftdcontiguus cft, aliaelnncflon (nfiitqueaggTe^, llsiiii
plaribus ^rde Aipitls compofito^ alue iiOem (impIiciblM fiC 4 fi inncBai fltfpuiftBii 000
«luribus onum toulem florem &uftumve coeuntibus.
Priora generis nonnidlz limt fbrculis int» fhidam occultatis, quas Ficm dicimus, quz flore
omni carcrc vtilgo creditr (unt; aliar flofculis apcrtis, jffque vel fingulis, iingd^^inuubi» iauo^
tibus, vei lingulis, ling^lisfru^bus partulibus unum auc plura lcmiiu cnnfinffnrineii
Ficus arbor (Inquit Voflius ) non inept^ dedudtur h W<» id eft, Ficm noveBa. Scd maUm ab
Hebrxo Fag JC quomcxio ciiatur Ficus qiuc nondom fatis matoruic. At rainimc audiendus Ifidoms^
q|ltUkl6« capb 6. Fum Latmi i fteamditate voemm^ ftrMter tmm tjl cttteru afkmikm» JfymW
mttbmtfn JtfaUimmmt gtmrtt fntShmg tt^ ^ktnmmm^tmtt tittr tinritm, ,
•C«ew!BmPtoibftliiiemnaw«<riyrito vd inctt fiuaDan eaiaa^
Cap. L
I. Tkm J. & Ger. Wx«r» Park. mmmmt C B. 'CfK mmiMII figftXUi
'Ujus caudex, fieet fit uIm grniMbt & contortus videatDr, panko tamen eft firmo^
qui vidj^inco, bcvi tamen cortice, infern^ cinericeo, in ramulis viridi, fit veAitu^ mu
_ ligni parum, fungoli ver6 meduilajpiunmum obtineat : Macenc namque amftat moIK,
rara, ampla intas caviutc, cujus mane craU finf osAque meduUS, (icuc m Sambuco rcrc, reFertum
efl. Ipfa altoqui atbor mediocris, Sambud mamucHdinem aenaunquam luperai» plurdlque ab una
ead^a radicecmitdt ftolones, aaflkudine varBOMs eeproceritare. RMJkihm niotur rauJtis, loom
firmis, Jentis, cvuiru contumaabus, raultis capiUamentis (iWatis, colorc flavis atquc Rutt radiabus
fimilibus, majonbos tamen roulto, ut annout Cordus. Abundant corcices, licut Sc foUa truaulquo
•de6 ipfi nondum maniri, baeo copofSque fatis luoo(»,^iiimolo/>dore ad Ruain ac«»dente,quciii.
admodom 8c reiiquae ejus partes. lapore lubacri : qui tamen in fruaa paulatim mduI^cxMqiu-
tur fuccum. Falm confpicuae liuit lannidints crafla. in ladniaspkninquc quinas protamdas aTil^
mmus acutasqu^ PlmiMib jri&c» PrioB Aatailiii wBBealit i4!»J J»toibinidiocaiec
qoidbnipQttJac&ndic.
Digitized by Coogle
j^^i H I STORIA PlANTARUM.
(ut omnes haacnus traaiaeiunt; non fcrt, led ftadm pam rrtiAiiain nidftnenta, quot
mAWLatiniTOcant PilbauiFa!«iqualia : ca paulatim increfcunt, clcnec Pyri nicdioais fiRurain
&rnaenitudinem confequantur. Cuinad mediam magninidmcin pcn,cncnnt, intra le fUrt, [c^Mod
fortalfemircrisl concipiunt, figurl confcrtij ftaminjbus finulei^ oolore m candido purpurafcentes,
Mihy CxrdrcuKsPyriformes nalcuntur, bafi latibrc ccelum fpc^fVante, pulpoH Sc mol!c;, viric^es,
fdd viroris quodammodo oblbleti, autex viridi rubentes, fufdve ^uidam cuam pcr matuntatem ad
flavum mcl.nantcs, mellc* dulcedinis, came pallida aut fubnibra, «niimeris Knnit luteoli^ ^
wfXOT^vocant. rcfpcrfa; ex qulbus fcminibus lulia piodaatur, MtBlC CmMSFUIO: odoKai
edam ii»r0t haud m|ucundum fibiq, pcculiarem. . y „ ,
4t nm mwt m Cameraru mtmtat ta trtiitm Funm tat ftmme tten nafct ; tmm tUud frattr itatw^
erimem fi, «t ijnavu flanta Jtmtn frtdntst ttugnmn k^tKUndiim. Samm tnimd nttmr^ dt^imtim tfi
tti flmtam fref«g»nJam. Nainra atntm fntfiumi» txti^ tt tmflimammifMmtmmm
• mttn/tmim. & Geofomci flen^ antifutorei Ficum i /uNM Mofti jMmttr» St CwtfV it CtfM»
mMtt,E>t'Flti Qnqmt) tamnlo grmio tantot trtmm pro^^^ ...... ^ ... , -
fiOttin toto Europxotrafttitemperation calidiorcvcGricia, Hnpania, italia, uaUu Narbonenh
obria, in hortis & pomariis culta. In Angtia ctiam in hoitis frcqucns colimr. nec raro fradi» ad
nutaritatero pcrducit, modo loco idoneo Swi ezpofito & i. vcntis &pcentrioaaU)Ui cntD uraiar. Sp-
veftris feu Caprificus in Italia, Hifpania 8c Galtta Narbooenfi paffim profemt, in nitiimuiis fcedi-
tislocjsinq,Tetuftismuris&nidenbus. rru l n m • *j.
Ficuum multas f^caes, (eu taneiates ponos, recentent Vctercs, Theophraftus, Phnms, Athcnaus,
& alii • fumptis diftcrentiis vel ex ipf.i narura & nafcendi moAo, vcl i maturelccndi teniporc, vel k
diverfuate 6gurz, coloris &. magmtudinis, vcl a reRionibus in quibus nafcunnir, vel »b Autoribus
ipfisquiprimi Tdinveiicrunt, vci oblervarunt, vcrproduxciunt, quas omncs pcrfcqui, (ciun no-
mina jam cvanuerunt exnfu, 8c dtffidllimttm, n^ dkam impofiibile, iit AmiQuoruro appeUationea
Ficubus hodie noris accommodarc; non neceflarium duxi. Confulc fiplaoet J. BauUnDin in f&i
■plant. lib. 1. cap. 56. 5c BotLrumi StapclnonsinThcophr. hift.
Hodic^ colore & magnitudinc praccipuc Ficus diibnguunt, in albas (a. & coeruleas. pallidas, vi-
rides, luteas, purpurcas, (ubrufas, nigras, ficvarias} in minores &ma)oics; itcm i loooundeadp
fenintur. Vcrum cum mihi per{uafum fit, Ficuum iion minusquim Fomorum P^TorumQ, varie»>
• tes a lemmcproTenirc, adeoc^ certus evum in nacufa & defimms iHUiMtiis iKm (it, ied nojViK iiii-
dies liuioae mneri pnG^ enmlbiii eannierandit tc defcrihendtt n«c aninni ouhi, neclaoiiltas
juppctit. *
Qjii de Caprificarione Veteras tradunt <ie btevibai eomplexm cft J. Bauhinuj. E patrdioence
Caprifia fruclucuhces gcnidin urbanar fruaus evolant, e6fq, morfu aperientcs fuperfluam humi-
ditatem dcparcuniur, radi6lq, un&Solares intromittunt, adeoq, non tantum impcdtunt ni deddanr,
fed & earundera concoftioncm 6c mattiritatem promovent 8c accelerant. Huic (inquit Phmus)
Ficctis Oprificus permifcetur ad rationera venii. ut fl«us wolantes cuiica m Ficus haat. Q^ia
• plura de Caprificationc vcht Theophraftum & PHrium eoofiilat Nunc dierunfnnlla ^nao
nabetur. , r 1 _r
Hicllbcnlhos^fiifncionem miiuinjicit, dan etiam in Ficubus, lcxuuni diveriitatcm, Caprihcos
autem Ficusmaies cfe, eartimque flomm pulvcrem fieminarnm fru^bus alpcrfuro, non autem
culiccs c fiiKaibus evoLmtcs rum iis pcrficiendis & raaturandis, min OBodiramtd^us foecttndaiidii
infervirc; undePhniusad rationtm vcnti Ficctis Capiificum permitoai ait, OC natos non colioet
^UtilleVulO evohmtcs, fed pulvcrem piohficum & lcminalem in frudus firat.
Hflim luln^ non tangi Veterum opinio fuit, at non nuous ratiom quam cxpcnemix oon>
traria. •
Obfcrvavit cnim ri fulininc taaim Ficum Laurumque hb. ?. St^liut. Omcs animaL"um, fcd
Srxapue Avium, in Ficu iulpcnlas tenerdcerc, arboris nimirum aftlatu, iidem tradidcrunt. £jul-
em nocsdft proculdabio tec- obfervatio cum praecedcmc: Cames tamcn duriores tenentaten»
• temporc contrahunt in quacunque arborc fii^enlk. ^Aer cunem ad oonruptiooem ^^^^
E)uQem commans eft quod fcrtur de Tauris, ninnnim fcroaffimum qaenqQe naic alUgamm
arbon mitcfcerc liibito, tangique mann ac fubigi tolerare, 8cc. . . i- ^ •
Ficus teccntes, modb macune fint, k Vcntriculo ocylhmc & taallimeoonfidunn^, uno quovis
alio horario finfta cekrtds oonoeqaunmr. Quod vcl indc conftat, qu6d non fi||jAi dtra noxam
copiofius aliis iruaibus eas ingerimus, led etiam qpod tllii pcxfiimpcis fi ooofiieaim ficpaiemCUic
modumaddamusidmhilincoroniodet.jF.fi. ^
Noiccnt irt I:jlia antt fnmJ^am Ftcm jaj^cvumertfmtuUo mtc^mmoJo cofiose ingtffmut, frcnt ihimoru
efi. GaUttus ut faluhtminUmt iUgttttabtmntfuiaci ftmt ft abfimmgt tradit d x%.tttatm mmoad
fateiiutem uj^, exi^eptii txoSi matnm RaAm at^ nvir. 9/» &MmiM fdj ijm mmitm, A M(«
fruiitbus ah^mmtrHvt jint mcrbis futjfe. ^
Faculutciu Fiaibus glutmolaro 8c ialfam incflc probat J. Bauhinus, quod ob lcntorcm manibus
adhanslcanc, &illas tamenabftergant fali$hxivialis& nitri moda Hinc aivi dcje&ionem moUun-
tur, fine iDrminibus camen auc pettnrbaaonA Augetnr laUnBD addttolalc, quocum terc reooi-
t«U comcdi folenc cnamnum hodie tn fcalia 8c Galloprovinda. .iBit autem poft ruroptas Fioosa»-
tim bibciidum, nc m vcntriculo fubfidant fed facilius concoquantur & promptius dcfccndant.
Vctcres, Diolcorides, Plinius, Galenus m delcriptionc virium hujns fitt^ admodum fiint
prolixi. ^ . •
Pedoris 8c Pulmonum vitiis, AftbmaUt tuffi, && caricas conduoere ioHr nedia» coovcok.
In ttb efk duas trcfve caricas maoeraie per noftem in aqua vitx, & taaait daie edcndas afthmaticis.
Veribi (inqdcCXHafiiunntts^ exipuimeft Takk ^iod cum lelnjaia nnfikadDoe defcendit ad
■ ' . puloNiaem:
Digitized by Google
Lib. XXVI. 'De Jrhonbus flore frmlkqm aggregato, i^^^
pulmoncm : cfKcicifnmum eft decodum cutn Ilyllbpo, qnoii magnum abltci lui icm dicicar a Mefde.
Arcniilis rcnuni & vcfic* medentur'8c uiinam ducunt [ viiides C. Ilofuian. nam licas hoe do«' •
neeat] ^ .
Vindes eci.im lunc habcnt laudcm quod (itim^ rcdeiu Sc calorcm exttnguaac : (iccx oontra ; prz*
ctpu^ in Uitolts, & cum naturx iplbnini ooaveniendbus febribos afflignntur. Bilel^nt enim racile^
iic Sicch.tnim, Mcl 5c alia dulda.
Ficus maturnmas & ultimas cavebit (moncntc C. HofmannoJ quicunt}, humidioris cft alvi. In-
primis cavcbit m prandio, quod febrcs gcncrent putriciis, liob moram putreGant *
Hodie u(us ferc liccarum ficuum in duobus tantum calibus eft : in decodis pro puerorum variolis
. 8cniOllNl&: inquc garRanfmis pro mflammationibus faucium & tonfilLirum. C. Hofm. At lupenus
llixinilS «ai Afthmati, Tufli, alufouc pulmonum affi:dibu$, un.mimi fcre mcdicorum conlenlii, .ip.
Eime ooaducerc. Mulicrculis noftratibus, aDpropinquante partu, iicuum toftarum efiis ad partum
dlieandum eft familiarilfimus. Quin 8c fcunilttie «ft (iiper naiiiprinim vini «ooendeie, bro-
diumqoe.adcuflim (edandampropinare. "
Carioe extrinfecusapplicataemattiran^ Aiolfinnt, attrahunt Cum (ermentocritz admixto iale *
bu))ones pcfUIciuiales ahofquc abfcelTus intra pAuios dics rumpiinr. Eodem inedi(auneilBO Ri^em
ExMbiam Prophetx niomtu uliim liulle ( z Rcgum 20.) exiftmiac IVagus.
. Ficnum fiequentem efum p^diculos generare prattcr Galcnum PaulusiEgineta,OnbafiD^&Re'
ccntioriim quamplurimi fibi palua(iunfaabeac. Qyxopiniofic apudvulgusiio^ciumvigec, AneK-
perientia Iuttr.igetur dubito.
Fici (iiccus, livc is c\ incif.x arliorc cmanst ; five c foliis cxpi clTiis fit, valdc calidus eft Bcmoi*
dax, ut lit inter cauihcai dduco catnea modo pfoeparatus locum iiium habere pocei^ in ulceribus <
nulignis,lichenibus,lepris 8c aliiscutis fordftus abfterigendisfiicisadhibicus: Verrucas edam qu.ts myr-
meci.is vocant e)icit.
Idcm judiciunielt dc groilis livc fici, livc Caprihci (inquit CHoiinan.) Nam hujusproKapu^
, habenc non minus cauHici quid quim arboiet ipue; tic tnteUigere eft ex iUoqood iaaoeco fiiluti
languinem tauriaum diilblvere valeaut.
Hxc qui oonfidenbic, mirabitur quomodo fuccas tam trirofus In Ficn matnra poffit excoqui in
r.inr.im oulccdincm. DiS ratione hu|us phxnomeni Plut.irchum in Synipoliacts difputantem viJeas.
Aii hoc in aliis ctiam arboribus mulcis accidtt^ Pruno (ylveftn, Ccraiis, Pins, quarum fuca aman auc
ingrati, fi-uftus maturi dolces. Plantanim enim fucd codBone iniMftant ; trudulquc ipli ex aceibis
dulccs fiunt. I Iinc tamen documentam tibi parabis,' quancc fic opene predum diihnxide (icum per-
fedc maturam ab imperfe^^: ut redd monet CHoftnannuSk Deimmatura habemus expenea-
tiam Bniyennt, 1 1. Ctb. ^7. In z\ho afurptum multorum finonim Telenidinem aflfaifle. Tales.
autcm &re (iint Ficus qu.i: in locis algidionbus proveauuit. ' ; .
)V SuTCuIos Ficd^ infniftida incidantarjad fby deooctnanturinyini tt j. &aquje tbj. |$. Dofe
I iiij. manc in hvdropc. Egregie fiidorcm rnovet, ut afleruit mihi vir quidam religiofus. ChtfrteaM.
Litcra: qu.T ladc lcu fucco turionum Ficus exarantur incharta, omnino inconfpicux (imt, donec
eharu igni admota vehementcr incalcfcat, cunc autem velut uftulatx (e manifcliant : quoa edam
. aoeto, (ucco limonum aluique acidu commuoeeft Hinc & Lac fucoo ifto ooagiUtur in catenm,
Ptinio 8c Diofcoride tefHbus.
1. FtcHs f)lvefim DiofctriJi C.B. Capri^Mt Ger. }.B. Paric. 'S|e SKItl f ijS-Orer*
Quidam Ficum fjrlveftnim .1 Cipriiioo difHnguont; veriim * non neoedarid, uiii (blum* Ficmj}hA
Caprificandi diilerat. Ac neque i Ficu fativa Ipecie dififert Ficus fylveftris vel Caprificus, i^b^firit k finpt
hxcex illius .;5ranoji.^fcatur, fed accidentibus tantiim i cultura oitis. SORI tamsn ( Ut dixiinusjy *^**r.^fc
fort^ difiert Caprihcus a F10.1 tum in gcnere fylvcftri, tum in facivq. mSHmA^
His ad^tC.Bxahinus t Ch.imzhaim feu Ficum humilem, qux omnium pardum parvitate t^^umMmSL
cepr.i, quodq, tcnenor lic& frigoris minus patiens, i Ficu vulgari non diiTerc. cult»i AtOii
Pro divcrl.i fpecie proponit Parkinlbnus Ficum nigram five praxoccmj quz tamen non alia in rsfrifiem iPial
h vulgari diffeit quam Fiuftus colorc cxtcnus ni.^ro purpureo, coerulei CinA(n obdnAo^ ioiBS ob- i*? *■ i''*'"
&ari rubro feu acro-nibentc & quod bis m aiuio h-udus producac. ^ «uh/znA-
IJbct h!c adiioere qux C Bauhinus de Ficubus in Indiis nafcentiKus habet. Vanant (inquit) ;"^out'mis i
Ficusin India pro rcgionum divcrlit.u= : n.ini in Provincia bonarfpei frudus pcrpetuo ferunt ( part.8./«iwn4.
Ind. ocdd..y & in Peru liimm.i eari.m ubcicas (part.9. Ind. occiu. 1. 4. c ; i. ) Addit Jolcphus A- 1 chmttffmut
oofta m Inidia Occidentali divcrlas eiic vallcs, qux integro anno frudus ptomant. Sic in AUla i ^
miliiariorom intervalb 4 /« Rtjo Ficus cft, qux partc dimidia, qim Auflrum fpcaac frpndcs
, ac fniAm fert, quando in montanis xftas vigct, alcera verb pon amtnrio anni ccmpoi c^ cum In
pl.uiis .iflas. Acolla 1.4.c;a.
Ficus arbores, Monardc 1 cfcrentc, ex Hifpanica in Peruanas provincias delatx plurimos & opci-
mos frudus gcitant : & uc folia ifthic nondeponantDeus fingplanter voluit, qub iemper remedium
pnefens eilec contra infeda qur, Aranex appcUannir, quonun iftibus virulencis lac ex Ficils ibiiis
manans, bts c6ve in vulnus inftillatum remcdio eft
Ficiium fptek fmSm ttruanm C B. Pafittt rtruvumn J. B. ■vsdttur tjft Arktr PsftmfirM tmt"
^ *jSh fuftriiii dtfiriftt,
Annotat Ben/.o Hift. luz 1. c. iSi. Apud Pcruvienfium Mantam pcculiare quoddam fruffhium
gcnus ( Indigcnz rrt^j/f vocant) Ficuum (becic modicoi um magnorumquc naici, quale nulquam
m India przterquam m co re^no vidic. Aibor quz lUud Pomorum gigoic proccra & gracUis, frufti»
iapore diud eft;
Ffffff Vel ,
Dlgitized by Google
1^54- H I s T ori^Pl^ntaru
Vcl (bli m PaDMe nomen arguit hanc arborcni efle (upenus a nobis traditani fic dcfcrn^cani mtor
eas qux cauclice liint fimplici non ramolb," F. Columnx nods in Recchum Papaic Oi isntaHs & Ar-
boris Peponifcra- nominc, C. Riuhino pro Platani fpecie, ticulo Arborls Platani folin, frudu Vc-
popis magpitudine, «iuli, Lulitanis Mamoera didx propofitani. Unde eadem arbor a Bauhino bis
piodiii^iis diverfis prqponitur. ^ ^ , ^ „ ■
BfttDP (mfhr^ peffim^ defcribit Ficniim foccift. imde irodivtt m enorem laplus elt
JrhrmirH^r^» Ifatf l^tktnm Tltwrti J. BL Fkm fimlit m4tr /r»8m tUtiig» C-B.
Sofpicor & hanc auoque ad Papayam refcrendam efle, nam foKa conveniant : ncc fni&as
prcterqu.im Hg.ira oblonga multiun dii^erun^ Solentautem Scripnces veti^Horcs & hiftorici ptfun '
accurati efle tum m delcribcndis tum in delineandis ftirpibus.
Caf.* n.
Ik Bem JMkm^ Bi^f^» agalcga.
*
FIcus IndicE tria genera (unt Primum Europrx analogijm voco, quia codcm modo cum FIcu-
biis Eu-opjcis propagatur, ncc funiculis c caudicc aut ranus versus terrajn dcmillts, & ubi cam
atcigcrint radices agcntibus fc multiplicit
Secundum funtculis^ quos dtximns, ^ maak runis ad terrim vS^ demiflis & ladioes afeatiliiis
fc propagat V. Cap. feq.
Terrium fibns e\ ip(b trunco cxcuncibus ^ deoriiim tendcntibasciodmqno aocrelbeimbiHi 8c in
leiiamtafldem radicacis augetur. V. Cap. IV.
• P.i.F.Sf. t. -^"y "^" * H. M. Ftcm MMmmtfu fili» Mmp mmmM», fn^m imilgmn tamdt DiS|CiL
/.^ anmt. in H. M.
H.M.
Aibor «ft Kocera denfis & opaas fioindibusj htt ipariis. nalciturque in arenoiis.
Radh crdtt raiKcnlas laterdles plorimas fiMous, tam uibtus qu^m (upra terram longd lat6iae
difFunihc, cortice iacleo, qui liib crufta nigricante ex albo nibefcit, ac incifiis feu derradas pleniori
rubcdinc ccleriter pcrfiinditur. Brachio xncilo aquam hmpiJani & inlipidam ac iubrubrara lapo-
rifque frigidi ubertim exhibet.
CauJex ambiru unius homiaisamplexum exoedi^ oocciGe craflo« cadids conoobri ; £uculi tameii
tcncri virides gcniculan.
Feha pediculb mediocrircr longis 5c craffis infident, longitudine ad latitudinem, qu.r in medio
maxima, fere dupla .& pctiolum liibrocunda, antenus in culpidem leniter contra^^ tenui^ mnlUa^
glabraj (iiperne oblcunorc virorc niccntia, fubtus dilutiore, Veutrmm fer ftlis J^bmis J^mftmmm
•uiJe. Saj or foliis adftnngens, odornullus. In vertice furculorum conus oblongiis & viiidis intec
foiiofa involuci a,viridu folu tcnclla rccondcns : quod & aliis hu)us arboris fpeciebus commime cift.
FUns fert nullos : cmfficms intelligt.
Ftuftm m iyrculis petiolb curd^ craills nonnihil incunris plures uni provcniunt. plano-ronmdi ac
ad periohim contiaftKMes, nonninil piloit, comtnnlMlioo in verttcc, haud diffinmes noftrisficufatis:
cuni iinmaturi funt vnides, &la<aeo liquore, maturicolorc rubicundoS: minus ladci, efculenci. '
Iniunt iis ut in Fias^«ff« parva, tenuu^ oblonga, numerofa iene, conllanc& ex capitulo rotun>
I do & redUcauduJa, qnaoumocdineooftidinteriijs infident> sunn^uetnftitfiillioalonunj in fuis c»-
pitul» unum &mcii minutum nigicica» coorincnria, pcimum aUncamia» ex maiuriiate AbdaTO-
Iqenna.
FructibiN cLim mitureicunt fimnGc imiafcantiirs h6iqoe lodiBe» habem ia ednfii^ aoii Vtt6
eos qui alurum iunc fpeaerum.
Bis t6rve in anno froAos dac hxc arbor ut 8e cxterat fpecies.
Vfrth R.idic;s ileccK^ im, ut & c|uf3em incifx fuccus, vafe fuppKidro exceptus, icrvit ad purificandum
ianguincm, ad iiepar nule a^^tum, ad iiilcos & tilluras iiunuum, oris, aharijmque paraum. , CtrttM
ad eadem datur m decoaq, critos nkeribos pcofiooi impaaimr» uc 6c pairi laborana nwrbo fio»
LuiitanicididoCtf^i/tii. ^ . . , . .
Frudos altrom aitringit, 6(lque proficutts pro pmnta humoranKbmala temperie oorrigenda.
* P' I F.17. 1. Are alu ' H. M. Fum AUUbtTttifis fulio cuQidato, frnSn retKHJOf farvo, gemino, D. Sicn.
'f' 4»- H. AL
Arbor cft procem^deofis Scopads fiaodifaus^ lat^^aifi»; tiaibeosiaateiiofis&pecrofi^ af%in
arbonbus, ut Ittj-alm.
Rudice cum Fcr alu infcrius defcribcndo convcnit.
' CauJfx crallus ei>, ad duorum hominum amplexum conice ut in Ptr-alu, Sttrcult novelli virides,
'geniculaci.
Folia longis tcnuibus pediculis appenfa cordis humaniformam habcnt,antrorfumanguffa, aclon-
%i tanceoli culpidata, qux vctufliora funt ad pctiolura rodioribus oris, qux teneriora rotundioribus
circumlcripta, lolida &dcnta, miniis cialli quj^ni laj alu, lupernc obfcuriore virorc niccntia, fubtos
luadiore. Collx folionun medix in utraq^ parte enuiwnt^ ncnri traaiverfi lade ^ireiU m lupiiiA
. pariemaiimi; nervonimperfiiliadifaitliuntndc
Digitlzed by Google
Lib. XXVL Arborihns fiore fnBnqm ^^egatfu i^j^
Frullus ramis liiraili!quc liipra x<\ exorciitn tohoi r.rn in nodulis bini & bini, ar^ fonM tqffdBiW;,"
pAnrij nxundij illis btj Alu plani limiles, cuiu umbilia) panro in vcrtice ; tbrmicis innis carentcs,
cbntine&tes fr*»* nomerofa Attj-AlH magnitucUnc, lemen minnnim nigricam tn fc recondentia,
Eft hrc arbor DzoVifhnu fkrata, quem fub c.i n.itum c(Tc&: florci lailulilb fibuburur; cltqucs
ex religtone eorum hanc adorare, niuro lapiduiii cingcrc, eanKj, lcu lapides juxcapoiicos ri^o co-
lorc iij;n.ire, qoamabrem ab incolis Chriftianis arlx>r DiaboB nuncupator.
Qaoid «d vitestUMi muknm di^rc 4 relk|uis M» fpeciebus.
|. Ftcris Mjlabarka frucin Ribefii fortna <j» tlUffritUlUHe, Tfjcla Jifft.
Tjjela H. M. P. }• Tai.6i. P. 85.
H.M. .
Arbor eft vaft^ maKnitudinis 70 circitcr pcdes alta, cauJsee craflJ», oftodccim peJf.m mcnfuram
in ambicu non raro fuperante, multifquc ramis in orbcm dirfulis donato. Ligncun albicins, cortice
CraiTo, (Labro, cinerco, inCns rufo n'.'iiuc'tur.ij cu)us iiucrix prixiura, crocea.
RaJix albicins, flavefccntc corticc tedif iibns Itvs craiUoribus.,pirorunde terne inbsrct j lapor I»>
dfieus 8c fiibfalfiis, odor nnllus.
K7/i» rotundis ac fubvimlibus petiolis in novelfls ramls deni!'. cong^ric provcniunt, oblongo ro-
tunda, acumin.it.i, CQninium viiorc liipernc (plendentia, mfornt]: lubviritlia, infipida, inodoia. Frum
ipfis ramnlis inter fc^lia (;nc pccioiis adhierfint, cumfbrin.i, c iiii m.ignitudincRibcfiis haudalv
fimiles; suntque ex^ox ficus, runsgranulisplenK^ utioiiuc»^/Mac Tcregiupfnu^is, infipidx, in*
oaocas._
Nafi;irr.r !oi.is (vlvcftiibus, mont.inisac p^trofis M.il.ib.ir, pr.vcipuc in ^^wW-jirt/fi, atquo pcrto-
hxm annum tructus fcrt. Vcfpcttilioncs, quoniam tru<^bus dcle^antur» inhacarborc irequemer
hidificare Ibtenr.
£x radicis cortice aim Pipcre longo in aqua communi decodhun paratur, qiiod tuffi inveterataet^
aiiiiquc pulmoius aiTectibus inedctur. Laftcus ex radice & {hidiliiis expreirus mccus efficax in ocn-
lonim vitiis remediamdL
4. fKr«r MidM^fai^mMiM»fn&^er»,fiii8iti^tituimt Tiqdtda Ma. TtjaitU H.M. F.|.
7:64.^87...
H.M. •
Arfaor eft procera, auidm txtSEc^ candido» multifque ramis craflioribus in oib ^m diifiilB «knato,
cortioe nigricutte, intoi purporeok obdufto^ qm leriter inciib fiiccus extilUc iidsxis, aem» ino.
doros. • • •
RaJix (ibrau, aHucaaSj flaveicente oortiQB tefta, indfi 8c volnBrata fimilem plane emktic laaoom
fuccnfii. * .
Fclta rotiindis ac yiridi-albicantibus petiolis in novellis ramis proveoiuntj obloago^txunla, acu> '
minata^ denia, jonatudioc fpithamam, lacicudine palmum fuperanti.i, coloretulmpcaeccdente, in» '
fiptda pariter Sc inoaora, nervis aliquot albicantibus ac enuncntibus c mcdiacofta tnlatera excurren- .
tibu-. Fruct:/s prxccdcntis (imilcs.
Crefcic locts moncanis A/tfi;a^.ir/prxcipu^in (yVi\»Parakar6o: Seinel in anno, viz. Deccmbri &
Jamurb' menfibus frodns ferr, atq, lobdefataad qutnquagdnmom ufq, annum iionrarb fn^ku
manet •
Ex arboris coftice pcculi.iri artilicio cfio.iU torqucncur, quibus arcus tenduntur. ^lecnon co- tyMr.i
lor pai.iTur rubicundus, quo vcilimcnt.i fams Je C4f*fcgp« ipfisdiftaiil^nntinv
£oiclcm habet in medicina ufus cum Atti-Mm.
5. Ttrtiam ' H. Xf. Flcut Mahharica jUSw f^i^, pt&m ratunJo, {mq;jmift fis/Vtftmttf* T€o\
Ceraft magnitudim D. Comclui. Jk f-lh
H.M. ^
Arbor eft proccra, triginca circtter pedcs alta, tMdiet aafibj oortioe acro-viridi, jntus albicante ob-
dbfta, necnon ramis lanu^nofis ac alperts in crttem difRi& degaMeromata. Lignum etc dbo fth
Vefccns, molle, infipid.im, inodorum.
RaJix fibrata, albicans, corticc rubicundo intus croceo tc^U, inodora, iniipida-
niitf rocundis, viridibus ac hiriiitis ramulis finc ordine ililttrCinil^ fblits Mali Citrii haud ayimifia,
atro-vitidiisi, den£i', (jnnulis quibuidam tcnuibus & rigidiis omni ez parte veftita.
FniSm ad raraulorum exorcuin ramis mhairetu, Altit fru^jbus perfitnile^ mDtandi, lanuginoli,
Gerafi nigri majofis magninidine, viridi primjlkm, dein flavdcente cdor^ ac gratus plera» inl^pidiy
inodori.
Provenit lods lytvcftribus AftltAgr, iinpiinds verb cirea Codun ; per tomm annum viret« fiu* Ltai^
^fquc fcrt, .ic diu f;ipc;nc. vicr.
Folia iiliirpantur ad lcrinia, .ic eiu.ivunc|, lignea, cornca, ftannca & argciitc.i valc iiicindj, atq,;o>«,
lcabricic iua policnda ac Ixviganda. Radix cum accto e nucc Indica conl-(:do contula, & mani
jejuno ventn£uioaiIiunpca viicerumardoremoompeicit. FruAusitidemimpensdrdhgcrant.
6. ?mm Ttr^snt R Fiem MilttmktifiUm $^it tm^tfrt^ Uiim rttimJk^ Una^mf» «
majort.
^•M- ' ...
Pracccdencis fpccies ell major acque alcior, eauiiet craflb^ cmdido, inblli, mnldiaae fainis geni-
q^fat» donato, qui cortice anerco^ iubaf(>ero atque IMito cindi, inniitqiie meduUi cabdna ic- • .
terti ^m. RaJix albicans & laadoeoi^ nigricaflie oofcioe ofadoda» necnoik fifaris finslai& per teiw
ftun diftuia, modora. inlipida.
Ffffff*
Hl STORIA PLANTARUMi
£dut pracedentis limilia, fed majora &crafliora. Fr»SM vel iolicarii, vei plures fimul junaita*
ihalis intenent, przccdentis Ipedei fhiaabus iiMiis ac enus pcriimiles U4 n^ajores.
Naracurin fylvis MaLibar^ pr^arcipu^m P«rMj per cotom pviter annuin vice^ fhiAiUqpefin^
& intcgrura fcculum frugifcra manet. • i ,,
ir M ' iFolia urde^uflbttiniervkiAC quibus folb7<r«^ FruAus contuli ufurpantur ad apl\thas ; in-
rj^ ' f-ncr cv iifdem in UAe capcino coftis potu^ CQnltdtur, qui hepatis obftruftioiii ^ofildnque idrriio
poccncor medetur: £x iiiatini in aqna ooAii fialigbffl fi^ qnod endeniis oorpoca macnlis lepni»
collendisconducic.
, c A >. m.
hkui Iitdicdt juMicttlu e fumrnis ramk demiffis, & radices a^ntilua /< fropagantes. .
HUjus arbons (pcciem fuil^ puto qoam VeteresFicus Indicx nonuoetradidenittt^ quamvis
nocr aliqiur ei non conveniant, t. g. r. Felium felts AmaxMkii nm mhm: cum omncs
Ini|u5 Ipccics folia modicar adnicxiLirn magnitudinisobtineant, m"(T, ( ut v ult Clufius) ad
fimiJttuciinem potuis referenda lit iixc comparatia i. CralSties mgcns matntm plaatanun, uc
LX P. plerxque orbe colliganc, quod de hoc genus aiboiibas verum non eft, cum uc triam hoiMl^
ni:ni com^-Ic-viini .imhit i v;\ cxced.Tnt, nih Jc fpeLic Atty meer-alou dida, quac omnium Indiz ar-
borcni valliUim.i cic, .ici.it.>iab; c^ivc t.imen ti.incuiis a r.iniii. ciemillis fe non propagat, led fibris cx
ip&trunoo cxcunclbus eiquc acciclccnnbus augclcit. Piop.igandi modus ramis incurvatis terrg
tnfizis ; cum iibns icu funiculis i luronus ranus cxeuntibus ad terram olque detntffis^ fic ibidbn
radices agencibus fc propagent.
Plblium attcndamus elcK.inter more fiio hanc arborem delcribeittem.
Ficusibi [in India J exiiia poma habec: ipfa fe (cmper ierea^ vaftis dlffunditur ramis,^ quorum
bii ade6 in cerram curvaiitiir« ucannno fpatio infigannir, iiovimaue Hbi propi^biem maocdicn
parcntetn in orbem quodam opere w^ifk Incra lepem eam mtivMit paflonMi» opacam paiieer
& mnhitam vatlo arboris, deoora Ipede fubter intuenci prodilve finnieiiDenlttib Superioces diy
rcimi in cxceiiuni cmicinc, fylvofi multirudinc, vafl» m.itiis OOrpOM.nt LXP. pkCRqueOcfae OOUi-
^nc roUorum latuudo pelcje effigicm AiiuzuiuLa: liabct.
* J* i T.id. ' lttj'Ak * H.M. Fim MMtm^ faluiiafii^iih mtmt, fi»9m fmv nhmS$ i
p^l' ' H.M.
Arbor cfl procera, /cd minor ca:teris Al» (pedeba^ denfis 8c opadifiondilim^lati fpar&,
* Atti Alu. iiiiiicf cum * prxcedence convenk.
jeu pnnu fi- QfMJUx attipleznm unius bominis xqoat» oortioe LiAeo> & curo detraluoir aut inddicar antos ru-
pHjr^* bsfcence. E\ r.jriis hrjus.irboris hlameoafiura^Ucnk veii^ acnunpendnlatdeiniiiuncnr. Sur-
culi tencri viridcslunc &: gcniculaci.
Felia pcadis dig^talibus hxrcnt^ minora cxtens, oblongarociitida« rotnndi(que ad petic^um &:
interius oris, ac jnrv^ anguiU & obcusl cufpide eminentia, latiora pauluiam ad cufpidni aid
. pctiolum crafTi, fblida, dcnfa, utrinq, nitentia, magis tamcn in adverla 8c (amratius virentia. Ncrvi
a cofla nicdM inFcrnc cmincncc cqnlpiciii, dcnli, parallelo duclu tranfvci-lim ad margincm Fcrc cx-
airruiUi ubfaicuacim iicxi gciibiinutuoconcurrcntcs ibliumcingunc. Saporfbliis adltringens Cc
fiibamann
Fruans vcl folitarii, vel duo tr^fvc fimul, ciim e folioram finubus, cum alibi hinc indc c ramis
fjcdiculii brevibus excunt, parvuli, rocundi, in verticc umbilico cminenre coronati, ciim imraacuii
atStei ac virides ; maturi vjro miniis lade^ cdorc ilavo ac mmus rubclccntc.
* kKt-Hi». Grm» * przcedeniis fiflpia, &dininor8, minimum lugncans femen m le recQndentia.
KirrA LacinqaocorcextritmKmfafmXpeicoi^n^pnij^^^F^^
Ulceribiisdirandis prodeil foliorum decoaum oim «rieoi, ficum eo corpos peraniginir,qao cnm
pi^aecedente, ut & m reliquis vinbus^ convenit.
* P Z H jJ. Jtti^Are-Mcu ' 11. M. Fiau Malabaries felio Mali cemeif fnS» fjapit, flMO-roti$»do fm^
t- 69. Xtnrlto D. Commclin- ArUrt Je Raiu mhwr Luficanis.
,In proccram excrefdc arborem, cujus Radtx fibrata, albicans, ntgricante oottice te^« qui ubt
idcidicur laAeum (nocam ftillar.
C..UiI(\, ut pr.vccdcnti?, pliinmos undiqac J.ilFundic ramos, qui ( poflquam aiUlOS 40 aut 50 vizi^
a:boi } ccnucs ijualda n ealquc ringul.irci hbras Icu hlamcnta rufi ac ceretcoloris [ qualia in Olfcu-
ra conlpicinius C7«/. ] dcorlum micninc, quibus ubi ccrram actingiint iirnianmr, novamque quali
proiem generant, fic m novos arbcMiun caudices cranfeunc, qui rurlus fumma iui pane novos
ramos tn larera (pai gences novis denuo fibris dcoHbm miffis fele propaganr. Sic alif ddnospe
ranii in infinitum, ut intcrdum unica arbor liiis piopjginibus milliaie Italicuni in aniblta occj-
pcc, iitquc diliiciic quanam prinuria .irbor iive iilarum omnium piohum parcns di)udicaic nilx
crimci crafEtie, qux incerdlim tanta cfl ut crium virorum ulms vix apprehendi queat. Car.
. tecum non modo intcriorei rann finules fpaigum fibras» fed eciam in «ibore iiunaii aeque ideo
untca aibor lylvaro eflicic denfiiSmaro, & lum rarft plora (uperftes manet lecula. Snb eas ver&
aibores aditum libl paranC incola-, ac fibras jam in rruncos convcrliis, tcnuiorcs fci. rcfcindcre
iolent acque ea rationc velut concamerationes & umbracula faaunt, zftiis arcendi graoa, adc6
enlffl dnte ranwBr rdiiiiu matetei lumiSatt, m Solis ladil naliK ratlone penetnm qjueaiics
iih6
Digjtized by Google
Lib.XXVL De Jrtmhtt fitre fhSit^ aggrega^o, i^^y
trad aliqaoc hominom millia fiib tali arliore latere pofluiit H^ec cmnia i Clujiana Ficiu Indic<e i/ifioria
miaiijti fuMt. Foli* praccedentis foliis fimilia funt, fed minnra. Fruiiiu cxigui, plaao-rotandi <
inhjwcnt.
Nafcinir ubique in Malabar, iroprimis circa l4^arapeult ; Viret per totiim aimiimfaaiiiquf fert ImW
Caetcntm cx arbom hajusoortioe, radice &feliis tn oleo decoftts BaKamom paratur vutnerarium. nnr
Bz oortice in laAe ebotyrato coAo fic oris coUatio quz aphchat abflergit, flaccidas Sc erofas giugiras
janat, necnon vacillantes dentes firmat.
Delcripao maxunam partem d^fumpu eft h Cluliana Ficus Indicx, cum qua (ut videtur^ tcI
Operis hujus Autor, rel ejufdem interinct Latnmhanc Arborem eatidem pataTic D.CQintnelifM>
ICjaobfeaiiKrTjdecar. Magnitadineeatcepta tMmnulmmdifert a praoedwne; ' '
2i TiifrMHMvrwkfiA * H>M> JRhv iUhUiffWif ^iEtt ^wfile mwmm ^''HuA * b i
H.M. *'
Minor efl 8c humilior pnecedentis fpedes, eodemqtic modo crelat & propagatur qoo ilh.
fimilia funt fohis {equencis; ^^Atty-mttr-alm,] at minora & numerofiora
frMlfiu itidem frudibus Itti-are aliu pcriTmiles (cd minores, brevibufque petiuhs intcr fblia norel-
lisratnis inhzrent.
Crelcit quoque hxc fpeaes ubique m Malaiur, prxcipue in provincia IfaraftmU : per cptuni itm;
atmain ▼irec frudufque ferr.
Vires anzcm Inijui arboris eidem funt ac prrcedcntis, prTrcrqnam quod ex ladioe OUfllcaloefiCKnvi
Corcuma m aqua dccodta Balneum efficitur ad £piicpium &c Lcpram curandam.
4, KMtm-Ab» * H. M. Fiem iuUea J.B. bJkMsmuUs Park. Iniies.f^ Aidi «ttmti (imr * f.^.t.ii,
Uhm, fmS» feubm fyniU m Gm C B. «r Gt^fiv hditm Qm. Arkr Jt lUfZ^f.ji.
iJ tfi, rtdiafa Linfiaoc.
ILAd.
In Mboiem excrefcit proceram, imo altiorem quam reliqtias filamentis i laaris demiflis fc pro*
; quibuicum co rcfpe^ convenic : uc &ligno, cortice ac radice,
'Rlis (K>Iongo-rottmda, ac in mucronem definentia, denfa, fragilia, (upemd glabra« atro-vindiaj
fplendentia^ infcrn^ albicancu & lanugmofa, infipida, inodora : 6 cofla ii^edia infigld piua IUt>
fuii ordmaco ac paralielo dudu exeunCj qoi ad oras arcuaom in k invicem incurrunc.
HmSm in noyellis ramb, qoa parte rolia illis inhzrenc, fine petio]isjppovdtiinnt« KKnai^ fmftibns
Iiti-are-a!ou pcrllmilL-5, fcd m;i)ores, colore prtmum viridi, dcin flave(cence, tand^mqao nbioiilllah
ac granis pleni uc vuigates Ficui, dulces quidemj fcd minus grau iaporis qu^ ills:
Crefac m maltistottMd«bw« fimduquB fi»^ viiotper frlMMi
perftes manec. •
Viribas non imibuiii drfKrc i pfKOodentftos dMbiiB Jo. Goinni^niis, ^ueiu feqnimuij hanc 3^
borcm ipf.im Ficuw TnJicam Claf Exot. lib. I, Ctf, I. elTe affirmar. At Auftorc* noftri defcnptio-
aero Ficus lodicae CluAanam penukims ipocid aooommiodaximtj nuila interim Cluiu^mentiooa
5. Pmh B. If. ?. I. R »8. f.49. MMtrtt^ folio craffimfeulo msjtri, fru^u gtmim
rntnuimitwtt D. Svon.
H.M. •
Arbor eft cxterii pcooerior, denfistc opacis fitxu^bus, lace igtuCs.
Rjultx crafla propagines iibrofb tam (uitiM iii|icm anamlai^Jat^nediffiiuidieni^ooctiflO
pne bcceris li£teo, qui indfus quoque rubeldb
c^uJex quantum doo ti«fie faomiiMsUlds oKteafii on^leAi podna^ ooctioe nt ia ledifle pn».
cxtens la&eo, &c.
Bx ramii, uc in btf-alm fflamenta ieoradKcake molco nniaerafioces vigi&s eenam' pendtde de-
miccimtur.
Surcult teneri, virides, geniculaci, pUofi (eu lanuginolj.
Folia peciolis mediocriter longis, crafiis hzrentj majora &craiIiora funt oeterarum fpederum
folus, oblongp-rotunda, vcrfus pediculum laciora. cextura denfa & (blida. utrinqoe lanugmola»
lanugine fulxas denfbre, hololerioea, fuperadobfconoceviiore iwentia, fubns paOidlon. Gofts'
folii mcdi.i v,i!dc cr.iHa cft & ncnos latcrales obliqui antcriora vcrsus emittit, prarter quam & birwi
hmcinde lateralcs obtmct, paritcr divilas: ncrvi omncs ad margmcm fohi arcuanm concurrunt, m
fiCBKkf cum matiu-cfcunt tomcntofa lanugmc ok^uiti,cum umbilico parvo in yertice; iii quibus gra-
na numerofa, roagnimdine eadcm cum illis Atti aU, in (e ftmtn minutum lugricans recondenna.
Liquor filamentorum qux ex ramis deorCim dependent, cum aqua (impUcuer pocus, vel in de> VirUi,
teAf\Aar\K. mi»g^i- <irX^rfm r-krii-.n pur; fir i rqiif |iqpp- ft; <fln£pwnem. COctex arbodsiiimspcO'
ficms eft pco roorbo laao paru aHctbc appoitius.
Digltlzed by Google
H?8
HlSTORl^ PlANTARUM.
Cap. IV.
Dc B^IndU* Jiiris ex iffo tritnct exeuntihus ei^ue Mcrtefcentihus Mfffctnte^
VAiia: magnittu&iisdl lHec atfior, emfioe cnflb, tenoes qiuflatn & (ingulares fibras deor-
funi mittente, quz ipfi ciudici adhsrelcentes crifliffimum eum rcddunt, adhzc eiOetn
fitHis arbor terrs finnacurj mulci(que ramis m orbem diduiis longe lat^ue propaeuur.
Vffmt albioun* moUe Beflede, coitioB fiMEiili dneieoflUnAnii, qin iib» iiicNMiirlboGnmftfl'
latlaftcum, aCTcm,odoratum. ^ . . v <.
albicans, elabro 8e mgricante oortice tefta, nectMm nbns late per terram dilFuiaj Isfa It-
qoorem fundic caiioidum undiwftmj qui dciji cum inciCi ladicc purpurcus cvadit.
Ft^ folftf jUti-AlcH haud abnmillabrevibus pcciolis novcliis ramis inhaerenc, oblongo-ratuiidlig
aaimtnata, iml^, communi virore nitentU, fupefn^ glabra, mfemi imqiuInI nffon, tunktl^
quot e media con-a, in duas inaequales partes foUum dividcntc, in latera excurrentibus : (apor ama-
ricans & acerbus. FnUhi brevibus petiolis inter fcJia ramulis inhzrenc, fiudibus Artalm peiii-
_ ProveoicufaiqpeinMalabar^pertodimaniiunivM^
Ihitinm (urmcex «bonimlnittan^am can&lNiSj aot h rupibus, vei antiquoram mnramm
* ft fifflfpj c quibus Convolvuh inftar prodit: dcin radix tnincurque tenuia quzdam filamenta deor*
ium mittunt, quibus caudex in^gniter crallefac, cumque eildem fibristerrz firmetur,- long^ lac^ue
(rapagittur, adeo ut arbor h qua inidnm (unm duit morianir, hxc vero evadac nHnidT '
aibomm quz in Indiis adhuc dum repertae funt, necnon fecnla aliquoc (iiperftes m^iKat
In Ktmiaute regiotus Caelm provmcia, juxu templum Byjuum huiulmodi hafaeCDr aibor
craffiflinio, qu^ in ciroimfeaitu 50 ofaanecpcdtt Geoinetfioos, qoimgine inoofac moo «o
demcrevifleaffirmant.
Mcfe FblioiimilnooDsf^iabaimedetnrafdeniibof. FfudnsqaolbmqDeainflDxnsfillib
. 1. Hondsr-AloH H. M. P. J. 7. J9. f, 77.
H.M. *
Arbor eft piooera« caudiGe craiib, caodido, fungpfi», coftioe dnereo obouAoj nittkiiyqjae
lat£ di^&lisomata
RaJix nigricans fibris fiiis latc pcr tcrram diffimdin^r, fiporc acri, odore nulb.
F«li» line ordine novclb ramts mhxrenc, oblongo-rotunda, dcnfa, glabra, fragUia, lon|^diae
ipithamam lata, quanior ctrciter poOioes acquantiaj fupern^ an^o-vindia, iOreni^ mbviridia, (pleti-
aenda, ncrvisaliquot in averCi porte erainentibnsj k media ooftaordinaioac pacaUdpdudnm k?
tera excurrcntibus: fipjr aufterus, odor fylTeftrit
FruHifs itidem granu plenl uti vulgarcs ficusj ac fiiiftibus Attt-Alu pcrdmlles, Ab hominibo»
non comcduncur, ied a Simiis &coriucibusappecunmrj unde a Lulitanis Ftgos dos Buzaos, i.c Si'
munnm ficm nuncupanmr.
LHm. , Na(atur ubique m Malabar, przcipu^ in f^uminlim ripis, & bcts montanis' ac petroiis Mmgotti.
- Virct pcr totum annum (ri:dulquc fi|f-t, & aliquot feculis fuperftes manec. Ab avtbus ierttur. Eae
namquc cum fru<^s comcdunc, cxigua illorum granuh , m quibus garmiiMiiJi wi«i3BMfiftit) t^am •
exaeiiicncisiceriun deponunc, ^ quious denuoanxsrcsexcrercunt.
VirA, Fofionim tendlonim iaod» cxprcflus ad erolas gingi vas, fimil^ue oris affeftus cgregium eft re>
> mcdium, fi 05 co colIiMtur. Ex codem cum Butyro rccenti digcftivum fir, ulccnbi.s mundiiican-
dis & confbluiandis pci quam utilc. Ex radidbus & foltis limul m aqua decodis bolneum paratur^
quod faiundz Leprx & Hpilcpfix conducere didcur. • ^
Adootat ad banc arborem Di Jo. Gommelmus, eampraxaodeatit ipedem efle ; filaineaM iMnib
non i ramis (ed e candioe deoHiun mictere, qua: ip(i caiMid adlmencia, craffiiBmum com reddontSL
Adhic magn.ini K.ibci c fimilitudinem cum Arhtn ftregri»* frtiAum ficui fimilem gerente quam
Cluiius pertundtoncdclcnbit; cujus idcirco deiciipcionem {ubjiciemus: nobisaaccmalia acboc Ti>
denir.
Ramtihis quem habuic Clufius cum fuo frudu in uvx modum qu.ifi congeflo, reficcatus dmaB
erat, aaflb cortioe ce^us, graulis & digicalis longitudims, colons cx fuico cmcracei, o«%o ftD>
€tas exiguonmi ficaum inftar, craflo brevique p|^culo nixos fiimmo faftigio lulHnens, fuliginofi
colnns, cincrac;:ib m.ic.ili?; confpcrfos, duros & f uis folidos. Similem fruchim habuit idem Clufius,
non tamcn tam copiosc rarao inharrentom, fed iuiguiarem duntaxat, mtcrdum geminum (iiis pedi*
culis limul connexum.
Quum porro (inquic) hic frudus Ficui vuluri vald^ & {iinilis iigMi^» & nonnamjiiam etiam.
ade6 pafilias ocOoeris magnicudinem non miiltum esoeda^ an ad' Hcos Aidicas dvca Aoefinem
amnem nalbentes refeRin» poffi^ cujus Theophr. HSft. Ffaot; 1 1. c 11* <e L4. c 5.
licnif,)CiC?
Nos comninnefccit D. TancrtJm Rcbinfm Arborcm Americanaffl noftratlbus t||e 9^ jyi.w
di^am ad hunc iocum pertmcre ob qus hudum & fiinlcttloB i lamis demiflbs» ladiQelque aeenccs
& ic piopaganc6S{ ioipicscuc idcm An^ pradiOmi-aifcttem dfc admodnm affMm ( vd edlk
dcia^
Digitlzed by Google
» — . ^^^. ^
Lib. XXVI. T>e Arhoribus florcfrucluque avgregato. ^^19
<3em ) TtrttMvitr D. Rubfert; tn maridniu ccelcic, & qni cxKtioB nciiritur in prxparandis coriis. ex
illaque fiines, lincea, & ledicas fadanb Oftrea imerdnm n.tm edlwrem. unde quibuftiam C^e
^naer Ccre vocaAr. Ali.i fpecics Arixms SBanocotc A\Ax repenuriaMediteinneis indis Oo*
ckuotalis, qux aiiquam pnBdidarum ^edem fbrtc refern pocdl.
Ca». V*
De Sjemtro.
SYcoann nomen adeptus eft hic fniAus 4 (imilitudine guam ad ucrumque fruftum, Ficum &
Mocum liabeb Unde lidiculoseos edeaic Galemis, qui ^cooaoraiuAa pocaac qu6d (mok
thut» i.e. finus Ficobas fimiles eadftantj quibus vems Cmfeoridem nocaie Tidour : nec
Juenquam h.i^cnus intcr probicos aucoies Gcanos ndinas qu poT o lailMr^ ifiquic J.fiattliinw.
licitur etiam hxc arbor Sycaminus.
Eft autem Sycamoias aM aliud qoim Fiqisgenm fioftttex a^^
I. FieMs ftU» Aierit friSim m tm&t fknm 0.3. Sjcmtrin fvt Ftcus ty£gjftit ParL Sff
umm J.BL Ger. 4Q|C JtflltmM^ ti^gfgt,
Hujus deicriptionem Veflin^anam, quam oeceris acairatiorem pucamus, dabimus : Proceritate .
cra(fia6que Morum albam adxquac (inquic Rauwoliius^ Dtrimitur fer^ ab iiumdi, led laca Rirpc; '
m trancos binos tem6fve peramplos, d quibus demde ramorum oonfertim digeftonm) vafta & ro*'
bufta bracliia op.ici frigoris erandimam Icenam lat^ acfluantibub obrendunt. FoUa magnituiiinc &
iinuofailloambitu, quep iupuii iigura exhibec, przdica non iunc: Monquidcm fbliis paria^, niii
' homm deoGtas nujor tt aQieiicas difcri men inveniac [ Rauwoliius quoque ibliis Mori (imilibus
tam, paulo camen magis rocundacisj in ambitu nullis incifuris crenacis Icrratifve Icnbit ] Addo
qubdSyoomori folia pcrennicate donaca fiinc, quae m Moro circa brumale folftitium pcnitus delapla
Tldi. rrudus cijm ex caudice, cum ex ramis in crallicudinem adultis, qu.i parte crunco propiores
fanic enalcancur, noa autem e ramisfummB, qupd lare licec reftd nqs^ Dioftoridcm. Fid ipli
!n tam focondoprofenn mediocre tamum corpns (adunt^ nec nt noftiates knfksyenccioolL
rum excra natalcm ciudiccm vulncratum colla profenmt, cavitace quoq, intus prxdici, quslublaceo
mmotbque retrimenco conlperiaj non rarb vermiculis iiiccrefcencibus boipicium pntbec.
Adde ex Alpino, Arboris huius frii&um rard^ neq, perfci^ matureibere, acq, iaporem aqueam *
8c jucundum nabere. RauwolHus fm&x& bonicace ncimis fioibas infeiiores tSo aif^ .quD fic ut mi*
noris atftimentur, magnique cx parte m pauperum diis oedant BeUotiins recentes^ttoci» Drxftare
i^bk, ac ncc hos maximccommendandosvidenj qi:.imvis in ^gypto m,tgni fiant e\ iis redicus.
Multisfrui^busnunquamcaret, quos tamennon produeir, nili prius mulns verberibus iiepo J^oo»
nmr^fic utcaudidsqaoqneoorpas mlneFenir, exquibosvuinciibus lac contmud exi^ unde tamus '
puvns ficus ferens, interanm temosi incerdum quinos, interdum (epcenos, & phires etiam.
PUnius, Diofcorides aliique ^ Veteribus fruftam non maturefcerc aiunc nin ferreis unguibus fcal'
pitlir. Thcophraftus oleo quoque inungi dcbcrc aic pofl icalpmram, iJcjuc ni fiat macuncatcm .idi-
pil^ non poile, propcer afRuentiam pabuli, liquidem icalpcu abquid humons prohcicur. Frudutn
pranuliscarci-ctradideruntVeteies; & Alpinus acquc Rauwolfiusj ipii «v7s3i«fl^o«, idemteftantur.
FJo^ t.irun Bellonio ailencimur concrarium affirmanci, nimirum Sycomori fi udus plenos granis cflcj
ii(>x£jtfii/i( Grzcis didijj; necenim uUosNatura fru(^ produdc cota ipccic icminutii vacuos& mfoB«
Cundos, cum trudus icu pcncarpia cutcbc ieminum gracu praeapuc enoi inau iinc.
PiiQUts cum vctuiliilimis aucoribusvcr^ kripfit (inquic Veihngiia)SyGOimori lignumfiagnis immer*
Jum licoeroere, hoc eft ex raro ftmgolbdenlum magilque craaafaiie red^, €vkSaBi6 quo prius icate-
bat la<aeo fiicco Cxrctuni q\:ia Sycornorus arbores /iigypti, fi non alcitudinc, ccrtd craflitie pluri-
mum excedic, jurc quxiivcris, an ha.'c arbor iUa lit quam Veccrcs infylvcilri circa Memphin regione
naid prodiderant tantz molis ut eam homines vel temi circurople^ ncqturcnc. Sycomoros ego ea
oraffitie plaresacqoe ptiam ampliores circa Memphis vilias pr»uaqtte conipcxL . Vcietei camen Sy*
caminnm Ivaftisinkevideiiter (e)ungunc..rr/7tHf.
In Syria & .Egypto copiosi provenic: incolz Cayri umbrx caus,ieam coliinr.
PomumSycomon alvoualeeft, ied perquam exiguum pnebet alimentum, Aomachoqiie advor- fm/.
iamr, refrigerandi & hnmeflfandi alvumque lubricandi vim ei aCBibuimc, unde febridtanrium fto-
maclio uciltter tmponicur cum roiacea Galeniis in curacione amocis ex oallb v^pocoi6qae i^inra
mirum in modtnn ooramendac emplaftrum AlSmHk^
Lachrym.i .\rboris vim habec emolliendij vulncj a conglutinandi, 8c ea diicutiendi qux argr<^ ma-
turanmr. Bibitur ecum, necnon 8c dUnitur concra ierpencum morlus^ in icurhum indiuracos henes^
ftomachi dolores acq, perfiiAiones : Cderiter vcrb teredinem lentiL
Fiebac anciqoinis & vinum i Syoomoinl qu6d ficili in aoanim aere «leganemfaat
Sjcemtritt tltera fet Ficm Cjfrut Pttik Jinw Cjfrm JLB. Btm /aiis ^emmti, fnSmi m
m cmdict gtrtm GB. . •
Caudicc, r^ilio, fruftti, .idmodum iimilis ett prxccdenci ( inquir Rauwolfius ) .ibiquc co quod ut
Sycomoro fructus intenus pocius efl in ramis majonbus iplbq, eaam caudice, lu huic udem nalcun-
car aoa in ipfii rama» ledta pnncisfiucDlisfiiUBCttmeipam IpiifaamualangisplBrancL ad*
modum
Digitlzed by Google
l^^O HlSTORIA PlXnTARUM.
jnodum ooofisrti. Fru&us ferunc hjc arbores ter quac^rve guocannis^ parros, ad agafgmn
MDdenmb n obloago rocundos Pninoniin inftar^ coco {iBn anno in atbore fua inveofeada
Iten, inCnproiofiikpcoraiiravdnonieaaisuit. Naicitur taam in Syria, Rhfwfaiacc.
j, ^/mmm filiM mmmim Q % Sfimtn jSmam JLR.
. Smdlmdinemqnandam habet (rom Syciomoro. Foyb veftitarpaol&minorilNisqiiAmFSciB. Prvt-
Attfttt Ficubus adfimilcs, p.arvos, lutcos, fine graniilis .lut (emine. Trunco, ramis, corrice, fruftu,
IqCOO laAeo^ & fbhorura aciimoma pLanc limilis cft Ficui. Fiudlus cjus nunquam ad perfedam ma-
tQfitaCQm pervenit. Arbor cft admodum fruclifera, uc haud facU^ inveniaturaUqilsfinAll. Moil
pnveoit ex ieraine aut frudu, ied iurculis auc uii^
Invenitar in infiih Mtjo Viridinm nna. ZJnTthftin. Ncm ptacet c^abd luber de ftRuniun caitaaa:
Nos non agnofcimus talcs fruifhis in natura Jari^ ut aliis & fxpius diximus, nifi fortd Arbor
altunde imc tranilata fuerac, adeoquc ob cxsh ioiive moongi^uiucem £ru^ium non perficeiet:
caf. yi
De Jaca Indica.
SYcomoro fubjungimus Jacam Int^icim, non ob fio^num fimilitudinem, quz exigua eft, fed
fluibd ex arl)ons panter trunco prodeant, nuOo flore orxvio : nulla oertd Qam meatio fic ab
AnAorilNis qpt de Jaca ^runi: videncur eigo eximm^eamfloie carerOL Defloreergo
«Ml^jymwii» ;m|im«MaMm, yam iiiiic aAori tWtneptnm vix enHCeffifim-
• p 3 T.i6i t, Jmt h£ta J. 6. Jiaca vel JticM Park. TijaU-maram * H. M. TtSmBfmSnmAm mt
ij, 28 /.17/ 0i4tfit tnmm frikmat C & C{|C 3acil»tm»
Ji.H /
Arbor eft pregrandis & procera, cauJUe ex albo flavefcentej wiricg.ato, craflo, prarduro, multlf^
ramis viridi-fufcis, geniailacis donato^ qui corticc aaflo^ cinaco, lulu ac mcus croceo obdadif ubi
inciduntur ladeum fuccuin ilillant
Sifliiliter raJix crafla, cortice craflb aqueo^ rufo, intus vero ad medullam dnoOMiiefieace ee£fa^
necnon fibris (uis lat^ per terram diflufa ; (apore amaricante, odore nulla
fo/ifl ohlongo rotunda, dcnla, glabra, brevibi s ac rotundis petiolis raniulis inhxrent, aclongitu-
dinc fpithamam luperaiu, liipan^ ooloreex atro-virelccnte iplenden^ lubtus viiidi diiQto; ooft&
media crafil, teinatetiapenBahftottBberante; diffiaftafeocomlaAeuminfipidomgcinodpnnn
fundunc
TruAaiJaca dic^i ex ipibcaudice & raims craiHoribus [non minoribas^ .cnafconcur^ fic ndk
rarb cum irao caudice cui mluerent intra cerram iiepulci timt, oblonco-rotundij ieu potius oonic^
ladtudme (ptcb^mam, loogitudine daai ipiifiiuBia^ pondeteif iibras naud laro iuperantBs: cocfCK
nanMiae ▼mdis eft, craflus, & iquamis aen& acnleaiis, Tdnr gennnis adamaniinis, Inlladm exn-
rperatis, inctifque alblcans & ladeus [ Aoofta fquamarum aculcos minimc acutos auc pungcntesefle
mt, quamvis nunicari vidcantur. j Cxterum intus in f ru<ttibus hilce majoribus mnumen minores.
fiisftiis intra oommunem oorticem includunmr ; iimtque hi oUongl, caoie^ifla, flavefben^ didw
gnuiifimique iaporis & odoris, referti, qui iinguU in medio uoam ^tinent caftaneam, wae incra
camem canquara (acculum confltx, ac alba, tcnui pelliaila,cett ttmica interiore, coopertx iunt Hz
autem Caftanea: oblonga:, & Ciccuris inclufxj corticc tenui, cartiUginofo, .ilbicante 8c tranfparenco
■ tegpiitiir, cui alter nifus lub|iQCur«nudeum ooncmenf denium,albicancem ac ladeum, ep
9Utaneis noftracibus laporis. Porro in inetUo iogends hujus oooi ftylus columnaris, aaflus, alb^
Otos Sc^laAeus adeft ; cui can(]u.im communi baii &udus minores in orl>em locati, iiderti (untuna^
ic alcera extrcmicate ipfl coi lici c diametro adliarrencc, inter quos numerola obfervancur ligamenca
coiiacca, albicancia 5c fubiiava, qua; & ftylo medio & corcici affixa func, e quilMis ( difdflb iiKegro
fru^) uc c ftyio Ht corcicc, iiiocus h£bBa» glutinoius, cerebuuiunz inftar exfudac ; quo aves
capiuntur.
gjCKi. Nalcitur ubiquc iii Malabar & per tocam Indiam : Singulis annis maturos exhibet fruihis, mcnfc
Viz. Decembn, acq,i fcxcoarciter iitionisanno ad leptmium & ultra frudifera eft. Propagatur
aucem hunc in modum : Integer fivftus terrae committmu-j omnefq, liircuii, quos iing|uli miiioice
fiu^us niaiori hoicoaiio iacfaifiemitnuit. ab incoUs vtnunibas coUigpcur, id uc in onnm enio-
icanc catuUcem. U ver6 pecnliare Uc oUkvaoir» o» aifaores I0& peba& naio^
funt &raiaAsa]t«; qncaraiofii altiaicsfednnni^6ia&: otiadixaifaoiisdlkmaguisinfifttfcinilloft
• proferchndus. ' ' ^■/&^*t**;»
Arboris faqos iikra n^gintaiinffleniitur fpeaes» ndone fruduum difliiift^^Biiipi omnes aa
duo referuntur genera : qtiorum altenus fiuAus^ qui cama fucculenta gpniBfaid mellitique fapons
turgent, Varaea, ( Acoftx Bare» ) at alterius, qui came flaccida, molliori fiC miniis iapida rcfcm
funt, Ts!,ika, p:!pa, ( Acoft.r Papa autG"i»vj|0/)nuncupantur.
pructus hi niacun cortiobus dcnudati in dciiciis comeduntur^at iargfus comefti difficild digeruncur.
Ab mdigenis fruOns Noeii ineduUis Canl expecunair,Tei nmiil tn Atifam coodtnonir, vel edam
in frufta oonctfi OoqtnmCDr, auc in oleo de Palma friguntur.
Caftanez a&ae caftanearum vulganum modo, dulcis iapons iunt, & ioter faeUaria ad fccund«
nwn&ddiGiaslubeaMr CfcVenerepieKiGUK, ob qoam iolam lem plcbs facgBeaiiAs iis un rblec
VJiii in cibo
Digltlzed by Google
Lib. XXVL Ve Arborihs fiofe fruciktfue aggregato,
Acefl^ vcmm avic^ius comeftx f.iucL-s peduf(]nc :irdnre, ac dcin rauccdine infeftant: in(.ligenx
auoc^ in cciuliis Caril hilcc unintur, atquc; c\ lii Solc .ijccatis faripam, ex eaquc placentas, APMi
ida^ebnficmnt. Nccnon corncula, qux Q^&aaas pulpam praoEtini ai^ahik rioeni Anfm fivs
JCmi^tf ib msibtt in inandiicabonc iBcfeA . ' , ' 1
Prztereae (hiAnuin teneriorani dneribmlnivuun paranir, tiuooam locriceslititiMnAu ebtuik
Aclh.i"c arboiis ligruim opc^i fjbril! infervit.
. Acofta pulpam flavclcentcni, lentam, Caftaneas involvcntcm grati {apons ellc (cribit, optimi
Mdonis pulpa: a<)niodum finulii^ dunr tamen concodionis cile & admodum gravare ventriculun^»
tc. (\ \n vcntriculo comimpatur noxios yaieiwfi» hutporct yiyram^ qui%iTeduentijishocfrudtt
vdcuntur facile in pcffimum illum & pcftHentem moftNim imiwf a'ppCTatnm tncidere. *
E radicibus .nrhons decocStum paratur di.irrha-.ir:i fiflcns. E foliorum pulvcrc Buball cxcrcmentis i';rtu
admixto cataplalnu conficicur quod callide maxillii appoliruni Ipalrao cynico mcdetur. laAeus
fni^uam fincns cum pulvere Calami aromatid tritus, oaiUfq, illitusHyftalopixconducit. iTriKlrii
cum .iceto lignumiivulj: rclaxationi & (aucinm tonfillarumq, inflammationi prodeft. Radix cum
fi udui pulpa tiita, 6c addito iaccharo in emplaftii formam leda^ ati loco dolenti impofiu roa-
l^pioac venniculafi faerpsti com vermhun neos omiteit.
fimtm, >73<
Arbor eft procera, -la circiter pedes alta, caudice craflo, Tiriiiuro, cintrcoj cortice farvo.glabro,
iaodoro ac mfipklo oodudo, necoon mulcis ramulis, gM>fis« rufisj mcus albicaodbus ac duiis
donatoi
RaJixTuh, inodora, infipid.i ' »' .
Fob* fine ordme cralBs, rotundis ac fiikisjiedolis ctrcl ramulos proveniunc, oUongorotunda,
«ODminataj-dcnfa, glabra, coIoieaiCia.iHiiili iupeni& ^leiiiknria« inttriA i^rididiliitiore, odor^l-
veftrisacgravis, lapornidius. ' \ J
Fteret hxc arbor ant nonbs (ert, aut laltem tton oonrpicuos. AmSmt verd ipm ramb adbavenr^
8c h.xud fecus ac Tjjaka provcruunt, undc Luficanli Tsjaka Jo AittOt i. e. Ttjaka f^-lveftris dicun-
tur. Sunc autcm calyces echuiaci pungcnces, ennaceis liniiles« pcitnibn viridcs, dein ruti, in quibut
continentor plurima oblcMigpHrotunda, acumittttt, ac lufii/iwr—t
Crcfcit I(Kis arenofis ac monranis circa Cfonf <»>iMr. Semper viret & fivAus (ert. Ltcm,
E viridibus hu)us arboris fruclibus contufc catapbfma conhcitur, quod turadribus impofimm eo- ^m*'
rum fuppur.inonem potcntcr promovet.
E oonice Scradiceinaqua codtsfomentum paratur, quodoedcaucoiis crunun tumoribus Cmak>
Indiseiidemioj & P<«iA5^i7ZM)iwLufibuiisdia^^
CAt. vn.
Arbmt fnff» Uttli (/? it* Uani liceat ) i fluribnt farthMm a^regato,
I. ATbar Indica fTmau aggregato ^Uf^fo^ K.aGi Tsjaka Jj3a. Kattu Ttjaha H.M. TiAt
H.M.
FRudus totalis er ploribus fiuAibiB pertiaBbus polyfpcrmis aggregatus, quorum fingulis finguli ,
infidenc flofculi.
Arbor ell procera, cauJtee caSo, pncduro, muldfquc ramiS doiuto, qut cortice glabrOj ct-
oereo intus viridi obdudi, atque mednlla rnfi & nialli referti func
. Radix fibrau, albicans, ac fulco corcice teda, coloris (aporiique Ingrati.
Folia geminaca brevibus, aaifis, ac rotundis petiohs ordine decuOaco liu-culis geniculatu inlu:-
rent, oblot^nicniida, gUfan, doilkj fitpBiii& ofafiinn» viqpfenkdtttiet inbcui dilutioni» fiipoie«l>
diulculo. ■ ^ ^
Summis ramisinmfcontnrf Uop quets deniaoonferie in bffaem' flolcnli (bvefonces mi''
don mfident, qui c caljce candido, inquinque lacinias fedo prodeunt, Scquinquc oblongis cxte-
riora versus rencxis fbliolL> conftant, totidem in medio fiamimilm rufis przditi, intcr qua: oblongus,
lunedus, aJtacans proditiJji/w.
Fiolciuis verd decidencibus fraSm globoli, viridespriin& fiiccednntj tga. dein rubicundijCandemque'
iHgricannes & fiaciles evadunr, 8c n alperiul ttaaentat bndSt ibniiMar, ae in ploreB oblongos,
vindjBStniientes folliculos fecediint ; quibus nnnierofi^ «Ihicintiaj exigBa oantinentar/i*Mw: &>
por intus aquens, in cortice vero acidus.
Nalcinu- m lods (;ylveftrib(tt Malaber, inprinm drca GraMg4aMr «qaorii iniA tem^dfd fldfttJLflmw
(rudulque (crt, ac diu fivgifera manet. ' ' ,
Efiuaibusexpre^fiioeus ventriscntciacusmicigac. , Xfflt-
Digitized bv Google
Historia Plantarum,
a. ^rier Imdua jruiiu tggrtgato ^^'^^ *
fi C^TiUnM H. M. Jlrhr cim/ir», MMemlm BcMiCn.
H.M . .
72tf</iA: coiticc eft ^ nigncante crocco.
S«r«B fupcnoiepartc ru.ulAngiibresfiinc.\'fuldsftiiu^ romihfaw^^
F«/*» ^mxiulisbiiutim exciint pctiolis crallis roruiMis, graiuu.i oblongp rotuncU, ad petioluin
contraaiora^fidc oris rwundiufculis circumfcnpta in cufpjdcin undcm dcfmunt.tcxturi crjlla, mol>
Ih ohn i fup^rnij obfcuro viroic niteiiaa, lubtus p«Ujd»ra, fe^ Co(Ubbime>
dia cralli eft &: albican^. Folia Riperiora m fireaBs minora fenlini peiKJlis farevionbis.
Florti fupra cx f adib.:s provjuiunc petalis quatuor vel quinque, oblongo aneuftis, cufpicl.itii iit
ftclla: forraam expauiis conftantcs, craifis, intenui candidi, cxtcrua c viridi diJuto albicaiuc»^ ha-
b6ntqucpeacmrotunium,fc>ng<OT,viiidWJhinim
Stamwa quatuor, qumquc, (cx, pro numerO pMajacuffi, brcvia lubflava prodcunt : vi-
hdis ad fummitateni crafiior, bihdus ac oWcur^ rufeCseiiV^eftq, pcs florum, pcr qiiem is tranl^
ntittkur, interids ^ fin piiis obikui. 'Gtuam florum obkiogp^oniidK ic Bvro-i&i-
Fruht/s in caulibus 4 oodoRsocadwHb fcliofumproveniimt, in pctiolis longioribus, /efqmonci»
■ ' alibus/ngidis. viridibus 8:cr.ifiis, oblongi, conoiJeb, r.d perioljni crafliorcs, inlummitate ftndtiores,
exicnusdirtincli cincellis cxtubcrantibus, oculatis, vcisus luniniicatem minonbus, ex quoi-uni ocu-
llseemmx, qu^ in meciio oculata fimt, enicWK ac extuberant, iuntquc colorc pruniim viridi,
rm pemniis o^.il.ias albicante] dcin cum nuKUii quoque albicantcs intus cajTic albicante, odore
cum matun lunc cjtro & ftercoreo, fjporcamaro. /?wwqui lupra in hilce fruAifatiS pravenfunt,
oun iiio pede" geninus iphs infidcnt, acex oculo qui in mcdio gcmmaruni cft ftyluni {uum acci-
punr> iuntque tlores lcmpcr maximc coutpicui plurcs ardc ad ie inricem iii iummitatc frudus,
caeterisexgemmisinfcriorihusdeciduis. .x , • r i i
Semaa brm.i oblonga & plana, oidinatc jaccnt propius ad oomcem, Clim lua longitudinc ad
^cmm.is cx quibus Horcs erumpunt ci ata, ac caine mtermedia k fc mutuo fcjunfta, colorc cum
licca fiint nigricantc. , r r l r i x- j /-
Bontius fructum nucem Pineam planc referre lcnbtt, mli quod tam acutc in oonum non dcimat,
ncq, tam l ipidea fit duritie, ftdmolUs piani, fapore fiuooauc infipido potiiis: flores Pericljrmenf
floribusallimilat. . „ ! i r / i i n m
Wri», Malaii lub cincnbus altacura comedunt ad dylenterias & cholcras orgalmum ledandum Sc liften-
dom ; mm pcaoris vitiis Afthmaei, Pfachifi« Ploifitidi condaeeie aina^ prapter vim em^hfticam
BomimCuiiilohiini Indicim arboream denominandam oenfet, quAd in Nofeooniiovim frDatV
confblidantcm in lurinopc\ ii non knicl cum nicccllu expcrtus fit. Folia quoq, farcotica eftc ait, S:
m vulnenbus& uicenbus carnem cgreeic gcncrare & cutcm cicacnce obducere: iu quam rem ial
quo4, et foliis arte Chynnca elid poteft, qood prater conlolidantiem quabatem etiam qacvis inve-
terata 5c cacoccbo ulccr.i munda rcddit ^ . , „ , . . _ „
Succus cxprelius aim oico t folus Fia infcmi dccodlus podagri convcnit, li pars affeda co pcrun.
3. Bamt i$Memfr»SM aggrtgato ttmJtt KriJ» J^m,
I. W-»H.M P.i. f. I. f.r.
Frur* V cfl fv.riofhs &: .iculeatus, ftipitibus numcrofis, qui fepiffim^ tranfioim prxbeo^ ac pCff
1, doo«
Quos inlpicicnti coelum pci vium eft, tcrr.r impa<5tus, nafc6nfq, in npis aquarum.
• JWftt mfnidnta^ Inngitiuiinc quinqv.c, fcx, fepccinvc cubitorum, tribus ordiiiibus .iculeorun
fam ia OfH{.-lllloinlliedio, munita, venis lubtilibus in longum ftiiata, colorc vuidi Jaturo.
XjxofbnmMam aHwr^P*** flooculo(x fiipra exortum foliorum prodcunt, quarum floccuu (eu
atHa .ilbicaQBes albiffino faiteaceo poUine a^edi» pedoli medii candidiaimi & niceods lamolos
ODlident. , . . . , /•
Fafctashx in fefiil oblongis, cufpidatis candidis,qux quoq,lpinis inoii^.ic in mc.no mnnit.i iiuic,
primum involvuntur, ac foto aperiis fb produot, cx diutuimore apcrtione rubclcenccs, luntc^, una
cum foliis involventibus odoris acris & fragrantB.' ,. ^ « , . > i-rr-
FrMSus, qui f.ilcib Hocculolis fucccdunt.oblongo-rotundi lunt & pr.Tgrandc>, pnmum vindi-fula,
. dein vetuftiores colorc nibicundo, in cortice coiifcttis tubercUb cxturgciccntcs, ac in (ingulis
tabercnlis oibus acaleads, inflb^bri^ diuii, Ugpofii papiUis monio, carae inttti fl»Ta fiwco-
lcnta. , . .
Felus fupcr tcr.-am Dratis mdigcn.v dapcs impontMlt.
|^*rJ*ar obodorem amoeiuim mulicrcs le exoMunt.
AvMwirefccotur gentiics didi PcUai. m 6c Elephanta.
Fblioram fimul 8c radids fikcus probolneo maniaas fubmmiftratur. Floi« «m Santalo ac
Cumino ad potiunculam aptaci, ffmulqnc conmilnuci atquc hypogaftrio inunai gpmiales VMWm-
ftaurant. Ex ra*^ paratum apozcma dyiuriam tollit. Ex cjutioro fitcco depooiRir ooqocndo
oleQIII aytaidiritictmi» *
I
Kaida-
Digitlzed by Coogle
Lib. XXVt T>e lArbonhtisfiore /rdik^fie aggregafo, j
A priori hxc, ut & (cqucntesdux fpccics, in frudiibus fblum diifcrt. :
W**'^"'"'^'''^^?'^"' forrtlilOtnndMrti, incorporec«verfisRrana,bus nodis, rui
^ t^*^^^ intcrftmai funtcxtubcrantjs; fiintque m fupcrficic nodo u a icpzcm o^Svc
paflim minoiilnB «oduhs m quibus fingnlis papdla dunoLi ruJFa eniincns di, muailmdi. (X^
Srimum viridi, dcin corallino rubio, ac m niperhcic nodorura (ingulorum dihriqrp, iteni
iva; m m&dio cavcrni vacui excavati, ac carne albicante fatiiuoeaj ia, modionMa CB^bue
unum rotundum oblongum Jemtn contmcntes, . - "^'^9'"
exaaus fiiccus cum faccharo fimiptui <l|teric .awdflOff/ & auniio iuitemfr'
Inidni preflus liquor Uccharo mixtus aphthis advcrlatur.
Pem-KMUTmUi RM. P.Si F. 7. f. .
Fruftus hujus oblongo-rotundi funt, ac minoribus nodis, qui fiilcis quoq, profimdis interftinai
fune, ottuberantes, ac mluperhcie cujalq, nodi uni papiUd ruflToiugacaat» dotati: (uniitL hi Aiyo.
nibefoflaiiei»acoaniavegpo8c haud ingratj •
4. K«</-f r,;frr;j. H. M. P. 1. F. 8. 7. ' '
Fiuaushujus haud dilEmiles lunt fmdibus Tsjaia forma oblonnMOtundi 8c anguftiorcs in fu
Erfiae buUis feu ocnlis eyuberantibus dotati & oUongis nigricauiobut ngidis fpinis in ?crti'ce bul*
■um muniti, corricc viridi, ac odoris vegetj .ic .iti.
Sufpicorhunc fiuticem florem obtincre i fnKtn Iqundum fcu ahquantulum remocim '•^prQinde
& minus t cdc hoc 111 loco difponi, ic\ ad prxccacns genus potifts pertinew. Verum quoiuamAu.
tores noltn frudus tiiais tlocculolis iuccedere ui deki^tioiietcadnac, impneleatiarum *ffrCTllo-
eandiini cenfci.
c A p. vm.
■ •
• Fmtkeiftn ctmfefioJiM aggr^gtti tbrihMf Mdir dimtejl^k, fMrnm
I. Afyfmemm^ Ceti, five Heris Hrr»iU, Muietfuifm Lob. M. Aiai$S>elie»fium Jive Heria ter-
r>h!,„ Park. Ai AhyiMiavnm ftvt AmoiliiTifite J. B. TkmuMiMm temm. ftrrit^
iW'' C B. tcmftlt. -p— «flww»
FRntex eft ciAitam aot iefquicubitum altus, in multos divifus ramos, hgnolos, foris tenues
rubcntcs, vcl cx fufco purpurafcente ajrtice tcdos: perquosfoha concoioria fere nafcun-
nir, Myrto vuigan accedenoa magmtudine liu,, oon it4 penints ibrmi ; Ex aneuftiffimo
&nm onncipio ad extrcmum ulq, propcmodnm dilalaiuui^ tAi irtttnfamwiliutaltera crena in-
cifa obtufiim mucionem effidunt, crafia, fblida, amara. Flofculi extremis ramulorum plurimum
alias ad medios rarauk» glomerarim congefti lixrent, purpurei, ^ tennibus fqu '.iTuiIiscontcxti. rcllfr
fio liimmis ramulis fineularch inhxient cilyccs, fquamatim compact!, i i: lo orbis florom Sca-
biolaE aut MorsTis Diaboli magnicudjne, qui florem oontinent villoi i n f< Unuginofim ex cce-
ruleo eandicahtem in meditunio, at in ambitu oinaiiio oaeraleiun.j iUdix crafla, dura nigra
Ugnofa. Cunc^la pl.inta (inquir Lob.) amtra, 8c inMMOioThjrindiez auc rJi«mc|^ guftai aue
vchemcntiorc «lainnum a lcxto anno.
In montc Ceti Frontimanar versus Auftrura oppofito & in marc procurrcnro provenit copiose
Qgin & in aliis Narbonac & QaUo-orqiuiciae lods ad mare & Auftmm dcvexis, & prrrdt>cis
inexinie (ut annotatLobehus; naiakslooi a^egir. Nosin collib;;s Ikolis juxta S.cbamaiQail»'
prwinctr oppidum copiofum ob(ci-vavimus. '
Vira catiwrticam vchcmentem obtinet,nec mmiisviolenter pur^c hilem. piCBitam& «duasduaW Kjte»
TitbymftH. QiupropteraonCBnMreeiiusndumcenldnus. 7.A - ^ " • ^
^ 1. CattM-Schiragam H. M. P.a. F.is. f.ia. Scabufa ladua arborea.
HM. ■■
Frutex eft aldtudine humana, nafcens io arenofis.
RsJtx brevis, refta, unafafcia albicantinm ac glanddofiiurfi fibrarum, quz O(jndeofist>ilis inter
(e implcxx iijiu, vcftit.i, lapo.c (ubamaro,
Sttpei, qui cx radicc unus exlurgic, iotundu5,pollicem fcrme craiTus, furrecaus, fiirculosi fupenorO
maximi parte emittens, curcice viridi diluco, ligno iubrubro, in medio oorailo cavo, feu fitngolb 8e
albicantet cofculo proxiiTio molli, humido & lubvindi. •
A/m (ubinde parvis folits, qtt» exeornm origine onuntur, comicita (unt,fisrma oblongoangulla,
in infcriorc parto bte iixis Itridis, inq, mucronem acutum defincntu, ad margmcs dcncata ; cxcepta
parteantenoreadcci^iaciii, &. in fisnore ad pediculum; texturatcnuL languida tn fuperficie rans,
cmnifauig|isobfitajunin%adciAiMnrub«(peF^ (upetM ofafeurft viiidia, iubcus pallidiofa, iapure
puneamara
Digitized by Google
I^^4- H'l S T O K I A P L A N T A R U M.
Floret p.irvij plures (imul prodfiunc cum pedimculis viridi-diluris ex (apeiiore parte fuJiokiruni ca*^
piculop.im, riintq,purpureo-nibiodiIuti, iiia(iquinq,curpidati$fbUis, qu»4rdiaaiila (iiDtcircame-
ilium vuiLli Jilarum ftflum, ex quo tanqnam dwcuia «micn filamentom tenue, albicam, fiipeni&
bfurcatum. Siincci, flores odoris nullios.
Stmhu, qux in fbliofis capitulis numeroU condnentur, oblongo<t)tu|ida ac anguda^ in longum
ftri.ira, inferius in cuffndcm ftrida, cufoide bafi capirali inferta, funtquc (ingula fupcmc in o^iri
pcnicUIo longiufculorum, .ilbentium & iubflavonim Dilorum^ ex cujus medio unus fiofemlm cum luo
■ pedunculo viridi dilurn cniergit, drcundata. StwwAcum Mcc» ciMoria.fimt ruffi. ■
Semel in annofertflores tempore pluviolb. ....
Vhtu Pro paftulis oorpoii^ ii contrita cum oleoooquatur> & ptrs afiefta decodo feveaturj cftfi^ndt
in febrc cx cholera orta confert dclibuno capitis cum fiicco qui ex ea trita exprclTiis cfi. Scmina in
pulvercm rcdadla, & cum .iquacalida cpota pro tufli dantur, ac llatibiib toueriwLs lofvjunt, utl 6c
enecandis vermibus in infantibus, icniuntcjue ventris dolorcs, ac urmani ciciic, pardqoe ^fRftg
podagra» vel dolonbus ck (ngpn oboitis commoda jiuit faAa ex us pcnm^iooc com aqut
calida.
StaJrioft jifrianu arbortfcem ft» Cumjfo-fmulfa Cafttu Bona f^tl I3i'eyn. Scahufa affim oT'
Arbor eft pumila, femperTtrens. Virgae i Brejnio defcriptae pedales crant, terctcs, pcnni (cri-
ptorix craflinem pxnc attmgentes ; ligno fiibalbido, corticc rufelcencc ex cincreo tectr, fbliolif^ue
aiigufliflimis, tnangulanbusacnmcionatis, Cuprcffi inftar ramulorum, Iquamato-. Hisverovii^
niDuli duas trilveimcuslongi, gradlcs, Taldiquc tlcxibiles adnati, qui foliolis Ericac vulgaris pcr-
fimilibus, dccuffanm polius densii vcftmntur. Quilibet ramuloruni rjpcriorum SrroSiIo, modo
uno, modo plunbus, exiguo, orbiculan, lanuginolo & .ilbo, luxta ramuluni pLiiiiulLulo, folioUfque
firmitcr adhaerennbib iubtilinime Icandulato onuftus, forma magnirudinc Fragorum, fquamulis
autem innumcns, incus vilkiiiSf ac aigenceo nicore Iplcndentibus, manteiioiepaiteiQliokmiyiride
monftramibtis, ar^ffimi compafto, cujus fquama: (ut autnmo^prooeiliianporisdilataittiir. IJ^
* Fsrfm ex num & cortex rami faporem * falfum & nontiihil adftiingsnicn^ led fbliob QiiB ramulisiqpabiiD» ■
t,ftrfmw liibadftringenterii cum tantillo amarore prarbent.
ojutmmH*. Agpcndice hujus hiftonam uIteiiiii.profcquitnr & illuftrat, ramulum tum dc{^ftnn« tom fib-
cum ad lc cranfmilTum a D. ttn Rbfmf noCBine Erk^ wduUgtr^e cafttulis btrtu c^urfurtcfufa coloru
delcribens. Hic, inquir, affiniratem aliqoam cnmScabions prarrendere videmr. Namque Strobilo-
niminter Iquamulas Pfr»f<»rf,Mlanuginofa & duraoccultanciii, Scabiofr arborefcentis Cietica: haud
imparia, concaraincuSfT''"'''^^ oblongumincludentia, in lupcnore autemparte, calycis loooineni-
branacci, foIiolitcaronaBaqmnque, crafll» ac lanuginoiis, quonim in me<fio flcHOilas penupetalos^
Globularii Iute« mont.inxCy/. accedcns; qucm (ctli ail flavedincm inclinctficcus^ purpnrci coto-
ris cxiftimo, ctjm ejufdem euam oolons mcntioiMm in Piantz hujus nomine D. ttm Kbm ^aciac
i f rc Arluiicula non ineptdmeilenKiitiat denomiiiaci pofll^ ^pdbiofit «fiiis aifaniaib Affikana
ericoides, iphxrocepiialos.
LIBRI VIGESIMI SEXTI
PARS POSTERIOIL
*De ^Arbmhts quarum fhs fumm fn^m infidet.
ARbores, quarum flos fruftui conciguus eft, funt vel codera fummo fruiaui infidentc, vcl bafi
fruduscohfrence. Quanun flos fiunmo frudui infidet, fioftn Initt jpienmque ex refiduo
cahrce umbilicaco fcu coronato; & dividi pollimt in eas quarum miAus pericarpio fcu
pulpa humioa femina vel univeria limul, vel fingula feorfim ambiente conftat; & eas quarum fru-
dus materia per macurit.^em ficciore & feniinibus inclufis componirur. Pnoris genens arbores fiuit
yd frudu polypyrcno, vei fru&u monopyrena Qme frtidu pol^^yreno fimtoividi poffiiiAin *nn_
jore findu donacas, qnas PMiiifWdicirous, & minore fru&u prsditas, quas Bnt^erm auBfnIlgc»
appellamus. Qux frudu monopyreno iiidcm wleodom maiore iunt, qiias Vtmmftrm, vd nuDOfv,
quas Baccifcrat «ppell.xre liccat.
I. Pj imo crgo in ioGO ^miis de ariiotibus fruAn umbilicatD» polrayieno^ inafm fen ?««•«.
fertt nmmestm. His antem neoeffioijk adadfiendc inftt noniiiilbr (niAD mmore quarum
lcL iruftuscum maioribus nocis gcnericis & chara^riflicis convcniunr. Sic vcrbi gratii
Oxyacantha vdgaru icu ij3uia alba, quamvis {nuStu parvo iit, ob convenientiam in raiquis
nons omntbus cum Mefptio Aronia diaa, ab eanuniinilepaFandaefl; Idein dkwi^int
de aliis niultis fpcciebus SiM 9t id^t &&
». Secundo, de iis ageraus quaiam fin&s pericaipio donatus monopytenotmajor, feude Pru.
mfais urooincatiSi
I» Tcrti6,
Digitized by Google
3. Tertio, de lis quae fruftu rainore fittt foa monopyrcno feu polypyreno, hoc eft, de Baccifo-
ris umbilicatis pericarpio don.itis.
4. Q^nto undem in loco eas crademus qaanun baStus umbilicatus nutem per matuntacon
nccioic
H
SE C T 10 L
Ik Arhnkiu fru&Hmiikmhm^
DeTm^eritUmbiScatit,
Ac Se^ione compreKendimus omncs arix>res fitlfhl polypyreno majore qiurum flos Cani'
mo fru^i iniidenc quamTis vel nuUum calyoem habeat> vel calyx flori tupeiftes non iu»
neqim cmlfenir aiDOtgs bic infertas gnarum fru^ nmhilkatre noneft.
CAP. I,
A. DtHthfiihm, <|f1lMHf«€«e.
MAJum priore produda a Dorico & i^^olico pro eft, quod non modo^cw Bc
mammillam> led St Pmi ejstm (ignificat. Atbor ip& MtJmt Gam «mm<<* Vod.
Pemi Tox ladib pMet9,iiun Mm: nonffliUi edm Nuoem eiiiii^ qos Gneds AttUtum^
hoc nomine comple6hintnr. Afii Nnoein i Pomo diftiRgaunt> uc PiMMMrlir qnioquid foris ha*
bct quod edcnilo cft, djtfum intuS ittlAlidBc, Nux quicquid Toris duriore corio tegitur, intus habot
quod edendo c(K ^id Wlgo gqiut pro i|Mie acdpicur. Pomum autem a m»<« iivc poctus w&m
(nam & hoc inveniMI diftnm aiUintar Jiilte Sdfiger : qui» liiim toUeteoc eorom plmHna^ fi>
mlUaue eflent dbo 8c potui'
Malus autem, cum (tt arbor toca Europa notiffimaj prolixa non indjgec de&ripdone. Quin &
indigeret, noflram in eodcfcnbcndo opcramfi96ifl»mradilicaocaiatt>Baiiliiiii detoiptio^qitera
nonnihil audam LcAon proponemus.
Arbor en mediocns magtumdinis, ramis magis patula plerunq, qaim afca, oonice fcabro, iacpe
mulcolb, obtctita, fonsanercoj intus flavo, ac Irvi potius quani afpcro, matene alba, vel candi-
cante, fragiii, tiiediocriter dura, Sc variis utennUbus przlcrani domelhcis parandis, atq, ad torni ar*
tificium h;uid incommoda: nkHti tum valdi makt^ neo •A»^"**'» pmnmda, m infiuinio ferft
tirrsobhzrente.
A&f ex ranmdo oblonga, vel obtdla, vol aeonnnata* infaiiiTillofi magisqQlm fupem^, pt»
finim nova, in ambitu crenata, alternatim pofita.
FUres iimul multi, ex brevibus tomentofo pediculis, fuavc-olentes, candidi vel purpuralcentes, pen-
tapetali, a^iabus mmcdio (ubflavis.
Ip^ vero Mala adeo variant form^, nn^ioidine. colore^ iapora/maturefcendi tempore, ut dinu-
merare haud fit faale. In genere tamen Mahra tniAm eft niagnitadtne 8c (igurS varius ; quippe
aliud rotundum, aliud mrbinatum, aliudfeflile, qr.id.im ctiam angulofa. Sunt cci.im qur ad pugni
cemini ni.ignitudmcm accedunt^ funt & parva & mcdiocria, tunica omma contcda vcl paihdk, vcl
Bavelcenic, interdum rubrl, aut ex toto, autex paite, rariijs fubdnerea, aut ad glaucum vergcnte.
cui carolcupulpa (ubeftmitis, odoratain maturis, in immaturis & fylveflnbus durior: lapore vel
dulci, vel fubaado aut vinofo, vel addo duld ; in (ylvcftri auftera atq, aocrba. Pcdiculo fao quodq,
adhirer, eo ipfb longitudine & crafHtudinc divcrlb, e partc inicrna, atque ut phmmum cavata^
rarius pramincntc emerlb : m cuiusoppolito, parte mmuum lupcnu^ eA id qooa quidjun
vocant ex PoUuce, alis^r>9aMf!» Qnwilicus nempe leu cavitasqttacdamj cai inutile iliad floris remuom,
ffloris cilyx"] iniidet. In ipfb frudus nieditullio, fcu reha Scnbonto dl&^, femina latitant o^^longa,
alcera partc obtuU, alteri acuta, oua petiolum (pedant, intuslatcntia, pcr mart'.rit.item nigra.mem-
branaccis quibufdam atq. duris pelliculis [cardlagineis potius] ocu panetibus intergerinis, fe/undaj
ica ut fingiuU ia fifligMlis laticeiu ccUuliii» iii^^
IttbdQld. 4k. : . ,
Mali unam diintaxat fpedcm agnolco: nam qux feruntur fpcdcs varietatcs t.tnrum funt acdk
dcncibus quibuldam, magnicudioe, 'figuri. ooUm^j lapore, mamrelcendi.tempore ditiierenceB.
Has aucem varietates MC^xo fpede cmerra non cxiftiino quia lattoni oagjnam fiiani iAant,
iSniqiie iaEnine, nuUo cerco auc detetnoinaio nomera^ dim cx femiae fim nom indiH enicip
antor.
Bauhinus uterque Pomorum ^lirietatem cx infitionum maxlm^ variecate ortamefTe .ilTsriLnt : Nos
^ feminibus (ans varieatem hanc provenire exiftimamus; ciim (uc * alibi dixunus) in mliaonibus •jj^, t.tjif,
fraduS fiirculi leu gcmmz natiiram femper ferd fiqaatur. Non tamen nesanim finftom mfiiioiio
cmendari QcTciot cicaiaii, iiicoo «x a^eno aut acido in mitem eveAa •
Gggggg , Mali
Digitized by Google
144^
HtSTOKIA PLANTARUIff.
ifaMM; Mali apud no> in Anglia llorenc iiib exicum Aprilis, & ioicu> Moii : Fnidus iaoi macurant iliae
ctcius. alix taKlius, pnecoceijulionieale fic Augiifti initio^ &Mmat am anto finem Sep(einbr&,
auc O&obrisinitiuin.
Ltcm, Amat qiixTisferi loca Malos, R ferveiMiora etcipias, fedmarini& temperam, aut edam humidi-
ora (nt rcAc J. Bauhiniis) non tamen frigidiffima. Rarxfunt in intcriorc Italia & Gallo provin-
cia ob coeli fervorem . Abhorrent etiam loca maricima^ neculpiam nobis vi(a in eju/modilo-
ds; ae in vkinisqiiidem commodd coluntur. JJtm. Ooacladic tandcm Malos temperata locs
quircrc, qiix tamen nonnihil ad calorem & ficcitatcm vergant, ut nafcantiu* fapidiora.
Gcncra illa M.ilorum qua: C. Bauhinusm Pinacc pro pecuJiAribus habet nobis non ahter dificrre
videntur quam rcliciv.i v.irictates. Er {unc
I. Malus pumila, nux potius frutex qu^m arbor.
o. Malusexigua pallidis floribtis.
M.i!us fine femine interius infrudu.
4. Malus non ilorens fru^bficans jcamen ; qux dux (pecies funt degena^es feu moaftroiz.
5. Malus folio PyrL
6. Malusflorc pleno. Natura: lufiis eft, uc inCenfik.
7. Mala l^lveftna, Perficaj &c quae & aHia 9c nlbn, 8c majora 8c minora. De hb tamen p,ii!lu
pofl fpecialius agemus.
Vtrei (3 Vires Pomorum variz func pio iaponun varietate : Acida, acerba & auftera allrineunt ac pn>-
tjfiu; indc alvuffl fiftunt; Tcniffl com butyio oofia dbam ftlxidtaoiiboipnfaeot oonmiodomi inqoic
Schroderus.
Dulcia funt n.iturx calidioris & laxantis. *
Suluciiii (cii vinnf.x n.iturx funt mixtXj convcniuncq, vcntriculo & cordi.
J. Bauhinus Ariilotclis lentendam probat, ut Poma ante cibum iumantur. Sumpu eoiiminqutCj
ante cibum faciUimi ahrum (blvunc ; at fi poft dbam, nthil ier^ aliud quam inflant, & ratus cx-
cir.mdo niok-fli m-i crc.int Oom.ichoj vx proni 10 pcriculo didicimus. Noftra cxperientia commo-
dillimum tcnipus cdcndi [icnui non cit macutinum ante prandiuni, cum ventriculus planc vacuus
eft & jejtmus, ob cruditatem 6c acorem^ uci nec antc coenam ob c.xndem rationem : acne^i flatim
a praOiboaut conia, iedduabus tribiiSy ^uatuorveiKmsppftutramlibtt refc^onem, ciim ventricu-
Jus imidum poiimiexhaofliK eft, nec mnw rqilecui Pomefini fiint (ungofa 6c fpongiofa, quz
injeda aquc innaranf^ oont» Pyrt refiibin^ onde Poma difficulter in • Tconiculo oono»*
quuntur. ^
Pyra five cruda (ive co^ fadliris fero, mcliufque digero, inquitldemr ^
C^^iamvis autem Poma ventriculo frigidiori & humidiori hutafte nooeant^ulidioti tamea fc bt-
liofo apprimd conveniunr, & alvum faalem reddunc
Omnibus fcrc Pomis communc cft, q^od^iocwexpieffiisadmiito pamdflo Ood dlikilU TeMHa
advcrfanu-, & ventns animalia pcllit
Pundioidbiis latens Camcrarius indudt cataplafina ex pomodltld« cuithus contufum inditur, aC
fimul aflcntiir. h\cm .iw p.ilvciis pyni empyreunu extingucndurri pomum dulce m Plancagjnisttd»
fbli.T .iqua co(]uit ad cibitudwiera, dem cuni iadtc fado cataplafmate vulneri inducir.
Nos ui quoadianoufuhabemus, acmagni facunus experimcntimi quod c Ponu^ m ingatCoSSs
paratur, 6c pulroenri fpede ocuhirum inMmmationibns imponitur. Pc^unt & cx ia<^ oooai^ vel
capnno. vel mnltebri, vd exeqaaiofic.eDplira£ vd ex afia aqua ftlgidx £go ramen Ididtfir
fxpius noc mcdicamentum cxpertus fum, ctiam fine Ia<5tt. J. B. Nodrates non minore com-
modo pomum punidum oculorum inHamnunonibus £c tiunonbiis quibufcunq, imponunc Memo-
rahile eft expenmentum qood refcrt Simon Paulus, Quadripi. Boun. Claflli. p. 8i. ReGordorin>
qutt honeftiffimam matronam milii faflam, fibi a Lkhotomo qtiodam Scralmndenfi femur g.in-
grxna correptum, omnino rcftitutum eflc poftquam illius fuafu poma putrida contula, &finc ulJius
uquoris air.lionc cocla, c;taplarni.\ti.s tormi lcnicl ati^, ucrcni applicuiflct.
Ceincrus in vitjis pulmotus Sc dy(pna-a Malum ailum excavatum, & drachmi thuris repletum«
fi:lici cuiu iucceflu conKdcnduin dedic.
Deniq, ponia coinciljj (yiiipv.bj Jc pomi^ finipl. i^: compo{in:s cor cxhiUrareciufq, p.ilpit.itioni 5c
(y ncopc ojnicric, iiuj, moi bis Mclanthoiix iuiniuopcre piodeile crcduntur. (_Calp. Hotmannus,
cuoa tantis laudibiis par lit ()-rupus de pomis fe Tix ciedete iciibit.] Pomonim etiam afis eft ad
aobjlcra tUamfonfeftionem /iUurmis,
Ckterimi Fbmacotninoi^flimft aflerra^ potius quam homido, m soor-
vum criam congefta. Verijm nea frigorc nimio cnn^clcnturdillgcnter cavendum: ideoq^cum gclu
vclicm^tius mgnuc, vcl llragulis infcctis, vei cooiolo ibaminc, ('quidam Avcnaceum pned^ud
commendant) oomegenda lunr, vcl in cellara fiioterraneam prafamyorem recondenda; i^hi 4
Sdu eii^ vebemcntiilinio tuca & lUxIa latitant ; ut plurimorum cxpcricntia conftat
EPbmtscontufis & prclo (libjeAis fiiccus exprirnitur, qui pollquam fermcntatus Sc partibusfie-
terogeneis fcactis probc defxcafus & clarus cvalcrit, potui idoncus redditur, ncc vino mulcum
infcnor iapore aut vinbus. Vatlat auccm pro qualitaic & ingcoio 1'omorum cx quibus cffidcur,ut
£cpro«tac&
Fomaceum parandi modus (impIicifGmus nobis omnium optimus vidctur. Succum Cxprcflum
yafe fttis capaci & aperto exceptum tandin reftarc linas, doncc fxces craffiores fiibfedennc, &c et-
fcfvcfccrc incipiat; ricinde ui dolium daufum & opcrculamm, ccreviliarii auc vinarii linule infun-
(tas; ubi cum iclc pur^averic fic partibus hcteiogcneis fecretis &eioi^clarusc^'a(i;rit4 (guodmen.
ns oniusminimiim fpatiuro poflxilat) in ampullas vitreas teftaoeafve angufti colfi 8e ons exhan-
rias, c.ifq, bcnc obturatas in ccll.-im .Tlifimve locum frigidum recondas. Hoc modoparatum aflcr-
vanim Pomaccum m multos etiam <mnus durabit mcorruptum, nec m vappam auc acetuni dcgend-
mbic; qnin li ex Ptanis eleaif,%c boni lood fiac, generafiim 8c kneeKpeneri^ qM^qne vetoftim
Lib. XXVI. T)i Jlrborihus tfuarum fios fummo fru3ui 'mfedet.. \ j »
e& fei^tnelius. NonnuHi at liqoor darior & defxcacior evadat, e daliis 0(luu|lamin]¥)fa QvnP
fen^tim, 8e afiqaantifp6rderfno idbreF&ciunt.
Infinltus. eflTem (i omnes Pomonim ufui in cibn &: mcdicin,i enunierare aggredercr. Sufficiat
dixide omnium apud nos naiccntium arboreorum ioetuum longc utiiiHinu eiie, nec line infigni de-
triiaifaitoiiscuerepoflelsuiuu^ ' ,
fmomm Anglicorimi UMiliwi^varifa ge»era,
Quamvis Pomomm numerus (utdiximus) inccnus 8c indeftnicus fit, ceiebnorcs camen IpeGies
feo podus vaiiecatcs, (jux przcipuo apud nos in linnore & pretio (unt, rcoenliere nm ab leltaoit
Okn enim Poma Anglica^ palato noftrowbitttf^ boniutii & nobtlitans palmam Euit>pceis omnibus
prjciiiManr, cur non & nos aliorum imitaaone ntriaenodrz in hbc gencre divicias eiiplioenius, nec
nimorequam aliasterr.is optimoruin fruduum provcntu eam ^bundarc oilend.imus? Atnecinu.
tilis eric ejuiraodi enumerano lis qui Pomar^ conierunt ad dcle&um ftirpium faciendum, ut vilt-
bi» 6c6aiisfriiAibusrq|eai^ nobilioiei duntaxa^ ficopiiiiofiiooDpnqsiwites, qus pari fadlinceu
Btiiitateauwm mnto m»|otcpbinaiitur< adaiiitantb
, . . ■ .. ... .
..*• "*
1. Vmm inftiro & fifmm*, mu^ fimUk jH/hmmUi tJmmj fmmm mmudh prmtak
* '
I. C^e 4Bi«tttng, o? ^fyBUliat» Vmum GiiyttiBtuii; ^uod aiide diAinn ftmft.btec. Eft
illud omnium apud nos naicentiom Pomoiuui initinmt tt ['^w^Fmiim ita ftii «**nimi|int, qnib» •
notis ab aiiis diicretu faollimum. • * :. • •
iakem nomine. * '
I. Clic fcing 3tpple, Pomumrcmum.
4 ^llc5firomatKlt, oigalbfnHufrctdii^.
5. flaX'%mlc. A JLino deiiomuucutn, nekio ob qium rationem.
6. ^6picC'3C{ipIe. Pomum Aromfetieom ab odore ac lapore. '
7 €hc ^umnicr (C^urcning. Pbonmiv^biafedbvtai^jioimuliiiCacyop^ •
fiotoftrtiipic, ab odore didum. • . ,
8. >^De go^nOffltr^r, 0?€Atjf«]^ei^Le. Opbt ^inum a figura & magnitudinedenoaiiii»>
tuni ; Omnium» mibi ulrcm cognttonim parabrum maximum, nec tamen liicci iUaudabiiis. ■
9. €fre€foinenJ^tppin. PippmunfatiribmjChr^ibmelnm.Mal^
Pippmi nomine infignica, a Galiis forte mutuato. Qiodnnm adrem gcnus Londincnfes hortul.im, qui
Cataiogum hunc dedcrunt, hoC nomme inrelliganc non iatis lao : nam quod apud nos in Eilexia hoc
nomme colicur^' pomum ell exiguum, iublongumj luteo aurodveper maturitatera colore, undc 8c no-
mei^ ni fbiti ab exoeUenna aut dignitate & pretio fiio ici didnun iit, came finnaj iclida, & ad '
▼eralq,<ltvabilt, nnde pomis «(tirts (ea fugacious accenieri non debet, quamvis etiam initio hyp^ '
mis crudum efculenrum fit. Ad omnes culinz uius prxftanciilimum habctur,& Pomacco conficicn«
do egregium. Hoc nonnutii <C$C SEkntoUl |^t{pn vocanc Certc aUa Ipecies.eft. quam Parion*
fiMitts 4^^MMv IMNPtll vocatt qaodPippmoramdiAonimomiiiuit^ maxinwm efle non mi'
nus quim opttmum lcribir. - .
10. €5e ^oti ^ouretDifc, oj 23ontrabue.
II. CIlC ^iant<appic. Gigas, ob magmcudinem forti diAum,
it. «C^c t^oimlDater. PoDQtin aqneam, oiim apud'^!lia^^ £ majoribtis iftj
OKterius albicam, (uooopnei^an^acido^tHRMorfltno^
n- 'Cljc ^umnicr ^enrjuatn ; quod nomen Pyrum magnum aftirum fignificat, cujus ra- .
tionetn non allequor. NLigriituJmis mcdix eil, cxtenus rubro itriatum, carnc Hrma, faporc de- "
iicato.
14. €i)e Stirton ^tpstll, 0} I^Uanft Pippinum Kirionianum Hvc HoUandicum.;
Pamun dl, dcpreiEim, Sc in larimdmem diSRifinn, uidbilioo UtOj uiofis £c ^joab<ep in Suilexia
dicitur, dulci & pungenti .icore inprimls commcndabile.
15. Cl^e ^^ange^^raic. Pomum Aurantiacum ieuOrangianunv • "
1 6. ^ummec ^&OlMmit*- Bdlnm bonum x[Hvum,acnomen ki 6c fiudasGalHcae-origjuii^
eft. Arpe<ftupulchmm, medtamagnicudine, coloreflavicanrc. • .
17. Cf)c ^acabife-^pplc. Pomum Paraddjacum. Viiu pulcherrimum &: fpeciofum, colore
navo, vcrum carne levi & 1 jx^ngioia, fapore dulci amaricantc, minus laudabilt
1 8. Cl^e f amagtllia, a Cypri ioiiiUe motropo^fMMnen adepcum, &tnt qudd ind^ tranflatam.
1 9. €f|e ^obling. Pomum ooAile Eiedriife dUcic, c laterei IbU otwerte» robore perhilian ; ^
ticula \x\ <, qu.im .i coiftions ficilc exulc. Crudum vix oiitur ob duritiem & .icidit.irem, (ed co(9:um'
vel cum cpjmorc hAii, vel cum aqua rolacca & laccharo comeftum uiter laudatillmia tcrcuia ha-
habecur. Avulfione vel ramulo decifb feritur 8c facilc comprehendic ' ' ^
10. At nec omittcndum cil in bacCatalnigp d|c €o(tartl«tt||qdc diOim. quod omtx dim i^
ftimarionis futt, ut Mel«poiis pcr ahttwnttalHttqinad^ id nonuni^indihmi nitint. Ninn €MhB^
IHOnserjS eci.imnum hodic dicuncur.
11. T.mdcm nec nobis reucendum, nec i pomario exdodendum Pomum Ci)e ^Oj^iBt in tDine,'
ii efti Offs vino intm^, didiun. Quamvts enim caihe^ raolli & fungofa, nec (apore pntapuo,
tamen ob colorem ntbencem qiA> putpa imenor y» tdnitai iofliiia cli!i raritatis & ipeAaodi caosi
ooJi mienrnu-.
OgggSM t.Vma
•
Digitized by Coogle
,^8- Hl S T O R I A P L A M T A i a lif.
0. TtmtfutdMn frovimeiu immiBit fwdlMrfis f«a> htk fik MtiMm ItMimigmi kllmmt d**
I. €^ ;&tocfaiMnIe^ <i JNltfl»<OTlf «boppkk» 3td» aoambttikjiogtam^ m Ibra.
fbrtlia <xlebr& ' ^ _^ j. '
a. <C6e ^ttun SetMt. Piomuni renatum «tiredmjIuRRiiaiKpropniia
i! CDC Patiing. Ponmm delicatulum Ceftriar.
4! 3lngeIjf-Mt, i. c. Buccea Angelica Worceftriz praidpuo in honore.
4. Cye I^SKtitjfiSiffU. Ponium Harvcianum ah inventore Gabriele Harvcio Do^ore nomeii
fiKtitunw Caotibr^ uw deliox. Grande ci^ cokve e viridi albeate« nucuk pkniwh iqgirtt
feOo; mdtr»ikacadida<3iiittdii^
I. ISiittet ^liucnbn. Poainai Rcgniale hfMnmmt i laea. M! m Mflfnun acaritis
produdtur: carnc firma 8c foUda, (apore CarropMlm^redolente. i. Cf)e 49llin(e Sljpple.
ftanum cydomtes feu cottmei ^wmL t. 4t|}e iMntec l^acmam. De oomomtoe «fti-
diximus fuperids. 4. jillie flHl^ Pomum iAaomparabile. 5. <Qe #MiPnf^
Cl^ Seat|ier-toat. Pomum duraciaBni ka durioorium, f\ iti loqui liceac, cujus non cu>
tis tantom foi & pulpa tota dura efl: nonnullis C||e fi^intec ^O^, id eft, Joanninum hy-
bernum Jicitur. 7. Clje 3^ne=llop. Vclut RexPwnorum. 8. Ct)cIo?tiing. 9. €&£5Ru«
Ji»fi^De]: ^pple. Caryo^ylleum. 10. d^9eac'apple. Pyriforme. 11. Cj^e ^^emng;
it. ipeanti^. Cl^e gTeenllu(nttins. 14. C^teii Huflietting. Poma hxc
Kioflbtcina dida h. colore quodammodo terruginco fcu ro(To cute (unc undiq, (cabra & velut uAulata^
came &nu, 6c iobda, (ucco pauco &c benc conco<^o, fapore optimOj per tocam durant hycmem,
ec faporis gratiam retment. 15. C^ IStntet Jillet OJ iDiolct. Pomum violaceum hybernom.
16. Cge iWntis 9cUc & tanc 17. Mmjin.' 18. €l|c Mn^wole, 0? jDeuj;
an0>i.e. Pbmuni Joamdmmii ieubiennaie. FDmorain otnrinm anfaMlnimum m, & cum alia
gjma mollefccre & corrumpi indpiunt, maturefcit & efui opportunum evadit. 19. ftfft Wett*
ttcp. 10. C|^ iBintet^ttecti. 11. Cj^e f lotDcc of Hent. 11. €|)e a^intec f^ffimtf
C|cfl9aUsat apyle. 14. Cl^ jS^lioit MKt «f • 4|c iMmea. i^C|#£t. arMM
tectflatp. 10. CI)e ifig^apiilf. Fiooides. 19. Honun nuut fecandum^ five magnitudincm^
fivc faporem, five durabilitatcm (pedcs, Pomum Pippimim fimpliciter& Pippinum album diAum,
£{&xienfibus Renanjm [tI)C Aenet, ] i Gallis mutuaco nominc : ideoque non omittenduni
fuic> at nec ulamo in loco ponendum. ^o. Loaun etiam aliquem^ nc dicam prinapein, Qu veo-
dicat Pippiiium Cuitianum; «food pndi6h> majnt eft Se fiwculennus, p^ thmcne protuiMuus depref^
lo, laporis tamen gratia noftro judido ei cedir. 31. Ncc pror/iis rcjiciendum Pippinum Gallicum,
j^renc^ ^j^^ffgm* Pjppmonan didocum maximumj quod quamvts came moili & fungoiaiic^
fipaie cailian giran> pilaioanjdia^ fcfBodinitam4iB
4. Pmm Fmum fi» CHr^ cmjUimia rmxM vbma.
1. C|e HCft^llceafc, L e. pomum tuk-o ilnatum, omnium optmmm haberurj quanv» guilui
minus gratum fit, 8c ad lylveftrium potiui nannam aooedac. %. <f||C J0^n0bcctp tcalk ). 431«
<13oIt>cn ^ippin, de quo jam di(fh]m. 4. C|ie 43ennet'n)otI. 5. Cf)e SDcQtiutp-apptr.
6. C[)e tmite onti tci) S^ff applcjr. 7. €|^e ^ol)n apple. S. Cl!e IDnticcIcaf. 9. Ctjc
SCtotecfulet. 10. ^Siltot^. 11. jfctocltmappic. n. ^ittrr .^cnlr. i Ciacct tDtnes
raple. 14. Slttxec ^pple. 1 5. fii^torfe^, o; ^pple. 16. Coitn( scffOt. 17.
Iibe opple. 18. fo]:'to|^cIp. 19. nnb pMcmitfnjl mirt m. C^ Cllip'
flotocc applc.
Catalogos hofcc Potnomm, ut & Pyrorum, Prunorum^ alioruinq, fru^um^ nunc dierum pr«-
dpu^ cdorium ad me tranlmtfit D. Tmiertdm ReHnfm, quos didannbus periti^mis & ex-
pcttiffimis hortiiJanisfflnitoBafibttt k fe oonfiiki» in aotoam gatiam conlaipl».
■ A.. 5- DeUglt ^hihifiotitr^A»^ |C|c€lMAttcc|;MIWn0r
Arridct nobis SoiiBgeri lententiaj quamcx PlatQtus Timxo haufit, nimiruin facivas omnes arbo-
re&.oiim ftuHe (eraSj neik a leiiifis nifi culm difierrej cranflatamq, Malum agreflcm ex. feris Joas aii-
tu mitcfcerc, quod non herec, inquic, fi naturi e^ lera aut fterilis. Verum ho^ incdicdum vof u-
raus i^.c a i bonbus qualcs nunc iimc pofli]|naiij, Adamo& Eaeadilb esiclufbj locin malodifla cft, snoa
quales intuo a Deo crcabantur.
Qiicquid tamen de hoc fit^ ncq, cnim nMcdkai hanc ieacentiam tuemu^, Malus agrellis atque
ejus &ufhi5 in tanmm difTert 4 mitium goiON^ ac'nieciii& vdnc diffiafta ^eoei habcri poffib £am
auteni J. Baulimus fic defcnbit,
Mituis ferd proccra cft quam fativa, tortuoflor, ramt^or, ftrigp/ior, materle, ut putatur, duriorc
firmior6que. Multiplex illa ramorum & liuculoium inoondiu oiviiura a^cftem 6t incuimm iub»-
iiim fadld oftentat. Sed & ftolones tam i canfice qotoi i radi^N» luxuiiantes nenqsfeaum cal-
tum, iti & propria rigiditatc fylveftrem naturam produnt. Folia qwhm (kavx magna ex parte mi-
nora« conftri^tora. i-iortt laavis limiies, ied feie minoiesj egregid odorati, mtcrdum mbrubeUi.
InihiandiflbN«iapMpai,qaipaim«iMdJugfeBto ied
Dlgitlzed by Google
Lib. XXVI. De Jrboribti^s flore frtMuque i^egato,
figiir.i rortri.hor, lo;i.^ii.iuilo .ic tiin.ii pw-n ls;: •>.\iiaib, coitict: loi Cuce viridi« Uiuldn^ Sc ilaveliXnM
quot undam enAropulcluc mbence. Sc i n:c r.ijltAnti« moikieiaec &porls ooavenieiuiajanquam ad
fativa accedtint, ac ne quidemad inhma: notx addiffima vel auftera : nnni pollent adiliingcndl
facultace, r.ui:.'quc accrbirate, iit efui iilanc ineprj, ncc iinqiuni h.inc apcj.
M.ilorunt .lurcftmin non niiniisqu.im horceHliutu & tulcoriiiii plurei lubcncur Ipcciesj qux pa-
liccr enunici .i i ncqueimt, ncc li pollcnc operxprccium ivi toret.
Florent cum borteotibus (est, auc paulo etiam ieaus : tardiu» edam matarantur, nempe Oclobri. ihnspn/.
In fylns 8c fepibus frequentes occormnt noii tn Anglia tantdm fed etiam in regionibus ti animanms. Utm,
FruAu^ vclicnicntcr aufterus eft, acid-.is & adljbingens nec miniis liiccus ^ conrulis praJo expreC
fis, cujus uub trcqucntitlimus cll in Anglu, Gallia, Germania» Aceci loco, Agrefiam nonnutli vo« "*
.canc- Rcpoiitum per annum .^uc enam plures aifovailC. Fiibei eo codos firnuores iieri & iapidK
ores o iftiniantGalii & Gemumj auod nobis ctiam probacnr, inquk J. Bauhinus > i-cn u hunc
JDccjuUC, i.e. viridem fiiccum appellant noftrates, a GatlB mumato nominc. Cum tioic ccicvilis
r.iixcu^ inipolinb iicilb crt: .Klverius igneni tiicrunij lcabiem, intiammationes qualcuaq,.
Oailis inilillatus eorum intlamnunoncs hppicudines igeoHca proprietace lanaic aedicur.
AdSoophulai, R Succum i^omorum agreftium calefaamn« uloeribus diligenter eo lotis & piu>
gacis lanam n^gram oleo c peddius bubalis priushmnedaamimpopi» D. Bntfi t MS nondum edimit
6. MalM Ipdic* fem impiUfi Carambolas JiSs. Tamara tm£* feu OirM$Maf H. M> C«Mr«
Mm Park. CtrmSnidi Ac^te J. B. Mal» Geaji» fmdu aifatigiJm fmi vidgtru
nhitiau C. B. m«Mj, fn^Stm tmm ^iuulrapgMlarit «ft, ma ftntagonm.
A<.1 (liXKlecim auc qoacuordccim circicer pctium .ilcicudinein excrelcit. Caudex pedis menfiiraa '
in xw^Mv:. v ix fupcratj multilq. ramis m orbem difFults donatus eft, oxdce ftabfo tc fulbo obdn<
Aus. Ugnum albicans, meduih inuialbicuue & molU tefertum.
Simfliter raJUx albicans, nigncance boitlce teda. Jp&i onyne naralldo ramoGs inhxrenr, ob>
longo iotund.1, acununaca, cratla, mollia, glaara, viridia, fupsrne fpjendencia, inferne ncquaqiiam :
Odorc lylvelln, iapoic anuncance & adltringente. Fiwct racematim ipiis ramis inliirent, atq, c
calyce rubicundo in (}uinq, lacmias ii£ta proieunc, quinq, tenuibus, obiongo-rocundis, purpureis
foliis conftantcs, quinq, in medio albicanrihm fiaatlimlM, naveiceaabus «ywtAnt docam praditi: br
poi ii> ilibacidus, odor nullus.
Fruif.-fs oblongi, umbilico ex.iguo, at cminente, in vorcicc pndiri, quinque angulis cra(Ttoribus
luleati, qui tamen in medio emuienciores funt, juxu utrumcb ca^t non tam evidences, corcice te*
Aui, anduLcariii arftiftimi afSMRCntc, gUbro, mtentCt primmnvirkii, dein flavefcence dnfti, eamo
priir.uin alhicancc, deinde e.idcm flavelcente, tencra, fucculenra, faponlque pri/num accrbi, dcin
jcido ilulcis &. iuavis mcus rcfcrci. In pcncagono c|us nicditullio decein iatitant ftmuia oblonga»
altcra parcc o^fa, alcei-a acuu, rufa, glabra, membranaccis qutbufdam acq, duris peUicabSj Hoa pai>
rienbusintergerinisjati in malis, lcjuntta, 1c.i ut gcmina in iingulislatitent cellulii
Gaicias & Aoofta frudnm quadrangulum faciuiic, in quaniorvdut partes divlfiim, majufculi ovi
galGnacci m.ignicudine.
' In horcis 5c pomarus lci icur : tcr iingulis annis florcc findtus exlubet nuturos, Sobole aut Ic- Ltem.
mimbus (aca a primo triemuo ad annum quinquageiimum ult^ fiugitcra elt.
Stiocas c radicibiu exprclTus & ailumpcus arftum febrilem compelcit. £ foUis oontulis cum Or^^zic HrcA
infiilo cataplafina conficitur, quod tumoresquofciinq, pocemer emollit & refolvit : exeildem in O-
lyzT intulo dccocil!. aut macci,i:ii egicgium tic deco(:ium vulnerarium. Succus c fruiftibus expreP
lus pruiKuin, iiiipengincm, plo: ain, limilt:iquc aliet^ljs cucancos lanac, ti iinccis parti afte^ (ulunde
admweatur; idem, li cumaduftoNucis Indicx vmo (quod vulgo y^r«^N' dicitur ) propinetur, alvi
aniciatus lenit, 6c diarrhcieam iiftit. Inluper c foliis his contufis & cuin luccu c Palmac tloribus ex-
prcdo cataplafma paratiir, tiuod inllammationibusquibulcunq, medctur. L ti udibus exfiaacis, &
ctiin toliis HcuLc cuiitLlib piilvis tit, qui cum Nucis indic.): vino adufto prafWMtasdolores parQHiefr
tiuni promovet, nccnon fcecura inormum & leGuadinasexpellic
Fruaus maturi in dehciis comedontar, nnniacari ver& (accharo vel muria Sc acato oondiQncur.
E Iruclibus immatuns fuccus cxprimitur, qiii in veftes incidens luo acore oolores exedit ; .nt i,
adco.)diiuculasquaicunq, c linceis dclendas frequenter uliirpatur: colores edamad Iincca nngcncu
cx eo panmtar: necnoa camfiruftibus immamrisAuri-fdin va(a aigjeatea deooqueie & deparare .
lolcnc
Dac Itmt fpecies, qux inier Gt rii diftkHpmntttr, niH quftd ahera duldlBmi ^anelk liaporifc
Fc!ij m L.u .vhare finnata tfft wimwrf ^mHm pmi^rmif migi^*tki^mt mtJitt mftee •imsai tmm m*
fan in extrema cojla folto,
'j. Mdm ImJ^ frmSit ftHUMmf, Bilimbi JiBs, Biiimti H. M< BiUiim4iir Bontii.
tt.M.
Arbulcula cft humilis, oAo aut decem circiter podes alc.i, caudice centii, i amis in or bem diStila
elcganccr oinaco, qui cortice atro viridi, pnnuun nirfuco, &.(pinu couuliimis iubalpero, deinglako
cdiducH, acq, moili & albicante medulla mcos tefeiti (iinc, LigiMim canMO poMlUhiii^ albkan^ iiy
(ipidi.m, inoJoru.m. /?.;<A.-, (iinilitcr albicans, rufo cortice tcda. •
Fujui pi.-niata ; pinn.c lcu toliola lingularia oblongo terena, cratTa, mollia, viridia, luixirn^ fplen-
dencia, infcrnc ncquaquam, odorc (iuvi, (apore (iibactda
Ftorts aoa (ivcuiis foboiis, at iplis ramis, necnoa toti caudici inharrent numerofi, 6c quaii in
fafcias (pithmxMm longas colledi, m% c calyce fobicnndo, in qulnq, Uckdaiaainiinatas ledto pro*
dsunt, quinq, tentubus oblongo-tcrctibus, lupemc coloic purpurco, mterne pallidiore nitcntibus re-
- ^fi^ii tui.u couitantes* decem in medio rubiouadis ftanunibus,. aibicatuibus 4ifiwfcs»ornatis mediam
Gggggg 9 «ori*
i •
Digitized by Google
I^^O HlSTORlA PlANTARUII.
WSnh
goris caviUtcm 8c albicintcm umbilicum occupantibiis, qunrum quinq, elatiora cxtra Horcin promi»
ncnt, qulntt, vcrobrcviora funt : oc^or violaceus, (apor (iibacidus & gratus.
Fruam, qui etiam plures {imul fioribus ruccodunt, fruaibus TomarM torg^ xAuA itniiks> obtongp.
rocundi (unt, ovo gallinaceo magnitudine relpondentes, quinq, angulis aa(Boriljos iblcaci, comce
Sccame ut in \\\.\, nil^ quo^l lif^ primum viiidis cfle dicatur & uvarvm carni haud abiunillf^ ilfe
femper viridis iit. Smma m fingulis ccllulis btitaiu iingula, interdum et-am gemina.
Ail)OC luec ibbole aut (emimbus in hortis faca ubiq, in MaUhar naiacur, per totum anRum Ab»
Itt fiuAd(qu6 feit, atq, a primo (ationis anno ad quinquageiimum & ultra Hugifer.i cR.
^EaiSem vires & ufus nabct cum prsccdcnte. FruAus autem quanvis maturi Iub.icidi gradquc
funt (aports, immatun tamcii .icerbi, adeo ut flupordcntium ex acidorum efii contradlus hi(ccfru.
aibascomeftisobfulcetur: quod & fiontius adnouvlt : qui (e ex ejus fucco (yrupum oooficete fblieie
icribic advcrfiis hepatisintempericm calidam, 8c fanguinis phlogolin.
Eo etiam iitimur C inquit idcm) aim On,'zas non dccorticatx decoAo, quod PaJiivoatmis, cgrc-
00 juvamento m fdiribus ardcacibus U contijuusj cu^ iia fedandz opum^ oonfert« cholerae quoq,
8. m-fcMli fm BOkM dttnt wimr RM. P. 3. T. 47. p. 57.
H.M.
. ^ "Dax (unc hajus fpedes ( poous (cxus ) quarum akcra quanquani floret^ nuUos tamen bu&as ier^
& pecoliari nomine jils-fMi dicitur.
Ad o£to aut decem diucer pedum aldcuilitiem ezcrelcunt
CauJex albicans, pedis men(uram in arobka vix (uperac, malc((qae forculis (bliofis, ^abcis, viri«
dibus, in orbem dimilis don.iriis, corticc craflo, flirvo, intiifquc pin purco obdudlus.
- , SmUx purpurea cinereo tegitur cortice, ac (uccum (hllac ladeum ; (apor acris, odor nuUus.
JWm foKis BUimhi plane (unilia, pinnata. *
.Similitcr ffofculi non fiirculb foliofis, non ip(i ciudid, uti in BsUmhi ccrnttur, (ed rands ligno(is
noetnatim inhxrenc, cxigui, uvarum Holculis haud abiimilcs, quatuor aut lcx tcnuibus» acuininatis,
poiiarais, acq, in ftellz modum expaniis foUol» oooftanie^ oAo ant deoem in meibo *llMeMi>ihif
fhrm pcadici. Odor (uaTiii iapor iubaddus. ' . ^
FruAos qni ihtftas fiicoManc, raiids linioftf^uoq, racenurim inlmenc, plano-rocundi, Cerafb
tiSfO m.ijori magnicudinc refpondcntcs, icx oAovc angulis fulcati, glabn, (ubviriJes, cicentcs ac
pdlucidi, umbdico concavo exinio m vertice omaci, necnon carnc (ucculcnta ( Prunorum cami
naud ab(imili ) fitbadiU gratitiuettporisiiims leferti, ac pellicula cenui, undicL cami ard^idhaerents»
cinAi. Intra camem oflicuJum continicur, quod nudeum indudic callomm, oblongum, i (ex^
o&bvz (emintbus, tenuis cuticuia; opcintcr (e |un<^i$ conftantem, qux decrada hac pellicuU con-
(piauntur, oblonga, (upcrnc rotund.i, mferne plana. Hi autcm (^-udus lLb.icKii & grati in <t«Jifiai
nabencurj & in eduliis uiiirpantur, neaioii (accluro autapao & niuria condiuntur^ vol ia fiiCDoex»
fibcaii ad varios ufus (ervancur.
Lam, Cre(clc ubiq, in Malabar & Canaria, fbhole aut feminibus in hoi tis (ata : per mtom annnin
floreCj frudlu(que fert, acc|, k primo (acionis annoad quinquagclimi.m ufq, frugiferaeft.
FmwJ Rmis bajus aiboris cum (emme SiAapis & cumini contu(a atc}, cxhibica vomicum dec, alvumque
mom: «t ffer6 cumfrute TtmMr»4mfm fiuiurpetui) niraium aivi iiuxum cainpeicic& dy^mttam
i^t: E (bHis cum aqaaooamniit deooAura oonficicur, quodiMoresmoyit, acvariolas expellic.
Ex cirdem eti.ini cum Croco Malabarico ( quam Mjnya Cevs indiflffitue vocant ) in aqiin clccotlis
balneum hc, quod quibolcuiub membrorum doloribus pocencer tnedQpir. Ipli aucon mi&us lum-
mopereicfiigBrant, «eqne idm ed finm tngenim
lunc.
Malus Indica jico/t^e, Ber Gaka»* i|ittra C Bauhinus Malum Malucceofera nonnihil (pinolani
vocat, ad Pnmiferunt potiib genns percineie ndetBr. . FmAos enim c)» Zayphii fiimJes offi»
aiunc.
Mala Gujanen(ia C. B. Pinas, quac cotius mundi poma fuperant» necullibi mefora quim in Gtiia'»
, na. Part. 8. Ih4. OcciJtvt. Qu. annon fiudum An,mas intctlig.mr.
Mala Americana Pyn fpeae C. B. ad Prunorum poaiis gcnu^ pertinetj & Prunus A.mericaiia
pynfecmitnoftrd ienBttKii cediik didtnr.
c A p. n.
PYrus k TiSt» id eftj igmt didtur, quod frui^ ejus (lammx infUr c lato in oblongum faAigie-
tnr« uJninnfitntA «Ai eft fio. Verum quomodo fcribendoro fic Psn^fiiecumy, anPl.
, IW onm it llfier eraditos noii oonvenic. Opcima Plinii exemplaria ubique Tirum habenc
Gum L ASSa Miim h Grzco deducunc, cruncato capitc, ut in multis aliis, 8c inlerco R.
quomodo .i weiWn» efl coriandrum, i 9>^y (lagro, a W9» futrto. Sed undc "Aw©- aa ab Apin
regione, id c(t, Pcloponncio, an hxc ab 's^, quod verilirailius vidour.
Uc Mali ha & Pyri unam dunuxac (pecicm agno(co ob rarioiiesinoapitedeMalocUdai.
Eft aucem Pyrus (adva, (dcfcnbcntc J. Bauhino ) craflb c6quc retSo & (implici cauJict. Altii^
quwn Mahs airurgic, ied muujs fic patula^ ramis, iiique plurunis, iiirredis pocius quam laterorfain
exienfii^oociioe ta^MaKiabwiecit«maMiBmaiatf^ cypaolL
Digitlzed by Google
•
Lib. XXVI. T)e Arboribus fore fruUuque aggregm, i^^i
lculptnra8ap(a,irem ad cornum 8c ali.i, ex pailida lufcfccme^qiuEfiocataiiM^edam nitila fir. Falla
dicinan{«r^>vclexcirdnatooblonga,mar£nnib sxq i,„ fjg^,
ra prorpccieruni :itv..Tlir.irc v.irinnrc;, lonfj-.ifjalo i>edicuIohrrentia,fupernc lxvi,i, fpIc.T ijnru, infcr-
ne afperiulcuLi, .Tlbi(.ancia, airsrnacim polita. FLres fere qualcs Malo^ penttphyJli, albicames^
purpurci. Fruttuf, hoced, Pyra parne omnia, turbinata, circa pydimena cralBoRlj Sevdutin I^a^
midem Mi|pata| Mi^ qaa tamen figira multum variant, [imo non omnes eam obfcrvanc] carns
quam Kbloitim oenfiore, &{lluoooGi, fedplerunqueacerofa, praffertim circamcdu, ubi /emina
foris nigr.i, Inciis alba, qualia Mali, ccllulis cori.iccis diftiiiifla contincnrur; pcdiculo fore quam
Pomorum longiori. Colore mulcum vanant, qucmadmodum & lapore: Ingenerenon ram vivi-
dus hts color quam Malo; neque cute tam Ixviconcei^a, (ed ahas virenti, ali^ araneofa, aliis (ub*
flava, ranijs rufeicente, uqplarimiun oblbJeta«& leviter fcabra. Sapor vel duicis, vcl acndus, vclau-
fterus, vel acerbus. Arbor caret (pinis; Ratucem habet profundc ^&nm ( ut fc-ibic Thcopliraftus.;
Pyrus in fcncclute fa?wUndior, autorc Thcophr. & e\pcrienti.i ttWc. x\a.py<lK<t^M didaefti h«ft
i raaice emitccns p' Jium : huic emm longe eciam (ubter ccrram produ^ radicibus ftoiones eoafiaii^
tor. SaUIsofFendi aiunt. ,■
• Pulpa in hoc .iliilijuc fru(ftibus efailcnris quibui d.it.i cfl, nnn r,intiim r.t Animahbus in cibuni
ccdat a nacura concefla eft ; fed etiam ad leniLnutn pra:iidium : qux ccli cohaceo aiiiidu doxutA
finr, meUivtiineu&fUiciiitoi«npdpaiq,TdpQcridameci^
empta. . • ^ ■ ^
P)'ra plcraq, calculofa fiint, ideoque i nonnnllis calcolo tn huauio corpore generando idonea*
pucantur & ob id in cibis d.imnanda. ^
Pyrorum non mmiuquam Pomorum genci.i, iai dittcrcncLt nuraerofiirmix lunt, aut venus no«
fii qitfttMinif prodnftis ficzterniim producendis inHnit.^ : ncc camenomnes q^uz eaam nunc extanc
Tartecaies ennmerare cniquun fadle n^ dicam pQtlibiie fuent, cum anufquiio. fierc pagDi qasdam
gpnaa peraliaria habeac Sont^quxdam fateor in unaquaque regione aliis odsbriora & paffim ctig-
tlitai» inGallia fcilicet, Hifoama, Germania, It.ili.i, Anglia, qur reccnfucre Curtius,DaIechampiiis,
Ruellius, Matthiolus, CxlaJpinus, Aug. GaOus, Coidus, J. Bauhintis, Parkinfcnus, Uortulani Gal-
ttd au&or, aliique, ad quos Leitorcm cnii ca fcire defiderat remittD. Dliu i.i!!ic:n geoera infigoiora
non apud Anglos dr.nt.ixat, fed & Gallos, & Icalos &c Gennanas dudum celcbci^ tiec minoie io
pieao & honorc hodiecciam habita, indida prxterirenequeo: Ea funt,
I. Bergomatta, i Bergamo Icalix uibc denominaca, fiacco l.ipor^que egregia, rotundiore formi,
colore hei baceo, qui ncc docem referat. Autumiio appetentc maturefcunt, verijim nou diu du-
rant, nili paulo antc plcnam maturitatem conigantur, 8c commod^ rej>onanmr, five oofta five
CTuda edantur urriq, cliii lucundtflim.i (unt, int|uit Curcius. Verijm inutilcm operam ii,iv.inr qui
ea coquunc, (iquuicni crudoruin liiccus omniuin non dico pyronim, fed fruAuum in Angiu nafcea-
lium, pjlato nodro fapidifHmus efi-, 8c uc ita dicam, dinfliinas.
i. Bmt CbnfiiMu didi. Serodna ha^j uti in Autumnuni dnrent^ ampliifima. cucuHncx figun^
herbaceo ootofc, (ubnigro, fiicop duldfltmo, ut etiamedm leniMrinc cmdz peronicolMin litumc»
nuicer difleda, additi aqua rofacc.i f^c (iccharo cdantur. Per luminosenini calom rcfiigBCUCpe^ .
hibencur, ut xgris etiam contra ardorcs pi .xbcancur. Curt.
Pyrus loca temperaa amac; incali iionbus, ut Mjpf^o, referencs Tbeoplicaflo, pauca otioaMaiM:
Lnm fiiio gaudet, nec tamen glai-eofiun afpematur, ubi MaU non pcofictunt. Ndiu fiequentktt
Germani», Gallix, icA prxfertim Ssptenirwnis plagis, Beigio, Nordimannix, Anglic
Pyrus, ut rccK' Tr.igu5,.inte Malum plerunq,c-um ceralo florem edk« Apflfinwn6ailttempel!bctt
f^igidiorc cciam Maii iniua yEitace & Autumno frudus nutureldt.
l>yroiuin vires cx fipofum generibus medendc inpt, Dulcia etnoUitmc poiiik qo^ aftringimt,
adda & acerba adftringunt.
Pyra efu ftomacho grau funt, & (Ttim extinguunt, etiam cnida, utiliora, autore Matthiolo, fi po- 'Vinh
ftrema iu p.ill:.i comc^lancur. Uiuniuii caniin conleiifu niedicorum ooSti crudis prxflant. Daoffj
wuri ftlnhrm [unt & gr«t», Plia Crudis lempcc coda utUiora & ad coipons uucricionem mcli-
on. MMh,
Omh pWHmt Jhmuhm, nhvMt fjfr» t»8* grmn»»Kk StiboLSalem.
Nos pyra cruda bene macura, boni fucd & mdiocis notz, non iniahibria pocamus : ejufmodi enim
mnHones oqMOS^ad laiietaBem doue ingeffimus^ Mcmn onqum td leviffimum ind^ nooumeii-
mm ant inoommodnm ietifimas Nbn tamen recepcz (ementic adver&nur,nec coda cradis bhbrt-
ora cfle negamus. Ad coqucndiim camcn aptiora func nonnihil acerba & au(lcr.i ; 8c A coi^ione . * ,
(apidiora & palatogratiora evadunt, quim dulcu Sc niitiora: Arida &r6(iccau pyra ventru (luxus
iedant, 8c (angoinis quoque Aiara iilittnc. Cum Fimgjs oofta eoivm inal^idtaBem ODccigne dt>
cunrur.
E Pyris non (ecus ac Pomii (it vini quoddomgenus ApiitesVetcribusdiftum, LatinisPyraceuiii,
noflutibuspcrrp. Dulcc .idniodum clt,& palaco inirc blandicur, ver jin apud vulgus noftrum mal4
audic quod alfiduc co utcotes pro pocu ordioario (cabioibs efiicerc Iblere credatur ; quod an venmi
iit neene nofais inoompectnm. Noa ^dumjfiajpfimasftam. —
A. 1. De Tjraftro ftu Ppo fylvcftri. ^ilX-<txtt.
Pyrus (yivfftris (defcribente J. Bauhino) ntinus procera fec^ eft arbor ^uiun (ativa: verum
lurcuiofa admodom, 8c ramonmi excremis Ipiiiofi^ candioe r&no(b, •& hiolco otntioe, mateile ra>
ril.T qu^m fjti .a dunorc, ide6que difcos 8c tabellas cx eo conficiunc. Primum emcrgunc jJam
inliar uinbellx, ex oodem (iirculo (eu nodulo mulcij lanuginoits pedicubs lolidentes, pencapetalij
ffta&^n, taasaia, oochkacii inodo caQGRTiii, idcec ^Mnmfiivb imo fiibieai Nrfutmn-
Digitized by Coogle
14-5
HiSTORiA Pxan.tarum.
bilici radiui, in viiidi cane(ccn&: afica in mcdio raulti, purpurei. FoUa Hoicnte artKJie iubcus & in
ainlHtu cana lanugine obllta^ fohoiutn Coionei inft,ir, liipcrnc viicntu, {plendiila, alus utrinqj gla-
bra, lucida, (ubroainda, aaffiuicola. FruHia iioa unifornies, loi alias fotundi & nwdicc comprcin,
aliasex rotundo lcviccr turbinati & longiufcnh, auftai & acerbi valdt, nec cdules donec fracc-
fejnBj quod fcre fit Odobii, femen intus continentia Pomorum (einjinlni-. hiniilimum. E\tima
abMiu ude Pyri Ipeaeai taole reprxfenac A radioe numeroibs eniittit ilobnes, vaJdc Ipinoioij^
comce nibkuMlb veftitoi: Copia Cc ri^dtcate ^iiiarim iadli diioermmmr i ftdofi3)ns ^blbruni
filvcftrium.
An Pyrus fylvcftris ciilm mutari pofliit in mitem icu horteniem quiltioelt. Tlicophi a/lus di-
lems verbis id neg^it. Scaliger .iffii nut Pyruin ferb tranllatam locis adliibico ciiku cicponere apW»
flmi jUum habitum liiaul cum aculas aduka tuhllec^ Amulque & Jaxatur illa denfitas quac
vidttar tn ejus populariiiiii, unde tranipoicata fuk ad nacoram aieliofenL Qood an venun fic
ndcnc vix ipfiim ScaUgerum cxpcrti;m crcdn.
Ltcus. Pyrorum lylvcftrium non nunus quam iativarum plurunx funt di£^rentiz : paflim occurrunt in
(ylvis & (epiMB, bds pcaefiicini monKifii: loca calidioca lefii^noc» oiide in dSgrpco anllum proriiis
fylvedris Pyri genusf niinaeciamaia.
l^mifi*- Florent fimul onm fatira, fed fniAui taraios perftdonc, viz. noit ame OAobrem menfem.
Pyruin ^lvcftic ['A»c?<j ficcat & aftringit vahda; longeque efficacius cjiiim fadvum : concidi-
' tur ( inquit Phmus ) iiilpeniumq, liccatur ad liftendum alvum, quod & decoctum Cjus potum prae«
ftat Deooquuntur 8e foUa oura^omo ad eofdcm ufus.
Veteres &c Rcccntiorum nolnulli Pyraftri frudum adversus Fungprum vencnum commcndant,
vd fimul cum Fungis cod:um, vcl i Fungis comefis confeftim fumptum. His refragarur J. Baulu-
nus, 8c cmditis contiderandum proponit an tutus lit uliis Pyroruni lylveftriuni cuni runj^is; cum
* fyti Talidi6 adilringpUic Tomitumq, & alvi Duxum oompdcunt adcoque impcdmnc, nc Fongi per
vomitom refictantur aot per alTum. prompci defbendanb Fkmgi autcmj cujulcanq, tandem genetis
funt, quo cicifis X natura ciciiciutuur &: extra corpus pellanOir e6ialubni)K« okl TCmiicubm g^.
vem^ aut lancincnc vexcotve. Keiiqua apud ipium vide.
•
Tj^M Ai^a eikhura,
I. Mwit appltcanth, aui aJ fmmthjttum modnm lif figtiaimretttrctnda.
I. Bon Chrifticn Jnimmcr & IJhnter dc quibus (uperius diximus. i. CJjC Burj ie Roj,
9^uttrr-prac. Cftc Brcrn $2&ucp. 4- «Clje I^ioict. 5. €ljc iDotc. 6. Cl)c in;cnt
fl^iflfh. 7. SCniaUof. 8. noufclct. <). '^t^\tt %tAru 10. <©jcat ^otocrcigu. ii.95loo6*
9Nir. 11. ilMimiai^pcac. j;. ^enfieUk^jpcaf. 14. Stoniec 1$. O^at ^vtgsaaou
16. mcsalon^ 17. HaiM* ^ €«l|iriiif. *i9. jDaiiMr^Btonfi^gfar. Pyms
flocopktiOb
* T. <Z\)t l^tll>prar. %. €i)c f^^mating. i). tDj^ tHfe nti tfmeting. 4. ^,ccn
CflifTci. 5. Jbieotxtigyi. 6. <S>?angc. 7. l&atijannc. 8. SiiAonp. 9. c&ugac. u. JLu
onjBi pcat. ti. ^nip. u. S&cccp. i). Ipq^cing. 14. S^caH-num^. 15. Je>iea\ct*
16. nopaL 17. Jmifucii. 18. WoKg^uK* 19. X«liicie( ibuttotft so. fl^ulintc. n. ^aSu
i2. grc pcar. a;. (©afcoignf. 14. SScrcamot. i?. 3©intcr ^oprring. a6. Hittle J3a*
0o6ctt. 17. <0^cat itair-tiiiif. 18. Soug '2>ccganiot. 29. <;Slippcr pcar. %o. Xektn^-
■ '• ' Fjt* toSdt4if ant vtM Afittifm FjraceocenJicimd« tdcnta in agru ferenda.
In dibano coquondo^ i. jpojhJiclb ptar. 2. Cfjc filach l©o:frrtfr. C6c<Cuincc«
Iicar. 4. €i}c 5!3il$t9if pcor. {. Clic ^runbcl. 0. Cijc ^cll pcar. ?• Ct)c paintcti
pear. S. iBarHcn^ of feterol fo^t «^.
Pro Apiite feii Pyraceo. x. €|rtil» <mli iDl^tci^orfc pcar. 1. €|^eC||oaii^pear. ). Ct>e
, pear. 9ojf imT|i anH fStrrlMil» ffac 4. CdeCucgobianpeac. \* .
• • Cat.ilogo& hoice ad mc tranfmifit eruditiilimus t( amidffimitt Vir» de boc OpCCO di£qU0
Au^re opdmd mentus D. Tmtndm Bj^pifom.
C A P. 111.
Jit MthCjimmfmCttmm. €|rMlU»C>cr.
ARbor hatc CjdQuia a Cydonc Crccz oppido^ etiamnum habiuu, aquibfjiidam dida putatur.
Plioiuili^t5,6,li. C^iyUis«Mfa^^ Ec Sai«wiak
^fmmCfimCntmiw^ Amit.
Hk Sqmpai||V>oi»t Go|o|}in^ cnias latioiMi nde apqd-JLBndiionoi fff. f£mr. Lb. i cap.
Dlgitlzed by Google
, II • . _ . II 1 1 1 _l
JUb. XXVI T>e ArHriiits fiore fn^ujue dggregato. . i^j^
Cxifoneum malum primus Caco, ddn Plinius nominavic : gtua (ut putat Lonicerus ) lanugine
[ (juar ut illc ait Coton Grxcis eft] ccfta fint: quod ct^'mon Cafp. Hofmannus ctiam adfert. Vcrum
apuii nullum ka^lcnus probatum autorcm lcgimus, Coton vcl cotoncm aut cocona cfTe lanuginana
ied barbarifino cx voces deben^ ex Gallico & lulico mutuacj:^ vuidicurj quiixis C«rM Goffipiain
quod nec ip(um quidem quis proprid lanam dixeriCi y^B.
Hujus arDoris frudus AurcaHcfpsridumMala tanropcrs Vcterlbus decantata
Goropius, & poft eum J. fiodzus a Stapclj querum argiiuisiiB^pud iplbs vide. ' . •
Malus Cotonea pdilla arbor tSi, ligno contorto, intus paUebte & albicante, Hrmo {atis & xdua-
bili« oaftioeobceAoinediocii»nonrimo(b, necvaldelabro,mferiu.parteitibfiifi», fupernd ilibci-
nereo, bevioit aiq, glabroi IUm gerit kbb mlgari «qoalia, noUi tn amUra creni inarurdve diG
lcAa, prona parte cana lanugine ubertim obfita; (iipini vero viridantia & livu fisrc, ranus [ 8c
nonni li tenellis ^)liisl laiiuginola, quz lanugo Eunlc a£&idu digici deraditur. Fhru non nuila fiinn|
ucinMalis, (ed ia ttodisluqEulare*, Ro& iylveftribos perfiufa^ quiiiq, fi^b (ubrocaii& «c
muncia latioribus, cameo oolace pnedids oonftantes; in iqoorum medio pmma» multa purpura-
(cencia, tf;*tc((«r luceolh: flori eoeem toci iubiunc quinq, folia, ex viridi caneicentia, villoia, quz
^ftmodum fruitii Tiv^fA^* foliatum cfficiunt. Sub ilhs lanuginofum quid cxrubcrat, fucuri troftus
nidimcntiun, quod cadentibus floram foliolis incrementuni cspeffic, donec fTudusperfidacurnuc»
nitudine Xiali, (igura varius, turbixutus, & torulis eminencibuS tui>ero(us, parvus, nngniw, mcdiocn^
dniia lanugine rafili obduAus, pulpa raelina, odora, adftringente & iubacida. 5«»»»« in ip(o
Pomi centro, quinq, cellulis diftindo contincncur, cortice (padicco, medulli alba, Pj-ri leminious
non multum diifimuia, vifcido quodam lentore lubrica, tjucm in aquam dejeda deponunt, &ip(am
mucilaginofam reddunt. RMdix copioiaj Riico coitiqs veftiUj alias re^, aliiis oUiqaiad^it h coiui
Innimo multi ftokxies virgaci ie(e exenint
Scritur aVulfione, inficione, viviradice, ramulis & taleis. Ip(c veri fiuAus ex arbore pcndcns
incurvatos crahic ramos,prohib^ue crcfccre parentem, ut Plinius : habdt^ hzc atbor omniuro MaJo>
nim infima omnium Malomm maxima, uc annotat Goropius.
Pydooioram hoctoifim doo geo^adelc^
♦
Mhioia (inquit), qux omninm yplgadfliim, pugnum vix aequant, nam quatuor undas raro (u-
perant, drca pediculum turbinata, juxta pythmcna latiora 8e quodammodo (eiBlia, angulis cotoIk
inzqualia, & vcluci per longitudmcm fulcata, colore primiim quidem virente, (ed mox maturaca,
liiturc aureolo, copiosa lanugmc oWiuaa, odore grato quidem, fcd vchemcnti, & qui quorundam
capua ka peroellit ut ipfis doJorem nioveai;,pne(6ram it oondavraut inuleo induia haaeancur. Caro
fla«R,finin»ttih quovis PyrooompaAior.
%. Cyim» majora, Mala eottnta m»jora C. R
HlK uc prxdifta iDttiiinHltoe fitperan^ figiiri Tatiaitc ab iis tcinteriequo^ Omiiia
dKapythmena viaennir «npilKora, drca pecncnlnm Ter& aBls acota. afias leffiMt ini6 ft
Htiinq, femlia vidimus. Cortice haec long^ Ixviore tcfta, cxiguo auc feri nullo cotone obduAa ; di-
lutior etiam eomm color fivc (lavum fp^c^ iive ex l3avo viridanccm. Caro mmus firma quam \
minorucii, ncc cam vebementem uc illa de ie odorem ^iranc Hac Scrutfaea pacamos .Vetenuq«
illa ver6 CydaoiafiniphcaKrcyai^ te«i»to»I>iolcQrida^ fiinoddnohisfcttcai^
nionim qiK Vneciias delcripta (iiiit
His addit teitium genus quod mifcellaneum vocat;. C Bauhinus Mala cotenea media, qux prove-
niunt b Coconeis qnac Sctutheis, vel <^ concra, ii^ fiwre. ParJdnioaus qainqi (ecenfet Mali Cyr
doniz genera.
1. Malum Cotoneam vukarem (eu Anglicam.
2. Malum Cydoniam Lumanicam, quac duplex lubetur, i. Frudu Malifbrmi, magno & flavo,
c^ui plcrunq, rimasagit, guftu adeo jucundo, ut crudus mandjpoffit inftar Pomi vulgarisj vulgari
cotoneo quovis modo co&oi multo debcatior. Pyriixxnii m&i», pnccedenti fimili^ qui .tamea
.non ut ilfe crudus e(ui aptts eft, (ed ooqui requinC{ BoftiaeB iMiiBii tfuiior Cft^ 8c paiitioriSajid^M)
©pus habet ut palato arridcat. ,
M. Q-doniam Barbaricani, iCIjc 2^arl>erp 49uime, Boniute & iapons liuvitatc prxceden-
lis smulo fniAu, verum minors & non rimofb.
A. M. QdoniMn IjngrfHncnfem { fiuau cit inediocrij Qfdoaiio Aaftico fiiniEi» noc idflavoift
Laucanictun.
M. Cydoniam BruniWiccnfcm ; pomo paenc rotundo, nec Malo, nec Pyro flmili.
Pnetcr harc & alia proculdubio habencur alibi, 8c haben adtiacpoffiinc Cydqoianiro jqicra nam
hacametiamnon paudoresfruduum re(pe^4 ^cioBe vacietaeesqntofyiioiuip fc ftiBOnimob»
cineri poife minime dubitamus. Siquis fua intcrcflc putarec ut id tenraret. , •. ^y t... t .■
Cydonia autem in Anglu, Gallia, Italia, Germania, &c. in hortis & vfridariispaflbnoolnMnr.l^HK
Amanc m gencre lota fngidiulcula, tam pUna, qu^ro dedivia, humidiora tamen podis qoim (kca :
Nos enim m Anglia ad iiuviorum fic iVa^orAun ripas Sc iecuiMiiro rivulos 6c aquanun diecuriiis eas
^plerunq, plaatamus.
Florenc uni cum P^'ris circa fincm Aprilis, fcnus dtiu(ve pro tcmp«ftate & loco m quo nafcun-
tur. *Poina maturelcunt Sepcembri 2c Odtobri menfibus. Barbarica & Luiitanica mciiftruo (pacio
Anglica anteveitutt.
iuroilani noftci in Angjb nnnc dienun Pyros Cotonets iniaitt», ut ^
Mhili0c%]e.«iitei^ innuxeiiam lapora cmcndcnair. PmifUB AnBcniaca» Mdpi C|doaix
IflMII
Dlgitiredijy^OOgle
14-5+ H I.S T .Q RIA PlANTAkUM.
inlit.r vcl nbA ddmpr«heii<lenr, vcl flikem fnigcm non psrvsnsenr: oporret cmm ut aiixM^
cognaitslmr, 'quaem mitnio infita: profi jnit, cuiulmodi llmt Cydonia & Pyrus» item OxVa*
cantha&$ViB> Pron» fic Armenuca, Pci^ic,r.c: Pminis & Cydonii mintme.
' Mala Cyilonia ftomaclio oomnioda (unt ; oh i illringentem Bcultatcm, qu4 infigni pollent, uti-
lia funt ccclucis, dylcntcricis, cholcricis, (.intMUJicm cxlcrcantibu;., 8c m gencre Huxu quocuiiqHd
hbortabbus. PUnius non i ! u ; li ' l t,\ ic ibit quoniam amittanc conflringRitem' ilbm
vim itwd. Nosaun Jol Bauhuio ^^liouc rcqnca ^iK^nem illam oonce^rani, «mkti neqoa.
qatm.
N. Ante cilnim fiinipca alviim conftip.nre creJuntnr, i contr,! h piftu l.ixare.
Si dcglutitio I.rdatur ab exiiccationc m fcbribvis mterne, mualago remin- Cydon. cum aqua fper-
mat. ranarnm cxtradta eft egregia. Emiu]Icr.inoip.<ledeglucitionela;/acommunicavit D. Hulfe
Cdtiben Veratri lucaini, quo fagiicis illitls fens unmedicabili vidncrc conficiunt, fi ubi Cydonia
matifuerint, reponatur, elanguefcere & rim fuam maleficam cxucre ufu deprchcnderunt. Addic
Curtius prxftjiul liio odorc lethaiium vcncnomm vires retundcre, & corum vchem^ntiam hebetali&
licut vcncnum vendcntcs rem ita Ic habcrc deppchcndcrunt. Cydonia quamvis aivum afiiiQftQm!
tanien urinam cicnt ; promdc in ardore urinxcum ulccre vcl fineeo ab eis cavendum.
* I{ettntterts Ex Cydnniis tufis & cxprcCGs ht vinum, led quo perdurct qulndeciin fexr.iriis fucci unus * toA»
'^"mljt^^^ lis adjiinRitur, alioqui in acorcm degcncrat. Adftringic, liouudio commodum cft, dy/emcri-
J^J[^* **** ds prodcif, hopacicis, nephriticis, & inunnx difficulrate.
Mtva CVdoniorum nihil ahud eft quam deoorticatorum Cydoniorum^ fic ex agua & mclle vel fac-
duH^ adiMa edam parte vini ad fuantatem decoAa caro acqoe oondita. Vel ex fucco ht Qdonio-
nimcum vino cot^, .id.Iiro nK-IIc optimo & dc(pum.ato.
Qfidoniatum lcu Marmelaca cydoniorum in ufu cft frcqucntiftimo in bellariis ad fecundas in^fe
inftrimidaS' Sic autem oaramr^ Segmeota 4 feminlbus & fungofis eorundem concepcacob re-
purgara acq, decofticata, diutiiis in aqua elixa» addka facchati q. s. donec cabefcant, deinde excm-
pca, vel h morcario ligneo tundas, vel codhleari in Tafe idqpeo premas fic comminuas donec in
paffam fc!! p;i!p,im mollcni .rqiubilem rcdig.antur: Comminutis liquorcm iterum affiintfas, 'kinit
fimuJ denuucoi^uas donecdcbitam conliftentiam acquirat, tandcmq, in fcutuias^ iidiJia vicieataiailt
ctiam vicrea vala cfHindas, & ad ufiim refervcs.
Si M.irmclatam rubram delideras Cydonioruift fcgracnta invafeocclulb feu opcrculato, & ditt*
cius coqucrida funt: Opcrculum enim igneas paraculas quae ruborem conferunt detmec oe avoloie
aut cvaporcnt. Si Gsranmaoim aibdn vdii m vafeapoto rei ^mgfioi*, nec «uiAt ooqaemb
fi^mcnt^.
Anie dtiam nnds magiAadine fiunptum alvwn cobibee, poft dfaom vero lohrit' Vcncriculo ap-
primc condix-.inr.
Mulci nicdia condita Cydonia maia gravidis commcndant, flatuentes non modo fixcnro oono^
borari, fed quoq, nfii venirc, ii larpe iis vidiitent gravidx, ut fdctflinu itt Incem edamur liberi veni^
OKie vuk^q, ittgenna S. PauUm QuaJrif. Biun. Clafi. i.f.B^.
Sunrficsilii modi varii Cydonia prarparandi vel ad abum, vd ad medicinam, quorum delcriptio-
nes omitto, in Pharmacopceis requircnda, anc cdam apod ici coi^ninariat ioipiQKK OPinftlefi
plactftj. Bauhihi Hift.plant. lib. I. cap. }. " . . *' .
Paravi non fcmcl mci .icidulum, fyrupum, rd potiik mivam CfixMuonm exfolo fooco adly-
hlpi cOnfiftentiam blando ignc dccodo, aiius cffe<ftum budabilcm S: frpc vA\i diffcrcntcm mi-
/anis fum fYi^enumcro. ■ Hujus ii cochl. ti. infantibus, vel plus adulooribus cxhibeatur, pitmtain
glutino.^ini mcidit, & nunc tulG ex pulinonibus edudt,nunic vomim £ veqtricolbteniiitiue inteftina
nunc deiedione ab ufdfm parobusexpdlit^ qu6dque maximi fiidendnni, rdbar finiul aflerc xgnsi
adeo ut hoc unoitmedib ^iiits xeftituerim afft» i plerifqne medicainendsabliorraites. Pimits
actjin inprimis conducit tom eracoands am ootnBBndaB. ^lv.-de le Boe Mediod. MedendL
hb. z. c.\p.io. D. Hulfe. •» •
E(f & l^minibus fua pcxftantia. Ea fiquidem cum atjua rofacca raadcf3<aa ac molBta ienco cra£-
foque.humore ambufbs igni, & linguz gdxqueaidori iliica medepnir; addokxem hcmoniioidum
finclyfter.; adrdflurasmammaram. ' ' '. ,
Ca:tcrum Marmdauioi Mafii|B^daib IB^aniGn^JlimiNfw/quonomtfie MaU Qdoaia api>
pellant, dcducinir. ' • - - '. . . . * . r.^
Cum medici rinqnic J.SanIiimi^ Cydoniorum fuccum atque ectam' (nbftaniiamflDmachofamf.
lurilBmaiii advcrteient, qui fer^ pntgafttibus kdi folct, nicdicin.r? purgatriccs ei adjccerunt, 8c
Diacj-donium [axativum diiShim vel purgans CQnfccCrunt,cu)us contciiioncm Sculusvidc apudPra-
Aicos, iiV: enanij. iUuhinumloco prardido.
Ducydonit purgjuuis kqdi & npn jao^t quod tn iecrects habete didt fecrctorum fiiorum bucc^
natoies^ vj(lc ipud euirae^^ . •* • - ' ' :.
' ' • ••■'•.' i • j^f^i^^ C«lo>Ka fylvtpu]. B. C R ' ' ' " ' *
_ , Satiya per omma /unilis exifti^^ a qua raraisdift.-it minoribus tantiim, caudicc fiirgen'; rcL^iorc,
lUXCa^^terrammihtJ^^fruticofo, fed lingulari frcqucntitis. Radcm numcrofioribus lc.uct Horibus Cc hr-
£fn>J gius nuifliticat. Fiuaiis fero pcrficit, qui etiam fativ.r f i uctibus multo ftinc iDinorcs.
Nafcuntui inDanubii pcffolis ripis & collibus pluriraumque fupra Ratilponam 8c Kevlhemiun^
oppidum ufque ad P««as fauces, pei» quas Dannbiti& labimr, frequenter iiiwr dilMif: «cvincarum
lepibus» autoce CordiDb ' r . .r .- ' . . .f . ^"^
1. • ,
.■■>■■'-■* . j-». C A P.
Digiti^ca by Cjt.j(..wiL
Lib. XXVL "De zArhonbtu qHortm fios fumm fruUtu infidek i ^5 5
^Caf. IV.
ARbor cfV jufta: magmtudmis, lo circircr pcdcs alta, e4t«^iV« rcao, praduro, ie/quiMdaU
craffitudine.muldrqaeramisdonato, [in Mali fiBuram cxcrefceii» JlS»^*».! qoicxqr^
glabro, rubio-virentei, faportfque Miltcnobduafimt, novella camen omnmn vircntibus
In arbmfaUa ex mfut* Mtiu h Angliam JMM»& Mkvif», virjtm nhfeOmit Umm fxmmx virr
gartm infiar.
tLadix rufo cortice te6ta fibris fuis lati per terram diffmditur.
lii£«deoDflatim brevibus crafsffque pediailis ramis. (urculifquc cohrrent, craila, oblonga, acu-
minata & nonnihil crifpa, Qiervo & venis paraUclis lunaribus obliquc difcarrcntibus & fiibtns
vaide confpicuis, fupemc prMundis, unde quafi rugofa apparent folia Marcrravl] inferne icabm
fiuafpera, (upcrn^ nequaquam, color cx atro vlrclcens : [Marcgravio pallidc rindis & fjtlaidens
quodammodo,- infernenonfplendens; longitudo duorum vd tnum, Cliuio quatuar^ digtonim,b*
atndo digiti aut (efqtudind autduorum digitorum.]
In cxortu binonim foTiorum alius padiculus brcvior nafcitur, qui florem fcrt magnitudine f]oris
Cotonei, quinquc pctalis albis, oblongo iotundis conftantem, ac in mcdio xnxllSi Jlammula viUola,
alba habentem, figurd cnfta: Pavonina;, apiciiia flavefcentibus omata.
Frtiaiu noflraaikispiymbaud abfimiie^ £magninidinft &^mi^ Pbmi noflratis Marcrrav:] !n
vertioc urabilico pnedn laounofo, ac tenm 8e i yniH albicaitte ooitioe cindi. Pulpa paliid^ lan-
guinei efl coloris, (aliis albicantls) dulcifquc ac grati faporis Sc odoris edam per «"■•■TTTnnfm ■ Itify
quam mimerofa, fiibrotunda ac prxdura obfervantur grana.
Fni(fhis pro diverficate tempons tnpiid fapore piMic^Mt* Mitnrelcens enim anceqoam moOe''
fejt .ic fiivercat aufterus ac aftringcns cft, ttjncque codus ventriculo prodefl. Mox paulo matunor
nicsiii- iiaui: * & optimus cvadit: meliijs tamen fanirati confiilit qui eum five codum, five facchato
conditam, quam quicruJum nienfis inferi: acceJii: quod oJons & (apons fit gratioris & p^lnff^
magis adblandientis. Ubi vero Havedine & moliitie int^am matunutem acquiiivent, odoce &
fipiDire eft inftar ftnAds KtSn Idd, alvom flioven^ nec itl lalnbrii pad6 laif^afTumptus^ qoia
facil^ corrumpitnr & vermcs producit.
In miiltis Ameiica: provincus nccnon Ln India Orientali oritur. Ssminibus iata tertio annofru- iMg^
Aut fcrt, nian&oae miglfera ultra ;oannos.
Radixbu;lisanMd*9(iiiique antlia ulnaramioiu^^ izpe ibpent, extus rafi, intos albi-
canift cdorB,'lubftantue ftKxtilemz ac faUnldi Hse cuin corcioe afHngente in aqua coda ac
pota mirificc medctur dyfenteriar, quando indicatio cft ai^ringendi & roborandi. Folu func ad"
da &c ad^nngcntu, odorata, balneilquc dicata. Montlbus & lylvis non mnafatur ibd plaiiiTjfiin
& campos amat.
Addit Fr. Hemandez folia in locionibus icabiem curare: corticis decodum tumentibus cruribusir -
opem ferre, & fifhdofis ulccribus mederi, (urditati qiioque conferre, 8e dolorcs ventris tollcrc. £
fbliis ctiam fit (yrupus utililEmus advei"siis fluxura alvi.
Duasfpecics dc(i.ribic Hci nandcz. Alteri fruiaus funt long^ majorcs, neq, um maliolencei ae
ddicatiores : alteri minores, cimices quodammodo rcdolentcs.
Ho.^-tusctiam Malabaricus duas cxhibet fpeda, qux ji ie inviosm viaabfier diAndiC fvn^
1. Fohoriim & fniftuum magnitudme.
2. Quod altera frudu fit rotundiorc & Malis fimili.
2. Q^od frudus intus carne punicea, acidmfculaprxditi iint in ona ipeci^ in akera alUcante,
Que fiudu eft m^ore ejuiqite pfllpa albicante, F<£> fimpficiEer S&a. B, M, Pijbid Araca gtuc*
diciur. C^Mu inioorecariiefai^inea Jt£i2«i«-Pdlf H.M. Fifoiieft Gwgwma
H.M.
Arbor eft medioois magnitudtnts decem aurdnodeciin pedes alca,caudice mecfiacriter aafib, mul-
tifiju.: ramis in orbcm di(Tii(Ts (.ton.^to, cnrn.e crafio, ligliofili, fiablOj fiwoac innunifaRrabdnda
Ligiium albicans, dcnfiim, ponderoiimi, iniipidum.
RaJix itidemalliicans, cornce ftifco, inms mbro te^^
Fulia oblongo-rotimda, crafla,molli.ij l.ina!^uio(a, in ambitu crcnata, craflis.brcvibus, albicantibus
pcuolis ramorum extremis proveiuuac rubicunda, qua: tamcn poitea fupernc atro viridia, iufernd
li^viridia evadunc, loagituiaine itei^ tafimdine dnoi pelmaB fiKdi iagamm, infipida« in*
odora. ^ ;
Ftartt brevi pedicolo extremis fiuCDfis multi Itmul jundi tniident» atq, h calyoe viridi quadripar-
tito proi-lcunt, quanior craffis oblongo-teretibus, flaccidis, viridi>firiatis pecalis conflantcs, numc-
roiis iUminulis albicantihis, itavefcentibus docatis apKthu/f me<Sam fioris cavitatem fic umbili-
cnm oocnpenribos; iomr quc /^iW pcodie oblontfa alncam Ocbr gpnSs ac fietidn^ fiipor
amann
FmSmVyns faaud jri>fimiles, ac viridi, glabro, nitetfte acdurfbre cortice cini^, inttifque carne
jrnfi 8C albicints refc:ti : incra quara oblongo rotunJa, glabra, rufa, den(a, (apore Caftancass-
muJbiicia locantur ftmuu . fm^us vero imnuturi valde dun iunc, foeadi, iapoiiicbtngrati j St^uan-
qaamr
Digiti^ca by iL
V
1+5^
HlSTORlA PlANTARUM.
quam matunon» iaporisliAdiilaiw-duiiii iiontaiiiettobwnfioioiii,qiw pntdittfiiiie, qoaliiattm
"Sfearbor hac ubique in MaJahar, inprimis drc.\Cccbm & TorJ:a : mcninjus Maio & Junio
aoKC 8c antiqurs dcddcnobus novis fronddat foUis ; fnidus vero lequeaubus fe« Oaobh ficNo-
}•
Tnaoitii ligno/olns 8c floribus ut Guayaba. Lods gaudctaprids; rar6gae ia fj^vis autumbrolis
nemoribas conlpicimr. [Mar<^ravius fylvas in Brafiba hifce frutidbus plenas clTcait.]
Fttnt habet albicantes, pencajpeubs, cum multis ilaminibus longis. Fiorct bis quotanius ; bis
guoq, fer^fiitftam, imiiife^iumtfam Marw & tjKG» Sepeembri. Phioaconiiiis Melplonim inf^ar»
omataj innumcrifque adojs turgentia prorert, qa« obi matumeruit flavent, mufieimque habent in
ledulcedincm, atqucFraga quodammodo refcnint (apore. Cruda potius quim cwfta appctuntur,
Inaviflimique odoris cxiftunt & f aporis. Oportet autem ut temDcftive decerpantur ; nam pro-
intennffioium Solts ardorem non minor uijuru fit, li patuo tardius quam ii driia aveJf
Phm Condlnis qui ex hoc frua.i fiunt, jucund^ refrigeraiu^ aftriogpatft oomboaii^ loooqiie cuinv
Cydoniorum, confcrv* rolarum, &c. cxhibenmr.
Ex foliis & fenunis optima balnca componuntur, tam contra intemos quam externoi *
afFeaiis: (imt enim adftnngpnda, &dpr«cipu^radi]^ quc Sc dyienteiis medeturi an|| hoc peG»*
liare habet, quod fk dinretica, paitiuroi^ (oDtiBlllll.
Cap. V.
DeStrh.
SOrbus Latinis a Sorbendo nonnuHis putatur, qnod ciro mitura (bnbetur. Et fine Fr.icl-
dorum illa pulpa vi\ commodius quam. iorbernio allumitur, nclimul cudm&fiquid intus fe-
minum aut calculoii deglutias J. B. Gneds ^chigc in diatur. Mait6iJ.Biiihn»pcooamift
poft Pyrum collocatur ob fru^um limilicudinBm in £ide extema.
Sorbus fmau acerbo cnm MefpUoiooaMl&^fi^ imnaHs,Frax]neonimxmiilis, 8e floribisseofq,'
fequcntibLs Frurtibus uml«ll,uini coomiHsab eadcm rcift^ diftlnguitui-, h. C.Bauhin.o, quem nos
fequuci duas tantum Sorbi Ifocies fionnb niminun Saavamj & Aucupanam, leuFcaxtmun bu-
biuuadiftani.
J.B.
IVocem eft arbor 8e rainola, cortice rugofb, vel (ut :dt Matthiolus^ fcabriufculo^ colore «x
flavo albicante, raJiceTATi, crafii, folida atque cicfcciKlentc, mitcric rubentc, (blidintma atq,com-
paAa. Fcli» pinnata pediculo unciali, fcptcnaaut novciui tolioruni uncialmm, anguftorum, mam-
MU ferratonun, cofta per bngioidinem decurrente, hirfiitorum, (iipina partc virefcentium. pfoni
caneGxindum conjagatioae« impaiique uno aliisooofimiU alam daudence, omnibus ad oouam in-
canam viDofimq, aJiigatis Gonftaiitia, (ade qaodammodo Rhois, (apore aoetbo. Fbm eUem lar-
culo «um foliis mfident ex pediculis unci.iHbus & fextantalibus fiinu! multi iunfti, quafi in umbcllx
formam, albidi Fruilwt Pyrum molchatelimum pai vum iquat, turbuiatus, umbilicatus, magis mi«
nufvc rubcns, prout Solcm (cnfit, (Scal. rubigino(iim diat) caBDe flavefonite, & ante matuntatem
adeo aufiero liicco ut ftrangule^ (tefte Cx(alp) oolore in rutilum tran(eante ; At ubi velut fermen-
tatione quadam emollita fueric [vix mutato intemo color^ ^iod tamen in Pyris fit] duIdiadsSe
ve(ca non iine adftridionc. Scmina Pyri (i:nt, comprefla, laiiofaf medalUaMi qd3em lapoiisjfiil»
liculo mcmbranaceo inclufa, tna numeravimus.
tjm» Frequcnsefl inliafia&Germania^ inmontil)usedam Helvetids (regoens te(leGe(hero. A."
mat loca humida, montana^ & fiigjdis pwadma, tt tcixm pingiiffimant In Anglia ipootB noi»
proTcnit.
9iw6f Soiba prxfertiin iinmatura aftringunt validc, & fluxus quofamquc alvi, uteri.&c. nihmt. Ad
tjiSr«. hos ultis ante matuntatem coUeAa vel in dibano, vcl m acread(oiem(ii(pen(a ticaat, flcinpui-
verem redigunt, vel aqnl caBdl moDinnt, vel vino decoquunr. NonRoUi melie condiiint. Omi-
dita alionim fru«ftuum niodo, h.e. cortlce & ofTibus mundata in.iqua cum fufficienri ouantitatc
Sacchari dcccx^la confortant ftomachum, appeutum cxutant, & frequcnter compclcunt fluxum 6c
, vomitum.
Socba matuca (eu fiadda minus aftiineint^ 8c alimend kco edi poflunc iis ^bus alvus laxiticw*
Amatus ade6psirdma(bingereait,atmentj^nonoonftiii»pte aucco^ Miniis
conftringcic qu.\m Mefpila conccdimus, non tamen pror&IIQa <
Extrinlecus vulneraconftringit pulvis exhccatorum.
IJgni matcrics (bjidiffinu eft ac compafta, idcoque ad mcnfas i
quenoadmodum 8c viifx a bubulcts ad Idmulos parandas. Mmi.
Dlgitlzed by Googlc
[ , , —
Lh. XXVL T>e Arbmbus quarum flos fammo fruUui mfidet, • i^f 7
A. ». S«r*jir jjlvtfirM folm domtfitc^ Jifmlk C B. fjlv. (ivt Rmmm hdmla Gcr. Muuparu
A^oreft mnUacris, hiuiuUor plenm^, ftipiteredo. ramolb, auem cortex tegic fpjdiccus, pun*
ftis notatiis, aii alius mbjacet lutcus, putiduSj amarus, [cortice fulco inflar Aliii ! folia pin-
natini digefta, Sorbi domcftica: majora, quacenus oblenrare licuit, codem modo fcrraci, acutiora,
rigidaj non comentofa auc pilofa ut illa, fcd glabra, (upra vircnti.i, infra candicancia : lirc ita
bcUatiin cohzrent roulu, canduii, odori : quibus (uccedunt haccte, acijiis Sambua ai^uadcs pare$, ex
flaToiiuiiiaer, (apore acido infuavi, in quibus fnmms allquot ablaaga. Ooili Qot iM£|nt, )ba^
anofivpam, qaonun iiqaaaiisiaitertexta elt tncana lanagpb .
Soilwm aacupariam Todnvmias qnod wA aucupia oonteiiat, illidendif avitxti.
In montofis &: uli.cjnolTs oritur, in Walli i & Scprcntrionalibus Anglix plurima. itf^f^
Aucupes Germani imdu cjus avibus iniidianrur; Baccx emm ejusii MeruliSj Turdis 8c cjudnodi
avibus nugpopere appetuntur. Sapore (imt naufeolbfic ingjtaco^ uciian fiifaim gnftamem caperare
fnmiem OHant^ (ed ii plures edantur vomitam edamdflaoE^
D. Neednamus Medioas indgnis & vet^ Amiciii nofterBaocailacaun addum bydragogum cgre-
^um p( xbere air, itcmqae Scodbuio fanaiiik» aptom^ Wallisin fitqpenti nfii, ufai Tioe dicCK paisaa*
Us quocannis exhibetur.
Liquorillequi vemo ten^ore^vnlneninfliao exftillae aflUnipoms ad Scorbuticos ScSplene-
ticos affedns a nonnnllis amunendacnr. Verum cx conjeAura podik opino^ qnan ea^
rienti.i.
Nobi^ cnim aroor vulner.rta lachrymamflunqiiwn fiiditi Foitinoaadeo haAaiMiaiefioeifirains.
uc eam hora opportuni fcrircmus.
H
De Meffiio fejit UciHiate.
Kjz duplex eft vcl major non fpinola Crata^ Theophrafli, 8c Sorbus lonmnalis Plinii
credica; vel minor & iptnola. eaqoe iMramdnplex vd roitior* fiii^ majoieb Mdpilus
Aronia di^, vei fpinoiior, froAtt minore qoam Oxyacantham vocant.
A. I. Meffilm yiftt folw fjlvtftra nom ffimfSf ftw Sarhm tttmmdii C B. Serbm tvnmn^dtt
Ger. termmaUijive viili»it ParL NrRMd^ ■& Gn#4jpv7tHf*ng|K J.]L C|effai«
;ijIFigura diflerc a vulgari Sorbo fiquidcm fd-.a Sambuci aquaticx folia armulantur; acutius ta- ,
■ iMn & argucius maia acq, lerrata, pedis anferini fbmu, excurrentc m iin^uks ai^ulos nervo^
ntrinque parne glabra, podflimum Autumno ^ apparent tameh piJi tn pedicuk undalibas 8e ^cun»
cialibus, (apore (ubaftringente, fitu alccrno fin^ulana.
Flcntm difpofitio qux in vulgari: hi cx pallicio canduii [Ojrdo&vacei, candidi] quibus lucccount
/r«i?/w rotundi [non raio pvrifoi mes] unibiiicari, qualcs Oxyacamhx vulgaris, colons ferruginei,
puo^isaibisnotatiicum iuntinolJes, lapons pnmum aufteri^tandemubi moUdcancadduli, grad;
m qnibus callus, vd cnifta bina vet terna ftmma concinens, Pvri feminibus In^, nunora, pone
tri.ingul.i, coloi li fcic caft.mca.*, nonnilnl lubauftera, mctiulli albl. Cortice tcguntur rami fpadicco
fubiuccuvc, allnngcntc, ainaricante ; caudex veru albicance, Izvi. ExcrelQC in magiucudinem fic
ftacuram 1^'n xmulam. Maccrics alba^ daraqni& OcoU iinbnGacas amoruBi 'iibmdnlas iiiiii3uinir«
rotundi fcrc, non acoa uc in Sorbo AlfMiia. .
Nos cum J. Bauhino 8e aliis putanras huKwktm efleCaCa^pmi 7%»^. 8e Soibam qoartam
{ai torminalcm Plm. nam dcfcriptioncs ci convcniuiir.
FrudusmatuiiSc jam iracidi eam acerbiratcm quam cruda habdnnt ex partc deponunc, & (ub-f^^
adduin acquirunt, nec mjucuriduni laporem, tdiAa camen etiamnum aliqua acerlntate in calloqdi
eis incft. Alvum aftringunt iicut Melpila, ds tanqnam (ingulari Sc prxfenti remedio ooiKni cor»
mina [dyiencenam] utuntur quiHarcyniosmonKS acoolunc ruftici, ucceliaturCordus. Mattluo» '
lus eandeni c:i.un cis vnn cnbiat; quam incilc nos quoque in parte experti (iimus.
, Rob. Sorbi, ipcciatim tormimdis eft nobilc ^dficum in diarrhaeisepidcmicts, itcm in diuturnis,
^ux^ab u& fiuAuum horarionm ibpeiveniunc. ' Stmidkr cap^ de DiarrhdM. Commanicatdt D,
Eadcm omnia poffunt qua- Sorba domeftica (ed inefficacius, eodem autorc; im6, mc jadicc,effica-
cius, ccrtc fcbriatantibus aptiora (unt cumrefrigcrcnt non minvis quAm altringunt.
Lods (ylvelixibus & m fepibas provenioat frequsotcs ap^d nos in Anglia^ nec minus in cranA
marinis regioninn. FruAns t& moHesCids fiiaves laiit 6e guftui^grad, pueris 8e mulieircalb exp0>
tituscibus.
Sviibit J. Bauhinus, In Comitatu Montbclgardico fuios ex ligno parah opdmos, & arbores in
com ufiim oooqtun.
Hhhhhh • ». Mift^
Digitized by Google
t
Itcttt.
MtffiltH folto Ucimate ffinofa fruitu majcre tfculmo.
Mtmm Aronia Ger. Aronia Vttnum J. B. AronU ftvt VtaftUtan» P.irk. Apn foln, Ucniato
C. B. La^ole Italjs.
Foi;,s aa Spinum album *f ^^^^^^^^ & ranoriiMis (ubdivi(5 quin, ut ferr«a
b^nrSilicatum, Mefp.lo vulgari minorcm, m quonuclci tern., Ccral. nucleis paulo nu,or«.
huius «Lm fatTe fuavi acido & grato d,frerrc nobis v.fa eft. Spmofa cl\, lcd ub, magis domcft.ca
^'t X\^Snl^!'^'^^^ fcribitl^Hus^y.. & D.MagnoI confirmat,
quicx vicinis pagis.Septenibri menle, fru^lus coi>iolo Monfpelium dctern lcnbit, qui (accharo coti-
diriftomachoeratilimt, alvumqueconftiinpu. j rj r
airi iromatiiu Ria . , acliciis crudi appetuntur m ab,s: nccantum crudi fcd ctiam fjc
chu^loXTaflt ;^^^^^^^^^ -Tem Italis dic^. («nt ab Arab.c. ^/.... Nob«
??«/^cmre a7a ac.ditatc placcnthitiudus, &: Melpihs dcbcatio,es vililum, moderate admoduni
- aftnngX Wque qm alvo lunt laxiorc obus iunt atilifTimus.
A. 5. Mtffili» AfH folw fylvtfiruffmofa ftvt Oxyacmtha C. B.
Oxyacanthu, Ger. Oxjacantba vul^arts ftvt fptnut ^/^«iJ.B. S^tna AfftnJix jr« Park. C[ie
Fi^mi^eft (iqu= alia .natcnes Oxyacantlu- vulgaris. 0«^« mcdiocritcr cra(li.s, & rainis lcntis
firm (aue opeii tomario m.ix,mc idoncs brach.atus. Spin.s horretngidis & acut«, mHlto et.afn
hgno durioriWs. Coricx lurculo.ii.ii )unioru.n nibct, adnlt.orum c.ncra(c,t FJm Apu leu \le4p.h
Aronii auftu vifcdo. FWi odoiwt.^T.mi.contJrtimTiafcuncur cx (cfqumnaahbus (crc ped.cuLs, albi,
p^maStali, ap,c.bus ut inPyro rubcncbus. pcr maturitatcrii ,ubrar, vc ut ex umbella pen-
bl^cis maiorcs umbilu^o nigro pulpa glutmosa pauca ,uoli. ac lubdula, hngula: o(-
ficulum con mentcs unum vcl duo. Unum fi fucr,t rotundmu, at (. duo. per medium <^'l:^ rIo-
5 m clfiaunt, & mterna pa,tc qua committuntur caveob,., oltendunt „,cup'am. thudhnia
K & propcmodnm odca. Rari,,s tna in una bacca mveniuntur. Vanant cV figuia, fcdcommu-
"'Sf um pSldnfontim noftmm Tragiim & alk» (i^cutuni fii.aum exiguis nucleis, a(>cra c*na»-
di!iul;r;usi>i^ ">vuh:^i. rcfcrtun, (a.bcrc. Hoc „1 Rolx (\-|v. fru^hi dcprehend.tur, non m Oxya-
, *''1ll\en,b::s palfim provcnit. tam infr.gidis quam calidwnbus ,-cgionibus, ncc uHuni fcr^' foluni
^ZS n.U .cdl.,. refugit. Maio ,„cn(b florct.. Frudiis Scptcmbri m.uure(cir, & m .nultam hyenicui ra-
iniN h.liisum vidcs iicitin.icitcr adh.rrc(cens ccmtur. «, /r r
A bu kuU hac ad v,v.is (cpcs commoa,{fima eft, i . Ob denfic.itcm ramomrii & acun^Timas (pmas.
tiimquW fngonspatic.,t.(lima h>, tum den.que quod rad,cc non rcptct .idcoque nec (ohnn latc^
oi^ q.iotiii,.-ina,n .iRntd.T moleft.am crcac Prun, (vlveftns modo. Llt miuper ad (cpcs
toaiilcs & opcratop,.u,a prx.ih,.opportuna. • > riu
T^om otioris liiav,tatc commcnciantar ; qiiamv,s nonnull, odorem conindcm m.nus lalubrem exi-
'^'Sd!:'^!?^ Tragus. Matthiolus. Schwcickfcldius, quod (ci. aftnngJt
6 6m,iis ecnc,,^ fluMis (iftit non probat J. U.tuhmus,ncc cmm (ub.iuiicri,s ell (ut vult Lobchus) (c.i
Ruftu ahquantulum gluti,iolus & dulas : At nctjuc c contra aflcnntur AnBu,ll.irx cum vc.u.cm lu-
Kricate 8c fluxus provocuc. Ncc tamcn negat .nquam cx Honbus plcui.ncrs unlcm c fe pollc, aut cal-
culolis pro^kHc. Ccrtc Iniftus vcl aqu.im dclhllatam. vcl (iccat, pulvcrem, vcl infulumm vmocon-
fcrrc .idvc,siisarcnul.is &calailumcon(ennunt Botanic. ^ r • 1. i ^ ^
Ouimvis Oxyacantha frutcx pocim qua.n arbor ccnlenda fit, cum fruticts inodum pLTunquc
non^xcedac, commodum tamen lo.um nacta, li pcrm.ttamr, m proce,-am •& |ulh: mag,i,tudmis
P imam 0 Do*lon*o. Sp,nam acat.uii hu.mhorcm, a,)us (oh.i anguft.ora fcd oblongj : fticcx'
&r'" Imcco Crocicolorc rubcntcs : Spina -pla humihorcft, nec ,ta (aclc arborclcr, raraquoquc & ui
Daucoiumtantummodohornsapud bclg.i^repctur. D.</. . ,• • ■o. r.
SSamvocat Spin.im l^ifloran, |k,tann,cam, quarqaocannis c.,t:a natal.na Chnft, Donnni
flo?ct p?ul6 lcriu. c.(,i1lVc prohycnu=tc,npcne,qu,buset.a,n (ucccdi,nt b.icc^- ;mtequA,., toha cruni-
nunt-'Sw u|ii.uotcmJorc, Maio vi>.. mcn(c. denuo florct, .idco ut frudus vindo lunul &c
S,nriVro 3m tc^ hibcrc conlpiciacur. Hi.)us Gcnens arbor habcwr prop<^ Gbllrnbunam
• SS. opS^^ Cbrtfit d.c, loi,ra,altcra rcpentur m pal:.^,s Roman,en(,s v.cn IVrrrt
dX Ti« taincn Jticcm hinc a vulgari Oxyacntha non d.flcrrc (pecc cx,ft„iumus : fcd vd
cjfi.V t.ilcm iiutio cxtitiiTc, vel arte al.qua (aAum. Solo cn.m hoc accKiciitc a vulgar. dif-
'"¥ruccx h.c Oxy.ic.Tntha Thcophrafti c^Tcnonpoteft cim folb fit deciihio, necSpinasMaU Mc-
dicx imidci habcat: ac deicnptio Oxyacantluc apud Dioltondcm ci latis apccconvcnit. Mcfptfi
tr,rtt.
tcrtium
Digitized by Google
lib.XXVL l>e Arknhu fiamnfhsftmm frfBn mfidct. ^4.5;^
tertium RCnus Phrui videcur C.B. qui cum rcdc Mdpilis aiinuraerat: Siquiilcm ivlclpilo Aronue
didz adeo (imilis eft nc fruails roagnicudine Sc fipore cuicum djfiene Tideatur.
Materie ejus (inquit J. Bauhinus) nihil iqigii «qpfetiiiim «d«Ni^ pM)pt«rdiiniii& firnum
atqHC cenaoem ejus xquaDttitacenij qua proxiffli ad Bmaim aooadit.
QqiGuthunbaoGnaibiiiaAgroOioa. «tdGmi^Sam DiFltti
C A p. VIL
Strh fi^' i»t^F^ \ -. ' I'
A. I. SerlnH Alpina J.B. Sylvtjlrti Arta Thtofbra^i dul* Park; ArM HeeBbrajh Gcr. Alni
FRigidi cccli amafia cgregid adolelcit tefio rabaAo caadice.^ atq, ooitioe fubentc, pocidlm^
excrcmorum ramorr.m, niacerie alba & firm.-\. Oculi primum cmcrguiu fublutci, .icuti, fqua-
maci Cum hmbiia nigricantc Fclta Almcx oblongo rocundaca, rugola, proti.i pirrc jncina,
lbpecil^Viiidia»-fonta, (apore adftringend, multis nerris parallclis hinctnde ii coR.i m^-dia ad la-
«ara excuriemipiis> pediculis brevibus, lanuginotits. Flortt confetaScjNi tpriniiuUf modo, umbcllae
qdodammodo inftar, Ctecrapeuli P«ri.] candidi, odoraci: quibuinicoedinRPamaparTa, Avellanl
minora; rubra, pauci quadani bnugine obduda, umbilicata, pulpd luteola, (aporc accrbo pdmuoij
qus camen mollja rcddica eraaore upore mdpiuoc cocmnendaii^ in quibu$ fmmM aliquoc ipa^liccf^
Pjri (ere, minora, meduUt alhl, eodem pcne Qfpte, aaiSaxjfiooim dHniifeido obteftab uc in
Sorbo tormiiuli.
Non pbcet JfBauMno hanc arborcm pro Aria Theophrafti fumi, qux cadem videtui PiLsI-
lodr^'.
Gaudec przaltis & frigidis raontibus> iifddiu^ MwGa. Ia moQtibus (ylro(is& pstroiis ia Anglia
IrequeM occumt, prxlertiminOoddattalibasIimibe part9ia&
Friidusnon inginci funt, nec perinde adftringcnres uc Sorbi torminalis, undc ruflici in Bur-
gundi,! eis avidc vciaincur ubi molles cvalerint, 6c ad hyemem» ^ugaces enim non luut ii bcnc ailer-
Tentur. TulTcs non abter qu4m Zi:uphi baccx kainntt tt Iputoni at^nvant;
Elignoficmi&lbyifiuin boooli, itcncaifaoiieBigiiidiaretS^^ ■.
• « . .
Park. • .
Fruticis modum & ftaturain noii emedic, fUpice & ramj; incano (eu dnerafccntc cortice toE&i
fplm lacis ad Viburni accedennbus, per oras minime incifu aut dentatis ; ibribus colons mufcoiiob-
Iblett, quibus fuccedunt fhidus P^-i i lylvcfh-is magninidine, exterius rubcntc, laporis accrbi Sorbo-
rum immacuioi oiii. A rufhcis camen mamra, nicliorum fruduum inopii OQn nu<6oomedaa(nrj
poflquam cnim dcccrpta & aliquandiu repoiita fuerinc nutiora evadunt.
In agio Veftmorlandico nalci didtur.
Sufpicatur D TjvcreJui Robinfon h.iircfbrbum efle fbrbum pyriformcm Lohel. obfervacam inagris
Worceflreniibui ijc b>caflfbrdienlibui .i £>. Titt & D. Pitt. vel lorbum pyntbrmein hojum Aucorum
eilcfanvam C. B. iuperius dclcripcam, quam Angllc Indigcnam eile aenegavimus.
Clarifliinus Htrmamuu in Cacalogo Horc IxfdGoL aUam Ipedem receniec (ub nomine Sori» Vir-
Ipnianc foliis Arbuti Breyn. item Bontias fbtbi, iea potiik Comi Jaranenfu fpedem. Idem Hei»
maoins habct Mcrpilum rpmof^im live Oxyacantham maximam Virginianam ; Si Mefpilum fpino-
fim five Oxyacancham Virginianam Qtgram; Videeju&exceilentiiQmumCacalogum HorcLugdu-
«»BatAn.i686. "
Pjraumtig Visk Tjrac ^ailmfUm J. Oxjmamb» TitofirafH Gcr. OigfmMlU Dm/m'
riJit fivt SfHmmmttTin^ CB. dMC^gECnCfiotll*
Frutex e(l (pinofus, corcicc nigricante tedus, cujus per ramos aculd, alii undam longi, alii 1»«*
vtores, (iir(Lim fen^ (pedantes, rigidi ; Foha juxca aculcos, Arbuti foUis quodammodo itmilia, alia
fcfciincia longiora, aiia unciamlongaaucbreviora, icmunciam aut unciambta, leviter acuminata,
qujdam rotunda, pulchrc per ambicum (errata, glabra, poctifimum infertora, iujuideui fupinora in-
terdum nonmhil ianugjuiola func, nicoreillo^ quemiiipenu £acie oftentant mfcriora, dcificuta (er^
^aret pencapcrali acaradra congefH ex luceo nifaence& Fraftas Qryacanthc vulgaris pcrfimilis et
nuroo colorcad coccineuin vcrgic, denfius 8c velut raccmatim coacervarus, acidi ^uf^^i- grana ali-
quot concineiis, Parkinlouo granula quatuor velquinque, ex luceo albicaniia, crurigula, nonnihd
Iplendentia.
In Gallo.piovindx & luhx (epibus vificur (ed non ita frequens Lob. Nafcicur etiam in Alpina-
Tom gentinm Bramovicam 8c Ebiodunenfium laxolis convallibus, maximd qua torrences przcipiti
COliu vicinas tcrras Pi.uci &: arcnis obruunc
Quamvis (kuhjnus uccrq, hanc Dioicoridis Oxyacancham elle velint : nobis camen potior videtxir
(cncencta Parlcinfbni Oxyacamham Diofcoridis noftram e^ Spinam albam : liquidem Diofcoridei
Melpilutn Aroniam O.vyacanthx folio (quamvis alii Pyxacamhi legant ) ells tradit: Mefpilus
autem Aronia feu Anthcdon Theophrafb Apu foho eff, qoc quidem dgura bpms albz fbhis con-
ic^iioaantGmPnacamhxvuki
Hhbiiiih» Caf.
Digitized by Google
H I S T O R 1 A P 1 A K t 4 BiMU U.
C ap. VUL
P
De Mefpilo folih htegrh & tm^ffnerihu.
I. Mt^Um vulgant J.R vu!garis five mincr V.wk. GerwumM fil» Lsnrim SM finM$,S9§
Mefplus jjlveftrts C. B. Ctjir Jftl^cDlat ^rcc.
k Arra eft arbor, foiiis quam Pomi longionbus, anguftioribus, Lauruiis fere panbus [ Matchiolo
' Oer^mun 3 infiem^ tncana lanugine pubeloenooiiSj (apemc quoq, nonnihil pilofis, fed
J turatius vircntibus, ali.is fcrrads, aliis non fcrratis, Flcres fin^ularim naflantur canJidi fcu
dilutd rubences [ qainqi pctalis amplis, obcuHs, in inedio biiiuis compoliu ] Coconcx raali : quibus
(ucceciunc poiiM cagna»mlva, perquaro^ acerbi raporii, Vy^ fylvdtpbas paria, hiriuta, ex angufto
prindpio in umbilicuni lacuni cxciTaoiuiiquie dclmentia; tStoa» inpcraUo emtcant qutna foHa
oblonga, angufta, acuminata, quV floram aiuea ccgcbant Ih nnKufis aatem poniis quina Soii of
(icula, compie(ra, Crungiila. Caro dura, alba, adUringens valde: quz tamen nacdandhlkaeailill-
lum fiiavemq, acquiiic iaporem, & menfis j&cundis muruendis inlervic.
PaiGm h<Mie oolkar in hprtis & vitidaiiaGermanix, Icaiia;, Gallis & Anglix. In Ganuuua
eciam fponce provcnit: v. (jl-.incer Ai|;entinam & Badenfes chcrmas ui rylvis.^ Qux iwn infitae Cmt,
fpinofx ierc Uinc & par%'os eduntfrudus: Sed majoTj & przftanoor nooniii cultura OMnnaratur:
infericurque apc^ P) ro Sylveftri autSpiiioallMK flont Apofi & Usao- Fiuftuin perficiefie$ttm>
brii fine aut etiam tardius. ' :
C fimlunus ediDqiie ficutus Parkiiifimiii qiutaar jpaeca djftinguunt.
I . Mei^ilus Gennaiiica ScHio Laurino non toiato, uve Melpilus ^lveftris C A Me^ibn vnlgja-
ris fivc minor Tnrk. \ ■ •
a. Mcfpilus fbho Laurino nujor C.B. maxima fadva Tark.
%. Mefpilus Icalica folio launno (errato C. Jl. minor fblio ferrato P«r4, J. fiauluiiuiialildpiki
vulgari mmore fe urriufque generis fbtia, ferrata 8c non (errata, oMerviffe fcmiit.
4. Mefpilus fnidtu albo C.B. frudu albo magno Park.
yirt*. Mel^a ejufdcm temperamenti funt cum Sorbis^ & ad eadem valenc, vomitum, dyreotenam &
' omnes m genere alvi fluxus. Ventnculo noxiaefle alunt, pnedpuc dum <luridaila tc aeerfaa ad>
hoc ftnt; nani emoUica & fracida faft.i ;iHftringunc minus. Si ciecoAo immamromm colluMmir os
& (auces, reprimic fluxiohes m fauccs, dcnccs atcj, gingivas. Paratur quoq,ex Mefpiiis liccis, lucoo
roCtruni, Caryophyllis, pauco Coralhl & nucc Mofcliata cataplalma, quod apphcatum regioni ori»
. vennicuJi potcnter oainpeicit T<vnitum ciborum. Meipila virid. m nugna quantitace deraraa
indtds diarrhaea pertinad laMrttKs fiiuTerunc, alitstenwdn nild proficimiibas. l^mftm.
Folia fimilcm cum frii<fVibn'; vim obcinent.
Herbanorum plunmi uliicula in pulverem detriu um ad renum quam ad veiiCE calculum oonte-
rendum&: cxpellendum commendant. Nec Heiiiaiii modo, fed & PraAioonim pan maior id &
duiit& paifim in fim librls calcuiofis praefcnbunt ; acgue iti qua piimumdaiapaftadl;, ceu impecu
' qoodam nuinc oaones, .inquic J|. Bauhinus, magno meherde & •tds & latiaaii ndilMio ; qui iddrco
wftieniiilec^ponit, &inulci*pfobaieiiitintf oai^^ Ipfim fipJacxtcanfiileL
S. Chmuemfplm J.B. Cttmfitr lUmg» fmm CB» Omi/hrGefmri Gec enac. Ap-
.pend.
Haoc ex lamo &00 fic defcribic J. Bauhious. Rami aaffiotes fiiere guiin vd Coconaf^, vel
Didpni^ oortice nigricarite ftriato olxhi Ai. Falia plemnqae indidem phica oriuoair, noa ut Coco-
nealm rotonda, fed oUonga, alia palmum bnga, iefcunaam lan, alia {dbandan aac ondam loa«
ga, (cmunciam laca, utrali&etm acumen defincntia, pcr ambiturnfenata, utrinque glabra, ncrvola,
atro-virentu, pedicuio latis brcvi hircntia. f/«-«denfi velut in umbcilam, Sorbi Alpinae more di-
gefti, pedicuhs lanuginofis, modo brevibus, modo lon^, in excremis ramorum hxrem: quibus fhw*
ifm fiiccrcfcunt eodem difpofiti ordine, Sorbi torminalis fruftibus fimiles, oblongi, rubri, umlulico
mediocn, ni {juibusgrana cononenmr oblonga. Clufius plantae quapi Cototuftrum Gefheri putac
RoTCs purn .rafccntcs, pcntapct.ilos attribuit.
^"""^ Hunc ftuticem in fumroitace mooas Jurae non kmg^ 4 Geoeva iaveoimus ipoacaoeum : Cluiius
in Snedben jugis.
j. Lata Qmnta, Meffilnm, efjiculo Ix-vi, fpaJicei cclerit J. B. Tjro fundit ex GmifX» Q. B.
Cbtf.txot.
Httjas offiootum 4 Mdpili forma non erat vald^ abfimile, pneftrtim pinuiidinm Mefpilotutn,
& larve, & fpadiod cobris, in medb nonmhil cumcns, & pauluhim ab uno lateie lcabtum flcinlbal-
bidum. rVuaxis cxigui Pyrieft^magnicudine, magis t.imcn rorundus, coloris ex aureo Havi, inter-
dum etiam nibentis itifbr Porni, tenui cortice przdicus, qui detrachis in tenuu flaniina fili modo
abtt: Sapor cum dulcedine aftringens, ica utvau^refrigerec; unde Lufitani iftic deg^niei in febri-
• bus ardenabus exhibdMnc 'Polpa iplk oaJocis aard iacuri ad rubrum indinancis, lenta nonnihil 6c
^(cida; Singuli antem finftus qoina (enuna IniTefta ooncment, quemadmodum Mefpila, eaquc
lepararim tenuiinvolucro tcfta, Serico cni*fo caodido fimili. Arbor Pj ro fimilis cft, humanam
L alrimdinem non iuperans^ cujus iolu ex atio Tiridia iimc, fic Pyn roiiis magis orbiculata.
Digitlzed by Google
4
4. MtffA fitOi/hSMjlmrkmmlB. M^/b^
Obfemvic Lern» in Bra(ilU in maris ripa mulus arinlcolas finAof IbvnCttMd^ tioAnifiint.
Ics, quorum dtts pernicio(i(£mus. Sylvcl^res (1 videaoc Gallos tc fllmtpmqyitM* mmBOC^m hat
ffudiis vitent, (licenccs rjiwi», id cft, non llmc boni.
5. Mtffila nm vtldi ti^miUt fn^mt t^etiUt ffMdicei eolaru ffUniintAut J. & Fr»&Mt 1. An.14.
/. «. Ex«r. aof. • » T f
c/«r.
Mefpilo Sccanio non erac vald^ abllmilis, ejuld^mque pcnc magnitudmis^capice tamcn non pUno
Dt illud, (cd inaagnfiaai ooacraao» vetuftaiofiigas concraxerac, fic fidifit^cuteconflabac, Rdco,
nuUius &pori^ qat taiiieBOceicaeiitni iiiaanM adftn^ioois cuni itaDca acrimonia conjunfta
polGdere vidmuttr: qiuiuncrorfamoflkdAMiejpiHii^
Bc tUs^ fid TaU^ Isvtt &$letideuhjl|adieeiq^ca]om fleni^
6. M^fihvMUi fMis frHllus ftne granu J.E M^^ fiH&ifrwSm fifon CB. Rmam980-
, «««««•«cii^ai'. Atf«v. CA;^ £mr.JL».Ai|.
Mifpilo vallc fimilis erat, uncialis magnitudinis, tcrfus ac polltus, fufci caloiii^ a^g^ auceni &a*
gilis ut Daululura comprclliis dilrunipcretur, valde kvis, matariam oontineos fraelem & fpongwfim^
vaUi filfi fiKorb» in gua nuUa grana oblervare pocuit Clufiuo. Oorana aucem ma fupema itimmmn
fin£bim oocBpansaliscarebaCt quibusMefpilum eftpcsdinni.
C A P. iX.
Dkffrrei J.a ji!ni t§gU iMutt^ mim C E fSrarlfiM urtisClM/a F^k ^«»«111 M0
Qk. AmtlMebier LoU Pynt cirvnv IcaUSi-
PUIcher ert: fn!te\, 8c qui multos a radice (latim ftoloncs cdat, hoinine cti.im proccriores, eofq,
ctiam rajiiolos, corua; intcdos (padiceo. Folia pnmo pullulam plura limul ex ofulis prove-
niunt, uicana lanuginc Hibtus pubelccntia, (upcrni viridia, quae adultiora decufla pemtus
lanugpne utcinqueeUbitaiunCy Pin foliis fimilia^ magnicudtne vaiia« unciam aut (elcuncum longa,
lacitudine kmunciaj^ euc etiam plu(qnam unaali, per extremum rocunda, circumquaque creiuca,
pulchris fTCqaeiitioiious neiTis obfiquis a medio i c&o donata. Floret inter lanuginolonim foliorum
rudimenta oriuntur plurcs jundi, candidi, i qumque foiiolis lon|[iu(cuIi$ compoiiti, inodori ferc.quos
hacca excipiunc vioiacex vel nigra^ umbilicata:, qumque ladnilS ooronatz ; (apore dulci, (uavi, tn
f|udMis /(MfMpIura> [dena 6c interdiun plura Cluf.'] oblonga, nigricantia, Pyrorum femmibus (xmi-
la. FruAus de(hero Cerali eft nugnitudinc Sc ngura : Ac baccs Myrto pocius limiles iimc qoam
Ccr.i(b, & umbilicacx.
Vari.u foliis obcuiis Sc acuds.
Locis montanis, prantiptis & Cixofk podffimiim gaudet. Sic Helreticis, Auftrtacis,Sabaudicts, ac Lim.
Burgundicis, alii(que montods variarum reglonum provcnire lolct Nos in moncibus drca Genc-
vam, inquc laceribus raoncmm Rheno adjacentium obla vavimus co^Qaa. Suavis eft ejus frudtus,
atque ici apois lh>nuKtn uc qni copioiiedam itiBi^fleric
Cap. X.
De MaU Pimica,
MAlus Punica, Grxcis 'Po/a, Diofcoruii Sc Thcophrafto 'Po», quo nomine Sc (tuAus donabiT*
Florcs (acivx Punics w/Tim dicuncur DioMoridi L 1. cap. 1 51. & GaL 6. SimpL At
Gal. 6. aM> Cycmus tru&us rudimentum eft, quod dedduo fiore primum appareC
fic formatur. Ec Piinio La;. c6. Prirous hujts pomi partus florere incipientis Cytinus vocatur
Grarcis: & in hoc ip(b Cytino flofculi lunc, .mtccj^uam lcihcctraalum ipfLim pi o>Ic.ic, cnimpcntcs,
qux Balauftia vocari diximus. Verum i*f^u9tf (ylvcftns Punicx (ios e(t Dio(coridi. 1. 1. ci$4.
Offidnae PHnium fequuneur, 8e Punicae um Sativx quam Sylvcftris (lores dtra dAinAionem Balao-
ftia vocint, quibus C^ytinonim .ippellatio dc (anvis ignoca eft. Cytinus Thcophraftod^oft Btt»
ris, quo Hoi continctur : adeo uc Cytini (igniftcatto apud Grxcos ambigua iit.
. Mali Punid putamen, qudd tanquam corium (Tt, coctice durius, nucis involucro tenerius Mali-
corium Tocanc, quod Grsds iiuik SiJW* OiolairidemoiMiitej iiunc AifuM» MtiiJaurA
l e. decorticare mdtur. Plinius l c. vdgqs exPanids acertb ootia peificere nowc, ob idMaKci»-
rium appcllant rnedici. C. B.
M.uum Puiiicum a Carchagine, ubi laudatiilimum proveniac,, nomen accepUle volunc, aGranis
vero qux inms contmcnnir Granaiami non a Granata Hirpaniae regjhm^iiciioniirillis viMinr« «iiin
. jaip ance Cuonis & Varroim compoia iti fuertt nuncupatum. % jBL
. ; . ^ Hhhhhh j LMdm
Digitized by Google
li^l HlSTORlA FlANTARUM. ^
I. AUlus Pmmta J.B. Tumc» ftOM CBl Paik Qrmut» fivt fme^ Ger. C|e 9oim0ca>
nate*tcfc*
Hnmilis 8c haad magtu aHx>r vel poc& finDBK ell, otieAe J. BDdcas, quamvis inccrduin oilti*
ftoIonihus.ibrcifTis in juftam etiam arborcm excfcfcar, nunk ceauifaus, angulolis brachiaram, quos
annant fpina; ngidx aliguot, oblongz, fubrcaa:, cortcx obducic rube(cen$. Li his fdia incondita,
Myrti vu^aris armula rvel olcj] \ cl aiam mijora, non tta acuta, ex vindi in lcvcm quandam
rofeyifnem vcrgencia. (fj. Bodaco niudi viroris, pediculis annexa rubttitibus, rubriique inccrcuEiaiK
^ws venitUi pnsdka ] aveiia paite nervola, odore gravi, pmlertim fi nianibus contreAata anliai
admoveannvf [ Ji Bod«o canum li«lkani« feliunqiae nnnc gnveoleociam aliqao nwdo lefe*
reoCM.]
£x nunorum lateribut fterts cmicant punicei, pencapculi, quonum medium (x:cupanc complara
fitmma aun ^s «pnvfatf, qftino infidenoa iive caiyd, qut puniceo eciam coiore fulgec, unda lon<
gioi-, cordoofus in plures haain mocronanK, focidem fcil qnot flon foba, faceflens, qux umbili-
cum poftca Pomi fucccdcntis coron.int Eft: auteni Pomo magnin:do varia, omni foic ampla, &
maximii Malis zquaiis^ rotunda fcre, niii quod utrinque levicer coraprella. Cortcx mediocnccr
craflus, duiiufculus, fragilistament ance matnikaian viridis acJievit, poft puoiceus & ragofus, qui
tandem etiam axi fbaduxum acxedic, incus luieus, guftu adftringens, numeiofis acinis plenus, vlno
abundanci ebriis, dulci aliis, aliiis addo, interdum medio, favonim modo difpofins, carnoiis maii-
braneiiqne diikpimcntis, ccu pirietibui inccrgerinis, circuii.cc-pch, .im.ins, modo candidis, mod6
puipnralbencibus ; ij^is vero granis gigattorum Vltli limilibiis, qua: conibnc iignco coiticc & nudco
^ , amaio, non camen line adftrudione.
Rcpcritur (ingulare q':odd.int lr.i|u< Mali genus, qnodnuUiuttia acinipiemen coocioet: Veciim
hoc accidcntanum cit,5ccx luiu [juoJ.ii7i n.irurx.
Diftioguuntur Maia Punica (apo: lun : clpc.tu m dulcia, acida & vinoia^ (eu in dukia, vmofa 8c
medu: qiiae genera aiiccr eciam diltiiieui dicuncu^ uc v. mamiinidine ; Dulda enim (tmc muko
majora Bc fiecioiiora, fic granis majonbus. Perhibentor eciam dnkia ccceris magis (cabro efle cof>
cice. 'A^TvjtttMi dicunnirnon quibus nulla incft granorum duricia, fed quibus mmor.
ui Amat Itxc aibor (olum cretoium, maalencum, ied in pingui quoque provenit. In calidis 2^ied>
dion vcHusregiombusIponceexic, velut m GalBa Waifaoiienli» Baleanbu» iniulis, lcali» & Hi^iin^
ac przcipuc m rcgno nuncappellaco Granacx; qus i fiequenda MaJorum PUnicaium nonien ac-
cepiiie credicur. [ In (inibus Granatar parce, quioquid (cribat Matthioltis; nam hac in parte maforem
fidcni habemus Lacunx Hiipano. J. B. ] Tn h igidioribus icgioiiibus, ut Ger::i.inia & Anglia in CQ-
rioiorum duntaxat hortis cuica cernicur, ubi etiaai hyeme cui lose concegeuda aut reponei^ eft, oii
^fiigoreviolMur. Et cnnenumbrasanure aiunc & ngationes.
TemttrMiKn- I'onu omnia in genere ccnfentur boni iucci, ventriculo convenientia, (ed pauci nutrimcncij
Mm&FiV». omnia ( autorc Diolcoride ) Vcnciis inipctus cxciduiit, ea pixapuc qua; irigidr cemperaturx iuin,
ut acida.
Dtdd» eorumC), (ympas exhibentur in tuffi chrooica & pleuriiide : in fcbnbus mtni^coinmoda
ftmc, qniatnflationes> calor^m({, augenc
AiiJa fiigida funt 8c .idftnngcnna : ftomachicii: unde eorum uc" & (yrupi cx iif3cm confc(5ki
uiiis eft ad litmi, tcbrcs bilioias, gonorrhoram, picam gravidarum, ons putrcJinem &c fimiies af^
ftdus.
Vimfa ( acido-dulcia, Graiuta mteue') medix funt natune inter duicta & acida, carduca & ce-
phalica Uiiis pricip. in Syncopc, vercigme, 8cc Ex maJis hilce ad u(us (iipradidos (iiccus exprimi-
cur & fermcncatus depuratufLj, vinum didcur.
Varios modos parandi vmum Granatorum ride apud J. Bauhmum. Sunphctfliimis videtur ie*
queiis.
Acini mAturi diligcnter i cortice &: membranis repurgaci prsio commitcunmr ac exprimunmr,
mox vinum laccis ad id accommodacis percolacur, & in vaiculis id exdpieiitibus defidere lixucur, dc-
ficcaaunrqnainuriifiiifeoIeonivappamcaaeaQefctti Uiiliieft ponisadficimfefariencium eitift-
guendam.
Poteft ettam ez fucoo expreflb 8e defiecato, admixto laodnro, & deooAo, detndo femKntato^
parari vinum gcncrori;m & incbrinns.
Fleres, cam halaujlta, quamC/r/wj, nattira: funt terreftris & valdc aditringencis, unde crcbenimus
eornm tifus e(Ie foicc in omnis gencns fiuxionibus, v. g. diarrhcea, dy(encena, ftuxu uterino,&&
£xtnn(ccus in pulverem trita 6c in(per(a imertriginibus aliiique uloerious celerrim^ ad cicacricem
ab(q, erolione producnnt : (ananc etiara oris ii!cera,tonfiIlaSj uvuiam,8cc. in cotlutionibus. Scorpioni-
bus ctiam advcriari dicuntur.
Cerie» (^wuUutritm, ffduim^ ejufdem nacurx cumfioribusefti Uciiis etiam ad coria prcparanda^
ftadanamentumvicegallainm. AddicQiniiantinus^Mdioofiumvinodeoodnmft pocnmomnes
venciis cineas necare, maximd eas quas Afcaridas vocant.
N«c/ri ittdem refiigerant, aftringuntque, imprimis qui ex pomis acidis coUo^". Brcvicer flbres,
cnrtex, nuclci [ addc & folia ] aci c.i conducunc quibiilcunq, adftriAione opuscft
£x Maiis Putucis oonculis cum iuis oorciabus exorimicur iuccus qui poigac biiem flavam, uc lcribic
Cklalp&uis. HoedeFimidsduldbuiaocipic J.Bai]mnm4ftooiticasamarKi^^
a. Malus PuHica fjlvejlrm C. B. Gct^grefiis J. B. luilb I^OTOCgjanatC*
Domefticx & culta: per omiua (imiiis eft, a(perior camen & ipioofior.
Paflim hac Jiia Iponse bxnriaK infepibafi MaifaMMnfifaai, mnvidenir fpecie di£^ 4 a-
Digitized by Google
lih. XXVX 3> Jtrkrikii ftarm fhs /ummo fmUHi infidet.
1. Mdm Fmiut£rlv^im0jtrtfivtBaUitJtmm majus Vuk B»UHfiutm fimflaummut CK
7.
Bailauflia flores lanc atnpli^ Punicx cuiurdam fylr. denfflfano Ibfioniiii porpiiralbeiidom farau
fiipati» euftu adftriag^iite^ non Cytiao obloiigo ut in fariva pomifera Punica feti fimplid, feu muJ-
tiplid floTe, ( qoaBs noiiiiiiiiqiiam reperinr) iedoompreiJo, laco rufiild. cui oolor ex 6avo puipu-
ra(cens, a^ium durum» lignofum, In ladnias quoq, dinfiiiB» . Ade6 «wi>if8ji|^ htt^li^m fm>
fiant. uc Ro& videantur cenntbliz colorc fjturaco.
4 BsUBftmmmmm ftuib Mm^m fiart fhmmimre C.E.
Foliis atro-virentibus, calioe onffior^flon niiioN^ tnftiant» fiantipiiipifApaiifiBaiiie. i priv»
diftert^jnquic GBauiiinus. ^ ■
CortexGianatorum menles movet, tc tixttinieriiMtencmii^fog^ abeeBptoientia TndMO^
abondac mim qoodam Alcali apeikhm^ qnod pettt ittiilm
■f
Cap. XI.
Maiui Limonia MaUharka fruBu tmhilk^t*
U.M.
ARbf)r cfl proccr.i, c.^uJicc cr.iflo, cjndulo, multifquc ramis donato, qui corticc cincreo odo*
rato obautfli, ac iungo^ intus medulia referti« necnonipinis fiilciSj nitoaalnis & aculaatit
infiiper muniri funt . ' '
Radix flavcfccns, hifco cortice tefta, anura, odorata.
FoL^ jxarlimilu lunt foliis Mal-Naregam, pr^terquam quodncrvuli e cofta mcdia excuntes cral-
fiores iint, & mfcmc magis emineant ; quo fit ut in pUcas ea ac rugas crifpcntur.
Flores plurcs fimul iun£ti extremis furculis provenium, fic calyci viridi in q^iaouelacioias acoim-
tiatas feao inhmtnc, nridi-flaTelbenccs, odoraci, Inbamari, quinqaelSrimtanft Mob CBiiilaweb
/«MiWtfcandidisoaoattdeoeminediamoiifiMntiiMs; interqme^Jiwpradir egoBpaiib itidemat
bicans.
FruSm Limones pufilti (unc, tenuioribus (ulcts flriati, ac in TCrtics caljrce flocum fiinreAo coro-
natt, atro-nrides primum, albis interftiiiAi pundhilis, dein aurai. ooitice LimonUm oorad haud ab-
fimili cinAij carn^que candida, ad^ ac vinofi (aporis, intm rnerti ; intra quam numetoia coori*
nentur yetmM oblongo-rotunda, plin.i, c.mduii 5c nitentia, duplici ordine locata, ac menibraneis
quiboidam peliiculis leu panetiUis mccrgcnnis leiunda, iti ut fingula m iingulis iaticeac oeUulis. .
CidEic frequencer locis aretwiis &c petroiis circa Parskjnri & KMjmmd pfOvinciasMahbar : Sem>l
in anno ni.itnro5 fert fiiKftus, menfibusviz. E>ecembri ac Januano.
Succus lolioi um cgregium capiti eicpurgando haberur aTninnm. Idem cum Pipere longo, Zinzi- Vim»
bere, & laccharo exhibitus tuffimfedat, ca-ccrolqu;; pul:noni$afie<!iu$ c caula frigida natos potcntcr
ianac. In(uper e foliis hitce m aqua co^ Balneum hc^ quod ialficudiniy necnoa anuum doloabus
toUendis roiniiodoaiidudc;
c A p. xn.
Dt Fic» ladica Trma diSa ft» OfimtUu
OUamvis Frtitmc hic Theophradi 6c Plinii Opnntia non fie, ctim tlla, ab Oponte oppidn
ciica <]i;.im provcnit nonien fortit.i, hcrb;;l,i (\t non fnitcx ncdum arbor, merit6 tamoo
Opunti.! Indica ai borea, auc frucicola dici poilic, quu uiligni propriefate c fobo radfasm
emitccndi cum Opuntia Theophrafti convenit. nec aiiaquxvis pr.rtcr c.i:n, qu<xi hadenus andivi'
mus, arbof auc henu. <^^ctiam Opunciam hodie ( uc pitco) in Locride fruflra quxli veris.
^Gtkmdioo Tonam i mSas radiccs agoseapparentiam pocius & ojnnionem vulgarem lequor, qu^m
lei ipfias Teritatem. <^ui enim folia videntur rcvcia non Ir.nt lcd potius rami. Nam^ i . Folia
nongenninant, aliaque e.\ fefolia emittunt, fed ramL i, Folia intra annuum falcem ipatinm in
luftam magnitodinem eseenla poAiea non augentor. In hac autem (Itrpequat diumcur fotu quo-
cannis augentur 8e incferoentum capiunt, 8c in nonnullis fpeciebus Itgnefcunt. Addit Gul. Piio,
Folia conngua tantiim_efle atbori, econtra omneqnod rami viccni lubit ctmrinuum: Se autem in
quiburd.im Ficubus dillcrtis r.uiiccs immedi.itc conrinuatas vidiHc hondi. '[■.uukmj 4. Folia pleriiq,
oiTinibus plantis, criom lcmpcr virenciiHis, tandem deddunc; ac in hac propiic loquendo pcrpccua
iunc. Verum argumentum hoc non cooclndit quoniam danmr oonnuibe T.g; epipbyUofpcrma: in
qiubus foliaduranr q 1 mdiu caukst iit 1101^ qiiQalinc (mAnm^ fbliisdidtisemituci tiam cpiphyt
Jolpcrma^ qaoq, idcni tacmat-
Forma camen excerna laca 8c oompNda cum feGis ooofeflittnt/ (C i nmisdifleram:» qui tn «ai>
nibus ahb ilirpibus ceretes fimt.
l^or auteio hic fintc^ liounicis Ficus Indicaj ob aliqualem in£dk cnm Fioo findimdinem.
Dlgitlzed by Google
14^+
HrsTORiA Plantarum.
coloreni vcrgentes.
6. Caca nochtlt, feu herbacea fylve(b-l(q, Tuna, in arboris magnitudinein attollicar, mulns alis
coiicavacft, folnf'},cnn%ns ro:undis,par> is & fpinofis, fylnftli miftMmJnglbndeim IMOCminafr-
nicudine fupcrantc, ied fpiius horridiore & pallidis iloribds.
7. £ft & Xocohmecbili, {imilis fomii prxcedenci ied cam feliis qiiim fiufta actda.
Sunt & aliz prxter d](flas hujus fruticis feu fpeaes (eu potius variecate^ {UD diverfikais r^pooim
in quibus oriuntur, quetn.idmodum apud nos Pyrorum fic Ficuuni.
Bcus inJu j UvM ftlofa c. B. dimta IpedttTideair. Hascex Ctctt nuflk; e^qne dupfe]^ aheoi
folio lotundo, aitcra oblongo,
Ficus Indica humilisC.it. Ranuseft reflexis, & veluti repentibtis : flai«lliag|ioliiteoL*All Kco
lodica lsux>(k nuoor P«rA ? Fkus liidiGa fii^
Species
I. FkmbiJioi mntr Parlc. I»dua Ger. InJua folu fpmofo, frnau majere C. B. Ofuntu\vuli»
In magnura intcrduni cvadit fraticem, cui foHa magna, longitudinc nonnunquam plufquam
nedali, laatudinc fefquipalmari, ex obiongo rotund>ua, polliccm crafla, infima etiam multo traC
fioiadiinoraq, (upremisj ionsmembrana teda, plunmis cuberculis aiperaca> e quibus ipiiiulvaJb^
^attx, hali concredand aSwrcntes, in(it6q, aouleo ftanoaetn nacitram dettrenns, incotf iiitut
tuijentia, cnlore herbaoeo, tadu vifddo, lalivofb, qui cxficgitus granuiofus arcnx tenuifEmi in-
ftarattiitu digitorum relblvicur, pcr qucm difoirnuit nervorum plurimorum mcdiocnter cra(ibnun
leticulati pkxus ; acquchatc quidcm folia cx aliisfoliis lucundo connexu ioccrclcont, qulfaiiisetiam
gtuimam piD caodioe utimr, & inbraduadiducKur. PoHhzc cumcempare mcraflancur magis,
fiunc ratoiUBora, imo ligneam tandem fibftanrfam acquirunc, prarfertim inferiora, nimq, & ipi-
nas magnacx partc amitninr. Fcmoris crafHticm interdum ncquiric, i:t nos in Sicilu obfcrvavi-
nuis. ■ Foliorum pinnis iniident fniduum rudimenta mulca, iimilita- fpinofa, c quorum umhiiico
/Cnviemicanr, calathi Balauflii quadanccnus effigic, filflcuicnriore nu^mtudmc. nuilci, lutef, muhis
foliisungue latioribus, Rofarum (bliis limiJibltf oonftantes{ qnibus marceicencibus fruffm macura-
tur, Ficum magnam adarquans, (upem^umbilicatus, poIpS (anguineo colore manus tmgcnte inJfe-
£tif gurtu fubdulci, (ed quain Fiauim infuaviorc, grammulis hv^^i Lcntib fcrc magnitudine, (cd 1
fimiatis & iniqualianibitudonatis, iilddmq, concoloribus in iinu. Gclnci us in frudtu gravcm quen* !
dam odorcm dle annotac. I
Ciim primiim cxit hax planta foliola duo cmittit crafla, fucculenta [aliquod Scdi genus cmer-
gcrc diceresj mucronata, c (juoruni linu conjugali ccu pili quuiim candicantes & purpurances, fu-
curarum (pinularum primordia (imul cxfcruncur, quos non multo poft folium fequitur iildcm vefti- 1
tom 8c hirfiinim tomm, nec lacum led ceres fer^j quod camen temoons pixtgreflu paulatim in latbo-
dinem oomprunicnr, (iuntquc aculdcDm lempore etiam dnriulcnfi. Radicula novellx plamz lim-
plex 8c albicans eft.
ExiHlIac & nimmi hsc arbor« Succino flavo colore & fuhftancia, fi duritiem exiroas lapidofam^
adqodDm limilc, te gldbaBs ooncretum, 8c Tragacanthar fer^ in modum Terarieolanmi* «deb
rum, ut dencibus comminuere vix (ic. Candcla: admocum flammam non oonapit, led oomburi»
tur, ncc umen ullam odoris fpirac fragrantiam, mafticacum quoq, nullum faporcm efl&tu dignom
exhibet.
In omnibus fere Americx provinciis & infiilisj exceptis maximd Borealibus, provcnit. In Europae
etiam calidioiilKis rcgionibus facile comprehendit Ac in magnimdinem profidc Vidit Cameniiis
NeapO&altero tanto majorcm quam homincm, caudicc duro& bgnaia VidimUS& nOBRoaa
■ -in Iwito Pontjficali Vaticano jBi'/vr</<r< didlononminores.
Obferavit D. Tancredm Rtthmfen hanc ficum Indicam prodacere fruAom maturum in GaUia Nar-
boaon^ & ReipiD NeapoUtano, ubi inftar lyhreftris pLuiue loa Indigenae ad vias, latcra montinn«
'8t mter-lcoptilos oopioae crelcic.
CmftwrA Tam vivax eft hax planta, utcum fcminulo fato, tum foho hunii nictlio tenus dcfofTo crcfcat
< fadUinia Frigons impatienseit, idcbguc hyemc reponenda» anamen & loca nimis ocduia odic
Hnmoie nimio corrumfto & pntceBt: ideoqne ab Auniinnalibas imbcifaas 9c qut venw cempoce
eadunt pcrfscpe Ixditur. _ ^ ' •
Multi hu)us fniticis fpecics in America reperinncnr.
InMexicaiu piovincia i^r.Hcrnaiuic/.obrervavic lcquentcs.
I. Prima, JxJnu-NccbtU vocatur, quod albus fru&us ejusltc: Ftiia fert rotunda, parva, Izvia n-
rilq, horrenda aculeis: fbrcw luteum: FruAum l^niferum tc candeocem ; tc in ftucicis accdfeur
magnitudinem.
1. Secunda, Cos^Nocbtli didcur, qubd paUentcm proferat fruftum. Foliis conflat amplis, orbi-
cularibus, multffque 6cprolifici|, honendbus aonleiss )br« coocineo^ per enieina paUnfoenc^ fie
pomo luteo ac raro.
Tertia, jitlatte-NodkU, &a Tima ex albo tn nifum oolorcm induuns. Folia fett angafta, ob.
longa, imperTs^ aculcata, & nnnmful irjrpurafccnti.i, quod efl huic tantiim generi pcculiare, aun
cxteris ommbus vindu lint : fructum non valdc fpinofiim: iloiem extra luteum, intra vcro ipiuis
TnoK ookne.
4. Qparta, Jkfduocbtli, id eft, cocdneum. A&i fcrt tentua, angufta& oUonga^ fed brcviora.
pnecedencibiK, ac minus (pinofa ; florcm ex albo rubeicentem 8c parvum; pomran non adeb fpmo-
Itunj (ed coccineo flammatoquc coloi c prxdit-.im.
5. Qpiiua, TxMtuocbtU, ob limiiicudmcm quam habct ^umfru^Me]ucanisdido7%tff«f/,fblia
Imlquaimiia, onligurl, quibuldam hDReana IS^bS»» ftcjlirerin hislaieos exalbo incoorineom
Digitlzed by Google
Lib. XXVI. T>e <tJ rbGnbta iftt^rum jios Jmmo/rdlui infiJet. TftfT
Specics ilU qiuun primo ioco defcni^imus ^aiiem elt quar in Iniuh fjmjin r/ nw j TH^^C^ —
pnefelp ^JeaJtW.Ta eft P,.us fpiaora *dt„r, quxq^le in EulCf/equiX^c^^^^^ "
clus aliquotcomcili rubro languineo colorc ur!n.ini tinKi.nt, ut acimirationi fit wJmSwU-
Tum friuaus tum folia rcfiigerant & humcdtint, lahvoliquc iuau ouo fir m mr„m .
fH^c^anfque, erfi Wm, & corruptioni obnox.um fi lar^L.rrqS^^^'XJdS:T£
rani fraaus, xfhuntibus )ucund.ffiuuim, Succus pl.mtx aut aqua ftUlatitk limjSBE^eft adTeS
talioUs febrcs. AuxilianturHidiOCS cjus cum Hieracu quadam fpecie Enreror/.!,. r , . "^"^
Expericntia conftarc aiunt folia corumve fuccum vulncra reccntia mirabilitcr lanare T
istiam 6c apoilcmata, qui nautis plerunauc acodcrc fblent in Americam traiicien»;k.,c I^^^i timores
CDtiant. D.HM£U.folu chaxta.madefaai involuta. & fub cincnbTtoft '." n aJri?
ti> cataplainutisfermi applicare Iblcbac. ficceffu/upra f^m & expc.taac;n«ln p;;,ip4^
lum verprdlamiaiaiuininedicuneii^ ««««fiiuSi «iW tdoS^i^^SliaSS^^
cuum fucnt wfc pron«
Mtwtaniimagnaexpartc in locisproMBiu^^ atHugefioin dcpreffisnrar-
dpue ad mans Jin» Gumou plaabe renum & urmx calorem tcmpci at "«-prciui pri- j
' ^'^^'r «lO* *«™d« Cochinilb diftos produdt & Lht N^L^zjupai/, leu No,:.!'
mchx,th Indis Mex.can.sdicitur. Hcrnanl ftud.o.c colitur & i pecomm anncntirurtque in.u,^
djligenterdetcnaitur. nteidum fponte natune, mterdumhomimmi indoftna vcrmicuS hums S
mma[lupcr.or.sann.:) Icu ova tunis admoventur, qtue brevi animalCDla excludunr cijm adol«I
nnc& ab incob eitliccata fucrint Grana perperam diAa. Hxc tot. Europs mferunaird^m
commercto, qumqu.es mdlc (exccntas feptuagmta arrpbas, anno 1 5^7. uoa fiiaUe i„ ^^^,
dud,is rckrt Acoa.i Cur.mi & cdturim gran. tradjt Hen^ia hisvcfbfa. Eft iDud rGraimn, di
aum] vivum an.ma culum vel potius inle<ftimi. i dmioe formi non multum abludeSs c. m l n
nibi pUntt fe ap^l.cat pul.cc paulonuiuis, * %nine enunpit Aca„ m.Kn.tudxne, & axb^,^ ^.1
tegram atque adco totum hortum implet, & femel atque .tcnHi. quotannis cofli«d?^S««
<erto ordinc mftar yitium dilponunt, atque ftudios^ colunt, & rcpurganta.waanS^uo TeceT
tiorcs funt pUnw eo wpiolius & pnftanttus ftmm granum : inpiS^SrtilSaridm cK i
JilZk^^^^JiSfi^^ mmus i gallmis qu« granum devorant.
TOlpnm caodB ad plantas detergendas, nc novella infettonim lemmaru |«danf ubi autem^i
fan. .laolcvci unt, m.niin.i cura cxiiriimtur, nccantiirquc aqua fngida afpersi; atque tn
^f!!!i"'^^"'^""cL- ^"'^T ^ in|afh>eneeant,£mdeabluuitr^u" iSS^
nodbs^il^ fiigida tan.cn enedla «tens pnrftant Ffarj^nis modis grankrn T n c?«toX
«duteiatttr Optjmum longe granum dat 7W.«, cujus indigen.r prxCfnmamlmSSS
exiilo conhaunt, hoc modo,Commmuunt & macerant m decodoalummis,& ubi refedencoonutt
in tabcllas, qius IIi(p.mi vocant Grafiu tn pa». *
Hanc Tunar jpctTeni defcribunt Pilo 6c Marggravius, Jamacaru V.nom.nc.
Ad noslcnpfit D.Wi*, 1»^«^ iUud,leu Vciraiadumcxiccatum C.ci^^
& Ficum Inu.cam depalccns, cvaderc Hexapoda, 8c prgpnc nominan poffe Scarabatum EiSS!
pun«aaturafeumacuUtumnoftratJjus Eabp.'COto di^fimilem: a«r«l^^n^Jl^'^"g
«geaiofiflimus w D. Sdvsnbm Tjfm M.d in wSofipkTrai&SN.?^^^^
». Fiem bJkM fi» Tmu frmo, feu JmmMemm BraJUienfmm frima Pilbni&
Adeo inter fc variant Ficus Indica: Tunx dKlx, pronatahs IbU diverftaie, ut mfi flore& fniAi
ftnn .me,riaqt,al.tatc conven.redeDrc^^^^ pS?"dcre^7 ™^ '
PruM Ipcaes FrMiabus aut « adnalcitur, tenues radices h^bens, qu.bus fe Sis inferin
W»- qmcialB. folida, mftar Akes tAngulana vano modo fibi mvicem opSofiul «k^
d.ca. Foha vmdia, turgentia fiicco v.faJo, fcd infip.;do j in tam,miaȣmS&lSS^
nidimenta fruauuin Umt, & IpinuLc acut* juxu fe pofita: quatuordneieB.
Pro«ii.t m c,us lumraitate luavis odoris, cxtenim Nymphzx niajorifimiIis,exccrius oonftaos
Fruch. ov. figura cft, & plus mmus magninidine, triangula.ibo$ eniinentiis confpicuus, cute to-
dusmftarcorncisMaU Aurantu, internc & extemi color^ clcgantiffimo ceu lacL &rc™nlbnl
S^ul5?"meS,r"''"' ^*^"' ^'^'^ ^plc.ulcndbus retcrta^^S t/J
Prarterquam quoJ ob dcleaabile.n fi-ua.jum fragrantum & ob luccum ex addo dulccm, ab arftu-
amibiiscxp.tunn,r^ fcbriciunnbus impnnus& b»Hofisconvcniwitiecentcs, quod grato a^rc paU.
com aflicwnt, & Imm ledem, cor ac femriculum mir^ leficiam; Succas ^Lj^^ k-c
c»ffaausfebnhm«xl)ileoitisniedeair. «001916 ex uk; paat»
%. JamacarMjat Ficm InJica l. PiGuus, frima MarcgcaF.
l7m^S^..yfe^r^"^' "'^*^'?^"^ rn.ign,nidinis, comJ.cc tcreti, grifco & ftellatis aculeis obfito:
lupenores ramideorlum propendent, quorum exortuslunt longi proceflus, teretes, ftellaom aculc
aci ut c.iudex. H.s mmis ve.sus extcriora infidenc /afiiTowe modo, oyaIi.i, co.nprefliTanSm
aculeislingulanmpplios. In fup6rficieutr4q,fohoiimeminanc tuberculaqu^dam : coIot
morumiUoram SclobenmiTiiidk^eft. iW>waiaJbiemiem, qui ex ^ iviZuiv!^^^ cZ:
Dlgitized by Google
1^6 HlSTORlA PtAN.TARUM.
-"^- m IhminuLi dclimfc Rm&m\axAisakamk^KKeiean diflerc fed minor^
tftm guftu & cligQiute lili par.
Afboreft magna & proceri admodum, CMxahu eciam Brafilicnfibus dic^a. P. imcm crumpit i
terra fblio uno odanrailo, cujusanguli teretes fiint^ sequalis omnes crafliciei, qua/t exiculpti eOeor,
ordinefpintdisin ft«^l^ modum poiitis armati, 8c inier qtiaflibet duas ules ilellulat tranfverfalis
quxdam Iincola eminct. Huic fouo aba plura Tiuia morc adnalcuntur, in altum ercaa, brachi-
Ufli cralla, quodlibec ab uno ad fex pcdes longum. Succeflu autem temporis fiilium infcrius u>r-
tioein grifeum acquirit, ac in caudicem lignolurn & crallim abit, rpnngioiuni tamcn8t facdic»'
doum. Ter6 quae caudid proxima^ ramoirum vicem iubeunt ; caztcra folu>runi. Caudex vetus,
& ramofa iUa 61ia %iiim deniq, amiKum; FU$ caudid huic fbliurius profeiiii; albm^ magnus^
fequitur frudus o*o anfiriiio duplo major« OTaUs fignrKj exeerius oWcur^rufaer, qni oomedimr^
grati iapof is & fefijgBriuilb quabtatis.
5. Jmmmi IV. Pifimii imim ftamds ^uiet Macc^v*
Teretibus cft ramls 8c nodofis, ad quos noJos fiint fpina: ut in cateris. Tninco eft admodufn
fgiDoio, e^qfreifbffinio, vere Pinum diceres, ii alcicudinem & re^tudinem cotiiideres, verum in
cmerif dURir^ qudd foliis potius fc mviccm protmdentibus quam nmiiiQaHiorii iummirate deco-
ratur, qujc romndicate & cranitic palmam, longiilimis nMius d^cos manus atmulantur. Frutfius
Au<Son noii innoniit. Caudicis medulla eft Sambudna fadl^ mollior, qua: fe£tA arbore continuo
ei:iicaitu] j .ibitq^in leviflSmum pulvcrem, qui dccidit, moxquc ablaco ij)inofo corcice relmcjuicur
/oapus concavus« atimdme levior, inins canceUis« quafi ex artc iabricatus : gui ii ab ^ne acceo*
damr, flammamhculenter ibvet, &dlqoe looo Auaori iter fadenti de node inferridNit
Varietaces Ficus Indicr feu Opuntixm Horto I^ydenii cultas fic tliftingult clariflimus Hermarmut.
1. Opuntiamajortolio Ipinis longiUimis& validillimisamuto. a. £adcm ioiio nimon rotundion fic
compreffiori. Opuntia maxima folio fpinofb latiflimo 8c loogiflimo. 4. Eadcm folio ipinolb loa*
gifliroo & angufta 5. Eadem folio oblongo media. 6. Ficm Indtca aniiimafoiioiidiracim^
addi poflont Opuntiae Itfvesfio non fpmola^, altxque variecattt i flore & fruAn defimipeK Vido
Cap. prinium (cu Ficus Indicx prim.v Ilifloriam. Ab Amico qucxlam admonitus fum aliam /pe-
dem m Ixifto non procul k Londino mvcmn folio trianguiari cniiformi (^proiunde analiculato»)
fltihrim afttlftttfti •
6. Jsmaemru V. V$f(mUf 4. Marcgrav. Nocbezoopalli Hernandez. m fto Coccm InJtem
mftitar,
B ndieftns tennilMS, in tem liaud pralimd^ latentibns narounmr triattgularia autetiam quadraci
foha, viridia, unum, Awm, trcs, qoatuorve pcdes !nngi, quibus alia hinc inde adnaicunmr utin Ficu
; Indica: guodiibet eorum iatus duos, tresj vd quatuor digitos latum, iuntqucduplo craiSoraqdini
ymHautmpfat fimidbus & arboribm adnaidmr, ied illius longiora funt : in anguloiis cxtremitatibus
aculeis munita, unnm, duos, trdive d^imiloogk, ilaveicentis ieu lignd coloris, iex^iepcem veloSo
inacqualis magnitudinis iuxta ie poiitis. Fkrtm fert ut pracoedentis, led minorem. Fr$i8m iigune ob-
longar, tres drciter digitos longus, quatuor in ambitu c:.iilus, conflans cuce craiTa, fucculenta, egre-
^ic rubra, comprelfa per longitudinem facilc findittir & dctralu potcft, contin^tque pulpam albam,
* iucculentara, friainlem, & quali m mulcos globulos conglobatam : hatc mulcis femimbus nigrisj
iplendcnnbus permixta cfl, Aquilegix iimilibus ied minoiibuf. Puipacum icmuDibmamMdimi:^ dfti^
boni I jporis, dulcis, Ficum vulgaicm iupcrans.
Wirmt ■ Succus e cnrtice rubro exprdlus addi adilringentis iaporis eil, uc iuccus Ribiumimmammnnak
Foba aurem hujus plantc fiicculenta iunt, & iiiccum dant heiboii iaparisfeu Braflicar fimiieiq, qat
fi amarus eflist, planm hcc Euphorbinm dbt : oam pcr omok oomrenic cnm ejus deicripcionie,
^horhu,mi-crum alia & Jiverfs 0ft fkmu, AitkMti miOmhi 4lrf«rAi$m O^ibfiiplm
fitb nomtnt ^C^tlilm Calil.
• Hiac ipedaTnttxin Nova Hiipaiiiaprafot CodminUm, quBttmea hiclocoiiimlieddft iiida>
gjimihpi mrnquamappanm.
7. JmMW«sVI.PIlbii. JhftBKiiq^
CauMce eft re^, iblido, ^nis validis, inordinat^ pofitis armato: coi in fimilldtalB amkl fitim
crafla, fpinis horrida, palma: fig^ura, r.imorum vicem "'^atnTia ^^n^fiimmr. '
tiau. Indelems mcditerraneis t.intum rc^uritur.
, Icongenuinam Fictis In.-Iice [veciem non demmptm, Mt Ht^ JUfcriUi» mmm hnvit <$■ fmOKBt,
H-TfFfiflf > • Omnes Jamacaru fbodes fngidas £c humidmj lio^ gradui diieimimi^ comperi, eioeptis granb
'mtk qua; func iicca & adltringentia. QpamolMem flDmmi qnod ex ittii deflilliai^ &oaus, foliaj nk*
dices febtibm aliiiqae malis ex intBmpeiie califfii nuii fiio affia^cai, fiie enm admom me-
dentur.
Lib. XXVI. T>e Arimlm ^uarmi flos fmm frtMui infuiet, 1 4.417
8. ^Mdafiu memAmerieana Cerei tjf^ ffm^* & 'tfAifm HermMIU Horc LuRd. B»b
rtm VrrumMi {f^tnofms^ fnSt» rwfcw N«e«t mtfj6t»imQ. An uoiftiatibai^ C^f^idM
Haeluperius lib. I7.ca|x 6. pro EuphctrbU fpecie «ielcrtpca eft. Veriiaind^piilo i J^.4I«r-
manno aa Fkui fadicas itftrair.
Iiietn Enphorijiam DodoMi ab hac pbntt diftiiigMic» ;Om qut Bodintt.i Siaiicl ,<09 >xiiS'
cuciac.
IdemEupborbium IW. pro tpfifllma phnia ex qua Euphorbiuni OfScin,irum propOfuc> cofitm
iententiam & allmionemlXCoauDdini, qfnBniiiai fequuci Schadida Calli ii il^. po» £«^liariMi
planu tradidimus, nimisutvideRirfbourf.
Altei a varieus Cerci Amcricini in Horto CliclflMno prop*.': Lomlinuni \ D. Watfm colitlHk
plauu licut Tuna icu Opuiitia pkinmas varieuteii ieu diilindas ibecic& producoi-c iblec
BcoidkslMCaais angabfiorficfpinofior inHorc>LByd.re ;. '
9. MmU cjrJiiui ecbinatMs Vena <*r Lohelii Gcr. Melecartl$mj Americtmus Park. MtLcaUui Indt4
Occultfitalis CB. Kchmo-meloeaciui J. B. Ad. ix)b. Clui. Vemum jptnofum Of$mlittm9
MmODgf FkeisUt Oettdmaie _^tmfiim McImm faete fmku r€ii0 Hom
PI.jnt.ilinimgcnerismcdiocnsqii.imdercripficCliifi.i5, ri undas Jonga erat, inHm,Tf partis ter-
rx mlidcucii ambinis 15 unaarum a qua m meum aliiii gcb.u, 16 proiiindis iuicic, cotidcmque cia-
tioribus cottis pneditaj quamm finBttlA novein comentola tubercuia habcbont, c mubus doaiilatim
acutiifinu: Rrmiilimzaue & tanquam corner decem ^iiix:» unctam mphiTimiiwfciiBft iwnrdMip
etiam ampliorcs prodibant, inrer quas binx. (in majonbuitemx, in mmodbusfingoweOfuireftK
crai»t: cx autenj lcllili partc plant.T, qua viz. iiipra tcrram mcubucrat, 8i veluti fornicisinft^f Cum
erat tuicx &..iiigncantcs, nicdu parce ex Ipadiceo c.injtcaaccs, iuperna ciacracei colorts, coipides
vetd paiparaiiontei. Sumffla parce plancs (qu.x foliorum expeis erat, 8c radicc cancum niielMr
tur)denniltmumconMnnimeaiicabBt ad uncix ajntudinemj-crinm «ero laticudtncm in diametro,
dneRicei obloris, exterior eios pars vindis erac, qualis fere (oliortun Tunx, paite tamcn terrxpro-
xjmi ituillvy piiijl jjSac: incern.i p.irs fivc pulpa candida, fpiila & adeo lcnta, uc in tcnuiflimas
etiani iaminas ieda & digins excenia vix frangi poflet, Cucurbita: quodammodo iaporcm tctcrens:
Pulpc mediraUium iSciplum corroinus aUximerat, imUamquecavicaiemhdiebae: (uprcm,) autoin
pulp.r pai-s, aii tomctitum inhxrebac nonnihil purpiiralcebac : ipfum veru toinentum tcnmiliniuin
-inii.ir lapidis Amianti, & canduiiflimum crat, inquo latebant niultx cxiles ipmulx purpm cjl-, qux
-iupra comencum ic cxlcicnrcs, ngidiuiculx eram. Abextima pulpa rari quidam prodibant in to-
imonto laccntes tolliculimcmbranaoeij five vagiiut, oobris langninei ele^tiffimi & tiandi, uno-
am longi, fupci na parte craffinfetrli, <ifid[ima aqaa ▼ideHcet pulpo: adhgferanc anguAi Sc tenues,
4}Icni fciniiic cxili^ iii£;ro&: IjjlenLlentc, inftar ieminis Aimranthi purpiirei : Summo horumtolli-
cuioruBi capiti inhcrcbac oblongum quidpiam tanquam iiolculi oidimeiuumj, quod iupra toiticntuui
■cipuc eiinUie «id^acnr. Ranyoes craffiuiculas, biqga^ Jenosae £l»i(aa» iiMnper. .olia* in enbiwi
nunorasiuUittc recinebac ex infima ixMtepnxladas.
In inlMa Maioappellatt teyidmscirea matislicusenitefiwBa ' Ueu,
Abrahamus Muntliigius iii Hcibario Belgico cxadiorem exhibec hujus planti tum iconem, tum
dcloi ipnoiicm. In iconc reprslcnucur iru&us Tunx ibrma iupra toniienGuttf cnuncos cum flocP
et iniuicme : quid deiciipcio oponec neiri, cumflelgicRnlingiuuB<Ain«iABaiiwm0 JoMei isier-
idum dedl tomentum. ■ *
Sunt & alia! pr.TTcr dii5him hujus fruticisieu fpfecies ieu varietates, quemadmodnm Ficas>IadiQn;
in HoitO(i'iod.un Hollandia:, & m illo Rcvcrendifnmi Epilcopi Lonaincnlis D.Compton apud Fitl-
bam C plant.irum & ingenuaitim artium Mecarnatis m a:ternum celebrandi) EchmomdocaCti alcQ*
ram vanetaiem eukam obfervavit D. TmMnJmi RobiHfm. Suldiilai. caoalnM^ le^» fic aUiquis
fpinis, ilore, csnMnco, fraAtique «uio^ quo^.fiaim, figmian, imagoiiiKUnein, xojorem, Iapo>
rcmj &c.
' ' I I ' 1! I II ■ ■ !■ ! I Ml ■■! «I .|, .11, I ^ .■■IJtljl .
€ap. XHE.
• • : 1..;.
De jiofa.
•tU
RO(a 1 Gr.rco p»J!)»fit, / in rmiitato. 'PSAr autcn\, li r,:vmi»1oKum audimus, nomen habct
ab »C»,quaii fiCJ^? t>a^<nv #4Ar. Ita«3tem dia ait '^t' arTi^f^,. qiua '''wA*»''» quali «^*»
nondicamr eriamdebono ac ^rato odore. Pluurchu, in:iau, hbL X- 3«»;wetf • cap- ulc ubi
Ibribft ita vocari, quia stx» 7« oA^i/ilfolKo, C.-nfct eri<o Plut jschui ticri.a^ &, f^f^» auieiflliic
abca odor gratus. Volhus puut intcgrum clic ^ixftt» quomodo .liolcs pro WAr dtcunL 9n^yX^
<)ici ceniec a9> miam pn> t/ttk, fea M#lp.4dqne i Ohaldaiao »n^ .faoii.# Vj>S:.Etf.
ftMeg, , ' " ■ . :• . I., ': a „ ••. -
RoGim omnem inicb candidam fiiifle fabakmir -J^Dene.ArViiiw*«iiBieitdMtl^
feo Veperis» fcu Cupiilinis, aaftam e ubunTc; hi ck lu^lure Malwuiietis cnbediiiomMlicraxiuBfifat
jttj^adca^ ac propccica eiasfi>]ia hunu {accn: non panuntur.
UlSTOR-IA FlANTAKUM.
Cateruni Rori n;m ob venuftatem & amplitudinem flori';, tum ob ejufticm ri.igrannam, omni-
bus ieculiSj omnibus terns fumino in honore & preao habita ed^ omnibufque flonbus & cxicnbus
prsElata.
Rofam Pomifem acceniuimis; quonum fmftas m jwitiiiillis Pomi magpididinein aflequitiir, in
omnibus figura potius ad Pomuin acoedit, quam ad Baoc^.
Rofam m genere hc detcribit J. Bauhinus, Eft Cinquit ) fnitcxinfirmus, Carf. & dto fencfcens
nifi reddbuur. ut cum fu^cicibus ambigere videatur, ram» aut potius virgis duris, ligno/is, & ut-
dhrinwm lulpidis mon)adbu(qiie aculeis horrentibiB, non reftis, ioA nodtoft fecums, frecjuentibuSf
foliis fubrotundis, afperis, pcr ambitum ferratjs, qoin(|, & (cptem ex uno ncrvo five pcdiciilo cohat-
lendbus, iTbi invicem oppoiitis, (iipremo (ingulari: nerihus primiim herbaceo inchifis calycc, qui tu-
niefcentcs in vlndes alaDafhos faftigiantur, quibus aehifcentibus fhrtt panduntur (vcl limplices, vel
inilnplices) m calycis iiit mcdio /famina quxdam capillacca, luteis ttpabm donaia complcu: fismit^
in dMongiscapituus, qu« calyaUis & fionbus iubfunc, per maturitatem rubcnnbus, & in quibaflaoi
nigricantibus, duro^ lanucpne invoJuio : rsHtihm dnhslignofis in «iivecla taMknabu^ Aajbnei
bros emittcntibus.
Pnrro Rofx partes Mediciiiumerant oda i. Capitulum illud Iblidnm» lanagiQe qnadua le-
fatum, floribus (ubftiaounj cen bafin oxam Ro(am Iuftineni« Calyx vocatum, fw wwww tmmm
gUms refe hhtt mmimm mHrtm feJ «dlnr cawrfww JkitMr. t. Cortex, [ reftius Cafj^x] apentj rosi
in quinqiie pinnulas feu laanias divifiis, Alabaf^ros quibufdam diAos ; Hariim dui b.irbatula: fl;nt,
dux imbcrbes, quinu ab uno latere barbata, ab altera minim^. Floris medium illud croceum,
quod capdlanienriiinfide^ Attbirm^Sc. [apices.] 4. C^ftB^imema Anthera feu apioes lnftentaii«
tia. 5. Felhmif nlnMr, on|Dt 6. Ima pan candida mipi» j^pellatur. 7. Lana in capice contenta.
S. Sonenlaiuqpne inclaium. Consxcumlana 6c lemiiiibw mdufis Fnito re^ dicitar, quarum
inttiiiitimiii CK oolme nflb« tmn cx moUitie sftuittDir*
I. Jtifm nths Ger. C& ruhra, prtvaUefkm, & fmi^, & finfHa fitt J,B. JbjSb
mfcw At^iks Park.pand. ^ttU$Uk*
7. B.
Ro& mbiae fintex minor efl auim albc aut rubelUc, virgx non it^ aafTx, fpinx multo rariores
& minore|,iMC iii moidaoes; aoqui lami etiam fine fpinis : felis cx longiufculo pedicuio. cui in
principiomuc aarieuhr, fidkila mittemavel quina, [ plerunq, quina Park.'] utrinque glabra, &•
pcrnc iiiagis vircntia, fiibrorunda. F/or« five Rofx rubrz, magiix, quTd ini plcna; aJinoduni, colo-
ris intcnsc ri;bri livc purpurd, quxdam paucifolix, odoratx omncs &c potitlunum liccx. Fiores le-
quuntur fruilm livc caoicula uiblonga, : ubra ubi matura.
Fiores colore piunmum variant ; aUi colore liint intcns^ rubro {anguine6ve ieu in rubro lugrH
cante, plenz admodum, fbUtsnmnium Rolarum amplinimis; alii pallidiores (unt & ad Datnafcena*
nnii iiiLiarum (.olorem acccJentes ; alii adhuc diiutiorcs Rofx caninx fcri colorc j omnibus tamcn
folia leu petala ampliora lunt quim Ro(x Damafccnx vulg. afieti cti.im crocei in mcdio multo plu>
res Odoris graoa & fiiavitateqaamvis Rofam albam fiiperaCj Damalccnz neutiquam confeienda
cft. [Odor quamvis fatuvaliduse/l, nobis non admodum gratus vidctur] Folia probe exlii^cataSc
repolit.i rum colofem, tum odorem diuuiis retinent quam Damafccnx iuiia, quantalibec cura &c dili-
§entKi .dkrvata.
C Bauhinus hucrdert, 1. RolamMiiefiaGam fiore fimpjid rubiOi vulgo Rolafina. 1. KoC ex
•fubro nigncame floie pwno. 3. Rolam Milefiam flore umplid nilira 4. Ro(am ivbfcandam
Sacchannam didara, Grxculam Plinii. Cam
Ebrodunenfis hiftorix audores huc etiam rdcrunc Rofam robiam paliidiorem C. B. item Kolam
iaturadi^ rubentem ijnfdem. Verum utramque errone^ : Pofterior enim eft Rola 1. PraeneftinaB
'fiiBijs'C4|/I qoam & mfi diftindam fpedem paulo poft &dunt: Si auccm per prioiem inteiligM
BflJMi liololerioeam dioam, nos cam pro divcrfa fpede habemus. '
X. Siifa DMntfctMa Ger. ParJc Sstiv» IV. ^ fnrptire» CR nd>eSe fiert mofere imibiflit4t0
' / Jhm.fUm, iK0km»Mi^ 3.K C|e jDMIIIItfilltoft. Cb^ Pr^aee/fia» Jkitm.
Rofie har frntids funt prxalti ut albx, fpinofiores tamcn iis multo. Ejus rami abundant fpinis
adunas & mordacibus. Foiia non vircnt ut in rubra, nec polica fiuic ut in alba, terna, quina aut
etiam fcptena, pxnc rotunda. Fleres mulci fimul, ex bngis pediculis hifpidis, caiycis edam blpidoi,
magni, pleni, incaman, odoratiores dum virenc rubrts Sc albis, imo omnium non dioo lUifiinm^
fed fioriim in gcnere longe odoratifrimi, ut qux hafacalllO fiMViffiuiO lefllam mirific& <lMflftant, Gl-
Cra ullam omxuno offiinfionem auc lacictacem.
Damalcenx dicuntur quoniam ex Damafco Syrix urbe adveftc aedanitur. Fer totam auttm
propemodum £urapam m uia fie^iencilfiiiio iunt ad Sympam ex muldpyd earum iniuiioae p»-
•nuiidam.' '
Hyemes noftras edam afperrimas facilc tolerant.
^,^ • Roiae cujuidani meminit Ciufius, cu|us flos raulto dilutior erat^ Pracneftina, & iere albtcans, per>
Ar. • ind^ tamoa m^^ 8c plenus, in qno nonnuUa ociam fiiltt' ahiomvie mediacf poite candiranriaj
«-abeitf pnrpamfoendaj vel fimihs cobiis venis aipttia.
. Akernn C ant ejuidem ] Praeneftinat finuhs fbrtna 6c magnicudine, quae ut pbirimom dimidia ex
penecandida Foiia habcrct, rehqui rubra, aut tertia «^im— w qx pnte alba, tcI nunc ioiC|m alhi^
•■aBod6 iw^a rabca iocerfe oominixcacoaipiciaaitur(i.
^ ' . ;t>3 WMil^K^Cu. .,tiu.i .... '
Digitized by Google
Lib.XXVL *De Arhnktu fuorwnfios Jumm fruBm mlidet, i ^69
IC^ Pwwiwiafii Mtf» Parle. pwuL nArm ftm «m£A fJM J. Bl
Hanc J. Bauhinus in urbe Trevm Galli* fe vidifle fcribit v.ildc plenam & rubrain, qua: in va-
riasGallix partes exiiccata diftribuitiir, quia v.iklc odoraca. Ex luc conforvaficca ubique paracur.
Huic fiu 4fflfi<Hq?« far^foUis mulco inii»x-ibus quam m volgart rubra. <v)<?r?rior eciamquiniilliu
Odyx^Mmlfe homc. F«/m dodm oidiniMii duo ienpar fibi ex «dvBcw owofici £1«« qttintqai
vero in {ummicate medium intsr oriinei kcum oc&ii{Mt« omaia in circnim knata, gUvi^^penii
viridia^ infeiti^ ffancfcftp"^
FnUK ip6 pn]6 niinr oft ^nm Riifie Itoniieialis Damafcena:, coitice* viridiore. nec aM ni<
bente. Folia magnstucline itam: FJoiet pttDl6ffliooreSj .
ooiore rainus iacoro qoam in Rnbiranunoptimo generft
4. R$fa rtihra humtlu frvt jmmdio ParL para^.
Ros^ nibra vuleari minor eft tc hunulior, alioquin ei aOO ita «UffiiniliSt (pinulis paucifGmis vcl
nullis. Fliirei mtilciplicibus oonfertis, ar^ itipads (bliis conftant^ minores, minu(que ezpanfi 6c
paculi quAm rubra: vulgaris, petalis adco xqualibus«c fi forficc iclec^ elleac j fi^lafo rabro Kiill^
HQnoquam Rpiz rubrz ProvincUUs, odore languuiiore rubrx vulgans.
5. tStfmbilifmtf fim^ & mtk^ Pftrk. R. nkM fnBiJitr C&
Virgz huinl yBtultiow OOldeB obfcuro (eu nigricantc t^ncur, {loloiics novelli viridi obfcura^
paucimmis vet nullts omnino feinis munid. FuU fiuuratiiis virenc quam m alm pienljiue Rofi^
feptem plerunque eidem coftae feu necticulo commnni edima, cdib iii aliis plurimum qninquedaii-
taxat ob(cr\'entur. Flos aliisfimplici qmnque pctalonim lafiorum ferie, ciiin multis in mcdio apici-
bus croceis conilat ; alias dupitci, exccrioribus lanoribus Sc maioribus, uuenoribiu minonbus, colore
rc^o lacuro leu fanguineo, nololencum cremefionm dtdom referente : interdum etiam Qof ina^
mulripieK eft, fededm ant plucibus foliit compofinii« magnimdinc fer& gqaalibas. OmnModoietnr . *
Andore qnim RoCa vnlgarit rabra. ^
Hxc C Bauhino ro(a rubra vulgari nunfis Hibec tt floce fimplid plcniique «11« 8t Idiif fadfliDiii^
cajus frucex (pinis conununicer cara.
6. Rff* pmmls Fnmmtm fitre nAA JL R i^fi" C& fmmU nAr0
Aufrimt* Part
Pedales atque aliquando cubitales edam cx eadem radice profert virgas, viiides, lentas, infern^
'^■ods, fiipernd mulcis (pinis rigentes; feliorum alas rubrc fimillimas, quinque aut (cptem (oliis, fu-
pcrn^ vindibus, inferne candicantibus conftantes : fummis virgis & ramulis iimafcuntur (atis magni
calyces, iive alabaftri, hirti bAi-batique, quales in Rolis rubns fimplia foliorum ordine conftantibus ;
ex quibus dein ic \.z\z cxphcanc magn.T, non oninmo odoris cxpcrces ro(je, pcncapetala:, inicio rubnr,
ideinde paoiacun remictente & evanef(^tc rubedine, caroca iere colonsj multis luteis ftanunibas
■ftlrfs umbOicum, quemadmodum in aliis Rofis occupantftuk PrmSm niber, lOCtllldus, ORUUom
inaximuSj & Pyri m modum turbinatus, fulvcfccntc pulpa, irufqualia alba femi»a continct.
Florec p.i{Iim in cartluis lylvis, .iliarum fylvarum margmibus, Ii»blin>ioribus &: Jclcrcis .igtis pcr Lxtu(S
Auftriam mfciiorcm &c univcrlam ParmoniaJii Junio: FroAus maturcidc Augufto Temim,
Haeceadem videtur Ro&vcriicobn ?grk.fwr»i. quam Anglicc, i|fl^ ftn&EflnCflfttt
IMr vocanc 1 eft awem Rofie DenulbettK Tariecas pocius quam (peaes diftinaa. Oder Dima^
nxremiflior.
Nec diverla videcur Roia cryftaUina P«rii«^ fitriU. quae non alicer i pnEoedente di&ic quim n,ri aAd.
bi«viiVHTOia4eeepeileM»fiH»eeiiocefiasm
7. R«/« frt^tOdkfht fUm^t» Dmmfimi Park. parad. HtlLmiit» fivt Bsttn» Ger.
xmM mMkifUx CB. HolUnJtca mUU flnms fwtn/Va» <wi#Uw fim^0 fmtm JLB.
Ad ftaturam & magnitudinem Damafccnae aanulara afiLugit ; cortice rubente tura ^ Damafaeoz
frucice, tum ab aliis Rofis facil^ di(cemitur. Foiia cnam ma)ora &: rubicundiora aliis. Rofic co-
iorc incarnafocum Daraafcenb convcniunt, duplo tripl6ve ma|ores, foliis numcrofiQimts dcn^ fti-
fatis «oinpo(itc, excnniecus majoribus, incriafecus pufiUis, ftamiiium Jooun cuJeadbus, & in ipfum
calyeem reflexis, ade6oc/«iMM 4c *fktt, .^Bosiiabeac, fk CDmpueniic. Odor Danufcenx ad
albam nonnihil accedeni» Dsinaiceiin oeccft ua^ w&aat, non tamen ingmna. VariacimBrdum
florc albo C. B.
Aficeauam plene explicaciif tendniBdBni floarieinis, veoufbs^
A GaUiK urbe JViviw^ in cujus agro provenii^ iieteio aniponte^ an aliande cranflau, nooiea
eooepic. Videmfeqaidem fpecies Rofx diftinaa, verum deco mibi noncen^ oonftat^ (^gVi^
riantur cjufmodi Sc rubr;c, &. albx, & lurcv, ciamque ftamuia ftOpiCBlin fiocOIIQndnHI obiecvavn>
nm. Forte arte altqua & mangonio talis mitio efteda eft. , .
Hujus varietacem obfervavit Clufius, priore aliquanto minus, hoc eft;, eaidin.inter PrzneftinatTi
8c centifobam magnicudmis, alioqui eoioreii ^^Of^ kmd oammaat 9ut abiacenoftto Bacar
Tica akera jfiA. muiciplexmedia G.A
tiiiii ixtfii
Digitized by Google
J
14.70
HlSTORlA PlANTARUM.
8.
M* fiit f^tfiere msjore CB. /ine hmu Gw. fiie ffmm fim^x & mnkifUx Parfci
Multisftatim a radicc afli-.ii^it yjrgis, humanam alritadinem interdum xquantibus [ Rola: intensc
nlbefeenCB ahitudinc, figura ciiigic J. B.] Si fcrcili Iblo & loco i:mbrolo pangatur, utpJunmum
vero longi infraeam magnicudincm, & cubicalibus duntaxat auc iefijpcubiuuibus, Jacvibus, fic fino
(pinis,Tindibus, flexDolis, m vanos ramos didudtis; [quanun tamen lommi propter floris calycem/
& folia furGili horridjufculi (unt, cx dcnlilTima apicularura nigrarum & a(pcriurcul.iiini conjic-
rie jF.B.3 i=<>//« habet alata, hoc eft terini auc quinis uni coftx ( qua.* lubalpcra clt ) inhncntibus,
binis fempo' inter le op{|o(iti5, extrcmo impaii l,uis anipb conftancia, fiilca viridiute idp^me
Cencia, interliicane(bentia. Exuemis ramts inlident fiam, oblonj^ hirliiti/que pedicuhs inharren'
tcs, mi.kiplici fbnornm mimero oonflantes, Pncneftinis [ Damafcenis ] majorcs, medn mter lilas
& rubra^ coloris [qncm orn.it varia vagaque venarum purpurafcentium delineatio, fubtus vero folu
ex incarnaco candicant omma J. B. '\ jucundi odons: frudm brcvis crailus, pauie orbicuJansj nu-
curitace rubens: inacqnle femen Uaa^ inTolutiim oonlinet. J{«&r lepen^ li^nofi, dufa^ alia.
rum inftar. ' . . . .
Aliad genns Ro& Gm QHnts invet^tor, non Tald^ diffimilibus virfris, quod minores & rarioro
foliorum tcxniia conftantcs flores profcrc, colorc pscne fxcum vini rubn, (lund C.Bauluno &dIa
iine ipinis iiorc minorc : J. Bauhuio K. iine Ipinis coiore pzne izcum vim rubri.
Flocenthasaun rdfqaBmenlieJunia •
9. Jtof^ ruhtUtt five mtgmat* fanilu J. B. ^ofa frima Vramtfimte fimilu Clul hift. C. B.
Prameftmx, quam vulgus Provincialem vocat, vald^ ilmihs eft ^ Ro(a prior Clulu prctcr vu)gr^
res] nec illa minm altd ailurgit : in (blo flore dili^rimen eft, qui drciter quadrageiA ant phrifias
foliis, p.iulo amp!in;iS'.is & faruranus nonniliil ri.bcntibus a^nlVit, iiuiltis ftammibus flavis umbili-
ciim oCvUpantibui, alabalh6que nn.lco ciatlio c ac breviore: odo; inmui (uavis & albx fere pro-
ximus.
h^J^ Valde frequens eft Vienneniibus hortis & toti Auftria, nuUiut ounen apnd ilk» usim^ qu^ ad
""9"** dicteaidani aquam ftillatiiiam. Floret com caneris Junio, interdam etiam Maia
1 0. Rof* folto crtjfo tuhello feu ittcamato J. B. Rofa folta fubrotundo crifpo C. B.
Rofx Damafcenar vaiietas eile videoir, oum apn aliter ak ea diflerat qoam fiilio rubraoindo 8c
ailpo, flore lubello five incamato.
II. Rofs ^lwfirk rMltjurw frmit» J.E J» Rof* I/lv. odoratf/fimo rulrro fiort Chi Bfif^i
fjln. Urtimm-gmm Tne?
J.B.
Hu)us frutexpamiseft, cubiulii utplunmum, formi iimihs Rola: intensc rubrx, curvis nonnun-
quam fpinis, lea lan?: i^oliis i.r in illa quinqucparticis, rarius in icptcm foliola diftnbutis, ferratis,
^bris, fupernx parte oblcurius virentibus^ diBnique qurdeinterd fic coloris &fornix, ied rotundio-
nbus & minonbus ; flore non parvo, colons rabelli iive incamatij ot vocant, quinquei&lio, jucun-
diflimi odons, cui iucccdit capitulum cum pediculo inlipido.
iMw: la, collibus cu ca Gcnevam, v. g. ia Bafiu, Cbampe, &c. obiervavimus Junio florcnten».
I». Sa/k niUkfi$n uni»fimjfiifi, mm ffimftt Jjflv. mimrn$itlb Jbr* Gfi. ft^v»^
A mmfi Mmt Mritii$ iteitm,
Mitior hxc nuliis horrct ipinis, pediailo duntaxat floris nomiihil aipero : foliorura autera glabrop
rum conjugationes practer extremum impar tres funt yel quatuor, ierratorum, iuperiiis virentium,
infcriMS albicantiuirij glabrorum : ro/ie lunt parvi, quinquctbliaj odorata-, coloiis rubclli. fruc7us
rotundr.5, parvo Mclpilo paulo minor, per nutunucem rubcns, giana tomcnco invoiuta continct.
In hortii (xpc altitudincm hnminis excedit.
In monnbus piopc Genevam iponte provenii;, nobis fic J* B. obiervaotibai Ad radioeininoQtn
Albii propeTigurum Gr/k Gobtnretianiinhocti&
JL ^J. Rofa [ylvtfiris inoJora ftve canina Paric. amtna tnodera Gtr. fylv. vulgarts, flereei»r0t0
incamato C. B. Jjlv. alha cum ruifore, felto glaltro ]. B. Chc tanimon l^tHl ffiijfog
9iP0S$ ttaSt, Cjm^ist*/ & CjpMnMMOfiiemmm^k vuimfdmt ^ft
J.B. • . ' '
In magnos hxc cxcrefcit fruticcs, m.ignis arnutos fpinis. Folia funt fatis magna, ucrinquc glai>
bra: Florei iimplices^ quinquefolii, albicum aliquo ruborc, in raedio /«nnM lucca. Succcd'ant c«>
t>i>« longa, primum viridia, deinde Coralli moooriibraj qux ubi pjawjgttHtta moUia reddumur^
iapidi guflus cum aliqua aciditatc: n pilis qutbut iciniaA-flVrallU Iwtf Ittfer ^ffldlnin caijBndbim
In hujus virgis ipongiol.x villolx Ixpe viliincur. : . • •
Lxnt, In lcpibus p.iHim invcnitur, omnibus in tetril.'
Ab hac cgolpcciediveriamnonpitto 1
' • • •
A. Rofam
Lib. XX VL De Jrboribus quanm flos fwmm frdiui injidet, i i
A. IV Refdm jjlvt^Temtderam Get. Jjtkk foliu oJeratu CB. /eluit oJaratii Ej^ltntmam dsttam
Non alia quipps in re quim fblioram odorc ab ea diflcrt: neqoe inejus defcriptione Boranici qui
diverfam vclinc conlcntiant:, .aiit notas dlflincWonis ccrtas a.iFjrunt, Cd.iique inter alias ]lo(as ca-
niiias hu}u$ eenens una vcl aiiera Iparlim & rarius in icpibus occurrat, & nuaauam plures iimu],
veriiimilB ettlias ab eanim iemine nafci. His adde quod Ro(a Egleaeem tranfpuncamk) ineeidiini
degeneret & odorem amittat, ut obfcrvarunt Gelbenis & I^obclius.
Nobis fuffragacur Turncras, inquiens, Ego hancnihil aliud quam fuaveolcntcm QpnoslMd Ipi*
dcm cxifttmo.
Ab hac oon aliter qliam dore muldplia feu pleno diifcrt Ro(a Eglencina fioie pleno J. B, fylv>
flore iknoleo multipiici C B. 6c alkJrum.
Rofe fylveftris flore odoi-ato incarnato varietatem obfervavic nobifquc oftendit D. Dak, quamSc
nos quoque dudum oblerv.i(rc meminimus pomo fpinulis lcd rarionbusoblico, rotundiorc quamCy-
norrlio<ii vulgaris & hilarius lubente, qflodquc barbulas 'fcu calycis radios non abjidtj quemadino-
dum Yuigam Cynoirrhodi pomiim, fed in hyemetti utque fedaet donec fim^isniatiirefiyiit. *
A* li. Rofa Mvtftrit alttr» flort albo nojiras. Kofa fjlv. foHo ghibro, flore flani alho J. B.
Mfifis Jjflv.^ ^eduTtigi i,t. Rofa jjlvtftris l^. jMorvettfii can4tda CBi A»
• etmmt iilmUur frt^ ntmuUm DtPlot
DifFert I vtilgari Rola canina viras gradtforfbas, fpinis rarioribus & muliA minoribus obfms ; Sth
ribusalbis, longionbus pcdiciilis innuemibiib, plitribuique iimul inumbellv formam fc componcnti-
bus; frudu minorc 8c rocundiorc: folits minoribus & ad Rofi pimpuielljE formam quodammodo
accedentibus. Planta toca minor eft & humiiior Cynorrho Jo vulgari. In fepibus frequens cft.
J. Bauhinus Rofam fuam fylveft cm fn!io giabio iic dcfcribit, Floribus clt multis iimul junt^isj '
Rola; molchatx in modura, majoribus, omnino aibis, odoratilTimis, calycibui corumq, pediculis ru-
bentibus: foliis (eptenis, plandgiabrb^ Rolx (ylv. alba: iimilibus. Non ita in.ilrum cxcrcicic, ncc .
ica robullos profert ramos ut Roia iylv. vulgaris, ied multiim ierpeos, ramis quibukiam parum ipi*
nefs. Florec Junio & Julio, paul6 tanHds qcAm reliqux iylvdbes.
Rofi fylveiiris Crf/a//'. virgis huinilioribr.s & minus fpuiolis, floribus albisj nobiseadem cum liac
nollra vidcmr. C Bauhinus ad Rof.im humilcm flore alboCluiii referc, muuis re^ noftri len-
tenci.i : diverfam enini (pecicm putamus. Videndnin quid «Mlient «bhac Roit campeftiis repens
' alba C B. pumila campeilris alba Park. ^ , •
Cynosbari fldres qnalitatibus convenire videntnr curit Rofis fativis, (ed majorem vim adftringen<li
habcnt, proimle in proHuvio uteri rubro 6c .ilbo fumm.v funt .Tfti^n.itionis.
Frudus VI lirliontnptica niaxitne commendamar, in qua tamen exccllunt cxempti arilli. SchroJ.
PulWs ifte in Anthens Cynosbeti leperibilis, crocei ooloris & iiimm^ volatilu, eft genuinum lul<
phur vcgctabilc .ib Arclu-o ("ublimatum, cgrcgiis dotatum poteftatibus: cut coiifanguinei Itint pul-
▼eres, viz. Alcool cx JulisCoryh, fummitacibus Pini, mulco terreftn clavato, & m Antheris Luio-
rum alborum. Habent cgrcgiam vim aiioviynam, foponferam, cardiacam. Hagcndorniu! Cynosbo' ,
uttg. p. 48. idem cradit IVedtlm de fulfbitrt flantarum. Ego m phthilids 6c convuliiris afie&lniSf
in phrenefi, & dolonbuslenfendisutdes efle exiiHmo. D. 7<wcrf/ /{(>^m^
In acinis icu fcmLnibus Cynosbati repcritur olcofi & bairimica fubftanti.i, cgrcgix cfHcrjix in
Lithiaii ; Hammam cico concipic,& concmet ipfam ellcnciam plantx. • Haetndiirn. CjnosbatoUg. p.70.
Duo Hydropici oro defperatts habtn ad imegram valccudiiicm fefticuti iunt a diuturno ulii deciKft
fiuiAaum Cynosbad int^^^cum arillisin vin& Hageodorn. CynosbaeoL ^ if<| Itkrn affinnttur
de Ms floribas i WedeBot.
Hujus poma cum maturucnmt pulpam continent laporilOlim aciditatB ginti^ «d appediuill lixd*
tandum fii xftuni febniem compefccndiim pcrutUem. *
£x hac pulpa cum Saccharo Oi£cinx noftrz 'Confovam parant, non mddo ad fcbnles xAtU^
led fic ad Ssorbuticos aife<^us calidiorcs unliilimam : ventrem eriam lenitcr aftringit, & defluxiones
iifHt^ tit taccam palato admodum gracam eiTe, ventriculo acceptam, & cQncodiooem pronaovere.
£x hac cti.im pulpa bellaiia 8c faeanieatt miikai, paraie narant ooqi 6c'.nianaiic hoiMftaB ad
menias iecundas inftruendaSk *
Inianabilis ad hoibe annof (inqnit * Plinius) fuit rabidt caius moriuSf paToreinai{iisE
omnis afFcrens odium. Nuper cu)ufdam militands in prrrono mater viditin quiete, ut radioem lyl- /.»5. e.x.f§
vcftris Rofa: blanditam fibi alpcctu pridie in frutedlo micterec filio bibendam. in Lufitama res ge- ^ 4«
rebatur, proxima Hilpanix parte: caffiqoe accidit^ uc mibte k moriii canis incipiente aqaas expa-
veicerc iupervenircc epillou ocandi ut pareree religioiiij, iervacdiqae eft ex iniperato« & poilea
quitquisauxiNumitmiletencai^
' lu hujus ramis, fradlis prxcipu^ alit^rve Ixfis, vel ab infedo aiiquo oompundis per xftatcm mu-
icolum quoidam corpus herbacei & rubefccncis colons ixpe «creicit, quod * Btd^uar Lobelius^ * Bedegutfr
Spongiofam alii appeUaat, vu^us f Gcrmamc im (ci. circa Norimbet^d } fiM fippofinun ^^^^
ibmimm incumbennbus provocec, jDen j^^laff ; cujus dnores ad dyiuriam,- tinc|ai^ ad vermes ''Jff" rWf"f,-
expellendos Camcr. laudat. Spongiolam hanc ii incideris, ycnnicuHs exiguis albis tntus k^ct- tia , di cfum
fcim mvcnics, qur pcr cotam hyemem m celit.Iis fais latitantes, mcnfc demum Maio infequcntis Bcdcgii.i .ira'
anni mufcarum fbrm.i prodcunt : quarum nonnullx aculco icu Ipiculo ^ cauda femper prommente bum c*'^*
annanrur, & ad Moiifiea Seticaudas referri poflunt^ aUseeionminodafiinnnturs ficmliocfbiRife^?'''*^'
.^ieaawn diffitfentia. Deiaipeionem oiufeanim vide n C«. OMMk
liiiii % A.
HistoriaPlantarum.
A. 15- Ropt fumth fp!ni/ijj'ima feltu PimpmeSa glahrii, fiereaHto J. B. Iitm, Rofa f)lv. ftmiferm
Lohtlit, fUre rubello, fme ffinis, pumtla e)ufdem. Itrm, Rofa arvma Tabemam. ffmofa
qaiHem. Rj>f* (ihf, pem^era mmor Ch. R. PmfmeUa fvt fmifirm mmar Park. R^,
TimfinelU felio Qee, €$e |diniprctidlME.
Fiutex eft parvusj, humilis, cubitalis aut fummura idquicubiulis, virgis rpmoiiillmis, fbjjis mini'
ins, Fimpiindbe foliorum aemuliSj, unde ei nomen qincuoroonjugationuni: JftdH caiididi%
[inodoris P-»ri.] Frydusrotuniii&tis gjrandes, per maim
In labulofis & petrolis frequens nafdtor. Rcpcriri aiaiKoAm & me fpmis, C Bnl3Ri]s(eiitnun«
que habuifle ait, & P.irkiiifoiins in codcm ai^ro utramquc (imul (xpius inveniri afferit. Nobis ia
Anglia ipedem illam quae Ipinis carec nondum videre contigit, nec puto afmd nos orui ni(i ox acci-
dente : ac neti, tlari inter has duas eflcfirialem leu fpecificam quam vocanc dilleretitiani. Uinc tanicn
non imrheritd C. Bauhinus ad idcm caput reducit Rofam pomiferam j4tL Lat. quz Ixvis, & Roiani
arvifum Tai. qua: fpmofa. Roli pomitcrx tituJo Lobelium dclcribcre Rolam Pimpmellam noftia-
tfffi cum Camerano & C. Baunino {cm\o, qiibd eam* Anglue perquam familiarem clio dicit,
amiivis n^ligeiiCBr <licam £ds6 eam delcriplentj & fme (pmis depinxerir, undc J. Bauhimiictu-
Mttfit annon Rofam (uam m1>ello parvofk>re (implid non (pinofam inteliigeret.
.Rodc pomiferx Lck Cajiierarius candemfacit Ro(am canipcftrcm oil<jrat.-im Clu(ii ; cui &e^ai
Jjbenter adAipuior; quanmmvis tum J. BauJimu$> tumCaiparus iratcr diveriamJaciant, ScCluuw
ij^ vkieaair ailtingum: fiquidem defeipno ejus CluHana. exceptn iloris odoie^oGe noftne Pkn>
ptnellx egFegiiconveniac, quam adpQnmniaticl^ori iudidum penDictainu&
Rola campeftris odorata, mfit ille, culntalibtis afiguqc^uc adfenHman, lcd rariffiroe,1jiieabital3»^
allurgit virgis> firmis, duris, Jignofis rubelccntibuSj den^ifTimo (pinarum vallo munitis ; ex quibns
frequences comufb ordine oriuotur Jbinofi rarouli, virides« iinguli iuum)2«r«M (iilhncntesj albuni,
odoracam^ petuapetalont luteaeancCanellas Rolc vulgaris nqndem, capilbccis quibufdam pami-
nilrus, cum (uis apicihm luceiSj medium fJoris unibiiicum occupantibus. FrHSut rotunJus, brcvis,
initio vindis, deinde plenam maturitatcm adcptus niger, crafia, angulofa, dura jemin.i contmec
Folia fiint inter eara quac luteos fimpliccs tert florci, & eam qu.r ab aggcribus in quibus Iponrc pro-
venit, five i PimfNoeUae fblionun iiiniluudioe Qomen apud fid^ accepic i jDunncn iroofitn 2c
^im)MmdietolAnenimappdUam)fwiinedu^ RMdbf
dura, lignofa in diverfa tendic
Invemtur multis circa Viennam Jods, prxiotimedicioribus & montolis. Floret \laio, quo tcm^
pore rufticae roulieres phnimm ejutfidacuos^ ob odatisgratiama venaks in fiiinjm deferaftt. FmAui
Auguflo maturefdt.
Rofa ipinofiffinia pumila flon nifaK» 7. & qme drcaMbntecliiraiin IinoGraninninb repciittir
canciunTaiiecMeftj cobrefloris^eMin. |Iisaade
16. Xifim emp^hm ffmttmmm ^iarmlt C B.
Flore eil languidc ntbro, vere &: autumno prodeuntej qux duplcx, alia odoris expers, aJia fiilus
40B|piiiinavifluiiiodons in nonce Fljlaii Ijm^iywniintni
17. Ibofm fyhefirm fmmftrm mQnr Parlc. CE t^* fomo f^mf$f fvlio birfeit» JL &
Foiiis e(l palmum ferc longis, qumqueparticis, ad rubellam plenam pxnc accedeotibus, tmnus
rocundi^ longiordMis, ierratis, fubcns hirfucie quadam Jenibus ta^u & paen^ dnerd^ capnlns fifio
£ndibiiilpiiia&» migiMCndine Aveilanae lottindB cx pedicuib bcevibas,4*P(>i&: fwr cainilos fint
ipmz ranorcs.
C Bauhinus Rofam fuam fylv. pomifcram Trajorcm fyU. poraifera Lob. maiorcni ficit, alciorem,
ramoiioreraj pauailimis aculeis, foliis ma|oribus pallide virenubus ; 8c Baiile« locis iuunidts ui Alne-
tis profoniiioiGribk: qoaindefeibic J. BiDbinasii^ AbjMc^fcrik
decdi
.. . A. l8> R»Ja fomifera major Fackpand. Ac j^h. fm^nnmgw w^m. €|e fEtHtfV
apple^ftofc.
FarA
Uujus virgs crafliores (■mt , coi tics obfcuro canefcente tedae ; tcncriores furaJi rubcfamt non-
nihil, (pims crafliu(culis acutia luc iliic aimati, verum nec tantis, ncc um aebns quam Roiae Eg-
Janceriae. Ttiim palbdc viridia, quinquc fimul m eodem communi pedioilo» nui^ paudora. Flmt*
pfrr^ &nplice^.pentapetah. modon, aut Jeviter odocaci, Roiie Eglanceiitf iiactbi majoie^ eodem
edairi oolore laNlIo perfufi, capitulo fpinofo idtdenies, 6e abbSftris barbamBs aBarom roiuTitn
inflar cindi. C<(pif«/tf floribus delapfis in formam & magnitudmem parvi Pyri cxcrcfcunt, barbuJas
in Vernce iea undMlico geftancia, £c fpuiulas eti.ini retinentia, per matuncacem puichre rubencia,
iemina mulcaf alfai^ dun^ iuibroinndi, l^nugme involuu, pulpi rooUi tncliiia qoocineniia» Fiilcn>
tudoht)iusplanta> in pomoniminfactMinmdMoca^pcde &fucnndoa^eflnpooi^
mi aUmveaJicujusoaitisooiififtit
In SepientiionaUinAnglkinoiBlofib Woihnnrlaiidiapnta &EbanceafitefxiaQnoeo(aoi&pni-
veaic
19. Rtf»
Olgitized by Google
t
Lib.XXVI. . VeJrboribui quarumflosjwmm fruclid mjidet» 14.75
19.
Rtfa elmulmuiiM mahiflex ftrki amMmm. fL^rt f leim GBT. ' «Arr Gmummi,gtrt fkm
C. n. mmor nM* midti^km fitn, 0§mt ^ak mwuf J. & C^e iHntitt €0010'
mon liofe.
Defci ipcio Jo Bauhiiu qaaniTis bievis huic ^pi apprimi oonveaii;, & eam ab aliis RJb&iUAiit-
gucndam luliicit.
Frutex ( inquic) c(l afperis, duris fpiciii arm.ituSj in altitudiaQm fitls m.ignam, mulcis virgis ni-
i>ennbas yaldc exaeicetis. buic parvje, ex brevibus pdLic4i&> pleiue^ odocacc. Addc cx Cluiio.
B>liorara al« quinis auc feptenis fefiii aEquui imer le (pub diftamftus oonflant, uno hinc, altero
indc- geiiicu!.ititn conjugatimquc (cmper adhrrentc, unoquc in cacumen cxeuntc, coloris fuperna
partc vu-idis, mfcrni; candicantis. Ros multjphci folioruni pulillorum glomeratione conitat, colore
lubolb, Cinnatnomi odore remiffivimde nomeii. iUiA» laii& admodMm Sisc^ 8c nvax eft» noras
Kfafi nienl& iidao, oimuam Rqbnim primaflorec, jn hoitiMiolhisfi»queiinffimacft, unde pd.ainpag
miim deljt.i, .lat ubi fponte proveniat inccrtiun. ...
Huic ipeuc eadem eilj accideatibus nonnuIUs divcria,
aa B^* Cimumiornea fmjtkx Park. cimam. fmflici fiart Ger. oJafe ekmamtn^Sm^*
. Parkinfbnus virgas hiuie mmus rubere aic quam ejus qiUB flore eft muldplici. C Bauhinus hanc
habcc pro Rofa [miefpinis ] Albii moncis prope^lgKum Gtjn. qp.aiir6A& JL Bauhimis
HttLm itaki Alhii niftnfi* fl^ diirer(am Cidt A rinnaiwnmen fimpfid.
Stolones crd)ros, lateo-rubentes i radice emitdc, mberculis hic ilUc erninpenuiMisimequaleSi qui*
bus inHdcnt fpinae ut in Cynmb.uo vul^iri. Folia non admodara ccdbca, panra» qoam ui ilU nii.
nora. Koik lunplicesj parvx, colorc incarnato iaturo. ^
Stipitum & ramorum magnicadine& craffidcnulli Ronrcedit; Virgx &: fiirculi novclli viridcs
fimt, vetuillores canelcunt; plurimis aculcis tcnuibus, cum crafliunbus aliquoc intennixtis, oblicae.
Folia in vindi obtcuro nitcntu, parva & propemoduni rotuiiida,nafea'lUli cxinatQailliagadfliadnexak
Rolx luccx limphds fbliis quadantenus limilia. Flant (innmos raraos oocapam, pam« pciitapecali«
pallid^ purpurei fea laturatius incamati, Cynon-hocU yuJgaris floribus Hmiles, cadacl
i;. R/^a alb* Ger. Ai^Ucaalba Park< alba vul^aru major C.B. eanJula fUmt fimiflemt
J.& <|pe Ib^Me.
, J.B. ^
Virgis .lUurgic iongis, lignofis, fiiRgotts, in quibus (pirut acuCx, .iduncx, rarr, cortex alloqui poli-
tus l.rvis: Foliola quina vel Icptcna, crenata, glabra, liiblong.i, qaxdam pmc rotiinda, pc<^iculi
dof ib Ipuiolb mtcrdum : Extrcmis ramis caljeet plures ex pediculis non minadbus iniuerenc: quibus
aperds apparenc ro(a: pulchrx, odoriferx, alb^ inultonun foliorom: (interdnm ouih n^tganm^
pauca producunt roIi.i, nifi aliud gcnus iit ) quorum intcriora minoia, exteriora vcro majora 8c
ampliora, m iiicdio apicei luteos includcntia. Succcdunt fruclus rotundi, rubri u^ maturi, in qui-'
bus graiu diirjj l.in.i involuta. Odor huic l.ingukius. ' .
Duum cSk gencruin, altcra florc tnaiofe & pleniore, quae in umbro&interdam ad o^ auc deccni
pedmn akicaainem aflurgic, (hpite tnhoc generecraffiffirao; aJtera flore minore & fimpliciore,
Ro(s Dama(ceni alricudinem vix exccJcns : illiusflores ima prardpu^ parti vcrsiis fundum aliquam
rubons tindhiram oftendum ; hujus candidi punoris & impBmiixci coloris (unc. Hoe camcn dux non
▼identnrfpeciedifetw^ faiawidcnrihitduiMa»^ «ncoakttMdtvinfita^
ottisvanarB. • *
. At negie Rola incaniau ab alba minore dififene^ecie cenlenda e(l« cum iiblb udris oolore ui.
«aniaio^ ejniatoqpe inqore eqanfione dit^^
14. X^XiSMU J.R «StfiMNr CBi
Elegam efi;, non magna, foliis mulcis, dcn^ ilipatrs: qux iuigula (1 evellancur candida (imt,
cum vcro fimul caiyci innxrenc in flore intQgro, 'vidMurqiMdam (ulaiiiiibcxiBeaiiEacft
£c hxcprioris vatietas efie videtur.
' Cdofidmndumedam qttatftum^eademAflerat
ly. Refa bumilu flore aiba Clufti J. B. [jlv, idorataalho fiore CB.
. Cmu
fiiunilis eft & (Hiticofa, fohis illi qux album (lorem fect perfimilis : fed qos florcs» licec albi,
loni^ minores, neq, unquam plan^ (e(c cxplicantes^ ejuIHem cum albji vulgm odo^ & ookins, qui
tamen plus camw adiiriTnini habcc. Paowfgfoilhflocec; PlttrttMWt aooedaw Tftto ad Qnw»
um Piuiii
liiiit BMtclt
Digitized by Google
147+ HlSTORlA FLANTAaUM*
Baa^Prv Damr etUm & RoIa Pfonnda]» all)^ oqp iiiei^
«mcmK». Oxooieniis habctur.
^ Reft mfcbtu mmor fltnre (tmplici J. B. mjeit$M fn^bd pn C B. GoT. m^^0$m Smfkx
. Park. «CIJC flSnijJfe^fiofc.
Mi^pios habet ftolones, redos, crailbs, ftatim a radtce oroaeuntes, dccem incerdum aot «igHrgfii
pedes altos, in qi^bus fpinz tane» iRnranin h tnmco nione ac rabufb:: Rami cada edent Izves,
ni/i interdum fpinx intcrrenircnt, in quo quicid.iin h.ibcnt cornmune citm Ro(is albis fmvis, ac Aif-
ieront ab Incarnatis vulgo didis, quarum rami undic^ue valde ipinoli. Folu facis rara^ quz non
inoMbn ^bffiinuit i Ro» albis & incarnacis, nili quod miniis rugofa & magis acuta, glabra, (ti>
pem^ ctun Tiriditate, infemi atbidiora oiid pitis ync apporennbus, in circuim ferrata, que utpla-
rim^m habent feptem fbliola, interdnni iKwert ma jmi ex parte (ibi invicem oppoftca. In &Iiorum
pediculb partc inferna fpiruc vald^ aduncx. Rami cxtremi divifi in alios, niiiiores, qui qu.idani
quafi lanugine obduamtur fid rubent: pauci h.ibcnt foha, abundiint<]ue mujtb tionbus umul cohx-
rentibus, qd prius auam fe expandant longa apparent capitlila,tlloBia & Mtfita. Apercar roGe vix
diem durant, 6c mediocris (iint magnitudmis, albx, (^habeiic nonmuiqiiam ungues rubenres qut iurci
func antcquam cxpandun|ur] pentapecahe : jlfiea tutd fbliolts deadendbus nigrefcunt, tcU&o in
Itacxliouno magno hli luco, clavim aliquaccnus expnmente. Odor cum (iiavitatc inlignis, mofchuin
pioxime referras^ (aporamarus, adihidioais non nugnz partioeps, ahquam acrimoniam in faud.-
oosreliiiquens.
De loco natali nobis non cnnftat. Frequcns in horris colimr; frigpfis '
cft ; unde coUigitur cabdiorem ahqoam regioncm ejus paretuem eile.
<^ floieeft ploio^ hoias doiunat «aurlecas ndbis oeuew
Vf. K/f* mofcbtt» m*jer J. B. mofcbaijt fftcits majtr Qer. Rofa Hiffmues mofcbata fam
fk» Bulcpaiad.
£c hanc C. Bauhinus pro pncedentis varietate habec. Frutex eft robuflns, eeAnSi IpinofiHi, nC
Mofchaca minor; in rAniorum (ummitatibus cxpcdiciilo r.i is aliquibus rpinis acaleato Ro£e ena*
fcuntur, plerunquc (juinquc aut feptcm foliis conftanccs^ nugnar, albx, cum ahquo rubore, qui po-
Ciffimum dcccgitur aini cxliccintur, odorc fu.ivi(fimo. Floicrjunio.
U£C ex Uoreadi cemporcvera & genmna Roix mol(;haC2 Ipecics vix dl cenfenda : illa enim
non ante fiiem ^atis & Aunimni inidura florec;
Aliam Ro^ iniHR*i!>* i^eaem fpnriam, fotti pnededentis varietatenn, peeponit Parkinlonus, io'
fcriptione.
18. R^4t mtfettt^ timlt^m Amm, sHm Dmtmfcpm «/hr^ vd vtritu Cimmmtmutfkn
fknt,
HaK flipice & ramuhs brcvioribus, fbliis paulo amplionbus pallidius virentibus, flonbus icidem
tantillo majoribos» odoremdconinifliMt^ ftHeaditempocepriorelmpf«cocioceiRo& i»^^
vulgari differt, cztera ei (imiiii
Tempus florendi & odor diverlns,fpecie iMofchata diftinftam .trgaunt.
Vbu. . Crteium Koix. ni(jfchats odore caput ccncant, & pocentiflimc aK um iubducunc, non minvts, au-
toreManardo, quam Scainmonium, ica ut ii iex vel odxi foiia acecano miiaieris, toctimpui;gato>
- rinmreddas. Idem oonfirmat Amatus, luflariam rccitans mulierisj qux ex guihux>oofidbolianBn
rofarum faudunPSc lingiuc excoriationem cum Aomachi rofione ooniiaxetit: Qpi^fopier ab ea
* tanqium a i>ernicio(b medicamenco abftinendum liiadenc.
19. ILtfa femftr virent ParL paiad. ftmftr virtm C&^ J. B. mifdmt» ftmfu' vinm C. B.
C/«f.
Multis Oactm 4radice luxunac (armentis, flcxibilibus & caducis, niii quis palo (u/Hneat, aut ad.
parieccmapplioet; nam ncm.vaW crafla liint, fed lenta, viridia^ fpinis rubelceodbus, hami tnftar
•duncis. 8c nnicrone vers&s terram converfb oblitai ot pkraque fer^ omnia Ro/anim gcnera. eaque
aliematim amlnuntur \ fblionim alis, feptem incerdam, ied qmnq, urplurmram folns praedins, ex
advcrlo (efs (pectantibus ; hoium duo, nux laxiori ali fedi, qua ranuan .ample(flirur proxima, mi-
nora lunt, buu aJia quz lucced^c tUis duplo psne majora, qumcum exuemam alam occupans, 2c
imparem numerum ficiens omnniin maximum : (inguLa autem i nervo medium felium occupante
' aliqunt vcn.is habent ad folii oras exairrentes : inambitu (Imtfenata, & prx vir)dit.irc f; ' ni'cnr,
nccdsriLiuat ut in aliis rofis fed ctiam hyemc pcnnancnt. Novo" vere cx Rigclhs ittis iiw ;.i;i ica-
ti&k foliorum alis niulti oiiuntur novcHi r.inii, iniLiu qiiuicm aim foiiis nonmhil pi:rpuralccntes,
deiiide verb oolorem vihdem comrahences: auorum nonnuUi iummoiaft^o temos auc tiuaccmas
geninc jKnwi, undalibus, gradlibos pedicnfe nibnixQs, quinqoe feliis pame undaltbus tenftantes,
proriiKnivd candorn, tt quoram medio plui-a (^•aminulij^rodsunt, candida, i^avis afUtlu^ Uilignira^
8e inter illa capucllum hiruitum albicans. Fioris odor iuavis eft:, & ad Rols molchata: iiorc liio.
plic! odorem valdc accedic, fed neci^laisfleris IbrnuiTaldidifl^ilfe
■Hujus iemcQ PauTio nuflam.
«
30. Kifn
Digltized by Google
Lib. XXVI. 1)6 Arboribus quarum fios Jmm frticlM wjtdetk
;o. Rofa hitea GcT. J. B. liceM fimfltx Park. p.irad. C. B. ^l)c fmgU lfell<lto ftof^.
Rarior & fpeaplk eft Rora lutea, fpinafis virgis, yWWir gUbris, qiunis rel iepMfiiL m eMinllini
Iiorri(iis ; flonhu ixam, limpiicibaS} OQni giwritate odocatis, fem breviore, venniooiiore. Repit 8e
multum le propagat.
Parkinibnus laraienta craiE & lignofa ei actribuic, paucis aut nuilis fpinis iii veren iigdo fuper-
ftidbos, junioribas feu novellis vir^ 6c raoiulis, creberrimis fpiniilis, {rilonini inflar uiitibtis, dUuts|
felia minora, rocaiidiora, pallidius viieada; eleg^ter tanMn ctrai marginescrenataj piura denique
adunamcoftamadnexa [fepceaiettaoram] qntoiinalia qaaennqueRo&iacnra: FUrm mino.
qa^ Eaik nolcbatat inajoa^ maiocem quim fi^aniBnx,
II. Rof* Arfw P'^' f^"» J- B. lnteM multifltx Gcr. C. B. luiea mtAiflm fivtfimUam Farb
Non alia firrt: in re c^m floris miilriplicit ne a pr.TceJentedifR:rt. FlosautMBperampIus eft, 8c
toocao&»t oim multiplici ibUorum (len:>" itij;>atorum iene compoittus, uc K.ofii provtDCiali Dama-
Menc fia centifeliar Batai^ hac in pane m cedac Ftortun ade6 ferax cft, uc diimdiain eorom
paitem niatui-itAtem non pcrc^-.ic.it ; imo p.uxos .idmodum perficit & intcgro; evp,Tridir, plcrifq,
ob humorem nimiuni, ( imb;ibu5 pbrunci, copiolis florendi temporc dcadentibLs) ujriupcis aur vi-
tiatk. Oportet ergo ii Hores integros & peiieAos deiideras, ut (hrpem juxu parietem plantes, &
6orom gemnias tenellas pleraioi amputesi pauda reliftis, qaas ne hac quidem cuii adiiibic2
exp^t m ilores andcquao, psrteAoL
Hinc nonnullis duplex haJbccui' lujns gBiierii Ro(i, quarom akeia floram taam ezpaDdfc, alBm'
rero feniidauib iiorc permanet.
1%. Etfsfnkviridu & cmrMlts
Si 5n tcncrAs Agrifblii arbufculas Ro(i infcrantur viriJes flores proJucere (cribunt ali(|ui .ipud
Camcranum. Qiunivis intcrdum atmi conllitutione frigidiore & hunudiore herbacei colons Roiai
fcic calyoe provenlant.
Eft Sc jamdiii vidcrc, tit refert JjihzVnn, Coeruleas Rofas in hortis Italicis. Sed optarim cgo (are *
horcos, fi cxcent, ubi pioveniant, 5c qua m rc differanc a reUqui&Roits. J.B. Imo cgp uullilucx*
tare pnn^ com i tmnpace JLofadn abifn ittde ek fikntiani.
Rofa fytvePris At^hUut fkre PAcmH* Flarlc. fmiem Oomnt
Virg.rhu)us novcll.t tenues, rubcntes, adulriores obfcur^ cincreac, fpinis aliquoc obflts non admo-
dum craftis auc acucis: Folia paulo majora Ro(z luDae^ fimplids roliis, aliis noa mukiam difSmilia.
^ fimpbct quino. folionim laie conAaCj colore imupanioeob 4 ceigo crooeot quac coloos divsr^
iicas varium fxpe florem reddic, finds oiflNiiSam ftiTis per colorotn fMioetuoenm ardendflbinim di-
fperfis, jucumlo fped.iculo. Hujus Rolx umbilicum tenet pappus atropurpureus, millc hlamcntis
& apicdxis luteo paliidis andus. Capiculum fion fubje^m rotundum eft, ut m iyivcflri Roia. O
doiemhabecTdutimeUiL FlocecMm. PaildnlbnupioRofieliiMKl^eGfelMbec; aftdivedacft.
34. Rofa tmaim ttkUmm JUtst Itdka flert fimvlNr nAente ferfeum Fenara. C|c
Rofx Damafcens vulgari iion fflukjim diffimilis eft : nec odoi* infeite ftr nwriimm
arftatis paitem florere pc, (everat, non tanien finfuUs caJeodis floie^aciiomen ioiiuttc vidnr. Vm^
rariooblervance dcniioribus fxvit aculeis.
3 Rofa rubro <ir alko i/ariegata Rofa mtmJi tmlgo JiSet. (Iffjlt fl^UUftP^lilO*
Rofi rubrx vulgari cxccpto floris colorc fimillima cft, eiiifquc progenies vidctur, proccrior tanieil
aliquanco & ramolior. Flos coloris rcfpedu oninuim Roiarum long^ pulchemmus cft, albo 8c'ru«
bro elcgantiifimd virgacus feu vanegacus. Figura,magmtudo, odor Rolie rubrz. In eadem ftirpe intar
multas .rariceuas una tcI akera noo rar6 Role peoicai tubra apparec« qaoor^Mm £um facewr.
%6. R»fa FranccfuTunf, Park. futA, mifirHt jMim, eMe^ €Mffm Hmt. Rin^ P«i|C
€0e fronbfo^ fiofc.
Ywpt hnjns janiores eortice pollide purpurafcente obteguntur, ^ulis invierQ& pdorum inftar
tenuibns obncz : vcraftiores paociffimis fpints donantur. Capimlom qpod floti iiiMft eique pro
bafi infcrvir m.aius cft quam in quavis aha Rolac (ativac fpcac Fkt ipic multiplcx cft, & cralms,
adeoque intuniercit dum adhuc in gemma cft, ancequam explicetur, ut calyoem rumpat pkrunque
•c pracpropero orcu exeac : Color incer Ro(3e nibr« 6c Damafcenx medius : umbiUcum floni 00»»
Pacgbmus lacus & dcnfus cx flaminibus 8c apdbttt arfitc ftipatis compadus. Calycis fegmentaia
noc gonere prancr alurum omxuuiu Roj&nun ordiaem nuilu ad lacera barbulisau^ iitat.
17« ^f*
H I S T O R 1 • A L A N T A R U M.
\ ■ . . . .
' ' . .17' H»"g<*ric9 ParL parad. Cljc lOunQacinii Uofc.
■Rola Hungarica virgisviridibus, (pinis raris' obiitis Rofe valguis Tubrae ftaturam- & magnitudi-
ncui alicqi.itur, raro cxcedit. Flps ipfe magnitudinc, folionim nialiiplicicate, & figuri Roiani ru-
brani .vnnil.uur, veriini p.illidior c{\, & fi cunosc Ipcctctnr maciilis Crmji dilmkiqm cJ^Ulll^
ipq-ljicBbore veiutu rorato, app.irct. Odor tiiuni rubrx iucimdior.
• Aliae vatictates Rpfamm in nortis rcperiantur, ut Rola punicea Cornut. Rola Arborebens iMMt
delcripta Stbh.jUi prndrom. Hiil. Scot. Rofa Ciphiaiiafett Ro&Pimpineliae felik minornoftnq^flofe
cleganter v.ii icg.ito Catalog Hort. Mcd. Edinburg.
Dc Rofarum tcmperan.cato, c.ilidaiie itnt .in hii;ulxnon Icvis cfl inter niedicos controverfia :
qtii mibi^ nos earum vires 8c uQlitates quas humano corpori prxdant brevucr 'fKiiriflc «"«^^ri
^riftius. Ibi nfo ftnt rabne prxcipui 8c incamatx, vulg6 Damafbenaf dtdb:.
VMl In nibiis plr.s cft terrcas lubftantise, & rcliccinns .iirHnngcnrifquc fjcultatis, non tamcn abA}, hu-
mido quodam permixto, quodquideni iplii adhuc viicncibus ineft, in icikcatis verodeperditum cft.#^
Succus eirgft hac decaiila Sc dilutum carum ad alvum fiibduoendain quoque fadt^minus tanilbiq^ni
Danufcenanim. Reltccawaiaemhae lotx humidiW
nuoaim pcritiorcs medid oonienriunt. Nam ( W xt8A Langius ) virras Rofarum laxativa & odori-
fcra in fiipsrnis ejiis partibusconfiftit [undc & facil^ evapor.it ] at .-idftndori.i & roboris altrix in
mcernis delitclcit. lUc Jt Rofn rul^rit inttUigtnia funt ; nam Damafctntrum folia ttum rtfiuM»
thmnksni vtm relinent, ut & ipfi exferti fumm, Pcrgit Dodonxus, Robur cordi ConcilianTt ac trel
mori & p.ilpitationi qus fiiccurrunt, hepar, renes & aha vifccra dcbilia confbitant: ventnculuni
flacciduni, debilem & humidum ficctnt & corroborant : fJuorem mulicbrem, & fiipcrfluam nien-.
. •. /Iruorura purgatioiicni compefcimt, languims undequac}, crup::unes lifh:nt: fudoresreprimunt, a|-
vam nmiio fluote laxam conilrin|gMm: antidotis ommbus utlhtcr admifcentur, & aliis quoq^medi-
camentis, live Ibris adhiben&j fire faicra oorpas dlumendisj qmbn adftringo» ac oonoborans alt-
quod jnJc .icccdir.
ipfc expcrtus fiim (mquic Simon P.iu!us ) piilvcrcm Rofarum ex atrorubentium ^ij. poodere
iiopili» viobus bis quotidic in aqua Plantagmis propinatumex jentcntit confamaiBifBmam (^fifeiee>
liaro pcrfaiiafre. (^dripaicBotan.ClaCt. p. i8i.
Apiccs crocci, Oificin. Anthene difti, reliocant iimiBter 8c aftringunt, & potcntiCis quidem quin^
' ipfarum Rofarum fblu : Exficcatl immifccntur dcntifnciis ad gingiv.irum adffridtioncm, fluj^aniUK^
exJiccaoQnem : aun aqua Cydoniorum detfillata dantur ucilitcr nimio nienfium fiuxu.
Calyccs quinetiam & alabaftri iifHem viribos pollciu, unde ad dcntcs a corruptione (erfandos,8c
gingiv.is roSor.Tnd.is liiniitur .iccci Sc^'IIic. & aqux ^ calycibus Rol ii am dcftillatx iqua portio, 8c
, eo lapc oa colluuur, annotantcMonardo Ililpal. Sed ( inquit Docunxus ) cum lus odor delit, mi-
nus uti!t.x funt, hum.inxquenacuri- minus .iniica.
- N. Roicj prxfertim i-(icemes, adnotantc Mcfiie, co&ionem nuUam ruftinenc ; faculcas enim ea-
niin niigens & ptirgacoria mox igni rclblvitur, remanec adftringens manifeftior; nnde etiam parec
wm canurticam in fiipcrficiaria l^icilc rclblubili ac fepaiabili parcc conlifteic.
• Notatu dignum cft, tjuml quamvis Rofx dccci pc.t cclcrrime cxficcentur, atquc imcr liocanduni
iiuviiiimum odorcm e\lpircnc, tamen itlhorto lcncibu^ .ulhuc hxrcntes, nullum ad aliqoam noiaU->
lem diftandam de ie fundunt odorem, qaeaudmodum Caprifbiii & Caryophvllocnm nonnuiiorain
florfes, aded ot in Roiario floribus expliatis pleno deambulans fragrantiam nnOam naribus perdpies^
ut li oculis claulb eo introductus elles, tc in Rof.ti io vcrlari planc ne(cires:qilodafgUlieniD eftodo>
tcm Rofx m vapore aqueo facdc rcfbiubili & ditUpabili oonfiftcrc.
Folia Ro&rum rcnibus fiiblfrata copiam feminis imminuere fcribit Galenus: (^ue in nodumis
Veneieis imagin.uionibus cuidam fuafifle Rofas cxperiri, quiex liis fiibftr.itis lovanicn lenltr, citra
* liflani renum noxam. £x fAjiis etiam aridis & expref£s (refcrence Phmu,) Diapaliaau oJini ^ebaiic
ad fudorcs coerccndos, ut a Dalneo marclccrcnt corpon^ dein £ngiclaablimconv>
K Rofis multa parantur medicamenta, ut v. g,
I. Aquacyiillata. Mattbiohis rain vitreis in MB, elidtam prxcipu^ oonunendat, cique qux in
Vafis mctallicjs deftiUar.ir longifRmi^ pr.Tfcrt : ncc immerito. Nam & cmpyrcuma oninc hoc niodo
cavctur, ncc aquapiavam iliquam autnoxiam qualitatcm a vaiiscomiahet, ut in mctjHicis dcftil-
lata fblcr.
He&iMram eft & cardiaca, ipiritus langaentes recreat & confbrut, vel odore i4io« nanbus admo-
ta, vel mcibis& jufcuiis ufurpaca, vel temporibnseafbris,vel in iufFumigiis; Valet eriam ad rnbo-
rcm & inflammanoncb oculorum cxtcruis .ipphcira, necnon aJ capitis dolorem.
Damafbenarum aqua mulco odoratior cll, purgatctiam Urga don, ad 5 x. cxhibita, Coftxo tefte.
Tragcmatis, placencis, condimemis & aliis, quz Toluptatis excicandac graciaconficiuntur multis'ado
mixta, faporis gratiam condliat, adooqiie fitq^eniii usUs eft in cuUna ut m ollum iibi ioaim ia
mcdicina rchqucnt.
z- Cx)nferva rofarum, qiix fit tundendo rofarum exunguium paitem unam aim duplo facchari
folidi in mortario marmoieo piftiilo ligneo, Adftndociaeft & Cardiaca, po/l biennium prarvalec
ris cardiaca, reoentior magis adftri<flonaeft, unde com Mkhridacio mixca defHliariones in naies 6e
defluxioncs humonim in oculos cohibet : utilu etiam cft ad a!vi fluxus )if^dos< Confcrv.i ve.
tuftior Oim Diarrhodo Abbatis mixta ad iipothymias, deliquia.& trcmorcs ieu pa^caciones cordis
■ ntihs eft, vencnailum ctiam laaguentem & infirmum exdcat 8c robotatj oonppftionem pMxnove^
voroiura oon^efi^ic; & ancidotut cenieturadverrusmorfaosooiicagbfbs.
%. Conferva iippai, Saocfaarom fo&nim dAaj*iil3em viiibttt pollcc qoibus confirvjt hBDmida
vetw.
4« Sytupw
f)igitized by Google
Lib. XXVI. T)e zJ rbonbiis quarwn flos fummo fruBui infidet, 1 4.77
4. Syrupos «x R,aifis fiflcispancus ad eadem valet, acquc inluperianguuiu fenrorem ina|ierar, flc
fobricitantibasutilicerexIiSietar. ^ ^ *
5. Mel rofarum,quod fic exfucco roGrum cxpre(To& toliiscontufiieamrocllemixnsjencfadis,
& exprcffis Scdcindc colacis, colatura dccodi ad conhftcnciani melli& Hujus ulus mliienii &fre-
Suens e(l in gargan(mis & colhitiomboii ^ ulccra, oris^ fauciuni, gunurisaliarunive paraom muiip
and.i & (ananda, &ad humores eo oanfluMMS inhihftndot, qai eorum conlolkhdoiiem impediic
folcnc ; ufurpatur etiam in clyrteribas ad ren^;eraiidam 8c detergendum.
6. Diarrhoion Abb.uis Ut & Aromdtioun rofatum m obftiudKimbub viC ^rnm ratiilit looum \xL-
bet, dlque cardiaca iiiiignis &: ad eadem valetad qua: prardutta: praparaaones.
f. Acetam Roiarum mflamm.icionc$ omnesledat, incidit, purgac, roborat. Mi^odMimaSieft .
ad (bmnum mdnrf ndiiinf wbI aquiro&oel miytum. fic naiAnt admnfiim wei oim hyrmiTtim tnwn-
ponbus appUcatum.
8. Oleinn Rofaram calores ottincs (cdat, inflamnutioncs micigjt aut prohibet : nwmbni ^'^«iffV
OQHfbra^ digdlivam £|piltatem & calorem aamralem exatat & corrofaofat, altis ctiam ungpendi
Cc medicaoKntisadffliioetarqavrehq^eramlo &adftringendoiiuernniit; Rt aoiem ex roHs leoen-
cibus contufis in oleo oli.aram codis m MR. &exprcflis. *
9: Ungucncum rQiaccum lildcm fcr^ ulibiis mlcrvit quibus oletmi. Pluhmum valet in prmcipio
apoflcmacum ; rcpcrcutit enim materiam, fedacdolores eorum, & capicis ftbiickantcs, & inquietu>
dmem : refrigcrac £:bces ardeami» epar 6c {lomachum calcfadt: com tmguemo Populeomi]ccum«
& fronti ac temporibn« fflitum ibtnnum provocac Papulas^ ulcufcala, & eruptiones qualcunc}, caU-
das rcFrii^erat co'iv.Tjj,.ir.
10. Sympus roiarum ioiudvus Hc ex rolamm ibliis vindibus modo pcr iniiiiionem modo per deco-
dioaem. Per infiifionem neratam mulubttjioeol^ il^ki inqni» ploriei Ro&rum virehuura ftlia
mult.i maceraca iunr, nobilc & lecurum purgatorium medicamencum p,ti atur ( mquit Ainac us )
quoci &. pueris mto eichibcri i)Oteft ; unlidimum quando expurgacionc alia porcntioii auc opui non
cft, aut uti non cxpcdic. Ilamedat porro & rcfngerac, ideo cciam tcbnum ardcntium calorcs ni«
mios iedat, & riiibeium inhammaaones mitigar & liom e&cmguk^ uc au Dudomcus, £(expetiencia
confirmat. Eft fani inedicaniencam lene, benignum, cuum, muki usiis, Sc magtii in nuMwcalidii
pnrcipuc (c)ljminis, quodquc ob vim adftnifh>nam iadfienMm tc atiisalwi AadNii noa lecus M
Rhabarbarumcuma^grorum luvamento uliirpatur.
Parantur eciam ex Roiis Damalcenis Conlerva & Md nfitum «aiundem cum Sympo virium.
Utimur etiam ( inq^tc C Hofinan.) fuooo cojamm iiiGaniManin ad EUaMMr. nf. & d€ fuee»
rof. (Jcmmq, recipic 8e luccam rofarum & Scainmqirium eadem aoancicate. [ At Parkinibmis JS-
hcluarium roJ. c iiicco njjaruai i ubrarum ficri ait.] Exploratum eft ( uiquit J. B. hill.) contra gu^
cam calidam, & malos tumores calidos & furiolos; fortitcr purgac; lanac teruanas nnmlioes fic du* '
plas, & reliqciias malonim liuiiiorum in convalelcendbus exquitiad eracua^ poancer mn^ <c Mi
ca!car aliarum medidnanim. Alia adhuc medicamenca d lofis paiainiu> quorum tiws •<« dj^
iftinuri pofTunt.
Folia Rolaruin Dam.ifccnarum exfiocaca in odoramcncis non poftrcmum locum obtinenr, a ma-
cronis noftris valdc cxpcciu ad pulveres Cvpnos c[uos vocant & ad Sacculos cum aliis fuaveolennbus
infeTdcridos, quos in arcis intervcftes & lintcamittareoondunc, ad ea odore (uoimboenda. Eadem
vcl in uift:(o \'z\ in pulvcrc exhibita (atis fcliciter purganc [ Co(btus in lcro lach;. capnin bibcnda
gralcribic j Unde conftat vim cacharticam, faltcm in hcK gcnere, parci cenui 8c volatili qux inccr
^ocandum exhalet Sc cv.inefac non nihxrerc : ac nec^ in parte illa qux tuv^ram- & colorem com»
muiicac, cum Rolarum Dama(ccnarum coIotj quamcuiKb curam adhibcasi magna ex pane fioc*
candDOvanefcic
Ro(ae autem, praccipicnte Sylvio, mcdiocriccr apertx fercpo cotlo inane lec^a-, eodem die ut funl
ficcentur Sole, li potes, (a.pc vcrcendo. Nam vix urabra liccaventj quanquam id efiec optatiusj
iiccatas avelle, & vafc terreo rcconde.
Jlofitt pnpciecacequadam uftes Ixdeceioibic Fuch^
Rofie aBMCHon mmAs reft^prant 8e etfiocai» «ydm nilineaatincamat.t:; non alium tamen in
mcdicina ufiim li,ibcnt quam ut cx (c aquam ftillent, qui fpecifica proprictatc oculis p^dellc, eo-
nimque ruborem & iniiammatKinem lcmrc & (amrc u-cdicur. Aibas Damalccius catCiis m pur-
gando exceliere iierifaic Manardus.
Semina dura quae capidbusRoiarum iniunc in pulvcrem rcdadj, ac c vino {KKa calculum pellcre
(Trago tcftc) tradunt. Eandcm facjiltatcm nofmuUi(pongioIisqu.r (ylvcftnbus .idnafcuncur Rolis,
« in pulverem redaiSx aut in vmo dcccntlx calidae (iimaatur, tnbuunt. Venim cum Dfxionaro con-
i^ctc J. Bauhinus ncc (cmina, nec (pongialas, ob eomm adftri^oncm & liccicatem ad caiculum
& urinz difficultatem quicquam Talere, nt(i per accidens, renes corroborando, 8e refrigerando;
Cum cnim nonnili caliifi rcncs gignant calculoi, &: vcro illi diurcticis validioribus valde dcbiliten*
tur; muum non cft loborari mdcrcncsut pcllcndo calculo .xptiorcs lint. Rebqua videapudDod.
Succus c frudu nibro maturo totaque (ua (ubftantia cu(o expreHiis; pofteaque (iccatus, demumqi
in pidveiem'redadus gpaorehoni« & cam ruhcis^ quam aJbis muUerum piofluviis ianguiari expeo'
menco medemr.
Ingenerc Mcdlcamcnta c Rofis pnrparata multum celcbrantur in curacionB phthifiooiBni^BJMd» t
rum» pulmonanum aftcduum a Rivcrio, Sennerco, Rolcnbcrgio aliifque.
Egre^ wes flcefficadam medicamencorum e Roiis prarparatorum in phthilT, podagm* calcalOk
^cannm rabidorum morfu, capitu dolonbus aiii(que morbis, in fluxibus alvi aliariunq, partium ; in
'febribus, hxmorrhagiis, vulneribus, mflammadonibus, in(e^mm punduns, Scorbuto, mobditate
dentium. Vidc .ipud CirolLun Rolenbcrgum in Rhodologia lua.
Citcrum odorcm Roiarum vilui nocirum oilc ab cxcmpto probatur m EpLtm. Gtmun. An. il.
Qb(erv. 140. quod (aiic noUcm, cum mhil odore illo naribus noltns grauiis & accepcius ik.
142i
HlSTORlA PlANTAR,UM.
SECTIp n.
ik ^mmferis miiUaihs,
* %
CAP. i
« Dt Athre prunifera hJKafruSu fjrlftnKh 'J^f'»s diHa.
I* tnuuis Mtlahariet fruHu umhtJicate Pyriformi Jmiim Ji8a minor. Jitmhn Fuic JL flL
• P.i.F.i7> MaUteaStkmulm 'U.M. Perfict ^fitulo fiMSm MtUtmfo CBL
H. M. Acoft.
ARbor cft, defcnbentc Acofta, j)rocera& vafta, maxiraam Malum aurcam squans,raul£is
& denfts ramis in latum expanliv niultamque umbram przbentibus brachiata, afpeduquo
pulcherrima. Caudex ambicu brachii unius amplcxum paululum excedit, corticc cinereo
tcilus, ut & ranu majores, (ed magis fti(co, (urculi tcncnores vindL Foli* bino ordinc cx adrcrlb
Hj(C^infiirj pctiolis curtis, cr.idis \ irkiibus iniulentia, pulchcrnma, l«via ; cufpidata, ad peciolum
mKMLfiiidaa ipkhamam [paJmum auc ampiius ■/itifi^ longa, duos crefve poUices iata, craUa fic
dienla, parte fi^ema fatmtids, infeml dihitifts virentia, fkpore aftringenti ac noimihil (iibacido
aut vinofb diutiiis mafticiraj odoris nullius, ncrvo mediam longitudincm pcrcarrente mferHisemi-
nente, .4 qi;o multi venx oblmui- & fea- paiallela: m latcra cxcurrunt. Fivres m peaolis (picha-
mam lonj^u llpra cx origine toliorum onuntur [pidura lurculos terminantcs flores, feu in iumm»
furaiUs plures limul ad tre9{,auatUDir| velquinque ui pedolis faKvibus cxhibccj letrapetal^ £ez rubro
purpuralcentes, vividi adnioatim OMOiis Aeofif.'] ex yiridi dbkanres pctalis eic oraoneo rotundis,
• intus concavis Icu coclilcitis, rieidis, latiufcule diflantibus, &c. H. M. E medio fl<5rc .w pctaloruna
• ungues ortus cxit denfus penicilius fiaminum confertorum, longiufculoiimi, candidorum, afictbus ex
albicante flavefccnnbus inlignium ; 8e in corum medio fiylus albicans cra/fioluSj nu-reftus, & in
apicem defincns. Caljx fk>ri$ quatuor brcvibus, latis Sc lubrotundis foliis coniiat. Sunt .lucem Ha.
, rcs, dumin vigorc fiint inodori, cum autem flaccefomt f quotemporc ^ viridi fUvefcunc) acido lcu
. vinofb fiint oviore : [guftu yf4o//<f capreolonim vitis finiili (unt.] Fruchu itMundi, primum virides,
cuni ad maturicacem acceduiit ex albicance fubflavi, probc matuii magisfiavefcunt In vcrtioe um«
ImUciiiii feu corc^am habet ex ciuatuor calycis foliis rdiduis ad modum Pbmi aut Pyri : Conftat aa-
tem exterius cutici^l.i feu mcmDran.i tenuifrir.i.i, carnc huinitli, intus magis.Tlbicante, latacavitatC
inmedio, acadmccnorcm carnis flipeihcicm hkmcncis nonnuilistungolis & albicantibusobduAd^
in qazimltus latet rotundus, cavitatc minor, laxus & liber, qui cortioe exteriu» eft mfib, ac /m*
dioeo dilntgj, inteiiiW denti. ac Tiridi-dilati pulpj* iapocis ainari« & adftringpniisy qux vel iimplex
eft, Tel in dnostr^ mdeas angulato» (cwlrnir. AcdAk efitdum gthum^ Jbtnm^ mu uJmulum
rotunJHm, cjficuh futi iu Piv/Sw iMM» ^ mt^^mtufyitf Uve, & eanJUi Ur/uH^ mmA%aui $t8um /r«>
Bnm connntre JcriUt.
Frudus lapor dulds cft flc gratus, ac odorii Roficei, valdii ainoen^ qaem etimi in fiporeezpirat g
frigiduscfl &. humidus atque admodum ttntt Aeofia.
Rttdix craffa efl & ramofa, altc in terram defcendens, cortice cincricco, intus rufo, ligno albi-
cantc,
^ Poii qtlartum annum fic frudtifera. Fru(Sum fxpius eodem anno perficit^ & nunquam fine ffore
& fru&u confpicitur, cum iidem rami floribus, fru^ viridi & maturo femper fint onufli, aliis do>
cidentibus, aliis maturefbentibus, aliis fubn.-tfcentibus. Cnmprchcnfi vetonUDiadfrudusooU^peil»
dos facilc ab ai bore revelluntur ; unde conJlac iignuni cllc iragilc
XJfiu, FruAus ante reliquos cibos initio men(« edi fblent Condiuntur etiam tum fruftus tum jBB>
lei, atquciti aflerraniuo (uocola ihgidiute fidin in febribos cxanguunti fpiriiulqiue vkalei
fiinant;
1. Jamboi jrtor Acoftx. N^i-ScbMAu * H.M. Vrtmm Mdulutritu fnuiu umbtlicato P/rsfmm
• P. I. F, 18.
H.M.
llxc quoque arbor cxcel(a eft, A prxcedenti diflert, l. Cuu^ei crafHtudine, ut qui ambicn unius
homims amplexum implct; orticc extenijs (i^abro, ex rufb viielbente ac moili, aitringentis, acidi
vinosique (apons. t. Foltss grandionbus, & pro longitudine ladonbus, faporis magis aadi. 3. Fio^
rum penicillo (lamineo breviore, apicibus fiavis feu fubrufis, & flonbus ip& purpuieo-rubro nitentis
piilcncnimi ac vividi coloris. 4. Frwi?;^»/ majoribus, pyriformibus, cum iiutun (iuit ad un.im par-
* tcni candidiSj ,irl .-ihani rubclLeiitibL?, candida ctiam paite lineis rubris flriaca; nuclco caviuceui
fruiiluMniprcnrc.
fiis m anno fru^us ferc Fru^tus aucem delicatior efi qu^ praeoedencifc
fSr«fc CoiteKaiboristiteis fcin lade acido^ocusdsiaueriMififbt
Digitized by Coogle
Lib. XXVI. T>e Trwnfem wMiqatts. '47^
Jambos arborem ex MalacCa pipenfera in difEcas quafque regionesob rioruin r-apmnruni oc fru-
&US fuavitatem tranflatam ferunt, inquic Gul. Pi(o: Inpnmts aureni ob pcrpjtiiain ll imn Js: frii-
Auum viciflitudincm, quoi altjr.r arixjris mcJisc.we frondibus & Horibus ovjx, .iltcr.i ^ r.uLlibiis
nmurts & inunaturu oncrotur, donec trondcs rccupcraverit, iti ut iis perpstuOj . teinporc vecnali
finul atque aocumnali, frui conceHum iit.
Flores &: ^Tud^x^J .imhoi frigidx& humids funt qualicatis, inlignlcerfiMgrantes, ac proindc inter v,rfs(i
primas delicias omiiibus paritcr incolis habitl Piurinii quoqiie uiiis p.illiin in inediana exiilunt. XJJm.
FluAusenim crudi, Sc flores iaccharo conditi ab xiluancibus xgnscum iiiccefili aliirplUttnr^ qodd
iiocc^fii{pdi&U6 ficim in lebhbus extingMaqtf ipintui(],viutes confbneot
HMi [tu J^^^r.hos fyhiirk H. M- P. 7«A.40. Bnm bei mm */, fUtifmifirmfUt*
mo fruclM MM^etBtt reftrtnda.
H.M. ; •
MediocriseftniagniindinijL i^drciterpedesaka, craflbj onmo, ligpoio ttrtM teaa: lignum
albicans prxdumra. lUmf acuirculi geniculati, nccnon tenerioreiquadranf^li & alati, pnmiimru-
bicundi, dein (padicei, vctuniores vcro alis pnvari ac rotundiores. J?<i<//a- nig, icincc cnrtice tc:ta.
brevibus, planii, purpureis ac alatis petiolis, cxadvcrio utplunmuni ramulis inii.crcnt, oblon-
l^rotunda, glabra, aenla, virore mtenti, longinidine(ex, latitudinequatuorferme pollicesiuperan-
aa; odornullus, iaporauftenis. Fkru inodori ac.addi, flonbus NMHtmkM haud abiimiies, fcx
oblongo-terenbus, acuminatis, tenuibus, purpNireis conftant (bliis, iin^uli brevi ac qtiadrangub pe-
diculo exticniis rainulis mn.ilccnccs, nccnon lato, proRindo, crallo, viridi, in icx lacinias lccto cx-
cepti calyce, qui piuiima inliiper eniiccic fiamma robuila> eminentiaj oblonga, purpure.i, rubicundis
£ucatis mfiahiu elegancer omata. FrtiSms mala iiinc pjano-rotunda ac laca, obicuro virore ni-
teittia, in vertice ftjlo oblongo, iiibviridi dotata, ad ba/m vero calycc plano, lato, crallo ac viridi
Ocoepta, qutoblongos iiios culpidcs late extendens, ac extcnora vcisusictlcftcns llcilain cxadcre-
fest, Cxterum frudus hi, quanquam nutunores, duri (unc, came intusaibicince ac luccuicnta,
lapoiiique ▼aldi& acidi retmi, intra quam phuima angulacaj albicantia obie(vantur/(yM«. k&x*
per fruAibus hifoe tFtnfverfim diiTed» fenunnm ftibcuu el^futter .m fpedoGe «ilK>nt fiirmain oer
camem di([x)fiti .^lbic.mtes feotlenutts tamen-ab 8«, aii|ida .nx« phoi n|gra(ainC| ac n4r
tramenu hquore elienc imbuti. , •'
In iluminnm ripis ahifquc locis aquoiis plurimnm hMw(MNr>nalcitur : fcmclin aniio> menic vi^. Ucu: .
Augullo, raatuiw exhibet fitidus,. fi( 4 iatMuiBMno mmo «uc «inario ad vKeiimum draittr fni- ^*"?"'
giferamanet.
Fruftus autcm huiusarboris .ab indiccnis cm^uuntur, & cum aliis cibis comcduntur : (iiccas h rru-Knra
dibus exprclTi is 6c nielli admixtus aphtnis medecur, necaon idbncitanubus arllum potcoter coaipeiiciCi
Efbliis contaib cataplafina oonfidnir, 9>o<i opn nfi» tn fidjribmconcimus impolinmlbamm
condliando delioum iaitnt» .1. ^*^'.^
i, Jsmht fyUitfhm MMmit* Smfhmvf^iiiSm, Cs^ Ttjfmk» VLUL ^rh T, it, f.iS. .
Arbor eft vaftse maRt^cdBnis, caodtoecrafib, ramts cSnereis, (aporis amarti odoriiq, fubaddi,
hinc indc in orbcm difiulis dnn.ua. lagnuin ex albo flavcfjcn*, d nilum, cortioe vindi, inrus albi-
cante an<3um, qui crutta nigncantc, lcabra ac aipera inlupcr olxiuctus eit. A«^x- cralla, tWu,
aibicante ooi^jpe muntia, necnon iibris iuis long^ lateq, per terram ditRti.i : iapor acns 8c atiatm,
odor ingram ac ifcntfliii. Afi» ftelkr in modum pliwa limul |unAa> cradisj brevibas, acro pmpareii
pet>olis> nnnitoRlm -eitremis pravantnnti dbiongo-rectHidas acunMMca', cnifla; daafa, in<ainbiai
crenata, fiipcm^ colore acro-viriili Iplcndcnria, infci n.' vii hli dilutiore, (pithamara ac aniplius longa,
palmum lata: cofta mcdia ^ viridi aibicat. btapor aiuarus & acmv odor tuavis ac Pomum vinolum
iMtnnm redokns. Vetaftior»auoem. (blia viiri ufft't^ fingiUa Itiim & deddunt, atque tiii ftigmat»
m nuiui &trandi rettnquendob Tatiiatubenhas-Wdngoni; ^tnt inadon ao «narit flonbos Na-
^iStitmhi haod d)(nniles, itidem rBjfnoloriim «bctremis inter expania ^Ha proTemunt, caulib»
nimirum rocr.ndis, flcxilibus, purpurcis, glabris; nitcmibus, ac dids, tics, quatuorvc ulnas Icalicas
iongis, quibus plures hmc inde adhacrcnt, atc^, c catyce crailo, rntando, vindi-purpureo, bipartito
auttnpartito prodeBm,quatoor<oblongo-rotundi^Aeuminati5, craliis^ex vindi alfaacantibtts, acpet-
lucidis ibhis conftantes, nuraeroiis iiaminibus purpureiii fUvefcentiiius apKibus dotatis, mediam Bb»
ris cavitatcm & umbihcum occupantibus ; inter oiur prodit oblongus, purpurcus, ^fruAib ip-
iius vciti;e dcmuiii cnnnciis. /^rwtvwj Pyns noltratibiis liaud abhmiLs, ac intx;rnis iaciores, fiipenus
angulliorcs, quacuor anguhs craflioribus iiilcati, & in vcrtice cil) cc lioram iurrccio coronati, cor^
tice tenui, undiq, cami arftiifimi adhcrenitej glabro, nitentc, pnmum vindi, dein ex candido
rubclcencc cmf ti; camc albicuuc &: ad corticem rufcfixnte, densi, iaporifque ingi iri ac .imari, in-
tusrcicrti, inci.u]uaiii nuvlcub .Owatur oblongo-rocundus, cunifoima, tum iubllanti.i & lapore glan-
.'di perlimilis. -
Naiatur iods iylveftribus ac humidis ia Fmh Onlismftt* aMSjfio pnyrindis .Malabar: p6rpe> Loim*
tu6 ftondect florec, ac (hiAtis fcit, quamobrem Brachmanis SmU-fM, l e. fhiffifen aibor mm-
cupatur.
Echnici ytgmi ieu pcregrinatores furculis hujus arboris ilonferis & fi-uditci is (cle exornantj eoicj, Vireu
lu lacros de coilo iuipendunc, dc ad ptojxt nomerandai ocuncur. Porro folia in cduliis iam; fiwais t
fidus expreilusj fic cum oleo Palmx in imgasnri coniiitentiam codns icabiem ^natj fi «i» pan
afRda ungamr. Nudd fniduum in pulrerem rediguntur, ifq, dianhoam finaCj ii cnm ftmo ca-
prino, iaccharo & lactc cbutyrato mixcus exhibeatur ; ii vero ctim zirtzibcrc & iiicco Limonum iii-
maturj teneimo luedetur* unox humaox ii admdceatur^ quibulcunqiTeoenis antidocum eft: cum
tinor
Dlgitlzed by Google
14^0
HlSTORlA PlaNTARUM.
vino fi propinetur colicam paffioncni (anat; aim aoaa mtxtus &*cxhjbicus, vcl foris applicatus
hzmorrfaoidum doloresplacat; candem cum b&t muliebn cpoo» jrorahum excitat^ nccnon i^lc-
mm ^HfAp» ttuAi» nliafi»cpnt; ttocnlis «dlttbiois eonmi «flwiliiis candndt;
Tijtr» Samfiravmb H M. P. <f T. 7- P- i J.
• •
PlsoedeadpfliqnmfimOiseft, iMcprocerkate oedk.
Jtalwtamen ocalbo flavdbeM, fibraeaj anunij iaodora. Amypurpurel, fruAn qoadranguli,
faporis primo dulcis, dein amari & ingraci.
ttau a Provcnit ui varus provincus Malabar, locis nuuirum uliginoits & aquoiis. Suigulis anius nja»
«f.. tnros exhibet fhiftus, menilbus viz. Januario^ Fdmiaiio, Martio 8c Apau.
Ql» Arboris hujus liyium dnwnB <ft acfaliAan» mpc opeti fafarili loniiiiBnilmii ; CMtt» wi^ paf-
tes eundem plani nabent oniiii cniii Smi^mviuh,
5. Jsmhs {yhefiru mmms^ Malla-katou TsiambouHAt P.4. 718.^ 17.
Arbor eftmediocris magnitudinis, circiter pedes alta, caudice albicantc, variis ramis in orbem
difTufis donato, qui cortice lcabro, primum rufo, deincinereo, fapons adftringencii, odoriique iyi-
veftrts obdu^ (unt RsJU» flavetcens, rulo cornce cci^a, untfluofa, inlipida, inodora. Fdim mc-
aunata breribus petiolis ordine decuflato ramulis mhzrenc, obiongp-rocunda, actuninata, cratta,
denfa,glabra,atro-viridia, (oDern^ niteoda, infem^ nequaquam ; nervis alBjooti obfta media al-
bicante, ac m avcrfa p.irtc aic^ extuberante, in lacera exairrentibus: iaporacidus&aufterus, odor
nullus. F/erci exigui Tiluc Horum magnitiKiine zmuli, purpurei, uiodori, addi, numeiofi fiwciiliy
teneriorilMis proveninnt, atq, caiyce viridi in quiiiqae focanda, ooGhlear» initar concava fbIiol«
ledo ii^^uerenc, qoinq, aut iex CTailis, molUbus, iubroaiodiSj ac eueriora venus reflexis pecalis con-
Itantes; in quorum nwdio yT/ZMf prodic, itidem porpareos, (upsriiis tnpanitas. Floiculis pari ferti.
Utatc (ucccdunt fruSui iubrotundi, magnitudine Prunis haud abdmiles, umfailico lato quadnpartito
in vertice praedici, cortjce viridi dndi, carneq, denia, addi ac uigrau iaporis, innis referti j incra
quam iiucleaslocator albicaiis, kidem addus & aoftenis.
Ltem (S Natctcur Frequencer lods mooMiis ui Fme alii% porinciis MaUMTt i|BCir«niMi aacnrai fet
Tmfm. fiu&tiSf menle viz. Augufta
Gap. JL
fru3» umkliesttf ffriformi ^imfty ractmof*. Idttt-AiudU H. M. P. 4. T. 18. f. 41.
Rboreil procera, 70 drcitcr pcdesalta, caudice cra/To, multilq, ramis longc lattt^, diffliiis
donato, intus viridi; nccnon lurculis numeroiis, ngidis, fulcis, glabiiSf ac lutencibus ipmis
initiper dotacis, undiqueomaciiunc Lignum albicans fibroium, denium, corticc cinereoh
iiilwmibacuilMruidi. iapons iubainari tedun», ci^ niaQU ndiinnida, prxdura. %ultx albicaiif
rdb coitioe dnfta, iaporis amari, odoiii cenMnrift. A&vdreacamidoi InnoKiB iiievibus ac rocun-
dis peaolis proveoiunc, oblongo-rorundi, acuminata, cra{Ia, denia, glaDra, iupcrne acro-vuidia,
infernd fubviridia, cofta medu ruteiciCj odor & iapor nullus. FUfcuh iudem arca QMnoibsramik.
los atro-rubenttbtts ac aljwrispetiolis nuraeroil proveniunt, purpurei, quiiiq, oblongo-rocwdis aouH
imnatis foliolis conftantes, quinquc in medio iiaveicentibus nbris, aficthtti dmatis prarditi ; incer
quos limibs prominet/;'/Mj rubicLuidus, exiguus: lapor ingratus, odor nullus. Flolculis pari tirrtili-
tate luccedunt/n»5»/ py-riforme^, lubvindcs ab una P«rte, ab .ikera vero nibicundi, nitentes, exiguo
in venioe umbnuo ooronarij carn^ vindi« deosiii, lucculeoca amara uvusr^ivci; iooaoaainofli»
cnlnniluueiiiihioundaRif NhcIhhw mcladiCBi caiiilldiini» guftn prtnDAni Avdlanae haod aoAnilenia
dein tamen ingratura relinquentera iaporem.
iMtmfi ProvcniclociscampeftnfaQS &ateDO&in Pafaoti ahiiqiproviacus Majahar. Quocatmis iemd|»
— bi^ aiaaini fttt finAnvlianikb «k. tt Mutio nwnfiboi, Jliqne itip«flai
A"
Vtrei. Ooftex, fiores, fiuati Yslent advcciiit Maaiahib yfcwmWhiin alioique cephaliooi affbftaib
E coroce uaqpu owinHni deooAiDfi^ qiM iflBnia, hld^
tenter ianat.
Radids oortex cum Santalo rubro in pulverem redaftusj ex c6queiiin kAe imiliebriGiiapllfilia
cofltoAmii AC lo^mmbonpBpo^pm fai^onfaitt VottOfOtt ttiodoCDrf
..M
I
Digitized by Google
Lib,XXVL 'De Trumferu umbilicatu, i ^gj
C A P. 10.
ItirMi* Brtfilienjihus Marcgrav. PiC
Marcrr.
ARbor cortice^ ligjio & lulcencii modo Guamli^! limilis, ramos uroen habet iit noftra Cera-
fiis. Foit* fert duos aot trcs digitos ionga, [terctia Pi/,] membraiucea, fuperius faturatc
viridu, inferiiis p.iliiJj, uno nervo (ccundum longitudmem, nullis venis tranrveilis, duo
ieroper libj invuwn oppolita : m ramorum quo^, extremitatc duo frudtusfibi opponuntur, in hus
pedlcn&d^icainlongispropcopDofica tohi cnati; flavi feu aurei coloris, aMpBtudiiiepnini, led
taamii 8c fenib pediculum turbinati^ umtMlicati, lunbiUoo ^ «ore ttlm, cuticuU tenui vefhci,
came iuocaleDU folva, iaDoris addiulcoli ac pauladin «ni*fiainm> luad tngrati, odons (ubdulcts
ttvmoG. Continet lapidcni, (Cepe duos, in uno larere planns & conjundos, catei-a rotundos;
magnitudine Ceraiini^qui oontuiet intus nucleum album, aniaricantero. Stmilis eft lapitk Utapaangg,
nec facilc dignolcuncnr.
Migna copii fine noxa.oomeditur hic (hiftu& &abincolis vennmeipoiniQir. PercaleQlascraiifi
planutur; obeioeikntiaro rfuAnimeK^rlviBiBMctatcranflaca.
Intertalialuociiidecindidjftm cumpediciik>idn>faimnrj jJbi^ nc in Gnmtki ferit, '
C A P. IV.
H.M,
ARbor eftlpedofa atque pivodia plutimum ; taudice craflb, albicante corttci obdudo. n*
mulifq, vindibuSj funi^fKi intus meduUci rcfercis plurimis don.ito. Radix albiains, navc-
(cente cortice tccta, lApons acris. Foha Kjbdagani fbliis cum iorm.i turn magnitudinc It-
nulia. Fkrts (iiavcolences, infipidi, plurcs fimul junai, extrcriiis ramulis provcniunt, calyciq, viridi •
in qutivLlaciniasacumuutas leitoiiihxreiu : oonftant ii ex unioo (bbo oblongp-rotundo, btfido^
aGqoanao trifido, nipemi albo-ftriaio 8e lanuginolb, infem^ viridi-albicante, auioque tendbdl .
fiaiMiniilis mcdium occiipantibus, intcr qux flylus prodit candidus, oblongus, capittuo rotundo. Fru'
tiiu Cubrotundi, viridcs, glabn, uvis cnlpis haud abijmilcs, at quinq, angoUs (ulcaci^ 8c calyce flo-
nm fiuieAo in vemce coronati, tenui pellicuU dndi, cam&i, viiidi 8c aaftcingiente innii KMrtijin-
ua quam ^cuhim locacur candidutn, wndttm indodens albicancero.
QtfiacKKtSRionunisfle arenofiiinMm^j»fi; Seroper ^ret, florec ac fruAosfert, diuq, frugi- L«rai,'
lera manct.
Ex arboris foUis cataplaTma confidtur, quod tumonbus impofituro pocenter eos emollit 8c mar Vinn
amt; Bciiftbnineqmooafa Apogema pc^nur, qndd urinam movcc, flc nMBftnieobftniaai
pVOVOGtt.
C A R V.
Frunifera Brajtlimfts frurtu umbilicato, ocliti (Iriato, fm fulcMt,
AifikmgsfMCtF^mBriifilimuFiSamttlAu^^
ARbor eft figura Cerafi noftratis acii.U', nifi quod truncus contortior hinc indc aini ramis
difpergatur. Folia habet Lzvia, iuperne iaturac^ viridu, infcrnii dilutiora, buM leinpcr
dirci^c oppo(ica> Ad foliorum exortum multos fert fiores, in pedfcuKl ceramiis, alboi, qtu-
tuor foliis con(hintL'5, & multis ftainmulis. Flores (equin-.r fruHus miniarus, magnitudinc verticilli
icu baccx Moii, lotundus 6c octies profunde ftriatus, umbilico prxdicus; cuticuu vefticur minuu,
oerifina, pulpa quoq, mmiau (iioculenu^ laporis calidi & (ubamari, ciimquc gravi aoore adlbiB. .
«entis lapidem c^ paukim comprediim, albicantem, haiiiddunun, inqaonudeui
aepTOienditar albicans, amar fiporii : Oni lapis oignorci non poteft i la^de fiiiftiB MtfmmMti ^
Frudus fccundx mcnG: dcIiciU non (oliim fod xgris prodede (bleoc; Tnocricnllim eoim laofnt»
duro mird refidunc, tiatus dt(cutiutu, nauieam (lomachi reprimunt. . *
Olim ^lTcftrit taniiim oat hnc «bar, nmie ob ofiim fie cfeynriam ia Ikm» Ldittaonim
Dlgitlzed by Google
i^Z^i . HistoRIaPlantarum.
C A F. VL
Kmm^TM* H.M. P. ^^-
Mp"M{eicz fpecies eft minor & humilior, crafEcie Pnmo haud abfimili fi^ieet cordce obducio
' ■ dnereo, necnon ramulis viridibus, quadraogDlii» ac fulcatis, plutinijs iddeni ornato : L^-
«iim albicans, inodorum, in/ipidum. l{«<//x purptirea. AJlr« genMamordinepai^^
inulis inhzrent, oblongo-rotunda, craflaj dcnfa, glattra, (upcmi corare atro.l^ridi nitetitia, in-
fern^ vindi diluciore, Ipithamam longa, tres qu.uuorvc circitcr digitos lat.i, inlTpi(!,i, inodora,
Gofta medii flavefcentc. FUrtt c rurcuibirum cxtrcmis inoi.lori ac iniipidi oriuntur m Jubx iormaai
di^ofiti, numerofi, qaonim finguli ad flores Lilac acccdere vidcntur, oblongi, candidi, quinque to>
retibus, craflis, mollibus, & cxtrorfum reflexis foliolis conftantes, quinque albicantibus, ercAis &
ariiminafi< fiamifiults mcdmm occupantibus. FrH^liu Nucum AvclJanarum rnagninidioe acniuli«
obkniglMOtuncii, cxiguo in vertice urobilico pratditi, glabro ac flavefcente cortice cin&i, necnon
• C»ne vtridi-flavercencej Iticcoleata, duld roectii intra quam #mAkm coocinecur, niuUiim inclu-
dens candidum, duloem. .
Loeus (3 Nafcitur ubiq, in Malabar, prxfetim drca JVM-apoli : (cmper virct, quotannis floK^ koBtaSiy
Tknfrn, £ut, menlibus, viz. Augufto, Scptembri & OAobri, atdiu frugifera non cft.
Froftus looo Arequa: ieu Kaunga; cum foho Betelfrequenter manducantur. Aiboria OOittiflKie-
Mtns & ia pubreremtedaai» fio^ edbibidu bibardocemoompefcere dicicur.
CAP. VIL
ffam Ittdica, frnffit umhtUcato, muka tmJo, cortice fnJviinno trifijo teSti
P4»»w H. M. P. 4. r. 15./. 35.
ARboreft prxcelfa & fpcciofa plurimun^, 60 circiter pedcs alta, caudice 16 pedes plusminus
craffo, mukifiii ramislongc l^tcq, diftuiis, accortice crafl(>, anereo, intus rufo, obduAis,
doiUieQb tfa VoliMracus lachiymam fundit refinofam, candidam, peUucidam, odoraumj
; acrem ac amaram, qiue fadiis ioJadius candem flavefctb ^idefat, 8e vitn inftar fragilis cv^tL,
I^^iam deo&m, ex albo flavefoois, Jtnfo nigricans, rennofa, amara, graveolens, necnon fibris
iius kmsi btt^ pcr tenam diffufa. Folia Rnc ordine crafCs, ronindis ac cincreis petiolis ramulis ad-
luernitoDkMigo-rotunda, acuminau^crafla, denla, glabra, Iplendentu, longitudine fpithamarn, Jati«
tudine palmum (uperancia, fuperni viridia/iniernc c viridi flavefoeiida; Ufot amarus ac reimofus,
odor n-illus. Flores circa ramulos tcneriores candidis petiolis glomcratim non fparfim producuntur,
' feibiiiiq, porrcclis coIumeUis umbellx fpecie panduncur ; conftant e quinis, oblongo-tcrctibus, CTaflls,
candidis ioholib, atq, calyci albicanti in- quinque ladnias acuminatas icifto inliii cnt nunis.-^olii
mimUi* flavefcentibus medium oblidcntibus ; interqux )?//«r prodicalbicans, lurrc4^s, apice ro-
tundo aeflaveloente: odor fiiavis ac liliaoeus, faporamanis. FhiSm nucumjuglandiumvindium
m.tgnitudinc xmuli, petiolis cr.iffis, lonps ac rotundis proveniunf, ohlongo-rotundi, at fiipcnus la-
, Qores, mferiiis anguiliorcs, fic cal) cc fiorum vei^us caulcni rcflexoomati, quos tegit pulvinanos
COltex, coriaceus, atro purpureus ac tribus anguhs fiilcacus, quifrufbimaturodchifdt plan^, &tri-
firiiuii flndinir» ac nacleum exhibet maiprem, oblonsp-rotundum, candidum, ni£i cucicuia teftum^
uti in nooe AveUana oemitor, iaporis mbamari 8c fuDaftringentis. Hic antem puhinattB calyxqui
fru(^umambit levibus incifr.ns vulncr.itus, fimilcm fundit lachr^-m.im refipoilamttti incifigooncat»
* qu£ aeris attaduprocinusSacchancandj inftar Ipillefat. acdem rufcldc
Lcctjj (3 Crclcit ubiq, in Mabbar ; perpetnft fixmdec ; fin^nus annii mamros pofixt Bndsa, tm& vos.
imfm, Aprili, & non raro ;oo frugitera manet annos.
Ex arbonim cenetiorum aruncis mali navales fiunt : ex iiiq. cum provoAiores fiint excaraixs
naviculas majotes (JUimqm') Indi oon^ciniic, qptarum ooAaidlK 60 auc (lures hoouiiei TCliera
pofliuit.
yiftt fg Refina quam radix, cortex, fru^s, alizque arboris partes fiiodunt oimoleoOMfoGore vd par-
fjl&ib dore exooiAi picas kqukijE vel daras kioo aliirpaicur^ infiiper Eduuds in fiwmciis dnris 1009
, • adolctur. •
E foliis difcosconficiunt gentilcs in quibus arboris gummileurefinamexdpiant & fervant.
Fru^uum nudei connifi, & cifm aqua caiida iiiper Poi^hyriceAi kvigati ventriailnm roboiraiir«
?auifemt & vomitom toUunt, ventris cracbins micigsnt, Cboleram finuit Exarboas lefina aua
efami oleo eliquata prarftans fit bilfamum vulnClllimil. Eadein |
am aliaq, V cnerca accidenua poccoter lanati
C AP.
Dlgitized by Google
Lib.XXVL VeTrm/ensufMtcatis, . i+Sj
cap. wm
iUr»-AtigdmVL}4i P. 4. T.%6. f,^^.
ARbor cft procera, alcicudine craffitie vero (ex cirater pedum raenniram aequans, mul-
tifq, ramis rubcinerek aenridibus», in orbem Jongd Ut&|| cBffafisj donata. Ijgnum albi-
cans, denrum, dnereo cortice obduAniiii oiiDs nutrixpurparea. lUiJtx crafla, denia,fiak-
vefccns/urvo cortice tefta, nocnon profundi eerrKinnaerens, fi^Mifq, iuis lat^ per eam difTufa, lapore
acri & amaro,odore eravi. Folia brcvibus ramulis lnhxrcnt,obIongo rotunda, glabra, mollia, fuperne
viridiaj (iibtusiubvuidia laporc acri & amaro, odore nuUo. tUra brevibus ac.viridi-fulds petioLis circa
eoiBem cum (bliis ramulos proveniunt, vuifflqae ac pcaliuido calyd infident, d fex teredbus, craflii^
dends, acuminatis. candidis ibliolis conftantes, quz extror(iim refiexa apidbus drca pediculum 00-
euntj decem autduodecim candidis & .icuminatis fiaminulu mediam flons cavitatcm occupantibus,
intcr gux yf;/«tf prodit albiciribj .ipicc ornacus oblongo rotanJo; OJor luAvis, fapor .imarus. Flo-
libusmccedunt jnQui globoii, pomorum minorum magnicudine a^muii, cxiguo m vertice (irsditi
nmUiHcOj cortice craiTo, molli, tomentolb, purpureo, mtufque albicantedfiAi« necnon came ru-
bioinda, fucculenta, vilcidaj tenad, addiquc QponSj intus refern ; intra quam ifftaimmVlGdaxdih'
longo-rotunduin, rubicundum, »«f/«*wincludcnscandidura,amaro-dulcetn.
NAfcKur loaspetrofis, arenoiis 8c montanii uiJUMfaHM'«liiiq, pnMrinciiiMabber.Senperfioa- Cma
deu floret, f nigiteh» ec iia. iiipeiftes manet.
&aTbmraGiiennoleooo6bsiiiigpeiiitimaNifici^ RadixoMhatacaeft|himo>f>ft«i;
rciq, fero^ ac piniitofbs peralvum «dudb Fmfios amem iar& oomedoaair, qaoiitapiimpenii
Ijinguinemcakraciunt., *
CAP. IX.
Lam Mtr iNirlc.Ger.i>rav mhrjhSm Cerafi J.& tMmfnduCtrtfi C.&- C]^e J^ettflf
tnti id^tVrHemmi9r,J^^pritfilmmm.
LOtus diAa aitx)r magna c(l, caadioB aafliffimo, ramis Cerafi inftar brachiata, fidin latioi.'
dmem magis quAm in alticudiQan ezna&jOtNtice Lzvi fubalbido (ut Oelabinas att, ot Matth.
in cocruleum nigrefcente^ fi^UlmilongioTibus, & ma^is in acamm dennencibus, infe»
norc pji tc nniiiii[iil incanis fupern.I viridantibus, rugolis, in ambitu lerratis, in acutum delinenti»
bus, qus nihii nobis cum llice videntur habere conimune. Ad unumqiKxkh ferb folium eft baoca
l^bnjgm, Cerafb fylveftii fimilis, nunoc tamen, c\ longo pediculo^ palpam pancamalbara oond*
ados. oiro duicedine afhingenteraj gratam: officulum ad frudus proportionem magmun: baoca
toca iioaiSma, ut vix ca quis (anari polfit. Flofculi, tefte Cxfalpino, ex binis foliolis conftanty liun^
mo frudui infidentibi» : BaocKnipaij oflScobroduram» vduitqaadiipattiuiii^ inBi» unicar
medulla dulds.
Si iloris fitum rede defcribit Cxfalpinm, in noifa-a methodo ad hoc lOintt peidnet
Multis Italiz in lods reperitur (jx>ncaiiea: aos circa Romamia iepjfaasvbnmninuiif aecnonln uat»
Galli.i Narboncnfi circa Monfpcliuni.
Aibor h.vc circ non potuit cujus frLi£luum iiuIccJinc cipti Ulyflis (bdi, cum Lotopliagis per-
roanere uc eis ^rucrcntur quam ad (ocios reverti raalueruot. Qjjx eniffl aratia tSk potoic tam
ficd & exfucci pomij nin fiirti in iis r^iottibm eamolior atqoe ettam loaTior quiun in no-
ftns fit ?
Arborcinhoc in loco a ooIms ^J.B. defcnpcim ipiiflimam Theophrafti, Plinii alionimque Ve-
terum Lotura ede pro oerto aflirmare non aufim ; ade6que an vires Loco ab iis adfcripot huic
oonveniant ne&io. Fru^ adftringuoc & alvum fiftoo^ nwaui minik JUmenconim Aeooftiwn *"
vri infiilnm ^fienieridsfiiniinKque proflnvio labonttiiflM» eoofirt Rnfie&v^iq, etiamiflddicc»»
idki ('q^od pneMr Dio&ondeffl iSc Senpionem
KkkJfckk a , SECTtO
«... . •
Digitlzedby Google
1484. HlSTOR»A PlANTARUM.
SE C T 10 IIL
Dt Arknbm fiuBu umlnlkato humdo tm fdyfytem^ f iumi mmt^fnm^
CAP. l
UVa cnfpa dtflas cft lilc fratex ab tnioitk & vclud cn£fi fibliis U adnis quos produck.
GrolTularia vcro i dura i!Ia membrana feu curicula, qua obducuntur actni ifti, fiquideni
^.r^At^ti crepant inftar membrana: qu* difmmpitur J.B. AUis iti difta wiutur ouM
ftuausGroErtStt (Oert4wKeftG«aiaGr^Uiii»faft»:OT
- tnr noj latct. . - ~* „„;„--....
CrofTulanam Vctenbus tam Gra:as quJm Latmt Moogmtam, ome wwwii opomm,
Groffulariam fic ddfiribicJ.Baubinus. r 1 .
Pruttx efthioAital» & tociAtolk» ac criam maior, nameroU ftolonum fcgete luxurum, vari6fc
in raniulosfubdivifus. corrice purpurante [in adulnoribus ramis, nam m jumonbus vii^ i^^^
lU albicatl materic ferc buxeo colore pallclccnte; fpmis longiufculis, acumac ngidis adfblionun
■«omtnr paffim armatus, fingularibus, bim. .lut ternis. FoU^ unguem hta, nnnnunquan^ ampliora,
rotunda, modicAdivUa rAoa modo ailfcaa. Rmi^ lupenus faturo virore Iplendentia, in-
S dikmora, utrmqucllirfetalpaiirarionbus] fapore aado ex brcvibus pcdiculis. Flcfculi pul.
chcUi parvi, iu.^vi fed nonnihil gravi odore, fimul niult. ex eodem mberciJo ex quo tolu prodeunr,
MDcdioilDbreYiflimo, pumcante, hirfuto, nut.intcs, quibus fubfunt globuli hiifra futuranjm bac-
^iniroSine^ cxtrorfum rcflexis, ut radiatara fteUam cx-
pdmant, qux toridcm aanarasouafi lingulas albicantcs, intus hu lutas^lurnMntes, J(M«arehmiuin
S)niivum effidunt : inter lingul.« autem hngulas hnguU ftamina redi fe toUum, i tiibm ilkflo.
rum foliis fimUitcr orta: ex globJo autcm ftylus virefccns, alba lanugmc circaihfimara paitem
ISfltus. fl«fi«fiiccedwitrotund« [autovalesj mtcrdum hirfutas, plerunque giabr«, ante maoiric».
tem adda:,matniaduk»,inquijMS|?rai»mnl»e«Jffia.. .
Ilujusfruticisnutkxruntfrui^iis.cfpeauvanetates: mnil^ ,
- I. Groaulana limplici acuio Ipinofa fylveftns C. A quaevaras Gerraaime m loas fponte pro.
2. Grofliilaria fpuiofa (itiva C B. Grofliilaria majore frudu Oufii, uberius nafcens, ma)oribu«
' fbhis&bacasprxdita; qua: (ut puto) «ItBiaevadittalis. ^ ,
j Grofliihru fiuau imximo, hilpido, marganLirum tere oolore. Noftratcj GroJfuJUnam al.
btt^maximam Bclgicam vocant. Foliis eft amplionbus, fpinis longioribus & vahdjoiibu^ riij^
maiimp albicantc, aut Margantarum prooemoduin cobre, (^ide anoniwlw, CygWII #M>
• C/«J8»I»* lietrtt dicirur; fpinulis innocuis hilpido, lappreiidicam ^ ,,/-.. /- v
imvtrUm- 4. Groflularia fpinofa lativa .iltcra, foliisladonbuaC.*. Hocgenus (ddcnbente Clufio) ampho.
mmt Gnfjg. ai^HQribiifa. ell foUis ; fpin.is ad Imgulos foliorura exortus bm.i5 vcl unicasm habens, inrer-
S^S^aumeriTm nuUaS, l«)ves & vulg^" "^^i^^-^^^^iP^S^
fim ramis cortioea fcfco purpuralcente tea» mnafcemei imam 4m ■nmamra dtvulgaru in.
ftarvirentcm, qui maiunis purpurafcit, plcnaautem matuntate CC JW»pi* *ttlim COlOtcm^OOIld!».
hit penndc ac nonnulla pruna. rnpliccm hujus vanecatem deiCTibie BvMnKmis. NiRuroin,
I ^^ delcriptamfru^oblbuApurpurafccutc 1. Alteram huic fimilcm, bacas mmonbus, ni-
bicundwribusaddiscuraduloedU» l. Tertiam vi.lsarx fruau lutco pcr omnia firmlcm exoepco
baccaruni colore pulchre rubente. Focte Groi: vulgana tniau nabro M quem Ungiros rano.
remmarinamuvamappellarc fcnbit. 4. His addi poteft quam pro fpeae di/hnda pomt Parkinfoims
Gco^ariA OEralea, cui folia ma)ora & primo cxortu rubicundiora attnbuit quam lunt lccundae
Ttfietaris prsediaar, baccas in ranmlis rarius fitas, nunores ctiam qu.im prardida: GrolTuIana: rubrse
minons, colorc coeruleo Prum Damafceni inftar, ^ui pariter detergi poteft. 5. Grofliilaria viridii
lurfiitl Park. Spina: huic mitiorcs: frnAi» vmdei eciam cum plend matun, fpmub feu fea miH>.
Cuisoblid gullu prxrcliquis onmibusdr.lci &: grato. Ex huius fcmmibus cn.it.r kjnt pl.inrjr bac-
dslxvilwste mmiine i^iwdu. 6. Giolfulana limplici aono cceruleo non ipmofa, quani m hor-
tisnunc haberi ait C.Bauhinus. . ^ „ vt l r . i- _jj tr -
nat f igldos tradliis, ncc ullum frigus refornudat : in Galiu Narbonenii, ftaUaj rptiyttlque —
ibus rcgioiubus miaus frequens ncc nifi in hortis fiwe reperitur; per lotaffl Hdvemmiia
'taoR. Ama
lidioribu
^'&Vbus hol^um irapriraiscommoiia eft. Faciilune enira nafdwr, densc fruncat & propagat iy
ipfani, & (pmis fuis tran&um proWbet, & adnis iucondi lapQni placeb
Veiis initio pubst ac virelat Martio, Ixpe eti.im antc.
TtK^M», florec Apidi ; Fruttum fert Maio, queni Junio & juiio perfidt.
Digitized by Google
UxXXVI Trmferu mdnlhatu. ~^ • ,,8.
- t i — — — »* •
FraAaiimniatunK adhuc & acidus coquitur cum carnibus & pilcibus, nam fiicco fiio lubacicfo ^irn (i
cibos commcnt^.it. E b.iccis immaturis probe coAis, oontufis & Ikckiro edulcor.itis cum cremorc tjim
laciis lautiflimum ferculuni parant noftrates. Placcnta: aiam omiiium (ielicatiflimx, qua^7krx<w
vocant, ex ei$ fiunt, ■ i \
Ipfe autem maturus frudus (inquicj. BjUihinus) puerxs, paupcnbos Sc.graYidis mulieribus latis ex-
petitns, imo apud nos dttiores & ddicadores mdiora genera non «rpernannir. Sunt autcra adeo
innoxix & vcntriculo amicr h.r baccar, ut ncmo iinquam, quod equidem aadi—rim, er aatgffi aft
quaravisadiaoetatem u(cj,ingeilcrit, vel minimuni nocumentum fcnferit.
Immadine iulculis incoa« febrientibus non fine utilitate exhibentur. Frig^ namque fant 8e
adftringendsqualiutis. Qiiapropt^ diveriimod^ adnunUbari poiEuu cholerici^^ calidis, &bilerc-
fertis corporibus, tam Cmis, quira xgris in inrioAibDS 8C oomfimentis. Valent contra gravidarum
picam: Appctentiani cibi exatant. Omne ventris profluvium, potiflimum vero Diarrfaonni fiC
Dyfemenam lliacam paflioncm compclcunt, Mtradit Matthiolus. Commendantur etiara ad
hamorrhagiam quanicunqiie, Gononlxxaia lciuanmalli^ yttfiter etiam applicantnr inflam-
mationibus-calidis &: Eryiipelatit.
KcAi autcm monet Parkinfonus immaturarum cfum lai^orem, qaomodocunque prxparcntur
vcnrriculis tngidis &: f!.itibib obnoxiis non pcrir,ntendum, ne dolores colicos aut tonnina MiJiigatii-*
Kobis equidcm libcrior earum elus in quocunquc vcntncuio unprobahdus videtir^ nota nun qu6d
fiatoseuitent, quim quod ob exiuperantem aciditatem inteftinorum tunicas inwriewi corrodere
& violarc apcr lunt : in condimcntis auteraficcmbamraads, modus adhibeatur» qp^x fimt: in
abis etiam probamus modo noiv feorfim & nimia quanritate fiunantur. l^tronae noftrx cum
Saccharo conditas aflcrvant proBcll.iriis- f^cbncicantibus autem oonveniunt.
Vinum etiam d maturis Mtrant nollrates hoc niodo. Baccs in dolium in|e^ aqu« fbnrentis q. f
affimdunt, & vafe exaA& aaa£> per tres quani6rve hdxiomadas reihre fiinnt, donec liauor baccal '
ii:m fucco & fpiritu pcnitus imprargnatus fuerit, baccx aurcm planac cxfinftx Jn: mfipilt rcddan-
tur; dcinde exluuflura cura Licciiaro m ampuUos vitreas uiiundunt, quas probe obturaias ad cem-
J>us rclervant, donoc liquor cnm lacGhaio wmalt mSxt» fic fennentanB in fBaero&m Scfim cmu-
lun ifri*^'" exakeuir.
* *
c A p. n.
Jkf I. Itihtvidemii fmSlit rniro Ger. vulgark actJm ruhtr J. B. fruffu ruhr« Patk, Grojfu-
UrU mmkifliei mm, fiut nmfpn^m bmti^ rtdrrs, five Ribu O^aaumm C & ^fe
CurrantjT.
MUltis ftoIonibuSj parum crafljs, bicubiulibus & triaibitalibus, aut etiam altioribusexurgjc,
corricc rpadiceo aut ciricreo> materie infirma, virente, culn ampla matricc feu mediuu. •
Foita U vx cnfpx foliis finulia, fed multo latiora, linuata, moUia, (ipcrnc virentia, gla»
^bra, infern^ molli lanuginc canefcenria, faporc fiibaftringente, aci do & nonnihil acerbo. Flora
raccmatim coha-rcnt plunmi, ex pediculo tenui, unciali & fclquiunciali, atiduli, nuinquc foliispal--
lidi virenribus, ons extrorfijin rcflcxis conftantes [rediiis imico foiio in auinque Jaciniasprofiuidi
divitb, nudi, h. e. nullo calyce cxcepti] flaminulu icx leffilibiis, exiguis umbilKjum medium, qui»c»
lore oblblcto eft, & fiilo vircnti minuto bifido lacunara apcrit, ambicntibus, SuccijJuru fruifKt
parvi, rotundi, Groflulariis nilnorcs, initio virentcs, pcr maturitatem rubri lucco aadulo grato lur-
^di, pluribus fcminuUs foeti, florcm in vcrticc gellantcs.
Fattm in hortis cobtur, Apnli menfe aut icrius pro Veris conftimtione florens, Jjuiio feiqennia- ^ ta
tmans: «M fpontc provemt nondum didicimus: humidis tamendeleAariTnletur. Ltcm'
Ribes Arabum elTe non potcft; iiquidem ncq, aipreolos profert, neque (olia obtilMe ramnda,
qme Serapio Ribis notas iacit. Vctcribus Ciricis mcogiuuSc indida vidctur.
us omnium conlenlii utilitcr exhibentur lis qui ardcntibus febribus laixirantj nequc non ^
Iiis qui calidas alvi fluxiones patiuntur, autore Trago. Namquehi adni, ficut 6c (erapia, & ccleg- "*
mata, atq, Rob ('ut vocant; dcRibcs (hoc eft, fuccus infpiiCitns ad mellis confiftendam, vcl fcoriim,
vel cum laccharo) fitim immcnfam reftinguunt, vomitiones fiftunt, cibi appctentiam invicant, cho-
leram morbum repnmunt, dyfentencis ex calida caula. profimc Ouidam S^ccharo has baccas coa-
ditmt licDt'& Cerala : baccas ctiam in Sofe fiocaAt Ac aflednnt aireafifem afleftiones. Hisliqu»
cum Oxyacantha ealdem vires obdnet.
llib;:$ grataiuaadditateardoresfebrilesreftinguit, bilem temperat. & iirim iedat: adftrit^oria
vi ad choTeram morbum aliilqae bjfiofis alyi.fluxioa«^ ad hmnopcymi, uvuIb iunmai, 8c6.
fefle poteft. . . . •
Maironx noftrates Rit^om haocis in <dlam inditas in balneo Marix (ut vocant^ coquunt, donec
fuccus copioscexeat Succum cr;m Sacchari q. 1." " dccoquunt ad gelatinx conliftennam : (Gelati- , e^^j^
nam Kibuim vocantj & piodulciario ad men(as lecundas inftrucndas rclcrvant. Eli ea palato gra- ,i,J5lSS«(
riffima, 6c ad omncs ufiis fupradiftos commodnrima. H
^ iildem pim Saccharo vinam parant^ eadcm methodo qua vinom ex avis aiipis, ^oft fameotii»
tionian & scaiemdebliam, geiieroGtm(atii, 8c palato^ noe miiidsfsntricub gramra«
Folia Tehemeiiteraftriagere ttfliscft Fnciifiaai
KkkJcltkl ' ' %,iat$
Digitized by Google
Hl STORIA PXANTARUM.
lacm.
Bacds albis, pelluddts, Margantas pxnc rcfcrcnribus faporc vinofo jucundiore ; corrice frudcis
catMMore, ftolonibas CParkink)no] clanoribu», raiiiioribiiSj craJficKibus, 4 pnBcedeme diiR».
.propnecedendspot&Tarfecatequ^mrpeae^bAnAal^ t. '
3« Riies fitiSu rubre majcrt Park. Greff^Uria Lertenfn mtjerefrHSit rtAro C B. t^bu ^art
j^g^ — " """""
Hanc & defcribit Cknus, AmpBoritxiseftiolits, SemaforefitnAn, llc^t acitli laporisnt vulgara.
Hii|useoam/w variat; quia qui in vulg.-jri herb.icei coloris eft, in hoc elegantcr lubct &. puniceus
Ci^ hanc fpeciem annotat ^ Bauhinus, culcur.i aliquando m arboicm abirc., & acinis Avel-
Ixtii maioribus, acidiffimi (apons Florcndx vilam, referentc Gcfncro in lib. de hortis.* J. Bauhino
deraibcnte Ribes fkire rubente firinior frutex eft vulgan ac robuftior, cortice rubefccme vefHtiis :
YuUtt hirlutis, ad tadum latvibus, angublis ut vulgaris, (hpore tantillum acido. longis 'ft>runi ra-
cemisquos Maio menfe proFcrr, fcic pnlmaribub, ligura tcic Uv.r crilpx Hornoi iSiiiilllios^ objcH
Jetofdiore pncditis^ quorum hmbnaquinquepartita albciuCj lapore (ubaoda
4 HAu mtmurfu J.E GreSuUri» dt/HaSifki^ CBi
Clnf.
Fnu^um ferc vulgaiifimfleat paulo majoreaij confemm tamea m eodem pediciiloina nafben-
' tem, fed lingularem, nc wipm ciitiM, lefereMe JacQareo.
£x AnglaaccepitCanlMdeTafflslTvcoi^rakofiiiAu appdlatk^ Et litiiivenfiniliiis
eftUvz cnfpsqoam Ribii Ipeciem fiufle, dim iii An^ ejnlmodi Rjbei noUs mfqiDam anc
tuiditafiierk.
A. S' ^h'""^ ^"^" J- B. A Gnfftimdt wil[mi fimSu ddd C QteSiimut Qht-
firu rubra e|uliicm.
JB. •
Fraticat ut praecedeas tenui vuninc, dnercD corticc wntci^. Ferts ck alternis tuberculisexeimc
fintul aliquot, cum AcMet, plufqnam dimidio minora vi.l^,u is Ribis foliis, wx crifps arqualia, in
tres .icutr.s angulos exeunci.1, in ambitit fcrmta, levinimc hirjuta, fupcrnc atro-virenti^, inf-ern^ Ixto
vuore Iplendenti.i, cxcurrcnte m angulos linguios ncrvo latis clato, guilu lubduici, ex pcditulis le-
raundalibus hirfutis. Flores ex tube^cullt ejiu3em rjccmatim cohacrent, numerofi ut in vulgari, her-
baoei, fcd Honbus Ribis vuJgarii magnitadne moltum cedeotes, foliis taaien quinis perinde & api-
dbus conftantes, odore gratiffiino: StngQlaribus flolcdis ad pemculiim adnafdtur feiiuun ooncolor,
teni e & ohlongimi. Uvx breviorc^ c]uim vulgari, acini minus rubri, fubdulces & fcrd infipidi.
Mo^i moncibus drcaGenevam, Saleva 6c Jura, ubi & J. Bauhinus, oblervavimus. Provenic Sc
in tnontibus circa BaHleam. In agro Eboracenfi invenit D. DcJfwtrtb.
' 1. ^uhinus hujus fynonymas faat Ribes candidioribus foliis aants dulcibus Lcb. clr. Groffulariam
vu%krem firuftu dula C.B. Ribes genusquoddam quod Auftria & Stiriacx Alpes alunt, nihil vel
minilljum a vulg.iri differens, fructu r.nv.c.n non acido (cd dulci. Vcmm h.f. Ipcciesm multisdif''
'ftiC li Ribe vulgari aado frudu, non inlapoie acido tantuni. Dari auccm ejulinodl vanctacem
kibis vulgaris, fnsftu fa. didd verifimile eft : proindc GrolIuLiriam viJgarem fruftu duld C. B.
plaiham ab hac divei&mficRibis vulgaris fri;di. .icido%'aricratcm cfle piito. Suf^nLor tanien Clu-
uum vcrbis modo allatis hanc noftram uitciijgcrc ob locum nacaiem, quainvii malc cani iuhil vel
minimiim k vulgari difterentem faciat.
Groflulana lo. feu Aiv. nibra C. £, GiofiulaiisE rabiaE five Onmothi Jacvii genos cuca l^rae
Qefiieri Lf^d. huic eadem vUetar. • " "
A> 6. Rihet nigrutit vulgo dtSum foiieelente fruSu mgro Park. ]. Ger.emac Greffukri»
.wem JfmefsfnSmt^n 96Avtt!ttmS0tJiQ!Bt>>^^
Frutici huic felia vitiginca, lata, averfa parte leviter piloft, odbre (cetida Fleret ex eodem tti-
berculo plures, aut raceniatun digelh, Vvx crilixr floribus pcifimilcs, concavi, quim^, foholis rubcn-
iibus extrorfiim reflexis, tocidem iiirredis pallidc vircntibuSj aJternaiKe cum quuus fibns concolo-
* rAns fitu: ftilus in medio viridis ; odor, qui 6c foliis, graHs : baccas obloag«> colore rSffOt quar
hvc niaturx, (ivc immatunc aadx fimt, cum fapore partim grato, partim uigrato.
Letut. Ad nvorum npas m Anglia nalcicur, lcd non admodum trequens. Oblsrvavimus Abingto-
fuat in agro Cantabrigieoii : filimhamix in Bedfordicnli, m CumDeriandi.i quoque 8c Warwicenli
apo; necnon in vtctnu noftri ad tivtm infn Bcantri^ Hefftt di&ixa^
mn(H:r juxca aquas, onde Gcfiiero in Otfakwo Rihes fyk. aguadonm SaMMB £ai odore meatiiA
denbmitutur. OlKonbus Gallis Fipidr hocteme didnu-j tefte Rodlit^ qudd atrum Kpdr cdoic tc
iapore forlitan xmuletur.
yitti(S Nonnulli,tefteParlcinfiMiotumbeoGii^ tnmfiiliisininniiAibiiiiifiii^^
V/ui» men Angbcom ai0UCi ^ •
7. It4ef
Digitized by Google
Lib.XXVl Ve Trmiferu uMicatU.
- ■•
% Ktffi vmm JfAm |. R Hggf ArAmm filik FeH^iJit C. II.
HuncRauwolHns licdefaibit, Vera Ribes Aribum cauUs habsc afperos, longitudine fei^ cubi»
tdi, craffimdine pdlkan, colore viridi, infernc (ut eriam memtnic Serapio ) rube^nte vd puiw
purafoenie. Auiumno inveni Septembri menie nne flore & fohine duobus wnrum fbliis prxditum,
tanquam primum prorumpcntibus, rugofis, rotundjs, Petalkidis foliis xquahbus, ex pedjculis craiHs,
brevibuSj qux eciam g[ aco iUo acido iucco ficut & caulis plena lunt.
Huic eandem putat uterque Baohinus pro Ribe k Bellonto d^cnpcam liU deComferis,qaamvis
defcriptiones non convenianc in omnibus, Hacc Sracx Celticae nafoendi modo tliquo paAo mtaram '
refert; nq;:ui;:Ti fuS niveferd perperun d<^t, folio Lapathi acutl prxdita, ni gt Andms efTct & ro-
tundius, &c ai Papyruinacccdeiis. Baccas rcrt cx finu mcdio fohorum rubras, ut m Lauro Alcxan- '
drtoa, Hyp T^loflb & Rulco conlpidqpis. Scpccna LCplr.ninum a radioe afiurnmt folia, in quo-
nim roe^o tmSbat Teluc racematim dependet, ex quo is iuccusqni ezprinuairtidiidas dl^ JaduqaB
alfattUnem hal>et> iie6 aliquantifper hni & mfotari debec donee darefeit-BedepiitttBK
In Libano nafcirjr, fi a Cedns paulo alrius ulquc ad nracipitium montis afccnderis. Halcpl ag- J
nom Rauvroltius Rob de Ribss ex veteri nomine & adoo faporej abi non parva ejus quamxas ap-
paracur ali^ mitiBiid^ pndpud ad CoaftaodaopoHiL
Vuibus convenit coin TOUvi&tbe»
Oetcrum hzc planti nec aibor eft neqos (ratex, fid ad HeAas^ptphyllofpermas Teferri debec
8. Jtii^s Nanvericumfrm&m miMmo. Cbatiuemorm abtr» Ntrw^ie» J. B. Clui. Park. Ci*>
' Afi» 9^ C& *
Ribefiam ( inquit Hoicrus qui hiftorum hujus Oufio oomminnctvit ) ■fblioKs 8c frudu pro fua
propomonc adeo xniulacur, uc non dubitcni ccinum Ribcfii (pedem appellicare. Dodrancalis eft,
cortice pctiolorum nigncantc, tohis lans, diilcclis Vins fohoruni modo : Baccx m cu|ulque p»dicuii
apice quampIurinuB conjundx campam m umbella, non ut in vulgari Ribefi» h mdm obloi^
cemuhs pendcntcs, rub;;iic ; aad Jx, faporis valdc Rrui. Incohs Tetltbteren nuncupann;r.
C. B.iuhinus m ProdroiiL reccnla Ribem monran. Oxyacantha; lapore. Duplex Ribcs in Hdve-
dorum Alpibus repeiinir : altera^qBC fmtioe 8c fohis^ f ed mmonbus vulgari oomrenit : Irudum habefc
nibnuu, faortenii duplo feri aMjoicm, fapore Oxyacanthc trodui refpondenmm, in Vakiianocuni
BModbittrBperiair: aitaalaaiMioreftt acparoinnianiiDor» baocyvu^afiinyionbM, niinit^aic»'
in Hamimm moainispnmiiK;
Cap. UL
De yite Uda ftu fTuthOe, Qfichk^Mfrtiie»
VAocininm Latinum ab HyadnihndeducitSafmafniSTn Vnef0t'sJSftitm.Hylet latrkm. Nan
pro diminurivo oVwVflw .l^oles fcribeb.int »*xiV9'»» 8c iis/ww, hteram V per ■ effcrcntes, nt '
& fjf pro & M>»f Fo ^T^^f* 8c liroiiia. Et lan^ Yaocuuum Vii^li^ Thao.
okilljraGinchumeflB, llcdefkirediciludeclanmeft : nndeinept^idiionienliiajiB fiuncjsfiiiftiil
aciribiutar*
hx neq, Vitis Idxa: Theophr. defcriptioni (atis apce reipondet ulia hujus plantac fpcdes, ut often-
^ poft Oodonaeum Ja Bodanis a Scapcl. Verum cum Veteres in delcribendis plantis non valdd ao>
«OTMi erant, haec autem planu ad Vuem Idcam aooodatf non vidao cor ad td genusaiOapoffit
fiari« codimq, nominegenflriooinfigiyci. MycdlU antem dicannir hi iGniaB abeornmfiaiiflila-
^curoMyitibacGib
A. *I* yni* iJ^' magua qttiimfJsm, five AfyrHMm ptmdm J. E fAm fiArotmtiiit exslU-
Jts C. B. Idteafoliu fuhretmiJm msjor Gcr. fWiMM mp» fii^m mijtn finb
€l)c grcat -;:3tlomrp iiuf^.
J.B.
Fnidcohor cil harc, virgultis fclquicubitahbus, teretibus^ rainolis [ Ciufius ramos habere fcribit
interdtam humi diffulbs, lcncos] cortice (padiceo [modo cincreo, tnodo rubefcente CA»^} obdu-
Aos; roatciie latis folida is: JenU : Ln quibus /c/w Vitis Ida:x vulgaris angulofx m.iKnifiiuine paria,
obkmgat magis camen rotunoa, giabra, nec ullo modo ut iila ierrata, mfenore parce nonaihil glauca
I^cxalbida Cl»f. venofaj laporc adftrmgenti 6e nonnihil acido prxdita, deadua. [ Flo! vulgari finu*
ex candido purpuralcens, concavus, l^^ris in quinq, crenas divilis ic extenus reticxis, luis intua
ftandoatis Cbf. 1 Baec^e Juniperinis vd Myrtl Tarendns porei umlrilicnra habent latiorem, ex cnjoi
.medio apex prodit, quo tic uc quam Vins Idxr anRulofx b.tccr miniis rocundx fint : hxrenc aur^
pediculis longiulculis, lapore pra^iics giaco, lubacido & vuiolb, quibus contmentur gratu aliquot
minuta,. fublutea. [iUfix eft dorat fisiM*^ mnldi fibrii capiDaab] SarmBnca fivemni pnxiaih
baicesliibinde radicesagnnt.
'Momofis fngidis gaudet. In Alpibus Auftriacis 8c Sciriacis invenit Clafios, in Burgundiacii 6t£MMi
alibi J. Bauhinus. Nos in montofis Cumberlandix, medio itinere inter Hexam 8£ Ftrttb oppida,
oUervavunus. oopiolius autem prop^ vicuro QmnUedji ad leKCiUD ab op^do Fentl> lapidem, via
Digitized by Gpogle
HlSTORlA PlANTARUM.
"^' Jn^krianai vim indle referuiuvenatorcs &: aracores : tcftantur Du Choul, Camcr. aJijOLe,
Bacas mcbnandi ^nmmctiB Sikfiwis iilain incftattflueiii LolumA^
^eSm apSSn^ tiigpiltt eandem Sitofiwis iiliiin f«ft««^ UdomAi:
^uniiiCbAMibasAlFioifc
& 4. I*« Tf/i** tiigro J. B- ^'^-'^ /'^'*' f^^'»',?*' alhicofitihui C. B. ^«i fjnonjma ticfinnHa
fr^itUmm Btan huk mtribiat. VacctnM mgr» Vannmi^» Paik. Vtc. VamwntcaftM,
Vitu Us* Ger.
eft flttulibus & hum
^jQoJtantnr) proadnendbus
mi diffufis, gradliWfque, mulcis gcrminibus, muCx», ('quorami
; in quibus nullo o dine digcfl.i luiu/(,'/a, pnoris Ledi Abmi foliis
nerafi noonunquam maEmtudine, oblongis 5c tcnuibus pjdTtu.is dependentes, colons initio vindis,
dSnde rubri, poftrem6 Spi. fccculcatas, nonmgr .r. l.ipoii5 nulla ol]ia.li concincntcs fed plana
^taxat (mvna alba, numeio utpliirimuro quma. Radix lignola, quibultlara hbns domu^ fic
]b )ugi [luxu Encambacciferam altewm naTceMsm] (upn Natkri lcopnls
menfeAuguftocrucbatClufius. Florcmnonobfcrvav^^^ ..r.-w
fSic dfe fuipicor OVism Catal.flant. Atigl. nicntioncm teci nomine Vaccimi rubri foliisMyr-
tinbCTifpis D. Mtrrtt. quam mihi oftendit Thonws^^gWeUuSjpw^^^^ viqjni fefcem abUep-
tBnftall miHiar. iaxp magno innafcentcm ad flumm w/f m Oomitato Lanaftrar.
— « -
• Vm^ds fruticat plenmque pedalibus, interdum cubitalibus, fatis crcbris, virentibus, angulofis, &
fradu contumaabus, in nuiltos ramulos divifii : in quibus /«jw crebra, tcncra, virenna, caduca,
micuni arater longa, plufquam femuncum lata, aaiminata, glabra, per ambitum arguos dentkel-
lis aenata lapore parnm .rado, ixinlTinium primum cmergentia, p.irtim .luftero. FUm in lingalis
f pediailis''! bsicait intcr foiia buUaii, liveurceolum referentes, colorc cx albo punicante, ftylo
• mea Mcoodnnc bacar finnlareBfnoque, Junipcrinis fer^ pares, per maturitatcm violacez po-
tius quam nigrx, umbiiicatx, fapore grato & aado primulum dcguft ux, qUK t»ien paulo poft
nefao qujd naufcabundi m ore rdinquunt, purpuro-vioUcea, latilquc purcuua ODftura, ou grai»
iiiunaBnnttirinn]tt,paiya,rnbeacia. lUdix tom ledab tnm objiqnaquaqnavednm apno.^ Inpn*
Ctiam parte ftolones enuttens. f „ % r m t..f i'
Naicimr tam in Alpibus, quiminvaftis, deftitls,ubginofis 8c tenebrofis valhbus aliiique humcais
locis Germamx, Gallix-, Anglir. Apud nos in montolis udis incsr onca^ &a|tb m caccas
humcdis, Iblo putrido & (pon«olo, aquas retiiientc.
ItoretMMa FruamAngufto,inicniumeiumJuliomaturoscdi^^
TmPtrmcfP- Bacca: hs, I>Klonj:otnidcnte.in»d«funt, &cummj^ Ventnculo
fjnKW Vtrti. xftuanti conveniunt, litim (cdant, araentium tebnum cabres nutiganr, alvum rdpnmunr, Tonntnaa
fiftunt, dyienten.un ;i riava bilc ortam cur.mt, .idversiis cholcram morbuni profiinr. Sed ad faos
Qius Robfive fuccus cum Saccharo vel mcllc mlpiiLmis iplis baccis lonyg^ prxfercndus, quomam fii-
n£e' cum fint, crudx fi edantur ventnculum deoilem 8c frig^dnn oraidnii^ ahrtbnqine penmbanc
potius quani.idll: .!ii',unt. Cafp Hofman. Myrtillos loco aprico natoa & bcne masnros nnllatcnns c6
fi^itatis alccndsi c putat ut alvum fngidam cruditate fiu peiturbent, 8cc
Idem M¥itiil9* nigros rede & cx ordine Myrtis fi.bftinii pofle piitar cura his condidonibus. i . Si
fumannirSeptentrionales,nonItalici&Hift>an. i. Si non «aftc maoui. 3. Non virida feu reoens
dcccrpti, fed exficcati. 4. Non fiiccns eruas, qm ob aqnontatem mnlaiii mnknm lefiigerai;» ad-
fbingit parum, fcd in Rob denlamm. ,
Partes tctuies huic fucco inefle, eumqi etiam* vehementer aditiingere dncndunt notz pcnein*
. diubilesmanibus& orimandncandnp miBidEe. Hinfi eo nnnaiggn^m ad anfidenda Jincen-
mina & chartas coeruleo colore. ' .....
Paftores & montana plebs bacds luioe Ubenter veicnntar: nam fiuvitate fie cum afi^ia aadi-
tate coniunct.i gLiftui placent. 1, ^
Mynillorum vucs & uTus inScorbuto apud Norwegos Tiae «pna Sim. Faau. Qgadnp. fiotin.
A. 4- Id^a ftmptr vn^mJhjSmr^J.K U^^jjolm ffii^jm amMit^^m^
Ramis ha:c fruticar romndis non angulofis, dodrantalibus, quos vcftiunt folia fatis frequentia, craf^
fiora quam Vitis IdaK anguloiae aut magnae, oWonga, movio pcr extremuni roninda, modo lcvicw
annninw*», noiiiccrata, in quibus nervi fubtns pottOimqm apparent, gy(\.u adflrine^cntc &amari-
cance. FAirrf racenutim oohxrent in virgnlamm excreaus» lilii oonvalUum iionbus iimiics, albi, ia-
terdum bland^ rubentes : quibus delapfn hnat fimiUtct noemofe iuocrefcunt, fex phis minus raoe.
nuilouno, Pifi minons magnttudinc, ex albo luteove nibenccs, fiporc acido valdc jucundn, carnc
fimiii Vaociniis paluftribus, cui ilunuda grana paivula, lutea. RaJix obliqua ferCj tenuibus ca-
pillamin0ififann. ' ^ ..
Camerario
Dlgitlzed by Google
Lib. XXVI. 'De TrmiferU umbiltcatu, i^g^
CMBBMiip dalcnbcnto Baccae ia fummitate oeu corona qindMi (iBmiciihtg iuiit.
Oaiklet&; hxc lods (ylvo&^ iaxolis Seopadi. Apad noiin Aj^iAUiucain priora in maakum
provenic led mulr^ rarior. Copio&mobfervafanBS ia nwnribmEhoraccafibiH, Sit«abnUo(iGfaai,Der-
bicnfibus, &c. intcr Encas.
FloreeMaio&Junio: fruausSeptembriiknnnimeDieperfe^nMturatur. 7>n^.
Cum baccar fint acida: migUque adftringenres octeris, nec perinde fucculent* tic Myrtilli faaj- Viret. •
tatem utique fngidam iiccamq, Kabebunt. (^apropcer ad eos iifus ubi adllridione opiis cii accom>
inodari poffunt, ut v. g. ad Diarrhosam, Dyfcntcriam &: pi .vdK tos plero% affoftul,
Poflis & ex hanun liicco Rob oonfioere addico SacdutYiaut meUe ad vifcerum cdoN» Ae ficim
inCebtAascalidis. Quidaro «d «nbammara oomnwndant «ddidi atfaiaribmi • IfacflBBi»!
htmtt. •
5, Wflr Ui4t0 fUiii etrno/ts & fieltit fmnBatij, five U^ea rsJix DiefieriJis C E RatU* Ums
pntata, & Uv0 Urfi J. B. UvsUrfi Gaitm Park. Feietim» Uifi fm Uv» Urfi gfml
clMfinm Ger.emac
J.B.
Vki Idacx rubrz affinis eft, k qua tamen manifcn^ diifert, (iquidcm felia habet deniiora, ad
BuXDm aooedeitlia, ex obkmgo rotundata, anguihore ad pediculum cervice, utnnque ngofii nee
ner\'05 ut illa przter unicum qui recundum longttudinem docurrit exhibentia, guftu cum araarore
addnngentej quetnadmodum Vitis Id. frudu nibrab Hcrent autem ea nunis limioiis pedaUws,
corrice teniu & facilc ccdent; ce<a;is. Florei nomno^ OOHCaT^ Illlwi Frudw Ut in Vhb iuattt
Tircnte racemolu».in cxtremitate ramulorum.
Dabitae |. BauMnus an Uva urfi Clmf cadcm (it fauic plaitts, pnBdpoi «b iodoemj in qua pi»
guntur nervi tranfvcrfij qui in Radice Idara noftra non apparent.
Nos in momibos Jura, & Saieva, necnon m colie la Bafi$e dida prope Genevam hanc fttrpem imii
obfisrvavimus, nbi & J. Beuhiniii^ qui eiiwn in VciguubMatfaonB monnbai & oandcm lcnpde ai^
firmat
^ Filis TJ^.t ruhra Ravarica haccis infrj>iJii fme fucco Cam. Idji^ fJmUn^ MgmlKititf tmtb
rubris tnffidu C. B. l^accmia rubra lcngioriiMf foliis Park.
Cofft,
Fruticulus eft fupinus crafCore caudioe quam vulgaris [ ea fbrt^ quc rabto eft frudu 1 qux apod
IMH paffim cum nigni [ forte anguloia ] in fylvis crefut^ & ^tctealtcclin vDCatur : fbius item ob>
longtoribus, anguflioribus, .ictimin.itioribus, per Autumnum lafa^nlftu: faWKie nbQ% «f^r**««t
Creiac circa Monacum in campis alberis intcr Ericas.
Hanc plancam refcrt J. BanMnus adKofinannum (^'Iveftro mlnns noftras vnlgodiAam ; l e. ad
Viti Idies affinetn Polifoliam monranam. Verum cum Rofmarinum iliud (utpisto) bacctferam
noa fitj Ked £ric£ modo (einina producat, proinde & Erit* Rafmarm feUo nobis dicatur^ e6 ie>
fininmddieii 6d pociAs ed VinsidmK
Vki UmmCntkttAititr Rurk. CiMfm I1U0 Cmk* Alpln.eiot.
'BmicnhH ifte plures emimt vii^as, tenues, lMno(ks, nigricantes, ligno duro, albo, inodoro, guftn
linBam nonmhil excak&ciente, in rarankM pmies divifas, ad nodo^ fainqualibus imc vallii, ftUm
vefficas, fingularibas nonnunquam, plurimtbn tamen binik lanastBrniiqnaKinUvie itinulj dur«ilcu>
Ks, fiibrotundis^ drca margines noniuhil doitatts fimffitttfine qoadam AgrrfbGi feliocnm, minim^
cimcn ita duns ?c .lailcitis, fuperni obfcure virentibus, inferne canefcenobus. In (ummb ramulis
& ad nodos e foliorum alis exeunt floret multi, albi C^afiaorum iimiles, (ing^ longit iniidenfies
pediculiSj qmbm fiiooedunt frtiSm parvi, ex rotundo ohkmgjl, nbeiiBB% gjnftu f-^!«n^ SBbBtniBg'
nicadinecaratta in teiciee viUoU iniigaidt, por fioeicam
mt lUttCntkdiimiStr Fnfc. Cimmtmt^mUM Alpin.«iat
ftgceJente hotniUor eft mafe^, fiircnlis pluribas. tenmoribos, bronoribas; inquibus ad inMrvaib
folia terna quatcm.ive interdum fimul, propcmodum rotunda prarcedentis modo, vcnjin minora,
qaplhQraia ixvtora, mtnufque dencau circa margmes j colore etiam minus faturo iupema parte, nec
ade6 incano infemd. Ad nodos pariter imi cam ibbis exeutu pediculi longt, fitfeuiu mukos aibos,
noematim oaoKiaftos iuibnentesj qu« eiGipiDac iwM<e minores, atrorubenieBj.adveRioBmTiUofi^
liHfm bacds nonnM firailes, i paftorifaas K montana pldwTulgp comeft*.
Cafia Fcetiea Lobeln Ger. Tettic» MttjMititfiim Faxk. Ugm* /dm^Ua^mn J.B. firu-
t4kmhml^C.%<^nmC *
7-
CUlMtalis eft aut edam bicubitalis hic frateXj in multas virgulas Tane diviius, fbfcas, ftriacasj
lcntas, virefcentes, interdum edam nigricanteSj pratfcrtim ciim noveUa: (unt. Folia purpu-
falcenciaj angpilaj (atis longa, incadom fid^ Linanc proximaj iapoiis aoun. Fltret ut
lUbeB Tiili^ diairodoce iucuado, pkuM QOam tmmm C£a».exiriridi mefi^^Qt
Digitized by Google
i^^o HiStoria Plantarum.
Cluf. adftriaoriir faculcadi, in «odeinpediculo congefti J Bacc^ lacu maenx^ pcr maturitatem ru-
brx, dulces rLok.diitiiiiolsctakli; CMliibdulces, leott candein noaiiiUi acnmoiiiae exuentcsj
in qmbus ofleusiaiaeiaflieduUflmcaaaiieiisdli^ Canierario baoae iunt fipMe ac
Vku. • Totiiyfmtex adfUiugpiiMin iwiUMhafiqifciwin lab» XA^H^fieligiiofi^fiilMtilBcnflSqoe
coitice vald^ adftringcntc teAa. .... , »» r _i-
In Italia ad mare mferum multk in lods, it^rociaeclrctMbnipettnm copio&m obfcrvaTimus.
Floret Junio, interdum ctiam Aprili & Maio. Fruftus Odobrij vcl ante marurcrcit.
Ciim coQis fiiitex, uc di]dn|ps, aftringens iic, oonvenire in alvi Huxu aut limilibus afii^atbia ?e-
nfinnietfL
Caf. V.
PEridyroenum dici pautaTquiii^^t^f^^t^ft quia adminiculis lc convolvit&icandic Capri-
folium quM foiia fintcxtremis flexibus capreolau. Lit. Adv.
Defcriptio Periclymeni apud Diotcoridem, exccpta radicc, quam cradam ac rotuncliiii di-
aCj Capriiblio noftro vulgan iatis bene convcnit. Vcriimob radi(3bm difparem_ ambigitur an no-
flium Pttidymcnum non lit potiijs vn**ttaQr Mat Diofc. I. i. c 195, quam ««itfa«f«r aut «ft»»yM«r
vockant. Verumde nominious di^utare^ noftri noneft inftitucL Suttctcnofais Caprifolii & fb>
ridrmeDi nomina pro hac plantaaln lecepca efle.
A. I. TtrieljmemmfivtCtfrifolumvtil^t rirk.^m ftrfeliatum}.B.wnperfiUattmC€rm*-
nlemm C.B> PtrkfymmmGer. «omnmi^BIV^AuUICt t| fltaOMUldt
fimisrMlix lignofa, reptatrixcum fuis adnatis: fiagtSa plura, alienacopis indiga, tcfluia, longa,
IkmoUj &inramulospanit.ij fu: fum repentia, cauliculis & gcmculis incercepta lcviterpilo/a |ju-
inteUisp antequam ligndicant.j Ftlia ad gcntcula ex intcrvaibs bina, longitifcuia & acuia,
moDia, dlaR virencu, inimoreiaineo parte magis iQcanefccntia. Fltrti in rummii nmnilii oom-
plures pariter emicant, oblongi, amccniflimi, fuavi odore, tubar bellicx dircclx auc promufcidi fi-
miics, cx corniculato angufto prindpio inlatius orificiuin fatjfcentcs, bciniatx fimbnx ligularumc],
pnldmtudinc ij^dabiles, intw Cavi^ Jtmmmlmt aiiquot c moiio cxcuiuibus. Color albas, ac ia-
terium ilaveiccns. Fmfibradiiis Samlnd iimilis, conglonieratust per matuiitatem rabcai^ in 9»
/Swmduriufbilum. Suoco abondaac adni (aporisiograti.
• ' Ligna quibus fe circuravolvit tam ai Ac & pertinacitcr ligat, ut fxpe vcfligium iis imprimat, imo
interaum rcdo fuca motu ligatura impedito f ruuces quos vmcit monflrosi hguri in cochlcam coa-
tortos& in cUvastuiiPieicencesTi^inDs.
& Hxc fpedes in Septentrionalibos rHnonibus,Germania, Anglia, Belgio, &c. in lepibus freqneiu
" eft Per toum ferc zftatem floreCf Maio, Junio, Julio, Augufto, inouit J. B. apud nos nec ade6
matur^ floreremapit, nec tandiu durat in Horc. PrifflO Ten^ imdPconiaiiointttJamiiienfe/ibB»
cdasindpic. Frumis iiib Aucumnum matureidc
nMb PjtJk. JDlttCl IfmfMk,
!
' Major ofl & elatior, raagOi^ ramoia & pacula qolm prxoedens, aliis finilis epddmqae inod»
fiuticibus aut adminiaiiis vionis ie circumvblvens: Ai&«qttoqne fimilia Jiabetj wuiloina^ra:
Ftert) etiam, Parkinlono delcribente, ma|ores ; liobis kamen florafiogulaiesnon vidlencnr maioics*
fed potius graciliorc tubn, at plures fimul congeAi; dum adhuc in gemma fimt ancequamcxpncanr
cur nibcntcs, expUati eoam rubenc exteriiis, mtus candidi fiuit.
■ Cermanicx aciipni*ej8e fcribic Fsridnfbnus; qnoqrca airam nobis TideiDrneqae JLBsnMnmn,
neqoe Cafparaffl.^.memiiiiile^
9.- Pfrir^M««<m verftUatmm J. B. CE Oa. fufi^Mm fiot Ju^amVaA, IPccftttlrtt» 9^
]Hni&icsonp«fiufue.
A vulgari nof^ro & Gcrmanico differr folils pinc glauds, rotundioribus, & pcdicalis brcvifli-
• ims,- quoruia qua-dam lunt f«pe continua, & .\ viaculu trajefta, pertufave, fuprema autcm aceu-
bidi inftar modiceooncava, upore fubacn, cx quorum cotyla fiores prodeunt praecedentibus ^milesa
•momiffiiiii, iaavietiamodorc, odorc ex purpura albe^cente^ aut in luteamiangaellcentt^ iiipttiori»
iimiles, breviorestamen&ntdnores: extabolo emii^ ilamina albida. ^fMWi glomenmm iiala<
tur, colovc ruhro J.ilutiorc, acinorum Sainbuci magnicudine.
CtUluis modum quo Horcs nalcuntur diif in^us & plcnius defcnbit; Fohis eft latioribuSj & binis
aat temis acctaimfa exrremos ramos ambientibus, in quomm lingulis ieni plerunq, Ama eMlriai^
tnr, pcjacoaoies.& miniis odoraci quam in prima (pecie ; folia ixptflime varicgantur.
LtaafS > ^ ^^1** ^ ^Sallia NariMnenii orinir: Motupdii iiorens obiervavit J. M. Apnli&Mato ia
Ttm/n. fipibl». - ■
4* ftrt-
tih.XXVL Trtmferu umbiltcatu. . i^pj
4. Ftricljmimm ftrfdiattm ViriifMimm fmpn virau &fiar€»i Hennan. hort Lugd. fiat
Eleganci perpema coma viget M.iotet. Periclymeno pcrfo!
fed omiubus partibusminor & Rraalior. Fo/m lunt pau16 roruiidioi .i, lucuia, mtcrna parte magis
incana. Flores ad fiimmo^ vitiaili^j ortiine qnafi vcrtlcill.it<3 proi,lcniites, odore cqnideiq iwUoe*
vjdenti font, aft oolore amo:ni(&moj fulgenti cocco Ipkndcntej cfiigi^ue tnbum veaatoiiuni pei(>'
" E meoio proflaanr /«krmi lutea
boUi exprimunc, oriiicio in quinque aequales crenas laciniaca E ^ ,
^kulata cum fylo pallido longiore. Singulis floribus fiib)icicur capitulum parvum herbaceum, lu-
teum^ firudus inchoamentum, quod in baccam abic more congcnerura. Li ilorto inftrudiffimo
Rcvcrend. Epi(b(H>i LondinenC D. Comttm apud Fulhatn.
Vehementer caK&cie & deficcac, id quod jgnftu etikam ipb deprehendjtur, Hquidem folia in ^^*^'
ore aliquandiu reiettta 8c degiiftata, arroiem K acrimoi& lentnm lingux imprimunt^ unde rtSth
colligicurea acccnuancis, digcrcncis, diflblventis qualicatb e{Ie: tantum abcft ut conim deco<ihim
ad oris faudumq, nimoret & inflammationes iiidpiences in collucionibus & gargarifinis ucile (k :
proot, inveterato errore, nequicquam redamantibus medicis, k mlgo hadenusea ufurpaiKe credi.
nmeft. Idem dicendum de aqua fplionim aut florum deftiUaca« quae ad eordcra ufus a vulgofrc*
quentatur, non in Anglia tancum (ed in Gcrmania ; fbrte locum habere poifit in cumodbus fau<
cium 3 fngidis huraoribiis ortis.
Rccentiorcs aucem eaidem fcre rircs Caprifolio fuo cribuunc -quas Vctercs Periclymena Exiic*
careenim ipfum craclunculcerahumida& fbrdida, lanarc imp^gines Sc ali.iscutis fixdicatet, Ito»
nem .nbfiimcic, difficulcati fpirandi con/erre, parctls celcntatcm^&cere, calculos pcllere, ficici ma-
culas abilorgcre, &c. J.B. Cxceriim MacrUylva in corum unguencorum u(um venic qiii ad ca-
pitis vulnera parancur. Vivic Match.
Liquorem Peridymem (lillaticiuui cum iemine LavcnduLx Iblitus eft ad partum fadlitandumad
|i|. vcl propmare Roodeledtis.
E Cipritolu florifaitt coofidcur ckttm Jaliiiiid fioeedanfliiDi. S. nM/far.(^|ad flo& CUCa»
P- 39# 40-
C A P. Vt
De Parkfymem rtSv»
1« Vtntljmtvum reUtim frucfu ruhro Park, reffum fruSlu nirro & rtirrt J. R relfimt Germomcim
Ger. Cbamacerafui iUmeterum fri$Sm j^mmo mho lt>92t8i|tl|^P'flUflle«tDit&
S\Vo cmdloe, noffitii fbtcri indigpm iiirrit hoc Peridyraenon, (roticibas annmneranduiii, col
.foliaCorn] firminac vulgo diftar, mollior.ij minus nervofa, ucrinque hirluca, bina oppofita :
f quo numero quoque fiorei, uni culcmquc pcdiculo mlidences, cx fblKMiim alis erumpunCj
cx lucco pallcfcenccs, Pcriclymeni vulgaris feninj mincnt» tanKn, &peiiore folio fiirfam re>
fles>, finmnatOj infenore donillb angultevft^ iiM)G0O{ quibus decideocibas hue^ gemdbe &b>
nxfcantur dklempe^cub teftium inftar appen&j per inatuntaiem nbendssj Sambud aquaticar, fa-
pore naufeofb.
in iocis tibi fponce oncur baccx pcrpetuo «qualis fere magnitudinisfunc: al in Bdgids hoftis
coknm (obfervante Clufio) vix unqium aquales ad maturimiB pifdaoeNdsprelMmfiiiiri atcdn
Wtt eicrefcac & turgida fiat, alteram femper exilem, pleaam tamen rtfmanere.
In Gennania ad lepes & in dumetis vulgatiffimum habeciir. Frodus Jdio tnacurefat L,em. .
Muyoir Imiua ant alianan Pioridyiiieni lefti gpnenon fquod InAenns nofinins^ na ■H'rim
nfiiieft.
• • •
t, Feridjmcnum reffum frmSm nigro Parlc Chsmoeintfmi Alfma frnQm mgf pmH^ G. & ftrii
chmcfium reHum folio ferrato j. B. rtSmm SmkauJicmm Ger. '
Cluf
^Peiidymeoo re^ vulgari mnlto humiliHS eft« humaiiamque alcicudinem Fariffim^ attingit: moJcb
■tadUores <c rarKires habet nunos, albicaiiieooitioe teftos, folia piioreteneriora, longiora, in am»
bitu nonnihil fcrraca, fiipcrni vircntia, infcrni minus incana quam priml Tencllis gcrminibus
enafcuncur incer fblia graales pediculi, unum incerdum, (ed binos Wjplurimum fioret (uftinentosj
iiipcnore minores 8c cenerioie^ non pallefcentes ut iUi, ied pnpnralontes, quibos fuccedum m*
tmjkfimSm, aiquem^acinpriore;^ ctiamaequaki^ oiiaciiMn!i mn rabni, iiioculanBi, piiBt
*'S!mira e(t inventu- Nos in fylvis juxta (accllum Brunonis fipra primarium CirtKufianorum I^ttni
annofaiom obfervavimus : Clufius in roootibas Sat»udicis, Auftnaos & StiriacK. Florst cum abia
iMklyineni generibasj leraen Jalio maniiidcit: .
Baocas Channoetafi AlpinaE raminm iBO^
%, ftritlj-
Kr«.
. V^:,K^-y^reaam frmSurMhro Ger. rtHum jruiiu mho fargulan majcre Park. ftd urftram,
tmfun^u netato C B.
PW^efliiaii medulla alba, fictc tota ad Xvlofteum aliquatenus accedxt, brevTs illc qmdem, faet
fit^SittrcS^cquet ramis adverfe febus cincrac^o obduai^ Folu, Xylo««
• j 2f T^m/JM« multb ,ciirMn.ita.Mrfuta, potiffimum (ubnis, nec ufquam fcrrnM, binaop-
• kSS^ PcridymeiV^ feu Xyloftei acccdcmcs, r.du pa.ulo hua-
t« «iS^^ filM pe^ailis ez alis foljomm ortis mlidentcs. Fr«<r7«f ruber,
!mWd.S5rge^inus,tanquam (>ccTlUrw«;us,cxfongot»d.cub^ fmiilis, fucco mfuavi &amaio
itoius. in fe connliet grana fe« fex feptenavc, aut plura, alba, lata.^ .^,11 1
^^^kvmenum IV. W Botamci pro ,am dc(cn[>ro h.-ibcnt, fajfhim liabct olerunque
niSn^ geminum, amctfi gpmino fbri luccalatdupl.ci m fummoubiflorcimlu^ant ftig-
■ SreStamm, fed unicim granum condnentcm. At Chan^ce.^alus Gefhen pront abvlo defcii.
ISr & ? nobis etiam obfervata eft, fruSiis obnnct gcmdUos, fingpil^iqoe laiiqiiiiii ooelb vot
wiDiUisnotatos, &fcmma lex fcptcmve aut plura contmcntcs, non umcnm diuittxat granum.
• ^XylofteumnonndlisquafiUgnumoffcumobhgn,^^^^^^^^
Lccus Frcquens eft, tcfte Clufio, in moniibuf Pyren*^ & ^^''^'''E!^^ T^T
mSonicis/Auftrucis&Stinaos, FloittAprJ &.MaK>, fiufihiroq, Juho ^
Itoiii iiio«aiiii Jnn SSknGnen wuus fijpsfieqneman obknnm
cum Pteridymcno ferratisfoUis altitudlnis, fcd aafl&rfculo cft ftipite, multos i„ ramos
di^T^r^tc cortKcS>dud0S, qoi fcabcr eft, & pleninquc mubs locis hiat ; mtcrdum bt.m
d adi^e m S 1 n^^^^^ divitf: «ndli ramuU pu™un3cunt, & mcana lanugmc pubclcunt.
F^L Sn^o fitu mtcr fc d.r,>onta ut m rehoms i'^"?^^ «SJ^J^^
fat noo difiuniUa, exi.ccanas & amariuMi gullus. Florts i tencllonim nuBmlor^
iTl "jTijT^Ij^ j^MLiiLoc. nidimen» fioftus ut caetcrorum innixos, puhllps, paUelccntcs, cavos
. Kdb prSrSiue fl-va, appcndiceWKa FruHu^, fingulanbus bacas, utnn^e
itSr&rev?3culodepcndc.it.bus conftat Chamxn,e(p. b Gclncr. magmtudme «quabbc^
n^kmginbL rSSo, colomcccrulci, quxvmofo & aadiulcu o Iikxo p cnx manus rubro coloro
inficiunt, & mSta p ana grana continent. Radix late diffimditur & niult.s fibns prs^a cft.
cS ^n^ af rad.L cujufdam montis.pagp iH-Zjj l^SdT
ad Taumm tapcrioris Stirix Saltzpurgcnfem diooncm pcitmgentis praoeBom moniemduca;
. Inoobt ftuaum dil.ga«cr coliigunt & in tlnAonu.n ufum reponunt.
Videwnofai» habcre aiBlttoomniunia cura Chamaccrafo Geihcn, inqwt J. Bauhmus.
CAP. VH.
fimHmlUftmf^V^^ ^ffin". foUo PmfmeB^ffmfuC. K rtuHm t^bufdm JtvVm^
fielU/fmf^l B. Pottrum Ube&jrM fm^tmtf /fi»dfs Q^nmii Gte FmtfmOu ff$.
^ifm fiufmifinmmt Mionioa.
•
CtJAm cubhalibus dcnsc fruticat, multis in terram procumbentibus ramis : plcrique ver^
onmBB ftobnes ftatim ex radicc nibente laporisjica & nonnihiJ ainaricam.i onuntur, cor-
riawai exteriore incano, teneio, cui aliitt (ubfitmbcn^ FoUa tencUa, lonK.ukul.i .n pc-
diailis ordiiic CK adverfo pnlua, fupcrna umnquc virenM, inferna anerca, noftr* Pmipmcilac
&S«ufo bx fimii.a. FiJ p.imo vccconlpic.untur, herb«cei«lom, ftdlan «mqdbus W
SSffcJcIrcxiRU*, albicantes cum pauxillo r.kr^, ora.ne quodani ad ramos fcffiles, Rib.s noftn
£Ss h^ud abLacs, confpKUO adkc in umuMulque. bacca: umb.lico flote, Rauwolfii delcn-
*^Pl!lii^iif<>*^^'^^ annosdurat. Adftringcndi vi polkt, vuluiit^m
in mHLGnda ZiiCtJk appcllatur. In declivi mont« Libani partc nala vidit RauwoUius. Slb
firJfn»ftfltis flofee: Autumno femcn mamrefat, cum foha primum erumpunt, qux mm in fe
Srq"ui;SSm«gS^ inpSS^-b-sidp»^
^^SlSdri ftS^^ nlucpaCBr ; mn ^isiaavadecote.
jeiunifalwnCf 8cani«bott«iiittlibenitt^ AA».
C A P.
Digitized by Google
Lib. XXVI. 'De IBacafcru umhUicatis. i ^
I.
C A P. VIII.
Bjccifera inthca frtiiiu umlfiitcatc '^iiirMue^capfiilart jvlyjttrmc.
KjJali H. M. P.4. 7. 41. {>. S7.
FR-.U:;x cft (I-u aibufaila humilis, teiuii, nfxkilo, r.vrnulifqus qu.Kir.ingiilis, viriflibus',
l.inugitiol5s .-ilpcris, tca rronnibus unibroljs, iii bciiin ditTuiis ornato : Lisnum ex .ilbo Ai-
velceni, pridunim, dcnfiim, tlirvo, knuginolo, alpcroq.corncean^^um, necnon fungos^
innii medulla, uci in Sanibuco, rcfortum. .R*</w fibraca, albicms, rufo corricc tc<i^a, moJora, (a-
poris .idftrmgemis. bina hna iibi inviccm oppoiu.i, fiipcrno atro-viridia, inlcrnc lubvin-
dia, fotiii Mal.ib.ithri haudablimilia, pr.-ctcrquam rjuod linr afpera, csiguis (pinulis ijorrtda, macu-
lara & m ambitu jcricer crcnata, mo.-lor.i, adfWngentiquc l-iporc pi.Tdita : A pediuilo .id apicem
folii trcsncrvi craffiorcs tranleunt, cquibus tranfvcrlnu multi vcnu].r p.irallela: excurrunt. Florei
(imimis ra:iiisinnalcuntur,CAliciquc crojco, hirliico, protundo,& in qairujue laciniis diviib inharrcnt,
Kolx mllir ampli, clcg.intcs, (jumquc obiongo rotunJjs, cccrulco-purpuralccntibus ac nitcntibus ib-
liis conliantcs. Ex umbilico pro.iount dcccm fiamina, quinqnc vi/. riridi-fl.iveli:cntia, apicik-is lu-
tcis plum.ici:qnc orn.ita ; quinquc vcio longior.i, inicnus Hav.i, lupcrius purpurca & arcuatim in-
fjcxa, intcr q.a- J/)i:tt prodit purpureus : odor nullus, lapor aftnngcns. FruHuf rotundi, & in
vcrticc ciilycc lionim luncelo coron.iti, crocco cralfoque cortice tcdii, qui fruclibus ntaturcicenti-
bus dchilcit & .ipeiitur : intus i-eferti liuit carne molli, coeruico purpuralccnte, dulcis graticjuc la-
poris, atqucin qumquc diihndos loculos pcr nicmbraiu;l.is intcrmedias nonnihil divifJi, mtra quam
minutiilim.; .ilbicintia coiuincncur granula, adco ut hudus lu Arbuti fructibus aut Fragii nolha-
tibu!, Ii.nid .ib(im)i..i vidc.intur.
Natcitur iocis arciiohi montanL-,pra:rcrtim circa Ccchin .- Sempcr virct,florcr,fruc^''ilq, producit. £«««.'
Vfui,
Ligni hujus carbonibus utuntur in priparationc pyrii piilvcris.
Floribus Gentilcs licaic lolcnt mtcmplis Vencri dicatis, ipsilque A
Mogmt didhs.
FruUfis maturi ab mdigenis comed.intur: hilco quo:}, paniii Gollypini piirpureo tinguntii.-^ colorc.
E lolus tcncrioriJUS iii olco coOi:s unguentum coii.ncirur aphthls limilibuique ons &: gingiva- fr-^^,
rum arfcdibai laiuiidis convcmcns. Foliomm iuccus cum Oryz.i infufb cxhibitus colicam padie-
ncm lanat.
1. Ren-KaJali. H. M. flcre alhicame , frnHu vtridi, pulpa albicante.
11. M.
Prxcedcnn valic fimilii eft : Florestamcn .ilbicantesdecem filamcntis crci5tis uniformibus luteis,
albicantibus apicibus oinatis, mcdiumoccupantibus. Frucliis vcno corncc viridj cuicli, carneq, albi-
cantc rcfei ti, intra quani minutillinia purpurea continciitur granida.
Ab iniiigcnis cnmcdiincur, i.t irf mcdiciiu nullms luntustis,
5 K-:;:K.fl.i': II M. V X. T. 4;. p. 91. fieribus mimr:b:ir , fruclas ccrlh:e ,:'r-'VL'.
H. M.
Caudicc::it cj:iui, itur.u.i^ --.i^ i,j hoiTido, nccnon iMinuhs purpuicis afpcns .i'. Imlutis donato.
Foii.i K.iLi.ih ft^liislimilia, .itmajrj:.i, .i!p:ra, & pcr lolii loni^icudincni non rrcs, lcd quinquc nervi
cialHoici tr,in(cunt, ciiuibuitfanlvciiiiu mult.i; vcnul.v cxcuirunt. Fiores mmlori, cdyciquc afpeio
ac hirliico inhirren:, Kadali Horibu^ luud abliimles, icd minorcs. Fruiim oblongo rotundi, .ifpcro
ac hirfuto carticc teiti,'caincquj intus (iicculcnta, purpiirci, dulcis gratique lapons rcfcrti, intra
quam mimcrola, miivjtillima latitant gr.innl.i.
Crclcit locis moncanis, quoranni? Horct fruftiiftiuc feit. £«««1
Folia contnta & cum Pipcn^ toliis ITccatis in pulvcrcm icdafta, atquc cuni (accitaro cxhibita, Vireu
.illim lcdant, a.- plilegm.ua c pulinonc e)iciunt.
4. '] ij(ro:t Kaiiaii fiius, fljnitis dr frncJHiii Minoriiius,
Ilumilisell rrurcx,ciim Kj.V.;/; prorfiis co;ivenicns, niliquod foliis,floribus fm<flibulq, litminonbas.
Naicitiir locis nioncaiiis Sc petrolis circa Kandcnatc : Scmpcr Horet, frud"h'ilque producit. Lacui.
Ck arborb cortice, folus, Horibiis, fruftibufque in Sclanii oleo coAis oleum conficitur, quod Hrw.
Apthis, linKua: fiduris, nccnon palari gi- llulis ac phly(it.rms potentcr mcdetur: ^
idcniqiie Epilcpli.in!, . "^,^'.'111^01 cyniLuni li . ciii.ire dicitur, ii caput coillinatur.
C A P. IX.
.'•■-v !/ii!iciii baccsfer fruau oblongo poljfptrmt,
BeJiliall.M. P.i. F. 18. p.ij.
F
R,utex eft altitu.iinc fcliciuihominisj finuolis ac tortuofis ramis etiam arbores fcandens, in are-
nolis nalccns. Ra<iix ruffa, fibras capillatas emictcns. Canles lignoli, nodulati, ac 111 liipre-
niis partibus quadranguiaics, fufd [ vetuftiores cinerei] cmittuntq, hinc indi cx noduLs lijr-
culos pailim bino5 &: binns, {c mutuo deculTantes, ac anteriura verliis incurvatos, qui dum teneri
adlwc fuiu, rocundi, yindcs ac piloli fpcdantur. Folia in nodulb bina fimiil, atq, eciam tcrna vel
plura pcQoiiis l.mjiuidis lclcuncialibus infidcnt, oblongo.rotund.i, oris ad balin (cu pcdiculuni lubro-
tiindis, inculpidem ang.illum tcrminata,tcnui.i, pilola ac velut lanuginofa, liipemi (acuraciijs viri-
dia, (iibius dilucior.1. Colla mcdia in iiipini partc nonnihii cminct. Folia fapore limt nullo nifi
L 11111 lylveftn.
Digitized by Goo
1^94. HlSTORlA PlANTARUM.
ivlvcflri. Florn in (ummis furailts utnbelbcim proveniunr ftcllati, quinq, pecalis, rocatKi(H»ilpi.
datis compofiri aiUtbfft albicancibus. n g.i in medio uniu(cu|u(q, (naubcrancc, incerius cxMitrada k
venfis inieriorem fMrcem oris nonnihii inflexa func, mnrios piikhri rubicunda (eu fcarlatina' ad
inargines & eneriusalbicaiitia &c(ubHav6(cenci.i, piloi^i at ma^sexteriiis, c'.:m pilofo ac flavo um--
Irilico in mofiot iniHlenc flores cum pedunculo oolongo, viriiii-diJuto &: pilolo, vcrtia fruchis te-
ncUi fcu calvci qiii oyonRo-ronmdus feu crafliolus eil, acqu.u or vcl quinf}, panroruin, angufto-
nim .ic capillaceoruni foliorum, odoris nullius. Fruimt oblongo rotundi, fic nunuoiiii pilisobfTci.
cuni immaturi (unt viridcs, ciim vero matiiri ad flavum vergentcs, intus camedenft qali, Gpoi^
fubaftnngenti & fiibacido. Eft autem in eis corif.eries feminutn miniirnloriin', in quatuor fencspcr
niembranam intcrmcdiam albicanteni diiiincto imi, colorc viridi cuin in inia iene ooy^hinata, ^
oriim .iLtLin iiii,^;:;!.! confpccla vindi diluta, .ilbicantta & tranfpart;! ;ia inftar aremilarani»,c6m mfc»
tura (unc colorc nizerrimo. £x umbiii^ iructus qui calyce qi.:adrifolio tamum eft enieteit folinia-
vice qutnd calycis rolii cnins defcripdonem vide, ego pro monftro anr namrx lufu habeo ejufniodi
. • Stravadi Itng. Bram. eft candidum, quod nomcn huic plantx datum eft quod (oliit St €^h'
iidis. , iw-
MiraJbilis eft f inquic D. Comraelinus) luCis namne in hoc fi-atioe po- vanos colores, quibi» j^** -i-
icii exoniantar. Eornm aliqui fiint pulcme-iubtcnndi, alii rer&albiffimi : qui Horcs albi ipuJ Indos -v^
Cani frcquentcr oomedi fblcnt, ac apud nos lingulatum Blit:im vcl Bcta. ^
Vntt. Radixm decoAodatahepati refrigerando humoiibiilq, pituitolis cxpurgandiscommoda eft. Ea-
dera crica cum aqua &; perunfta corpons dolorcni ledac, oculoi umq, mbedinem tollic tis.ipplicata2
eadem digefta Sc deco^ta in olco proficuc bibitur ab infancibus pro puftulis in ore, ad quod ctiam '
Ibrvit decodum corticli in olco intus fumptum. Foliorum deoodorum fumus leu vapoi- pdrciura ' i-
cxtcrn.ii uni dolorcm in ii.s exccptu^. lcdat : Succus foliorum & iroAllum limnl OCnlk iodims Oi^be-
cuUni leu etiam pdiiculam viliun obcundcntcm tollit. . ^cl ^
. f%
, CAP. X. , 15;. >
FRutex eft alcicudine humana^ nafccns in arcnofis. RaJix ci albicans & fu(ccfcem, fibrofi "^*
cortice fubama ro. Sttpitet Sc tmi tatetes, Cmcricci, nodulad, ligno albo, corculo }ntus flavo*
ramis & circulis ad nodos conjug^dm btnis. Folia pedolis^ unoaJtbus hxrdhda, cx adverfo
bina altemo ordine prodcunt, oblongo-rotunda & angufta, aiRerrora versus rocundis oris in cufpt>
dcmlemiJi- coiur.-iifta, tcxtur.v tlcnlx. fLi Ci ficic pLina, (ufKrnc lucuio virorc nitcnria, fulxris difil- '"^ '
tiora, faporc (ubacfftringence 6c amaio, odorc jucundo, ncrvi c roediacdia buuadveriMwduie^^
eunt, tranfverfo, obliquo parum, annulari & parallelodu^ Fbnt in (iinimts mrcolis «^rnmM^'
latim difpofici, in petiolis bino orJine cxc.intiSus, albicintcs, oc vecuftate Ifarel^nces, tidore fia-
granci, qumquc vcl eeiam lcx pctalia conltaiitss oblongo-rotundis, & leniter ^ rotundo ai(mA>^
anguftis & crafliolis in ftcllx formam expanfis, & deorfum reflexb, tubo ccu coUo bievi caUQ ^tT-
quinque anguftoruui & cufpidatorum foliorununfjdentes. Sunt autem jMCala in medio in longum
pihs mterius ob(ita, in ungoiculis quoque iricerius pilofa, ad orificium ijoili orbiculare ; undc cmicac -
/hr/jw albicans cum obloiigo albicance ac iubflavo cipiculo in fiimmitate: in intcrftitiis petaJbrdtat
Ibmuncula ccnuia & (ubftiv.i, qiunci, vel fcx pro numcro peulorum, ionpufculos & craiEoJos a3£- •'i^
ces ex albicantc (ubfl.ivos, qui eciam in flore vcndtiori flavefbeiitt rubrl Iined fViad iimr, geftanoa.^ J|
Succcdunc /ruSus parvi, duri, rocundi, .id mflar haccamm Lauri, maturi i%ric.intw, nuUo ^
excepn cdyce, fed in verdce umbilico qumquc culpidnm coronathn cin(fti;'laporis(ubiiu!ds, Scixki'^'
eJuIiis , ^^i'-*
^ In hifce fruftibus funt fcptcm, oftovc plr.i minus femma, mterfcpiraemo, qood fruAum
dium in longuin fecat, in duos ordints dilha 1, tigura: triangulans, duofaiis lataHto
tundo circum(cripta, primiini colorc viiidi, dcin ru&o.fitfcoacpqft jf igff*
Bii in .mno tcinporc pulviulb iXsftivo dat rioiCi. * jiS^^'^^^^**^ '^*'?**^
t|b. Folia & frudus iiinul cnta & ponuxaqmiaaemiiliBmpufta&jM
culisnatis mfonicncisadhibcntnr.' ''''^^^''^.w?: . ; -•
C A P. XL .
SM€^«r0 bJitf, fitrihtt fficatit frK8m rttmulo, ni^antt, foljfftnnt,
BtnKjtrtt H. M. P. f . T.%^.f. 69.
H M.
HUmiltt eft arbuliaila,duodecim drctter pedes alta, caudioe cenui, albicanee, muldfque ranils
in orbem diffufs doiuco, qui cordce ctnereo & fiirvo cmdi, ac fpfnis infiipcr oblongis,
du.ni, aciileatis niimiti (unt. R^iJ.x fibrata, albicans, acro-purpurafccntc coicicc te^su
FtUa binaoppolita raraulis mhc:rent. obiongo-rotunda. acumiiuca, crafta, denfk, glabra. iupern^
^-"nficfipkndaiiia, nfem&Jubndldia, Nervb alqnot^ inediacoftamJaceaexciiaenabus»
fij?©r
o Ly Google
Lib.XXVL . . Truai/ens umhiiicatts, * 1^95
fapor fubaftiingens, odor nullus. F/crf/ fiiavcobllMI. vjridi purpurafij;;ncci c ("arn-
milquc ciulibus ipicatim cxeum (viz. fiiiguhs liiKolfcfloresmulto* iii Ipiu^ difpolitos liiftincnnbus)
quinque plurimum oblongo-rotundis, acuminatk^ teilllib{Uquc foliolis conllantcs, atquc calya ?»•
ridi, in quinquelacuuas a^nunam iedoinhxrenie»; nlMkai brevi^Smis, tcnuidimis, candiclilque
fismmulitf oolongis ac ctnereoiftriatB M^eikm Omatis mediam flbris civitatem ocaipanribus; mter
qua: /y/*» prominet viridi-albicsns planus, capitulo oblongo ;ilbicantc. Flniibus fucccdunt ^<K:f^
rotundz, exiguo in verdce umbilico pra:ditx, viridcs pruiium, «ieui purpurarcentes^ Junc "'ffiican-
tes & fplendentcs^ craffiore cortice dnaae, carn^que intus denfi, liiiiRida, Oporfli^e inlidiwuiis 8e
&bAdflringentis rcfertx, intra quam ftmiM continentur lcabra, angulol^, mcmbranaccis pelliculis,
oeu parietibus intergetinis (quncU, iti ut tria quatu6rve plerunque in lingulis latiucnt ccliulis.
NarciturcircaC^, fempcr Tinc; mttiinNlNsqiwtaiinisfertfiiidoi^ Mjutiovis. &;SeptBmbri ^«w ^
nienfibus. • r Ttmfm,
AnfijtfiKata, in palverem tedaAa Scexhibita, faecani moituii» ac.feniniHnas poll partum ia*^
utero telidas expellit, necnon mcnftnia obflruda pcQfOcai; ftvdoi inunatoii dianhoBam <
pefcunt, & lumium mcnlium fluxum unmiauunt.
C A P. XU. • •
ARbufcuIa humilis eft, duodedm didter pedes alta, cMdice mediocritcrcraflb, multilquen'
niulis 111 urbem diffiifis donato : lignum albicans, cinereo ac lanuginolb cortice mamnun.
RaJuc Ponnagam radid fimilis : quemadmodum & folia pneccdenrium arborum foliorum '
aemQla; Ftms drca extremos ramulos oblongis &: florigeris pedoKs oAlrfertim provoniunt, liintq,
fpicr fcu potitLS rirgiilx pluinol.r, vitidi-Havelcentcs. FrMB»s fubrotundi, qiutuor angalis con- •
Aantes, viridcs, quaanpartuo in vcrtice urabilico coroaati, quatuor dinind^is loculis fcmpui conti-
iient exigua; oUoi^, roGL, nitenria.
Provenic in Aimigttti, Jempcr vket, qoocands Ootet, fioftuoiqae profe^ menie vb. Au- ytn^
. gufto. T
Qttcriim ex radids ^ fblionun fiicco cum melle cofto lininientuin paratur potenriffimum ad-'
verfis venenatoromantauliiun iftos mocfiilve^pnEfidiuni. Jldeni praeftat balneiuq, qucxl es ftdiis
nlbe cAm AQio decoAis coiifidair.
CAP. Xffl.
Bme^trs bJies sd^oittrnm *lsi fiorids, Jru&u mniilicttt & esljmlat» tncteett
Kmsfs Tm» |. TAj. 47. H. IML
. n.M.
ARboreft humilisj i ) drdter pedq alta, haud iti aiHTo cmuUee, multilque rotundb Ti
bulqne ranudis donaea Ligiuun albicaru, denfunH rufidcentt oorcice dni&amj
moUiore inttiiuttrioerefertum. albicans, raro oorQoe tefia, amara, graveolenw
Fobm fubrorunda fere, acuminata, in ambitu levitcr crenata, mallia, Lrvia, fupern^ atro-vindia &
iplendentia, infcrnd (ubviridia, coHi medu rotunda fic aibicante, odore nulio, iapore amaroi
Wliftiii ad (bUoium alas biiu temfve fimul iunAi proveniunc, inodon, amar^ pontapetali, ftelli-
IbiTnes, virides» diibo medit» dnreifi k petalis colori^ flavefcente, viz. pmmmilii qdnque vindibus,
liaveAxndbus tfieiim omatis, ac inter petala «acpanfis umbiKcom occupanribos ; inter qux fijltn pro-
dit virulis, brcvis.
FlolcuUs fuccedunt B«ecie rocutuLe, triooGCae, umbilico trifido in vertice ooronatx, calydauo exi» •
guo ard^ inhzrenMS fnlmiidei^ aUJka^ <
per obdu&us cft ; incus condnentur femimt tria, triquetra, ailncantia primiim, at per maturitatem
nigra, amara, membraneis peUiculis ab invicem (ejunda, iti uc iingula in iingulis latitenc locula-
mentis.
Crerctt variis Rcgni Malabarici lods, prziettim ui agris Oryzx cukune ^kam^ qjuos immioes Liem^
fimre fatur abinleais cnjulcunque gmeriik teneriomoa pfamis lomniopera aodii. StmgecH'
let, quotannis florct, fruaumque fert.
£x arbons radicc decodio confiacurj quae Maouos medendis ilinun^ utilis ^hibeoM; ■
imu * cAit
Digiti^ca by Cjt.jt..'^iL
HisTOKiA Plantakuu,
A
CAP. XiV.
iUtufir* bSe» fltrihf fpicata, fitffm MAiliem» tritteety tiSi
Cammttti H.M. P. $. Tab.ArS. /.«9.
Rbor eft vaibe nHupiiniiUnis^ 4» plnfqtum pedes alu, cMh&v crdZo, mulHfque ramulis ct-
nerds in orfjem ^fafa omito. lignum albicans, matiice m^oente, ac corncc obdu*
aumcincreo, qui Tulneratusacrcm lictLnim fuccum ftillat. fibrata, njfa, flavelccnte
corncc cind.i, qui indfiis itidem acrem lacieum fuccum ftillat. Foli» oblongo>rotunda« acu^
<lninat3,cra(ra, denla, ^atwa, fupernd aao-viridtaj ihferne fubviridia ; intus acri laAe tur^eilAlf ma.
dia cofti c viridi aJbicante. Fl^cidi Gtaveolentes, viridi-allMcantes, m fpicas difpolTn, cxtrcmis
furculis proveniunt: Sunt ii gemmubt exiguz, laAeo fiicco turgentes, medjum occupantibus
tmmtlt/ tnbus fixrreAis, apictim ornatis. Flo(cuiis fucccJunt hacca tricocca', viridca, umbilico ia
Vcrdoe coronatx exiguo, tnpartito, acro-viridi, acemmo iactco fucco turgentcs, mtuli^ coocineiitei
fimimi temay^ura>albicantia,rotun<iL
XiMft • Natenr in variii Ri^gni Malabarici |odft aligInofis« ptdiertiin ciica ia Afjgn» & P«.
^'"^- - . . , .
finfc E foliis in aqaa codb balneum connotur antt-artnriticum. Eodem decodo (i ulcera andqna
Sc yecmiiiofa laventur, vermet necantur, ac ulcera ppceoter mundannir. £x laAeo arboris loooo
& poIveK Carcapdxpiluk foiic qtixinhydiopemiritlaudAaseitolh^^
g.A p. xVi
ttcafir0 hiktfit^ gtdtn triht Ueeik termt feim» eembnm*
Temugam H. M P. j- T. 11. 41.
A'
Rbweftnroceia, ^ocitdMi^pedesaka^ «Anfici medioccicer cr^j raultiique ramulis iti te*
bemdimifK donaiD. li^iiiun denlbii, albictiis» axrioe dnaeo obdadum. JUfi» rube.
fcens, albicantc corticc cinflx Folia petiolis longis, rotundis, fubrubefcennhus circa ra-
mulos proveniuntj obJongo-rocunda, agunmata, craila, dcnia, glabra, fuperne colore viridi-fulco
IpfendenaB, inftraifibrindia : ^pediotbad apiomfbKKonfpiciiianervasdecufTit: odor&&-
por ingrams. 'FUrts inodori excremis furculis fpicaam proTeniunCj ailydque enguo iiibrubelcend
mhxrent, cribus, raritis quanior, oblongocereobus, viridefcentibus, intiiiqae lanuginofis ac fhiacis
conftintes Foliolis, qax c globulo rubicun Jo, oblongo-rotundo prodcuncia ac latc expanfa jucundum
incuentibus adiped;um exnibent ; medium occupantibus fiamauiu cenuiilimisj breviflimis. ^'"piltt
flofculis fing^ fuccedunt fni3i»i rotundi, crious, interdum quatuor, angulis conftaoiKs, vuidi*
* rubcfcenres ; totidcm diftinftis loculis femina^ iblida continent, cuticuLi nigricantc ac nicence in-
tUii, mcdulia aibi, 6x rocundo oblongi, fapore adffringcntc cum fublcqucnte ardore. ,
Xxtul ■ IVovcnit in Parot : lcmpcr viret, flijrct, frudumq, fer^
£ fbliisflc fiudibus cum melle coocuiiscauplafiDa paracur, quod idibus ac raorfibns Secpeotiun
efior^m^TenetiattcumanimafinmimpofitnmeosBotBnieri^^ IladiKirita* SccMifhfinilififiM»
i<i4bdyc'*ii*"^ inTpi?fiBtf^rjiiiinfni oetgikttim nftrffic ft<
TtjirM-T(>mnfm¥[.M. P. j. T.u.
A
Lcera PwMMgiwi ^edes eft, fcd minor. Raduc ei furva, uotaafidt acri& Ft'ia proece.
deoM fimiBa» at ininora & fuave- olentia. Similiier Fleret Ponnagam BoSal» ha ud abfimi.
h les: praster quos tamen alii exigui mfupcr adfiint flcfcalt, quibus Pbnnagam dcfticuirur.
^ Fkxibus rucccdunt /t»^»» rotundi, in verticc umbilico trium hiamcntorum iubnndium ac lanB-
ginolbrum coron.^ri, tenui purpurafcence ac lanuginofo oorcice dndis
nm, triadiftinAiskcuIisiiidudentem /«nnw, nigriGaiUiay niiemia.
ft Ck«ftk Ibdi aranofitin B^^i»; femper vuet, giiBMadit ilMWWi tlMill
akMfM» S^cembri.
Vinbustiumprac^(icfWiCQnTcnitt .'.
lib. XXVI. Trmifcru mnbiltcatis, i^pj
CAP. XVI.
■
Arhe fii£e4 Uti^trsfmS» aMem rtnaulo Orsfim^piitiulme Mttut. '
9
Ai^l»m H M. P. 4* 7t 17. f. j^t ■ • '
doeKlabro, cineroo, albis intcrftiiwao pun^s, faporis acri amari, odoris aioni.irici tindunu lU-
JSxrongofa, rufij corticc flavelcentc tcd.i, odorjta, .iiiuir.q. Fw'/.; brcvibLis pctiolis circa ramonini
Ipinis (q\m Cfiuicm m ramulos cxcrekunt) provemuiUj oblongo-rocuiida, crafla, molba, gblM?*
fipemi viridki, mMmk i viridi fufca, odoraa,«ittra, nervis aliquoti^ cofta raedia albicante, & iit
averia partcaltc cxtiiberante oUiqu^ in btera excurrennbus. P/« ad loHorum cxortuni itidcm fpi-
nis Brovcnit, pleruntjuc unus, aliquando du© aut plares, iiifidttq, calyci rotundo, m decein laci-
Hjas ic£to, c decem leretibus, cr.iffis, dcniis, fubvindibus, intus candidis foliolis condans, qux cx-
crorium reflexa «/MctfavctrcAcaukmooeunt, prommencibus decem
fiMminm fiiftinenr, qiioroffl meiliumobtinetpiflillum ftaminibus concolor ; odor iiiavis, faporama*
rus. FrnBiti globoji, Ccrafbrum majorum magnitudinc atmuli, exiguo in vcrricc umbilico pr.rditi,
corticecindi cralTo, purpuralcente, qui maturo hudu Ippntc dchilcit, carncoue lucculenta, dulas»
Kratiqaefaporis, mnis rdferti, intraquamduotrdve, atn, ghbri, plano-rotondi^ intUBCandidieoo.'
^cncurnuclet. Hi aatemfiu&usatndiexpeciu]iar& in dblkiisconMdoniiiir.
Crelcitlocis petro^, arenolts&montanistniMimf«ffiafiiS(que provincSs Mdabar poqxmo fron»
det, frugLTq, fcrt, .ic diu (uperfles ni.tnct.
Emblcma Rcgix ^jeftatis Malabarcnnbus habctur h.xc arbor, quod flores diadcmau impcriali
Raud abfimilcs ri^dis inhxreantfpinis.
Succiis cx arboris radioc exprdu» vermes necat, necnon biliolbs & pituitofbs humwes per alviim Wiw; "
expurgat, & aquas hydropicorum dudr. Radicis pulvis «ntidotum habctur vciienati^ muriibus ler-
peacumj aiioiiimq, veaeiiaioiiim a . ^ ' . « i .
• ' ■ • ' '.' / ' •• ' '
.C A P. XVM.
,Bmtfv» b£at fifadi «I fJitnmf exertmm em^m^ fra&m £u€m,
. •. \ .• *
TtfmihKmrs MMmMfim H. M. P. 5. 71 yj. f. 73.
• «
ARbufcuIa humiliseft, leu potius frutex, fcx fcptimve arciterpcdcsaltus, caudicc mcdlocri- »
ter craflb, multifq, lamulis cincrcis, fpmls rigidis niunitis, ac in qrbem diffiifis doriato. R.s-
J$x rubefcens, fuavc olcns, amarx Folia bina^ tema yel j^lura iimul lunila cirea ranuilos
'proveniunr, oblongo-rotunda, crafia, denla, gUbra, lupem& atrovuidis, (plendcnci.i, in^m^ (ob-
viridia, hirfut.i, c cbfla media crafTa, rotunda, & in' avcrfa parte exmberante, plures ali.r fuperiora
versus exor;untur coffula:, qux in fe inviccm arcuatim deferuntur: fapor fiibamarus. Ftorci inodori,
iiibvindes, cxij^i, plurcslimul junrti .ul foliorum &: fpinaium cxouuiii r.imulb inhxrent, pcntape-
lalodes. (c quinque viz. fohohs aciunmatis &. ftellx m modum cxpaniis conflantes, quae tamea
ftnul oxiduntj calycique exiguo viridi, in quinque ladnias acuminatas fcdo inhxrentes, jfjjiiwin
fc quinque viridi-albicantibus, navo-rufefccndbus apeibtii ornaris, mcdiam floi is civitatcrn & umbili-
cuni occupantibus; mtcrciux (l)las prcKlit cr.ifliis, .ilbicans, infcrnc pili%caadidis obfitus, fiapcrnc
cufpidacus, «nodulo rotundo tLvefcenrc. Flofculis hacca lucccdunc viridcs, plano-rotunda: diooccSj
aaioiiico lacp in vemce coronatae, intu^ carne viridi, humida ac amara ns^pe j intra quam duo
]ocantury«ifM oblonga, l^orlimkMata.
ProvcnitinvaribR^MalahAid kitib, pnEintdiiiinBdbliges SemperviK^ floce^ fiuaniii- £«wvi
qticfert. ' • • : . .
£ follis ia(|qp»ooa^ficomcoUutiooontra aphchas. IjLadicis .cbiitu& ih.aquatleooftitmll^aiiifSrri.
obftmaionwaperit, finguinbnq^ie punacj & exhilarat paiticntert^
» . * " ' ■
cAp. xvin.
/1.
A
Baceifera Indic» fUfcHlk tmbtUatis, haccis umHUcatif Jicoccir,
II. M.
Rbor cfl procsra, urciccr Maii magnitudine, mulctique vitidibus ramuUs m orbcm difiuiis
dunata ; Ugnum albicans, moJIe, oortioe dn^m ibbciiiereo* adftringente, graveolencd
*Radix hbr.ir.i, rufa, furvo cortice dnda, fubfalfa, unftuofa, graveolens. Fma oblongo-
rocundaj acumiuau, crafla^ denia« f^bra. fuperne atro-vindug infi:md litbvindia^ odore
.LUUi 4 gwi
Dlgitized by Google
HlSTORlA FtANTAIlUM*
giavi Florts exigui, purpureij (uav«oleiites,(incaiim excremis lamulis proveniunt> calydqueexiflio^
fOttlodo, vindi-purpureo ari^c inhsreQ^ qMWOr acnminads expaniifq, £blioJis con(hu)te<;, tocidem
fttmmilit tcnuibus, purpureis apieiht ornatba mediDm occupantibus, inter quar fijt/ut prodit cra(Eor,
oblongior. Flolculis fucccdunc baccar dicoccar, nonnunquam tricocac, cxigiio ni^^ncjnte umbilico
in verticc coronatx, viridcs, inodorz, fubiaUxj camlas^noio &c quafi carneo cortice aadie; qui
tenui viridique peUiculaobduftus ed, inii%ieoaiiai]ecuM Knwve/cMn^daA^ fineniKdbjcnn^
diflepimentisab invicem.fijpiifta; , . .
Provenit locis nioiiiams.6c Mvdtfsbiis Rq^ Mabbanci, pnefieitim in Fmwmm flc JUnMML
Florct Julio & AugpiftoiiMiifibas, Novodm aneem Mhxdki manuos ierc finau^ dttqpM
luperltes nianct. ,
Bx fucco fbliorura cum recenti butyro mixto unimentum paratur, quod in caibtmculorum cuni
nfiiipareibJeat; Dcco^oorticisipfiwarbonsdiaNdcaiiabeiiir. nAieSs. ffMtice^iimZmibcre
ftoiiODiiii indmtsnanleAe ktaiMiihni
• Btcciftra Indiea fruSu imhilkat» rdctmfo^tMuufjrtm ?0ttjetti H.M. P. 5. r 5. 9.
A'
Rbor eft Pmno luagnitudmc flmilis, cMJict haud ita tenui, cinereo,iaporiique amarodulcis
cortice munito, necoon ramulis*(iibviridibus in orbcm difiuiTs oriuiOk RmHx fifanta* al>
bicans, nigricantc cortice cinda, (aporisamaiosiakilt Falu oUoMHOlnad^ acuminaca,
in ambim (crrata, dcnfa. crafla, glabra, nitentia, iapenii 8tro*Vlridia, iniemi fiAvnidia, /aporis
amaro-dulcis. f/o/fi»/' albicantes ac /iiavcolcntcs, r.iccmatim (urci.lis mK.trent, quinque oblongo-
lotundis, cufpidatis foiiolis conftantesj quinque ilavelccntUjus fiaminskm medium occupantibu&
Flo(<»ilis pari modo (iiocedatt fimSm roMnfii iirreAo floram calycc in vertiec coronau, pnrautn
viridcs, dein caeruleanigricantes, ac lifpam conriaeotcs oBicnlnro> qaodnocleam iadudic albi«
cantem, duicis adflringentilq, (aporis.
Ucui . Nafcicur locis arcnofis .ic pctrofis in Oiim^ gcCanfawfff, Minp" vmt^ qnoiannisAm^ ac
remfui. menfeDecembrimaturos cxlubctfruaus. * _ • "
fSw^ • Arboris foliaoleo inooAa oculorum vicia oorrigere ferunmr. Radick ooitez oun Cinnabaris
pauxillo Sc lade niuli^ triMS flpiiriialmic medemr. ExeodemcumZinvbeR - ' ' ~
.iftaqiucoaopotusoonfidnr, giiventiii^ofaMftnipboandiBinirifio&ooofat;
Caf. XX.
r, •
. Bsceiftrd Iniica ttmUtt», frwtkt wrfilfaaOj /tm»!^ tmmfjimh Ktrt4MU Klii P. f,
T. 1?. p.aj. ■ • .
ARbor cfl 40 cirdter pedes^hs^ «milm coSbit dedb, coitioe obdnao cradb, cinereaK) iniM
rubefcenre, multilque nfflidls nodo& ac genioniaris donaio. JbadSv itidetn crafla, nhttta.-
Felia bina aut terna fimul jun<aa extrcmis ramulis inharrcnt, oblongo-rotunda, glabra^
denla, lupern^ atro virore fplcndentia, fubtus dilutiora. Fieru umbeUxin mo£m longis ac virid».
J^Cis petiolis drca foliorum exorruni proveniunt, inodori, exigui, iiiiuq, qoafi gemmalae> i (ep-
tem acumi|iacis,jvihdibu(que (bliolis conftantei £x amliuioojDnMeuic JjlMmM.qnacuordecim g
qaorom (epcem aibicantia, a^tctbm cnfpis candidilqoe omata, no(iDali'laaoia tnteroediihc; /eprem
Ter6 longiora, rotimi^L. fl.u ilque nodulis dotata, incdiam fk)failicavitatemoccupanr,altiuiquc cmi-
nent; inter qux jljlus fifotlic albicans, lupcrnc vclut ilcllula candida feptem cufpidum exoraacu&
_ _ ..... ^ ^ ^ .. . ... .
FntSns conlimili modp frequentes (iiccrefcunc liincque haceit rotundx, umbilioo exiguO in ve
itfxdicx* primum virides^ dein nibeiceiuei. candem mbro-nigricances, accefinofii •S*''^»^'»''
ftrai obdaAae;, came innis itdMCundl ac iuMcidd leieitar, intra quam * —
purcum.
LaaiR Na(cicurubiq,in Malabar; feinpervirct, qoocannis tk>rtt& fiD^miei^ , .
tjjS» Arbons fbliis agri fleroorancur : Efiam ex iiflbm tBMrioriiiiis ialOiqtc infiaoeoAiKMii OoDacia
fiicaplidiisainuidis(iuiiniducilifc • ^
Cap. XXL
* Btue^er* Jmlies fimSm wiAiUtta»^rtu^nofete£mlido mmffrmeg retmJ». PtBnttt-KtmdU H. M.
A'
Rbor e(l medix magnitudinis, eau£ee dnro, albicame, furvo cortice munito. Nonn unqnam
\iio plurcs ciudiccs unica 6 ladice excrcfcunt. RaJix rubefcens, odora, aroniacita. I-oJim
gemiiuu ordine parallelo orca ramulos proveiuQnt, oblcmgp.rocunda, acumuiata, craj&u
denia,gMni4i fplMidettiia: caibiMdiaalbioaiii, «admieaiine» aqnaiwtalt ploriS
d by Googl
jLib.XKVX VeTrumferU umbilicaiiis, .
parollelo duftu versus (iiperiora excarrunc^ui in leiaTioeniairciuam djfe uarur; o4o-& fapo no-
maacus. F/urfi raccnutim in furculis provenhint, ftuve-oiaiKS : conibnr ii unico vi -idi .ilbicaiice
foliolo feu calycc, fed in quiiiq, incifuras fcu I.^ciniasdjvifo, numiirolii fihris can iriis, liibfla- •
veloeniibus ac romndis apiahns omacis, medium occutMnobus, intcr i]iu5 (Ijlm proJit albicans, fair-
toBaa. FktfAus fuccedunc fhtSm rotundi & m vcrtjce calyce, feu foHolo florum furrc<ao coio^
nati, viridcs primum, dcin albicantes, tandan candidi, «nui |)eUicuU dndi. incufquc albicante
molli fubdulci, adftringcnte, odorilque atonurid came referci, inicra quamtenuc continctur tfj^»-
lum N«<c/f«»»includcns rotundum viridcm, .irnmaticum.
Provemt in Coemnudt vicimlque locis raontafiis & pstrofis- ^ Ssmper viret, floret & fruAjm Ltcut.
fert.
Foli.-i ejus (tccau, & in pulrerem ledaAa, atque cam laiftfi iieto exhibica dianhoeamlaaank Sx ^'rM.
foliu m aqua oo^ fiaLaetmi paratnr oontra quofcunq, amnint dnbres.
• • ^ t. Tijereu-Kamelt H. M. pm. J. 7ab. ^o.
Prxcedentis fpedes eft. eiqae haud niukom difluniljs, praeterquam quod humilior fi^pdo dtcitar '
pcdcs .ilta, caudice haoa id craflb, ramuKIquo &.furca]is teneriorilitas tn> orbcm ^Ba& donato. ,
JUdtx pariier rubefcens, amara, aromAtica. Folta oblongo-rotunda, .icuminata, crada, denf^, gla-
bra, fplcndcnoa, ncrvis aliquot c mcdia cofta albicante in latcra cxaii rentibui : odor & fapor aro-
maticus. FicfcuU n ImcuIis multi limul lundi pioveniunt, modori .ilkicinccs hcxapct.ilj, nume-
lolis candidis, lubdavelcentibus *{Kilnts omacismediumoccujpantibusj uitei- quo^ fijlm prodit
afticans, fiinefiBS. FfixiiMK lucoeduiit Baeue tricoGCa^ vitides pnnuim, deia albicantes^ tenui pel-
licula cindx, intulque came BwUij asido-ainac» ae aKiiiiaaca Rfatie^ intca quam tiia oonpiiainir
lemina, dura, rotunda. * , ■ "
Crefcic variis Regni Malabena loai^ FCMatnun Btjfi», Am & Bmiah: Semper viie^ A»>UM
te^fhtdunv)|fe(t.
f£ ... /f '
ARborcft juftx magnitudinis, 40 circitcr pcdcs alta, cauJict craflo^candido, cortice obdu<?to flir-
vo,muItini, ramulisviiidibus, ccufroiulibus umbrofis, mlammdiffuli, o.()nato. RjJix rufn, '
niericante corcicc tccti, aroniacici, Feha gcminata, ordine parallclo, excrcmis rannilil ^
inhxrcnt, oblongo-rocunda, ac m mucroncm ^eltncncuj denfa,glabra, atro-viridia;fp]eii>
dtnpa, nerrulis phrimis e meH^ cofts in latera esntfcemibais lapor amarus, odor ammaticDb
Fhra pcdiculb olilongiscirca ramtK tcnertotes proveniantjtenni, qaaterni aut plures fimul fcre con-
gefti, modori, .im 11 1 : conftanc li c calyce exiguo rotundo, viridi albicante, numeroiis pammulu al-
bicantibus, lucci^ r.p^cihnt ornatis, medium occupantibus. Flonbus fucccdunt fruifm pruuorum '
muli, oblongo-rotundi, cxtcniis ^bi, interiiis leviter linuoh, exiguo |uxta vcrticcin umbiUco.prae- *
£ti, atrt>-purpurei, glabn, nitente^ came iiuns fucculenta, 'albo rufclccntc, am.iro dulci ScarbaUr
tica referti; intra quam Nucleui ooannetur vicidis, rufa pellicLlli cindu^ iaporis acris 8c amari .
Nalcitur ubiq, in Malabar, przfertim drca Ttrta; femper vircr, quocanmr fruAits fert, Aagufto L»em
viz. & Septembn mcnlibus, atq, pcr refquifcailum non raro f ugifcra ni,uicr. Trmfut,
Ex arboris cortice in aqua codu iit uris coilutio pro Aphthis. Radu liccata, pulvenlau Scexhi* Vint*
Mca dianhccam, dyfentcnam Tcilcfamin cUEace dicicuc. E fcnftilNls iof «gtt 'ooftis gaisarifiu
«ooficitur fai^am a&dibos toUendis utile. . '
^ * ' I *
c A p. xxni.
Btmfin hAe» mMUu, finammMkiu» »^0, e^cntt aihu mAK llSiin* ILM. P. 5. T. 17.
ARJbor ell proccn, 0 circiter n:Jes alta, caudicc medioc; ircr cr.iHb, cinereo tOltioe menito,
ramulifque inorbemdifTalis uonato. i^'//.v craila, iibrau, nigricatu. A&tbiiu ^ Uua
fibi invicem oppoftta, ubinngo-rotunda, ac in mucronem defmentia> craf&, denfaj-^^g^bra,
fupernc atro-viiidu, & fplendentu; infernc fubviridia; cofta media albo-flavefcens ac.
ptotuberans, c qua ncrvuli tranlverfi plurimi fuperiora versus cxcurrunt, qui in fe invicem arcua-
tim dcferuntur ; fapor aftringcns 6c lubacidus, odornultus. Flcres canJkli, inodori, circa e.xcre-
mos ramulos g)omeratim, non Iparlim producuntur, fensimque porredis collumvllis uinhaHat
tede pandunnir: conftant H qnamor rocundit, ooncavisfbliolis, numerofis fiammHlk albicatntibusb
ivi^Lcentibus spicHtu ortutb nMaiuni 0CCU^iaiuiba$| inter quz fylm candidus craflufque prodk.
Floi isub iuccedunt Frti£ius rotundi, virides pnmum, deinmbefcentes, taodem ivencantes ac mien- /
tcs, umbilico in vcrtice ftellifornu coroiuu, tenui conticc cmdi, cirncquc intus uOEHkata JB fid>>
dulci rcfcrti; intra quod «i)Jf«/«w contineturNucleum habciis viiidi-albicameni,
Nafdmr monunbRegni MaUbarid locis: quotattiiis ik>re^ frudumq, peirfi^ i Imltf
Jt^iu vaiiisniodisufiupatacad oGukKwnpalpefacanuii^afi^^ fsmi»
CAP.
Digitized by Gopgle
i^oo HistomA Plantarum>
C A P. XXIV.
• • •
E. 5. T. i6. p. 51.
ARbor cft Mali ma«u^K^ emuliet mediocriiier crafib, niultilquc ramulis in orbcm tlillu(»
donato: Lignum mofie? fllTefcens, funib oordce mnniCHm, aqi» rnamx dura, rufefccns.
RaJ,x furvA, acris, inodora. Folia oHlongo-rotunda, acuminata, cralia, deilk, gtobra, fu-
pcrnc atro-vindia & fplendcntia, inkin^ fubviridia ; cofta medu crafla, 6c in avcrfa paite
■nrotuberans c qua ncrvuli trarifverfi plurcs liipcnor.i vcrbus cxcurrunt, qui m fc invicein arcu.Kim
Acferantur-'fapor fubacris, odor nullus. Flofcuh viridi tqfciac nitemes racemaam lurcubsinlu:rent,
Svdque ^iguo, romndoarai infident : funt Gemm* rotund*, cx|gMB,mti« qMmoVve lcvcs in-
dSras fcu Jjani.« aivif.r. Flofculis^iiccediint B«r^ fubrotund« mvGrtioeumbilip9,mtaadero
Gcmmul* mwluras lcu lacinm divifo, coronatj, viridi-fulcx, camc mtus aquei menn ac ijrjvdtm.
• finnri«fefclt3e: intraquam fcmcncontinctur foliaiim, oblonsv. i>-xiindum.
. ' Wenit multis Regni Malabarid locis, preleram in CrangMoer : Scmpcr virct, quotanmi ha
kZ^ nutuf«eahibetfruans,AMe«fc*SeB«iiibrti^^ ' x
^ De viribtisnibilcoiiAat
VSra,
Cap. XXV.
- . • • ■ .
Fnatx InJim Uee^tTt fiorihiivirtkiSesufru&'» mmefjrrtM. HuhmSebMi tt.M. P.». F.if.
F
iRutex eft altitudinecluorumhominum, nafccns in arenofis & pctrofl,, corticc cxtcnus n fTo,
intus albicante. Snreuli novclii Viridds «£ alati, quatuor lcilicet alis lubi|ncii. Folia conia*
Siuim bina ramos amplcauntur, diverib fini, alia antrorfum furreaa, alu deorfum uakn,
ah i 1 1 Aiilvcrfim polita ; funtque bblonga, ad bafin latifrim.i, indd ad apicem fenlmi conmtora,
acunimata vcrsiis inteiiora le clatidcntia, & latcrum or.i.s versus extcnora «nwmend^ ctaHUHa
acdcnliora. utnnck nitentia (ed pi.vcipuc fuperni p.irte, qu.x cn.un f.uuranus vircnt, iubtus dikm-
ora faporis adftringentis «C aroan. Cofla meaia in exteiiori tantum parte eminct. Fkra valdi
parvi congrcgatim brevibns fiuteftis ac tcnuibus pctioiis, parvo cufpidato calyce excepo inlident, d
fclioruni alis egreni ad ramoium nrkiiilos vcrticiilatim, atq, etiam Iwic mdd CX ifto ramorum vel
caudicb oorporc; pFOvcnuuuq, liiDul ciim germinibus fmftuum in ipC)rum vemoe, oonttames aua-
taor Grfiir^^pidads, coloic mbro ac cai uloo purpuico, fii i m .iliis cft magis purpurco-rubei^ in
Mi tnaeis pS-pureo-cccrul(;us, in aliis vcro magis albicans, colonlque nulbus. Statnina m Honbus
oao drrulea leu purpurco-rubia, farreaa, aficibm albiBUMibus donata, ac cum hilce fiylm ccEruIei
feu purpura coions, acuminatus rigidus & (urreaus, ex umbiboo ealycis «micaiis. Fruiitu lunc
p.irvi ac rotundz baccx, coronatjc in vemce umbilioo, quicalyx liorumelt, colore pnmumTi.
ridi dem albicante, fou fubflavo j.poftca purpurafccntc, ultimo in totum nigricantc .ic nitente ;
came inms fiicco6, coerulca, qu« laporis duicis 8: nonnihil adftringcntis, contmcntq, in le nucieum
uiLm, Mtuiidnm, qui cortice eft rufe&ence lea Ipadiceo intns pilpa viiiib, lapore tiibamaio
&aftnnKentc. • l' • '
PlorcsfortteniBOlsepWvtofo. . •
SEjnrdeoodhiin cnm oieouivtt pro pnintu munaioaepartisaftdaae.
— • ^ * ■
Cjlp. :pCVL
huc^era Bra^lienfu, flere Rofa^ frna» tmihilitfto, fDljfjretu, Qtrafi magnittidim, IMmAm,
\^]irt^iliiiflhii i^hut^
A^^^bor eft candice oontorto, cortice cincrco; dilutc vircntibus, (quBtnuttascoftasha.
berit, & quafi rugolafunt) tres drdter digitcs longis, cUreacfibunrioemmpficis:^
tis trit.i iiJirant otiorem Majoranar cum Rounarino mixte «mulum. Inter nccfparmn
» provcnic pe.iicnlus, ^1:05 fermcdigitos longus, fiipcriiis tnpliciter vclut in crr.ccni Ji', ;ft'is,
'ftfenrtrts florcs, rigurx, odons & molis fer^ fylveftris Rofi, pentapetalos, albos, nicnlc inpnmis
Taitiarfc imegtwdlmpos fragrantid rcplens. Menfc autcm Maio fucccdit rotundu, Cerali
majtnitudinc, inf>.ir p^ ri pcdiculo.infideos, .CJtterius coloris brnwu, cura urobilicp quinquefoUo ru-
ftfccntc rcliquii-; nimirum florisemomilt oontinet pnlpam moliem, paUidam,ciualiquot nudci co-
lo is incarn.iti, <.'j:(.;anai, comprefli, molliufculi immixti, qiuuna comeduntur; fapor autein illius
dulcis ahquid rclinoli admixtum habcns ; & polt frequontcra ufiimimpnmit tandcni guttuii ardbrcm
^'^rborliaecTn confragoGs Braiiliae nemoribus vafta eft & aldftuna, lignodurilliino & contra do-
trodincra optimo : iti oSSbus ver6 & campis ad longc minorcro molepi alMigpc^Yiz. Ptwnm ate»
qiiam, iT4i^w minota. frntt6io. fett roinuSagfeftw.
• • ■
Digltized by Google
Lih.XXVl • Ve^Sdcciferit wnhiikMUi . ,501
Folu & florescum Camarj ucilinime adhibencur ad locionem pedum^ in dolorc capitis. EtionbiisVfitt,
HMii^atihuc rorukiuis cullcais iccm c foliis 4qua deftUlttuo quicrefiigoraiispndAnim&immdffi
anvoailonun inikmmacionem opcime tcmperac
* C A P» XXVtt
Mmv» Brt^ie^Mi MvggtaV. fm^m Brs^imfit frueltt ratmuk^ (um f«if* mtBi ftljjj^
ARbor clT mcdiocris magnitudmb, elegantia habens felia, bina & bliia iibi invicem oppoiicaf
limiha foliii Malabachn vcnis, conlilkntia &: ligur.i ; ninuium trcs nervi mligniores (eciu^
dum longicuchnem fblii cranieunc, & adhuc in quolibcc lacere unuscenuis, ucquinqae finc
in univerium: cranlVerfim autem multx venx pardiel^ reftae currunt: (t^a infoiiis ftinc
alba, lanuKinoU, fuperius iacurac^ vindia^ (^lendidiifinu : raraBlt juniorcs inconi 8c ad taOum mol-
Ics ; Hccata eo latere quod virebac evadunt nigemma, pulchro ad^ftu. FUrtt Autor non dc(cri-
pliL FritSus rotuiHlus, nUgnitudine ferm^ Pyri molchatellini, & pediculo inftar l^yn infidens, cute
leftus lenta, quando maturuu purpurco-ruffa, umbilico quinqueiolio ex floris manubiis. Pulpam
oontinet mellis crafGoris confiftettl^ pdlidani feu albidam.plurimis acinis minimis rcfcrtam, duldt
laports. FrudusoiimquaiidoiintimiimoUisef^ Sccibidigii^
dnir. , . ' .
- BnfilieiifoiimigndeneTdlnhocfiiifti^ iUaKSm V
, • . . ...... ' » •
Baccifera btdtca trifeltSt rseemtp^ aam mnAtlutttm tricouu. TjjertH-Thtka. U. M. P. 4.
T. 19. p. 61.
ARbalcob eft hamilis, leptem drdter pedes alm, caodice^edem cnflc», albicante, pnrtioe db-
du<flo cinerco, anuro, multifque ramalis ▼iruibus, tnangulanbus ac gcnicuLtis donato.
RaJix albicans, (aporis amari, odorii tcrrcftris. Folia terna limul cnc,\ raiii.ilorum geni- •
ctilos proveniunt, oblongo-rotimda, aouftnataj m ambitu crenata, fupernc coloi c acro-vindi niccn-
lia, iaferadflubriridia & tomcncofa ; cqfU media cnuHa & nerri ind^ exeumes infemd lanuginoIt|
odor fiiavisj iapor acris & amarmi TcneiteM« ver6 huim aibairis fiilia mbiennda Itmt. fJora haiM
StamiB JUtom Tbtka flores (urculorum cxtremis raccmatim provcnlunt, cccrulei, foliolorum ftipatu
obvallati, viridique &acuminato calyci inhirent, c quLnque oblongo-rotundis ac mtforlum rcnexis
fohis cotiftantcs; qumquc ccrruleis Jlammtbur, flavercentibus apcibm ornatH, ac cxcra riorcin lati
expaniis, mediam eois caviutem & umbdicum Qcaipaiuibusj mter qux fijlui prodit ex albo ccera»
lens 8c in acnmine diviius: odor iiuviii, fiipcir fiibaniaiai. FmSiu iubrotundi, triquetri, iniKRioe
CBno ombiiioo praeditij ^brij nitentesj primijm atro-pnrpnrd, dein fitfvi,* innis inoUi catne to^
fen, Goi trcs indudontur «mc/» exiguij virides, iaporalabacea
Crefcit locis arenofis ubiq, in Mafaber, cntMiaai inIto«ihBia JAnMe, ftnper viiotj qjooianaii ;
ikuet frudu^ fert. ' • ^ .
* huim iohis oleo buqfi6v6 incoAis uigW«wncohfidcBr, qnod Oephalateig, Qphthaliiiis tc Knk
anrinm {uininu medccur.
E racuce cnm Ztmtfaete Sc Ooriandri lemine aqoiE inoofta Apezema confidmr, quod exhi-
bitum, axflionem promovet & nauicam ianat.
Fruftus ouituii & m lade ebut7rav> codi vd iofuii aivum movem £c aquas hydropicorum du-
Myrtum & Hederam ultimo in loco poft Indicas bacciferas ponimus, qula cum earuni fruftus *
pauca came iint« & ger macunutem fere iicd, ambgere vidoicur ioter eas qax fnt^ iioco
liuic 6c qtuE fiuAn huinidQi ■ •
MYrtus, Gricis Ma{«rii 8c Hbffin a Myriinc Athenicnii puelb, poldirimdine & robore i^
iigni, amica Palladi, quam juvcnis ab ea curiu & pabcUra lupcratus intcrenut, invidiS
dudus, quod eiegantia caeterKquerutursdoubus reliquis YirgjiiAus prariUret ; Arbufcuia
in dcmoituz locum iiicoeffit, iemper Minerva- ot Oiea chara. SBncqnivebot lic vocatampiopcer
My.rhjs quandam a'i:r.ilam odorb gratiani, qud pollent bacculx, ut annocam Adveriaria : quamvil
ditbium adhuc iit| utrum Gneds innocueru pnus Myirha ao Myrtos. Nobis iani ( mquit j|-Ba»
Digitized by Google
I HlSTORlA PlANTARUM. •
binus) longc petita vidccur nominis dcrivatio, 8c Myrrhs odorem kmgd liiverftni i Mjtti baccfs
^^J^yWf" Vcneri (aciam dicatimque Camerarius ideo judicat, quia multos habcat ufu> in morbis
inaKeDrilias: Sane m guibufiainq, fluxionibus rite admimftraca phirimum potdt. 5^. B. Nos pocius
iis anentimnr qui ob odons luaviutem Vcncri dicatarojputant : Veneri enim cQodliandx odores &
unguenta plurimiim valehr: ut iconcra ad appctitusVetiereas refr»)aiidos.6e extiagiiendac nibi
efficacius eft odopbus tcnis & in?,ratis.
jicaaoseitoQonoui ituou^ i.ij^, ."o. , ., . , .< . r , « • ■
Myrtus fobis perpctuis, iuaveolcntibus; baccis umbibcacis cum pluribus intus lcnumbus albis m-
eorvis- ab ahis arboribus congencribus diftinguitur.
' Plores eiiis lieu (pccies>feu variecatcs habentur. GuHus annocat K in Htfpanica fua perejDinatiaae
lods mulca genera Myrtorum obfcrvaile, nec dubicaie quin ex larione nujor adbDC «irie*
tts oriri poffit Nos ptt> fpccie diftindtis agnofcimus Myrtum communem Itahcam, Myrtum BMh
#^ fanP^ji^tn Cl»f. U Myrtum Tarencinam didUm: rcbqwe an diflmdz (Int n^cnc dubitan»&
I. MjrtHS tmmfmu Italua C B. itau Mjrtuf fylvtfrit folm aaaiffimi$ «ijuflem. Afyrtm jW^
/o/u -mkfni Park. am Myrtm Bdcttca (jl-otftrit ejufdem & Gcr. Mfrtm «■{pvw
^ ^ /«fhw <^ jI^Hm J. B. Cpe
• Hojus gcntns Citiva: in arborcs facilc- adolcfcunt, ramis flexihbus ac jentis, nibro corticc, /i&i
JoQCiafculis, perpetu6quc virencibus, Pumcae «nuUs^quanquam mnigns nigriora, m can^discHl-
di^n fpedtencur. rUrn ommbus in(identcaDdidi, (xbmL AiMir o1ikiiD|B« acrcftaCXaisqiMF
dantenus reierences, mulc6(ani^lveftribQSllia|0cia
Inter fylvcftresquoq, alba & mgra reperinir.
Myni quartum genui fivcBa:tic.im fylv. huij| candem putat J. Bauhinus, quod & defcriptio 9C
ioOfif 6c loGUS (iiadent : Foha tamcn paulo brcviora & pro lOngicudinc lacim-a pinguntur guamiuoc
MyiticnnRranisIc^icxfblia; quz, ut redi Macchiolus, Mali Punice Alia foerunt.
Ilac autcm Myrci fpede imiver(a fere Tyrrheni mirb licora virefcunt; iiecTyrrhena cantuin
lcd ecuam Romana & Neapolitana. Nos certe ntillam aliam Myrci (pedem in Italia obfcrvavimus.
Provenic etiam inGallo-provincia, propc B.iiTctum m (cpibus copiofc.
^ Scribic Angiuilara in epift. Myrtum adbam non elle (pc^cm (cparatam 4 nigra, diflcrre camen co*
lors, nodOiinaffl efleotnunq, in Itaiia.
Sccundiim maris Akxandnni littus iter fadens Bellonius pumilas myrtos nigras ob(erva yic, (ed hu-
miies, quodperpecudi vencis marihisaffli^ntur; maritimis giattdeacMyrti»eamobcauiam Veneri
Bj qBjiaPPCfwiinifiibidy man fiacainnftraiit^'
S. EMtca lattfdM tkmt»ic0 CM. J. B. latt^ B4tk0 I. ««/ jWir Ltmim CK
BmtiuiMMi» Ger. iMkimuim» 9»A> , *
Ctrf. , . . •
Ramis eft fatis craffis ; folUi duphd (crie rarius di(po(icis, magnis, ac interdum ad Lauri tenuiftlar
«Dt Arbuti fohpnun ladtudtnem (crc acccdant, dilucius paido virenos coloris, odoracis. Rarius faee
AMecencfiliniinfeit, quucexendis (epibus, quascondere folenc, ea plemnq, unincur.
Nnigiianiliocginusvidic Ou(iuaiiifiin moaafterioaiiiodamUi&ab, &in bciffimis Mauritaoo-
mmGmiMac vinunis, mquibos pifiiiwtclacaB cfandimiic fipei lUo Myrci genere conftantes» 8c
«c aBoqnodamnon flnkain luie diffini3i« mmorihnfamtti 8e panl6denfionbua C "'
A^ffat jrtg^tfw txctica Park. Uuifdia B.t!ica 2. vttMit tttis emfirtiim '
Muti MMtm Ut^»ti0 ftsmtJnmima J. fi» txtties Ger. ww<i duir,
Ckf.
Altiiis fruticat, & i radice pluiimoi dcnfbs, craflbs firm6fque ramot promit: foUa (upcrioris f©-
omd.i: Ipcciei iimilia habet, icd adeu confertim tuiccnaa, ut parne mutuo (eie contmganc petioli,
duphci interdum icric. (a:pius tripUci, valdi odocaca : flu ejus candiduf» penupetakx, Ceraliorunt
floribus feri iiaii^ «11» viUii pkiiui» od
. rentina, tiudo viriiBc, ddnde mta tnatnrelceie mdpit purpuralbens, tatidem plenam macr'*
adepcus nigcr, vinofus,graci &poris, candida incufvaquc gr.ina in (e continens.
Ltcw. In Complutcnlis arcis horto, inq, qmbuldam honis Cordubx hanc fpcdcm vidit Clu(ius.
4. MtrtmU^tti»B«JMts CB. kt^A» Btlpe» fml Kmmittl.'^ Immt nuHdnNt Gct, Ui'
fibtva&mm Park
Cluf *
Lacifolix Belgicz prima varietas amplo eft folio, qood tamen latifolia: Barcicx pnniz magnicudi-
nem non zquat, viridi,'rariorc ordinc & eo duplia circa ramosdinx)')^- *
1. Aha pauio mmor cftj intcrdum veseiiorCa vmdnrdqoe raliOj quandoque palli(Uoie 8c crir
ftioie. •
pallidiftrc.
4- QiuT medio eft foho non multum abfimilis cft quarto generi C/«jC i. c. Myrto Bzticz (ylr.
tr/«/. qoam pro prmia noftra (peae (ea Myrco Italica oonununi habcmus ; fcd mmus nigricanci>
bus &quodammodo palielceinNU^ lodgiore ctiafflfroftll.
Parlonfoaas hanc pro Italica oommuni Camer. reputat : cujus fcntcntia 8c nobb etiam probatur.
Su^iooreniraoinnesbalbevarietates^rcnuneMyrtiGommuau iuiicsixutiooriuiidas fcplurfsad.
iMc alias: nam LoMiM Jttlnqas Tariewei pnpooit; •
Digitlzed by Googl
M — —
Lib.XXVI. T>e ^accifens wMicattf. i^q^
5. Alj/rtut avgiipfdta exdiea J. B. Park. Bxtica angufiifi.h.t C B.
Eaiem cft foliorum dcnficatc & fcrie qiii Bicica cxotica Utifolia Uitf. Vcrum minorc folio Sc
faturatius virents ; fiucku cti.im mjjorc & magis orbiculato, qui rehquorum Myrti gjiicrum fructus
ijiftaralba 8c mflexa grana ferc, minora tamen quam Myrti Barticx l.uifolix.
6. Mjnm mmor vulf^arh C B. mhuir Park. Gcr. Tarenuaa J B.
Noftro cotlo fcloquc rcliquis nocior cft Myrtus Tarcncma duplici trii>lidvc ferie difpoficis fobii,
crebris parvis, hilari virore nitidis, fr.igrantibus. Flerei quinq, foliis c.indtdis alioi i,m morc conflanr|
qaomm incdium occupant nu.Ticrola ft.tmin.i, odore gr.-ico & amabili. ( pcr nuturicueni
haud fbcus ac alix ) nigrefaint, femme plena; inflexo^ aJbo. .
Ilarc omnium frcquenuflima cll m Septencnonalium rcgionutn hortis, quia faciK* propagatur r.t-
tnulis aut lurculis dcp.idi!i.
Hujosdu.is (pccics Isu variecates proponit P.irkui(bnus, alcerain folio aaito, altsram rotundiore
Buxi punula; folio, non alu in re divcijam.
7. Ahrtui domejlK* fruiU mlbo J. B. fruSu alb» Gcr. JoHielfnt mtmtijjimii fuhu fmciu albt
Park- fiihii minimii mucrcnatit C. B.
Cluf
Satis altc froncat cenellorum 8c rubcncium ramorum frcquencii dcnia, fohis omiiium minimis,
anjjuflioribus & m.if;ib niiicronacis, qu.im inullaMyrto, lacuraciiis virciicibus, fragr.intis odoris. Floi
par rchqiiis, cuui eciam f ructusj quiiiiicio quidsm vjrcc, macuntatc auicm non lugrelcit ut rchquo-
runijicJ exiilbidus m.rnct.
In Afii hanc Myrtum oWervavit Bcllonius.
Hujus aham inveniii (pccicm c|uldcm torrax fcd pcr omnia tcneriorcm, exiliore folio traiit
Clulius. Hujulmoii Myrtum angulhorc Scminorc tbboapud Robinum vidit J. Bauhinus,
Ilis addunt Pa; kinlbnus Cornutus
Afjrtum ilcre fkna. Cl)C DOuQlc ffolllCrC& SlBprtlC.
H.I.C .\Iatrican.v modo multiplici pccalorum, rubrubencium cimen, ordinc lio:esconi;>oricoshabet,
qua: in mcdio dcnliiis congolla le\ iccrquc cnlpata oriuntur cx lub|ecto caj)itulo j^lubolb. Folu qux
oblonga {unt & in acutillinium mucronera ddluiunc ma|orb .Vlyrti Ipccicm hanc clTc declarant.
Porro uf nulla (peciesMyiti pluribus floribus laxuriat, ica nulia cll floris diuturnicatc coiiimcnda-
cior. Nec enim geminum exadi mcnlis (patium Horem dccucit, Ixpc tnmcjlre durat, nec gelia-
dus terrctur, quorum inclcmciicum inno.xic (ulliacc 'l anta fertilitatc llorcr, ut nanquam Ime
liore dcprchcndatur : priorum llciuidcm detectum ocuipanc novL Raro in (cmma proliiit, quud ple-
niquc plantts llorc mulciphci donaciscommunccll.
Nos hanc ( uc plcraftf, alias pLxntas florc plcno ) pro vaiietate t.\ntum [ Myrti commimis Iia-
lica: ] habemus non pro Ipccic .tb ahu oiiinibus diltincta, qux ob pulchritudinem £c omarjm a cu-
riofis cxpcntur, & Itudiole colitur.
Myrtus m cahdionbus rcgiombus Italia, IIi(p.viia, Gallo provincia rpontc copiosc provcnit:
in frigidioribus tniniuic daut, nc in Iiortis qudein culca nili pcr hycmcm rcixtnatur. Ob perpccux ^**"
frondislionorcin, Sc odorcm luavilliuium m p. cciocll, & quidcm mento. Adopcra to,)iaiia uihil
apniis, nihii llqu.-icius cft, tollc J. Uauliino. Ut magna frigora ferre n;quit, ica facilc a Solis xltii
p.«i expericiuia didicimus J. M. I jorent Myiu pro ratione loci, calidis citius, frigiib tariiiui, com-
niumter xll^te, Junio & Julio nienlibus. Fruclum apud nos in Anglia rarb aut nunquam perhcit Tfmpwi.
Myrcui. Surciilo depatfio Jcricur, faulc emm «jmprchendit, pixleitim Tarcntma, uam latitohi
paulbmorolitn clt.
Gaudct Myicus jugi rcpurgatu; ici in altiorcm procentaccm adolclcic Dc^^cnerat in fruticcm
aiii crebru puigctta.
Myrndanuni " Diolcoridc vocjt id tjuod Myrto adnafcitur, inxqiubiic, vcrmcolum, intume- ♦ £.. i. f^p;
Cxnlqiic, (juod pj: mde quaii inanus Myai taudiccm ampleciitur. At Hippocrati ipfe arboris fru- 156-
diis, quovl alircr vocat, ita .-ippcllatur. S.:d * Plinio Myrtidanum eft vinum ex fylveftris * ^ '4«
Mvrti baccis factuui.
V' L» tum ipli Myrto, tuiii ctiam fiuAui .idftndori.1. Galcno valcnccr dcliccat. Tum tolia, tum r/r*/.
germina, rum f Viichis, tum it.ccus non parum mr;;r (e in adiittionc diflidcnc Folia anda viriuibus
pl.is deliccanc. Rcftringendi tamen omnia vim habcnc cum toiis impoliflp tum intro lumpta in
corpus, undc in cibo dantur lanj^uiiiem excreantibus, vclicaquc erohune kborandbui. Vuentibus
baccis liicciis expreflus ftomat:ho utiliscft, uniumque cict. Prodeft cum vmo a Phalangiodcmorfis
& A Scorpionc iciti». Fructus quo*,uc clcccjctum ca[ilIos tingic Is iple cum vino rubfcrveta<ilus Sc
im^iicus ulccra in cxtrenutatibus corpons n.ica ianat. Cum tcnt.iOinio vcro polentx polline im-
policus ocuiorum inflammarioncs lemc : quin & .id xgilopas iUinicur. Vtnum (X>rro Mvitites, quod
cxpixflb 6c .illquantum fcrvcfacto fnictu ht (alitcr enim paratum acefcit) pixlumpru.n crapuJam
arcct & ad cadciti ad qav fructus v.iJec Utile quoquc ip(um in dclcHionibus vulvaruin 8c lcdis pio-
adcncia, icciihjiiJ fcemuiis fluxionc vulvx iaboranubus, dctsrgic ctiam fuituics, uiccra capicis ma-
nantia, & papulanim eruptionw^s, flucnccs quoquc capillos contincc Additur &i in emplaltns lcni'.
bus c]ux I.ipai as vocant, vclun cciam quod cx iplius toliis conft>.icur oicum. Qi,in & toliomm decu-
^um ad inlcdas convenit ; eoque Iax.ui tic xgrc iblidofcenccs arri'.;uli, iccmque hacta qux non con-
fcrbticrc utilitcr fbventui- : vitiligines quoque cmaculat. Ad aurcs purulcntas dcnigrandoit^, capillo»
infunditur<
I 504 H I S T O RIA PlANTARUM.
inrundinir. Sod 8e eoniin (occus eadetn efficit IpHi vero fo\u tri» & ex aqua iJlka hcmidis oke-
iilius & partibus omnibus fluxipne laborantibiis, crcliacifqiic profunt Siquidem admifto olco om-
' phaanoj aut exiguo roiaceoaim vino vaient ad Iierpcras, Ervlipciata, reftium inflammationcs, epi-
nyftidas & COndylomata- Ai cntiavcro folia triu p.uonythlis is. pteiv^iis, itur ciiic alis (cmmibfilq,
humentibiSf aide6que letrum vnus (piranubus, utilitcr infbemmtur, & caniiacorum (iidores prohi*
bent. Oeterum cremata aut eti.im crada com cerato, ambuftis, pterygiis, & paronychiis meilentiir.
Exprimimr & foUis fuccus affufo vino vetereaoc ^ua coElefti, cujus t{cent» aSa eft: nam ex-
liccatus fitum contrahit, vircfque amtttit.
Myrtidanum m.iRisqu.im Myrms aftrihgit. Tufum vcio S: vino .uiftero ai^ilito coadum in pa.
ftiUo6« ficcatlimque m umbia rcponitur. tfficacius porro cft tiimtruc'tu, tum foliis, ccratis, pcilts,
tnfrfffoiwbtwfr catapUrm.uis .icimixtum, ubi cnnftrinKcndum aliquid cft. lUc imvte DufterUkt.
Qwe piaeterea haMsit PJinius^ Gaknus, Sctbli» alUgue vide apud J. Bauhimim H^, fl. bks*
U!i:s intemus foliorum aut baccarum lumcAenunrariorcft. Adldberi camenpoflunt in diaiw
rbcca & expuitione (angumis.
Syrapi u(i's cft ad tatarrhos calidos, tcnucs pracipuc cuni pcftus occupant.
blcumdiiplcx cll m OSg. alterum ficex bacci&Myrti, alterum ex folitsoleo commURi infufis.
Atque ut diKcrcntia fit, quod ex faaccis fic Myrtinunf vocatur : quod ex feGjs MyrciQonua £go (m-
quitCilp. Hofm.m.) nou magni facio, & iicubi opuscft il!o cxtiinlecnSf inflrabllsahri,ainoiltt^
intcrtnginibus debilitate gencns ncnoli, &c. utor potius mehno.
Faculcates Myrti omnes dependenc a Ti fiocano^ aidfiiinBiBnii^» 8c tiuintate odoik Mfrt^fu
mmUttriioJorm. Setcn. , .
Aqua i floribus Myrti deftiluCa 00 ootiritltiavicatem myropolis plurmnun expetitnr.
rlirniis .Tpud Anriquos, antequam Pipcr repcrirctur Myrti bacas illius obtinuifle viccm tradif,
quodam etiani gencroli oblomi nommc indc tra^ao, quod ctiam nunc Myrtatum vocatur. Ead^m-
quc origine aprorum (apor commcndatur, plerunqueadintinftusadditisMyms.
Vaiios modos facicndt vmum Myrtites, & Ouum Myrtinum apud Veteres vide ajaud Plioiuai,
Gohimellam, Diolcoridem, Catonem, Palladiam. Con^ edam de his 8c eonim vinBos fi placet
J. Bauhiniim, \<rM uin.^o cir.ito. Bclioni'.:-- refcrt Illyricos Myrti foliis coria perficcrc, quemadmo
dumlklacedoiics Rho<; ; /t gyptios Acaci.r (iliquis; A(ix minoris incoI.i.s glandiuni /tlculicalydbui;
GaJtasQuercus libio; Pinyge) fylvclhis Pini co:ticib.;i Cluf. iiji lil-.^. etfA%, ]jl MynisCOOGnm
naiauniooaaitnab vtvo vcliculi induibprjniitumoblervavit Bcllomus.
8. OmAm fi» Mfttm Ammttm^ht^rk PifiNi.l4aiggi»r.
Duzhnius fpecies in glebofls :criis, Icnto utr.iqr.c iignn &. comcc cinerco, luxunant:. quz ob
(h^|RUiciam« alm<^ionein foliorum, florum & iruduum, Mjjrti iylvcfiris nomcn merito obtinciit.
I. F^^r arborefccns, latifolia, Ccrafura nigram per omnia externa a-mulatur, fi ramos, f(^a,
florcs & fniiai!s con(idaes : ca:tcriim intcrn.i qualitatc eam (iiperat, quod folia & flores optimi non
foliim odons, (ed frudlus nign ailmotlum (unt iaporofi, grata acccdcntc adftndione, oninibui pa-
ritcr incolis expetiti, in toro |n;b;;.;i venalcs.
1. f«fitrier rubra, quantuniquc luagninidine praedii^ cedit, tantum dignitate lUam fuperac,
ac prolnde fiuftns inter delici.-is Pharmaoopccia; habentur. Fmm faic cft /Utir fididis» faece viiimbiis,
oUongis, .iltcrnatim (ibi appodtis, (cd raio oppofiti&
Ssiucl pcr .innum (iorct, Sote ad Scorpioncm acccdcntc, tam grato odorc olfaftum, quam nivco
coloie vi(um .-ehciens. /Viijcnim tetrapetalos totus alhicat.
Frucittt crocci baccarum (unt magnitudinc, raro ioiitani, fed Ceraibrum morc copulabm polki,
8c pediculis Hiis innitcntes, rotundo umbilico papillari przditi, qui fi leropeftivi avdlantnr, fiiooo
turgenc optimo, ied tandem fauces, fi mulnim iUtt vdtcaris, oonftringunr. Continenc inrus nu-
fUw; deum tenui cortici incliifum. Cartetiim flomachum refidunc, corroborant, a:fti'imq, (cd.nnt: Succi
& fomenta foliorum &. ti ; dimm tibi.u um impnniis uIcer^Nl^ atquc aliis m.ilis .uift; mgeiulo tnun-
diBcaodo medentur. Dalnea integi a tam iiuxibus alvi quam «tcri di^ata cuin fchcifliiiio lucceilii ad-
hibentur. Aliaque pra*(Ut quascunq, Mymis vuigans.
3. TcitMMyriiipeGWshiciepecioirj quxMyrcusalbaappeUaturjiedinfiiegueatioreft.
9. MyrtKt ZefUriM darmi^m kaeti tmnit Mmoctcm HbmanoiL MtnmJg Zg/imaiftm*
Htrmm.
Ligno cft candidiffimo eboris inftar, (blido, ponderolb ; cortice icabio, tenui. lUmis numerofii^
fi>mican> arobim perpukhr^ orbiculatis { Fohi> rigidis mucromacisi PKundo viiidi Ixvore niceniibus,
odorecitri fragrante, if^re aromatico leviter adftnngente. Ad rammos ramos prodeonc uiceoli
candidi diaphani j^Iolxjii, florum uncdonis inftar, e quorum r.mbilico profluunt mnunicra api- I
cuLit acontoloru (lamiiia. Ilis cm.ivcidis urccoli tiaiifeuntm baccas pili ma|oris magmrudmej '
molleculas, nivcas, dulcis .irom.uii.i l.ij oris, includcntes acinumunicum f ulcum angulofiim. B*<^f •
pucriili e(irant; fbliorumdeco^um, obfcrvata tenui dia-ta, Luem GaUicani V^orosft CnqNlgnM; LiS'
I. u ti 1 ad ca p(as, icrlnia, aliaque utemilia expetiotr.
Alias vaiictatcs reccnfct I-Ieniwnnus, ut Mym:m foliis Buxi contortis. Myrt. minimam foltis
[[ilcridentibus. Myrt. b.ilfamicam fbliis Mali granatj; crafliufculis, pinguibus, luadis. Myrt. foL
Rolrnanni. Myrr. (oliis odorc Nucis Mokh.ux, cauliculis rubentibus vulgo odorc Citri. Mvrt^
iolus cx Juteo vanegatis. Myrc Afncaium i lumilem ioliis Myrtiili crenaos^ cauliculis nigricaniiiMiSj *
icttFtaticemifitbiopiGombaccifenutt firiiislbi^cdli Mrgn.
Caf.
Digiti-ica L7 Google
Iab.XXVI.
%>e 'Bacciferii umbiUcatu,
«505
Cap. yixsL
*
' De Hedtra,
HEdcra, Grxcis nonnullis hxrcn do vidchir, fsj male cuin antj;>cnu!timaBi
corripiat, undc eaam in anaquis & niclions notac codicibus malc fcnbi pcr ie ncnio nori •
Tidcc. Alii tJier* fcribDnr, fic ab titpio ia&xm volunt.- Etenim arborura ifTiportuiw
• amafia & vcluc aflentatrix, ooracc iimo(b impada maoerias venilBoies d«nolitur, & radicatis pro*
pagationibus arbores ampler* enecat & cxcdit, pnefettim illa fpedes qux major & arlwrca dicitur.
£t nnhilinc ( inquit Vo'Tini ) lixc poftcnor placet Irjtay-v^. Ncqijj obft.it guod in antiquis codi-
dbus pcr H fcribatur. Natn adoiturea, qucmadmotiurn Pont.inubouoquc lenlit, ut macculaavo
tttreqae dativo attjuc ablativo plurali i verbo tdtram, tdereu & tdtm diflinguatur.
xlMr Gneasdliftum patant i Oflo, quem puiionem Libeii pattis Auilis Gncd fabulantur, & iil
nominis fratioem convernim, dam admimftercum eoDeo bdens dlHasterrcperiit.. At pio»
babtlior erj'mo!ogi.i cft ic"«»r> i.e. verme (cu curculione, qui in frumentojiordeo & mtico maximc
nalcitur, cui natura cli lemina illa cufpide potius, quam orc exiguis forammibus terebrare, unde
jMsiieir Pumex ob fiftulolas ac jx>ro(as (;avit.ices diatur. Eodeni modo ^laniE Iwc afM( Tocaciir °
A poro(a textura, & innumeris miraculis pcrvia, qua vinum trannnittit. •
nuita hacc c nonnullis non iiwpta Para/ittca appellatur^ qudd alieni qtudra Tivat, 8C putari
laltcm alimenn ab arboribus quas ampleaitur exfiijpt Partem iriquam aljmenti : non enim (ut
vult Thcophrailus) apud nos nafcens ulla hederae Ipecies fiinferius fuccidaturdurat, necemoritnr,
quin contratium cxpcucntia conliu, & noftra & aliorum. Miramur autem tot Ilederj: liscdes •
in Grcda invcmri quot rcccnlct Thcophraitus, aut ubi eas viderit, ciim in omnibus quas nos 1q>
ftfW^musregionibus unica tnttum hactcnus obiervata lucric Nam Hederam helicen didbm, jpro»
volutam & llcrilem, a majore arborea & fenilinon aliter difrerrc cum Trago, Cxialpino & J. Bau.
hnoputamus, quim vel rationeztatbj vel Jod ubicre(cuat: hiocenim ioluni fieriquod aut formi
dffinacwtfinfto.*
A. HtJera comrmimt mm«r ^ aitiMr J.B. trhrtd C.B. item major y?«ri/i/ ejuflcm» Arhsrt»
fivejcandms & corymbofa commvnis Park. item Heder» blUa efoSiltak fiCGcr. ^fffflWlHi
0? wrticQ 3,\jp ; alfo fiarrcn, 02 crccpiitff ^pro.
SaraienCis cenuibus longo & enabundo reptatu proximis arboribus aut parietibus innixa alta petit«
iisqiuefeaaelapprdhBndit pro ridBds ufi, faerbetio Hbrarum propagatas radices m alieno folo agens,
oortice magna parte rugo(o« dnemk in novellis ramis viridi, macerie alba firma. Felia nullo or-
dine pediculb lemipalmaribQs 8e pumarftm appenfa, magna, nervofa, rigida, (upemi ex atro vi>
renria & fpendenria, infcmc ad luteum tantillum cx virorc dcc linantia, linuoia, triquetra, aliis ro-
tunda, in raucronem exacuuntur, lapore (iccante & acn. Fleret in larmcntorum extremitatibos,
fillialtaceis foliis radiatisconftant» iocid£mque lutcis *fifihm in orbem drcumaAi multi umbellx
infttt* Corymbi fucccdunc per maturiutcm nigri : acini lingdi fcmundi lon|^oribtts pecUailis io-
fideuc* baods Juniperinis zquales, (e(GIes Scquali utrmque comprefli, droolomnUlicMO, cui abeft
JUeicUqui acim racor, infcripti, vcluc opcrcula inipolita urceolo, cujus oencrum defignat prominu-
lus niger ftylus : intusdiftmctis (epmientomembi anco, nonnlhHque pulpofo. Locidis connncntur
■ femina, imum, duo, tria, quatuor, quinque, oblonga, gibba, turgidula, curculioni convoluto limili)^
qiticula tenui conte^ intus pulpofa^ ooobaSu Orftx cum gluma Itia, aut pdcicula! £ paae^ll>
oaaufto non ablimilia.
Obfervnntc Crfalpino, cum ad eam a:tatcm accdlerit Hedera, ut fru«!iuni ferre poflit totam mu-
tac faciem iiatar.tnique, nam pcr (c cngiti:r, & quidcm in tantum aliquando, ut naUum relin-
quacur conjunctionis velHgiumcuni rcpcnte heJera. Qiiamdiucnim affiKa ell: folia feit in angulos
oeiineacia, ad fummum qutnos, quorum duo utnnque prominent, unus in liimmo Iblio : quo ao-
cem tnagis adolelctc, folia & p.iuciorcs edunc angulos ootuiiordque & ipfa majora fiunt 8c virenci*
ora, & unicolora, cum ab initio eadem puiiUa unt, nigra & maculis albis [ iecundum venas^ di-
ftinda; almuando infemc fubrubentia, cum ailtem crigitur (blia rocundantur, oblitcratis ex toto
utrintf^, angulisomnibus, folo eo qui in fummo efl relifto.
Hedcra paffim nalatur ad arbores, ia fylvis, campis & iiortis, & ad aKiifidorum muros. Sylva-
inm opaci»aiida & finlk pecr^cac, nc ica& J. BMUunni.
m
HtJera Dimyfiar DtUthamfii ]. B. foetk* CB.
Lugd.
£x congeneribus nigns folium habcc minus atrum, minim'c angulofiim, crallum, carnofum, ve-
nonim, in acumen fafligiatum, nec admodum denfum, in corymbis adnos loeeos, aureo nilOfe fiil»
gpnCBi^ «Kooogeneiibusafpefta nmimdjpdcfaniL UKraidioo&biadnisrdliquaniin miM^
arboret enecac, fiicoo eoremexhaolln. ILarft in Qaffia provenir: nec rarius puto in alin v^^oni* '
bus; cft enim, ut milii videtur, varietas quaKlam hedera-j baccarum cnlorc i viifKan differtms^qiiail»
admodum & Agrifolium bacds luteis ab Agrifolio coramuni : quovl ra: lus cciam occurrit.
Omnts hedera, autore Diolcondc acris efh aftrmgit, nci vos Lr iir. Irucrniis hedera: fbliorum Vmlt •
uftis ( quia capiti nervofoque generi adverutar) ranis e(h Externus creber in ichoribus exlic-
cand'B& fanaodis: infindculiiabinfUmmacioneCDtamUsCimponiturqiMXidief^ sfertmetm'
fertmndut kumik^pt Ubc Jbmtihi ttitimdiit vi fua attradoria ; in OOacnis cncUidis ; in aurium
M m m m m m purulso-
Digitized by Gopgle
I ^06 HisTdniA Plantarum.
.1-
puruIcncanSiadialoreledandiK Vctcrcs folia cum vino corta .iJ ambufta &: ulcera maligna commen-
ciant> Scmaculas (blares: cum aceto oo^ aut cruda aim pane triu lienofis profimt Arthribci
quidam dolenti ^arti imponunc cnida CcXi Hederaf, quibus ajiqujs inpncientianim levamen (e fen-
iilfe narrnt, adeo utpcr multos nnrios non n1iis ropicis nfiis fit. jKtQnms Jr HcjJe in Ccnturia ob-
lcrvacionum Obferv. Floruiii ii.u.itoniin pnlvib quaiiruin tnutn digitoruni apicibus comprehcn-
das, ev vino blbitus fluxum dyfcntericum liltit.
Aoiu dradimx pondcre cum vino aflumpti miriticc calculiim peliunc & unnam morenc Ad
tnenfcs fuppidlostninimc fallax traditur rcnicdium, li aciiu tres Hedetafe arfaorec inpulvervn t^,
cum aqiuttiUaciik Fulegji 8c pamuUoGcoci faibeiicur calidacj idqap nuik, «Idiiis aBqwlt eOtti-
nuis. _ . '
Qainque .lut fex aclni antc poculorum certamen comcfli ebriccatcin arcere tlicanmr. •
Baccz purgant.per fiipenora & inferiora, unde ^ nunnuliis cotura tebres exiubcri Ibleot. Stbrti,
Pulvis baccarum hederae pienam maturitatcm adcptarura larga ioG CYhibitus arcanum eft OOre-
tra pedcm. Remcdium eft Alexis Pcdeinontani. D. BtjU Dt mtilitatt ThiUfofbui exftrhntnt. ai rrte~
dicinam. iV grana Hcderx qu* vcrguni ad Septentrionem bene matura : m umbra ficcat. m pul-
vcrcm redigantur. Dof 5 1- m \ino alb<5 provouancio luJorcm. Lx^x;iti;m l.r[x rcmcdium. Ejuf-
dem moiSinic & J. Baufamus c Camer. Corymborum puiveratonun iurupulus unus ex aqua Mencbe
«nc finili efficaxeft ad fentriculi dcddres: AOcidii & pelle oaiTepck «diABai;, qqAot radnes cK-
dunt pocenter.
Olcum e baccis deftillatione elidtam prrftans eft ad frigidos articulorum morbos ; menros ciet,
Calculos pcllit, foidida ulccra extergit.
Hedera hoc a natura pcailiarc hat>ec^ quod pruna cjus folia Hnt angulofa & varia^ poftcriora &
fiunma rotunda. Solet enim natura alilsKiiidendo proccderea (implici ad varium, inquit C. H^-
mtamm in Dt Medicnm. Offianal. i. cap. lox. Ideni tamen ( quod pace illias dixerim ) ob/er-
vamretiam in Agrifolio, in Smyrnio Cretico, in Sio aqtutioo maximo, Thlaipi vertr Diofooridis
Zanct!!, aliifquc quarum folia ima 6«. ad radicem linu.u.i aut j.icini.ita, ii;pcnora integra fimt.
Vulgo jadatur 6( Wcchcrus ex Euonymo & aliis leiert^ Vmum ab aqua lcparah, fi yasex )ie-
dera coniiciatur, eiqiic vinum infundatur cui aqua pennilltlt, IwBn entol perMtnena vioo aquank
cxtiUare. [ Veteres Cato, Varro, Plinius, vinum cxtiilacumin eiiint, remanenie uims aqoa, qood
verifinilius eft, cani Tinum Ipirituoiins llt, & tenuioram fiifariliorumque partium. j In hujns expe*
rimcnri vcrttatem ut inqiiircrcm, ex ligno IlcJc.r ( ciim milii fluftum obtigciit br.-ichii niagniru-
dine) poculabonBci curabajii, quoium niaximum iiquoris iibram lcmiscapicb.it; cui vim duas par-
tet, aqnae imaih iiifiiafldiam ; qu.T pcr trcs dies mixca ubi ftetiHcnt, pauLuim una tran&dabanc.
Ex quo de cxperimBnd vecitate Jidiaum ferre qmvis pcitefiL tVorm. Mt^, iib. a. 0^.17. p. 171.
LignQmlfedenrderadicedifKdum, ubi cramns etfe ooafuevit, 1 fotorSws in eom afiun parari
Jblcr, ut poftquam cultellos £os aJ conum diflccandum idoneos ad cotcm exacuennt, afpcrMJres
etiam cunc iilos xquates Ia:v]gat6fque reddant ad dictum lignum ultra cicraque duccndo: quod pne
altts ad himc ufiim idoneum judimttr, fbni obnioUidemfiifaftaatKeiplini^ qoKcauiifenitt perci-
pidir.
Qrana tKiccis exifiiipra, trttiods nonnihil fiinilia, ciim \ Stumis aliiiqns mSM in iies & tempfe*
rum teJlis fpiila a notmullis iiiventa fuerint, occafionem iis dedernntj Ac fibi iilWg^lMMj» flg ia
vuigus prodigiorum crodulo nimorcm Ipargcndi tritico pluille.
Habcturm Ofhcinis llcJcia: lachr^-ma icu gummicx laturo virorc fcrc nigrcfcens, vitreo ninm^
lednon pdiuado* duri Jatis compadi^ue conliftcntia, non tamcn uniforrai, rubigiAofis ionMOOP»
lantibus micis : naod difficulter in polbnem redBgitur, laporem imprimens iiccum haud injuomi*
dum, cum levi (lu.idam amarituJine, fdivam crocco colore tingdns. Candelx admotum ''^'WIH
& pcmn.iccm cJ:t fiamniam, niuoic tcic tliuris, £c ik tum quidcm liquclut. Hujuimodi refi-
nam J. 15.;uh:nns lubianij odoratam, pcllucidam gr.flu acrcm, charr.iin inbucntcm olei inftar,
igni adroocam tianunam concipienteoi ut caetera: reiituc, m cafteilo L Aiatu propd Genevani.
Nec diffi^miTe ad nos mtfic amicus qiudem Woroeftrix ih Antlit doUeftam : raiids tamen apud iios
invchitur!
In ictaccis flylus fabriciri potcfl c ligno hcdcrx, nOTufqoe Impon.itur icmel m mcnfe. Expcrior
id quoquc in mcis foniiculi;, qulbi.s lovO piloium globufos ex fioc ii;;no hc-dcjacco a 'forniano
Goncuu)atos impono : oummodiilimi liin^ egregie enun accrabuiu^ & nonnili icmei in meaie cos
miAuiBnceeileiBft. HiuaqttsCttit;iI.GMerr.'4i*
SECTIO
■ ■
uicjiii^cQ ijy Google
l4b«XXVL Arhonbiu frnUu umhilicato jtcca, 1 50^
SECTIO IV.
De AkoriiHS fru^tt unibtltcato Jkco.
Caf. L
'JtmomKm epunmJmm «J«rt Caryofbj^ |.& Ammm't^ ^uonmJam & CmjeihjUm Plimi
ClMfufmjfkmm FbIl CarjofbjUm mmttitm finSm immdo^ CmjdftjBm Plmu C.fi. Pixr
ammmjmmkaftnofrttilmu '^lBnt^tellCeDSlllUriMMpr, tliWMfilBU
FRu^, Ffjptr oitrgtmn Jsmskei^e diA». nnnc diemm CO^mos^ infertur in Angliam, ei^qne
in inqnenit.utii in culiius noflaii id dbos condiendos: a vulgo ^Hi^fpice^ quaii otnniuiB
AronMWnnnrihrefet, appellatur. OiUculanseft, Piperis grano plerumque major, inter>
dum tamcn a^qualis aut etiam nimor, cortice flifco, rugofo, umbilico fcu corolla fummo tenus
przdicus quadnparcito, *iuos conrinens nucleos ( ut redc j. Bauhinui ) nigros, atm virente rncm-
ManateAos, qui intcrgerino panctc difpclcuntur. Tota tf rc frudtus Hgura cxtcrna pulclir^ Mali
gnnad, ccJore exccjgftioj KipoaisL Sapoce cft aciiulculok aromatico, ad Caiyophyllos accedente. ,
^diana fraStds delcripcio njinAs enAi eft: ak enkn eum apertumiemen continere io binas*
p.irtes fcidilc, c im nofter fruAus non unum in duas partcs fciflile, fcd duocontineat fenunaj duo-
bub ciiRindis ioculamcntis leu cellulis a (e mutuo fcoarata^ lcu panete iocergenno diicluia : pne-
terea umbiiici fcu corollj; in iuinnio fniAa ni tciInijo qnideni inemiiuc* ut dnbinm an ennaeqi
fi-udum defcribat n^cne.
Nos plantam ipfam nondum vidimuSj neque quifquam poft Clufiunij qaodlciauis^eamdefcripfitj
reliquam crgo dcfcriptionem c Clulii exoticis iiritii.it.im aahimus.
Frudus hic bocri m modum nafcitur, ut ex inuJtii giaius, qux pctiolos fiios adhuc retinebant,
& bmis tornilque graniSj uni ramulo inWrcntibus coniediiram facere poter.im : his adje^a crant
£}lia unius quidem fomucj lcd inagnitudmc v.ddd differentia : nam quxdaxn lcptem uncias crant
longa, tres iata, nonnuOaqainqueauntaxat uncaas longa, duascum ienuiTe lata, aliatrium uncia-
rum longitudincm non excedebant,&; vix duamm latituainem attmgebanc ; quzdam etiam iis long^
mmora & anguftiora, pnlertini qux ciim gr.uu^ pcrniixta i cpcrta fuenant, pro loci quam in ramis aut
ramulis occupavcrant rationc : null.i autem inter illa repen qua: ferratas haberent oras. led xquales
omnia, & muUis tenuibus vcnis ^ nervo foha pcr longitudincm lecaote inlatera obliqu^ excurrenubus
przdita, eorum mucrone nunc angufliore, obcufo tamen, nunchdore fiC quafi orbiculatOj dnerieei
«Ipadioeo cotorisiSclkis acHs laporis : ramuli ouu additi (tierantj tenucs, quadrangulij cineraoH oo-
Criscortioe te£H, annotini videiicec,qui ver6 poftea nati fpadiceo, retinentcsadhuc veftigia ubi fblia
adhxfcrant.qor utpluriniunietadwK) natademonRr.Tbant ; Sc illi eti.nn .ict uilcuh {apons pcrinde ac
folia. necingrati odoris. RadixuniadCluiiumtranihiilia qux hu)us fruticis fcrcbatur niacerie erat
Taldednra tc firma, intema parte albaj exmrna 8c liib cotticc laccncc Hilca [ ob vetudatem fbrfican]
eracantem gemino oorbce tBdunbUteinoqnidcm fad^
Tero breviore, ex dneraceo flgWMeniis ootoris ( quam ex argiUace* wwa in gua plaiwa nata contra^
' adBe verifimilc c(i) accnimiqiic iGiparis. Eam porro radicem mulcis tcnuibus Hbris firmaum filiflie^
quzdam adhuc adhxrenua, &c aiianun qnae aknpcc veftigia apoarencu laus innucbant.
I Hunc frndomCldinsCicyaphyJloo Ilimiew lodcs coam
|- namus.
I NuIIus ejus liadenus in medidna ufiiseft: verum calfadenA, adftrinBaidi ficatficeandi vi pol-
lere odor laporquc demonftrant, & reliqua pra-flar c [ olTc quar Caryophyili aromacici : nec inepci
, ob odurem conlimileni 6c umbihcum quadripaicicuni aa CaryQphyllorum geom 4 C iiauhmo re-
, ficrciir.
I Jn mfula Januioa copios^ provenit, & compolicionem Cbotolatt ingredicur. Lmm;
XkoxoUAI Jut Piftr Tn>rfei.¥t. Hemandes Ut,t. mf. 5. Piper ChiapcD. Redi.
HtnunJ, m
Huic idcm putatur, cft autem Aibor magna, Mali Mciiicv fiiliis, nonbi.s coccineis MaliPunicae
fbrmij fed oaorc fioium Mali Mcdicx, acquc adeo jucundiore, quod eoam iohz ipfa viocum ;
fiu^oriMCtilari) adbofo, racematun dependente,' primd vindi, mox fidve^ ac tandem in nigrnm
oolorem indinante, aai odorato, & onhne terdo ncco ztx^ calido.
IHperis vicem fupplere poceft, & pro Caroobalfamo aut Carp^ luhftimL ^oborat cor vemri- l^m^
culumque, utcro cTonfcrt, riaruni dilfipat, obitrudiones aperit, urinam 8c menies evocac, frigus pel-
lic, colicis & iliacis opiculacur, venerem excicat, craftos 6c lcmos humores incidit & coocoquitj ■ ,
ahaque prxftac quz apud autorem vide.
Foiia hujos Pipeiis feu Carro^ylU Ameiicani liabent iaporem acrem fic valde AMWudcum; Pi*
per odoratum Jamaicenic noftnun efle lioc Amomum (en Caryophyllum, 8e Xocoxocidtt fen Piper
Tavaici Fr. Hcrnandez, & Piper Chiapi Franc Redi a D. Tancrtdo Robmfin primum c Jodu^ nii.
Alcenus cu|u(daiu frudds in infiiia &Laureom nafbentis meaimit Garcias, Aveiianz magnitu-
dine, aut ea majoris, qui Caiyoglgrilnmredale^ fed hidBinpcmedlmcnfiMb diyefliylli odore fi»
^exocisog CAauhino di^i
MmniBlfflai4 Ca«i
Digitlz^ by Google
CAP. E
f CMmfihBut artmatieut fima» AUnp C & CtrytflyBi M. Carycfh. hJki J. B. Cmytfk^lri
■ <SjB G«r.
CAnopliylii vox Nucis folium (ignifiat, vcniin cur M heae «romaii noinen impofibin, aut
quicffibi vclit, me nelcirc hteor. Noftratibus €\o\)C0, Gallis ctiani Clou, Sc Hifpanis
C/«w« A Latino Clavus, quia CUvi in mQdum capitatus eft, Iklgis etiani Nagbel eodem
fienificatu&eadcmdecaufadiduseft. / , . .,
&MSu ' Arbori magnitudo noftratis Cerafi [CBAnhians mMminklincin Pyri autMalieiattnbtat, Gar-
cias Laun formam & magnitudincm] Caudtei aalEtndo qoatita paaie hnmano oorpoti Goaex
Oleac : l olium Pyri noftratis [Cum Pifbne confimtit C. Bauhtnus & Bodarui A Stapel. Linfchota-
Maffius, Clufius aliique tolia Lauri ci afcnbunt, nervo fingula folia per medura longitudincin
j^tins, 6c nenrulb inde mulds ad latcra utrina excurrcncibus] FoUo pctiolus cft lonpnfailiML JLuw
pliiresSc multum fraric^Wy^iiMTnim plurimi ae{inunc in tenues valdc furculos.
Suicuks J. B»Ain»fie ddmbit fmdjkros. Ejus (inqttit) ramoli aut Inioili fifc pedicoli quoc
obiervavimus coloris (unt fiiliginofi, longitudinis du.itnm circiter unclarum, corticc faris craflo,
ituftuqi nonnihil aromatico. Hisadlijcrcnt farpe Cuyophylli aliquot : partcs infcriores, quae craffi-
Ofts, quadrangnlae apparcnt. Ex pr.xdidjs ramulis (qunriim advcrlus litus) ccu prxpilati clavi ru-
cron .iffiniiMHr* fineulares, iemuncii longiores, excemc fiiliginoficoloris, mccrnc dilutioces pauldj
• qui quatuor daiticelus rad^k dccunatim coronantur, quonim medio capitulum Pifi parvi niagn»>
tuduic mliikt, e foliolisfquanimatim iniplicatiscontcxnim ; quibus patentibus fibrz comparent plu-
nms ruiolcemcs, & mter has ex cavitate quadrangula rtylus rcdior, Cjufdcm colons : atquehicni-
Mafiud eftqpam flosnondum cxpliatus, qu.^tcrnis ioliis conftans, iuitio albicins, demde viref-
cens, poftremonifdceos (tradence Garcii) fragrantia inhgni omncs ilores liiperans. [Cluiius ab
««'nyiflw inteKeyit, ibrmi non didimiles efle flonbus Ceraiiorum, non tamen candidos, ied elegantis
coerulci color is quorum fingul.i pcti!.i tnlvjs cantiidis radiis feu vcnis cflcnt diifanAa; ftaminula
vcromcdium lioicm occupanti.i pi.i puici ^oloris.] S.ipor rcccntium [Caryophyllonim] fervidus nor»
nneamarore, valdc tamen gracus &; aromancus ( Cordo aitringens quoque) & nclcio quid ftupo-
ris lingnaE imprimens. Succoolcaginolb & rubcntc. Flore aucem cxcuilo caudaclaviin vcntrem.
tui^f^^Ionga tarocri femper remanens, inque corticcm degenerans ; nucleum rentre condpira
alias iimpUcem, aUas gcminum, uc durioreni dentibtifque difficulccr fi-agilem, ic^ paiiUn ilbus graciae
aromacicxfcrvids: retinentcfn, nigrum, in duas parces iXthv^ commifias, fiflilem. MaturusiUc fai
'jbiMtjlm tumidus Ciryophyllas t.im mcdicis quam Pharmacopolis Antcfhjllm appellatur. Hicin arbore re-
manens inibquente anno iponce cadic^ ifa laoguefccote hcec vi aromacica m precio habecur, & ioco
• Ai »<r ftr fe^inis piantaBomdicatur, Macrem ■ finftnnm appcHant. * Honrni afiqni ab «^tioolis negledi, de>
d!-j'"t!e"' in W^h ^ terrzgrenuo excflpdi» (ponm eerminant» ax^e o&o intra vel novem aiiios> juftc inter|fi
J.UuiccK;tr- arborcs fadi fruihim. juxca ccteras (eront. Fdicius Mmcn quotquot ahero tertifire anno fratjces
v^ri ftjjuttt traiilplantantur.
Ramulus quemCIuiius cubit.tlcm nafius eil m ramulos altemacim cx adver/o nafcences divideba^
cur : infiinapam ctmncci coloriscorrice teAus erat ; gmciliores tencUiqueramuIi eumcandiduni
habebanc, pncter extremas fi:ftQcas ipftunfiiiAum iuftitieniie^ qaai tab» coloris eraot^ & tecnc ple-
runquc iundxramnlos cerminabanc.
Ilinc apparet erraiic Acoflam, Macthiolura ali6ique eonm feqiUiCe^ findns Ipaifin lamii
inharrcntes Myrtuiorum.niodo delcrjbunt & depingtmt.
Car)'ophyIIi in Moluccis infuUs fponce pionuDflib Jlfolnocatannm juxta ^uatorcm iunt ficx^
ut iei fiorea in Auftrum ocporrigWt ^ w innQein non annljas vioenis leucis dtffitai; £aruiB
maxima ulcra fenas leucas inamMQ non habent Omnibas iohm eft adeoaridnm ficf%kntofain«
ut non ioium ccelo lapiosimbrcs momcnto imbibat,verijm ctiam a montibus deftcndcntcs aquas .al>-
forbeat antequam colligereie in flumen aliquod, atq, ica in marc dclabi ^ucanc. Q^in aliquot lo>
cisitena fponce ignes &. magno ftrepitu erudancur. Uiide cctera qnideDf fteriles folos Car^io.
^iyllos pnmraot, Ceit^ qnae ad vi^bun neceflaria ea incob cogjuntur omnia petere a licinis in.-
lUis. Porro ex infulis qnr Mbluccc dkuntur (olbmuus Reguli impcrio (unt Ttrnatt MtJam 8c Abtier,
Qiiartaqu.T Hr.cum .diuni llbi llcguhim h.ibct. Hxquatuorolim .abundarcCan ophyllis (blebant,
nunc pcnitus iis dcftitutx, culpa non novercancis nacurs, icd larsuf£mx & bcnigniflinia: matri inri-
dentis fortuni,im6 Batavorum avaritix,! quibus reguli abquot miuenis impcnahbus cxcaecad ex paAo
oiiuics ibi Caryophylliferasarbores eradicarunt. Batavi enim, ipfb Pifooe facente, ut uni ioao ftn>
dent, (ba incereife putiraitt, nft tam nobile Aroma vilelberet copii & (ertilitate IMna. Iti Ara-
ricia lege, modo, ratione carcns audet ipli n.innar Auftori, ommfquc boni largitori tancLim non fuam
exprobr.iic benignitatcm & libc:.i!ir,itcm. Molucccniiuin intcrca cxtcr.i Jsdor Sc AUngn-on, quas 1'ui
juns Hilp.uijs r'jci:, Ciryopliyll.i litis abundanccr ferunc: Quemadmodum &i Arnboina, qux Ba-
tavorum coinmcrcio patct, corundem arboribus&arteoooiiueft, fictucurx bencficio frequeocibas
locis dotata. Ha^cnus Pifo.
Tempeftate fioca admirabili luxurie fipe fraiftus quam folia numcroiiorcs. Neque tamen pcr
annoi oonftante tempcilate omnibus parubcrtas: nam altcro, ccrriove anno, abquando lcptimo
nJnarn»:.
L^guncur femelduntaxac in anno ab O&ofari ad Febnianum. Parsmanibusl^piitur ; pars A-
rundine longa auc c funiculis flageUodiCcuAmnm ' Ab his pericnlam tameo eft, ni non fatb anc
providaaucexpeicamanusiiiiGiuonimeicrema quaifct, cumccrtain (eqnentem annum vindemiz
cttamipeFatae jaAnn. MmmtMUi^udMir OarjofbjlUs^ (i$mfru&Hinidimtittm fm, fnKMldiAu
fiitim cmm
txfxcirjur,
gcrmnanf-
Dlgitlzed by Gopgle
Lib. XKVL Jrbarihui fri&ku umlfilicato ficcii
■vi>jis {enaajfme aJbitrtant, ujla tjuaniunruu ■viclnna fla^ellaticni lUcitn foije. Cuni ' vindcmiandiim • kc.ciaA
cA, univerlum liibarbore fbluiti exherbatur, qubtaciliLU lcR.mcur deculii Carj-opiiylla, [alii iQgc. ticcti viriJi
tct anttintea aiboribus fubfterai aium.] Recenleai rufi fuiir, & lcviter nfjfncantes. Qm ut pror- *»f /"^"^'
fin tradantnigri & t Jipcanmr BeinFimancur, ncquc teredo invailu marina cepidi .Ui.juantum ^^;^^'^""'-"'/»-
maoennnir, itcrumq, ficcantur: itaquc pixpaiati pcr uriiverfum orbem dilhjhuncur. Quo appcl- 1 oMi er.i-
]unt'ibi plcrumq, purgari a peciolis conliieriiiic, & lii (corlim vcmii ; qui Lulitams Bsficn, vulgo tilmimpi)-
Fn^t dicuntur, 6c hodie in quamplurunis locis, pociUimum Genar & I.ugdtuii Saccbaio incru- ""^"^. ^*-
* _ m , \ ■ /- ^ t II. ^ „ . o . JH Ari folni
' tecit. ptr alx-
ftantur. <3DftBfiCocbiepttu6quiniip(i Caiyophylli remiffiore (imr, fed tanieo juamdiffino ac ^V"^'^"/
iiuvifGnio, qii»^ indbuninoixiicando palato crifiidam inferunt. Folia quinctiam ac oonez non »»
tanta odons grawl (ragranc ac ipftim CaryophyllHm, non tamen prorfiis odore deftioiuntm-, foi tvmo ^'e-
Can'ophyIIos nonnihil rcdolcnt, atq, ctlameoruni uporeni rcfcrunr. 'ranrur,deinJe
Caryophyllum deligcs nigrius, lolidius, ponderolius, & copioiiorem iiquorem divulfum unguc^ Salcfitup*-
vd acu pundbun cidudans, odoratum, frangi contumax ac lentum, recens linguam mafticand "^' """^
tUM cuin faudbw po^ adureus, aae 6c aromaacum. Annosquinq, fimti poibait Sylra» looo
Caryophylli c.ilcraclunt & exflccanr, Et fanc, Calortam cft huic Arom.ici eOentialis tc gentiy^ ^ntk
Ut cura in indi.1 cmcndacur, li v.isaliquod cum aqua .iliovc iiquorc .idllet ('tcftc Linfchot.} ij
omne intra duos dics, cciam aliquatcnus diffituni, mgcnti liccicate C.irj'ophyUorum exhaaiatnr
ut ^pcnumero expermiencis comprobatum au. Uoc nobis quidem mmus vcriiTmile videtur : cbh-
ftinac tamen GuiL Pifo his verbis, Indi vendirorianc veodita [Garyophylla] ri^dinui Iridtio ante
(olenciri horreis livc C.uyophyllorum conditoriisappooeremagnom & fiitis cipix v.i5,atquc hoc vt-
pici c .iq.i.i. Qui omnis brcvi cxkilans iubic in Caiyopiiylla, 8c ponderolioia icdaic, certo luci^t
Qi.iu iiivcnicur icic C.irv-ophyil-n in cincum pondus au(ihim, quancum fiut aqux appohtx. f^njnf
expenmcnti nollrauuni aiiqui haud igiuri, adultenum hoc faole & luaofum, non finiei imi»^
^nt. Ilxcaqusi vafefagafai evaporatio,'(i folitocclcrior ht, calidis fortaiR «Nkndnffw Caiyo-
phylloivm debetur : attradioncm uilam propric didam dari non concedinnis.
Caryophylli oris haltcum commcndant, ideo muUeres Indorum frequcnccr iiunducanc in eundcm
fincni, alixquc aiiarum gcncium. Ad ocuU aciem conferrc, & nubccul.ts exccrcrc cUcuntur : VeiH
tiiculo vobur .iddunc & hcpaci; vomitum obmpefcunt & ravSex adverfancur. Veneris utcentivum
iunt Serapioni. Conducunt porro contra niorbos omnes Gerebri frigidos, Apopledam» (paGnomj ' '.
Mrajyfin, lethai|pim, ftupordn. Iidem five luffiinciMO^ &ve e(u fadoot «onixa aeRm pdtf
fertun.
Prarcipuus auceni C u yijphynon;!ti i.fiis cft culinaris ad condimenca& cuiS.i:n'n,ita : adeo autcnn.
Sntur fic placent uc imc Caryophyliis dapcs fcrd delpici.intur. Nec eorum tantiini jpulvis <Mi-
propefnodnm ferculis & intinAuaHadmilcetur, lci & galUna:, capones> fpSk Ina^bDbnfae
, vaccarum ubera, aliaque eiufmodi Caiyophyllis transfixa aflantur : quin & iis fru-
tttts tranftigi, Sc coodki»asj ot MaJa, Pyra^ Cotonea k muJierculis conliieverunc: Ufurpant
itcm ad oinaociob & veflium odoies: ia quem nlum MaU Annntia Garfi^lqrUiBiafiiis fioan
Iblent. '
Quidam Cerevifis aot vino Catyodiyllis iiico^s« a« eornm polvere tiodlilo indula in vaft
ii(&enlb, odorem 8c laporem incuiidom eoncyiaiit
* tiTfoteft etiam in veniriculo dicatis lcmis 6c laociilis tum ad vomimm, tum ad ventnculi do-
]bks k caula rrit^ic<.i.
Qpidam pulverc Cirv onhyllorum ciput Ipai^iint contra capitis dolores ac gravetiines. ' '
Caryophj'Ua viridia aceio &: fale apud Malucanos condiuntur, teftc CSarci.!, led his tcneriora
fiecharo aiwrvantur in inagtum palati amonutacem. Noftri quoq, (jsufot. Caryp(riwiia fiic.
chafo indruftaie ibknCj non inooodnim ad pkoendum palacoi, 6e cale6dendom higidum fto^
m.iclvim invento.
E Ciiyophyllis quoq,deftiIlatur Oleum, ouod quidam pollere Balfami facultatibus allerunt um
inteiiio ti lain cxtcrno ulu. Eftcamen prcKuldubiocahdiusmuIro.
£ l^oribus &c Car)'ophyllis idhuc viridibiis Indx panter ac Lulitanx rnwnina. .ji>ft;n.i|nfa«j;^,^jn.
atroam vcl fpiritum, mira odoris (uavicate fragrantem, & cordis & cerbbrl affeAibus fiigahri po-
teftate convementemt<inpcinais^em Paralylcos ilii fpeciei Bmkery didx.
Mngnates inCiper aoccnro ex infidione Caryophylbnim viridium parant, durabilc vald^, Sc d>
bis condiendis acventricolo roboondo acgne conooiftioni pnmovendc apitffimum: AA» id ep»
pcllant. • • .. . . -
Annotac Garcia cradioiailla & annotina Carjfopbylla in ^«tpiii infola exped, tom ad oblania
ondiBnda* tumadiacdicamenCL . .
Atborlncgummi <)aoddam feu potids Relmam flindit,:cn>oei coloris [ex atro rufefcentem CA^ •
fragilem adtno:'.::ni & ficcam, nulluni guft.inti faporcm ofterentem [niiifortd id vetuftace acciditj
odore tamen ubi adolecur fiiavK Caryophyllorum: faole ardet, claraque incendia dac De hu|us
Viribusmhiloerti craditui-. Si fureademds 4>>> A,vioenu pradidit» 4^
" " facultate rcfpondet. ...
Cmj^lj!!'<! ramc^ui " •W;r«jJaBodi^Stapd.ipw|f»fj TsUnla Bopou» Klba. Cmjti
fbjUui Rf^ini i fermii. •
■ V ' - ■ " • •
Batavis CaryofhySum Regium vocatur, quia Xtoluooehffl>us reguUs &roagnatibusLadfupecftitioiieal
Tifqucin precioclt, lionum ob guftom Scfragrantiam, etti eam pop cateris hAec excdlemioieui j
(;r..irn ob iiiigularem forinam, im:i rancaccm lummarn. H.ictenus cnim pr^crerunam &a!ccram
ai burem neganc rcpsrcam, & quidcm in tbla inlula Makta». Arburuxu harum altera alcera elt rua-
Mnmiflvniffl 4 . ioft
i_.vju,^uo Ly Google
i^io H I s T o R 1 aPlantar. U M.
jor, ucraq, tanKQ «jetnis Itipra defcriptis finiili^ aoepu praoeric^ Via&at cdani eodeoi fnatoim
* E^wbores hafcci vulgaribus Caryophyltifcris non fpcdc difTerreputo^fedadiiiaaflrafiKiiiii Vo*
MuSilium oniinem xmtmcfioeUaM^ aliud tSa qn^ CauTopbylliun aroroaQcnin
m plorescaMulas icnlini eiliw ftdftfiMU^
oc iixmik Scho&i iii J^fawr.GirMn. Aa ti.ObCai.veri»
In binarum unci.irurn Iongin:(?inern, vel etiam ampliorcm, 5c uncialem cradirudinem excrcvc-
rtt findiis icptimus, cji> 15. lib. 1. K\ot. Ciiilii. Tofus fiifcus crat, nec v.ilJc lcvii, fupcrnc qua-
Cnoralis decuflatim cruL.lve trjrmA dilpoiitis prxditus inftar Caryophyilorum Ai oni.iticoruro, ii>>
ionii ai^ftior & pertuius, {M-odcuntc cx toranuoe vcluti cauda crai&i anctenuj pro FrudibinN^
nicudine, quznihilaBudeftquimnuclei eniiiMpaRt qoiin froAo oondnenir, in maiore cnfior
6c cava, & veluti articulis diftinda, in rainore angufla & mucronata: Fniaus ipfe denfo diiroque
cortjceerat prxditus, utcultro yix aperiri poflet, & utrumq, ialli faporis. An vero hic frutihjs lal-
ledinem ex aquae mann r al^x.Tlionc contraxiilet igrwro, inquit Ciuiius, qui cciam le vidilTe ait hu/us
S\m frudum Cafyophyili aroroatici vccuihorii^ in ini^ni )am ie formancis duntazat nuigiucu-
i, OH fioft vddi iiimw «cat« 1« prinw ifKuim vfi impo^^
Cap. UL
DiCar^^byS» ffnmfe» LjfiimckU fnak^» AMcm, mk f^f^ D. Hcmaa.
S'
I . L :»amh * H. M ■ CarjopfyHtu ffmim MMkmUmftM bu$ MiMvDl OoBlllKlini. Lt/mu^.
D. Hermanni.
I UiTrutex eft alcicudine lieiqtiij^edali auc bipedali, nafcens ia aienofo ec Oidik lUdix fibrola
eft, 8c vaidi capillata, estenui alba, fungofo, moili, craflfolD ac homido conice obdud^,
uti fc fibr.v, mtus bgnofa & humiJjj colorc viridi claro. Caules nui ex radice prodciint pa-
rumangulati, vmdes ieu etiam rufeicentes, glabn, intus humidi. Surculi tencnvaldc vindi-dikiti
ac diftini^ius angpilari. JMm nullis vel brcviflSmis petioUs ha3«nt> paivaj ai^i^o^obloi^, cufpe-
danu ad petiolam quoque concrada, tesuri cbouv vaUd moUia, lupenid Tindiii» lufacu dilutiora.
Gbfta iiiedk aibicat, & m (iipina parte nonnihB ennnet. flbm fiiiaibK infident, funtqDevaldft
parvi, cobre in totum lUvi lcu lutci, quariior pecalis obiongoHRMUldis, unguiculis ab invicem di-
Aantibus, tenuiiliniis, ac m medjo m longum nonnihil itrutis compoiicL Stmmn» iiureda, iirc-
via« albicancia ac flaviuPailat ^fkihii (iibflave : imcr qax fiylm crafliolus, viridi-dilanH^ fapifto'
cnflioc^ viri^^albicantedaBiaii C<f^« fi?liis Yiridihn, flHmii^p^ ammitiwi^ in ftdhr fiinnamtjT-
panfts ocmftat.
Stint .luccn /"'«^^w/ quibv.s flores infident oblongi digitumaut fefqui Tqiuiites, quadril^teri, xn-
milis ob rocunditatcm iiiinus diihru!tii, ad umbilicum capitulo cxtubcrantcs iormi haud diflim;!^
Guyoplljrltis, cum oifpideeodeni modoqae Caryophylibi, caulibus fupra origmem fiilkiniB infr-
- denn^ colbce primiim viriiti aciiiteatc^' poAea rubro hifco. &bwm iparvo-rotunda, pcammeK
ndt flara, deis ookifb 'lanpdneiMtibnh peft lubro-mgncantia, fea eriam nigra.
Floret hic frutcx tcmporc pluviolo.
Planta trita & in la^ acido cpota fiftit fluxum d) fbntcricum : capiti admota e/us dolorem /edae.
Ejiis decoAum epotum flactbus diliipandis, iirinx ciendar, ventri purg.mdoj ac lumbricis encscandis
lervic. SuocMCumladedulciluii^aBproiiGuuseftptOKmuncalore icu ardore. 5einiiu ia pak>'
vcre coffl meDe data tuffi prolbnt
1. CmthCtrmidm U. M. LjfmmHM htdic» nm favptfa lute» fltrt fmiiufue majore C*rj<fbyl-
Cura prxcedenti tn phuinni coiMieait : veriim r«/w hof^ JUefennd
eadcm, nifi quud lortgna 8c an^uftiora. F/or-ficodem iitu, petalorum numero, fimna &coInre,
ilammibus ctiam & ftylo convemunt, vcrum ni.ijorcs fimt. FruSut quibus flores infident, quadm-
pio fermc iongiores liint c ailiorcs quani in pi inu (pccic, formi & colorc iis finiilcs, Stmmm
pr(> magnicuduie iiudtuum multo luunaoliora, liituque eciamrocundiolat primiun albtcanas, detn
niH colorit
Jnlovec eriam tetai|iiDR plnvioibk
Cmytfij^ ffmm Ui^MkmiaufmUfitAt tfmtim rtfmt, Hi^Cari—i hiltH. Ta.Fj^x. fjf^.
Igfimmim b&^ m9 ftff^k ttfmjbm f9it^00bf fiwSn Cmfif^Aiif^
Eft pkntala naibens in aquis, ac in lipii aqDaram com caubbos fijper fimdnia repens. Raduti,
qoft <x caubbusliinc indfe ad emnani aiaontt canBqilocHm catennta flxoGefuiic albicantcs ac
rubelccmei^
uuj Google
- ■ ■ ■ .
Ub. XXVL Arboribus fruBu umhilicato Jicca~
fib olweria n&dcotiiw. l«b podicnte dils bfevlbus, alias longioribus, pLn-t ac vina.-albefcci^
tibasnixa, oblongo-rotLmda (unt, antenus rotundi ora, ad pcaolum lH<aa, texruri moli'? ob.
lcuio virore mtcnoa, in Imabus fuis plerunque germina furculorum foliaceonim Cowincntia.
Jfcwluiiciaito ifolbnim alis proveniimtmpaiolisfcrm^ fcfcundalibus, filifti1w$ inf^tfentas mL
jMMieni, ^mwiue pctalc>^ilougo40Q^ nnubitt» colore albicantc & .1 , ngtxs c ^cco
TOMb dtliqim ftiMtis oompofn ^rmHhoflOK^ vataico frudds y?««i«^ lunecta, v.i idi-dilutt'
deocm ciim apicibus lubHans omleant, ac onm us fylmj mcdius, viridi-diJutus acaHjicaOL cnaffioliM.
qui nodulo planofubflavi colons, acquinquc ftrus radiato dotatus eft. C4//»cnSnqiU Mis ot
bii8(>«d(ia4lb«imuilw /W.ff«qaibMflo«riiimfcir*
lor, non ipfa caulibtis immediate infident, winpraeccaencihwfpcciebus, fed pcdiailoriim tcnuium
tnttttenm adhanent, funtqj longiores quam m Cmrtmhi, mmores vcro quim ia Cstt»-Ctrtmbn, cial-
Jine raajon, intus dun, ac hlamentis lignofis pcncxti, uitcr quz ftnwM feriMro ialoininidllieooil*
liu funt : Semimi auccm noonihU obloinga Se albicantia ac mafufail^, •'^
r 5 U
HISTOR(iE
r
Digitized by Google
H I S T O R
PLANTARUM
LIBER VIGESIMUS SEPTIMUS,
• fhctSit
De Arboribus Pruaiferis, quarum flos * Bafi feu imo
fhv^adbxrct.
> C(?-v-^Rbore5 Pniniferas vooo quae fniaus majores protenjnt officuUim intus umami,
T^O^i rannim gcminum, pencattbfaipurpdetiamper iiiaiM»iccm
/ V*>3?a4 cindum connnentcs. , ^ .
Uis etiam annuniero unam vci aiteram arooiein trnan rraiiuoiiiu com nn*
cleomtusnudo, feu nulloofliculo te<ao.
Huiufmodi arbores <iilliii»io m cas np kuaibusluntadfmgjdosiflorafiii-
(;uUs' vel qu2 fnSamsA fingnk» floni (hirifaiat, aqnOnodli eft Thekn
^^sgelwns arborts^Ouit vel fruaibus in fingulis pediculis (uigulis ; veJ m edkmoommnni pe-
*^:artes?rbfi2^*^^"J^^^^ luntvelufdamped.cubs brevi(IIm« donatis, vd
^"Sjifrif^SKitdW* icem«po(&nt in officulo fragiU donatas, & officulobgneo & kr..
to •iirrumque tandem eenus m cas qu« officulp funt monofpcrmo feu nudeum mtus unicumcUo.
*^<asScito^fe '^^^^ ^«5""' '--p-^-
cerafus,&c. oatoibfiig3inwlA«nd»<* Mfta fiw Sebeften,&&
Aborm ^rmfaranm Taimla,
Arbores Pruniferje quaram firuausxMjores ^m fm
lariisnS geminnmamUento oodbc
fAdfingoknflweifinSMl»» «J^wl
CScn,snu, fcumfmgulis pedicnlkfiB0lit» qiMBWllBnt
[Brtvijftmy, fmftuvel ' • .
'CcmtrtSp le« p»ilvinato, officulo
KL^lA^ st^Hnli, folio rotondiore;'M*tu« Armehiac*;^
iln^quali, fuIdsautfcrohjculiseMrato,folioloogoieri«OkOfl^^
Retundure rugjs fcabro fiv&us pulp?. copionore, molliorc & cfculcnto feu
) lamigmofo, ut Maius PsxsiCA.fivc glabro, ut Nuc i ters i c a.
)Frt>JMiluin flc jcrohiciiliiwaram^ polpa por mamiitatcm iicciorei AaiTC&A^,
LUS.
Rotutulurt Sc mmus comprcflb, lcu nudeo aroraauco, venis flavo^rabentibus vario,
triplictpatamtneteao; Nnx $Hifiktl0, kamdtomibm mnmf^*'»^'^"-
dulb{PoiniAfiNt.M0fafc
^ Digilizoa by Coo^lc
Lih. XXVn. 3)» nArtonkm Trun^eru.
Sl
li
ZAlh» Sxcia^ cttsdo BnBtk oompnflb tc aaai^ oaflb ac <laia!, iiioOi{
^liMttie heriMdoinimiB pokli^
-Not yprm)/«, (nifta t6itd« oUongOj valdd acido, ofllciilo etttm t6tea, duri(>
CoRNus wdy.
foliiscrinerriis, jper anibicuin feiTatis, froftu OlivaE figtui» olliculo
.<eat Ofivs iahaDiZizTraa*.
hoc genere, fiti^ bievioce &;afl balin latioi^ TtitHuSktiqw quam fiat
iMwi/Siwinhoc genere, Iniau bievioce ec afi oaiin latKN^
(L seofficabpaitekarkMe actnmiaiotei CuuLias.
Racemoftt aitt coafaom naficHiilTmfid in eotoioammmy pediaibplnribati Itfiiisfeloffi*
GUUS
rjJiin<^iw* ffw nninim ittfwi tinrlfiim dniiiffnrihif, iiii»Trt liint fiiti^
ibd», calyoe imioum floBededdQO^ officub
Frtgtliy fimfiniplbvel
QPnmformi, liquoTC pingui, Oleo «liAo (catente, fbliis idignis fubtus in-
^ c<inis, perpccuis, offiodofiuAilidariffiino^ iabto; Oua.
'PtrfettiOf latOjoblof^ ienato,fni^ majoredaki; LAano^BRASus.
iDteiJtu, fea miSta amaro, Cerafi ofliculbj fi>Iiis Bcoilaocis Maua-
I F D ; feu qux fm&a c(V dulci, oflScuIo cJ^bngo icabiC^ fidm 100;
gioribos motus incanis ; Paous Theophr.
LtMt 8c lijrntot nenrislea fibrit Upiofii eateriu nmbiiiiaT, vebctomeatoob-
fico ; ffudu ipfi>fin lemfiMmncinMAxpns Ihe Amba; vel Pyrifonui,
. otin PiKsiAj veHtanifiinin nc i^CAfA, &c.
ii^timtf ntin Cikmamomo, WfewMreaaj Ktr^ESiagi, flca
Voljfttrmit, feu plures nadeoiaiacineatibiBCiiinfiqiDfifim^ MrxA five SA^^ M}i<o>
, MlannsEmblica4&&
ULnmimflmm fUvHm, Th»a Ji^ five BocMfi.
His addimus duasarbores pnmiferas finAntiii^oitfbina immafficala condnente: kem dnas fin»'
aHsnucleo nudo^ fitt milb officulo teda
CAP. I.
DtAUkAmmiat». «Ic 3il92i(Ot& tree.
MAl.i Armsni.TCi ab Armcnh dift.i Romanis, autore Diofcoride, Prxcocia dicuntnr,aBW
antc nlios higaces frtlClus maturefcanc ; nominanciir 6c Pra:coquA. Galenus etiam icribit
vcrus hu)us arboris ncHnen fM«A»« "A(/^i<t*j>] vocare enim omne^ tuni tructum, rum Ar- '
borero •»x««*w ; liccc ' alibiFtaBOogua ab Armeniacis diitinguere videtur, cum illa his prxft.intiora ^^PiJ^
fidat Bi«MMM vox qui leoenriomus Gncdi hi fpoBeai S&l liuu proculdubio k Latino Prxcoda
corrupta eft : i quo fontc noftrum 3llj(i;iMKft, & Gallicum Abrittt profluxic Plinius Prxcoda
maU inter i^erlica numerac, & corum duogencra facit, Supernls amplum & magnum, & ruJgare
pani'um is: lli igolum, eciam Armeniumdi^m-
Difierunc aucem Prcooda i Perfidt, qnbd illis folia latiora, Pyium aut Pbpulum nigram reib-
lenria; offiplanaSclKvia, cAmPerfioanmirngofiifiKlecavetiiaA.
I. Armemaea mala minora J. B. Mtlnt ArmttMt» Mwwr C B. Gor.
Magoa eft arbor.Pcrficc aliquatenusaifinis,corticenigrM)rc/»udioe crafliore,hrmo,ramismagis pa-
tu]iibndi'iata.F0/*« haba Perhcx foIiii]ariara«b(eviora,ad Popubiea aut Betulacea quodammodoac-
cedeatia nibediae fubinde fecundum nervos tt^petfii, acnminata, dentbulai^ ft pinndii fiibinde ad
pedicttlum aariculara, (apore addo. fW» ex rofeo rnbore pallent, Pernde floribos pmnnilei : HAk
Pruni potiuj fiorihu! ftmiUs ■z'iJ':ntw,ftJmajorei: Fmclus vero prxcoaor dtiiis*matur3tur,Pruno xqualis,
«w* flmtnfu major, intus riorilq. luteui, carne Mdidre ficcioreqi qu4m Periica, necnon magis !*•
Pid^ Cqaamrjs aliqoi direrbm.ttatiaa^ft feTBfik optuDftPerfici^ Ncftuea noftfadbusdifta, Ai^tne-
I
I^IJ^. H I S T O RIA PlANTARUM.
oiacisctum optimis noftropalato llipiciiora &ddicanora vidcntur: m generc tamen veruni cftAr-
meniaca Pcrlicis fapore excellcre] euftu vinoib* quje ob officulo facUe abfcedit, non itiragofo uc
Pcrficorum, comprcflb modicc, niinlominw utntrinquc promtneat, nacleum daodeme ad officuU
proportioncm, lcJminus lon^uni qu'im Perfici, &pro proportione cnfTioreti, Hipore minjkiaimio
quam illius, & nomuiiii ad Amygd.ilam accedcntc, non finc imprcli.one Aromatica. 1
Matthiolus os In quibul3ani amarum repcrui ftaibit, at Parkmlonus lo id iiunquain obfcrvare po- ]
tuiSi ait. (iuamvis tsunen ille non oblervaverit, ^ noavideo cur rcs ica habere noo pofficjsum A- i
mygdalus cognata irborftniftDm nncieo amaro interdom producat. i
X. Armcniacii wjU majura J. B. C. B. Armtmttt malus majcr Ger.
Hzc paulo minora Perficis» faleem utplurimum, impre^ Jacuna lulUca f quod minonbus etiam
communeeft^ altera parte nannihil incerdum rubcntia & nMcnlofa* alcenex luceopallida, carne
tenen calloFore qu.im Armcniacis minorih.is, dulciore, grata, 0(K>rata, qu« oflicciuni facilJ re-
• finqait> Amygdalmo iquale, latius, \x\ydi,, co:nprc(Ti!ni, ab uno latcrc criftatum, iractu li.niJqua-
quam facilc. Harum notarum plciaq, ctiam Malo Armcniaco niinoii conveniunt. Ipla quoqus
aifaor ^ prxdi^ now^bil evariac. Na^ pra:cerqu..ni quodiniidone hxccomparata credacur^ rar^
in^rooenun excrefcit ai1x»rem. Mimb. & Daleeh.
Fclia Populi nigra: rmula, quim pr3cdi(5t.T rotundiora cjuatema quinive fimul cmei^nt. F7at
albus, Ccrah florum figura, cui fucccdunt fmdus Pcrficorum quadantenus fpccie, aureo colore cunj
porpura mixco, undc cLrjfomela Romanis nuncupata. PlencL Herbarion:)n du.is li.i^ Jitlcrentiasag-
no(cunt, non cantum magnitudinc ied fi£ lapo.is luavitatc ditFcrcntes, paimam tribucntcs majoribusi.
Qtiod ver6nonnuUi h nunoribusinfitioneinalora habcn polTe exiHiiiiant experiencia faUi oonvincit:
n\m niinora quamvis inliu Pruno (acmoseKiaiiocgeousarboribus^ aoc alii Amwaiiarar auc id*
ocul.it.i, minora lcmpcr producunr.
liis .iddit C Bauhur.is tcrtiam fpccicm, nimirum Mala Armcniaca majo: a n itlco dulci, ^IWB
Gelhcro Maia Arm. candicmtia, guftu iuaviiluna, nudco oblongo, dulci uc in Amygdalis.
4. Armeniaca alba Park, farad. foha habec mulca limul compucata. Fruftum laro & paro& ad»
Riodum profei c, qui a vulganbus Armeniads noii alicer difiat qium colorc albidioci^ nec per JHii-
tiiritatcm ullatenus rubente.
5. Armcniaca inalc-ula Park. roliahabetviridiora&tenuioraquam viilgaris Armeniaca: Cca&us
* raro adouxiumj ncc oopiofos fcrt, non alu in rt quAm (apore paulu deiicatiore k vulgaciiNis di-
verlcs.
6. Armeniacamafailalonga, aprigcedencenondirerdifrerc quamfiiii!lupaddl(m
7. Aimcniaca Algerina, fmftu eft rainore quam cujufvis prxcedendum, non minus camen dcU-
cito, Havo, officulo intus mgricante, Cerali Lacutarii nuclco paulo majorc
Ac net^ Parictnlbdus enumeravic fpeaes omnes qu.T in cunoiorum hords aluntur, cum ex qao iiie
vak 'tifm Virlff ilioii pwVl#¥ ^sf^ Nw* fi quis otnnes enumerare noflit hodiernaSf ilfe rem con-
fioeret, cum producendamm lumiernsfitpqcenoa f utloqauncnrPhiu^t^) infiainis, novisiadies
ez lcmine fato nullo certo aut definito numero exotiendM» 8c exoritnrk. ,
Locus (S In hortis & viridariis Itahz, Gallla', Gcrmania:,Angha: magno numero colunnir. MaitlQaat A-
priU, aciusleimfve, protcmpcIWeaiuullorcmi fiu^mjumojuliove macuranc.
£x noAra ob&rvanone PomaAameittaca Afagiica JhaBdsflcGaliiciSj qnoiqiioc noUs degplbre
OOttdigil, lOQgi^iunc pra:ilanciora.
BbiritatePerfica fuperanc: neq^ enim, ut illa, in vencriotib corrampuntur, noq, cam fadl^ acc-
fcunt, vuigo ctiam iuaviora habentar^ undc ftomacho iunt gratiora. Fcbrcs tarnen caufare di-
cunmr non mmus qudm Periica, vcmm eas breviores & qua: facilir folvuntur. Cum Saccharo con-
dita & adervata, iiveliquida, five ficca intcr pneftantiffinudtdciana icu bellaria a macronis noflris
bal»um> cxiy edamScrihlicx, 4[eictf ^aStic, omiuuiaofMeimx fiunc»five mawritatem adepds, five
immanin, Oleum i nadm AmieniacoTnm exprt^bm fliinfic^ Talen tradtmt inunaum ad indam-
mat.ib h.rmorrho'u1.i5, &: ad ulcerum tumores & lingusifflpediinenta, & panter .id a^irium tlulores.
Icem potum ^v. pondere cura vuu Crenci ; j. calcnk» pdliCj & colicos )uvac J.B* c Matm
tbieU. ^ .
Munlacus arbor Petri Creloenticnns nobis Maius Anneniaca videnv.
Cxtenim Armeniaoa imla qux> .ipud HorrahiiiiM Lon&ienies fkamA hoik fiu&t, & majane
ftudio coluntur, (iint, t. jfynKum ilirtr.m \ loco unJc pnmo allacum, 4Joan. Tradelcanno, de
quo jam diximus. x. Mrftmjmmi duum gcnerum, cujusnomuiis raoooem menelcire iacoorj deqoo
eittm^qn. |. TaraMM. 4.<<«inH^^
CAP. IL
RAjjo nominis obvia cft, (iquidcm Mala Pcrfica dida funt a Perfide, undc nrimijm ad-
vcft.i.
^ ^ MalusPerfia ab Armeniaa&rcliquiscongeacribus diffi« idi^ Fnf
ausofficulorugB&fulcispfofundioribusexaraca —
Nadpeifi» aucem 4 Feifictt fivaus giabfvaediffiniab
Digilized by Gopglc
Lib.XXVIL 'DeJtbmbnsTrtmifcru, l^j^
MalaiPerfica & alion$m. t|}C PctKi^ CrCC. . " *
luftae iM«ninitlinis acbor efl PerhLM, cimiice iatis crailbj raaiis bracliiata, cortlcc rubincc &,
ibUafco. Flirw profat putchros, dilatc rubelbentes, odortt eadgiii» i quinque folits latis compoiTtoii
Mcdium occupatit fiamimm mulu, longuilcuU, paipacillda «UC afiM^ cum pans magnitutlinis ftjh.
Inlidcnt autcmflores, Hne pediculis ramoram tubercafis adnati, calycibus rubentibia, m cjuinq, fo-
liola acutj fcl;; cxplicantibus. Pom.i nonnihil rocunda, dcnfo yillo tomcncola, cx kiteo herbaoeaj
alias pulchrc tiava, alias punicca arci dccorata, carnc alba vcl paUida, intcnium riava, rariusrur
faente peahos» aut langpineis guttis cruemata, (apore dulciufcub, pertinad adhxfu olScuium vix de-
- (erente, in qmbufdam tamenl^peciebus ikcili fisparalul^ qiueboaicatis nou habctur ) cujus proRin-
dis fulcis & lcrobicuiis paflim le infinuat. Eft autein olltealocral&ies inngnis, duncies ferc mvi<ftai
fcd inccriu facie Ixvor polirus, cxtcrna multis fiilcis profundiufculis nsillo ordinccarulicula.ta, binis
valvis conltansi m quo nuclcus caliolus, oblongus, cxacutus, albus, fl ivclcente cuticula veRitus, qua
dctracla geminuSi h- e. ^ duobus foliis ^minalibus oompolitus, confpicitur, amancansj non.fanea
niftu infuavi FJu oblonea, Saticis» acuminaUj cienata» Amygdaliais» quibb perfimibai niaKM-a,
lapore amaro qualis in Pcrftcorum nndeis, ingradore tamen. Materies niffai & drca media tere pu-
nice.i, (atis firm.i, ob id a.A torni artiBcium pra: aliis cxpctitn. 0
Hjcc arboi- non muJtam xcateni acquirit, ut cnim cito &. proniptc atlolelatj & ad frugcui pcrvc-^|
njt, ita non multis aunis poft lenelcens tendit ad interituni.
Maloft Pei&a Tlie(»hi;afto iodida vi^^
ainit ooftfeBimit ! 8t PBtwis Perfeam i Perfie» manfem diftinpiic.
Malorum Pcrlicon.in multje fpccics fcu vancutcs tom i Veteribus, ttim ;i Recentioribus niemo- Dfgmmid,
rantur. Diifcrcntia: autcm iumuntur vel a loco nacali, vd k figura, vdl a .conlilicutia leu lolidi-
tate camisj^io refpedu aha duracina dicunmr, alia prxmoUia; Hifoip, Qploie p^id^^vel
ioeleritateauttarditateprovcnicndiSc maturciccndi. ' /
Dnncinis, aurare I%mo, quem fcquuntur multi 6 Reoentioribus, caro Hrmitcr adhnet offi, riec
&cilc^ avelli x.\t feparari potcfh Ai veio rcm ip!.'tm mtucntcs , ntfitiic J. B.iuhinos, conn;arium
utplunmum dcprcncndimus. Enimvero Ijhil (i.ictciitji in Cj.)llia, U.iii.i &Geimat>ia obfcrvavimus,
magna cx partc Pcrfic.i qnilnis pulp.i h.rrcc o(Iilr s^ c.vrc is fcrc c(ic molliora, .rc iiitcrdum penitus
mucota & Aicculfima ; hrmiore vcro pulpa cui iion adhft cc : quod Sc noftta cicperieatia conhrmac.
Gommodiffima-aMem diviiio Pcriicomm, me judice, ei> prini& in ea qoonim oorpus piertinadter ' '* •
|»gno :idh,\"rc, & ca in quibus facilc &. Ipontc a ligno abiccdit; utiumq, autcm gcnus vcl nugai- •
tudinis, vcl coiori^, vcl tigurx, vel (upcrticici lefpcdu m plutcs Ipccies (ubdividi pocelt: quibusnoa
immorabor. Species cantum cclcbriorcs (ju.v.:), hodiepineC^plloinllOiliQie-l^
j. B. hilloria, 8c aliis recentioribus proponani.
I. Perfica nimima alba J. B. inagnitudmis parvorum Malorum Armcniaeorum, alba, hiriuei;,
pulpd aiba^ adhcrenteoffi, Julii Hne & Ai^infto maturefcuatj guihi faBjda ; Oda funt vald^ par»
va, oailata tamcn. An Perfica xftiva, Armeniacis iimilia, (ivePerfica S.Johanius. No^ probac
J. Bauhiin-.s, quod frAter (.i^x^rcm p.rne litnilem cum Armcniacis hjberelcri^: iiia 6ilini{fMiaJia-
herc curn ii^orem, nececum qui de parvis Pcrlias lcribunc talcm tradunc.
1. Perfica parva alba 7* ^ i carne fadlc^ feparabili a nuce, liiporc commcndabilij ofliculis ncc
tam.pio(iiiild&j^ nec ita frequeoter iulcatis, (cd Frequencionbus punftis fic hiratauiulis refertia. ^oc
gamKeftiin mtor, quodraiih^ribiis, ^t)rj|^iinucg ^cacb didtar. .
1. Pcrfica mcdiocria albid.i J. B. 'rumci vciliunair ex Iiiteo.paBeMemf|, GameaJba* tK^ab
efficalis {g»rabiU ; przdi^ magnicudine luperipra. . . .
4. Pcrlicaalba maxima J.B. carne iapida limt, nudeis non multijm adhan-ente.
jf. Peiifioa faitea medioeria J. B. Externc Intea funt., iii^ jpuljpa firmiufcula facild abfcedic ab
«ftilaponsgnui: min<isrotanda(unta»eris, profu(riioree(iani'fim
6. Petlici m.ixima lutaa j^. B. lapidi & di;i ii.ll:Ll,i funt pulp.i, qux facile ablv^ic .iboHe: ip-
£itnpomurii t.itura Havcdine, & propcmoduni c,o^:c.i, &; niognicudinc inligni, <]u.i uxoncura ferd
ssquat
7. FierfiGaalba muooia & fucculena B. Pomum adapertutri fic levtter prelTum £icil^ in ]iquo<
«an dffibic, ex addo ac vinoG» aluiuid amaricantis habens, prarlectim dica teiima. Pnlpa mor-
dicusoflibus aMirret, unica nora non prob.it.r bonttuis.
MeiiMnuctiain P«iriicoruiii porcmorum, qua; luibus projici foleiu. Pr^nii^ omnia (ii^juity
cuie fiinccomeiMDCi, quamvis aba ininut.
8. ftr^ Hi^anica, Meloctmea qtmunJam J. B. Mahlt Ymfca mtUccionca Park. Perjiea JbtMt
earne cmHittt *bfmmdt «x fiArakaiU, iMMk emm biU» & j9l 'Qc MgflOfrtWt
: Folla & flores Perlicx : Frudus majores, tardius nuturelccmes, fed diuturniores, pulviiuto calycc,
bra; l ubcntc, acquucx rnu parte maculisnigiis nocato: jpalpa intusPomi/ difficiutcros de(erente
[ofliculomipibPomolxpiusdehifirente, in quibufdam eaam iu in fiiiftula.difi(ado, acliid mal-
eo cdet fa^m, qtiod afpei^ mirabilc quomodo id evenerit, fruAu nondum apefto J. B. ] Os ip-
(am comprc(Eu5 quam cxterorum 1'erlicorum, alccra pr.rle: tim parte, ade6que figur.l Ipii cvaruns,
fragilius quoqiic li intcgrum lic Caro firraa, & qua; denobus trica flrepitct licut Poraorum, alba.
& arca excrema fubviridis interdum, qu.i offi adhcret purpurca atque (anrainea> gpiftu loavii^ fir
fUai vtaola;' ooceidura, wiUoia. Tocius porro figura fublonga, & qu^ tdiquanim angnbfipr.
AuAMSwttMdooiNnieBmai^ quodeaiemicaMm feu apicem habeat
incaiTam, 6c gnfta & fdiqw^Uicaoaie.
t ' ■ 9. Pcruca
Digitized by Google
t^i6 UiSTO.aiA Pl t a r u m.
9. Pcrfica parvM glabin 7- '^*'"" nucleis atlhxret & non admodum (apida elT:.
10. Perlica majgna & ipecioia, carne u(que adeo rubra, ut Carotanun iaftar tinganc Pcrfics
iueoDqaafiliiigiaiieo ci. Hwnucteoiuiit^toforonibciiw^ aliasnjtro, inqak CBndiiius.
C. Bauhinus in pinace repccai enument Ipecfaii
I. Perfica molli came & vulgaris, viridis & alba.
11. Perfica liicco quali fanguinco. sJ-B.
Hx duxfpedes ( mquic) Unatte Uint, carnem fiiccolara& flaocidam lubeoe> qu2 commmiker
k nudeo tota lecedit» & aiia fuoc magna, alia paiva, quaedam prorfus virnlit, qiisdaxn aJba, qiub>
dam Riaculis robris piAa ; alia came alba flaveicente, alia rubriw fanguinolenta yideantur.
III. Pcrfica dura carnc candida, aliquando ex albo (ubrubente. Ha:c fiint Melocotonca 7. B.
Duracma ( inqmt) oh carncm (iuriorcra fic nominata, quar Rhodacina diitaj autob odorismvi-
tatem^ autquoJ plc Lniq ue ri;b:o colorealtera fui parte nitcantj aliquando pugni niaS|idtlldiD& 9c
filidaangnioro, arca osrubeate^ quodaliquandoper medium divifum, aliquaodo inpacteBdnilp'
cnm leperitiu, & a noAiis Pernca Mofchata dioimtar. Horumj ut & fcqueotinoi caio <km tc
nudco tsn:iciflime adhxref, qu,T aliquando etiim intus (aturate rubcC
IV. Periica dura carne buxea. Et hrc Melocotonea dicuntur.
V. Pcriica iltiva, nicniacis iuiiilin, live Periica S. Joannis. H.rc funt minini.^ alba 7.
lEomm quz apud nos hodie prjrapuo in honorc & prcaojunt, i. '3Chc lDi)UC j^Utmcg; Periicum
k nuce mofchata denominamm album. 2. CbC Xtt |flHlllMg> Idem rubnun. %. <C|e <Ertai«
macl^,Le. Trojanum autforte Treccnfe 4 Trcas, i.e. CrOfCjr urbcGallica. 4. ^ftc^fabcUa
^car^. 5- C1|C jfcatoop, Sabaudicum. 6. CljC ^Bourilcaui:, Burdcg.alcnfc 7. CIjc carlp l^etll*
ington, Novmgconienfc pricox. 8. Cftc Olb l^ckDlligton, Novmgcon. vetus. 9 Diolct a^uf^
catc, Mufcacum violaceum. 10. Periicum. 11. Mutinenle, Ma&u. 11. MoroUa 11. Rum*
bulliam. 14. BeUioe; I5> ^Mctgk. 16. <|cltoifd, RsedeL 17. WBSIUt^' i& Wkt^'
flBdaficitc;
VI Nuciperfiid, tjueJ nucum JngJaTlJium facitm reprafenttt Ci& Hntifafit» VUtk, paildi JLBl
C^C J^CCtattnC djapori! Jelicittffimo ntH«rto.
Noctperlica arbor eft iuimilis^ PerHca pleraiiq,itiinor, tnmoo fic ramis majonbus albicante cor-
tice tedis,' VII gt^ - - furenlis tenerioribus valde rubentibus ; fbliis Perlkanis ade6 funibbus ur difcerni
nequeant, nirortcmiiio .1 (int [Ainygdal.r, (ed nu|onbus Rutl.'] flore Perficac, pcniceo. Pomun^
emicat, viridej camofiim, (ucculentum, minus & rotundius ouUn Perlict, nuUa aaiams runa iulca-
tum, nec atU exterids lanugmc pubclccns, carne finiit 8e maH, iapora «felicatifluio^ dai intni
& lc^i nuoe in qua nndeus AmfgdaliautPeriid amarafc
Nadp^cc feptem IpedesfeuTarieeaies raoenfic FlirldttfbiiDsinFlwadilo.
I. NuapnfcamefclMtsA odom fiuAds dida 1 cafnc eft rabiai» aptiow nocc NwiiihIBi mdBiw
fequena putacur. • *
1. JNianjpii^ Xmttu-ttAr*, fei$ racemtfa.- Florem habet amplum» paiptinlGeiitemj Petfio^
fundo. enerius ti^ncc intcrlus viridi : fhiAum «ttsniis pukht^ rubeatetn, acpniiiacim "«fmwffiy
tdnabus trib^fvenmulj (aporis optimi.
Nueiperfcs rubr* n«tba, florem habec minorcni minufqiiC apcrtum qnam pr.tcedcns, petalis
filunentorum l-ercinflar tcnuibiis. Fm^s exterius rubent fic ad lingulos nodosimguli lufcuntur s
piaKedente etiam dim [^enc maturuic gufhu crudior videtur.
4. 24iMjMSM,^UiM« qucduplex ett, alk
Ce minusprobl.
f . Nuctperfiea vtriJia majora & minora. Hxc l\ nonnullis omniam prsdantiflima habcntur.
6. Nuciperfica alba, qux iion vidit Parkinlonus. Prxcedcntc ctiam quando mamra exrcrius albi-
diora cllc dicunmr & Ipccie ab iildem dillin<fta. Pra;tcr praedifta in Catalogo Nucipcrficonina
hodie cclebrium in Angba ad me nuAun invenio, 7- €||e fl^limp jOeiUmne. & €^ €alo»
ncp, utrumque k ocAart denominatnm, ur6c 9. €||C ||eIUilll,Le. Havom. la Cj^fiuflitt»
II. CllC pAttltCtl, piftjin fe.i vaneginim. ii. Algerianum, 4 locodiftum. Crterum Nudper»
(ica m non iiuic dictam pucamus quod, fmdlus c)us laciem parcntis fucciirnque adoptionis . cxlii-
beat (ciim .1 Pcrlica in Juglandcm inlita natacrcdantur) (cd, ( ut rede C U.iuhinui) a lintulint-,
duie quam frudos glaber vihdis faabec cum JugUnde, coroce exceriorc vindi adhuc tc^a.
Arbor cil in:ci Amygdalam & Perficain ambigens nuttrie, folb, fmftu. FoUa enim oblongjj
ierrata, pediculo plulquam femunciaU, vircnna> (aporeamatOb FUt quinque conltat (olioiis rocun-
. d^ colore carneo, ungue (anguini^, (l.mupibas matds parparandbos ez umbilico calyc^-e quin-
qi^ajcieo rubente, Camis pulvinus dcnlior & copiolior quam Am^^gdalis; mmus copiofiis qiiam
Pernck Os Hccc Amygdalai um. ut Pernas tamen rugo(um : nudeus oualis Amygdalis. Tene-
liorjm n Lictum .rnrcquam durelcat pucanwn mndinnr, Nudeos feid ednlis nc Amndalanim, 4
quibus vix gultu dilceim aueac
Sparinm genus ede viikttir, de quo J. BaaUnns fic rbetoricamr. Ybcc (bboles mediam ioier
ntmniqiie'progenitanm naturam, ut (pero, contraxit : atoilitq, iofitioni^ ut arbitnHV dihgenria, ane
' latiorum mifiionovam adultcru gcnus, it^ ut ex Amygdalolea NuceGrxcaScPerfioo progcnies tn-
vi(.i pnoribus (cculis cxornetur, utnulq, parcntis ingcnium rcfcrcns, cffigiem fimul adopcans : hoc
cil, Malum quod tons xmuU (acie Periiatm Pomum mentitur|intus duloem Amygdalam & taoe fic
guRu rapccMncet» iplum reO&uiecgne pareui^jpsdajofeindim nominabir.
I
Lib. XXVIL T>e Jrhmhi 'Pnm^. ^ ,^,7
fnnm ftrfttue ft^atMr.
Prater cnumeratas alias adhuc Pcrficorum (pedes propontt Parldalainua^
1. Per/ica albamtjora; cuticLil.1 funt & carne alb.i, b<ini faporis. ,
2. P«r/ W^tfOTMortfj parvitace Ibla a prxcedencibus ditFerunt. . I
Perf. mainut» tnuin generum. bina rotunda, tcrtium oblonpun: onmta colore (iint alUcante
lubro perfo&s nitundum minus vukuius eft dc taaffi lerotititifa ' ;
4. Prr/ flifim««^rWMj prcoedeiili rotuii^ i
{. Pirf.fimiBm0watrif«ttxm^^ I
dabUL I
. 6. P^r/. iy7W«*, pulchra & paLito Kr .r.i. • i
7. ftrf Nnmfftamfis^ <Zfit jpclDinflton ^tot^ ; ooloreeKteriib i viridi albeot^ ilatece ti- i
meafoli oppolitonibicnnda, lapore opcimo, drcafefhim &Bardiolon»i nutura.
8. Trrfca du Troat\ magna (unc &obIonea^ ex albo flavicantia, extrinfccus rubentia, prxcocia.
9k Pw/. Regin^lui, pulcKi .1 5c grandia c navicante fulca rubro iaturo veiut obumbraUj lapore ju^
Cindo, circa fe/lum S. Barcholomxi niacura.
la Ttrf. Rmana ; mtce laudadflima habentur. ■ * . •
1 1. Frr/ mffamca : colorc func cxcerius cx obfcuro rubro flavicante, intutalNU I
II. Perf.riirra; coiorc cxcrinfo-diobrairi brunnco, (a porc .Kjiicoj cardd matnielcDfit»
];. Ferf. AiierzAns; fcrotina iunt, & faporis non contemncnui. ' ,
14- Perf, Mtmi^ duanim geneium longafic inenora; utnunq, laudabik, fareviui cameii i>» * *
j^djuseft. * I
I {. ?trf CtrtfiM ob panmaMim dida, boni func (aporis.
1 6. Vtrftca fl<ir;,e fletu Gtr. tmae. in cuiiolumm^ hoitis frequens. ;
Muka adhuc aUa Pcrficorun» gcncra a curiofis in hortis ahmtur, qu*, ut (ufpicor, non fecusac " i
Pira & Poma, fanoni origmcm lius 1 1 doScnt, uiuic novis quocannis cnalccruibas corum nunierus • !
infinicus auc mccrcus cll, uc omnibu> cnumerandis ncmo iufUciac : Quourca nos |.un didis contcnti j
enmus. ■ I
Ferficx quibufcunqQe locisproveiuQatj nt traditfalladiuss Sed & pomis* & irondibus, & dura- loen^ \
liilitate pra:cipux funt, fi coelum cdidnn), (btum arenofum fi: hnmidjim Fngidis veru, |
fiemaximc vcntolis, ni(i objeda aliquo defcndantur incereunt. In Italia, Hifpania, Gallia, Ger> '. !
mania, Anglia Sc per coum Europam in horcis Sc vmeb frequennflima: lunt. Ac in fngidionbus, |
ut ad 'frugem pcrveniant defendi pbftulanc : unde juna penecem Soli meridiano oppofiHun Pcrficas
plantare mos eft, cum ue parietis obje^ 4 vitatis Sqiwnirinivtlibus defeodaomr« tmn ot Solariura
ladiorum calore ex reAexione geminkio fbtx fruAus ad manritatem perdocanc, qid al^ frq*ore - • :
pcruftl fl.itim a florc cxplicito tcnelli & mv.tliiii intenrcnt & dccidercnt. Quinenam ramis(upcr- !
nuis ampucacis reliq.ios cxtcndunt, paticci applicant, 8c vuicuhs, adadis ciavis^affigunt, ut libero ra- ' ' \
diisaditu faAo, rami- lurculi, gcmmx omn^ eommbeoeficio iiuannuv 6c cepore exfailant» tum
florcs explicent, tum frudus pcrcoquanr. * . .
* Florenc Marlio 8c Apnh, tardiusauc cicii^s pro nacnra loci. Frudns iiUlgnaezparceSepcera- Tm/ur.
bri perficitur . Pi .rcocia paflim Auguflo rnaruranmr, & in calidis rcgioiylMtl et&un Cllillta De &■ * <
donc, mlitione icliquaque cultura confulantur rci Rufticx (criptorcs. • ■ , |
G.ilciius & PaiJiis I^erliconim omnc genus daninant, ut pravi lijcci, &: qua- noxam vencriculo in- Hi»» . '
feranc; Suadent iuque Sc uc uiitio rcfeciuum ante ahos abos himancur., & aoua fuperbibatur, - I
fed vinum meracum. Addic Paolu» eos qui ciefanik iis ad latiecaian vefcnntnr Mm conipi; Ic^. • ^
dere&netvoBpropcietateqnadam. .
Ego tamen non video cor Plinii & Diofbiridis (ententia, Perfica ici ventriculo utilia ede, fic
alvum bonam pfiftarc^ nec alium iis innocenciorem cibum, onmiiio djirnnctur & rejiciacur. Nec "
cnim vcrilimilc clV, fru^himadeb lapidum &: dchcacum, quinoltroquidem palato prscomnibusfiiga- .
I cibus arridet, it.i ut a natura ipfa nobis ad cdcndum commcndata videarur, noxjum prorfuiBc in> . i
( faUibrcm efie. Ogortettainenutdele^Pomorumhabeatur.€cucnK>dusiaiisin|ie(eiidi^
HiiKqnc de FBrnoorum noxa iGakno 8e aliis difta fnnt, de pnrmoUibus mtdfigenda efi^ cradit
AmatUS: leCUS eniin ait efle de Duradnis, ex quibus optinr.is Ipiratodor, fiiavis, gratus ?c fpinram 1
recreans : nam eorum lapor dclicatiflimus cft, cum quadam audcritate, qua mediantc Aomacho I
I oondncit' & ifKliim roboiw:. Imb omnes principcs Hifpaniarum 8c viri delicaciffimi ea pofl vifiuii
oomedunL nonnifi vino prius infufi, 8c noUaiii md^ noxam evenire perfcntiunc;
I^cuKer adfisrvannir Perfka, quia non alind pomum fugadus, uc reA^ Plinius, upde \ matn>>
nls no(f r!s_, nut Confcftoribi:s quos vocanr, rnrb condiuntur. J. Bauhiniis condicnLii moi.^iim Ininc
pralcribit ; i itc lcct.i nunu, dccorticataque &; olliculis excmptis optimc puigata cuiu aqua &'iac-
chaio dccoquaiKur ad conlillcntiam lyrupo dcbitani. Miiificc placent a^giotantibus, praclertim iiti ■ *
& luigux ancitacc vcxaciSj refngeraiido corroborant, & in onuubus cahdis morbis apprimd condu-
cunt.
Braflavola fub cincribus codum unum vel alterum Perficum «giQCaiilibu fuis ofeebat. Obam
vcro dclicatiflimum eflc 8c acgris pcrquam gratum affimiac Amarus.
Folia ob am.iiorcin fiium in ccrcvUia aut ladlc dccoda 8c pueris exhibiu Iu*mbricos intcftinorum
enecanc 8c cxpeliunr. Galcnus cnu 8c umbilico impofita id pr«ftare ait. Parkinlbnus euani alvum
leiBter folvere (cnbit, fi liifficienti quanduce cxhibcantur. .
Idem |p;(lanc 8c fiores, efficadu^etiam quam RofsDamafbenz^a guem u(^
diaro concufis fit conferva, man^ ponflimum jejunis edilbenda ; Kd 8c (yrupds pantttir ad pnediObs
clfcctui .iptiirimus Rccaiites, autorc Matthiolo, non tantum alvuni dcjiciunt,(cd 8c vomitioncs cieur,
8c Hydtopicoruni aquas pellunc ui acetariis eiiutt« (ednon ablquc a.*grountium Uborek Aqua de-
fliUacattorum maculas fadeidelet.
Naotinn Gommi
Digitized by Google
i5i8 HistoriaPlantarum.
«1»
arboris cotnmcndatur alvi fluxumj calculumj impengincm, tumorem fatidumj, a^pe-
:erut,fputum (angumiSj %'itu piilinoniim, (iyfenreriam commendatur. VaitaBVandl flM^
difltmafelW vi^apud J. B. in hiil. c ValaunOj Matthiolo^ Gdnero.
Gummi
ritatem arterut,
dos ail prgriift^f __ ,
NncimoominendacMatthioliuad ventru torminas ad elxiecatem prohibendam [(ex feptefiive
prafumptos ] ad Alopcciam t tuforum & in accto decoaorum pulticulam. ] Okum connifbnjm .id
Ibmnum condltandum, ad hcfflicraniam temporibiu illitum; ad coliciiu t uii potum auani cJy/tc*
nUiS mfufi;m : .ivi ilucjni p.ifHonem & calculani, quatiioi unciis potuni. Aquam e nucJeiS Perfwo-
rain $a Ceraiorum loo. florumSanibtidmanipulom vmiCreucilibristribusroacenci^
deom di« m fiaw fiipulmk deftiyat^
Ttrfic* nudm Africmm mm fim manuto fimflta, AmjgiUlm j^rkmmvi^ Hort. Lugd. Bac
2>.|fcriM—l.
Complures enttdtnig|Ula»lignoras flexilcs, rul>entes, q\ubusalceiittdnilMnilt fblia femidigicalia,
in obtulum tetulentia nracrooem, Milo Periicaang|uftiiora>pallidc viieaiia,perainbicum Jevicer (er-
nta, crebrionbus venis & fugK inlciipta, prodenntibas ad fingulorum exoitam binis exadver^ te-
nuiffimis cornicularis viilis, Veluc m communi Perfica. Ad fuininitaces.rirgularuni oriunturyfiirw,
parvi iocamaci, rofci coloris, mlidentes quinq|-radiatis calycibus, modo nmlciplici.abqiiando /implici
petalorum ferie referti, colons, uc dixi, mcarnaci Rofer )ucundiflimi, odoris languidL Hosexd^unt
frfiSiis icicnn4i» iabbiriiui. Perficae quidem haud abfinulei^ (ed tnplo minoics, lapocis noa adeft
grad. Reperic hoe aibaftum D. Hannaiiu^Ls IpoiMe lnninns ad promoot Imue ^cL Li liertii
no0ris froquenshabetur cnkian.
3. XhKori vd CmtnAm Piioa. Mangr. Mtir Ttm^trm MnfikKfbf fitSu Fefii k^mt
moSi,
P(/5». Marei^r.
Aib*:»: vi\- mediocris .iltitudinis, in campts gramineis ampl^ ramis luis expanditur; cauJice quUem
maiiOviitcf cr.ilio, nam plcrunq, trcs, quatiior aut plures )uxca le nafcuntur, ligno albo, Berulinuni
fere rcfcrcnte : 111 ramis autem ramulos h.ibct, trcs aut quacuor digitos loiigos, pcrpctuis fpmii ol>-
ftos, & m lis ftUaU cyiindracea» Caflix ferd (imiha fed paulo anguftiora, vcl duet^j vel aicenudm
opponta, (aQ]tM& vtrraa, nerfo lectihdum longitudinem & venis obliqtus, vix digitun Jonga.
Foft florem {^utm AuBor m-n tStQr-.htt) p.irvum, flavum, firccedit /rw^fjw fbrmz ovalis, magni-
tndine Piuni, ad viliim & ad t.ictum rctcicns Perncnm noftras, coloris aucem ex vindi nallifli flat>
vefcentis, carne quoq, fi.ivelcentc, pauca, dulci, qux ambit bjiukm niagnum, OWblnjMbicaiWeai,
qui concinec nucleum edulem. Maturus fru^his menle Martio iiwntc dcudit.^ '
Cmdus comeftus turbac Tennicalnmi 6c (adlc exdtat vomitum : iddrt» ini^er fiikt ooqei 8e
Unacum nucleo concandi, arq, cum c.irnc vcl ptfcibus loco paius vd farinz comedi
"l^* Frequentifltma cft harc arbor m caiiipi^ gr.imino(is juxta fluvium CimkM, Moftbi, £c Rio gramit
quoq.^ Mcnlo Marfiofrucli.s (pontc deciciic & Lolligisur.*
Alcerius l7M«r( fpedet memuuc Piio, mmus altae, frudu pgcedenti iMm diffinuU« fed njgricantc
ooloce&f^oieaddiocc^ qm AoniacliixflhnnMmperttScifiMcitanpbascaQem
4. Terfic^ a§nk m Tapvhims C B. Arhtr Gebnfb fivt Cohitn J. R * '
ThtDtt.
^ Foliu eft parvis, quemadroodum & arbor, qux iiliquam catharticam (ert, ramis brevionbus, coc-
• cioe flarefoiite five croceo, &udu crafliufculo tt niBado nibe luforiz inftar, in quo nux AvdiaiMi
perooeraeov, qinenadeamindbdic raUid anianin^ qui fiiiipuE admodnm radidi Aaig|BiKK(a,po>
rem lefeit; . * '
Fru(Ihjs ad iedandam (itim commoiiintmus cf>. Eo t.imen nucleus, quamvis amarus, kmg^ prx-
ftantio)-, c quo oleum elidunc Sunucrani ( apud quos haK arbor oaldtur) ad Hepaos & lienisdo*
iores valdc pioficuum, live intus (iimpmm, five fons innnOnm t qiiod 6c artiGuhni nmbi, ooi hia$»
iniuic incoU valde ohnoxii iutt, Inminum eft lemedium.
Ez eadem aibore manat gommi otitiffimam ad aftei3:us przdidoi cam mediocri oleo fobmmt, &
CMapIafinacis fbrma partibiis Libor.intibus applicatum.
Hanc .irborem Pci Itca: aiiinem clle ex deicripcione non oonftac, quia tariien C. Bauhinus, neicio
quo argumenco, c6 referc, & frudus breviflblio velimUo
gioir^ nos qnoqieamPeiiicis fiibiaaximas.
Cap. m.
AMygdalus, Gricis 'AtiwyA^i* & pcr concradioncm 'f^ituyU}^ vocitur : I'rucb:s 'AfwyMtfi
, Sc 'fifi^yAK». An>vgdalam Grxcts nominan Uerodianus Alcxandrinus autor «»
. 7f, ^ X'^*' «Hnmi^ Jfa;;><>( VxHI' iieM^
ollipidat, fietorimulasdchitcac, quas ^fiujidt vocant, Arhena»tefte.
Ladnii erlam, ut Catom, Nux Grarca vocatur, quamvis Cobmella ^luces Giaccas ab Amygdalis
videtur diilmggeiejnndeRaeliiuB eom pec Gnseun nnoem wr Aro Amwdehin enanun loieifewfa
lufpiGacur. ' .
Lib. XXVII. T>e <tArbmbmTrmuferis, - i^i^
NaxM AmygdaU, a Naxo in(ulj dida Vctcribus Grxcis maxim^ coromemluicur: jwfltmta» nrfr*
tesCypria fil^ TendiatlMtt, quac pncter caftcrorum mf>rcrn rcpando cicnmiiie piwlifc«nt •
AmyRi^alas \ Pcrlici cui air>.s perfimilis eft, difFeit prilvmato fruOAt C^» nillib l^(!b & ptf
auturitarem Hcaorc,oniculo longiore, Iivi, 8c fCTobtcuIij infciilpto. ' -' • ,
I. Amygdatm fativa C B. AmgJ. Julcts (£r amara J. B. CfjC 3lilttttttl'tttt'* ' '
J.9. .
T.im nr<^'! folli; An^v7.f^,'.li cft cum fal:i> Pcrficjr fimilitiiclo, ut difitoilter djftingiri pdffinf, oIj-
loriR.i, .inguft.i, aLuniiii.u.i, creiuta, v.nklc oWcuro am.irorc, niajoic autcm lentore pnedita. Flos
Guo;-i,non .iblimili^ nili m.i|ore candorc patticiixirct [ AliSi dicit je P.\uvuchi'crri(ie nftnsor(i,a,(ied
floribus Pomorum iitiiilcs, ut faalc cis, qoi ^rius non vidcrmt, imponant, nifi tcmpiB ftiteniti '
«arfim, Seoortcx Pcriicorum cortici dircriiniturentj . fblia prxir. Pomum mficxriion in'-
ept^ compares, ied comprcflum&ittarcum tcnfumpitlvinatt» callo, miniis fj)iflb, cdu!?, acidul6q,
dumtencrcft, fponte in matnritatOTi tcndcnte fiTuftu <tehi(certte, & facili ofliculum l.rYcftiperfi-
cialibus faobiculis penif.m rclinqucntc. Putamini .nlus fr.igili aliis duro nuclcus ineft dulcis, cu-
ticuliteuui, rufa,velati pulyjlculorelj>ersl obduc^tus, tam in culinx qnam m Seplafiac ufimr ; vela-
niarus OmSiat magis etpddtus. Lachrynum quoqus pjorat 1n gumiiii concreioentcm «rbor ip(a.
Radix qna: ex medio-triuioo defoendk Caatore Thoophniao;j''^n^randji eft« ft «lc£ jdeteil£i dtb
germinat. ' \ ^ • ,
Amvgdalarum pliire? (imt ditTcrcnri.T, maximc celcbris cftr in dulccs Sc amaras. M.tfthioli»
Dulcium plurcs facit diticrcntias : magnas, parvas, mcdiocres, comprcflas, rotundiores : quanuO'
Jkmnullx dui^mo integunturoperimento; alta: fragill Htsaddit J. Bavihirius Amygdab^lttna-
^ne careima : item AmvBdala^ Tulg^os per omnia fimiie^ tri^ taitiat Mc j«iidru]^6 ijaimfres,
tcadpraportionemgradwm nudeum continentes, cdfque ez tiWetijitioinc^^iqi duflm.genenwi^
dukes tL amaras
- Amyidal» fragili Si flcxili pi.tamine, infit J. Bauhinus, multiplici r.Kionc i vulgatw ^idetunt. ^m'f ,iaU
Prim6 pittamen nullis foniiuinilMis habsnt piindtatuni aut Icarificatum, led qiiodammodo (ulcatum /r.:i;i/i
potiiis, cut extrinfecus venulx albs ex carne fepai-ata rcfidua: adlueienc Latitudo uncialis fer£,lonn<^'~~ '
gintdo uncia maior, correx quim Juglandis aut Amygdalx Fragtlior, ut letritfimo digitorum preflii
vcl quamvis hujus j;'jnji is pr.cr dccennis ftcilc fr.tng.if, nihilominiis pulch-^os fc bcne (uccuicntoi
intus continct nuvlco., nclciy qutd inip!b ctiam guftu, fi rcd^ judicami:s a vulgatudilcriminii ha-
Ixrntcs.
Amygdalorum maximorum , mediocrium & iiuimuonmi deicrtptioncs vide apud J. 'Bau-
binum. •":-.: ■ ^
Apud nos maximi arftimantur Amyg«^.ila Jordanica di<n:a, qux ?c majora funt, & longiO(mf'CC
angurtiara, craffiora tamcn&tcrctior.t, vulg.iribus V.ilcntianis, gultu cciam delicatiore.
l oci .im.ir Ai;ivRii.ilus L.ilidiora ; undc in Ik '<^; >, Gcrmania fupcriorc, Anglia fniftumrarb per-
ficit & maiuiat. lii It.ilia& Gallixparte Mendionahabund.u: in Gallo-provinda Dclphin.ituque
Amygdalis conflta: (i nt planmcs patentifGma:. Durum, ficcum, calculotiimqae lialum (ut ait
dinsv coeliimqiie calidillimum, Amygdalis long^ commodius efl qnam humtaius; nam li iblum aU
tam fit & pinguc, nimia p.ibuli ubcrtatc lafcivicntes (lerile(cunt. Rauwolf. tradit drc^Tnpolim
inlli^bus iylvclfrcs provcnirc Air.ygdal.is, qiias C Bauhinus a (ativis Ipecie diftinctis facit.
■ Amygdala omntum prima Horct in caliditMibus, ut Iralia, audore Plinio, menfe Januario, Martio Xttitfn,
verb pomum maturat : Mirum inquit J. & intra inenfeiB matura ficri Amygdala ; unde pUcec
ledio Plinii, non macurac, fcribentis. Siqutsramen dictt teneUiOs fniSkos qui elui apti iimcdici pedie
maturos, pcr noslicet, modb conoedac impropne id dici. Nam propne loquoido Pbma tum de>
mum mamra (untcumex ArK inbiis decidunr. AnjygdalsBautemf Maitluolo left^etiamiiiApuliaj
reiaonecahdiflima, Auguiio dsniuui lcguntur. ' ' .
Ver^ tn Amygdalis uti & Pcrhuis alulquc irboiibus pro ^matnm ^verGtate variae florendi
tcfiipui In Icalia eoim & GalliaNarboncnii Fcbruaiioaut ctiam Januariofkrent Amygdahe. Pa-
tavii iSe Lngduni Fdmiario ScMartb, Geneyx Apnlis prindpio, & ita Baiilex, aot MaaSo fi ni>
tn:s (ic cccl.un vcris. In gcncre tamcn (Inrc lunt prxcoci, aliacdmqa arbocum ftnCi praEVenieiKe^ qu
li per teuipcil.ucni licct mcn(c ctiam Fcbru.irio i»; .iperiant. • ~ . •
De fationc ailcura Amygdalarum nihil dicaiit. De his Boofiil^ndi .Theofbraftui^ Pfioinii« Gd>
lunidla, Palladius, ahiquc rei nidicx lcripcoKt. .
Dc u(ii Amyedalorum in cibo Sc raedidiu fi fufiiis agere t«ilkm,omnuuiue qux ab aliis dida lunc
& adhuc diei pollcnt perlcqui, vix intcgru.m volumcn fufEcerct. Brcvicati eiBO ftudeosmduomic*
to pcncs Botamcos eolque qui dc materia Mcdica (cnplcrunt re(]uirenda.
Amygdalx dulccs multLiin nutnunc &: corpus pinguciaciunt ; quancumvis Galenus eas levitcr.ilcrc Wrw«
fcribat. Galcno opponimus Dioclis apud Atnenxum, Simconis Scthi aliorutn^ audonuteni, 6c
quotidianam fcrc cxpcrientiam. Humonim aoiinoniam leniunc, femcn genitale amenc, undtf
tabidis & m.ictlentis conveniunt. ExhtDenturatKem prxctpu^in emuKionibus. • ^
Ladis Amygilalini parandi modum delcribit J. Bjuhinus hisverbis, Amygdalarum dukittm ii COO*
cida^xpurgatarum Cquod fit aqu^i tcpid.i, non (crvcnte, nc oicola fliblKmtia provocctur m .lAuin,
sicquc lac non benc album heret ) fju.mtura voles, Jiij. vel uij. Addi poflunt lemina Mclonum
& Cucurbicarum itidcm decorticact .id fenmium Laftucc & Papaverts albi (fi refrigcrare utagis .
vdeSfiomniimqaepiaciduro, non violentum, quodfitopiacis> accerlere) tinKal.ij. velu. Cooun-
dantur in mortario marraoreo, qiiod omniumopcimumad hancrem, (eraim affinlaqBBCoda, auc
decodtionis horcici vcl ctiam lerolaftis proiationc icopi; tr.iiicc ;rcr I i n teum, 8t in loco fngidiufewht .
rderva ; nam citbaceicit. Poffiscuroiblohordcato fic Amygd.ili4 pararc '
Sunc qui moti autoricate AvioeniUB* diocntis Amygdalas ob luam unduofitatciTi commovere choi-
Iqram, fibi perltiadeac noo tutnm cramont feu iaais Amygdahni uliun felKicitannbas, U li* qoi fto>
Mnnnan * machuiB
I^IO HlSTOHlA PlAWTARUM.
maciuun biliofiun habent, taalc inflammare, mittere ad caput vaporcs, vulnerato capite ib non
I, dcinre dolorem capitis. Noi in cremore iin<9uofiratcm illam non oWavavimus, nec
mi^imientnnMn jam diAonim, liCtt in febnbus Sc caluiis moi bis (xpnis tifi iumuSj uc uta»
„^ ipfi indieit «tiun bi noftro oorpore J. B. J. Bauhino noftra enam experienda inffragacur,
qui Lac Amygdalinum maximo iolano & levamide, in fefadbw ficpe poavimw^ 0K nBnmind^
leviffimum nocomenmm aut inownmodum (enfimus.
Oieo Amyg<lalarum dulcium, in rauccdine & faucium afperitate nullum novimus prr/Hmtius
leroQtiam» Pulmoni & pcdori utiliffimum dSt noftri experientii multorum commodo ficpifGin^
exploranim inqoit J. Bauhinus. Ad Orthopnceen^ Hr. Olei Amygdalarum fij. Sacchaii candi if.
Fiat edegma. Cif/»f4u ^ Thonero. NosrecensexprdIuml^nipoa^uoThoracico,ucHfiIbpiauc
Hcderx tcrreftris, afFulum una agitare & mifcere adeoque wbcndum pra:bere ( parvaquantitate una
vicc^ fblcmus, fcd fxpius rcpctere iUius ufum, denuo agitantes vas, namolcuma fyrupofacilcreco-
dic, eique fupernatat. De hoc oico J. Bauhini fiint qux fequunmr. £ft (ane medicamentum veri
Uiom» & ad multa efficax, blandum.gcaum, &quidam veluci cyous aliontmokonunejuflem ge>
nens : Scimus quid pofllc in colico dolme «b induracis finfanij, eS hmm ted, in qdboinico Sc
maximo ruccclfu multoties exhibuiniui. Sedfecenteropoitbt dfeeiwelfimi. DoCi fiijad ftf^.vel
perle, vel m )urc cjrmum. "In conftipau alvo mite, tutum & prooatum mcdicjmciirt;m, etiain
lenum dolore «iivexatis. £ft etiam ini^ne anodynum^ 6c unicum propemodum miantiuin taedt-
: quibus etiam reoens natis exhibecur ad tormina ventris compeicenda cum
<Batoad5i|. Me(uesoleiwthocduiiiienoainem&(i^
dare, impinguare, combrre heAidi, fimen aueere, ardorlq. vulvz & Drime inieftuin oommodare
fcnbit. Convcnit etiam mulieribus poft partum aifficilcm ad aolores lcniendos. Extrinrccus vcl pcrfe
inunaum vel cum oleo Tartari mixtum [cum mclle Diofc] maculas fadei, i Sole aut ctum fngofo
peruftts medctur, 8: cucem eragat ^
<junM"t AmyBdalinuro ad muka commendat Diolcondes: quod vero illud aftringerefic calefa»
oae fcribic, J. wiluoo venim non videcur. faxak tamen oanoeffiric aftringere per acddens,
nem^>c glutinandci, infiidoBqiianiine inhumoiealigiio didblannit 4>>* maoo» d^lencerifiii qnoq,
.prodede putat. . . , ^ ^ .
Jbb^ idiquum poft expreffioQcm oki an eaeriioiiemmannm
- aem quovisla(<mepfdlantiiueft.
Amygdalcamani eafidn nm 8c fiocc, atten. aper. extergunc. diureticz func, obftrudiones fKoris,
lienis, mefenterii, uccrique referant Enrinftdk lciMi|piic» nilunt fi nufticatc iUinannr, aipitis
dolon lubvcniunt (in frontalibus.^
Anqngdal^ amaras qumx fenxve fi pnelumantur cln ictateni Arcere Ifiniw 8c Diofeorides Cradoni^
iteOi exemplo confirmat Plutarchus in Sympor I. i. quxft.a. Ipfeqooque Dk^bxides in Euponw
mnmuram Amygdalarum amarum q athi unius menlur^ ebrietarem arcere fcribit. Novimus canMt
CinquitJ.B.)qui araulerum iJlud advcrsus ebrietatemin ufu habentes nihilo fedus h Baccho obruuntur,
ac nimia iui rcmedii fidudi decepti ita proftcrnunmr, ut nec manus, nec pedes luo amplius fung^
poffimofficio.
Amygdalas amaras vulpecnlis & comedantur lethalcs elle cradunc MarceUus Vugiluis lo fete^
fiptemantodoediibitis, mortiferain earum vitn expertus eft: Ja Lminin galEaii^ qweiefB
• magmatis poftolci cxpreffionem projeAi interierunt. v.J.R
Experientia compermm eft, olcum Amygdalarum amararum pne omnibos old^ auribosefle ooi^
, venientiffimum.
'■ - ■Qui de facultacibus Amygdalarum dillerere vult finquit C. Hofman )
l. Hoc impnmis debet prx oculis habere quod Gaienus roonct 6.<Sim^. ecumdulceihabeteali-
quid amaroris, qui umen k duJcedine vindtur. Hoc danim fidccci^ ob qnam i ' ^
meL I£ncoma«d6t6ribdi&ahfteig|Batt6eukaK polknt
1. Ddhde&hticdabecanimadvetieie, nc five'dnkiboi, fiveamaris folic utt, ocaair i
non ranadii, onnTeaiflaceaquea rnmidifai aUnuuc <c ev^^otn^ wiaoq» nndnne gia^
iiis oleolx.
;. Ab hoc pendet tertium , quoulq, pragrdb Ihnc illx qux nondoro ienfifailicer i
dc QMienim tecentiflimg funt, quia otariBnm habent fiibftamigilliHsaiiBe»,
raRmmutun-drfcnrac pemtus, ventricnbluicamiciorei, fireaBmentiliveroi "
ufurpes roinufque caput tcntant Qu6m;^ autem prt^ediuntur eo finiit deri
tiffimx autem iimt, quxextus fvlviutmx, planx & non rugo&, inms aJbiiiimaL
4. £t dlud non vidctur prztermittendum, femper & in oroni ufii detrahenduro e(Te corticem it
him flavom immediate obhsrentem nudeoi lUe enim qoia ceneftri liu lubftaiKia obn^
dic& ndgemcdoiemdiikiumBcaGmm fincalanim» qdns vidn can^
mannus.
Amj^dalas ceoelias antequam olHcula indaiuerint menfis fecundKinfinmt, &ineqg«ntt cnni
tegnmentisefitantltali, ftrntc]ue reverafubaddofapore palato*& venoiculo acceptL
Ex Amygilalis conniiis cum SiccKaro &aqua rofaceahunt dciicatiffimx illx pbcentx Mmrcifs'
ntt didx, qbx palaco muiiice gracihcantui^ & prmdpem noftio jodido incer beUaha locum vendi-
Ex iiidem cum Ajnyk» & ofii conqnamri» dchita prapoiaone minii & '
nnair lagaiu illa noftmibm amiopew espeoca &ia pnKipnohonore hahin, qne AUcmmm ap-
pellaht Hxc antem m ooqoinK Exiiflem itidem cnm Saocharo & aqna rafiodiadtim-
ds confiftentiam aut paulo cr.ifIiorcm comniinutis fit Biuyrum AmjgdaUrum di^hitn. Aiiaque
mfuper multa duldaria, pailz & cupedix cx lildcm effiduocur cuni laois cum agns graca & U-
Digi , Googl
Ijb.XKVIL De Arkrihu TrmNfmi. 1511
Integra cam ficnfaas aut uvis paffis com^lanau; & Saccharo etum incruftantar. Qpocungue
autem mo lo furnptx gulx bUnaiuntor, 8c ventnailo eciam fi prpbo comminuantur conveniunt.
Aiioi enmi li non pcmtus atterantur dentibus> adco denfa & compad.i eft earum liibflauoa, ut
particulas deglucicas intcgris rqedas viilc.is, cixxl obfcrvavic J. Bauhinus.
Vanllebms in Itinerano liio /tgyptiaco obicrvat, mundationc indpicntc aquam Nili pnm6 viri-
delcere, deinde ruberc vald^oe turbidam & coBnofam fieh ad acce(&m £thiopid diluvii ; quxres
valdc incommoda ecnodv» calid» iAius & ficca regiM^
facili ncgotio dcpurandi & dar^icandi ; qux hujuunodi eft: Aauarit nempe & b.i|uli (ludinpnmum
hydrias Hias feu cancharos aqua replevcnnt, interiora corum pafta ex Amygi.iilis contiilis parata af-
ioSd oblinunt, quo aqua bfcvi raabus (ccretis, (cu ut Ghymici loquuntur, praidpitatis, dara bC
atyftalh inii.ir pcllucidaeradie. Amygdalamm defedu aut inopii ex Armeuiacorum nuddspori
roodoconculispaftamparanicad eandcmufiim. QtiiaSc &fiiuai Fabanun euadeiii dSoBemk ni»
fiai» VanfldMus ab iEgyptiis edofttB eft.
1. -/i/w^^J<i>i'/ i'o..'iV.j«--?j.4lIorr.Rcg.Par. Hort.Lugd.Bat
Htrman,
. . Atbulcula eftfhiticolaj r^dicecenui, alba, rcputricc: Caudice digicum crailb* trtamaaatud^w
pednmaltirodine: ramis crebris, gracilibus, quospalUd^ flavdibeos tq^ coriexi Fold^ nortoft
fi-U(^ib.ii; .ib Amygdalo iativa nonnili panritate difletentibns.
floict vcie, huf^us Autunino perfiat. Ttmftit.
AJamaram. * Amj^gJtl* I»Jica ]o. KicvhoS'. laaeTi. ' * M.^T.iA'
' H.M. .
Pra:cciri eft arbor 8c (pccioCi plurimum, ramts decunatim in alios minorcs divlfis brachiata, iti
ut vcluc ,iLr cxpanfa: VKlcaatur, ac, uciinAbictc, Pinu & Pttnja, furiiini vcrsiis magis magiltLgra-
cilefcant hoadL-s, doncc pyramtdis ferc formam attmg,\t. Ijgno cil .ilbo, pra:duro, corticc glabro*
exms anerco, inUis rubicundo mtimto ; ramulis vero tenerio^bus, viridibus ac lanugmolis. RMJix
ciaerea, rubicundo corncc te<fta, inodora, infipida. fa&i brenbo!^ mbicun^ ac viUolis petiolis
Blura fimul junda, ac in orbem expaaia, rannuif utringiM tolMniV* oblongo-rptunda, fplendenria,
slabra, longitudme (efquiipithamam, latitiidine Ipidiainam cirdcer zquanda, iiipcrnc vindu, ir>
fernc c viiidi flavefccntia ac ianuginofa : lapor amarus, odor nullus. Flcrtt exieui, inodon, ac
iniipidi, ccnuibus, rubicundis ac hirlutis pctiolis inter expanla foha ramulis (uti RjBium ilores} ra-
«jematim cohaerem, quinque acuminatis, dcnlis, iatusaUiicaintibus, extus vindibus fohols conftan*
tit*% jdecem in medio tenmki^, albicancibus fismmimf aoti^^MMtar docaik^^ mediam floris cavitacem 8c
ainmticam occupancibus, quinqnc nimirum ftelhilK^modamiticerfimola expanfis, quinquever&
crc(£li.s, inter mxfljhn pro>.lic viridis, Iiirfiitus, ipfiiis fi-udlus rudimcntum. FruSm obfongo-rocun-
dus, comDreilus in .ircum tcnlus, Am^^dala: perlimiiis at major ; cortice primiim viridi, glabro ac
nitente, demrufb, fcabro & duroobdu^his, eo vcrdininataricaiEemteiidente dehifcente, & fadli
officulum leve, oblongo-rotundum reliaaaeoiiej potamud duro nucleus ineft albicaniif, (ap^ .
dalz, prxtcrquam quod inter mafticandiam, fecusac Amygdala, penitusdiflblvatnr, nulll nema-
ncntc ipdui nuclci lubftantia. Hic.-mte:n nucleus duobus conftat albicantibus ac rotundis foliolis,
fpiralircr cQnvoluti.s qua: in mcdio )ii.\ta longitudinem p.«Cns foramcn rclinquunt, utiapparecfi
nucleusinaqua calida t.innipcr maccretur; tunc cnnn convolutionc hic Lixaca 8C ibltlCa> ^"dflnf
induofoliola rocunda candida, qua: pedunculo brevialbo infident, ic expandic
Nalcitur hzc arbor in fylvis Mslattir, lods prxfertim arenoiis, plurimumque in horcis coliur. Ltdm wV
Tec Hngulis annis maturos exkibet fru^; cumque fk>rct antiqua dccidunt folia, ias pncc^pii in
lods ubi flores erampunt, atque ab amio cenio ad 80, non raro frugifcra manct
£x folus .irboiis placentuI.isconficcrc norunt indigenx, qu.is comcdunt. Fohorum fiiccus cumf7r«(# '
OrytJi' infulb mi.xtus Sc exhibitus liumorcs biUolos temperat, capitb dolorem cx lz(a alimentorum VJm.
ihventriculo fermentatione ortum laiM^ necniain aottranis dolonbus colids raedetur. E foLus te-
nerionbus fic fiioco hSteo nucis Indicae nnguenwm fit contra lcabiem, lepram, impctigiiiBm, fimi>
lefq, cutaneosafl^Ans; ead^que folia, ouo Palnue oblita, acfbris gutmri impofica, fimciam tu-
nio. es refol. unt. Fruc^uuni nuclci in dclictis* comcduntur, ex iifq, lac emulgetur uti ex Amygdalis,
ncciion olcum exprunitur olco Amygdalarum perfinule^ pcacterquam qubd auoquam raDCorcm cb»
4- Afy^Jalin u£tbnt''.cafruBu hloftricci Breyn.
nuius ramum duntaxat ad (e « I>. Btveming milliim deicribit D. Brcynius liis verbis, Is ex virg^
rocunda, rcdta, digitimirkcrafTitie^pedjdi, per duorumatu trium digitorumincervalla geaioili^
cuberanabus diftiiSia, conlUt; cujusligpnm fiibalbidum» haud durum ac feri infipMum; mtki
craflb, oblcard ctnereo, mulns pundtalis (errogineis guttaieo, ac pcr longum fubtilicer ftriaco, rion-
nihilq, lanugiiioro obduclum. Quodlibct geruculum folia feptcna, coronx mqdo, fummo ordine,
plamaruiu fiellatarum mqic ciicundant, viridu, furfum fpedantKt, Oicandn figura, magnitudmc, * •
duritic, atq, ciairitic pcrfimilia; pcdiciilis ctiam iemundahbus &iongioribus inhircntia ; icd vc-
i|u]ishbri(q, craflioribus 6c obliquioribus prxiUuj acdrcum margihes (errata. In fccundo 8£ter>
cio verd geniciiloruminfdionun, lupra foliomm emrcum, /fy/i(ex vidcncur cradi; lignd, ex fufco
dnerci fcincmi, di.as aut trcs uncias longi ; qui circum virgam ftcll.irum fomia in orbemagun- 1
tur. Hi inuuni in modum fruclibas multis, pctiolos brevcs, cralTbs & lignofbs habcntibus, omati,
versus pv-;liculuin anguftionbiis, in medio craflionkLi;, tumidis 6c vciuriolis, antciius nonnihil re-
-flsns, auc in rccurvuni fimikmquc papilUs apioem exeunubuSf cernnntur. Czcerum fru^ illi
Naannn | '
Digaizoa by CoOglC
1^12, HlSTORlAPLANTARUy.
5B>t«t Amygiiialis EurofaEis foaxii fune pori^ quibus magnituiiine quidetn nonnihil oedum. icA vc-
nuftate nuximft anteodlunt, ob pakmfriinoni denlis nllts (nbdliffinus ierioeis, Golore ad Cinna-
moniDm vcrgentem pulvinacum callum, quo adc6 fciti h Natura funt vefiitij ut tȣtn non ioluni
tain lcncs ac niollcs, lcd adlpcAu ctUm 8c fplcndorc tamacquales holofenco viJIofo, ut ncc pr«-
ffailtifltmi confe<aoris Holofericorum manus claborarc illos elcgantioi cs j^oClct. Si.b pulvinato hoc
miia^li callo officulum latet« non nimis duro inftni^faun puuinine, nucleuni coxmncas wnedio-
aea»t cujus laporem odoritnq, oUernue aoouic^ noii
CUf.
Valde crallb & duro patanaaeMM; (wd^ nt jmii ioimeritD Nnz «ppdbui fMat, triangplc
quodammodo Ibmiz: mfima entm ptutenrft reftffinea eratSedepr^Bor, binas vmcus hnf,z, de<
indc abcjus lincx duobus cxtrcmis in orbem ita aflurgebat, ut femicirculum formaret, quincjue
pacncuncurum, qua partc longi deniior erat & magis tumcbat, multis tuberculis per unirerlum
corpus fparlis, colons ex rubefcente fp«dicei £a in binas partes feaa magnum nudeum oomi
deprehendebamr, ejufdcm cum nuce figurx, pelle fvic membrana operoim rulS» ieduKeriaiej
candidiiCmum^ atq^in binas partes feparanim, inftar Amygdalx, ari edam i*^— — *— '
bae: quidecaiiiltUiqaii;» noainq^fiufmAnqii^ fife
6. JbKJiJUUt Periw»<eC Bb Ik.X^ttf. 1%. U%. Samt. CM Am^iaUftrmmmun
Chf.
Huic Amygdala: Peruana: nomeninc^itnm, quia fort^ operimentum quo Isfta fuit ilH fimile quod
Amygdalam tegit, aut quia nuclcusquetn ujncinct Amygclals nuclco non eft diffimiJis : ccrte (m-
quit Cluiius^ hujus quarn, aperiebam nucleus ^£ labfl.intu & lapore AmygdaJxnucJeum valdi
refoebat, led olfis five Iwnci corticts qui nuclcum comincbat forma diffinum, nam tnangularii
erar, dortblato, in lijna jatera angi Io(a dclinente, valde rugolo, queraadmodum & ntrumque
tus: Jiipin.i pat^ cti.im rugofa, fed anguila 8c cundformis. In aquam amjeda hzc Nux IMMI
mergebdcur, licet luiclcum adeo integrum haberct, ut totiim ligneum corticem explerct.
TresuUimas arbores veras & genuinas Amygdali fpccics cffc non affirmo, ncc enira fdo an
charadcr gcnericus us convcniat; qum potius contrarium iuipicor. Venim quooiam i jBotani*
o& peritionbus ad Amygdalos referuntur, nec mihi conftat qu6 itfoii debeaniip lecejiem UBe
iteaiiamieqot nialkm» .qaiUn ablqueprobabiUiarioneali^^
C A P. IV.
Dt Nmcc AhfcbatM.
NUx mofchata live myriftica Rcccntioribus difta, Vcteribus incognita, nonnullis(utC Bau-
billo>creditar. J.Bail}Mao, ut Gailandmo, Cemacum Theophrafti, CwmMnTiniT & C*-
iTifiw Plb^ efle fidetur. iJcm & Cii7/«^*/«»«»Galemefle lufpicatur.
• Ob florcm fnj(fhii contiguurn, & frudum lanuginofiim, pulpi dcns.i aliafqnc convcnientias, ar-
boiem hanc ad Pruniferas potius quim Nucifcras refercndam cenfeo, & MaJo Pedics non Nud
Jilgiaildi filbiungendam. A rchquis jatem Iiujusgenensdiftinguitur triplici fiBftfii * —
mgolb, pulpa uitcrjorc venis flavo-rubentilws vani.
JHkamifltiM C& Ger. Puk. Armmu» t/fl^jmKfekms & C|e ||Httimf«M»
•Nucemmofchatamconditam, proiic ah InL^iis .iJfcrf ir, flcdcfcribit J. Bauhinus,
Pcrficum maium mcdiooe zquat, primumque pulvinaco mtegitur, Juglandis aut Perlici iaino-
rcm, calyee: buclubeftmediocrisaalfimditusputamcn (eu cortcx lignoius, nullo nocodore, nec
^poiej intndiMMav fiuiieK ni{^ ipadiceus, valleculis hinc indd depreflis inarqualis, quas ex-
tuno & hufciam dtAo.ooitid interieda Mtcii di^a explet, Veticulato plcxu certis locis durum U-
lumcorticcm obvolycns, pcrtinacius circa pediculum adnzrens, alioqui liber, & incubim duntaxat
Icvi appreilus, faalincgotio avellendus, coloris ex rubro flavelcentu, fapo. is jucundiflimi aixKna-
tici, acriuiculi cum amarore quodam, vdut oleaginem quandam pun<^ura rcmittem, qnemficacu
nindus reddic nudeus, quem rulg^ omnes Nacem molckKem vocan^ Obvx inegnimcttaci, ookrii
icre cuierei extriniecus 8e rugo lus, Ipadiceis & ex flawattiiamttM venis undflfim «el fine nlk> or-
dineUncinde difcurfantibus, lublLnuii fohdi, ibditt file iot^, oecdiflunber ia
fapore 8e odorc aromatico & fubaltringcntc.
Dutlm maxime generumftmtNuces aromaticae (eamolchmu: unui
didtur : 'altenim loiigiiisinnidf^ rotnadum, quod mm.
CBaubbinstres hujm «boris fiedes difttnguit. i. Primam vocat Nuoaii moia>aram frnftnip-
cund» 1. SeciuidafflN.M.fr.iobpMmK }. TeiiiamKM.fr. ebtaB|%
t. Mnt
Digaizoa by Li(.)o^Ic
Lib.XXVIL "DeAhnimTrmfiru. i» ^7^^
I. tbxfmftbM»fi»9»numb C BL mtfim nmi» fm fmmm Qec NtKmwmtk» fm^
I>e(cripoonibus aliorum impcrfo<ftis omifEs, accurattai QiL
Arbor cft Pcrlicis M ilis m. Pvris hauci (iiffinniHs.
Cortk» dnencco eft, Lgno midullofo, m^iclulH cx Kif^ rufcCxnte. fs/w parvis pediculis d ra-
BHsqiubus arboT luxuriac, akernabni 8c fere catervatinij raro iing^U dependeatj Izt^ vindia & |»>
nuia. gUbra, & nervo unico redo cum plufialis VBtnlis obliqoii ^nriita. £a non recentia tataidm
contrita manu fragrant, ifiii & cuiaeunMniuacnnioaiamienrim, 8c vim Aromatic.im irifrgncm,
ucedeedam utiii Indigcnis qucant. fltwif/ floribus Pyn Cwaftrc fiint & magnitudiiis pares fic colore
llfiiibt, qaique facilc cadant 8i pjruni fr.3grcnt. /['^'5?» fucccdsm circa pevUculuin /lonnihil turbi-
iUMBIiiCKtera orbiculatior, non ipiis raniorum faftigiis nalcitur, ut Nuccs Juglaiuies, nequc m fblio»
(eid in ipiis hmc mde ramulorum articulis. Qua defloruit (ummum Nucis operimentum
virens & rugofum, vtUofumq, prim6, &ciiq, deaiam eft, dflinde QUtnrelbsmitMerftingwtur multis
hteis purpurcis, aureifque maculis, ficut apud lios Aiineniaca Pofic&Te Mdh. Villu» ifle mox fif-
fis&'hian5 Nuccm oftcntat fiio Maci quafi reticulo amiaam, &c.
Nalcitor arbor ^otej 8c freqnens admodum, & line cultura, in miula Bimit, \ quam noimuUi Lmm.
liolaooenftum imamfiaHO^pHriqiie i Moluccenfibus diitmi^m] & quidem (ola, fiPilbfli tn^
dimus. Alii in Moluccts kmuiicnidiiiKft ia 2aAm, (od infiuaiiefaa. B*»d* aMem tnfiik iom
iEquatorem fica, ^ Septentiianeid AaAiam fetncitrvam, equinam vektti ibkara oofifBnien Yideb
cur, lonRa tics leucas, unam lata. Eft hrc arbor annofa, & pcrpctuo vircns & Horcns, perpauoque
nuccs gcrcru, alias aliis maturiores. Proinde lemper quidcm bis, incerduin ter h udura luum tert
uno in anno. Vindemia piima iit Augufto fic Sepcembn : altera Martio circiter ; Tcrtu alio ai^
aiio menfe, praoc faveric tenipeftas coeli. Legi oaoei tiiii beni maiurz iiioo.debeat. aiiter miiHk
itmt doraiMa, Leftg, oortictDas exempcae iiccantur pnmum &d Solem. SiocatH adiniiair Macii«
Poftca Nuclci, quos Nuces vocamus, lavantur calce. Hac emm (bla tutj: praritantur conrra corru-
pcionem, & omnem etum exteroam iniunam, & apc£ per luuvediun terrarum CHbem ion^ navi<
adQoibus cramfeifi OpdncfiHK^iiibai caioraiiflKcabdiiBM^
Sn albidicMnlMii»
HancfhtAom Ttuix quidcm aves depafcuntnr, fed maxim^ Golnmlic genus «tbam 8e parntmj
qua: dehifcente nucamcnto, lUed* luayicare Mads hunc cum Nucc eripuint & devaant, nec nifi rc-
picu mgluvie capaciflima iaginam delmmc. Noftrates ibi raercatores Columbi!» iftis Nent ttttrs iive
fihctvons nomen impofucrunt. Quas autem vorant Nuces pol^ integras per alvum rcd umc. Rcd-
Jiee dtiik deinde gemunaiK, ucpoce pnemaceracc fervore ventriculi. At bo.es inde nacz, «du pnr»
«ociores, fum oorrupciom obnozix, frudlkiiq, feram OReris multo viliorem, & hdc caul
lie^edum incolis concempcumqp pneterMacin, quem ad adulcerandum meliorem adhibent.
Clulio Arbor eft exceUa, Pyro naud mtnor, fohis Laurmis, niinus tamen duris, & paulo interdum
latioribus, venus Arantufolus p-opioribus,fi appcndiccs dcmas, aitcrnatmi If>i: noii c.v aJ. c to lulccn»
t^us, in andiicu non (crratis, pcdiculis brevibus. Fruitm lii^ularis utpUuunum ex tcnuioribus cx*
cremts fftmalis dependct, inceroum binL Excerius denfiim fmiftfiiAJffliiliMiiium iulcr cujuCLun tliud
tn bmas panes xauales Vtivtdflnnsibniii pcadanm, eique eciam parte manmim dehifcit. Macis co*
kir micio adeonioem Scdeg^iiiaftncaJraintiaaem panac, ieo aeri expuiuus paulUtim illam ei»'
«
JShm mifAm» frmSlu cUmfjt C& mfri^Mm^fimmm Qd*. »mmmmkm P«b
it$fn Ablmtn^Am,
Non ideo marcs dicuntur qiui dignit.ite & facultate anteccllunr, quafi natura majoritatcm 8C
kmgjtudinem fiwaiicc notam pia;ccllcii{i3c. (^ippc (inquit Pilo / tccus Ic rcs habct. Nam quan- ■ .
tom molecaiens iiipcrant tancum ab his lupcrancur virtute aromanca, omnibuique docibus MiiP
chanenadfonnins &nobilioricoiioeffis. Noioeaverdiplcbclube^ quslibi periuadet iwnra*
cione aliqaa, (bd (uperiKtione mera, ohlaagam Nuoem in dbo viiis dacam jpmemer eos dere in
Vencrcm, & faccrc folito ftrenuiores. Mads tamcn cjus quamvis clcgantiUimi quoq, coloris fit,
adeo eft mhrmis viribus, ut etiam nullo apud fuos lit in prcno. Unde 6c arbor ex qua lulctcur inter
dMmeresSc lylvdlres habeatur negligacurq,.
Arbor ip(a fohis eft loogionbos ( uc qua uiterdum pedem Romanum acquent ]oi|gitudiac« lati-
. mftns tres aut ampiius onaas ) craffianhoi^ nerTofiorilHis, prona oarte canclcontibasj iitpiaB viridi-
bus & fplcndentibus. Nuccs majores fiinc, non (bium oblonRx, isd &j quadracr fcrc. E.t non e ra-
morum intcrftitns ut prioies cxcre(cunc, fed (imiinis, &:Jugiandium mltai liniul terna: quatci aa:\'e.
Maas etiam reficcatus elegantioris coloris cfl.
Naz tnoichata lubaftnnglc, flamachica eft, ccphaiica & uterina. Flatus diicuct^ codionem pro- yiru.
MQifec, halinim foetidum oni «nNndltj foenim rccrcat, lipocfaytrax ac palptutioai cordis fuccuiri^
lienem mmutt, alvi HuaraoanqpaiGi^ voniiBaniiftitt urittis dfli^ niumtriim aniir A/iiiBspal»
moiribus oflficere lcribit.
In dylintenis aliiiqLC fluxibus Nux Mofch.^ta mcrito oclcbrari potcft, quandoquidcm diverfas iii^
Gukatesj omnes in lioc afFc^iiiu necellarias continct. E)us oleoia iiibftantia iUinit imeftim, ns 101»
iaMBX ab aonbus humonbus, 6c dolores lenit ; aromacica qualicasy in aereoinrim OMiiiftens, pann
fiobiles penecrat, 8c minfic^ oorroboraci cetwftrisfawadlhringprflc eatfcciCdaKi, ficKrio6aii]| iOK
dadc. F»b. Hitdm. ^ de Dyienter. c 10. *
Nucc nK)(chata (accharo condic.x utun(i.r BrAchmanes in omnibus frigidts oerebri roorbis, Paralyfi
&ahisiiervonim ficuceci ai&dibus, ^uia0(CardiaGaieaiivttr* Jami ouikisaiioisadaosadfdri
Digitized by Google
-l 5X4i H I 8 T\b R I ^JL^Y^.L A ;K T A bI !tl ||. *
coepemot ex Indi» Nuoesjnolcbatae (acciuro conditae pro bellarits ad epulas hatioreL Deiicattor»
cdam nucamcnto feu extenoteoordce viiidi deledantur Iblo, euina ipliNr.a preferjntdnm punc
cft immaturuSj tani propter odoris fuavitatem, qulm proptcr (aporis niifh iDgentis^ atq, ob id ftomacho
amici luamditatcm D<>:uit interea iifus non omnino innoxias ciTi; iftas lijlici.is, neo, taiit^m qittn>
do Imc, loi (juando cum liiisnucibus £unantur. Pollent cnimj cuqi e inli\;ni facultate narcotica
aua frequcntiore aut largtorc niu ibporofiM mTdmnt affedus. Ilinc iion ilitiiiiulc veri cft quud tra*
oit D. X*wr»wr, nimiruin, ctbi -ilKtllues mataie&eieiiidinuiit AveslVadiiiacas luruni velccnda-
rum avidas niagnis grcgibasm Molaccisinfiilits oonTolare, noo lccus ac Turtios, \ inilcmia: tcmporo
in Gilliam; Ncc umcn dcliciis fuis itnpunc Fruuntur, nam cuni ta::tilxh liitcc aJ (atietatem le
ingureicarunt, vertigiAC corrcpu ui terram vdutcbfue deuduatj ui;i jacciKiuni crura forniicx btevi
oomedunt.
Nucc» ipfi^ fioeuMs [ tmnioderac& Sa^$y eniem facakaite.donacat eile comprobat htdoria
qiuun iBtfnt Lbbdins I nimtrum^ in Anpia TDbatam ad generoCira aiatronam prargnantcm, qujc
cum fummo defideno .iviiie dr.oclccim Nuccs mo(chatas t.inquani p.incn) comnunduc '.ilcf, iii.idic
in delinum rel pociiis ebnetateni, lcd poft impetrauni quieccm 6c lonuium copiolum, rcpcilcncibus
<nU>tdnotis, cenvaluic.
'^Vnlnni cuiiudam milicis cicb coafblidatum ab aCi Nucti Mofijiatae iaiKak fiunM« reTett Tache*
nSnin lik de nmiliorum prmape p. i lo. Hic fiiidmettamceldbratar h U FtfvnBc i Wetlelio
in vubienbus conf liHandis. J. Bauhinus cum in Apeiuiinis montibus fiigitlain avidius bibiflcc (ii-
bico inciciit in inlignes vcltcx dolores flatibus in (croto vexantibus acccdente tunioic^ line tamcn ulla
hemia prorccJente aut fubfequente. Cum exilliniaret (c in montc pix dolonbus penturum, itineijl
ioQus Oiwaidus Osktleitvtr amiodobBiht Nuces mokhatas^ qua» («cum habebat. vor^tis quanwr
iiiUmper D.6. Bc lioe leme^ Iftentos fiikidiilarilKis, atque ker perfecit ferpei 8cinooIumi&!
MtmerahtU inyrimu txferimentum.
Ad paralylin partium dcglutitioni infervientium Nux molciluta nuRicjta &vicgluciu eft egrc-
gia. Etmdi
£xprimuur cx nuciiias leoeat^ oontuiis & in Sartagine (erve&disoleum* L comrouni, admo^
ta udle V. g. ad ventrii KMnina & fkABieanepltf iticc» ( in liqaQre caiido exhibitum ) ad tormlna
infantitwn umbilioo inunifhim, ad nervorum artjcuiomxnqi autttllMM.doIoies ik-^jpn firitatw.
Extrin(ecus conciliat blandc fomnum tcmporibus illitum.
Macin feu (ccundum mvolucrum Nucis Myriiticj: cum Miccrc Grxcoruin confundunt c Re-
centionbus Botamas non pauci, vicmiucenominum, uc venfimile olt, indu^h: ciim tamca hcc
' duo mukum inter ie dafierant. Macer emm cortex eft radids in MMfsrntSbmai» liibflantic (ri-
gidioris & terreftrioris, & ob id (iftendis alvi fiuxilms deftinacus. Mads i cootra tegumentum
Mudslndicx, & ciuidem egregi^ aromadcum cft, multuque & (puituolb calbre plenum, unde £c
adversus /rigidos ancchii , itemq, vcnen.iros Iblcc idiirpari.
_ Macisauteffl iik priulquam cx plano niaturuu, &adiwccolorc cft el^aopfiuno cocciheo^ con-
^ apQd liNnldefleaceco (olet, & infeni printe tncolie ad excicindiun apgfltitnni» Pofteaqaam .
ver6 niannatMaciSj, adimimr Nua & exficcatur ad Soiem, coliedulque cum cora reponicor, krva»
tuFque. Odore (emper quidem gi-ato eft, (ed recens mir^ jucundo : Sapoie aromatioo & fiiaviter
ainaro,& qui qoandam ii le ficcitatcm on rclinqoat. K.ildcm vircs (jiix Nuci ei adlcribunturj qoi*
caraen pardum tenmorum exifttt, ideo & opcrandu cfficacior, & nugis pcncf rans habaur.
' .iMlcis oieum ut oieo Nucis quanbcate oedic>iic qualicatc antecellit : ma^(que commendacur ia
nervorum aiicaibus & aliia 6a^iik moihif : qoiii fic Podagram (aiiiabile <liAu),pedi obhtum (a-
iiare Gronemburgius refibrr.
Ad Tcntum utct o inclnfum. Accip. Nucem Molchatam non vitiolam, dccid. in partcs iiij, Prt^ce
unam (i\per caibones accenlos, & iumum acapiac mulier per inftindibulum, t6ra> id iaoat. Hoc
icmedbBaaoKmiilietaninraaMncaiamcHAranBnnnai QwimanicaTic AOijli. *
- ■ • • •
f.^ I^S. - |. Nbt mp-ijHts mnjar ^tKrim UMsriet. TmmtfMtkt * H. M. AviMmne hS^Jt gtmuMmh
9- . '• ■ £^'ifn C"luf. Nux Jndic.t chlmga, intrinftcms fimtlts Nuct mefcbat* J. B. /W/«j cujrti fruHut
oblcmgitt Faufti Jimdii C. & m»U Fdlnuim tiocat, Antit Jivt AvtUmnt huUctt vtrfieelmt
gatmtkUmgiim • • *. ...
H.M. . ' .
Arb(>r eft procera, tduiiet craflb, imiliflqae ramb den& donato, qut ooitioerftthro obdodi, ac
meduila mtus roolli, haud (ecusac in Sambuco obfei v.itur, refcrd (unt. Li^^nww albicans, pon^ero-
(iim, inodorum, inlipidum, cortioe obdudum lp.idicco-rubi o, inms albicantc, qui cudcula tcnui,
lugncanre inlupcr mumtiis eft. RAdui itidcm albicans, coiTtcc cinereo, fragrante & fubamaro
aa^ .FoU» oblongo rotunda, acununaw, dcnla, glabra, mali Aurandae folus haud abfimiLa, cx-
«BpcciibLiVpmdioe, qui haios arbons folia carent, brevibufqne ac rotundis pctiolis ramulis inh*-
j iWitii^ f^wMy™** atio-Tiridi ipkndenda, infernd viridi diluriore : Sipor (ylveftris ac acerbus,
• . ' ttaqr mm. runi.eaffA, ctrca nmtilos tencnores ubiq, inter folu brcvibus, rotundis ac viridibus
pcciolis glomeratim non fDar(Tm producijntur, ienMmque porrecds columellis umbellx Ipccic pan-
duntur: coniiam umco liibflavefocntcfoliolo (cu calycej,lod mtres quatuorve levcs inciluras aut la-
cinus divite, in ai|us medio fylm prodit allMcans & bi«irll| odor nulbis, lapor fylveftris. Fn&m
himi teniiaut piara coMaoiftwi ramiilii inhaiwn, oUongtHaaiildii acovo Afi^ino ciim ftH-m^»
nnn nui^imaine haod aSdmiles, exms i vidifi flaveCemes, ontioe craflb, carno(b, molli, ac pul-
vinattJ, (aporisacido-adftnngcncis, o<1ori(que ingr.ici tctfli, Juglandis in modum. Huic (ubcft puta-
mcn (c:u cortcx lignolns, nuilo ncc iaporc, nccodorc, intus cinerais, foris ex nigro fpadiceus, val-
Icciilis hinc iii ' <'c^ licflis iniqualis; quas cxtinio & huic jam di<ilo coitici interje<Jla quidam fiib-
i^m, veias Maci Juniiis, expiet, reaculato plnm ceitis iods dunini liium coi opcm obvolveiiit, co*
loritcxndaoflaTefiGodi, otaacfipoiiilMiidi^ veroooitioeli»
- , . neto
Digitized by Google
Lib.XXVIl T>e AhoriksTrmiferu. ,^15
no(b nudeus addl oblon»is, dAdylutn um magmtudine quam ligMri leh^rens, coions ieii diMrei.
acragolb, neaKmNDdMDldiiniindFa^^ .
in hw nudeo reperiamr.
Orefatubia in fylvis MsUhtri ferod aut btt qnotAniw nutnros profert fiuaus, Junio viz. auc Locu^ £y
Dceembri & Januario menfibus, dmqac frupfera manet. Ttmfm,
Nuoes hat nullius m medicina uiLia lunt. Veium Mercatores Turcr 8c Judjci nuces Molclutis nu> XA.
«ftni nuribus, 8c nucin veri maci adiTufceie fblent Sc empcorcs fallcrc. Similicef i andbw^Kfte
Mnudb&nque mactoleam expnmunt, 6c genuino micts oiynfticx oleo MTtifcw.
Gceeram notanAmieft (ut in hi(tona Faufel «dam monujmus) LobetiiimtnObftnr. ATeUaoie
Indica: genus oblonRum C/»/; idcra cflecenlcre cum nudeo Palmarpini quod ( inquic J. Bauhinus^ '•
an ei concedeoduni conilder&ndum eft. In eadfm lentemu eft & dc Arn. Syen aotism Horc.
Pmw H M. P. 4> T. ;8. p. 79* TMffMjb i«K^ idyM^g ^
tmtJt, etrtim tnhuiuM.
H.M.
Arbor eft vaftar m.iRnitr.clini?, altimdlnc 90, crafntie v«r6 duodedm pedum mcnfuram dfdter
ac^uans, muUifquc ramis morbem longc laceque diHuiis donata; qui cortice glabro, primiim Tuidi,
deinde rufefccnte munici, ubi inddontur albicaiuera ftillant liquorem : li^um albicans, odrdceob-
dudum craiib, iqiumofo, nigricaniK, inms punuiaicenie j itme vuberatns lachrymam fundic fla-
vefientem, vifddam a^ tenaoem, quc SoGs araore tn gammi dnritiem non raro cxiiccacur. R^dtx
fibrau, albicans, flaveicente cortice tefl-.t.odons gravis, Gporis adftnngciitis. Fi.'li* Kcniiii.u.i ordine
paralieb circa ramulos_ brevibus oetiolii provcniunc, oblongo-rotunda, Nymphs* fbliis liaud abfi-
'plendcntia, iupcrnc atro-viridia, ia&TOfiibTirK^
iliilia,crafla, denla, glabra, iblendc....
ColkmBdie cnffi fic in * adreria paire ak^ exoibennK^ « qui innaaMri enles & pzn^ inTiftbilcs • At Mdv
neivali (uperiofa ven&s eiKummt, 8e ukra folti medinm onudno eranefiam ; iapor addus. Flwtt *»SmZ
racematim drca cxtremos ramulos petiolts longis pitweniunt, Trifolii hepatici floribus c'im forma,
tum magmtiidincluudabluniles, odo candtdis, aadis, rotimdis acintus concavc ioliolu coniiante^
denia viridium ilaminulonun, iuveiccnabus dpictttn orrutorum oongerie mcdiam flolcaBcwiMqpn
& umbilicum occapante, inter quz albicans emergit ; odor iuavis, iapor nuUus.
Simili plan^ modo /niffair ramulisadiuicunnir, rotundi, glabri, viiides, nitentes, roaturiores ver6
rufeiccnrcs, corrice craflo,cimo(b, molliac pulvinatojafxjrilquc addo-amari tei^i nucis Juglan<&in
modum ; tiuic (ubcll putamen feu cortex LgnofiLs, .ilhicans, NitcUtm indudcns, obionfio-rotunduflif
ex albo H:ivcli:enccm, laponsprimum dulcis, LiL-iiiiic v.ildcamarij qid^diflbAus (lniia feCM ac it' ■
boraoortex ) lachrymam iundit citrinam ac reiinoiam.
Provetut ttbiquem Malabar. locbeceaofiibpiacfeitim drca Angmi: quotanidi bis finftQm fert, Im^ .
Mattio viz. 8e Septerobri menubas an^ ;oa non rar6 frugifera raanet annos.
Ex fruauum nuddsfiocacisdeam exprimitur ad luoenuium ufuin: idera illitum membtorom l^tf
dolorcstdlib InluBarflKvaMwhi^afiMi&denaimi» <jafa B^^^Mm fabitt***-
medetur.
£x arboris coitice 8e foliis in aqua oommuni ooAis ^peaum iit coUyrium. B coitioe ndidbiB
.deDoaDflcineoetoiiHoento excraftom pencur^ quod o^aleam ianat, ii capoc eo fricetur. La.
dirpiatKaHiora 8c finAibas ftillin^ cailieft» 8c.axliibica> vomicum cie^ alvDm move^ ade6que hu>
' ivwofaiuifiiiiideorffiiiMii vdieBieBCCgo^iiiyfc ,
C A P. Y.
Tifm. " .- ■
ARbor hsc CenlSimaltinidine non (bI6m, ficl aElieno^ fblft, fruaftdique cninbnir, efeoe
ii i longinquo confpidatur, fiminima apparet: olim fylvcftris iblumerar, nunc in horcis
Luiiunorum colitur. Floret meniibus hybernicis, moxq, fert fruiftus infinitos, Ccraii quidem
Europxi magnitudme, (ed figurd nonnihil diffimiles, qubd hi non cxafte fphxralae inilar roomdi
fint, ied pattl6 comjprdfioreb & pediculis brevionbus, craiSoribufque ipfis ramis Ac*
oeditqnUpeDicattinilMimtBnad, craillpriusm ftd abimamraanBeinMaa aEcriiUi
coloris. Prater duiibremqiiemoonimeficlafndem la^ tuigencli^MradaldffiiBS^ 0601» naniiH
grato, ide6que ab oranSxisperiter inoolts inter epulas expetita
Ciiia temperat^ calidus elt hic fuccus, & nutncndi faadtate pollet, expreflus emulfionis inibr ex- fktk
lubaur; tum mDrunis concra frtg^ pc^toris affi^aus, vdloiu^ vd alus pe^alibus lemediis ad>
- — ; gomirdwiiihfca^pcnaiaiMriammafeafeftwingdn^
«
Cap.
Digitized by Gopgle
1<Z6 H I S T O li i 4 Pj.ANTAKU M.\
. I 1 «11 ..... ■ 1 » —■■ . , .^^
■ cAp. vl " ..v:'
, ■ De.Prtuu,
Ruiius A/udoe orii^nis dfeTicletiif. IfamPnnini ^veftds in .Mu, .nu£lore Galeno, v^tuQ-
sm
PRuiius Abatiae ongtnis «K Tideoir. IwmFnnini ffirmris in .Mi.i,.nu£lore Galeno, <r{«fi
voicanir. Vel i Gneoo «|(ni Adtiir. qnrTiMoocHiTk apud Thoopbraftum, ii nvoi^o ead
«fif* nvi(mtimr «t teriftwle efle dftendk |. Bauhim» KMsviadbr M w x^»o^ ^ f«<(^ aia
perfiiadet hcniiftichium illud Nic.indri in GcorKic. h»*» « x/)cj(tf>^ ^*^'.»" i quad tum rio c: li-c an-
bor cuculi c Utobiis luw prodcinc : ut crrcnt, qui k "»*®" granum & didum volimt, ita aiira
KiMtfMAU Malum Granatum cflct ; qu(x\ naturz repu«ut; adide & w«xo««ai«# indcdiu repugn.it«
AiuJQBiar« oam npa auwyiaAU MHi{{<«hU fojtipSiM» .eflet. Pruna Rhodus &c Siculis »efCM»
I. Pruttm ftthfa CB. €f)c ©him Crec.
• Modor eft Pninus quam uc longa vcrbornm lene defcnbi debeat. M;.-dioc:i^ cf^ altttudinis 8c
eraffitiet; F«/i«Pomi (^imominora, & pro magnitndineloflgiora &anRultioi .i] niRnora, gUbra;
crcnata. Fl-ra ut m lylveftri canctidi, majores, pcnt.npetali. dudcx latis lirmiis, cr.illiu, niatcrie
rubefcente .iliq;untulumj fed pulchr^ mtila circa interna, pr.vfcrtim vcruftioi um, duri mediocritcr
& tract.ily|i, cortice fufco, fcabro, ex quo cxliidat gummi lulviiiii, pcllucidutii, on graruni. Fni<ftus
tuhil aliud lunt quam fucculcnta quxdam pulpa, t^ui tunica obduda, magnitL.ciini:, Hgiiraj colore^
callo. (apore, inHnit^ propetnodom Tariances. Os compreilum, magna paitc oblongum, dedtfaa
fragile, nudeum fiibafiMnim gaftu conciaet; Pnini^^uaoreThmphralferadioenicuntur lo^jiMi^
merofa, robufta ac mori conttimaci. "
*C^mtnn::. tn Prunorum (inci.it * J. Bodrus a Stapcl ) infinittfunt j;jnei A, & inexplicabiles dirtercnri.r, v.irio
Tbtafh. ittji. culai & ftudio inlcrcndi invencx, cum Nud & Malo 5c km\ gd.i!o inld-antur, qui ^acicin parenns,
^4 ^t- {utxum adopoonil eilllbem, uc ingeniose Plimus CcLns rclpcftu, iiinc alb.t, viridia, oerea,hiRti^
nilwa» nttm, ooerulea, ex con-uleo nigricantia : Safcris, aada, dulcia, medii iaporny anftetjofi-t
Mtgitti&t (unc magna, inedia, parva: Fijrwrd, longa, rotiind.i, ovata, acuminata^ pyriraimria: SiA'
fimtm, moili.i, d.ir.a, mediocria : in qiiibuldam c.iro ficcior J.tcilc .-b olJc aWcedit, harc m omni
gWiWC boniucu noca ell; ui aliis hunudior pertuucius adhxrcc Prunorum difTerentias e vanis au-
co^asqaa VeKtilns« ^HrieoBncioiftas dewipcaproiponit J. Bauhinos quenri conlule. Nlos cdc
luiores taiiQim Ipecia^ qnae imiic dienim tn pndpuo hniote & pretio iunt Weviter perftiia>
gemns. . , . - .
Inprimis autem ingenni faccmur nobis nondum conff.nre, an qux vulgn fiAbent.tr Prunorum Ipc».
cies rcvera Ipecie dimranc, an acadenribus tantum nonnulhsi iattone, iktortccti.im culturaoitis
v«rient. Verifimile equidem videtur diftcrencias halcc ad modum Pomorum tc I^y ronim lacioiM
obcineri, quod adeo numeiolx Im^ novaca tc majoribus incognicx indies in lucem prodeant ; qn6d>
qoe Schwenchfeldius^ antor Itde «ogiias nvnidadyla oblontt 8c corrulea ez Pnmonimoereoitun
ieminc nalci .iffirTneT. J. quidem Bauhinus fc opponcns proTedo, inq-.iir, nobishoc nimqiram pcr^--
fualerit Schwcnchfeldins. Conliderent Agricuituix fludiofi, nti e\ 1'runorum Ccrcorum majonim
femine, hoc cft, a fpedc diftincia, poHit na(a alia Ipecics, fici:ipc Pa nidadyla.cocruiea ; quod no-
bis non fit veriltmile. At. (iimmus Vir pro confeflb & indubiuto lumic, quod nobis dubuim & 10.
certum Tidetor, ninfimm Pruiu h«c fpeae diftinda efle ; imd contrarium ex hoc experiiriiEnto onl*
Iigtmu';, ca fa. revera non dtfferre fpccie, Isd accidentibus tancum quibufdam a fationcoitis intra
ejuldcm ipecici latitudmcin vanare. Veruin luhil aiiirmo, led rem cuiiolii deternitii.uidam rc-
miquo.
I. Pruna omnibus ieculis a Veter)^ fic Recent^onbus ceiebrau^ fimt Dama/ccna diOa, k
; Sftht Danuifbo cognominata ; quanquMH fnfpioor non idcm Fmni gotus elle quod apui ranot An-
dtores hoc nomme venic. Ruellius nigram cucem, camem» ibaven)» rotundum lignmnj exiiem nin-
cieum iis at^ribuit. J. Bauhinns Pnina in horto MoncbdgardKoDncis Wirtemberg. pro Dan)alcen&
habita purputcr cjlc tcnbit, valdc toa;n.*a, quibus pulpa ab ofliculis facilc ablccdit, cx brevi psdiculo
pendeotiaj ccerulea quadam nebuii rclpcrla, coca concoloria. cdam adhirc tmmaturaj valdc acida,
offioilaamtinentia^ panra^ iimilta ofHculis Cera&tinn. Eidinodi fcrc (unt qux in c^cinis noftrii
«ficcata araftanc iub nomine Prunorum Damaicenorum : quanquam Parionionus Pnina illa mag-
na qo2 m mi* ex GaOia ficca adferuntur magnl copU pro Dam.iicenis hAet Et C. Dauhinus
0amalccna qux c\ .Svna Vcncti.i5 ficca .ndferuntur Pruna niagna, dulda, arro- cosrufea vocar, SC
nudeo eile longo fic plano pocius qu.tm rotundo lcnbtc,B:llonio nionentc : qux aucem nudeum pai^
. Tttm non muitum Coaib ma|orem habeoc & a (uis Damalcenuk Tocancur ab his diftinguit & Pnuu
porra d«kia atro-Tif«iKiaM(ieHaL Oetcrimi Pmna Damaiceiu dim PalladH xtate« noa miniis
qnkihodje.ficcabanlDrinSmpercnKeslocoficcioredifpaiiici. I£cc quamTii Diofoondes fiocam
Tencrem liltci e dicat ; Galenus camen & ip(a palam eiiam (ubdnoere £riUc« quod omntam (eculo-
lexpciicntia amhrmar.
2* Pruna Buolcnli.i .ru: J5rit;nolcnfia. Pruna ex flavo rufcfccntia, niixti f^iporis, gratlflima C. B.
ea detrada cuce, &c uvarum pallarum modo, veluc in unum glomum conipada iicuiim inftar advc»
hancur> aoc in icatulis. Colorc liinc diluci rubcllo, ad flavedincm tamen inclinancej carnc firroiulcuk
Qiu^aMticis Citri conditi aut Cydonii maU. tNobis tum Gohm turo conlifteniii ad Anneiuaca
IkeataiTu^accedereTidenturl ful]addaacqmTino(a, febticitantiboscruda, Tel ex aqua leviiltroi
ctxfta iiurc cxpctita, nullo ofliculo, quippc eximunt incolx qui rcponunr. Figui .i cu ila^ pmgucs
c^giC refcrunc li colorem denias, £ imo nec colore ab iis mukuro abluduiu.] Ladem cum oiliculis
accepiiatt;
Digltized by Google
L»); XXVII. ®P Arkriiut 7>rmferk , ^^.j
acccpimus : oblong.i crant iicuc &: otBcul.ij qux pirva, duriiliau, nucleum tonciiii;nci,i motlio^ ama-
nim, gratum tamen.
Hxc k Br^^ Provindx oppido, loco mo naoli di^ Gint, nofh-is oomipt^ TruatU.ts. Danu-
fbenb olim omninm przFtantifumk Brugnolenfia hodie palnlam prxripuemntboinitare, falubriute
8c fapidititej inqt:iti;r Advcrl"it ioruni atiftorcs.
j. Prunus MyfobibntH 7- P'" i otundo, nigro-purpureo dulci C,B. * Faalcado-* Citf.titjir.
Mdt luK arbor, & in vaftani excrcfcit amplit idinem, major^fque qus rami fubinde ia alios divifi
Opacam admodum prxbenc un\brani. Caudcx muko Izvjore gratiofdque oculisoortice pHtditiB
tk quam rciiqua Pmnorum RCnera; tencriorcs rami, graciiss adinodam, tenemmo corcice TelKan*
tnr. Folta quodaniniodo incdia inter Prunum 8c Ceraium, lenelLa, per ambinim (crrata fiint. FUt *
candidi.s, tcnutor cjuam in vulgan. /rn^**, eujos altcrnis annis fcraciffimus cft, rotundui, obiongo .•
tcnuiqu; pcdiculo incer foli.i pendens, .idfpeAu jucundiis, per initia viret, matmitatein adeptus pur.
pura nigro commixti nitct: carnera liicculsntam ac palato gratam, & nuclcum non admoaum
maenum habet. *
Horet cum aiiis ejns «nerii novo vere; fub^ulii fincm 8c AugaflAfiuftiwrinataiiiutBm adipiiiei^
tur. InCzfarei palatiinortDcrevit, undeprfmame&delataincertum.
Cur huic gcnen Pruni Myrobalant lit appcIl.itio daca, facetiirfe ncfcire Clufius : nam, inqiut, nec
£iidusfiffliiis cik, neq, o(Ccula, qiu: relicuis Pruni generibus limilia haber, licetparvaj cum legui-
inOFQm A^rni^unorum oiGcubs iive nucleis, qux (ianalioukta funt &cflriata, qiuoqoam communo
lulMttt; Es^ojnsnadeo natumeftaliudgenusminoicfiiidu8cdulicim
Pranns ttSohao gandec 6c humido. Coelo tepidkire metiAs «jofefoie putamr, quamvis h igi- Laem fi
dius poflit (uflinere. Non tcmcre \n mnncibus vila Prunus, inquit Plin. Locis gl.ireofis 8c arenoiiSj Tt«y.
nifi juventur Lctamine, cadiici i^i una &. vcrmiculofa non Rrandefcunc : autor Palladius. Gignun-
tur hodie in omnibus cogniti o hib regtonibus, fed poofHinuin ubi tcrra fit (bluta 8c hortcnfis. Flo. •
rent pierunq, cum Ccrafo Aprili, aut etiam uaiis, ante l^iros: Fiores autcm kia anieveitunt. Fni> ■ .
^faun divei hmode niaturant, JuUo, Auguilo, 8c Scptcmbri menfibus: ^ftqof contunAcis vicz Pro>
nut. J.B. Seiuntuf oflibuSj aut ftoloniDU» iett vivitadidbufc Ricptuicenmfidkibus^&inbindeib»
boles emittunt. • • . *
Pruni frgiius cfculcntus cfl, fcd ventriculum male afEcit, alvumq, iLlvir. Plinius Pjuna flomacho VirtL
ndliffim^ejde (cribit, ied brcvi «iiomcnto. Alu iticci roediocritcr boni cilc aiunt, faalc corrunipi
tc egBil, imumq, alere. Nos quidem Pruna fi pnematura (unt 8c humida, in ventricub corrampi
apta putamus, ide6que non (ine periculo copio(ias ingeri : verum nonduin plene matura, dum .icidi
8c accrbi nonnihil rctinent, vcntricido grata eflc; 8c lirtc noxa edi pofle. Dillingucndum ctiam cft
de Prunis, n.un qua dulciora (iint co magis mcdicamcntola (imt, magif j, purgant, ii plene niatura
Idmancur. Uxc auccm ctim nuturcfccrc mcipiunt maxunc aliroentola lunt 8c ventncuio gratiora
awimodini aquc. Diflinguflnduni fic de conlouiiiaiiibus : Qui enim fiigidiore fimc vencricuto fta* *
tuno({eii4unturabuliiPnuMnim$ qiittcalidonoii ieenii PiuiianeantnbGdi«ocofuiia8ca(Ier-
vaca, ut moris eft apod matronasMiRrates, pnilertim ii ex addkxibasfanc, voitriculo convenire,
8: xgni ve! fcbiicit.uuibu5 permirti pofTc finc ullo nocumenco putamus. - •
Pruna omnia, ctiam liccata, alvum folvunc, ied magis reccntia ex (ententu Galeni & omninill
fer^ medicorunt; quod tamen experientia ncrOra in univqriiim non conftrmat. D^' plcr.c mainiil '
tL moUibos» fuccodulci abundancibus id concedimus, noa de acidisfic acerbis, nccdum plane ma> .
vm. finnaquia abundanc mulu humtditate, 8c oorraroninc Mnun} ventricidi 8c Eanis gignunt :
^wd geDamalibena Ikcati &ciHn^ qaodqttivisini^^faidiiexpenripoteft» fieacopotiiising^ ■
lereveHt " " , ^"S
Damafccna pafia aqu.I dccoift.! .'.oncc tui gefcant, 8c pulpa eorimi tenera cvadat modico Saccharo
a(pcrfa mcnlis lccundis intcruncur. Fr;getauunt 8c huniedant, aivumq, (eniter (blvunc, undc 8c - \
in febribus conducuni modo |;»u:cc (umantur, xflum emm febrikin lemuiu, 6c (itim extinguunt. Y*
£ Prunis (ic £le<fhiarium Diaprunum diiSium, qu6d adomnes calidas 8c (iccas febnst unioe&Gila
qoippe ciim hume(ftandi 8c refrigcrandi vi poiieat. . •
Phini foli.i, Plinio & Diofc tonlillis, gingivis, uva: profunt. in vino decoifta &. fubitids oic col-
InM : in la^ decoctis cum lade ad puerorum aphthas coiluerc prxcipic Apollotuus apud Galenum.
£x florflius Flmni fylveftris, (quidni c[i.im (acivx?) per iteracam inni(ionem, ucin roiis, fitapild
iios Sjr. purgans, quem audacuUquidam fiibfticuunc ecum SyrupoRolaruro (blucivo (iropUci.
Gummi Pnuiotum agghuinandi vimhabet, 8c in vino pocom calcttlum cotnminui^ auAore Dift>
(coride, quod nec J. BauhinOj nec nobis pNibacar. £x aceio vcii& illinim Ikfaienas infimtinm &
nac. Dic/e. * . '
Pruni Jignum vulgo opcrariis ad tamam, ad icbpetorum thecas^ 8c ad cultrcL^m manubria.expe'
nur: idqne pukhelio nijuiepoio pcaEpoiare ndrunc vel aim lixivio decodum, vei cum calc» vm
tc urina aaclixiviQ e^um maceratam ad elegantera rabedinein, finacnra non mbeac redigere; <
J.B.
Lrhori
Fnmm fjlv^ris Ger. Park. J. B. CB. MMisCemumta Schiod. sWi<V Theofbraftc:
Arnor fniticofa eft Pnmosiylv. (epibus notiffima, radids muldpUd reptttu le prapagim, mnkis
mmi!! don.tti, min.icibi.5 fpinis horrcns, cortice (ubpurpurco fc cinerco. F/arff antc foiia c ra-
mulo tim ti.bci culis protcrc conlcrtos, niveo candore iniigneb, tcncros, amattjSj oJoracos, li l^;pcs
iis retc: tn> .ippropinqucs, alioqui fi fingularcs nanbus admmeas odoris fc\<t cxpcrccs, pcnupctalos, m
quorum medio (ibrx albx, apicibus intens^ croceis,cum ftyio viridi longiorc. His orcu proxtnu lunc
foUa, Pruni (ativi' ibfiis fimfliit, (ed mdi^ minora, in ambim (errata, (apore adftringente. Flo(culis
pari fcrtilitatc fuccedunt/rKc?.'/r, parvi, rotundo oblongi, Ccraiis vulgatis minorcs, pnmo virides,
pattlb ance matunuccm glauci, tandent nutureicentcs atrocoeruleij inhgm aditrictiouc prxdici, <^
Digitized by Gopgle
,5l8 H I 18 T O R I A P L A W T A R tf M.
ficulum contincntcs, CznG officulo par, aut paulo minus, fcd longjus, fimilem IKiCleimi ta^ah
. lum concipcas, R i J.i.c mgn eft ; Ixpc in tnher-cs & nodos mcdia radicc fc «laxat.
De loco non c\i cur mdta dicannis, quc.d p.ifrim fcre provcniat. m (epibus, fylveftribus, fylvis, du-
metis. colbbus & pUms. Incommoaa cft ad lcpc^ vivas ob nimiiini rept.uun. ; cninii:oUior nuilto
Spir- 'alKi, vcmmlentcaefdt. Ad fepe mortuas i.pin« alb« pritowr^^ Uc Flor«
Apriii ^ M i. tio, ferius atiufvepraVabcwjftinmooa Sepiembn&OaobriiipaaammKiirat
A. Prmm jlw/ru majer J. B. IViBM fjhtpi* pr^ctci» C & C|e filflck ttffe |0|itt
Hrc in bortos transfcrtur, inque juftam Pttml magnitudincm excrefcit, nec tam frequcntibusjpi.
nis horret, fruauqt» cft doplo cripl6ve majoie^ fiicculoitiore micMre^ fgaviore, qnique aliqtKUiio
dtius maturatur.
A. PrJhMS Jjlvejlris, fruclu rubro accrhoy & mgrato,
' Ncc caudicc, nec foliis, nec flore a Pruno fylveftri roajoreiMftratibus €tt blatb ^uHatftUt
diao differt. Sola divcrfitas cft in fruftu, qijem hoc genm obtmet fiibronindum. rubrum, poUme
quodam ccerulelcentc, qui digirib tiicilc dereigi uoteft, oWuifhini, magnttudinejam dids ftuoi Jni;
&US faporeaccrbo&amaricantequiqucconiedentemfcrclh.yis^Lilet. . •
A D' Dale obfcrvata eft hxcarborin fcpibus fecus vuitn publicam, uno mmus milliari trans op-
pidura Chelmeifonliam VBrfu» Brantriam in EflcxM. Item prope EeciMi vicum, ad vum qiuB
inde CoggelHaUiam dudt. Tandem ad dimidii milliaris diftannam « Cbia SuHolc» oppido ld-
ncrc Br.intriano, in fepibus. , , • . _ ■ .i
Prum lylveftris fru<aus, fi deHorc(ccnte aiborc imbrcs conneennr, matatiir in oblongum quotl-
dam 8c inanccorpus quod ItaU Turcat vocant. CV/. Ca,». At hoc non pcculurc eft Pruno lylvc-
ftri ul volunt Caf. &Cainer. fed aliis ctiaro Prums accidci c obrcrvavimus. Debetur auccni citt-
aar^i in leao, quod litidnm tendhim compungit, & ova lu i ibidcm dcDonit.
Pruna (ylvedria refriRcrantem & adftringcntem vimobtinent. Ob uiuneniam afierbitatera e-
acndo non lunt nifi vel aqua coquanmr, vel ignc uftulentur: nonmUa tamen gelu taaa mitclcune
ade6 ut edi poffint. Melle condita non tantum comeflatiombus noftiirms proponenda fiint, (ed
dvknerids edam & alvi profluviis laborantibus exhibenda. Ad eadein lacit & deco<^m & vi«
aumex hisfraaibusconfeaom^qnodad Juliam ScAugaftnmtt^menladiligeqter adl6r?aream>
Aqua i flonbus dcftillata fic data, .id lateium«dolorem lingnUn faat expenmaito. Ea vcri
• cflicacior fuefit,fi florcs rccentes per noc^cm vino forti 8c optimo maccrati m MB. deftillcntur. Trag.
Advetius vini peilduiivitia nihil clficacius Prunis fylvclhnbus rcpcncur. Pruna antcquam flavo
tiiMtanmr colore lemntnr. 6c in moitario niia. pro magnitudinc valis multa aut pauca vino injid-
unwr. cunv: : ■ rnbc vino agitationecrebracoomiimfoeriM,obcumurva^pcrd»es ofl»
tum iiura piuco. dici vinum reftituitur. Ca«rtim pofliint Pruna lyi. nila 8c m aere ikcaci ad eoc
llius per totum annum con(ervari. /, , * i ■ ■ n
Flores cathartica vi pollcnt, undc ad alvum luhduccndam m vino maccran, aut m Sympo crebru
infoiionibusparato.exhibciuur. ^ ^ r, r t l- i
Frudus ad ea valcnc ad qui adftriftioncopus eft. Conlulc li placct Matthiolum, qui lotam 6fU
vcftris Prum plantam adftringcnti facakaee pneftare foibic, qoD 9im ««» confentK Schivenckfid.
dius. At riorc,exc,pcieoportuic. Folia,fn:am,OTrtexrcfngcr^^^
# .. ufiis eorum m hxirof rh^Ria nanum, in proHuvio alvi, uteq^&c. trequcns. _
- J Pranelloram fuccus infpil&n» Acao» fiicoedaiifiomiiodie habeoir, qoi idhg^« iiGat^aftriflg^
non fccus acf VetcrQm Acada. _ «... yi « ^ . •
Ge.num nobilcs & ditiores Vinnm Prundlonim pw, «Ptums ftlveftnbas mafbn^ vd gefa
fracdis in fomacc codis, & conti.li^ in muftum (XiWfi»&, wmai ttpow, Vg» ^
• wlis ac^uint, haud ineramm, m tluxiombus & alvi profluvm dbi non admodum Inrpeaus itt calor
"'"iSb^AjS^hSm fponte exfudat in accto folunim & illitum hcrpccas fanat. Vidc qus
defdpfonamit5riM&,TOWoph.Tra^^^^ , . ^ . ^ ,
Cxcenim ut fciant noftratcs, qu.Tnam hodic debcatiora habcntur Pimioinm gencra, fuccdque
niitiorc 6c gcncrohore maximc commcada», ade6que qmbui hoctos rim & pb«anapracipue fa|.
flruercdebnic qni PninislaiendiiSc cdoMb opemmdanct Cacalogum genemm pfdhacioniiii
exhibcbimus. . j-*r *
Cbc rct», fAut, aHb «mBer |??imo?t»aii. Hxc omma mcmorac Padmilaon.
• Chc OioUt plum, rcb, hluc, onD ambct. Pr. vwlaceum
Cnc matchlcfjf, I. e. Prunum mcomparabde. . , . • j ../. il.
i^e hlacli onb fnai JDamiibem. OamaibBnnm ueram <e vmde. Addic Mmfimusalbimi
&cceruleum. . , ...
Cbe 9Bo»t£0. Prunum Maurocenum .1 iocum cliCtuiti.^
«he 55act>ati», Pronum Barbaricum, cx Atricjt B"baru.
CDc la^probalanc plum. Duflm eft gcncrum, alnm 6c rabcum.
Cftc 3lp^icecft phim. Prunum AimcniaatormOi
'■ Chc 'Cinnanion pium. Pi unum Cinnamomeum. ,
«:i]c ntcat ilPocul ciiD Catonp plum. „ ^
^ic» w6* «nh Wflcfc » ear-plura. Pnmum pj/iform*
CHe
Digitized by Google
Lib. XXyiL T>e Arborihui Tmtfmi. . 1 5
C^e grcen Mdp ifimu
€f?c Sl^de 9I1IIIU Ubmm ttia genera rcceatec PwlaoioiiiB, BagroB^ i. ra&nim, }. al-
bum.
^ftc CfltaloniJ plum. Prunum Catalonicum.
Cte tniiite All^ biacb ^JuneUo. de qiubus lupci lus cgmmi.
Bonam fiagnam.
CQe IBIieaten {ilunij 1 e. Triticeum, quia aica mcffis Tflocaetempai mmxc&k,
Clje Cluncr phim. Pranus raccmofa.
Ciif dirni inothcr plum; aliisPnmum Mofchatellinam, aliiiOBtlfionn
Cbc Jimpcrifll plum. Prunum Inuwriaie.
Cne pcAcT) plum. Prunum PeriiatoniML
CQe J>caftoi> pium of retoetal tolpi»^
€t)c patc pluni, inliitc, pcIIotD aitttve^ Pruouni DaiBbfloiim,
C^e Ututmcg plum. Nucis molchanmoulain.
C^c Curftep plura. Pnmum Xkudcuok
J^nce^pruni, iaft risc*
Cnexamniaier phnn. PnoiDinCilendarBmAueufti.
'Tfic Irliifc Pfnr plum. ^gc 5:).imaron# 0|»amafccntf.
C |1C DccDOCK anO -;23uliace ace goob fO? p^fertunff, hoc cft Pnmum p>Yiforme, Damalce-;
num itcm IDcrllOCii & ^ullace dida prx aliis iJonca liinc ur S ic^i. uu coadiu allerventur.
Hcc fer^offlnia & plura adhuc alia Ftunorum genera reccnlcc &: bievit«r dciaibic Paricuilbnus
m Piradifi», qox apua ipiiim vide L c. .
Prunis annumci ant vark» fniAus eiDtiooi J. Baohious io HiAoT. Plant ic Cfianhifuis in
nace p. 444. nimuiim
I. Prun.t Congiartj luifa. O^t^ijha ailv.ir fi uctu lutcisPrunii fimili Pigiietsin dcfcr. Regni Con-
giani ; qux Prunonim flavorurn ifornti iiuc^iis profert odore 6c iapore ammos admodura. £x iiujus
lamif ferie quadam oontextis fepimenta efficiunt, uc apod noB ex Ipioaram vifgvlw. Edem es iiP
dem ptMticus & viridaria exftruunt, ut a Sole cuti (inC
1. Prifnur» HrafHiawim H/wur.tbe Amar. Pruni fruau J.B. Arbof fcft procera, cortice craflb,
dic;. cr.uioj c!i:i ritii gr.ico, potifliinam ab arborc rcccnter tlctrafto. Ltrieu'] coloris argentei, lig-
no rubclcente, guflu fcri laUo aut ligni Glyc^Tfhjz*, qm recens colorcm la^e ejus maceratio aut
iofiifio colorem vmi rubelli acquii it. FruAus Pruni noftri mediocris magnitudine, auri obryzi CO'
lore> Qocleam-condudens mirc fuavem Sc delicamm, zgris fic iis quibus de|eduseft appetkOLUnliP
umom. Hxc arbor ( ii Indis adevcrantibus iides ) quinaeno quoq, annofrnAum prarert. Ae nos
ne juratis quidcm id credei emus.
Hujus lignuni eodcni e<t m prctio apud Amcricanos quo Guaiaciim, 6c nonnullis idcm {xitatur, r«r«ft
quod tamen aon prabac Thcvetus» Americani ejus dccodo ucuntur ad curandum morbum illis di-
^m Piaui, qui non mious malos qnaa Liies Venetea his r^ionibus. . Lienttm reoens in a^ua do.
ooquanc per cres quacoonre horas, donec aqaa vlni rdhelli cobrem acqiurie. DeooAo qamdecim
aut viginri dn;bus tontinuis utunturcum tenui vkIi:.
3. Pruno limilis fructus Chinenlis C.B. i. e. iVl.uiylk.ir.i //. A/. dc qzo intia.
4. Pruno iimilis cortice nuclco cinereo. Dc qua nos mtcr iii.cftus ^jxoncoi.
5. Pruno limilis obloogis ipadiceust pulp^ alba C. fi. de qua euam uiter inidus exotioos.
6. Prono dmSk ^n6tca (ubfulcas ex Gumea C. B. Hic fiuftus polylpemnseftt ft pioinde 9»-
nium potiiJsqi:.\ni Pmnnm.
7. Pmni hgui .1 fi iu Ub Guincnfis C. B. Inter hiiftus Cxoc
8 Pruno Cerco (imiiis frudus Afncanus c. A Ergen aibor filiisMyit^ fioAi Flmid certi,aA
Amygdalz magnitudinc, binis imeis diilinAok
9. Pruna inftna ffinofa C. B. Nacfi infatta, Btlgis Prmuila tnfaag^ Mmmm fi^t ifisd»
mtmhraniicta nigro cutn inaciiLt t-^Hui j. 11 Infanie nueei CluC txot. lik. t. taf. tb.
Erat hxc nux prorfus orbicularis forma- : nam C|us ambitus, iivc a pcdiculo per longitudmcm, iiva
IWr cranfTerfum medreris (muIo plusquam binarum unciaroment, pDlaniinenonTaldc dealo, (a<
lit-nkoieo fimio conflatis, fbris iubfuico 8c non Ixvi, intemaaacem parte J&edioei ooiiomfc Jam».
officalum mcmbranaceum continens, nigrd quadam pulpa tcAum, pruno (ylreftri nec iormf, nec
in.iignitudine abliinilem, infima & icHili partc, qua: petiolo refpondckic .ilb.i macula facis ampli
inli|^mm, lub quonuclcus cincracci colons, dunuiculus iatcbat. Ipla iiux brcvi craffiulculbque
pedicub pncdua erat, quam maxima ex parte fingjularem* iotierdnm autem geminum limul con)ua-
Aum nala inceiligcbam in arboreCeiafi magnicpdinem aeqoahteb au iblia eilcnt longa & anguita^
MaBPerficefoliisnondiflimiHa. ' i, » . j
Oocafionem cur illum fruaum nautx Bclgx Prunula fatua feu infana MAUt Trujnktns vide apud
Oufitlm Exst. lib. i. cap. 1 6. Quoiquot lcilicec cos vorarunt, capias veriigme & mentis alienatione
eorrepci Iboc, mua^c imaginaciones & phantalinatt habucrunt pro naturar cu)ut^ tcmpcramcnto j
Ibauioevanaerumtiiugines. Reperta luntl«cprnnaad iinum quendam (m Afn^ut puto; n.
gr. 4f (cr. ab iEquatore ▼ersijspolum AiftiCDffljUbiCercopithecosiis vcla conlpiaebant nautz,qal
cunr .il:mcncis non abundabent, idanimadwiteows, eomm exempk> idem faccreaauoat^ ca ieg^
runc 6c comederunt. , • - . n.. '..
Hermannusin Cacalog, H. Lejfd. faa&et Fcnonm Zeylaoicm ipnolaro toluiK fiiiAilNttRmB*
dis. Hisadde
- m
Oooooo to. Kmi
I^^O HlSTORlA P.LANTARUM.
Convolvulus eft arborefccns, humitis, fex, fcptemvc circitcr p«les alnis, emiAut tenui, cmJMlo,
corticc fiirvo oWu^to, ramistamen bnuginolis !.\tt; uiK^iq, aliorum Convolvulon.iji in moilum pro
fopentibiis dooata luiutuklem fibrata, albtcans & ladclccns, rubicundocorticc intcd.i, modo-
ra, mfipicia. F»<r« docuffiidm ramulis inhxrent, dcnQ, primiim profundc incHa« dein oblongonK
tuml.i, .ic-.iminnr.i, /pin-.ilM untliq, veftita, ac P«"a»-7ir^«» fblii& limilu fed minora. FrMcsui tnm
maenituiiine tum nguiM Piuiiorum imuli, intus & cxtus Ttrrgtm & Ptrm-ttregam fruaibus haud
J^Wwniles. . r ^'r r
Oe(cicin (ylvis Malabar: per totum annum viret, ^ruthilqiic teit.
R>lia iiflem ufibus inlcrviunt quibus foli.\ Tercgam Sc Perm Ttrtgtm. Succus i radicc exprdSis
& afKimptus alvi cmciatus lenit; (imilicer ir fblus cum laAeduld contultt cxpccflus dy&nteiiam
curat. Radjciscortexcum Coriandri (eniinc in pulvcrtmredaAusScekbibitustnffij iftlifliat]» funi>
libd^ tfaondi afieftibiB medeair.
f^^tSi. alta, corticc gryfm, nipcriusin mahos ramos cmitoitos fea nodo(bscxpan(a, in ramis
habet ramulos altern.itim oppolitos, uti & folia in ramis apiX>luA, .ic unicuinin cxticniitatc (ni-
mirum inquolibct duo .lut tria paria foliorum, & qiuntum vol lcptimuin Ibhtarmm) oblong.t, lu-
pernc faturate viridia, infernc dilutiore, 6c ncrvo ac vcnisobliq.us conlpicu.i bii.vi podKulo inliften-
tia. Fn^m» fat gjoboU luforii mani^nidine» rocundutn, albclcenceraj brevi pcdiculo uuiitenteni«
cuticula pallida, oune alba, faporistabamari. Inn» amem b^ la^dem dunun* obkncuma fii>
fijeksntam. Matw»aecidit,coUi8itiir8e>Gomediiur.
fert.
ArbwT^cortice fufco .ic hinc indc in ramis fpinofa, FJia fert oblonga, kti viridia^oalEulcDr
la. ad tadum moUu, ncrvo lccundum longituaincm & aliquoc vcnkobliquis, plcrunq, retradtimin-
dinaas: m junionbus ramulb quibuWam lolitanc iibi oppolit.!, in adultio.ibus Sc plcrilq, aliis alter-
ny^im poiiu. duo vel tna jiata le, bxvi pedisulo inniccncia. A<i pcdiculos fbliorum naluintur fit.
Jhdit mtnimi, vd iblitarn, vd duo ant tres ioza polici, quinq, fbliis conOmu»
IIos fequitur fruUHs, pnmi noftratis fUvi roagmtudine 8c fig^ra, tlavusquoq^.cudcuU ficcane
ut Prunum, fapons boni, lubacidiulculi, & cni atlmixtus fapor AmyEdabrum amararum. Intus
continet lapidem figuri baccx Lauri, durum, lcd non iti crafluni, & qui faali dcntibus fr.angit.ir:
contiuemiuideum Aveilanx nicdiocris iiguri 8c magnimdine, lubflantia & fapore iuuilem Aniyg-
daBs dddbus.
rraam d\ edulis; matunisjanuano & Februario (poAte decidu fic coUigiiui; ^
Datur & aiia Ipecics Umkm cu)us radiccs aquam pnebent ad bibeiidiun, 4 Fiionedeurvta.
11. UmhiFlSja. Trmi^trsBrafilienfufruSu magw),radicthuttubsiofti.
E longinquo (inquit) profpicienti, nugmtudine, ftriiaMra, & frttftu, parva O^^
■ vidctiir. Trunco eft breviorc, nec craflb, led ram» mukis toituolis, imbelle qmdem rabncat» divi-
ditur. Folui fert haud magn.i, livia, Ixtcque vircnti i, guftu autcni acida & adaringentu : flertm
albicantem; frucium ex albo Havcftentcm, Pruno ma)ori fimilcm, led cai nc d.iiiorc, licet pauci,
Sod intus 'magnura contincat lapidcm, fifut fhiaus Acata, qui ubi maturuent mc.nlibjs pliinis,
wris fit graciifimi, cx addodulcis: iinmiiuii^ adcb cft auftcrus, ut ftuporcm dcnabus uilerat,
prbindcque tunc eidem ufid cni WBa, Cilicet ad refngerandum & a^ringcndum relc Tarar. «*•
Jix autcm cui pcculiare quid pr.r c.xtciis arboruin r.uiicibus concelTuro, imprimis eit nounda:
qubd ioogc latcquc in diverfa & cralia, j ondcrol.i; molis tubcra lub terra luxunct, li pondus, hgu-
nm atqoe cotorcm, cxtcnus cincrcum, conlideres, nujorcs radiccs Battata: auc LnL).ir>ut diceres;
i qmbus tamen ablata levi pcUicula, difierunt ; quippe interius confpiaumiK nivci coioris, molU
mrgid4que roeduIU, Cocurbitx plane fimili, qu« nunducata in aguolum ^igidom lucaun, eum(||
dulaffimum atquc ^ilito sr.ui{linuim folvitur. Fcbridcantcs, xftu^BKkJperqninam^ minficc
relidt; ut ipic quam piuiics lum expcrtus: ncquc aqux dulceduie &lahil»ritateCunillo quicquam
cedii^ ■
Cap. VII.
MYrobaianus Arabum inventum efle putatur, & qtub»adGn»0»roccmk»es,uiAAMrimni
ejus cognitio denv.ita vidctur.
£x lenccntia Arabum, ut oftendit J. Biuhinus, quawor dunmxat eanindem gaiera
iuiit t MOeri voo Chdwlmfic CMnM difTeremes Iccerunts quatm camen nx eflentiaKcer dificrre
(faltem
Digitized by Coogle
Lib.XXVII 2>g JkbmhttTrmferk ,5^1 .
( faltcm ut in Offic hoc nomine habnmir) qms exiftimaverit, qui eas inter fe exaac- contuJerit.
Hujus fentenrix fuiK Monachi in Mefuem, qui Chcbulns f^: Citrinas verifEmi cx una & cadcm
arbore cfte aifirnunt, Citrinas immaturas, Chebulas vero rnatui as : Joubertas> Cordus in Diolc.
Pena & Lob. in Adv. aUique. Qiiibus ie opponit Garcias. inquiens, FaDimtlir ttBl ii qnioinniA
MfiobaL ajeaera in eadem arborc na(a putant, quim qiu flava & ChebuU ttiKiSab Nam agtnn^
ftint cBrerb iHxntim gcnera, & qupd nugis mlrcris, in regiot^ 6o «nC loo fandi mtar ted^
flajuihus nafcuntur. De rdiqnii tedK iiU afleat«>r« divedaB arboiei cfie illaniiii prodaftnKWi ds
Qtrinis & Chebuli5 Wa?».
Balanus myrcpHca Grxcorum Vscerum ab hisdiverfa videcur.
Officinis qWXb Habentur Myrobal.inoruni Ipccics, quo: huc i^ifticlift afiinpf^||f>fy<^tnniri *
MjrrtbaltnMritm Aetiet Jitiu ^pim^iu ktmrimf
CHrkm, Chih&Sf Mirkm^ £MMfwr« iubu,
Cxicmm Myrohalani diftejQUanwi^ noniiiie coii', cniunt^ non funt tatnen onmes ejufdem g|6>
oeris. Emblicx enim, (altem in methodo nollra. ad Myxae (i\re Sebeften geniB pentneiit.
Myrabalani a reltquis Prunis diflferunc coftb attqaat dacii feawrinm lonpmdincm<baisfc ofit
* cabinaioabinGrafliotibulqueiMid
I. AJi^Mmw AaAM Hdt. Ger. Mjfniuimi fim mieki J.B. «jpw «Aof^
Ux dimidio minores funt dtrinis iive Bellericis, Badfiorab IMCne ilfaE Tentriofx, rugo&, mrbi*
mtx, picea: niRrcdinis, (ubftantia ubi franguntur uicd ooncieti Hjnpodftidis, aut potius Bimminis
Judaici modo niccntc, f iporc cvi.lenter .icido, nunimum ac^rbo, nullo incus vel p.itaminc, vel nu-
deoj vel lcmine [ Arbor fbliis ell SaUci linuiibus, firuiftu o^eono. ] His adjniibe inveniuncur ali-
quando ui Officinis aUae aiq;alo& jiu0S, pauld iw^oia^ imk£o donanr« quc aa aedeni cnailndit
non aufim a£rniar&- ■ *
^uOidusFruAnmideo nndeam intrafefiallumliaberefcrt^ quod immatarascft adfaneadt»*
Icfcens, (ed quoddam cavitatis fecucuruni luicleum cxcepturx rudimcntum ; quod vciHim eft^ Mudci
enim rudimentum nos enani in nonnulhs oblcrvavimus, & quivis faalc oblcrvai-e pocell.
X. Mjnidmm titrem Park. Ger. AfynMmi sitraut J. B. tmta, anid, Um mp^ '
ttt CBi
•
Gtriiut, a coloic flavcrccnte, qui turii in fupcrficie, tum in fubffantia pcnitiorcconfpicicur didxj
• ex rotunJo ohlongx- funt .lut turbmatx, nucis Myriftica: magnitudine, aut majores, rugoli, piocra-
Atore fubinde apophyli donatx^ qui arbori (we videntur adlicfill^ necnon quint^ ooftis^ quas iiepe
toridem attz incercedunt, per longtmi decumentibus. Cnticulae exteriori ftadm fibeft pulvinatus
caiyx, fragilis, gummoliis, faporc mixto accrho cum obfcuro quodam colore & acore : Scquitur dc-
indi; put.imen infigniter craffum, coftis don,uum, i>:r cotani rubibinciam veluti ibramuiulentumf
fcrobiciihs 'pcipulilli^, concrcci quadam mclligine plcnis, lUldcaini cUlldOilS loilgpin^ plrpiiraiMO
pellicuU te<:tumj album^ minus acerbum, oleaginofunv
Aibor Sorbi %tb cA didiur. Expendat Leaor ( inquit J. Baohinns^ an fbcti i Chd»ys difte*
lam (aotikn nucaikttB, unde ooiloris diver&^
3. MjrghiLinuiChduiJa Vax\c Gzr. MyrobalamChthuU^Vtriai fmdtt
^ rob. maximi, ohl«ngi angulcji fituifam furganttt C. B.
Cicvtais Imiiles, ma|ores.nujBitqae curbiiuttje fiitt, in qninq, iimiliter collas deracc, rugolaB, co-
loreforis oblburiore, & ad fttKnmindinante, pcnidib es infio lugncance, lappre coniinSli, pulpa
crafGore, cui pucamen fubefl augulofum, crafTun^ caTcmoftmttcCiiniianin^ nnclenm oommena
^gaem»obk>rigim, fapore coiUitnihprsditunu • '
- Aiborisfoba IVaiiccfimiliaclledttnanr. Fari^^
qdim itt paeqeJence, nuclcumeiiamimnoiereimMaooniwicrc; nadeeademcumilla cflenon po-
tefl rutmaltiopinantoi^ maairiiattiohdBflercaib Nabiiiiond«m.ooa^
Chobulornm condiroinim maiorcft i^oda» qnc camenratius ad noi adftninnii« 8c nonnifi dura
& malc condica, tcllc Clufio,
4. Mfriiidtmu EmMk» Park. Ger. AhnMm EmUita im fipmHtk imtUmm MiMi, mipt*
l^telJi. Mjrthtmii SmUitm CB.
Enibhcx icllilcs fiinr, pulvinato calyce omnium copiqtiiiinio, lugro, fcd non mtido, more carnis
ladarum ftriato, ^iam m penitiorc (ubflantia pro coflarum ollis commiiTuns (ponce dehi^ccnte^
qualia ^urimum carrus fragmenu ad&rri (bJent ; (apore Indamm acido, parum acerbo. Os Izvcj
turf^dum, hexaeonum, (ubftantia faen,(dida,tiooroi:aminulenta, utpuaniioaQtrinarttm &Cho- .*
bularum, fcnis loculis diftinais totidcm (emina di&ln{i cooitncCj Piraoea vd .Fomaoc^ ^adiom*
triangularia, fpontcquc in parccs fatifcit.
Arbor el^ Palm.r m.ignitudinc, follis niinucim incili\ Sc nnimullj: fiuclu minimo nafaiiitur.
Hanc crebro inccgrani cum nuclcis pediculo donatis conditJin oblerravimus. J,£.6c Paricinfih
nus crebrb ad nos adferri conditas fcribit.
Hic fruau&Myxi' f-ju Pn-ni multinuclci fpccics efl& .id hunc locum non peitinct; vcrum oh '
Docneii communc, &c quu ao omiubus bjunicis Myrobalaius atuiuiueracur, noa lepaxandum duxL
Oooooo % f. A^raMksisv
Digltlzed by Google
t532r HlSTORIApt^-NTARUM.
5. tifyrdalamii BeSeriea P4rk.Ger. MprtMmii BdUtiue rttmUiim J*fL M^ffdmUm fWm/tf '
; ■ Belltruie C. R
B^ericts, qax altera parte kMss ferc, altcra curbuiatx, & in apophyfin ccu pediculum cnSim
ddinentes: inagniiudo qu« Gcriius, nUiniagna ex [ttrteeflentnKntKliores: (uperlides quoq, Ijr.
vinr^ m\r.rs nigofa, obitcr duntaxat coftarum putaminis veftigia oftcntat, qua: nonnunqium tcr-
reo, aii is rcrn.^^ineo colorc, licet pcnidor pulpi fub(}.intia eti.im flavc(cat, faporc Citrmai-uni, l>u.
tamen .mguloluin, brevms & rntunduis, c.ivurnulas non h.ibct gumiiii l eLL-ptnccs vcluti Ckrmae &
Chdiura: : cavit.itcm autem poflidct longc capauoreni^ triplo puu quatiruplovc, in qua micfem
plQTumq, marcidus.
AiW eft foliis Laurinis, fubcinenceis.
Myrobatani omncs refriRCrant, ficcant & aftriifgunt, ut vcl (apor indicat, addus cum tantilla acri.
monia, ut in Sorbi>. Proptcrca uius cft ipfarum in .iffcdibus oculoiam (mquit C. Hofmannus)
quicum&i^di lint, £iicik laboram morbis irigidis, in dcHuvio capillorum, in dentium mobilitate
fquo$taniaidenl^Ram)ill veiKriaifii hemtis, omnium adc6 vifcerum in quibus tantoperc
k Meftie oommwWMiHir» ntdiOK oorpa noriduiaSc juvenile leryaie, exhilararej colorem cutis, odo. *
• rem orit & (iuloris ootnmenihie Sunt etiam i nnmero purgantium. Purgant autcm ClicbuJz, Bel.
lerior & EniWicv pituitam : Citrina: bilcjn f!av.im ; Indr atram.
Myiobalani lcorlim &c in iubftantia exhibitx (qm modus cxhibcndi cum purgare volumus nunc
nM m inulu^ minimum purgant, fed vchemcntiflSm^ aftrmgunt, &c hoceomagisqnotettl^
yttiSMmt ut Meliie, vci iongius deooquuiltur, ut Meiichius in Difpeniatorio.
Toflaretiam fquomodo quidam in D^faireria dant, ut 8c RhaMrlmumJ cxigiium purgant, fed
validi^ adilringnnt [imo aftimgnnt tantimi C. Hofm.'] Hoc amplius facmnt uftx. In infulb fclicius
purgant 8c parciCis atVnngunt quam in dccocto, Tamcn, ut Garci,)s fcribit, Indi in purgatiombus
utunnir tantum in decoSo, (ed m doh majon quam nos. Condita: ctiam minus purgant, im& a»
ftrii^nb Caindiuixnr auKmrel recentes fi fruduum eft facultas, vei licGc ficuiduitria humedattB.
illae Taldiaffivae fnnt, hat oontn lanipidK. Ciwlnile etiam prxiermmir EniUiGit :' ooodiiii^
aucore Mefue, ventriailum flrmant, .ippctentiam mwtait^ coaionieffl pwwnofvciii^ laiionaldiiaiuaut
partem v^etam rcddunt, vifum acuunt, 8cc •
Tria funt qux in Myrobalanis corrcdione indigent. i. Vis adftridorla qai obftru^iones faci.
mtt, ob quam exhibendi non fiim iis qui obftmoiooibus obnoxu. Corrigimr hoc inoomiiiodum
admixtisaperientibusacribus&diureticis, utfiint leminaoderata. 1. Acrimonia, qtt4h»enCTe&>
triailo iti iit non derct:ni.l,inr, fed nunis tarde opercr.nir. 5. Quod corrugent fiibffantiam vcntri-
culi & inteftinoriiin: qu.i: duo incommodj cornguntur pcr pinguia, mungendo Id. Myrobalaiux
ipfbs oleo Amvgdalarum dulcium vcl burv-i i diim actemnmr 8e collllwWMnmr» ydmifcenaPCBni^fil '
pafluias auc Cailiam iidulam. Haic e Mefuc J. B.
C Hofinannus k Mjrrobalanqrum u(ii libenter abftinet etiam in iis lebribus in quibus ohftraAk»-
nifm mctiis nulliis. Dnbit.it infiiper Annon Myrob. edam coodiiaeiii d. fisbribns haiicaiic aliqinl
malcfici ? nci^,n)(Hiiciim earum ulum facurum put.it.
Qiiomamin lubR.-.ntia iiunime purgant, Me lici ici nondant, ninamialiis, v. g. in ElbA Eis>
lcoph, Uamech i n phcra Perlica, 8cc. idq, propccrea ut remndam vim aliorum pui|;andum.
taSofmufi^ 8c decodi (otriulque eandtmt vuk cfls vMOOKm) furoiuun doliii efleaitSir, ad
quam minqum aibeaderit;, commn» $ii ad }tij.
Hic frudus Myrobalani quandam fpeciem pne (e ferre videcDr> & Rauwoliius qni mtucquo(3am
cenlere Myrobalani (peciem ciTe (cripiic ; libi arborcm vidcre non licuille, reperiri camen m Palx*
ftina. Magnitudine & forma Olivam Hifpanicam arquat, aut glandem Quernam magiiam, ookxis
buxci, vci rucis ratis alpcratus, alioqui Levis, nonnihil canulatus, fpins circulanbiis przcmdus; qui
arbori (iio hdic, caiyculi veftigium, ut in £>adylis oitendic. Fragili huic corcia (ubcft caro fun-
gp(a <veniftaim utiUetur rationc) (apore amaricaat^ offl ai(Kro tt cannlato adharens. Nudens
oiiecoiirinetur ma^nus, ut in Nfyfoh. Bellericif, utrino, mrbinaniSf canalioniatm, Amygdaliiii n»
clei oonfiftentia, pinguis, cokvis meKni obfcnri, pellicula tnteftus albicanA
7, MyroialaHu flava fimilu frvHui C. B. Hcbus fcn Hevui JuJua Trunt facteJ.B.
Arbor eft nrsaka & patula, umbrc lalubritate apud Indot coimmendatiifima matimABUc tWB'
ttta; (juippe (ubea damiienribns caput nunquam gravariainm. Folia cimodica. Fin»iiffl ran^
• Prunib Damafcenis (imilem forma, craflitudinc & laporc, pauca carne, g|ttandioiC JlgDO CPtfgefo
MjTobalanis flavis adeb (imilem, ut plcriq, cundcm circ contcndant.]
t{/Sik ' £ft Hilpaniolse adeo pecuiiaris oc cjus hiuflibus porci (aemcntur.
£x arboris cacuminibus & cordoe odcnrau fic aqua ad crara roboranda« & fucandam fadem
ucibs, cucem etenim conlfringit & denfa^ inqaem nium ctiamhalnea Gaat cxcaidncredeRflii
.ialutaria. Ejus radix vulncrata mulci aqui ipanat, pocui apca.
Fru&us ialubris eft^ u iacilis digefiionis^ (ed dencibus mdeftm & noan» ok fibnnuin cb>
piara.
t, BmSm
Digltized by Google
Lib.XXVII. "De Monhifs Trumferk , ^ ^ ^
t. BmSm Mfrthlsm ntp^ aj^ultJmilHmcleofuhfHfa) CB.Jr.ia csf, i^.Uk.x. E*ot. CM.
Myrobalani niprx ofliculo nonviUi JlfllmiGt erat^ major tamen^ inaqualis, fuo cxternocor-
dce (fiquem haijuit) auc pulpa denudatus, & duntaxat ( ut fibi perfuadebat Clulius) fiudus alicujus
officulom^ quod coofra^m latiscrailo putamine praeditum cOe oblervaiiat^ & luiicleum contxncre
fiifalalcam, «queia biiusp«tes dhrifant
9. ^^''J^f^^^f^^^^^^Jli^l^ ^ ^ la c»f, »0. Ux. Ex,t. Clu£
Offienlo Myrobalani neq,nugnitudine, neq, eciam (brmi difpar erat, cum Cao offlcalo ab nna
parte hezagoao «uc hepcagono, nervis oblique per uni ver&m di^oik, It autem nigra cute vetius
^mwi^taet»ent»»c^^fonsi Offieulttm autem duro puciBiiiie oonftabat^ inquonudeusex
rabiolalveloeo^ «miafipidigiiftd^ ledAaiygdahradukeai veaiftaaiiefaeiiiib
10. M^fnMmu ftm fmSm b&mj, R
y. B.
Extima facie ad Myrobabnum quodammodo accedere viddatur. • MaciuMidiiie eft pcne itii^
cisJuglaiiVtt, figuriaualiMyrobalanus Bellenca, autFicns, autPyram, l^pMdft ▼WMriofior, an-
gulofas^ coloro ex puJlo rufdccnte, ea parte qua adhxfit in turbuiatam apopmfia oxtenuatus. Pon-
duslevc (jris, r.ibll.imi.i cirnofA fere, colocetibeiieDi oolblepaMaiiatteKopciidiia. C^inejnt
vilceiibus lateret nelcivit J. Bauhinus.
ti. AifrMMi mmlu Jnfes Ji9*, AaFtlmaagi^Jmli^irMm^^tfhiffmf
' Linfchot.
In iniula S. Mana: proveniunc pulcherrimc Myrobalani, quas Arecca vocanc Obfcuti rubent,
& lapidem continent mfignenv GaflMcliaeaem 6e £weet adunuK ia modaiB Fipeiib AnMtSt
TdmakdkalFiuiftldiS^Zft^ .
1 1. iifyfJMllmit iitniui afiylo mti$fiKAi fiuSm itvm JL Bl
Ahqua huic finidui fi militudo erat cum Myrobalaoo dcrioa. Unciam tantum longDf, Plarvi Pirt
modo formacus, parte una latioret alten aagn&km^ la eo ooftat notahiles ka^ incerpofitis aliis
minotilni^ imcqualibus: adcoU peribiaTinMis emn tepeitai eft. Golor fwwdni duuviioca
ApodCBaidilfiamvidit. *
Z
c A p. vm.
Dt 2iiy^
Lzvphi vox per^Erina el&videtur. Zizyphi autem nocx quibus a reliquis oongeneribus dU
ftinguitur fanc fiilia trinecviab fioces hecbacei nl JnteoQ» finftus Qlivaies lea noanihil
turbuuti.
f I. Zixaflm five JuMa msjtr Park. Zeu/fbs fativ* & JjiwJ. J. Bw 7miitM nmirti lihiieM
OB,Jig4tJrdmm/hiZkyp&0D$iimHQe^ '
Qmtln Offidfris no»s Jujubas ftrt, arbor eft domefticaj led in fruticem (pinofum facili dege-
nerans, teftc Cxfalp. alioqui {acismagna, ftipitc rc<ao, in ramos plurcs br.ichi uo, quibus intenui-
bus (iirculis quaii pediculis altemactmadnalcuntur f»lU, uncum auc ieicunciam longa, renninciam
auc undam ftr^hta, in obcufiKO laaGRMiem definentia^ rplendidovirore nicida, tribas lecundikm
kngitodinem decurrentibus nerfis, per ambimm lercaca$'adqnanim orcum rami fpinis horrent,
alns .adunds brc\'ionbus, alns redis bngiorihm fiedc&m lendacacafeiscaret, inquitCzlalpi^eo*
d^mq, loci /(Tf pkues Ferc fimul cxeunt, pcdiculisbreviffimis ut f ere feflilcs vidcantur, Ribcs flo-
nbus perfimilos, colorc hci bacco, apiculis concolonbus. Woicc frndits cxcipiunt, forml &; mag-
nitudine Olivari, Corno crafGores, per maturicatcm rubentes, vel, ui aic Caitalp^ cx p.illiclo ru-
srefoenfCii.^ ^uait fumo infedi, pellicula cradiulcula, pulpam (ubalbidam, mollem, fiingolam, mel*
lec ddceailitt contcgente, cui immergitur officulum oblongum urrinq, acucum, mgowm, in quo
nucleus comprcflus, Leiuis majoris inflar, ruta pelliculi te£tus. Gpx)-; amaro.
Gaud-c coelo & iolu caluiiore, aut ccrtc tcmpcrato : in Hilp.inix, lulix & Gallii Narbonenfis
hortis colitiir. _ Clulius fcnbit nunquaiu (ponrc lulccntem .1 lc vilain. Forte nullibi ti'-T.immJu-
jubc majores fanyx Iponce nalcuncur : Sylveitres nos in Icalia (pontancas vidimus. E l\ l\ cltnbus
ve(61adone, inficioneSc culcu (acivasmicio (adas exiftimami&. Sylveftres Monlpclti frequences
OOCUirerelcnbic: Acnobis circa Monfpelium nonobfervatx func; nea, D.Magnol mBocan. Monlp.
eanim memimt; In rupibus & divis manumis propc Tropiam Calabriz urbeculam Ipontc Sc c6-
pidiA crdoGmes vidiann
Oooooo I Florent
Digitlzed by Google
15^4* Hl$TX>RlA'FLANtAKUM.
H-Mf. Floicnc Maio &Junio: fniaus leguntur Autumno vcl poft, una cuin furculis, & in matUpulos
colligati poft aliquot dierum infolationeni laquearibus rufpendiuuw: pD|bem6 decerpci in capfulas
reponuntur ad medicos ufus. Sunt qui dccerpta Zizypha, & cratibus t^edbuiq, tnftrata tandia in-
folanc quoufque ruf^nl.i ibuiem fi.inr.
Nos Vcnetiis rccentes apud Melopolas abunde vcnalcs vidimusj quamvis palaio noftro xioainul>
tiim arridcant.
An hxc arbor Veteribus Grscs cogiuittDeritambtgicur. Vide apud j. Baahinam ooncmatiaQeB
de nominibus. IncKnat ( inquit iJfciJ mdtnm animuy^ Theophr. (ub Loto, 6c Plintum Itib oflea Loto
de Loto Athcnxi locutos, ac Lotum Athcnxi elTc JniuHas.
Scrica Galcno (qua: pleriq, Jujubas putant,' vix quiuju.un ad (anitatis mtcl.xni pcrtuient autmor-
bonun profligationcm. N^ilicrumcnini aut int.iiuuiin ctfixn.itorum funr edulium, quodexiguieft
$fyaBDti Sc concodu di£EiaR. Vertim reccnuoribus Grxcis & Arabibus in ulum Medicum vocatx
fnnt. Modmei cillidzfunt & humidx, ide6que (^bnum ardencium calores leniunt injulcpis aiK
decoAis, Cmguinis ncrcdincim fjdAnt: adpci9oris&: pulmonis vitia conferunt, tuiles alperas, artc-
rix afperitatcm, Ipii .mdi liifficulcucm ; necnon ad rcnuiti 6: veficv vitia, urinx* ardorcn\, &c.
J. Bauninus, lyrupum Juiubinum in Pulmonum vitusnon j caliJa tanrjm c.i.uG, (cd & a frigida or-
ds oonoedcndum puuc ; contra Macthiolum & aiio^ qui la fblis atfc&ibu& pulmonum ouidis lo-
Qun haberc putant. Sunt «nim dnlca6e moJeiati cafidfc RariaflE eipaicinia didt (inqtBtCHoP
nmmut) Jiiinhashahcre trim contaapewndi calidos fcacrei Imroorefc
JujnbK minoFCS, Plinio Tuberes appellatac ex lentcncia Cordi, colore, nitorc, carne, malli Iso*
. tore, (kpore & nucleo oiajafO iminocar, iis tamen mioores luii^ nec oUongc iiedratundar^atqiie
finiliter flaoddab
Alfoiuitiv]» qoo^altalia.
). Zbsjffim fivt Ji^f^v^MiPuk. 2ii^'j>fov/.J. & Jigiih Qlviftm C. B.
Frntex Paliuro fimllis eft, non ibli^m foliis, led ramis & fptnis, quatuor aut qninc^ cubitos aicusj
cuius ramr ib terrnin veisusconrorqucnt ad formam femtcirculi, (pinis .iSunJanres ciaHtonbus &
linuUcer acutis, binis Itmul diipolins. Fdm diijx>(iu limc ut in Soroo. I rudju iimiies Jujubis do-
mefticii, mli quod muh6minoits, 6e fimiliaresOinrcedri auc Lanri frudibui, qui ubi maturuorior
nibatt« (kefaiasitifium: Im ameniWGkiqiuo^^ Qiibuidaminlociii&tt-
Am hiln Tinnm immittunmr at inwiiu reddatnr.
Ittm. Repcnnntur in .igiis VcToaeofiHU lefoeaiie Ftaoa: Nm (ilt dndfom^ in CaUbiia prape Tpo-
piam oblervavimus.
Khft IV. Zizyph. Macercntur in fp. vini donec vaUi tufgeaoc : Acdpe j. aut ij. nuni 8c &ra Miiabi'
Hseis vis tneft pfactecTandi k cufll tiMrtmm.
4, OtnefUa fimofa & «0» fpwofa Ger. emac. ap. C. B. Nabca fcJio Rhamm Vtl yiifllhtJ.B, Omv*
f!i» fpnoja dr ncn fftmfa, fi-vt Naftca fivi Ztx.jpiius aiba Park.
Alhoreft ^inquic Bellus) Piri mediocris akicudine, [Loci magnitudinc Alpino; vidk Veflingius
Gqrri /Ecyptt fnmootamenormi, ut homoquamvis procerus cam amplexu cingere non poflet]
cu|us caudiccm & ramos tcgit cortex exalbidus .id cincraccum tcndcns. Fcha P.iluu i Ibtvfbr. aut
Zizyphi rutiia; foliorum amula, [cordis Hgura Vclliiig ] binas unaas longa, luiam lata, a quonini
petiolo ncTvitres ciafliufaili in totam longitudmcm porriKuntur. Horum ille qui mcdius utnnq,
propagincs minores iubnutcit, reliqui duo externo potifljimum lacere, /upemapartefamravindicate
niteiuia infem^ ad dneraceum abquantulum cendencia, qua: ramos anernis inotdinatd ambiunc
[Denficas folii vix noftr.^tc Pirominor cft. f^tflng.'] Flofcult ad folionim exortum copio/i nafcuntiir,
ex virore quod.im albicantes, Hofculorum Olc.r iiiftar [Jujub.i' fjoi ibr.s plan^ limiles Alpno] pccu-
li.iribus longis petiolis linguli nitentcs. Frudus lucccdit ponuiin e.xigui m [lylvcllrc] tut.i li.ibitudina
quam cxachllinic reterens [uc proaitcro altcnim quis lumplent Bell.\ |urarcl(),pcr oculos tuos Me-
ipilum Aroniam cecanfiMcerc, loio nadeoqoem Nakca condna gemeUosliasdSfiriiliinante, mag-
nitudine utplurimum Ccrali, mtcrdum tamen Nucem Juglandem edam xquante. [E iptnou
jNWMporaavidi ma|ora, qua-que flavam manintate corticem elcganti rubore purpurabant. yffling^
faavisguftus CL.m acorc grati, oniculum m \z contmcns Oliva: inftar. Bifcia autemeft; naro &
novo vere & Autumno Imguiis anius fructuin proierc. Venulis camcn plerunque ad fhlgem non
perveniioh. imbrium copiam^ (ed a vermibus corrumpimr.
OeQ0{dia fplnola ^emptit Iptois i non Qiiai^ miniinid diflbt: nam idiqualides utriquc fi>
mflis.
In ^'Fgjrpcofijlia per eonimaaniuni«iinet.wl^ acin Qtca, rtfitvante Bdb, perfajremem
anMtiir. . *
Hrfl^ ri ui.tr..sante matiuitatcm aftringunc, unde eoram ufiis frequcns cft ad ftomachi alviquc rcla\a-
doncm firmandam, iucco vd pcr os lumptoi, vd cnm Ciyftcribus uieda Qui in putnda icba
cgrisea inddgenc, blandimentam lani oeram aflerant, emohuneonnD tnillum, inqmt Veflmfpus,
Succus pcifecld maturarum optimus cft ad pnrgandam bilcm 6 veuuicnla
Llui lunnne jucundi lunt hi frucliis, pr.Tcipucque luatuii ; tamen paiiim nutnunc, faalcque uc
Ccralain ftomacho corrumpuntur, li cunim cfui immoderat^ inda^patUT* ApndpilinanOBtanien
£g7paos & Turcas inddkwiiint & roagno in ptedohabcatur. .
Aq^ioas
Digltized by Goqgle
Lib.XXVlX Ve ArMusTrmferu.
AlptnusConnarum A.thenzt cfle exiftimat hiUic arixNVm, cui oonfenac Cluiius. Verum nora:
lion convciiuiiu. Veflingio judicc, qu.r intcr j1^gvpri.ts arijores de Ojccymelca lci ipiic 'rh.^>[vlira-
fbOt 8c praccipuc quod frudura fcrat nugnicuvimc & iiatura Mdpilis prownuui» non (.oj*^- huc.
dedad^odtinc; Plinius autem hanc Prununa iEiypcnin vocit Aniic Locp* Pdybii^ud Aih*>
lunim loqairanc qudiuff aniioius & ociuai w>
H.M.
MxJT eft prooen, caudSce craffo, candi^o, fibrofo, furvo intufc^ nibicundo eortice cinifto, ae»
non lannili^ pnmum viridibDS& lanuginolis, dcin rubicundis longe lM6Liiia(1>emdiifiul&,iicmato»
qui ad Iblioram exortum acutis & rigidis fpinis infuper muniti iiint. JU£» fSatau, albieans, oonice
tcAa purpuico, inmsfurvo, inodora, infipida. Feltt pctiolis rotundis altcrnatini cuca ramulos juxra
fpmas provcniunt, oblongo-rotunda, cralla, dcnla, fupern^ atro-viriJia, &c fpicndcntu, inferneliib"
viridia& lanugmo(a: odor 8c fapor lylvcftris. FUfcuIt piures limul junfh, ad foliorum eiortum
citca ramuloc proveniunt, quina, cerctibus candidis, c vuidi ilriatis atquc m orbcm expanlis fbbolis
oonflances. Foaoia hcc intercedunt toridcm albicantia^ AavelbendbnstifiafAvjornata fiaminula, m*-
dium occupante viridi ac bifido fyU; odor gravis & foetidus. Fruifns tum ronn i, rum ni.ie;nim-
dine Olivis haud ablimiles, at cxigua acutique (nna in vmice dotati^ pnmum virides, dem nu-
tunorc!, r.icli mbicundi, fimiln nnnqnr iirfTlira fiffiniliim nnnriniintn, — irfw iuiiii «'Iririiiliff: fifQr
acidiuldilus £c gracus.
OtefciclocisarenoltscircaPtfiiwni. <^uocannb bts fmaumpmdadi^Mariio vi&l|FSeiNeinbiimen- t<m
fibus, atqne k ta. (acionis anno ad loo. nonrarofhigifiara manec
Fnidns mattiri ab Indigenis coroeduntur, mintb mamri rero lale 8c acefo tn ./ffi/W condiuntur. yiru
Arboris toli.i tilurp.incur ad s^cmnias quafcunq, fncandas & paliendas. tjlSib
Efolib in ladc dulci coctis pocio paratur, Qux Gonorrhtcje virulentx medetur: ipia ver6 folia
coAa umbilico cataplafinatis i n modom impolita dy(tifiam 8e ftrai^orianr coOnnc; •
Coicicis espreffus fuccus aphcharum pertiabaur mnedinm. _
Snooos i radice exprclliis, atque cnm RicSni (emtne Sc ladis fero exhftitns pocenter rencretn ftib- '
dudl^ vitiotulq, hiiriiorcs expurgat. E radici> pulvere cum Oryza fativa & but^TO Catapl.ifma fir,
quod fionti admotum delu iam com,>efcit Hc lunmunj provocat E radicc in Soranu oku cott^
BaKanium conficttur, quod membris dotentibusillimm,arthrincumdolorem muigac. ^ .
Hanc arbotem pro Jujuba Indica C. B» habec D. Comme|inus« qui io Hottum. M^LdMnCHiiifiOBi» ..
mencatoieft. Et revera defciiptiobene oonyeiuc. Mirar camen in hiftorta hujjus aifaiirisiinUam
I^cca: ab Autoribiis nicncioncm rjcl.un. Jujubzergo ilHll*hiftoc^&C9t HnMSC Aco^fU^
jiciemus, ut Lcctni i nucgi un» litde cis judicium fcrre.
Jujuka Jndtea C B. item Malin Md^eti^nmukl friit^CfiSiktai9.^i\. Btr hidicmfrtiQuJ»'
jiAm J. B. Mblu hiks tn^mmt 8tr & B§rje^a Parle.
Magna cft arbor, multis (oliis 8c floiibLS pi jcdici, fiC copiob fi uctu. Foln minus rotumla fimC
M.ili ic>liis, tiimctli ea .viuulencur, iupcrnc iacuratc vircnt, inici nL- cimlicoiu &: pubclcunt ut Salviae
lolia, gultu adArmgente. /'/orr/ cxigui, candidi, qumque toliulib coniliantes, inodon: Fmttus jufOr
bisiiinues, aUialiisinaioces 8e fiiaviores, nunquamvero tamprobc matur^oce^ UC COfliBrvari que<
anc 8c in alias regitmes transfern uti Ju|ubx, & perpetuo nomuhil adOndiQllitcecillVlCei : ttnde f»lb>
gtturmifumc pe^toriualesefle, c]ucmadmodum Zizypha:.
Conlpicicu; li.vc arbor a-ftatc alatis formicis perpccco onufla, qu« in ramis cjus Laccam elabo-
raoc: Hoc quamvis a Garaa et/aui coofirmatur, a multis tame^ m dubuuu, oec immcntd, vp>
cacnr; 8(La«ca pociui kKfayinanim tc criivianiin gpmmiwqdo fpuM fs&dtn te. cooetnom
R^ericwhce.aibor ial/Ukaa, MaUher, Balaguace» Sum^tca, aliilquc Indiz p{oriaiG8i.
jujubalndkjiCA, hBicpmcoldBhio cadBm cft, nain& defcripnq & noBMiilndicam J»r>».cflO'
vemunt.
Foiia (inquicj hujits fubrotunda ut vulgaris Jujuba: vcnola, lelquiunciam lace» duas longa, pec
inem aenisexalperac^» paneaverlaawUt, rufelcence laniwine cefta Bqnc nDniiao «uiii ^nk
nanib, cailMcaedimtab Eslndia IXTeipnc^
De Lactt. ] ■ ' ■ ■ ,
Lacca gjomni, OC in Officinis liabecur, concretione bacillie pettinacitor circunuiata adhxrefctt,
£iperficie ragofi, inaequali & veluti granulaca, pellucida, colore /ufo, flavo, aut ex rubro nigri*
cance, intus cavernola, nelcio quid ntgii friabilis liibflanciz in antrts continens, fapore nuUo evi-
dcntc: Iptinini colorc rubrotingit, qui longc apparct flondior ii cum aqua ijiilceacur. Pnmisiin»
polir.i !i ;!l,it pnnio, levem oiiorcni rcluKJiuni Ipirans, candcnn^, flamraclcit. Vi decra<%a badllis
corticem ieic iecum rapit, & (^itulicpJau oua adbaslit apparct. Jiaalli duarum triumve uncia^
rum aut longiores coctioe cegumor lani craOib^ nwlino feie: enaiimiea nc Cpiyli, ied madoUa tx^
pioliorefarda. • el -
De hujus generatione &fieiidi modonon omAat. Nam quod Gatdas refert it magnis RMmicie
alacis cam cl.iborai i, ut apes mcl conhcu;nt, nuceti.im cx ipia aibore exfbgeritibus, nobis non vi-
detur venlimiie, lud potiiis (utj.]}^ e\ ipiamec atbore, vel ejus ramis 8c litrcubs, ftatisteuipo.
nbus exfliliare Itquorem iUmn^ fic demum bolis vi in eam quam videmus fomiam CDaaekem. .
I^ieiiciinomhu}ui0imtmnomen eft. SicituCBm dicitur quod bocmedicwnentumubiejntlilui
«ft» io Lac five JlApyidttl, Mdlit ccalfitiem<UjKilvatur : m Vtgu vero fic Mtrtiikmt ubi prdnnnifi»
inaeftfTrarnoiniiutiir. * Vuj^k*
Digitized by Google
HlSTORlA PlANTARIIm.
Dnplex Hafaetur : ea <fut am badllis, vlx enim fmt tas adlertar, qram Laocain Stmari vocant,
?uia cx Sumatra infiila, nonnullis T.iprobAna Antiquorum credita, habetur : uc eani qnx m g\dom
ne liirculis afFcrtur Laccam Comknti noinmant; & altcra faditiaj qua mfedorcsutuntur, qucflc
iiias differentUs habet. Qiuedam ex fxce BraHlii & Cocci conficitur, lire cx f/mua fic liqnoceBia»
• QSL I^accamveram lefini&ocariiimdumadukerah anooavk Acoifti. '
IJicaiVeMribiiiinoognkefmfle^dd^ Nec enim eonim fSmttndam pmbem pdlonn qat
OncamumDwfeoridiicfeeriftimaiir. C&mLacca non fitodofan, neclnSifcMian»apa, ntOu-
camum.
Virei^ Lacca attcnuat & aperitj (anguioem purificat, fudorem ciet, diuretica eft. Ufus prxcip. inob»
^<u> ftroA. Lienis, veficzj nsllis, epaas, & hinc in hydrope, i&ero, afthtnate, apoftemate polmoaam : in
expellendisrariotis, mortnllis, atque peftilenti coniagio, in deodis meolibuS| &G. Sckni.
Ad oppilationes tam hepatis qu.im (plenis, ut & in hydropeficiAeio i fwrifi^medMaswisuiimi
confenlu pracfcribuntur trochifci DialaccardiAi. J.B.
Ex I^ccaetum bacilli paftntur ad obfijjnandas cpiftola>, Ceram Hifpanicam vocitit.
Alutas & coru verreana Lacca contufa & urina veteri macerata rubro colore miici ex altcm
paitetra^t CloA» ex quorundam lentencia.
Cum Lacca in Ceram Hifpanicam redada, & Conch][lionim iploidiGaaaBm in i«twii»MB««»
,fi-agmcn(isligna,tabulas, arculas, &C. incroftant ad el^nriam.
Pidores, aliique Mechanki nmmr Laociut Vcnuca^ eamf» vaiii ooloian^ fie diflblfwiriii
/f. Vini, vei oL Terebioifa.
C
CAP. IX.
. * De Corn»,
I
*Ornu$ Latinis diAa videtur quod duritie & rigi^OWComea, vel potius l Grxco I^flpwh pcf
meuthdin literanim. K£^*ut auem dida. e(t qnod Cklvariz inftar dura iit
NotcejusfintflorailnoB; Bmftmoblopgm fin qrlindriarm, oflicub iami aawci
dntiffimo an^iib amtan^ Qinii caie«&
t. CMwm msi Ger. PaiL iwMqjSr nnv C & jadw fm 4mi§m ]. & ttpdln
A^fprooera £Kis eft ComiK, 8c mnkis camis fanchiaca* cortice liibrubro vel dnereo, mateiie
alba, firma, (b1i& 8c dnra (cortioeinlcdHtimfie adftringentem Vald^ didt Matth.J Florei pnmum
omnium profcrt in ramonim furculis extremis infTilcntcs, nunierofos, brcvi{Tinio pcdiculo appcnfos,
^ qi;ati;or foliohs, extra vel inrra purp<urantibu.s, .ilias lublatcis, inti;s coiivexis, lutcolis: intra qux
ali i concoloria fohola incerto numcro, tenenor.i & minnra, ex quorum concurfu apices atTolluiitur
odoni> novcni, deni, hu-fudf qpi in quatema crocea foliola expbcamur« figmmils exigua lutea
continentia. Subf«]uuntur/n»dairfllblongi, adOUvam accedeates, gra<^^
ftea rubri, (anguinei, majores, manus punturi rudU in(identescontriti, forma iua adjujubas acce-
dentes, guftu primiim acerbo, atnbi maturationereniolliu (ucrintaddo-dulci & iliavi cum quatbm
tamen adll^ridtionc, oda contincntcs oblonga, tcrctia, qualia ferc in olivis, dunllima, m quorum
angu(hs catfiutibus nuclci lacicant exigui, (ubdulces, gradies, quiq, vix imegn exuni qucant. folia
qoaua VilgK fiagainex (cu Como fixmmac. glabra, venofa, per oras zqualia. ■
Cornum maremin honenfem & fylve(trem difHnguunL HorrenlislTuduscolore variat; nam
coinmumter ruber eft & ofliculo longiore; aliquando cerx colore, rarius albet: (aturacius eciam
nbeto^ficuliimq, habec craflius & brevius,8c hoc cft, inquit C. Bauhinus, Cornus maris aliud gcnus
(Ui^.Hi/t. cuiumen ramulos qu.im vulgaris maris longc fragiliorestnbuitClulius, (blia vuigaris fb>
Kiiutiaira.^ J.B|auhinus quoq, Corna oblervavit fiafilcx apudFd. Platerum magnitufline &coIora
difcrepamta, alia abis altcro tanto & tcrt tnplo majora, (ucculendora, (atura^ colorau, & muw
pura (ui manus.iniidcntia, guftn minoribos non minias (apida. Sunt & colore rubro manus non
inficiencia.
Lttiu. Cornus (ylveftris multis in locis mvcnitur, in Mifma, Auftria, Paimonia. Nos m agro Pede»
monuno & Mediolanenft in fepibus cam obfervavimus, ubi (bltim fiimfcit} (ed cultura in arbo-
lem puichram evadit. Quod Hermolaus c Thcophrafto haulidcvidetur, nimintm Fmftasfylveftris
Corni tnararioret fiuTtor^fque dTc quam urbanz, & plerunq, etiam majores, ut Gooms oomem
Cnkum refpuat, nct^ligi dciideret, nobisnon vidccur venfimile: ide6que MlWqmwn deieipllfie '
eiperimenco tonlHtent, dc racionc cjus rcddcnda non erimus loliciri.
Timfmm Florct primo vcrc antequamfolu eniropunt, Martio, 8c in calidioribus Fcbruario menfitf pro Ve-
riscon(htutioae& temperamemoii icrius cidiijivcia codem looo; Atminflaii Septemfari« interdum
ebaffl OAobri detndmfniAamnMKmt^
Krvjk Corna rcfrigcr.mt, exficcant, .id^lringunt, confHpant quomodocunq^ fumpta. Ilinc convcniunt
Sraccipuc in diarihiT.i -ic dyfenteria : arooreni febrilem aclitim grau lua aciditate leniunc ac re-
inguunc.
Condinntur muria ut Olivz; (it eciam ex iii (apa oieinadmodum ex Ceraiu: tt^nK^ 6 puip«
£Ieau.it iurii ad febret, ad fluxiones biiiofas, ad (Mm« M ezdtandam appMeoMinnaBa. In diap»
rbflntedyicoieriaexhibenmr frntaeiiisGait fic pnl^^
Ceroe
Digitizoa by
ArkritittTrumferis, ,
""cortia ^'•^*^ contrita, & cum oleo Myrtino «it (n^plMGiO niztl in Emplailn tui niAni, p-arlenti
aiw\\Wi (t»^' vomihones ventriculo itiipo(ita: copda Mmmn amem alri AAMwiiii «n Arf»»^ <^mi
-leafeii^inodtcos peaiiu accoccygi applKaca.
Qo„ias<i aiborein anvci agonw drca alwam^ aamflore qn» defDftacoalfo (
pe. VUrf' .... . . ...
In Hetruria abflinent demerfi i eaiie xAiAo per mtegram annnm k qaonindam lignomm, prat-
fcrtim Corni mans & fxEmina: conta(au : SiqmJem ( ut tcftantur iJ qui rem cxpcrimenco comper-
tam habent ) fi harum virgx tantifper manibus tencantur donec coDcalcfcaatj Ulico demorii raJMO
exagjtaatar- Matti, ^nem vide. i i r ' '
Foba q!Lio% & g^rmifu goftu acerba funtj Talent£rq, debccant : kaikmaiifflaTalnen gMiunt
jeflifflir,
Hi^» Itfpmm oimiaim B|pik Airiua peJalieairf ad tadioafc deomi ratamm iniKfl|jnmn|.
%. Tqpm. Tmm H.M. P. 4. X39. y.%u Onm Mddmk» filui 14jnii{p&e«.
Quanouam minor Pomw (becies habetur, tamen xqui procera efti frondiixis ombrofii in laoim
diffulis: lignum praMliiriun,.ruoicundum,cra(Ibac nigricante cortice cin(^m, ut Pcmta. RsJixnSi^
crocco intufque rubicundo cortice te&a, odoris gravis, fapoiis adftiingcntis: ca vero diflibftalft.
chrymam funJit flavefccntcm ac leimoCim. F«/<«Ponna: iimilii, at mmora. Similiter /<»-nPoiins
flonbus fimiles, prztcrquam quod non ex oiko, led i quatuor pierunq, conftenc iblioiis. FnSrn
oblofl^RXundi, dabfi, virides primutn,, deui nifaioondi, Mido-dake^ Conw noftnKibos ciiim fi.
gari mm magnimdine 8c (ubftantia haud abiimiles.
Creicit toas arenolis ; quotannb fru^ fett, Augufto tce. 8c Septendiri men(ibtB,diuque fupecftcs ucui (i
nianet. Temfm,
Frudus hi ab indiettiis comeduncur : E nodeis quoque conim (iccatis olcum exprimitur ad lam- VJus,
fodast VSn in roemcim nnHwft
V
CAP. X
De Cen^
CErafus KLywO TlicotAr. hifV. i;. frudus ««a^a Diofc- 1. 1.CIJ7. Cerafia &Cera{ai
dida autem a Cerauiiitt Pontico municrpio, undc Lucullus Romanorura imperatorj Mi- *
thndate debellato, primiim in IcaUam arborcm intuli^ & frodom gcntilitio noniineCera»
fiim appellavit^ Athemeo UU 1. & Plinio L 1 5. c. . audorih» At vero ante id tempoib ^
mundi ipiius primoniiji Coiafi» in balia ^oManeas fuifleb tpMmii fbctaflb negfeftes incaitas
tnininie dubita
Ceralbrum multa funt scncra, (eu porius varietates, quas C.Bauhinus in Pinace explicat, Cerafa,
inquit, aha iunt laciva, alia (ylveftria. Sativa fru^bls forma, cobre, (aporej ^adde&magnitudinej
vanant. Sunt enim pomi J^«> turbinatiore, tongiore, romndiore, cordis edam fip«^* ; & alia pe-
diculo lon^iore, aha Dreviore,(iiKulisvel pluiibus unk coeuntibus, it.\ ut ex ono petiob vel (ingula^
vel tci (ni.iccrna, quina dependeanr, vcl in raccmi modum coacervcntur. Colere .ilbo (cd rarius, .
partim iiiSru, partim candicantc, & qux*dam in m.itui itacc p.iruni ex candido rubcnr, qua.-dam ma- • • . ^ ^
gis, quxdani planc ccrea. qujc Pruno inlita^iuit; rabro, rurefccntc, nonnunquam in atrum ver-
gente, nigro etiam, quzdam nigerrimo, & (ucco languineo labia 5c manui iolieKnte. Stifin duidj ,
addOf aaitero« ex duki Sc acido admino> alia amarttuduus quid retmenr, non camen ingratx, A-
metinx diAx: fic aiia tiimia fiu dulcedine faftidium pariunc, alla ob nimiam acorem refpuimrur,
alia ob aquei fucd rcdund.intiani infipiJa Cant. Similitcr alia carne liint prcdura, alia carnc mol-
liore 6c tcnCriore (ive aquoia conilant, &i in quibuldam caro pcrtinacius nucleo adhzret, qui m aliis
fragilior, 6c nucleo non iniuavi eft. Sylveftria ctiam vanant magmtudme« Hguri & (apore.
Nos ex (advispco(pede diftin^ iiabemus* i. Ceraiiim vulfiwcm fhiftacoaaido!,acido»^ niliraii *■
«. Ceraiiim (roftu ooraaeodald. Oerafom addiffimam Cu||puBii> ficoo. 4. Cenfnm maio-
rcm frudu nigro parvo, (iibdulci, nigrocolorc inficientc. FortA eiiam & alia: nonnultx fpccic dit
ferunt. Ccratum tamen flore pleno, pro naturx lufu aut varietam qaidam acddentah habcmus.
I. Ctrafa fativa ntimja, nhr* & 0^4*» fM w^trm Ctrt^* fatifOa C B. Ctrafa adJ» nAd*
j. B. Ccrafui AngUca Paric twi^jr* GcT. cmuMn €ngU(|i Cl^errfi^m.
Ex majoiibLis Ceraiis fiinr aui acula, rubro colore dilntiore [ nonnulla cx his pcr maturitatem
(aturatius rubcnt ] carne haua admodum dura vci cunip.ida. His lapor valde gratus, pra:lertim
prob^ maturis, non nimium addus, (cd quodammodo vinotus ; quamvis alia altis in hoc genere aa-
diora, quod caltui dicandum judicimus. Fioidus brevi prodit pe^ticuloj ficquto reiiqnomm fcri
crafuorc [ m nnftratib.is pcdic.iH fuis longi fiiat ] Arbores ipGc aaud procer^, nec re^* multis rar
mi.s bracliuta:, liumiliores iiiuJco qu.un dulciuni, quarum & minimx, atquc adeb paucotum anno*
runi frutiium ferre coiifueverunt : r.imuli ctuni non tenues (iint Sc flexilci ut m aciilis nigricantibus.
Ip(a quo(L (oha rotundiora (um. Gummi cx lc fundit luadum, aurct pxnc coioris. Huic raduc
iemaodo1bli& fo diftandit, aieiii^ & viana loca fuis ftipat ftolonibus, qui cranfplannti gcadu ilt
arbore^escrelbinr. Lignum quoq, & rami multd (iagiiiow!, miniilquc licawfi quiw cnewtum;
proindc pericaiofum has arbores con(cendere<
^ ^ QirafiH
Dlgitized by (Joogle
HlSTORI, a PiANT AROll.
Ctr4t fdtivt Cerafui fUmiritt noftratrixadifta a Cera& Anglica, fru^u mafore 8c dnldora di^bt; Foite hxc
MqwA funt Ccrara fativa majora C.E. L c. Ccrafi Ilifpanica L<iV «fr. Gjnc-x rn-nsn 6C afibi in GallU
vidimus Cerala Flandnas multo majora, & nolirauum vulgarimn roi c ilupl.i. •
ft. GnfjSi seUm wgntmi» filidittrSt tmrJlm mMwefetmim J. B. ^ Cerafa Mcid^ffnu fm^jmtt
• fntef CB. D. Hirmm. im Hwt. Ufi. Jwc ftfma.
J.B. . •
Inter lautiora quidam lioc Ccmfi Kcnus habcnt, cum ob vinofum faporem, tumob carnis loluU-
tatem, ut cquidem cenfcniui. Nnn cii his cs. .nixTrum .ilticudo (ylveftribus Ccraiis. Ab arfao-
libu aci(k>rum roulcum quoque dilFeruDt. Non enim lolent in ma£nos rainos cliri«ii & cxtendij (cd
nmnBs tenuiortbas quam artcrz omnes donatz (unt, pendentibittKre & ad Dctulam quodami^iodo .
accc<.icntibi.s. Frucf^us longiutculo pcdiculo magm, nigri anc tt nigto (padwei» (ao fabep infi» '
cicntL-i, carnc fimiiorc, acida valdc, multum addringente.
An Ccrafa aadi(Iimalaiigmeofioai> C Mf qns in akioK ariMKCFfOTOiuiuit, & longilBamai
pcdiculuffl habent. .
Gomniodi esjliocantur pro fidculofis febriendbui) palpflm eriam excoquunt Bafilecnlet.
rant ex ibcontu(is cum iplis aded nucleisj & mixtis cum vino booo, id vmi genus quod teinpoiv
Camculx mdeliciis habcntnomine Witcbfthvem. Modum conficiendi videapud J. R.
Hoc genus Ccr.ili nc.li...ilis longiflimis, fruc^tu .icidifltmo, fucco f.inguinoo.ib alns um:iibui|iciI4
diftmgMitur. Morella noftraubus dicitur, quamvis Parkuilunus pro Morelio aliud proponat.
A. %. Ctrsfui majtr « £tlve/irii, fri$3nfiil>diiUi, mgrt eelort infcitmt C B. CffV^tf (jhdMt
Lemnu C Bauhim huic Ceralo apud nos iponte nalcenti apprime conventc. £ft cnim arboc
g^andis tc prooen, fiudn p«To> camc paucii, liiooo nsgio oalMe inficienH^ pediculis lon^ 8c
quanuro aohiic ohlanrsrm
J. BauhintB Geniftm fyiveflreiii fruAu robro & mgro qoam vocat fic de(cr!bit,
Vulgarisnotitir arboreft, proQcra, rcdla ; cortice extcnore fpadiceo auc cincrco, innculolo^lBlis
intenore vircnti, iiib quomateriesfirma, lubrutia. .Fo/m Loti oblone^j Truni toliis longiora, denii
crenata, iplcndida, fubamara. &mu ex eadcm quali vagina pluiei nmnl 'fUi£ti, podicuhs teooifaai
fcfquiuni.Ktbbus aut (iextaatalibai> nonnihil rubentibus> cxfbhis gninqii^ candidit & ut in Pyro ca>
vis, ifi cjuurum medio apiUafflema muita, alba, «;>/riii«r crooeis donaia, gnilms lon^ior fijlm \n.
imo cilvcc furrigirur, oris in qumquc lacinias rcficx.is, nonnibil purpurafcentcs divilis. 1^- hoc
ftylo oblcrvavimus hortulanuni ingcniosc prasdiccrc lolirum futurum Ceralbrum provcntuni : liibk
• co cnim latct ini^lus rudimcncum, quod fiieore affedum faalc nigrefcic, remanentibus nthilomintB
abfflandiii integris, nullique mjuiii taSbA innim peulis. Fiu^ liiccedit lotttadus, unoali am-
plinKKne inferior, dulcis, magninidineSe oolore diTerfis» in qaooflknlim ofbicdanns ucre, dorum,
dennbustamen fr.i^ilc, nuclciuTi continciis .illnim exacuiap» Mnaricanitaif flavefbentO Qliucv OOfl-
tc<5h.im. Gununi Itulac tlivuiii, rulFum Cc dcnlum.
H.TC (pergit J. fiauhmusy quadniplid varieutc poddtmum difloiontesfilldosygnit; Rubrain
& mgrum, & utnuoquti vel majorem & camofiorem, vel minoram inacrioicm. Majjor tam rs-
ber, qdim rager ddcrar eftcxteris, caloi talis, ut equidem ceniemos, efleAus. Mtnor nuHit» nn-
qu.ini ciilrus gnaru;, t.im ruber quam niger plerunq, amaricar, fcd c.ncnus ut i>i tv.i!ente dulccdinc
haud lit ingratus. fuicur deiatbere Cerajnm noftram fjlvtfirem fruciu ns£ro, iju^ mi nunjuam
• C ^cJ fciam ) fr»iium rubrum profert.
tjih £x iioG ponffimumgqiere roebora noftri torremj ScEkSbcM. conficiuot pro pueroram dbo 8e
oondimeiwok •.
4, CtrafHs major fiuBu cordato map». Ctrafa dmaetn» tilmia J. B. A» Ctrafa craffa camt da-
Spedofus hic Cenloram fru<9us magnus e((, oblongus, ad cordii fignnm aliquatenus acredeiMi
• drnc dura folidiquc, dr.lci, colons exalbo nibelli, nucleo magno. Folia nujora lunitqnim Osnn
vuigaris acidi. ad Cailanex folia quodammodo acccdentia> deorfiim fer^ dependentifl.
Im» In hoftis (acis (ngneniit fiinc. Vaiiam cobm rabro« «Ibo^ iiigriGani& Ifornm Ancnls iqipo»
cen^ffimaiknc.
f. Cerafui Hcrt ^leno J. B. Cer. btrtttfii flt»t fiart C B. item Ctr.- horttnfis flere rofe» cjufacm.
Ctrajut fiert maitiplKi Parlb paiad. Ceri^mt mmktfiora fruiiui edtni Ger. ittm Ctr. mmlti'
((^«pswmf /fwa»<dSw efufileni.
Non alia in re ^flleit i Cen(b vulgari Anglica aut Flandrica quam florum petalorum multiplip
eata ferie. Duum autcm generum eft, Altenus flores miniis multiplices funt, hoc cft, paudortbuspe«
talonim ordinibus, duobus nimirum tribiilve oon(^ant ; altcrius plenifEmi (Imt, & ^ pluribus (erieSus
pccalorum cqmpoliti. Pnor c:e: a(i'S florc rofco, poftcnor Ccralus pleno florc C Bauhino dicimr.
Ha: arbores fructus interdum ied pauaorcs & (paribs profcrunt, illa autem qux plcno tlorc cft ra*
rius. Gerardus in arbore hujus generis per multos annos i fcm hoito diligcnccr culra 6e parictl
affixa, uc Sokribus radiis iovcfeoirj gaUn nnquam fni^ ofafeivafepocaifrelcnbit.
Digitizea L7 Googlc
Ub. XXVJL UrboribHS Tnmi/eni.
Vttiae alritlldillB invenkur Clunuecerah fnicex : nani incerilum in cubicalcm, bicublciicm aut
ampliorem magnitudinem attoUKor, uinbrciits vulelicet locis & tfnui ((iloi iioiordtusaucan locis6e
juxta femitas pTemmcf, (uprA pedalem altklldindn non aflurgit. Tennes & lenras habet ramulos
leu virgas, nigricancc c\- cinereo corticg oMuftas, <jp» cx (iirerv.i.lhs ii'i\\!.ini tiibcrail.i & vcluc gom-
nus profcninc, un.ie tanquam ex Cachryc aliquot cxij^ua toliola, Klyrti Tarentina; Foliis arquaia
proileunc, iimulqi:- tlores bini, ccini, quatcriii .iutqmm lefc cxplicant, caodidt, pcncipccjlt, muUis
U mpdio ftaminuljs pra-diti, Ceraii> vulgaris iioribus pei liinilcs, minorcs tanwn : intra hos Horas an,
ettam m eittremis virRis ex abts tuberculis exeunt fine floribus folia (upenorilMismaiora, Cerafi vul-
gaii; .icciKd fr.iftu foliiirum form.iin imitanna 5c in ambitu iinulicer cicnat.i, longO wniiu riiniora, , , '
& atr.i vinait.uc li)l-jiuiciKiaj i.ib.iiiuri gulhis ; His luccedit cxiguus /r7/L.''(«, lotundub, carnolus,
maturitacc rubcr, txlicc.intis nnnulquc gi.iti lapori3*qu^iu lunt acida Ccrali, oUco intus nuclca
Bdiue aaila, longa, liura, paucis hbris prxdica, profundum pecens, & quae difficulter enii pofllt. .
PaSim in Pann<^nia^ Anftria infcriorc & Moravia editiordNtt iiodlque locis nalcitur ; ad vince»^ Ueu,
nim etiam in colltbus uooram marginibus & ad publicas vias.
Not> Non peculiate eft Chamzccralo gemmas alias Horiferas iniiioribu^ folii:) vcniuSj alias
tancito ptodiiccre, iedCeiaio« Piro^ Pomo, atiifgneno^
A« 7* Ctr^^m fjlvtj^hn Seruntrimalis AnglicaJruUurubro,paTvo,ftntm» lOil^^i^fl}'
Matcries Cerafi iii.;»r.r fiiiulis. Cauiiax in infigncin iT!.i?,nitUilincm excrefcit .a.L-o ut O. gyiani non-
nuncjuam icu duas uln,is ambitu excedac tolM quam Cerali nigra: longioia lacioraquc &. acuciori-
bus denticulis inci(a. FhtSmt parms, rotaodiK» rwer, quique ante inicmm Septembm plenam ma-
ttuitatcm non afleqiijtMr, quamvis arbor aun primit uii genei is Aorcar, tunc quoc}, acerbcs ut vix
.edendo (k. OflkuJa fita pmniptc germin.iBt, qu«qae ind£ coiergunc virex icu arbiiCailx Cerais
horten(ibtis iiiierendis :ipti{IiiiuT cenlcntui ; f:i aiiis in arboics proccras oewri Aufiu adoklcentibws^
fruc^us ctiam prarco^cs o.: gultui giacus cdcncibus. * -
Ad npas tiuvij Telx, propc B«riunb-tt^k oppiduin oopiosi oriturj oI:iervantc IX^ahnlbnD, gu
& delcr^pcioneai cjus Jtranihuiic.
B. Cersfus hbo f/tJteulo pUirt ferens J. B. Ctr. un^ ft..';;.v.'y flura Ger. Cer. r>rceimfk btnOi^
C. B. Cer. cwynibiftra l»ark. paiati. V^t f lailDcljS Clullcr ^licrrii.
Hoc geniis niociu duos, modo tres, iatpe ecum quatuor auc qumq, uno p^dicuio profcic iru<ilu5,
4IPC ahtcr .1 Ceraib vulgtfi difet.
Nes pro luxuriantis naturae effcdu auc partu mondrofo habemoSj nec ipccicin diiliniftam con(li-
iiKre putainusj ciiin in cadem arbore plutcs denmr fru^us kilitarii« leu in iingulis pcdiculis /inguhj
ciiinqDe (iieckm fiunn non (cmine ied lidotie auc inficione pradncab
Cir^ cM«M(jSii Qcr. SeaBonua
Noo ^verCi vidctor ^.pr«oedMlNU fftinn C B&ukioi judidio^ fttdbun ( mqtilc ) raoematim uvx ^ •
mo<lo dep«ndent{ oliai oBpFsoedearidiiifle^ Afiquibusteniii, quatcm^, quin«irc,pama^ inuno
pcdiculo. .1
Cerafus amat ca;li ftatum frigiJum, Iblam vcro poiitionis humeAx. In tepldis regionibus parva
cmoveiiic.' Cabdumnon poceftluftioere. MonMna vcl inooUibuf.ooniiHtma x^one latacur.
mJL <Per totam Europam ficquenii^Snia cft. Nuiquam mcliora babciKurCeralaqu^ Lugduoi,
inquic Amaaui, cui aftipulatur J. Bauhmu^ foi hoc lodnaninB» impoduscukuiaediligaiti de-.
iic.itur. ■ ' * ' ,
l IdiL-at om.-ics in Gcrmania, atquc cti.tm Anglia Aprili incnfe ; in calidioribus Ii,ai:J dubic citiijs.
..Fniduni maturanc Juoio & Julio pio (pccicninicbverhcate. £(t apud nos pra-cox quoddani genus
quod Maio roenie maturflicic, Ctrafa idiar» J^wwliw dlda.
De (aiioae, iofitione rdiqvique cuknra Ccialbmm oomhilannir Kci rufticc Bc Horticukurje lcn-
ptotcs. — - - •
Cerafa recencia alvum Iaxaat,_ licca rciVringunt. Icciii dulcia alvum (ukiucunt, fs;,! nunusgrata Ww*
fiinc ftomaclio. Acida ^ auftera pituito()se\crcm;;nto«iiquc vcntriculis (tmt apta, led a(\nngunc.
Aqua acidorum ftillacitiaj fie cerala ip(a In intmdibus fcbriicm ardorem compe(cunt, (itim es-
ringuunc& dbi appcteiuiam Goncilianc Cum Saccharocooditaventriculograta (unc. Scintcr pn^ . '
ilancifltma dulciaiia a matroius noftris habentnr : verum ob humorem aqucum abunaantem diu af
iervari nequeunc.
.DccoduniCcua<iofumaddotum.& areraft9rufn.ifiaf«;;«^liVpo(;i)ondi>ii;o (imimopcre valtu-e^m^
hoc umcorcmedio «ompluaBs oonrabidie Ji9^dp-^[;«N9re.noa.vefci^ Fecncbns dqli/. «d
: Csrafi dulcu in ma.bis capius, Eoilepfia, Apoplexia, Paralyfi, peculiariter proncua cetlfintur.
Riffius apud J.H. ' . '
Cuidam Nobili .A ^plcAico, qui psr trcs dies loqui non poterat dedi Sp. Ceraforum, &c loquclam
'niox reajperavit. 7".ji>, A:f/friniuaCAymia,cap,defiiidibus.
. in ^albutie & aliis loqucix vtoii laveoir oa ianiffini6 oum Sp. Ceraforum Qierorum ; fanc emm in-
figniter oephaUd, rummopdte loboranc inifeiioc 1aD§i»t 8c Sp. cjus ului deranacos. P. Jo. F^Atr.
L |. 6 14» Dakiua»
Digitlzed by Google
154-0
HlS.TORlA PlANTARUm.
Dulciiini nigrorum rccancimn dqium ftillariciJiin a nonnullis ad Epilepfiant mirifirf conin^endar
ait 7- in iplo paroxyfmo in os infuliim tioL " iv. auc nmnliu?- Hx-c valdc cclcbr.itur, Cv apud
nutronas noftras lafreqoenti ufu eftad motus convullivos, praccipuc inhntium. Lego apud J.Baiw
himun, Pi arilans luec habetur a quiburkm advenus pucrorum oonvdfioneit, Aqiiae OenC nigr. 8c
flonini Tiliaeafquas partcs mitce. Dof. ? j. aut S ij. pn> f"*®Vji.,, .
Et Cerafts vina ku poriones variis moois paraniur, vel per aemibnonem, vino Cerafis AIcniL>n;o
iminiflis affufo j vel iiirulione foh, vcl ex lucco CNpixfTo a;m S.u Jisro m;\to rcrrncnc.uo. In
Italia ex Ceialis rcccncibitb potionem parant A/«»rai'tdi Jictain, (itiam biburu .intcquam fermentctur.
Aftivo tempore in tabdrnis vendis OUt, & ad refiigcunduin ucilis ccnfcnir.
Olcam i nucleis Ceraibrom per acpreffioDem eliatum maculas & lentiguici cuds auftnc di»
tur illlm ; ntfle quoq, habetor Aithritidi, necnon calculo rennm & veficc
Grmmi Ccraibaun cuni vino dilutunidiuturnaettlffi mcdcfiir; coloreni quoci, commend.it, vifiim
acuic & appctcntiam invitat. Celebrarur ctiam vi lithontnptica cx vino { otuin. Dic/c. Galen,
Nonnulu ut minus noceant Cerafa li ad latict.Kcm cdantui , ollicula un.i ocglutire jubent Vo.
nim nobts tentantibus id mai^ccnic. Nam plunbus Ceralbrum una cuin pulpa oflia^ ^*^miTii
per aliquot poft dies gravitatem & dolorem (cn/imus in fimdo venwiculi, ex offico]M 9>kleni re>
ftantibus ortum, qui a-Rcc ncc nifi plurium dicrum ^tio expuUis nucleis lenlirn tandcni cv.muit.
Fortc li quibus ventriculi tonus lobuflior cft & validior tocidem vel ctiam plura Jjiie noxa dtvoraie
pollenc.
Videmus Pafleres qui plurimum Cera& deledlentur eo tempore quo Cerala matura £nt Jongi
majora habere hepata ciuam alias. UndtfOoOigitur Ccrala bsptr augbre tt oorroborare. Expai-
mentiJtn eft Arnoldi Villanovani, de cujus verkace dulHlo: nec tamen R verum eflct inde (cquitur
qnod ille deducit. Nam fort^ magnitudo heparis morbofim pocius quim fanam ejus confticutio-
aem arguit. •
Cera(on'm qua: hcxlie in honorc & pretio funt CataJogus.
I. Cerafumprarcox Maiale dichim. Cl]C QBflji Cljcrrp, quia Maio menfe matoreiGit. 1. Gbr
Ducale. jDltl» C|crtjp. ^ Cer. Archtducale. m %ni|«jDltlU «^errp. 4. Flandril
cnm, fuperiuidliaam. Cgc f lanDerjei €f)rrr|i. 5. Omutum rubrum iC^e rcti l^rart cj^rrrv,
6. Cordatum (anguiftuum. iCfle bicctltng ^rart. 7. Ncaplitanum Cftr ^aplrs. 8. C er. in-
carnatum. if:ijc Camation. 9. €l)c Slmticr Ct)tcr|i. 10 Puipnei ni. Zl^e putflc 4^et*
tv. II. Aureliancnle nigrum. Ct)c blorft <l^|lean|t. la- Nigium vulgaie. C^ commoit
iilatli Checrp. 13. Lucx Wardi CccaTum. Slllie W^axW €^evxp* 14 Ccrafus racemofi
C^e chiRer C^eirp. tf. Gerafiis nana. Cj^JDtMtrf Cl^ettp. vioo oonfidendo pra:»an. '
tiflima habentur Cerafum MediolaiMde nugnum tc Oenlum MocellnnL Cj^ A9q}dit C|n»
rp; a fucco Mori «mulo.
Ad Cerala referri poteft. De hac tantum habet : FraAus (erre in uvam congeftos novem, auc
deccm digitos long.im, M.ignitudine Ccrafi fv-lv.n(gri coloris, & nuclco Cerafino, adftringcntis la-
poris: k columbis avide devoran^ ab hominious nooj uiurpaii ad tiogendum colore cotniieo; bac-
ou fioctti poft tc din iKMii
Hftemigs fm Cmfm Bn^Bimm FUbnis & Mafcgr.
Ad hunc poctijs locum ( ut (ufpicor ) pertinet ; nec enim calyx floris refiduus cSe videcur umbi-
licaideqnoJoqiunir.
Mmnmtt J. Dt Laet. bid. cccid. lib. 1 6. c. 1 1.
De hoc dunraxac fatar, non mulcum abluderc h Pruno ; floret Seac iuiMe^ finiftni ioflir Ceiifr
Ibrum, iongis pediculiSj oIEculo cxiguo, carnc crocca &: (uavi.
Cepalxccttl Teftatenfmm J. de Laet Ind. Occid. L 5. c. 17. '
Arbor cd inquic Ccrafb valde fimilis fru^ (undens exiguis PombnmileSjqui lalivamqaandan
valde giutinofam fundunt, & ideo ab Hi/panis Ceraf» gurnmofa appellaatur.
Cap. XL •
C\Lea GnBOs 'EjuiMi LatiniuniioiineniGtaNof«ftufflefl;, «tdiphdiongpiacabeui^
I (Kmr olenm. 'kmCm autem 1 i.e hevevel hbifcnin deducitur, auc i mS lcviga^ 1».
^ bciort producat id quod latvigat lubricatquCj videlicct oleum.
Olea jMiuiifera arfaor cft foli^ perpetuif, mi^ taceaioib| pulpa liquore pisgui icatente, officulo
dniDlcibca
Digltlzed by Google
Lib. XXVII. T>e Mmki Tnmi/erit. . ,5^,
I. Olu fMk9» J. B.' C Ger. Park.%i:{|c <&\i^tXMt*
Mctliocris magiTitisdinis aibor «ft. quandlKnic proccr.i & prxgrandis (ut rcdc Sr.i|>clii:s ) nnm
in btum ainpliimq, ditfulis [ J. ^ahinus hauti vaKIc p.iti!l,>m cllc aic ] trunco magna cx parte ho. "
dofo, materic xqualitcr Ipifla, iaris folida, alicubi &. ciKpa &: intort.i, guftu am.iricantc, colorcintcr
flavum Sc fpAtlioeum fere medio, nonnunqiiam etiam maculis utduiq, (^lonsinvicein convolutisocni»
lperf.i, pnplenim cum ad jolbim Ttatrs confificntiam pcrvcncrit, teilc Cordo. Gonex ram tronco
qu.im r.iniH obvlucitiir colori: cinu: I.ivi?, gUbcr. rCordo in hi$ Havus ] K .'.vj oblonc^i & .mg^jfla,
Salignis limilia, a.:unuii.u,i, i:.cif;iris .iciii.inifclHs vcnis, (exccpto uni>o nci\o ind^iii .1 pal:-
cdbad acumcn oppoiiruni cxcu-rcntc) c:.iicnti.i, crafla, pin^ai.i, niiida, fupL-rni: colorii atio vircn-
tb, cert^ faturatius virenti& [,re<tii^ Cordus^ in vmdi tiavelcentis j inlcnus canelccntia> nullisu-
men piljs oUita, tam brevibu pedkulis hxrenda, ue lurculk quaH inferta ▼idesHMBr ( «cadvoilD ntr
durimum bina Staftl.) cx quorum .ilis profcnuuur pedicdij quibus /SW^ei raoetnanm cohaEreriies
wftincntur, albicantes, Sambucinis limiles, t* quatuor folio|i$ fniAus rudimentum compledentibus
coiircxti, cx hcrbitlo c«'ndicantcs, c;ui non omhes ad frugcm pcrveniunt m Europa : in iis vero lo-
cts quibus propria eil tvcc arbor pcrvcmunt ideuque con^ieftx cjus biccx coniertas uvas «mulantur.
Flolculis (uccttlunt fruffta figunc ovab, aut'glandium (m* nKqpikudinc varia. Nam in Htfpania
nafccntcs, quos Olivat Hiffanicat vocant, mediooe Plnmuill cquane; luliCa: plerzqne & Narbo*
ncnfes vix mcditxaem glandem liipcranr, quamvisei fint habitioretrotnndior^fque, primdm virides,
poftea flavicantcs, p-r maruritatcm purpuralcentes, t.intlem & nigricintcs, qiiixUni ctiam cx pur-
pureo pumcances, lcd rarius ; Sunt & quas m Hilpania alba: Hunt (' ut annotac Clulius ) lap<ii c valdil
acri 8c ainaro, & neldoquidacerbitaiB 8c nanleon admixtum habence, cciam in matuiis & molli- . ,
Inm« carne pnmum dura, maturitatB fnolli ac pin{ui> officnlnm lisnolum, qUof^sum» utriniL^acu-
nrinatam,. 8c in hpc proportionatum'nudeum nnicum habente. Qoi vero iii iis continenir luccus ^
pintja": nlcr.ni fit diilcc, .iquofus, qui amams, amurca. Folionim qiif>.l, f.i;xir amarus cft, non iinc
.miinonia tamon. nititur (inquicCordus) pariimrc^, paicim obliquis, mlimimo ca;(pitc . ^
obhcrentibus, m,^cc!i.i cnnici mo<io lorkU. •
Ltdiiaaic^ Olfli ( inquit Clulius) mmorcs Olivas proftaimt [ it.i quoci, I-uccnfes quanun Oliva: Dffftmti^
apotl nos laodatiflimz, alizque Italicxl (ed miultum olei, ejulque prxlLntiftinii prxbentes. Sia
ctiam nonnuII.r q-.ix in Gallia Narbonenfi & Bartica nafcunturolca: minorcm fiui.'iunifauni/xq|UO *
plus olci cxjviiiHCUi , .ilceri quod de majoribus Oliviselicicur longc prxtcrenduin.
Dccerpuncnr meiile Nov^mbri, Deccmbri, Januano & Februario in Granatenfi regno : namque Timfm,
antca noii m.uui-clcunt. Sccrnuntur deindc iit pavimentisdoineG rueofc fiant : deinde molje liippo-
nuncui, coiculaii cxpriniuntur, atTufa (ervente aqoa; itienim OKum feddunt NantmUi otivas
■pcrticis decutiunr, qi:od alii improb,int, qui poaijs adniotis fcalis m.inu Icc^ inr, ni lcquentis anni
Ipcni dccuflis gcrminibus prxripMnt. Vchementer cnim laboranc Olcv pcrcuila: & detrunentum
capiunt. Oiivantibus lcx anticj iHTin!.! h:it, Olcam nc ftringitonevc veibciato. 1'/»«.
ImnMCuras plcmnK), condiunc pcr Hilpaniain & Qalliam Narbonenlcin : inccrdum eti.im inaturas
tt, nigpas : condimenti ioco apud nos cum camibus allads pndertim vervccinis, clitanmr, in aoeta* * '
riis enam ufurpantur. Itali menfB fecundis inferunt, 8c cum ptuie edunb £»ciiant appetkdn!, * « '
moventalvum, humcntcm vcntriculumcxficcantficconfbrtant
Olea Minervx dicata lacraquc erat, vcl quotl Minervx mimuseftct, vcl ut Martianus CapcUaj .
quod artes & dilciplin.r, ouarum iUa Dea dk, Olco ac lucernarum lucubratiombus perdifcantur.
Olea quoq, venuc pad(que iodes ciac, proindo vetiiain pac^mq, (applicantM OIbb nmnloBoni» ; ^
flibnsfsluie fbiiti ennt . \
Oiearniii dMRrentia; defumptx fnnt vel k fDima, vel k oolore, vel ^ fiicco, vel i. magnitudine,
vd iloci varictatc, vd ab inventonbus, quas omnes pcrlcqui infiniti I,il>oiis cilct. V ctcres varia '
tiadidere genenij quorum nomina [pecicbtis hodic ccgnicis accommodare perdiiiictic eilct: quocirca^
nos iis non immorabimur. Colymbades * Plinius diftuidumgenusfecifle videtur : aliaui olivas'*£ifct].CL*}. .
conditasoleo (bo^puras inmtantei ede volunc, 8c Halmades, i e; mu^i coodicas ab iis dtftingnuitt;
AltiHalmada8cColymbadesconfiindttnt. '
Olc.imm nurcm toc difterentix nonoblcrvantur quot Pomonim, Pirorum, Pranorum, vel quia .
aibor nacup lii.i minus apca eft ex feminc naca variarc; vel quia agricolarum non incerhiit in iis
lerendis, colendis & Quoquo modo immutandis adeo induftrios & diligentes fe pr.tbcrc. His adde ar-
borem ip(am. cun) rri^idioris Gceli minijs patiens fitj GalUds, Gemianid^ Anglicis Hoitulanis,
quiin vanismiAuum lpedefauspniSncendisSc pfocunmdismaxiniiciuit>(t8e^^ . , °
Icndam non pcrm:rr:ic ' • ' _ .
Celebriorcs oliv,i uni dirfcrentix a C. Bauhmn Sc Jo.innc tuicrc icccnnc.r ([int, _ ^
■1. OIivx m.f .i ii.-j Hilpanicx, prunis meditKribus xqualcs, fctiguii limilci, qux etfi fucculcntc
funt 5c carnti multa, amaritudincm t<ufien mfignem habent, undc & olei minus reddunt, amurca:
pluSj-tdeoque nonnullu miniis probantur, minor^que lis (apore prxfcruntur.
1. Otiyx niinorcs, Genuenfes, Lucenies, Provinaalcs» Cx4en^Luiitanicz«
ticxCIuiio. II.r dulciores funt & plus olci fiindunt. '
5. Oblong.v, atrovircntes, ad lacum Comciifem n.Ua.", qK.ir:ini utcni, B.iuhinu^ nicniinit, quibiis
condius nihit iapidius 8c tiiavius^ qiiamvis 8c macrz funt, & propemodum rcfpectu nuxinurum Hi«
4?eiiicannn cxhiOQe vidcancur, addit C BauhiiniscaaMm dtram dleSc olB mmiier hmece^
4. 0!ivaealhr« qtiafUffl8cPlinuis meminit.
In Hetruria nafaenmr Msttb. £c Cxf.
I. Minorcs rotundiorcs, plurin-uim olci habentei{,qaKO/fljpA*fOGMItnr Oc(. 'q(|ltfpnEgraildei
arborc» Jugiandium uiilar fcrre fcnbic Matchiolus. •
Pppppp ». Majttiicuke
Digitized by Gopgle
I , HistoriaPlantab.u
tes non
a. Mijufculx & oblongi, olLum p.ircuji fcd duIci{Timum reddentes, qui nomine i iwUis de/tmi*
pto Raggi.irix dicuntur C*/. Has Olex rWiiores profenmt, ifCj, in cibo muntur.
Maiorcs &; pulpofiores adcondituras tantum quxHcx^quas RcgiasCclalp. vocac. Non videntur
diflme ab Hifpaniasnusiniis: mm Maitthioliis eas multo plus amnrcx quim olei Hindci e (cnbir.
4. Sunt qudcdam quanim caioab o(fe leoedit ccm franguntur,viridc4 qor condicx gratiflimx Huiu,
^uas Colymbades Cxfalpinus ccnfiiir,
V.)rict.\tcsOliv,uum in Galli.i Narboncnli cultas recenfet D. Magnti. in Bmam. Afeiiffei
I. Oliva major oblonga, ingulola, amygdali hfaA, viilg6 Mwiiv, «d OOodinirani auaini^ ez-
petitur, luavifEnu enun cit, & ro(i habet odacem. •
1. Oliva mcdiaoblongaangulofa, vulgo «iJiwin, vulgaridima ifta di
j. Oliva media oblonga, fruau corni hguri, vulgo cormau, in mukis etiam olivetifi vifibir, 6n-
Aum habet obbngiim magnicudmi» ferc & iigara: torni tru^us:
4. Olu a nnnorobianga; vu^ ^dmUm, in ▼arys eaam iacisifta repeiknr: incflMsniiikjim
expencur. •
. 5. Oliva major fubrotnnda, vulgo amfcnla»t inter olivanun ipedes ifta maidnu eft, 8e ad coodi»
tttram prjccipuc fc: v.irr.r.
6. Oliva metlia iotumi.i viinhor, vulgo verJaSe, ifta iimiliter ad condituram colligitur ; cujus Ipc-
dcs rc(*;ntur, (^ux albulior cft, vi.Igo hi^nau dicitur.
7. Ohva medii rooinda praccox; vulgp m«w«w, uco macuiclcic, 8c abarbore cadic.
8. Oliva ndnor raninda raooiiott, viUgD hmtiSMt in noemulos vebd oong^a dl, nnde lio»
nien habuit.
9. Oliva rainor rotunda rubro-nigricans, vulgo filiemt, non omnino nigra cft> ied rubrum colo«
lem habet commixtum. -
10. Oliva minor rotunda, cx nibro & nigro variegata^ vulgb f^au ; plui^mz vanisin Jocis
nafcuntur, fed iiix, tum ad oleiim, tum ad condlturam meliorcs coileiuui .
neq, ftigidum, nen^ pncfia-vidum coeli ftatum amat, ide6que tram Aipes & Gebennas nxMi>
invenitur nifi in horns culta & k frigore munita. Quin 8c frigidiorcs hyemes etiam in Pyo-
%'incia'& Gallia Narboncnli cam adurunr. C'uni m Gallia peregrinaremur, Anno 1605. pucc-
dens hyems aiperrimaaiiquot Oleammmiiiia m i^rovincia corrupcrat uixl^imabiii inuolaruni iUnnto,
pleiaMiuo tanett i nSee pwnlliilrtanr. Miidioai divos amat, quod vcncostcpidos (ukjpiant, oiea-
' rum antem natura flans denderac Noa in valle «mpl^nu FuUgintfnli in Iialia, inque Tei nienlis
extrema parte, in albenfti conhim convalles diftas terminanthim amplilCma omniam qoc in Italia
vidimu^ Olivcta obferVavinuis pr.vgr.uiJibus arbiTibus dcnla, i;bi Feb.u.irii inirio infticosOfifisdo»
cucicn<.ks & colligenda occiipatiilimos oblcrvavimu^. Lucos quinctiaiti Olcaruin dcnlittoos Gal-
Jo-provmciae &Nar(ionx Hilpaniacqpe alunt.
Solum OJeis oommodiffimum noanntii c0b ahmt oui glarea (ubeftj aut (abulum pingpie : iod
denfiortem, fi nvida fit & Ixta, fam convenifc HnmiiBor (im^ floridlores & pinguioresolivas pro-
ducif.
Hanc arborem multi cxiltimant, ultra milliarium fcxagciimum (quadragclimum Piin. J a mari
aut non vivcre, auc non cflc fcr.»ccm ; quod camen expericncix rcpugnac.
Q^ercum fic Oleam tam perqpaci odio diffidere aiun^ uc altera in alterius faobe depac^x mori*
.antnr. PAa. NobisnonvklentorverilTn^aqtixfeiimar dehnjuimodi ancipachiis.
Junio menfe magna ex p.irtc omncs Ojex fiorent, mqi it j. B.r.ihinus, (cd inGcrmania & locis
Scptcntnonalibtis taniuis, ubi quamvis diligciitiflimc colaruur niliii prxter florcm producunt. De
tempore & modo toiligcniii fiipcruis obiter diximus. Opnma a;tab ad dcccrpendum inter fioipam
faonicatcmqi incipiencc bacca ntgrefcere ; cunc autem Drtfa feu Druppz voomcur. *
Obt^as etiam decerptas fed prxapuc excnflas aqal cafia lavare oonvenic, inquic Antor TtmmHr
ConlianrinoCxfari acmbuconim. .
Olci lcntc admo<ium ci clcit, Theophrafto& Virgibo autoribus, fed qui^m diucifEm^ vivit. PK»
nius firmifltmas ad vivcmium oleas dixit, ut quas durare annis aoo. intcr autorcs conveniar. De
faiu & culcura Olcirum conlulantur Rei rulhcz fcriptores, fed prxcipuc CokuneUa, qui copios^ de
his agic : cu|us dc pucandi tempore oonfifiam an prxccptum prxtenre neqneo.* Quinctiam f ia-
quit) phinbus aimis intcrpolitis olimum putandum eft. • Naui veteris provcrbii mennniflc COnvi^
nit, cum qui aiat olivetuni rogare fiuifluni, ^ui ftercorat exorarc, qui cxditcogerc. Qiiodtamen
latii ci it octavo anno fcciilc, nc fiuctuani rami lubimlc amputentur. Cui potius obtciTiper.uifti.m .
exiliiniamus, quam alii* qui fingulis annis pucare przcipiunc ; cuni & Malos obfervaverimus a pu-
tadone aUquandia labcn-antcs mate aftci^ 8c infisaui^ fuiflct Snpicem Oleae 'ctkm aiidoin & le-
vcm rerrx implancacuni & rminarc fic radices ^ere Fortunii Liccti experimennim eftj qoo ooil»
firmanir illua Viigilii Truiinur i ficc»r*dix ale^^m»!^. v. Lib. i. cap. 18. p. ^?. . .
Ex cidem Oiiva diftenint Iulci : Pnmum oinmuin ^ cruda acq, nonduni inchoatx matuntatis,
Omphaanum vocacur. Hoc prilbntilliniuni; Q)un&cxco prima unda prxh laudacifiima, ac dc-
inde per diminutiones. Quanco matunor baoca.tanio pingoiorruccas, minuique giatus. Ojtima
anceni. afias at jam diximus ad dcccrpendum inter copiam boniut^mq, incipieate mgrcfccrc bacca,
Amuircs color efl qui Olivam c<Jfeit nigrefcerc, idcoque incipiencc nigntia minimuro amurcae, anp
te euin nilul. rhv. • k r*
Olivam collc(ftam in tabulaiis fcrvandi ncc pnus qiiam fudct prcmcndi, morcm improbantCato^
riinius ahique, cum oipni inorat>leum decrcfCat amurca augeacur, Addit olfum non tantum minui
lod & decenus fteri. Olimm fuJm indi iktiriufim «m dtHtgavnim, ^id OU^ m Mtrw cencalt-
femit frmvid ^utdim gd futrtdimm nktN^imie^ ^ Mmtrca fcrtt fi tn biKca rtmanftrit tUi ftftrtm tm>-
THtnfai • at veri mora m ttbulate oltum mnmi, amuraim auitri }:iuti<]u*m cincef}'erim, lum arr.itrca a^ueuf
Jit bumer O" calere (acile evaportf^ (Jleiim autejn ciim Jit juum fingiiu <^ ^gnnx, mn itcm\ fed m,ig-
ftdmm xum ttt^ m tli<mm & ttfeaidm, mt i^iit&t*
» Quaproptcf
Digitized by Google
«
lJb.XXVlL ' Arbortbus TrmifeHs. " 7777
: : 5 ' ^ • i^i
• QiiaproptcrCinqLHunr ) c|nhit.ire nOO dAemiis Olivani lcctani pnnio cjuoqrj tanpoT mm^ ^
daiii. Ergo ut pnniuni diUilrta hient Oliv.i lubdratis tsftetibus aut pannis cxp.ifidi debet Olio *
aquofitas cx iplo i dKcctur. &: i tohi, ac \ irgiiltis rcpurgctur. Hxc enim commifta olci diutunii. ' •
Uti obfunt. Tum diiigenter mundata protmus m torcular deferrii&jjitegra in fifcmls nnv,. indudi
prd^que fub)ia, ut quantum poffitpaulilpcrcxprimatur. fbftea i«loIaris corticulis e.noii, , ddx'-
bunt, adieais hnis fextanis intcgri falis in fingulos modios. Ouod defluxcnt in labrutii n otinus
decapulator depleat, & in fiailu labra, huic ufui priparata defilndat. Hoc enira fuaviffimum eft
&'tcnuiffimum. Nam ameis & plumbeis vitiatur olcum. Longc raelions raiioriyeft^oleum ouod
minoi-e vi prxli qiuli lixivium defluxent. Nam li nuclei confringaotur olei ii^jrem vitiant Dc
teriuscft quod cx rchqub fracibiis prcmitur, fcd p.iul6 graviore poaileM HoccOititruni nonmale
dixcnsoteuni. Sodterciationemultodietenusoteam exic. -* ..
De Ticii» olci emendandis confttle R R. rcriptores.
Olivas coudiendi (oliciti fucrunt Vctcrcs (verba funt Chcrlcri) quanquam revcra mliil a1t.i4C,nf
ouini palatui bl.uidiincnta. Tam ingcniolus fuit vcnter ut & amara, necab ipfa iiatu» nenSDSa
fiue quoq, volupt.iti pLicerc cocgcrit. Qyid qoclb gDftu horridiusOlivl five matura, fiw inwuSrf
fuawtate» mvmit aij, quam non potuicjMtttnu Plurimos eas condiendi modos tradid^mnt
CoIumel aff PalUdius, qoosapudipfos requwendosomitnmu^ Nam nunc d.crum unico tamum
«6q, li:npl!ci'fimo r.wAo, mr.vn p-i .uc-o & |,)|e parata oondita: ad nos feri adferuntur *
0:iva:cij.inu is pci ni.u.n itac.n, nigrx lunt, iaporc quoquc acri, amaro & naufcofo, oleum ta^
men quoil mAc cxpnmitur tcrc pciUicidum eft, nonnihil flavicans^. lapore dulci &gcito undciatee
(aporem bunc & odorcm parti aquea: leu amurcae inhxrere. T MiAa,t}^.j^^ anmem apud nnrt«it«f •
kabetur oleumquodcoloris omnts &Iapori5 maxiroi experseft. ™
Oiivx maturi ex Vetcrum fentcntia temperat^ caliAr Cint ; vcRiitr facilc^ corrumpuntur, ventri-
ailoq, oculis ac vcfici nocent ; torret-aaa: tamcn 8c illitx nomas liftunt Sc c^bunculos emareinanf
immatur-i; csliccant Sc allringunt. Colymb.idcs adftringerc, ventriculum tobofaie, apppw>npan^
cxcuarc diccb.uKur. Qux ad nos adferuntui conditx func antequam matmuertint, iitf»tfjU>^mqn
IcjIos imtur.>s & nigras etiam interdum condire. ' •
. Ofemmt folia refrigerant. cxficcant & aftringunt, Ufus cxtcrnus& pricip. in fluxu alvi, men- *
fiom, mTierpetibus&fimiUbus, OcuH medicamcntis (autorc Diofcondej ob vim fliam nutiotcm
convenientiora funt Oleaftri foliis. QuoH intra frudus nudeum eft cum adipe fc-firfitt fcaliciof •
sungues cxcucir. Succus flutias acccnfi rccenns deftiUans &nat lidicoas, fur&iCi, manan^ okcra. •
Pwresiolioriimuuisvide apadPlinium. ^ • . ■
Cjcae materies praapnxOMnmeadacionis cft apud operarios piftores, & ftatuarlos, h. quibus ■ .
przRantes operas defideratur, Oim Ebcno, proptcr denftm & tracJ^abilcm c)us fubftanti,ira, & co- •
lorcm fiibnifFum&: v,irium (qucm tamen Aqua forti .ifTi.bi inCLcunt) q.icm dudus 6c nervi iO' *
torti refct unt. Ad nos allata non nicnlura fed pondcrc venditur. Larapadibus, alufquc uflbntnie*
cnamcts mfcrvit.
. Olci ufus adco mukipjex eft aim in dbo, mm in mtidicina, utomnes explicare plus tcmporb 8c . * '
olei reqmreret quam inftitun noftn opens rado patimr, De his confulendus Galcnus, tumrDio.
Icorides, Plinuis .iliique tumc vctcnbus, tum neotenvis.
Pollionem Ronr. lnni, rcfcrcntcI%iiocum centefimumannum cxccdentemD.AugulbBho&« •
inccrrogaret, quinani niaxi .iciatione vigorero illum anirai corporiiaiie cbftodiiet, r%ondifleifih .
tusmuUo, fons oleo. Cardanus ctiam tna prwapu^ ad longaevitatem Bcere affirmat, nimirum I ic
mcl, olemn: midbgit autcni non foris mupaura, ied intro ailumptum & in cibis ufitatiim. Oleuin * * >^
& lalem emeie opoiterc Anftotslesautuiiuvic, uiigiieqii6a uthimque ad pMrauadam vitaffl «■■Am • . ^ V
maxtmeconduceret. " " — ^ t
Olcum natura: aerci partioeps cfle viiletur, undc anux innaut, nec cum humidis aqueis pcrmifce. '
. tur, fed quamvi»iimul cum illis agitenir ob lcvitatem liiam brcvi fc expoiic & fiirfiuii alcendic. E-
n^nodi autcni humida ^eofa & aquea] fimnlagptata, ooiiqaallata & pcr mtnima mifta ooloiem * ' . *
aJbumocmttahiux &Jaats ipeciemexaibent. ,
Oleam ad afim per finitatem optfmum rinquit Diofcorides) quod cx immaturis OUvis cxprimitur,
urti!e omphacinilm diatiir. Excemt in hoc gcncic icccns, mimmL-niordax atq, odoratum. Talo '
ad unguentofum compofitionem utile. Qjiraccum propier adftnngcndi vim ftomacho accommo-
damm.; Oieficootineanir, ginmvai aoatuhiti dewaHnnai^ fndoies coMiet. Rcfrigerat, ficcat,
. aftringM^eddMwrauliascompabtiooeini^^ » i >
Oleum exCMitris manins expreffiim calfacit & humeaat moderati [Vetus caliJius cft recenti]
cmollit, digeiit, vr.incr.irmm ell, alvum Iax.it [cum Cerevlfia calida aifumptum Jj.l ariditatdn
pedoi is coingit, tormina ventns mitig.it, nieatus unnarios iaxat,ero(bs al^gic &:conialidae, Ex- ' * •
tnnkcus geberrimi usus eft indyfteribus, mmoribBScalidi^8ec. Oiimaquate|Alaaflnmnami mo- '
vct vomimm, unde exhiberi (blet oontra venena.
In patria mea Wcftphalia (inquit Schroderas)ufibti(&mam eft m!nei!«is quotidic cxliib:;re olcum
oJivarum aim Ccrcvilia calula, Cj.io .idco largc utuntur, uc quoo, fudorolcum redolcar.
Ad alvum lax-indam Icgmcntum panis toib olco immdium & bcnc -madidum quocidie man^ co-
medendum commciu1.uur : quod ptarripnam iuantatis giacttm nofais li^eie videna', ffinim Oier-
lerus. V. P. Borelli obfervac ^
Oleoodoies maxim^ confcrvari teftamr Plinius. Oleum etiam mnnbra recreaie cidem dicimr.
Et mcmbra rccreans olci liquor. £c lani Veteribus ufitatilTimuni erac oleo corpus inungerc quod
vigorcm Srflbur « addcrc exiftimabant, & tonum conlervare. Veriini hic mos jamdudum oblb-
levit, ncc immcrito noftra fentcntia, partim quod ciufmodi munaio res lordida nobis Tidaur, ngv
tjm ctiam quod cucis poros obftmat, & tranfpiracioncm impeduc, qui oihil laaifiui oocoorit cn^>
daeuQhns magflq,iieoeaaiinmfie. ««•
PPPPPP* . Oio»
Digitized by Google
154-4-
HlSTORlA PlANTARUM.
0!co qui lem non \[)cs t,ip,ti:m, icd Rc omnia infcfta CTanimantiirj TlmJ.w c. k^, quod CU-
riff. Vir M. Malpighiusin Bombycc aiulq, cxperiQndo v?rum mvcnir. Ratio obvia cft, quA (ci
okum Tncatus Ipiracula (tve wtpn quibus aer aicrahicur & reddicur obfbnit, ob cujus defeAnm
animalculum illico moritur. Mec enim nunimis hUbe ioleAii rei^iratio niinijs neceflaria eft ad
vic^ qu^i roaioribusanimalibiu, qoin potiiis magis> cum Tau in Jiii a«ri ezdpiendo deftinau
ma]or.i propattiom!,pliii«« iiugfl^ peromnei conpaiis puta dilperlain hbiiincqnto in pnftaio.
ribus lilu. • ,
• I. olenmpicem h pannis eztEaIiit,\qaiMaa|u»on ftot. Vlm. VuIeatumeftCinquit •Semicijus) ut
^t- i- fiquis manmn pice inqainaveric, eam «qpiinoa nmndet^ led oleo aliqaorSutc pinpiedine qtis noem
liquefadat. , •
' Olci fiiprcma regio melior cft, nam im.i ab amurca turbatur. Summum vero opcimum,
rcmotiflimum fit a nociva partej nec fua (pifllitate ab aerc Ixditur. Tlittt^rcb. SjmpJ. Ideni iSp
tur apud Macroh. m SatMmaL qui & vini mcdum rcgioncm, melKs imamoptinMm tOc ait.
Okum deaUiandi modom vide apud Diofcondeni : item modum panndi oleum Siqoinini
didum. II*.
Oleum etiam cx olei fiirculis par.itum ad multa utilc mcmincnmt Diofoorides & G Jpnus; quan-
quam ille ex<^ex /urculoruni piiiK-iC'''"'^ 'l''^'*^ oleum neri dicat, hic in oleo ilio conhcicndo caa-
cum .uidi lafits germina iUj lci ibit.
De Atnurca qoid & iupenus diximus. Multiplex ejus ufus defcnbitur 4 Caton^ Varrone, Pli-
t&a, Galeno, Qolamella. Amucci fubigi areas terendn meSbas, at fbnniOE limcqne abfint, & ne
Curciilionoceat, ncve mures Ixdant. Quin & lutum pariemm ac tc<ftoria 8c pavimenta horrcorum
fhimcnti, vcftianuin ctiam contra tcrcdines ac noxia animalia amurci aipcrgi. Commendatur
maximi ad ulcera invctcrata. Reliqi:* vidc apud autores citatos. Cum cnini rarioris Jiodie io
mftdigina mus lit, nec-a nobis facik* parabiliSj nonerit opcra: pretiuin plurade eadicCN; °
1. Oks fjhtjlru Ger. fih. fcho Jure, fiikm mmt CB. COnftvfimOlu fyh^hi}. 'B.Vuh.
€j)c totlb «©liUc trcc-
Cum Oleam Citivam a fylvcftn cultura tantijm difFcrri agnofcant Botanicij & fatiram fi negl^
^ ^amr in ()'lveftrem abirc, & lylvcftrcm cx fativx nucleo nafci ; fane OleaArum ab Olea oon lipe>
^e ied accideniibasiaixum diffsne ftameadum eil: pioinde in cjus dete^ptioine aon ofiai eft ot
^imusprolixL
y.B. Utut c.i!idicis & r.imoaim m.iKr/uudinc OIe.x fativa: non ccdat, honjni tamen frequcndt
iiiperaturi adde quod & ipuias pcr i .iinos poflidec [quarum tamen Clulius m defcriptione OJev
^iv. Lunianicc non meminicj /' minora, nondilltmili Inmrim figurJ. M quoque & /j«rrf la*
cemattmcDmpa&ifiiuStam pRccedumj Olivar limilcm« fed minorem, ftrigofiorem, iucco purpureo
mordad prarditum. Addeiaufio corticcn) huic quam lacivac beviorem dfe, frudum mucrone re-
curvo. Tota arbor infignicer amara eft.
C.tiidex Theophrafto peculianbus quibuidatn cavemulis ut in Olea iaciva dehtfcit. Gaagra$
hoc lu.ilum vocant.
Olealtri CoronaOI^Hi^iMoruiii TiAoreicaraoari iblitos apud Graccos tndit I^nius; & Oleaf^mm
* Olympiz ex quo primus Heratles ooronatuseft', ad fiia iiiq, tempora durifle cuftcxiicura religios^^
quemadmoduni & Oteam Athcnis, qua: tradlti;r edira in ccrtaminc a Mincrva.
Cxtcium Oleaftcr xqu^ argillas & calculos amat ac Oleum, & cifdcm in locis provcnit.
X)9 Tiribus folionim Olcaftri raulta habent Diofcorides & Plinius, qu3c apud ipfbs Icgi poftunt :
, aos non mdtijm hfK letpedu diifere putamus ab Oleae iaiivac fijliis, nm qa6d in operando eSca-
a<in Ifnc; nee olnm gb onpiueinD oftat, nifi qadd ctMmGt, poceiiti&i aftrineac 8c tamen ex-
te^t. HocindbosnoavaitCj fiqniitainfincoqaotidkbetbamvelcapttiscapil^
dem morabitur. ' .
Amttiu <ft Di^ttrUe. Qpin fic defiiioscapiUai inhilM^ fiKftzei ftcapidi ukei* imn^db, £»•
biemlSclenaseneipi. • , .
Efaeomeli Pfinio 8e DSofcoridi, in Srrix maritireis Plinio, Palmyreni Diolooridi, ex Oleis manac
T!m. cx quodam caudice Dfofc. pinguc, cr.iflttis mcllc, refin.i tcnuius, fapore dulci [mellis P/m.] non
line naufea, alvum Iblvit, biJcm pcarapu^ detralut, duobus cyathis m hcmina aqux dads. Qui bi-
l)£re mrpefcunt. accina periculanib ciebro camen funt exdtandi.
£lzbmeUtQs hiftoriae mattnuia luGem atnilerunc PinuQc Lobelias in Adv. cum inquiunt, Oleas
Monfpelii in vinetis mebfive Elaeomdi ^qoodnrimm diAa ied veriffimum) caudlce vulneranfiui-
dcrs: nimirum cx Olea Ai bore vulRari pci qu.ini amam tota & ingrata, cortice, caudice, fruAu non-
dum falscondito, enianare vcrc inellcuni non foluin colore, fap«rc, fcd ctiam duratione incor-
ruptum fc expertos affirmant, laj, c rimoiis coiticibus pai tim fcalpcilo lauciacis fatis excepiflenon
modd ad expWandum fed eriam ad amicis imDcrcicrldu^i. Verum nonniii prtwemodum mamra
c^vaac nigricante quifquam^ rcperiet mel iftud. Lunellx autem plurimum exftillaliat, pnr/ertim
lcftis mainribus trunciSj t qulbus Inido melle Uqnidior latcx glurinofus efHuebat, poftea inibi re-
iidcns alitiuandiu^ frigore denfior evadobat, atque non um Mel quam Mannam prae fe itrebac,
ipccic, gufta, lapoie^ concreiinnc« omniom jodicto qni dsKoftlnnc. Hcc & plun Lofaeiin^
quemadi. " '
Olea ^tUopica Strabcnis, Diolc qa« bcArnnam fundit ScammonjBc ttmileni . [Qaulus lachrf-
mam nonScunnionibied guccs Ajnniomacae aftimtlavit] quam Caefalpiiwa |;uromi JEfawi e{Ie/ufpi-
cacur, quxnaili aibor fitj 8c an diverfa ab Olea vulgari nos lacer. Czterum lacrymam illam ad
:I<jr.:m cic.itriccs albugindfqui; & vistis bcbctudincm illitum facerc, urinani & menfcs dcrc, ero-
ib: um dcnciuni cavu indium eorum dolorcs lenirej partus pcUerej impccigimbus ac leprc mederi
aotdrcftDiofowidefc lttnwdii;amenaqaoq,eociridbivipiim]innMftan
• Olea
Digitlzed by Goocjjlc
Lib. XXVII. "De ^rhoribus Truniferts. . 1 54,5 ' ' '
Olea Ariftotclis Gdliftcphanos cujus propagiriis frondibus Olynipiorain TlAores coroti.ui.intur Ct
moclo folia ejus fortni idiDiui dcu ootwaria, (upin.im non pranun parnm habebdac vindio-
rcm, quod tamen prjeter eam ncmo prodidit, iiiohltro(.i potius variKas, qaim nova 0!eat fjwciei ^
vidccur. »1 ' . -
El*oftaphylosctiamGcoponix*n Autqns Olcam uvamqjexaotc rciipiens ejufileni (arinx cflc vi-
Jenr: necumea potaverimhu)u(modi truAum podudeo inlkionis gaone quam dUaAaMiwra
Tocant, necalioqiiiMnsTulganuutiUevutib , - ^
Vifcum bacdj nibriBSc pH^iaafaniftw in omt. nara
fteriles rcv^dir, undeOfivcianiffl Ddmini ramos integposfie mannimi pnmm odeie ooguncur, nft
Tjtiuin latius icrpar.
JmiAtloiui Garcht G B. Jambolonii Indiea foUo Arbutt J. B. Jambolomt Park.
Frutcx cft \{vm cffigic, cortice ejufdcm ferc colqris cum Lentiici cortice : fbliis Arbuti, (cd
Myrti virencis fohonim l.iporc. Fert is fiuctum majoribus Oiivis [Cordubcniibus] iimilem, icd
gultu Aiimodum adllriiigciKcm, fc hr.iccs coiuuhcntan. Muria conditur Ollvai uni modo.
Nulium uliim in niedicina obcinet, led editur cum Oriza codus^ nam appetenoam «(ckat ; non Vfuu
camenadmodnm falubcis dlimatar.
4. OUs MatAtrita t/imh JiSt, fimffn tMeemtfo eihngo.
* Ari0-Bipm ftu Nimbt Acoliit H. M. ?. 4. 7! <l. P. 107. Arbtr hidka traxmo fim^, Olut
finau C. B. 2««»* /Uwd^/M» Ofor J.& t.i.L$.€.i. AteJerseiJltrihf Mk fm-
ftrwemHeaoM»
Arborcft proccra, ciudice cr.ailb, cxalbo fl.ivcfccntc, cortice cindo nigricjnte ; nccnon ramulis
runs, ceu ft^dibus uinbrufis m laturo diiiulis,ornato. RaJtx craila, albicansj atro-Durpureo cortice
CbA^ gjtaveolens, amara. FcUa numcRifit drca leneriorcs ramulos proveniun^ oDloi^rotuiida*
mtmnmtai»^ tu ambim prafund^ &mUt tenuia, dabraj nicentia, graveoleniiat aniam{ nervis alii>
qoot i media cofta infem^ a!t& exmberante, & Tblinm per lof^^udinem medtaitt inaeqtt^ter le-
cante, in latcra cxcurrcnribus. Flarti petiolisoblongis r<iccm.itim proveniunt, cxigui, candidi,inr
odon, calycfque cxiguoj vii idi/ in quinq, lacinias acuminatas fedo inhxrcnt, quinque teretibus
feliolis conifantcSj mcdium occupantc calyce fimbriaco, caffto, (ubiLivu, /Umamls deoom conti-
iientii^ necnonlonguni tenueniq,//y«i». excremascalyc^ haudfe-
cnsaein Nannilb juncifblio obleryarc eit. Fmffnr fimilieer raoematim provcniunt, oblongo rocundi,
Ofivis minoriSi.s fo rii.i liiud abfimiics, primiim fiavefcentes, dein purp ii .i'LLnrc5, tcnui peUicull
dn&i, carnC [, oicola, acii ac amara intus rcferti, intra quam officulum loc<uur oblongum, nuelcura
includens albicantcm.
Creicit locis arenoiis circa Trtvatuoarf necnon in Tutuetrjn, yajfdiufatuam, aliiique infulx Zalmt ijem.
lods. Semperviret. Qiotannb iloret & rniAum dat.
EfrudibusOlcum cxprimitur, cquopiclorcs colores conficiunt p.innis j^olT. pims pingcndis. Vtrti fS
E folus m aqua co<fti5 balncum pat atur, vanohs expclleudis, articuloi um dolonbus mirigandis
utilc. . .
£x iifdcm fbbis iiccatis, pulvenlacis, Sccum Oleo ^ fm^bus expreOb mixtis unguemum confid- v- V
oir, quod paitifamdolendbus, coQTu]& 8c ^a(mo afieftb- w
contraaionesiierromm cnrac
Foliorum Ibccus five pcros (uinptos Ibhis, ant cum vbio, aut aqDa^ aut gallinx jufcuto mixtns, five
umliilico impoiJtusaut iolus, aut ci;m fcllis bubuli, accti aut Alocs tantillo, ad omnts ganens lum- *
bricos cxpellcndos perutilis elh Quamobrcm famibare admodum & perquam ialubre eft n)edjca>
Kwnmmomnibus.Malabar incotis, quoniam Inmbricis Tald& lutK obnoxn.
Gardas & Acuila NimboarbofemFcaxiaocompafamaimn^^
dd inmeniibus, quamTis{oliaFraxind8diffimllia.fint
«. OUa MaUb arica Nimbo dttia,fruclu racemofoT&ttmd^m
XdrHe/m fe» Hindn oiterM H. M. P. 4. t; 5;. f. 109. *
M. M.
Arbor eft prxcelfa & fpeciofa plunmibll> candicc prxcraiTf>, albicante, corricc obdnAo nigfi* '
cante, graveolcnte, aniaro ; nccnon plturimis donato ramulis rubicundis ac lanuginofis. Radi*
albicans, atro purpurco corticc tc<^a. Fo&tf Aria-bepou foibs tiaad abiimilia, at minora, odons in- •
grati & fulphuFdj iaporis acido-amari. tlmi haud (ecus ac lUius flores racemanm proveoiunt, exi-
gar, candidi, eraveofenees, calycique exiguo, rofo, in quinque laciniasacurainaras (eao inharen-
tes, quinque foholisacnminatiscompohri : Foliola hxc inrcrccdunt dcccm ^^wfTiM.',» candida, nifis
««/ijwprnata, mcdium occ-iipantc/j'/» renui, albicante, aipitulo viridi. fnic::/s Ana-bepou tru- ' '
Aibus fimilcs, at nxundi is: inccniiore purpuri dndi.
Provenit pluribus iocis in Malabar, przlertim dica Ai^iecajrmaal : Semper virct: quocannis bisiMo.
florec & iruaum edit.
E froAibus hiicc oleum exprimicur. Ex arboris foliis tcncrioribus in la^fic dulci codis Sc contu- Virtt,.
Gt cataplaima conficitur, quod ferpentium aliorumc^ vencnatorum animalium nioriibiis medetur, fi
ailci^x paiti ap^licet.ir. £x lificm cum Arta-btfou toliis inaqua coiftis Apoz.jm i [.tararur, tcbribus
feftileocialibus aluiitii morbu mali^is perquam utiJe.' Radixquoquo modoiumpuaivum movct.
Dlgitlzed by Gopgle
Histo r I a.Plan t a rum.
6. 0l(4 [ylvejiru MaUhnca, fructu tluici. Perm-kjra H. M. P. 4. T. 14. p. yr.
, H.M.
Ari)or eft vaft« magnitudinis, caudice craflb, cortice ailTo, aneieo, imiis purpureo, dn&o ; neo-
non nunulK Ttridi-fulcis, plurimifque vir^ulis pdlulaiuibus donaco ; ligiiutn aJbicans, denfnm, fibro-
fiim Ratitx itidem albicans, rubicundo oWud.i cortice, qui cuticuia nigricantc ijifupcr redus cfl:
lapor fLbaiiurus, odor terrcftris. Fclia, qux primo cxoitu rufa ac plicata circi ramulos teneriorcs
proveniunt, ubi cxcrevcrunt oblongo-rotund.a (unt, acuminat.i, in ;;mbitti crenata, den/i, glalva.
atro-viridia, Iplcndentia: lapor acidus primunij dcm atnarus. Flcres luave>-olentcSj candidi, tVfK-
fitrailu ioter fblia prorenium, taulHm niinirum ^iduinani long^ quibas bnsribns petioKi ad-
Trmfm.
hiMnt, quinque oblongis, ac in plinima tenuia (ilamentaf comae infia^ circa extremit^ntes dlvils
fijfiots oonftanteSj atq,calyci viridi in quinq, ladnias acuminaCMfeteinlurrentes; ruHs .iliquot/o.
tmmtlu ercftis mediam floris cavit.uciii occupantibus, intcr qux tflm prominct vindi albicms, cujus
baiis globulus exiguus, aoceus. Fruiiia piii fcrtilitate fionbus mocedunc, cum forn^a, turo^ibftaor
od tc magnicudmc olivis ma|onbus Gama, fimilem ^uoq, continentes nucleum : Matiui c«nIeo>
purpurei, acido-dulces, gratique (apon^ invpunri vero flaTelGenM(,aiifier^ /ubanuri.
. Provcnit in Manitttt aliifque piwindls Malabar; qootannis bfa floret (hiAtlfquc fcrt, Mattio
▼iz. Pc Otlobri menlibus, diuquc rupcrflcs maiier
Vfiu' Carterum frudus hi in dcliciis comeiiuntur, necnon faccliaro condiunttur, ac uti Olivx in muria
& aoeen ienrantur pro y/r^tfr,iique cum cibis intcr prandcndum &GoenimdiiinoQflncfti vcatiiailitni
rabantmt ac abnientorum in eo fermencationem poteocer juvant.
•J, .Ickariha Rrafilk-nfhnr M.ircgr. Arbor BrafUtnfts gummi Elnm fil^fMau fiUi^ fmAtif
flojculis vtrttctiiaiu, frudu OltVie figuri &• magnituJint.
Martgr.
Arbor alu« caudice haud ita crailb^ oortice glabro, ac gtiiea GreBt fer^ ad modum Fagl
n&f lert tn iviinilis duo femper liU oppolica, & tertinm Iblitariuin in fine: [ reai|js folia pimiiFa
dixeris, c binis, inrerdum ternis, pinnarum coning.uionibus compofita, aim impari foliolo in extre-.
mo ] pyri foliis luiiilia,, trcs digitos longa, anterius acuimiuta, inftai pcrganieni cralia, larte viridia,
Iplendentia, nervo fccundum longitudinem, 6c vcnis oblique difcurrencibus. Ad fbliorum exottum
Srovcniunt copio(i/}«^cM/< ; racematim (eu vertiallatim congefti, plan^ parvub«qaatuQr iejiolis *iii>
ibusconftantes, ftellatx figura. Foliola autem illa viridia in ambitu albi ItneoH lonr drcnndata»
& in mcdio flons funt aliquot /dwiW.! fl.ivetccntu. Poft florcm fcquitur frucls/s, magnitudineJc •
fifiur.i Oliv.r, colore M.ili graiun, lubcns intus pulpain odorifcram, uti eft & lachryma arbom.
Coircx qiiippc vulnciatus una noclc rclm.im fundit odor.itillinum, oJore Ancthi rccendt COntu£
qux poftndie colligi poteil : coaliltenciam habet Manns, coiorein ex viridi pallidi davefcentems
ac co;nmod^ traftaci manAus poieft. Idignis cft ad vukiBra capiiis, 6e ad omnia ad quz gumim
EUmk ufurpatar.
Corticem exteriorem non incilam li nuiiu mulccas paululum, infignem niox fpaigic odorem.
IdCflK, In annolis 5c cfl^ttis nemonbus reperitur.
Ulflg^ ^ G. Pilb hujus gummi Eltmi planc limile cflc ait ; quod tamcn noftro Officinarum, utpotc reccn-
rinib odorc Sc quatitatc cificaLius. InomiU (Opico, live fimplex lit, five compofimm, ad vulneFa
, ^*^^^ intertora mala adco cxpetimm, ut vix uUi unquam emplafb-o ftomaJt ili v.I cerato '
aae6 uun fifus inqiut quilm huic. Viicera enim roborarej fiacus diffipare & doJoribus teiiuter mc-
deri ali^uoiies iiim expeiatf. '
* 8. 4*ti0Nntisrh9r J^titm fith, fitrt ewtulta C E Atshr^Am tihr J.B. Axsigrttk
Juft.r n
magnitiulinis eft aibor, COitice in novcIHs Ixvi.in adultioribus (cabro & rimofo. roiia
) Frjxini ferc, lerrau, cubito longiora, h foliolis nuiltis libi mutuo refpondentibus, ad coftam unam
ramolam aiilizrentibus conftantia, (arur^ viridibus & nigricantibus, 8c (iib hyemem cum (luspedica>
lis dccidcntibus. [Clur Barbx capriiue fbliis comparatj Florts c longo pcdiailo dodrante majore,
in ramiifculoium extrcmis ad exortum foliorum copioli, raccmatim coh.Trentcs, parvi, odorati, fa-
pore nullo, ex quinq, folioli^ cxpaniis conftarKcs,in quorum nicdiu vcliin calyx loiigui(culus,cx pur-
ptir^ nigncans, in quo ilainina Floribus liicc«»lunt baccx niulca;, lutca:, magoz, amarz cum dul-
cedine quadam, inirio viridc^, nuturitate candicantes, magnitudine Ibm^ Aranic, ficddc. in-
gnti fapoiis, in qiubiis nuclei duri, dfganter angolofi, nunc pencagpnj» nnnc hexagHU mednMam
oontincnt albam, valdc ingratam.
Dcloco lutali lui)U5 arhoris, ubi fci. fponte provcniat nihil cern traditum invcntot Itt iMMtis tSr
men & vindariis luiix, Hdpamx, Galli.v, atque ctum Anglue frcquens coiitur.
Vircs quz hnic arbori (HnMxio Azedaraeth lic) ab4vioenna tnbuuntur, vidcaiHid J.B. Sed
Qoicquid Avicenna tradit ( tnquit iUe> noltmus hcrde tam venenata plantiintem^nti, quandoqui-
dem non dcfinc infinitj: propemodnm aliat ad ejufinodi irttia utiles. Meritft ioadet Maitld(i!ns nt
omncs cavcant, (jui hanc aruoreai in viridariis alunt, nc fortc imprudcntcr fetpfos, aiit tiberos. vcl
domeflicos in pernicicm agaiit. Nani & Rauwolfius tcftatur fiudus admcKiiim noxios efle, eor6mq, •
eiii canes mori, cofque oblervat C lulius tota hyeme in arbore durare nuUis dcguftantibus avibus.
£x nndeis precacorios globulos Monachi Gonfidunu ad pi«ocs dinuinefandas, lunc Arbor dt lU
Ptfr« iw/r« Inda, Aifaor Smte GaUi^ noftratibus {10^^
Caf.
Digitized by Google
4
Lib.KKVIL Vc Arbonbui Trmfrru. ^547
Caf. XIL
Trmifer* Mtltiftrut fru&» rMmfi ptrv», ttcri, fucntmSirk Kttm-Tsjeroe ft» Cierm H M.
P.4. T.t- P«»9.
H.M. * - ,
PRzcella eft arbor 8c (piecio& plarinnifn, eMuHee dAflo/niiiJdrqtie ramis tong^ lacdque (iifpcr-
fis, nc cinereo corticc teiflis orn.ico, r.imulis t.iniaii tenerioribus viritlibu;. Ligniim .ilbic,ins,
Hcnfum, furvo ac lanugmolo corTicc munituiii, ilquc vulner.itus l ichr^ ni.im fundit rubicun-
dam, glutinofam, graveolentem, .acernnuni .tc urcnrem, aux radiis Solaribus tandem nigrcla^
pern^ - , , - . .
acris & urens, fiiccamc}, continenc rubicundum, itidem acrcm & urcntem, cut^mq, exulcerantcm utJ
Ranunculus. /'.'.r-j c ramulonim cxcrcniis r.iccmatim profcrt, pctiolis oblongis, viriiiibus 8c hirlu-
cis^ caiidoi c iniignes, ccncros, fuayeolentes, aui tanien odor in iingularibus vix pcrcipmir, iapont
aerisac urcntis, c aiiinci, pctalis acumtnatis, lanuginoiis, 8c illOl1lMlCXpanfitComr>oiicos, in quo
rum medio fibrae albae lubicundis fic nigricanrihint tfitihm omatc, qaamm Qonnulic inter ibiiola
expanfc, nonnulb Teid ereftg cemnntnr. Ffolcaltt iMiri>fertiBtace fucoedunt fnam parvi, ex to>
tundo oblongj, uvis cocrulcis mijonbus, qu.t Graccis ^ifj*<^i dicuntur, aim formi, tum magnitu-
difie perquam fimiles, pnmum virides, paulo antc maturitatem giauci & lanuginoli, tandem ma-
nMWeaiHK aCRMOenila &glabn, intulque came (ubfufca, (iicculent.t, nccnon glucinmi, acri ac
UFcnte lofoi U{ intra qoam oificulum Jocioir oUongpm^ nuckum contiiiensalbicantem, unfluolum,
junarin&ntam 8£ fubacrem, forma Avellanz hand aUimilem.
Datur hujus arboris v.tricr.is frui^^^u rotundo, nigricantc, cxtcra iTmilis.
Nalcitur ubiquc in MaLibar, iocis tum lylveltnbus, tuni montani^, necnon m fluminum ripis: ^-ww-
perpemb frondct, florct aut frudus fcrt, manctquc fiiperftes ad loo. non rar6 annuin. Colitur
fkranqi in agris ubi Oryza aut ftumentum pjiovenit, ad aviculas deletcria cjus qualicatepeUendas.
Citei^m ex Ugno naTiculx fitmt minores, bidigenk Manijtm ^i&x.
LacJiryma i corrice, nccnon frucbuum fticco.icri 5c ghitinofb, admixM calce, pidorc» utuntur ad
Lina goffipina v.inis hguris indelebili colore pingcnJj. Frudtuum dccodio in latic dula pota Sca-
biei, lcprx, cipitis dolori c c.iula Irigki.i, vertigini, colicis cruci.uibu';, altilquc .itFcctibus^ vifcidis,
picniEofis fic fiatulentis humoribus nacis conduac Succus ^ Irudibus SC arboiis coitioe ei^ieflus«
ac deoiiiiusadmocus odontalgiam (anat; necnon Cumoribni fiigii^ applScMns cncem «radendo ac
fefibidas exdtando, eos apenc
Reperionnir inter Indos qdtxis aibor hxc noxium eft venenom, axa^ ex levi cjus attadu tocum
corpus mimm in modnm inaimefcit ; quod^ptooialaiAe^ buqnojaiKokoaflampCDpintinusini»
agatur.
GAP. m
ARbor e(l prcKera, eMuHet craflo, ramis glabris, viridi-dnereis, hinc indd in orbem diffiilis
donato. T ,'i^ni.ni ck ilbo tlwclccii, corcici crilTiS, gl.ibro, cincrco, incuscroceo tedum,
cujus matrix dui a, c ruto ftriata. Radix albicans, fiino cornce cin^a, inodora, infipida,
necnott fSlris fuis long^ lat^ue per terram diffula. FeU* juxu ramulos exiretnos lotundis, vindi-
nitentibus ac oblongis pctiolis, plura (imul |unda pRivettiuntt obiong(Mt)tunda| aauninata* denla*
elabra, longicudinc Ipichamam, lancudinc palmnm facili fiiperantia, iupemd oUcuro vfrore (plem*
aentia, fubtus dilutior.» ; cklor nullus, i.ipor f)'lvcftriv FJ-rti Iri lc:n cNtrL^mis furculis intcr fiilni
proveniunt^ in pedjculis communibus ipiihamam longis, quibus i .Kcmacim aiihxrcnc ckigui, liiave-
olentes, infipidi, quinq, oblongo-rotundis c viridi albtcantibus foliolts vix apertis condante^ ade6
ut Kmmis non minus quibnBoribus alfimilari queant; decein ex albo fiirelcenabus ^tmmdit,
iipfciMv omatii, mediam floris caritatem occupantibtis. Flolculis pari rertilitate fn^hm (uccedunt,
p\'riformcs, Pnmis majoribus m.ignicuJinc haud .ibliniilcs, cortice tcnui, undiquc carni adhxrenco,
f^libro, niccncc acrubicundo cini^i, carne vindi, (iicculenca, uilipida, mtusreierci; intra quam o(-
iculum locuurobloinBo-nximdam, nudeomoontinnis cainydttroi g^fapon^ ac Noci Avdlu»
iuud ab(in)ilem, ' ■- •
Crcfcit locjs arenols in Vsimjatt, llarJdk', aliflque provittiilisliifalabar ; femper fixmdec« Bam,
fi udufijue fert, atq, non raro duo fnigifcra manet (ecula.
Hu|us lignum opcn fabiili accommodi;m, ex coquc ingcntcs ciftx & navcs fabricantur: nccnon XJfm
cx .Ti bi)i ibui cxcavaCB Naviculas Indi Lonh',ii.,nc, quas M.wiivus .ippcllanc. ^mti
Fruduum huclci in eduliis funt, iiquein ptUvetcni ic lacli cndemix illi Ochexix (qux Pitso
Lnfitanis appellatur) medencur, atq, oculorumTitiacnicu i.uic : Adhxc expreffim ex iifdcm oleum
capiUos firmac capin inundum. Arboris coitex Anddotum habecur noxic) vcneno, quod ex arbore
Jtrtw ^jertu, c|uivc fruiSibus quocunci, modo oontnhicur; tiqueiiuniitiflimi concritus, adi.iito jifa
fitiJ^ pauxiilo tanc cxhibecur. (nfuper coctacii bniiia 9c ndios fiiceo^ cum Orjnafic ladkodeco-
fic exhibuus colicum dolorem lenict
Ga9s
Digitized by Gopgle
154-8
HiSTORiA Plantarum.
C A P.. XIV.
/.43; ' €IS€ Jboe^^actt. .
H.M.
Allbor eft proccra, caudice admcx^um crafTb, mulci'(que ramis in oibem diflRifis donatb; qm
cofcicc acro-purpurco, intus vjridi olxluiai, ac mcdulla incus fungosa & albicantc tdkid
lunc. lignum Havefcens, pnBihiruin^Gorticc phoAiicco^ tmus rufo cindtuu, inodoniin,
fipiduin. RM&i ftirdbenJt. aUiicaoce ootticewfta, necnon fibnt luttl(Mig& l«t^qae per «emm iS.
fula ; (apor (hUuIck Afio bma & bina Ba mfioeffl oppofica teneriorilM» lorcoiis proventunt,oI>-
longo-rotunda, acumlnata^ dcnfa, feptem uncias lonKa, rres quatu6rve lataj atro vindia, fupernc
fplendcntia, infernc nequaquam : odor luavis, lapor lulxlulcis. Flofculi in racemuni oWongum di-
gcfti, extremis ramulis conveniunt, ftellad, Sambuci rioribusforma h,uid abfimilcs, qumq, tenuibus,
obloinigp^eretibus. i lufo triridibus, nitentibas, intus candidis & lanugiixilB foUob conftantes, Jl^
«mw/n aliqtMX aOMicantibas, aurcis aficihm dotatis, mediam flolculi caritatem 8c uml^cuin occu.
pantibus; intcr qux prodit flavcfcens, exiguus, ipfius fru^ts nidimentum. Ac ver6exigii«
noruni gcnimula.' vix quatuor msniiutn fpatio in riolculos lclc cxpandunt, liintquc rotundarac viri-
des, necnonci»/;« vindi iii quitKjui; liibwcunda foliola divifo inlucrcnt: odor nulIus,fapor fubaftrin-
ffiais, Fru^mt pariter racemacun tjrequeatcs fuccrelcum oblofigo-rotundi^ duo plenui(|| trdVe aidit
mni iimul juni^i, vuides primiioi ac hnuginon, nuturibret TwA fabflaTeftente» 8e nifi, ac ficcati
duri, rugoii & fufci. Tcneriorcs autem nujnfmodi friidus carne intus albicante, moHi, ac vifcosi
refcrti, quje tandcm muutur iii nucem rotundam 6c fulcam, Nuclcuni mtui concincotcm cxiguum,
candidum, dunim, acrcm, inoilorum.
Ucm. Cretac vanis in lylvis MaUb.u; perpetuo vircc, quotannis maturos exbibet ffuto, atqtie i de-
dmo fitionis anno ad centdimum non rartS frugifcra eft.
X)fm (5' arbons hujus ligno cithan t^c pjctincs fiunt. Frudhis pannis lavandis & abflc-gendis infcr-
Vim. vir, iaponis vice; &:aqu.i c|tis !ixr>ialii ad vafa argentca decoquenda dcpuranda. £juldem aquac
Ipunia rcmjxjribus ilbta ceplialal^iani, nccnon fcbrcni tollcrc dicitijr.
Fruduum m ai^ua communi infulio aut decodio ipumeicens, ii exhibeatur, colicos cruciatus ntt.
tigat, necnon wnis roodis ad alios affedus intrinfeciis & extrinfecusufiupatur.
E fbliis in aqua commimi dccoiJhs balncum fic ancarthricicum. Ex iis pariccr &: rcccnti Zinzi-
bcre ac Cumini fcmine in aqiia communi decodio fit ventris tormina icdam,tUtulque diioictcns.
Kadix cnm Otyic infoib criu l|(«ikibitapw«l^
1. Qaity Brsfiba^iit Pi(b KCarcgr. I^muU fajmtri^ mm tinUi CB. Snfmtridt fflumdm
^nborm fiie^ttim Flr. vmtim 16. e*f. i6. Iik.%.Sm. CM.
Aiaregrav.
Pumila cft arbor, conice dnereo ut F.-axinus, Ugno molli & fngili, ramls contorris inftar Ru&i.
A/m Ixce viridu,oblonga, non (erraca, lplcndentia,quAtuor, quinq, aut(ex djgkos longa, oppofita,
^ ^ vcl (blitaric ponta, nam inordinati pommtur. Flmfm eft cxieuis. In (ingulanbus ramulis mukos
' faxfruihts-^ quilibet pit)prio pcdiculo inliJct, dupliccm rotundani cminentiain habens inftar lU-
Cium aut mammarum, magnitudinc globuli lulbrii aut majorc, rocundus, tiavus, ml\ar cerx (plen-
densAe CFUf|dmdcn$, ica uc globulus nigcr qui mtus latet videti poQic, qui frui^u commoco (crepi-
cnm edit, namaropla eft cavitas: caro circumjeda haud crafta, cuticula te<^, Icnu& gtulioo(a, iir
ponis vicem explens, eodcm cnim modo fpr.mam excitat: amarifHmi (aporis, ncc ab uOa ave ga-
, ftatur; ideo & crebcr C)Uj u(u> veftinxnti> nocct. Globulus in fnidu contcntus nigcr, durilllmus,
rntundus, nugnitudinc Ccrali, ac in 00 nudeus albus,peUicuU ruia uiftar AveUaox te^tus« (iguram
capitis Pliccaa cuin liio roliro habeoil, ipaoCBdiTHibdls.
£x his pertbracis (pha:rulx (iunt p(«ClttO(iac* Ebeno ptsftaotioitt 6c lenoiefc
Itmfm. Frudus nfcnlc Odobn maturefac.
Nux furgatrtx fimiin ffbdtrnU fafonaria fufca J. B. Fr. 16. caf. 16. Itk. 1. Clu(^ CXOC
Cltf
Non valdc diflimilis erat ofliculo (iipcrioris fittftils,^q|at.t6icis pofgMicis appellatione mittebatar
(inquu Clulius) Ercnim orbicularero, uc iUe habebat (omum Sceandem magnitudmem ; hujus ca-
nicn coloj non adco niger, lcd fulcus pociiis, in quo apparcbant fiibHavefccntes qiudam vcnx. Alio
autcmfrqctu comprchenluin (iulle, & nuclcum duntaxat ahcuius frudiis clfe apparebat: nam (edus
Vttfieolore lubftanoa conftate depFehcndcbaur, nugntsmacnm aifaii fnfccflAattias 6C filis rooltt
• <utq|nBcultelbl!Mdificuluc6uiodipaa6t)p6riQixtiL
Ca».
Dlgltlzed by Gopgle
A
C A
* '
Ctrafm frlvejhit gmara, MiUM pmata J. R Ctrtfim XV, fiat Cersfo i^tk CR Mgcslii
GcfntTi Ger. MtcbaUb Gtrmanktcm Park. firi CBMtimm HfrAmik^ ttU frnfMia JU*.
• chAth Mauhioli & Gefntrt. . fiOcfl CiKHrp, * l «-TF
Rbor eil Ceralb {atis fimilis, ramofa fciiuaik>la,caudice^ teflc Dal. plerunq, mtorto cor<
tice riqiofo, fcabro, (ubcuiereo, rainommTier6 oortioe cx cccrulco nigiicante, hpri, (^lora
,-oculis nonjngrato; radicibus craffis, multis, brachiacis. Foha B;tu!,iceis fimilia aut
puli nigrs, minora, paulb minus lata quam longa, concmnc in ambitu crenau, Pruni fylv. Ijfj^
pall^us viieoda, renofi. odoris grati, penuperali, crehris ftaminibus mcdium occupdntt-
bu^ U» iilif tnni^aadidtt, «pke rubro oorooati^ GenfiKum floribus fimiles, albi, mmonss, pedi^
cobbfefibiUrVix ancismfaat, plunbus ab uno pedicujo bngfcireSe nunofbpropagatis: quibus (ucce-
ditparvus/n»ff///, cfEgic Cerafi, rotundus, niger, amaricans, tinftura /ua manus inficicns, oiricute •
Cera/i, & nudeo amaricantej ejafdtimque laporis cum Ccraii nudeis^ fiaocz Cinquit'DaL) iaxxxt
plenx purpureOj qui expre(Tus Imtea coriique munda SccandiilB flocidiflinii parpiiid ni^* colofO
nec ftigaa, nec caduco, ied diudflimd permanente; .
In petrom motitium & collium lods lufdtur, non mfreqaens per Rantioniamj Helvetiam, Gal- Uaa.
liam & Gcrni iniam: Undc Gcfncrus Chnrurcccnirum petrxan> aut Pctroccrafu{ii denominandam
putavir. Nloi iii fcpibus prop^ Gratianopolin, qua itur .id maxinium Carthulianorum ccenobium,
obfervaviini:s.
Parlcinfonus Machaleb Syriacum a Gcrmanicu (c(larat, & C Bauhinum reprehcndit okkd ea
mitoeac Veriim Dalechampius Arbufadam qu« Arabibus Machaleb dicimr ; & ex Syria aavddnir
ubique circa Lugdunum per (epes nalci aiferit, ied arbore humiliore, fru^u miniis haUto, nucleo
& (cmmc tenuiorc & graciliore, fbho rotundioreMflore aIbo,&c Belloniuni libi retulific, femi-
nibus e)us, qux oiiorata (unt, uti Lugduni illos qui Chirothccas odoribus unbuunt. Undc conftat
Beilonium, cui Machaleb Syriacum optim^ cogmtum fuic,i Germyuco circa Lugdunum nalcentp
Bon divcrium exiftinialle.
Bacds maturis Turdi, Meriilx, alixque aviculx avidifliro^ relcantur. Nudd hujus fru(ftus calf.t- Vim»
dunt, emollmnr, faponarios globulos ingre^iimmr, pil6(que horridiores 6c duriores cmolliunt&ac-
•enuant a(fndu crcbro. Matth. quam redt; coniidcwndum.
.An TheopliraAi A«i^9a (eu kacara lit, ut vcrat Aza, AnPbnii Vacciniam. ut notmuUi extfti* '
^omaiooiaceiconioft^ 110(^0« ootomfoibkittaiiw
CAP. XVI.
A. Ctrsjm 0mimmp0 rMtamf* Get,- rseimofa fru3u nm tJuh C.B. Cerafm ractmtft
^i^fMmm, t^taim J. fiu C«r. «vhm» rmttmtfm ParJ(. €^ taliib €\0&tX<}^IXX^
^"""HAlidicet- nunis, corrice, crenatfCgoo foliu ad Ccrafum quini proxime acccdit x TCrum fiiiio
V inaniidceiitofiofta,attt eomaturo^ iiiira redduntur candidioira,%ciato||OMittiiigikira» at
^l^^ longiiW \ Oenfi feliit abeflfe viden poflint. %mt aaiem piirain fbrcalb palmom longoy
racematim coharrcnt, ut in Labumo, Cera(oi-um florib-us fimiles, nonnihil odorati, camliJi, pcnu-
pctsili, apiabus luteb, pcdiculo (cniunciali. FrM^M -nigri, dulces, noo tamen admodum grati, o(Q-
colo duro c^Iongo, (tabro nudcura oontinente. Dalech. fcribit flores iuavifiim^ redokre, nec mi.
oiis d£wieaii gratoaquam Mali Qniae flofios: Fmaum*guftaiid aooibom, Mcliiiiaceiquefiporiib
Sive ^iddam d!km mandhnr ntiibos afflamera. Id ei admirationem^puere : raro q^lppe aoadore
cre, ut (uavi{Timi floris o^iorem fruftuuni rnoleflus foKor ciciput.
In Wellmorlandu &. montoia Canuutu& Lboraceoiis partc;, inq, Derbiae fyivis moncolis inveni- ImMw
tur; inmoatibaB BafiiostTkiaiii» inquo Ii)diatiiigidi{» fcem dico Genevant 6c Luidiiniffl pia
venit.
>SonfaM(3onnameoaiiDeiidkitad ^iilepfiaspuerorum appenfa coUa Schwtmcbf: Fhite dbai ^BMk
aificfllitgratui^ qpo fcpaeri deloftaiiturt wnimgoftatiqv;^ '
A p.
XVH.
l0m-ttr*fm Ger. J.B. CluC Ctr^m ftdu Liwmu CB. Ctrsfm Trffnmitmt fivt Lmirfcf
rtfm Parft. C^e CI|ercp«!Stop, (ommonlp (allct 4cMiini •
PEiamocna cft arbor Laun>ccrafuSj frondis xtemat, Citriorum folia xqaantiSjpalmans aut (^.
qilipalmaris, duorum triumve djgitorum latitudmc, obiter per niarRinescrenatx, hilari vi-
101« migmri^jlrvWi' pioguiuicube^ Cujus medium percurnt nervus craifiuiculus, aver(a parte
dadlMV ando fino oidine ia oras oxcanimt venat haud iti multat : fapor fubamarus. aftringens, fin»
iaianttlbalMmw. RamolonunooiteKwidiBofti lipiBminMiai albani.
i
,550 HisTOrIa PlANT, ARHM.
TCtuflis ramisfcrt haftulas tntcr lupcnoris anni folia, digjtalis longitudinis, cra|liulcuJas, inquibui
brevi pcdiculo numcrofi, & i;accmi in modum conferd nalamnir candidi, pentapetafi, jiiol*
tis in umbilici ambuu Aaminulis prarditi, odqris umen «tpertes C/«/.J Succedit fruam, grams^
dulcii, Ceralb paulo ma)or, fublongus, ex cofruleo rubefcens. Sub piJpa, non /cmina bina aut
terna plana (ut in frudu Conihiruinopoli ad Clufium miflb) plurimiun accedcntia ad Loti Aftcan*
iemiiUj ledofliculum unicum Ccrali officulo iinnle, longius tamen, fapore amarOj adCcra/inu-
deos aooedeiM» neg, ftnile qoicquam habet cum Guiacana vulgo dida.
A Trapezunte primumConftaiitinopolin didnir ; ind^ in Italiam, Gallianij Germaniam
Angliam, ubi frequcntiflima habetuT m hoidi 6eviridariiB. felidt6ni|, adoTefcir, floret, fru^Jhjmque
pcrhLic: cft enim frigoris patientifGma, & hyemes noltras ctiam expofjra conremnit. Fadld
(^niprchcnditj otintm^ aelcit&in arborem jultx magnitudmis brcvi evadit: opcnbus topianig
minus oommtidac^nunosliibitft Craflefoemi& htpaSah Bfcfdut nOoi led1>ndaiiaooiij|eanm
venienteii.
Ego cnmj. Bauldno exiftimo Clulnim daot fiuAus confudiile, nempe Laun>06rafi com Guia.
cana. Nec eaim rrahl traiitmile videntr unam eanddmqusaitniem frudfic caiMopeiv diffintfci
proiferre. . "
!>• viribui hiijns.«ifaori>A4fi« fiaAunm iaine^
, CA P. xvin.
G9ifo'iMBw«Mrni Hernandes
Htnumd.
ARbor cfl mcdiocris map,niradmis, folin Amygdali aut Cerafi noflratis, minutim fcrracis fU-
rikm.tixmxam dcpcnddnnbus ; cx quibusacini fiunt Ceraiis iK)(aracibm fbimi, cofoiej
magnini&ie o(Ebus& nudeis fimiles. .Nam immaniri paultthim lintaGidi fleadftiingen-
ces, eKqaifuam maturicatem aflecutidulces & guflusgratiflimi.
Floret verc, fruftum vcro pe; univerfam arftatem largitur. Temperato coflo gaudet, & apud
" Mcxicanw in hortii. campcftnbufquc locis& (uaptc naturi, &humana diligcntia provenif.
Km». ^ Genninum liquor aut (ucais linguam xfhi aridam leniL Jus corticis decodi per guindedm dies
inlbhai^ ■ ge pondeit fcmptus, dyfenteriamcunc. Pglvis inflammarionibus opitulatur. ExfinAu
& inannonae carirate panis & potio: fcd alimentum roelancholicum pntbet, & halitum (ra}uen-
'ddre olu gravem conciliat, tum dcntcs nigrccffle inficit, emendari tamen dentifriciis nialom po-
■ teft. Triplicts /unt taics aibores, fed fru<^ tantum diflenintj fiquidcm .Yi/uOTa/j^c/m fruftum fert
Prunorum cuuccr magmtudine : HeUeMdm paulo minorem i ac ommum numnvun Toltci^iimi
wiirafim ver&bmnes raocmattm dependennm.
• . • C A P. XIX,
I, M-"iga InJtca fruHn magno rtnifarmt. Mmgai Park. Mangjs five Amla J B ferfcx fimSi
fuiammeviIi0j9C.Ii. ^iM/tMamrefereiu frHSm barjum
H.M.
^ T^Afta eft b«c aibor, altittHNne 40, *aflitic 1 8 pcdum, mulnfq, ramis in orbem longi latiq,'
%/ ■ difFufis doBata : qui cortice glabro, atro-vindi, ac nitcntc nnniti, ubi indduntur Lquo
T ' rem fUIIanc fliicum, fiiaveolencem, icrem, amarum. Lirmm aibicans, moUe, ac ieve»
Comccobdu^niCFaflb, fcabro, &niKric^nie; ffque vulneratos ici|em lachrymam fiindit fufcam,
vifcidam & tenaoem, qnx radus fblaribus mgMmmioninfiftenriam tandem jpiflelcic. Radatcc^S^
albicam, oomee craflb, purpureo, acinms crooeoceAa, necnon fibris Inis latiper terram d^Sofi,
fapor amanis, ovW aromaticus. Foliahmi, rema aut quaccrna fimul ex eodem paliculo ramuhs in-
hcrenc, oblongo-rotjjnda, denfa, glabra, longitudme (pithamam, lanmdme palmuui liipcranuaf
lupeini fplendoicia cobre viridi-fuf co, infemc viridi diluciorc ; coif a media craUa, flavelcens, Avifi,
' fic in utr^ue-parte ali^ extubeians, d qua nervuli aliquot cranfverfi [crafliufculi» 16 vel 17 utiiQi||
Clnfio] fi^riofa vends excunrant, in ambini oon fcrrata ; edor InaiB, fapor aromanbDS. Teaeda
& primum crumpenti.t pleninquc fubrubra funt.* J7«r« ramulorum extrcmis raccmatim inhxrenl^
exigui, uv.iruni noicuiis liaud abfimilcs, c calyce viridi inqiunquc lacmias ioito prodcuntes, quina
tenujbusacuminatis candidis fbliolis, flavcfcentc macui.i intus notatis, confUnccs, quinquc intus al-
• btcannbus ^it, fl^vcfccncibus afiaiktu dotatis, ac ftella: m modum inter foiiola expanfis, pr.Tditi,
in quarammedio Bjlui proditalbus : odor fiwris ac mellcus, fapor aromaticus. Fnt3m oblongo.
rotundi, plini, ad latus lcvitcr finuati, rcnali forn^ haud abfimilcs, ovum anferinummagnitudmc
fuperantes, Rl.^bn, nircntes, primum viridcs, albisintcrf^inai pundtulis. dcin virK'.i-flavefbcntes,tan-
dcmque.iurci, c.i:nc riavefccnce ac fucculcnta fMali Perfici aut potms Pruni ca^ni haud abfimili)
addt prtmum» deinde acido-dulcis, gratiquc Gporis intus refcra, ac pellicula tcnui, villofa ac to-
mentnfianai. .Idtra carnemofllculum continecur oblongumj com(^iIum & Ianugino(um[unde.
quafue tomento auc duris tibris tranfverfim & obUquc excurrentibus opernim Garc^ tenue, pndn-
ruro tamen & valdi tetux, oood nudeum induditj callofiun, oblongpra, Amygdalx perfunilem
oblongn:, cadthnquc nugQiniiii|P!r Oapdidum fic caQ^ cnKteAomG^Mpainaikancem non »•
iiicn gjuftui uiiuaveiu. . , - . • i-.i.- - ' /
■ CnSOt
Digitized by GoOgle
Lib. XXVII.' ''De MmhusTrmferu. ,^^1
Crefcic fu^xilcMr.t lcnimibus fata in multis provinciis, uti in MaUiarj Goa« GwuoiXe, BakgaN';
BengaliijPegUj MaIacci,Oi muz, aliifqBl^miizlocis. ' •
Arbor fasec perpetuum frondet, finguUlquc. annis femel .itit bis maruros profcrt fruftus. ColU- Ttmfm.
gentiitempus cft mcali<)ionliusregjoniWinfioIeApriU,m(6iotm^ inrcrdum cciani
Oi^obri & Novembri : atque h iationis anno letco vd leptimo ad centefimum ulquc frngi-
fer.-i crt.
Cxteruin tVurtuum horum liauJ (ccus acPomorum 8c Pyroruni noitraaum varia: dantur ipedeSj
qibc pro rcgionum natura & diverlitatc, plurinuim variant.
Spccie^ autem illa iineofficulo, palab admodum ipata, varietas tantum leudegener £i^b ju>-
bis vi<lctur. . ' ^ . • *•
Edirur hic f; nfti;^ in l.iminas (cftus, aut unc vino, aut cum vino maccratiis ; conditus etiam Sac- ■
charo ut coniniudms atlcrvari poilet : acqae incerdum cuitello adapcncur, & in ejus medicuUium
Zingiber recens, AUium, Sinapi, Salcnm oieo & aceco ioQiergMntur, uc velcum Otftik edantj vd
Olivarum OMulitanun modo.
■ Atque hoc modo candici hu|us gencris fruAns hodienum .id nos adferuncur ; doUs eriam obfer-
vant%usob1ong'> ri)t>r'iH, plru (e i pauliilum comprefli, adlatus levicer fimatij renalifbnnxhanil
ab/Tmile^; qu.ilciC05 ti.L : n;nt Sc (Jcpingunt Iloni Malab. Au<J^orcs.
Qtiod ,ui tcmpcramLntun! attinct, mgiduscft &: humidushic h udus, quamvis Malici Indi con- ^j^j
trarium affiiniaAc. Utimur hic oondicaneo pro carnium aliatarum condimemo, eodem«mo4o quo Vfit,
Cucumeruliscondicis4Bitc4ieil^diftifc Ejo» oaiGobalfiiiialviprodovialilHaiutt,qttod've^
dcprchcndit Gardas. ^ _ ^ . •
Lignum aiWis cum Santalo in u& eft fioii|Bocaidis Geatilium cadivenbui^ atpocehuic ricai
rtcrum: hmj & cx co dftx fiuncfeaks iniqiiibai€idaieimieaoiiduiit: matenec autem noDioc
cft, ncc diu durac
Caules vicem An^fiue (eii Cauiyra fubeunt in manducatione Btttl' ; iid^mque calcinaci ac in pol»
verani rcdadi verrucas toUunc. £x fbliis ceneriotibus oortiabos Avmtete^ Koc eft, Ricini, (emine
Cumini, & Parpadfgam dcco^ fic, qu« cuffi, .ifthmati, aliifque thoracids afledibas (ummopere
prodeft. AiKoii> cortcx in p.ilvcrcm rcdatbus, & aun lufculo gallinaceo cxhibitus l.inguincm cx
calualicubi excravalacum &coagulatum egregic dillblvic. Exprcllu:. c corticc (iiccus cum albumine
ovi de tancilloOpiiaflumpcus prxlcncancum contra diarrhoeani, ^iylentcrum & tene(inum eft reme-
dium : (imilicer cx arborisgamnii & flocibusOiyzc^ additD Ofii & Piperis pauxiUo pild« oonfid- '
uncur, qiue cnicunque alvi ftaxni medcncnr.
E nuclcis liccacis tanti.i R:, c iquc varia ciborum gencra confioere nOTUOC indigeilK.
Hic fruAus de(cribicur a ClulioKxoc. lib. 2*cap.l6. fru^ 4.
Amygdali ficic fruans exoticus hirfucus jF. A HUL lik %, cap. 10. vd ijpfe yidioe, niUl dind eft
qu^MAngpefruduSb, ' . ' ■
t. Am!>a!am H. M. P. i. F, 50. ^.91. li^iigm t^mm fmt fm^ (Mb«, MKb* mjm^'
D. Sjyn. ■ • ^
H.M.
> Arbor efl pioccr.1, ramos in altum miniis, lac^ incranfverlum diffundens, nalccnlqoe inareno- * .•
lis : Kadict longa, ]>crmulcts fibris capillata. Ctuiut cra(&, ad unius hominis amptexum, cortioe
vcflito cralFo, lignomoUi: ramis vctuftionbus dnereis, cenerioribus viridibus 8c comileo rorc con-
fperlis. i Jiii, compoftta ex duplici pmnanim (Jni fbliolorum pari, cum impari in cxtrenia cofta. ■
Sunc autem i>inn.v oblongo rocundi, longicudme ad lacimdinem fcrme ^\xp\i, antcnus parva ac .
contrafta culpide, ccxtura: denlx, mollu, glabra, utrinque nitcnria, virorc iupcrne laturo, iiibcus
dilndorei. E oofta media nervittttllierfo reao ac parallelo dudu cxeunt, && vide.. FUnt m Tur-
cdis teneris, ^ vetuftiorum iwnorum fiuumiiltibus <^rdEi» plureB fimd proveniont: S<imque hi
lurculi (uc & folia) laporis acidi tc parum amaii fimilis d qni 1h fiuAibas Mangx, odore quoque •
forti & acido. Sunc autem flores parvuli ac albi, velut ftellul.r quinque vd lex pct.iloriim ciapalato-
rum, qux oris rocundidb in cu(piaem contrada, necnon ri^dniicula 8c nicencia. In lucdio tiore
cofcdum dl ftavumj fruAds primordiom, qnod fttmiin. ctfcomftanc dcccm vel duodedm* pro
numero petalorum» Ef*"* Maoi>« albicancia, aptibai flavis. E medicullio corculi quinque vcl (ex
inintux cufpides vdllyluGeminent Calyx (nimciucfbtius, vel heitaphyllos pro numero pecllorum,
foliis albicantibus ac oirevi culpidatis. Cum Horum gcmm.r emmpunc onuiibuj lub toliis nudatiu"
arbor, ac quandiu floret, iis dellicuta eft cum fruttibm rurlus nova tolia rclumcns. FruHm in (iir-
<;hIis floriferis petiolislongiurculb cr.iflis, languidiN, pandis 5c tincico^fulci plurcs iimul peiid.cntj
oblongo-rocimdi, duH, (imiles frudibus Mtnga, colorc pcr macuricaccin vuidi daro, dein fiibia«D,
acaciditatc|ucundagu(lui fleodoranii, pulpi eUrulenti: diuo ac grandi in medio ofle, qoodcoratti
fert: fruelus capacitatem rcplct, ac extcrius n^ii vi^ !igno(is albicantibus rcciformitcr ftriatis contcx-
tum cft ac hiiic indc liib contcxtiua lacunoluui a^; punftioni perviumj mcus di.mm. Bis m anno
,ft>ret, Sfi fruttus lert.
Fluxummenlfruum (upprcfTum promovct radix pudcndis indita. Corccx cjus cricu^ Sc [ahSt& Virtt.
acido epocus dyfenterix oonfert, ad quod etiam )uvac iiiccus ejus raiftus cum Or^-za, ei
panis, comaTini mnii '.;; Apfn didus conficitur. Ligni dccodum proficuc datur ift
f oliorum iuccui cuiu ti uccu arboris crito aunbus induus eorum dolorem fedac.
3. C«t-
Digitlzed by Google
HlSTORlA PlANT A R U M.
* j. Cat-Atnbaitm H. M.
ji • x,Lrt fnU^; minus gnmdibus ac minus oUangis : Fruau mmus oblongo, uonnilul txj-
V t^i^^c^\^^^oT&V^^^i qucmmioibfuntiacd-liii. iicc cwn uben pro-
«ntu in fiirculis-
Viribwcwn pricedcntc convemt
CAP. XX.
■MmesfruSuvtntfuiti), cJficuU corisfvm mdit£amm, OdJUm H. IL P.i, £49. f. 71, jffa^
\ H.M.' ' , -
ALutuiio ci duimi triumve homuium : RaJix tibras cipillatas in latum (iibtus teiTam cmittitj
corticealbicante fiibdulci & fubamaro. Cat^Jex linuiinis amplexum implet, ntnatmnKh
So$ ^SsuniBott ligpo moUiffimo, moduUi mtus nif^ ooitice J4deo<iiKreo>fi]fco,.amaro
CcnMcdaci, in fiircalis tenerii Tindi-faloo, medtiM viriifi 8e hnndda. ]Mu pectolis craflts
«IbicanrihK iofideot, angufta, oblonRj, iingiixfonni.i, nc^ pctiolum 'ftrid&» tlltrorruni IdtioM, m
.Oiipidcmljipevem&angultunicontr.idti, tcxturicralli, Iblida, la<aca, nMUia» «lenia, ghbra & ni-
lemia, maximefupina parte, qi .1 & oblcure vtridu; Cipore amarxj& jpungence. Ecoftamcdia
. ctafik&albicame nervuli valdc fixbtiJes cranfverfo ac paralldo duda exeunt» ?enulis lubiiliffimis
imertexiti. Flores ambellatim, petiolis longis, craffis, langddis nixi in (ammis remalis emm-
punt, quinqiJC pctalis albifTmiis, culpidati';, inui parte contradioribns, uno latcrc rc<2:K)rc .ilccro
m arcuin inlicxo, unf;uibus croccis, conipoiiti calycc quinti, foliiv oblongo .ingiiftis cuipidatis, craf-
liolis, mteriiis airn^.intibus, cxtenus dilutd vindibus conlhrnce cxccpti. li mcdio flerum eiiiicant
Jltmmlt tenuia, quinque crafliolis, flavis, flriatis ac iurredis apicibus docua, cumque its fylm
lenuis, libcr, albicans, cum nodulo craJfo ac pyrifornii m vcrticc ex primordio frudus, qui infia
calycem cft prodiens. fhiff«r flonbus decifis fuccedunt pcdiculis crafliolh, lonKmfculi^, Irnguidtt
ac p.-.nAh appenli, grandes Pomorutn inftar, oblongo-rotundi & nonnihil piani, tcnui lulco in
p.utc iit.iRis con.p . 1.1, pcr lorTgisin ftri,iti, pondci c v.ilnc levcs, cortice cxtcriorc tenui, glabioe]^
vindi iiavclcciuc, ad corticctn intus pulpatenui,» albicantc & lactco, (apons aquei.
bimetiio 01 cftgrande, nonoiiMl cowifiaciD^ diinBn, cxtcrius iub pulpa mali lato interfH&i, £•
lamemis hgnotis &albisrcticulaam peiieauui^ ac inter cancellos ituigofa albicantc pulpa, ilip.ituni,
indaditq.ic nucleos duos albos, intmepimento crailo, duroac cartilaginofo a le mutuo iejund^
oblongo rotundioli-s qni interfepimcnto ndjacent planis, altcra p.irtc convexis,
longit.hVincm oOictili par.illcla, & ma)ori crailixic ad cjus baiin, iaporc aniara
. Acolla hanclpcciem iic deicnbit, ni fortcdivcrla iit.
Sylvcftrc f^cnus MangM hrsvsi nuncnpatuin, diluti virei^ aUquantulum fplendct, ta^eo iacco
abundar, p.idc;iq, canie przditum eft: tiam crrab OMtioe rohimmodo integimr, officulum prxdu-
Hini t< uiitil.iKinci in, Cotonei t.imcn niali magnitudine eft.
Viru, Adeo pra-icntis clt veneni, ut iiKligcn.i: illis lcle mutuo perimant: tuni ii quis paululuin ederit
, ' ilioo nMMitur. Interdumi^m .iJuuiccnt ad cxacuendam^vtm, utcdcnorcm peiiiiciemaffb-
. , 'nt. Sed qaocniigpie camfemmodoliunpcum adoo oelermrpenmit, ucluAeausmilium ik iepciiiim
antidorom ad Hfin» tim cninpefeetidam. •
CAP. XXL
Po^.C E J.B. fvft» mkr Qer. jrfcr C&iS FarL Unm Idbs jUdinl
CLf ■ • .
PYro limiliscft, in Ijtum diffijfa pcrpetuoquc vircnte coma, r."imuU5 cx viridi p.illcfccntibtis.
Felia tlli Lauri latifolii, iupcrnaparte vircntia, infcrnc cincrci coloris, firma, ncrvis .rliquot
per obliquum dircurrentibiiSj odoi% & faporc quidem commendata, cumadftrictionc omcn
UiigpBm mordic^nna. Fles Lauii ter^ copiofMSj raoemacim compadus, palLdus,, iex ioliolis con<
ftans. "FniHui per initu Pruno fimm^ oeinde fiiccdlti teroporis Pyrim moditm oblongui, ni-
gro colorc, [ucundoque fepore { iwclcnm oordiieffigic ■owitinet, giattu Qilliiiieg aut dulci Amyg-*
lULv h,uid .ibliniili.
S<)!o V.ilcntino rcgno unicam .irborem vidit Cli flus, in nion.aftcrio D. Viiginis cui cn.;iionicn
dc jciu, p iiivo ab urte Valentia Lipidc, cx Amaica, ut icicbatur, c6 dclatam. Vcrc riorcmcm
confpcxit Cluiius» Autivnno m.iti!i i:m fruduni fcrre mtcllexit.
Periei arbmis mcmioeruu i VeccDbus f lieopl^aftuSf Strabo^ Piioius, Diofcoruics, Piutarduis,
GaientK. ' < ^
Pcirc.im cum Perficamalo eandem cflc nonnulli volunt c]v.rH Sc.sllgcr abund^ refuta*, licet Thco-
phraltiis iiti.in,(;uc nifir<Mnopiinct. Pcric.i, defcribcntc Thcophrallo ^liift. a. Foliis, iloiibus 8c
I ,iniis, tot.iquc .id.co Idriii.i l^^TO liiiiilis cft, icd folio perpetuo,&c FruAus Pj'ri magnitudinc, fi>
guia oblongus, Amygdali (fociCf color^ facrbidus, QUGem ioius babec quemadmodum Pnuium,
fed
Digitized by Google
Lib.XXyil; De ArhoribHS TmuferU. ^ ' ,5,^
fed minorem &;mol!:orcm, cirnemvaUc dulcem && Mulrx ex his uotis non convciiiant Perlcf
a Clulioderciiptx, iacoque, vcl ipfo •fatente,^ (^vcr& eft harc ab iUaj an cadcni fit ei quam Pli-
nius de(cni3!tj ade^quc Pliniana Pcrfea Jiveifa a Thcophrafli, uc Clulio videturj inquinac aKi.
Hanc arborem ^odid^re nonnuUi in Periide quidem esutiqlam' eiTc, tran|Ltaio vero ta i&Vk
pttim, natnrl mutaci db&fdaaBumfruaum pi^otuliae. Dkfttr, Idem harrat & Galeni]& Pliffius
quoque vcnenatam cum cructain in Pgifidejpgni* & pamarumcausl^ regibus rranflaram, ccrr.i
mitieatam tic Perlea diiigentiores traaidUn affinnat : quod tamen eradkiorcs negafle refcrc ; fiid i
PmeoMernphi fatam: quibus Sc no* fubfcnbimus: non tamen ncgamus "dari in l'cr)ida ejufiii(jdi •
atborem veocnatam a Pcrlea itgypciaca fpeae diftindam : prarlcrtim cum & RauvrolHus fcribt^ • ■
P^fianum queiidam mercatorem indiciaefibi devencnaco frudu Perfcz eis notonomuie Setlnti
wopettea ab its aegligi. Launun Iqdicam Aldini cum Perfea diifii eandem ubweai cfle iklX
TMir.K^/m* admoibtulum; ideoq,ejus deloiptiotiem fubjid^
Lmm bdit* Ald
Ex IndkisquibuiHam leminibus« ifut ittnawarim bcevi pedioilo 9110% vel ieptem fimulcoha:*
rebanr, baccarum Lauri vulgaris formam tlabetidbait» vet^mnon rotunai eraot, led oblongiuicala
& parum aaiminaca, parvz Oliv* figura! ab extra fiigra 8e rugoQ, ut Laun baccz; enaca eft
pJanta, br^ m magnaro altitudlneni adolefcens i ibltaautem odore &i figuni Laurum noftraten
flQH fiqtal aunulabantur, inter Lauri vulgaris & Regij di&z media, vel pocius Cedri foliis (imiliofa,
fldaaun itidtira Jqludda funt ficut Laura Colore fuix fubviiidi: Hyemc ( quz fiuit vetuihora
iE calbni^ dtiinelaintac rubent; longtcudiBe aliqua cxoedDnt palmum, aRa iemipalmum tan* '
tiim xquanrjatitudine ver^» nonnulla fex uncias excsdunt. Manfa amariufculaiprimo funt, poftea
cum dulcedine pauca mucilaginola, &: odorcm noltratis lauri rcrcrunt. Foliorum autem pediculus, .
qui crallior eft, atque etiam ramorum bgnum fubdulcia (unt : fcd mirum quanta mucilaeo in ore
^ri^if viiciida & lenca hts manfis : id iuiUi alu in re unguam obfervavi, quanvis ultra milJe*
oilantas dqpftavenok Sed neque calii apparec iinquam manhs comnuinibus muciUgino^iendtti'
bus, ut Cydoaiociimtc P^Uii« Scd. nec cadicibu»Altfa«fl« &c HnC uiqiie «liiidnwfloian non
produuc. ..* .■,••
• -.i • . •■ .-•
C^lluererica vdveriikiepticadlhujwfniftusfaailci^^ quolndus quidam i^thiopifljun (uc refert rjM
Moturdss) cujus crura m.ilignis & invetpracis"ulceribus lcatebant in pulverem rcdadlo atq, infperlb
curabat, excla carne putrida. EunJem pulverem cum ellychnio cildcm impofiiic ulceribus aa gc-
nerandain carnem 8c ulcus ad acacncefn perducendum. E(l is fruLtus in inluLi ALtri^iru.i dicta
admodum vulgans, quo eoam in dbo frequenter . utuntur, magniutdine Mali Allyrii vel Aurantti,
nucem Pdi lictmakofficuJo fimilem continens, cujus concremad pulvis adeaqux mododida uttlis
eft. MTtcleus qni intus continetur ade6 noxius eiK & deletena &cultate pracdicus, uc five homo, five
bdHiaeo vefcacur przfencaneam mortem fibt mohatur, cui nuUo reraedio occurri poteft, unquam
ftblimamm auc corrofivum aliquod medicamcntum rumpfilTer.
Venlimile efl fru^in hunc eudtlem efte cum frudu Man£a; lylvefbis^feu MsMm^ kr^vm ab A-
oofla delcripta. Qpdd fi OJslUm eadem fic arbor, iiiiiiii|| ninlniliria llll^lil " — '-
A
■ • ' c A p. xxn.
.* »■ •
■ ' • • /.JOJ.
Rbafcula ef^ humirb, humaiu aldcudine, luiceos in arenoHs. lUdix furculos fibrofos fpar*
^t, corcicejiib cuticula nigncante faO|nneO!, S^iDalbicance, fapons jdftringcncis. CWex
" , iWS* peck^sdB^
nachii cmfficie: Avcwfi veoiftiores ctnerd, cen^ores fpadiceo^darL , . .
flixa, qdbnprimx fpetjd nnltd majoni, oblonga, cufpidata, adpedohmlacacaviute, crifpa,^'
pernc uturo viroi e parum nirentia, fubcus cianore: taxturi cralu, & in prona feu infcrna plrte
nervorum eniinentiam vaki^ fcabra. Prxtcr coftam mediani, c pcciolo laterales dua;, hmc indc ,
ona, exeonc. iV«rrx in furamis ftirculis plures liniul proveniunc ac tres plerunque jtmdi, quamor
■auc quinciue pecalii, obloaflo>rotundis, ang^fhi« furre^,' ex viridi albicancibus fic fubflavefcenctbus
com^ofici, tntiis«a|ica^: babentquc in inedio oongeriem nomerbfbrum /tamimpn, cenuluro, fb-
vos, romndos ac parvos «^«z geftantium, jlylum vindi-dilutum, cx globub, qui prunordtum
fru4^us eft, cmergentcm : Calyas folib aiiguftis ac Haviuliiulis fiiccindL Fim3m funcJ||aoaR ob-.
Jongo-ronmdjc, ac nonnihil pynfbrmci, ad peaolum ftrKtlxj pcr maturitatem ngint 6c'liiMnCes« &
pore primum acido, qui ex maturicace dulcefdc, acque tndigenis eft in eduliisL .
medio duum, cx albicante. (uiiAavwn & grandiufqilum. ac pyrifbnpe officulum eft; quod ,
in toQitt flMBCacis deofis qM« ia «OB variM ad le
duftmn. • . * .
Ardori mcmbrorum reriin^ncndo (crvic SucCus cxprclTLis, ac cum faccharo fumptus : Deco^o os Vin^
abhii^.pro columeUz ounda^ rdaxatione. Foliorum fiwcus cum iaccbaro epoc^s.conduat pro
bepace «c Aoxu ventiiss.<|Hilod» f«»«tiipHAiilii: liaa^ dneodeiD figdo inao cmi aceu»
• 6 li F.' ,
Digitized by Google
• C A P. XXffl.
■ ■ -• . ■ .•
'jh^VtSnih ^fc"?** fl"* 9r^fi9mflm Mucgii^.
JSias lignofis conftantem, nec dnnim, fenim dencib» oedeatem, qoinactatin oontmee ex albo
^^!ff«aABrii/1m6&lignum) &ponseft cgregi^acidi & adftringcntjs, «cadappedoun pio>'
"Bunt&intindusadcarnesafliscxjamonbusfo^^^^ •
^^f^aci cft acoHs, ftiowtMienMttfacoiiifiU f«ote
""intCT^^rwiM & aftrii^tes liitoiir; alc|De ade6 ut immatimis dentibas afftrat ftupoicny
Qui cx raanducatione durioris alicujus ligni tollinir. NaufcaBundis & xftuantibus prolunii «CCOOttl
fiflmainis aJvi fluxtis in pretio habiti. Vinum cx iis conficitur, quod vetus incbriat.
iSemm* & fiimmitates hujus arboris fenis 8c a-groris in acctariis exhibentur, ex quibus contufis
emanat /pmna. faitil& parrium, quae oculis mdita inflanunationesaicet^ vilum danHuc^ as^
vos & nnbecolasixtAinim lollit: iddor guem pnni6 in^
Folia, fiica, oculi &: cortcx cxtcmis juxta & intcmis affcfbbus medcntur, qnx omnu in gtf0K
rifmum contra gutturis inilammationes gc fimilia mala prxparancur, ve! in uvacro COHtra mttlmi
•extcrnos pedum& corpons calidc>= .iifcai!s .-idhibcntur.
fteiliaio hnhv iiaccaii)or,.qu6d volucrcs Pica: inagnihidinCj nigris & auietf plumis d^afiter
nflks inomcaitatihirfaoionun afl~abrc & conunnc pcnduloe iuoi i^iloioQamDiMfl nt ouBie
, nBgooinm infeftnnun «tcciinenr. F^ak
CA P. XXIV. * *
XkGuhj fiveGtutys arieriimBrafiiifn^ai "
X" Thsat (mt Oulielmus Pi(b) aAbres excclfe Gwf/x, ejuldcm gcnwis fruaus producant j
' V/ P^°<^ ^^^* magn6qac lapide Q«al» ^g^iniMnnta^ quqnunnadoum ad>m'mimnm
^ Y mihi trcs vidiflc (pedes'contigit;
I< Gmti-ii* Pifods & Marq;rav. Arhor pntmfera BrafiJun/u, fruQumtmm^ effiaJtl^m
Cu)U5Fmaus<Ji./fr-«ng«diciBir: altinidine, fciiditate & durarionc jlft? 9!?««^,??^^^
-numquei fabris in^^piwk) hahiwm «ft: oofti«i«inir giyf^^ •^•'-^''^SS ^wSSSK
•im, oblonga, Imgux fcrc figuri, ad taftum inftar cora Hifpania l°ovem,de» ^tgoani
oRtuordcani digitos longa, quatuor, quinque aut fex lau Mmt^mv:} ^"??^t *™!r.!^.£5'
ochrx coloris, nervo croincntc fccundum longimdinem, & m oUiqiil^ p««im «qpi»Hia%
MrtiminaqualibusdiftiniU, hmc indimoik laii!^
'^X«fa1«igamquafi(p«amcoogefti,inodo^ .
fruaum maturat Sobmdc altcmm aAons lamiai»ffll^ pKWrt mamto*»
tcrtio quicfdt, quartodemumtou fbftiftradt • „ i r ^«inr eft
• FrJu, pomum vulgarc magnitudine exccdic, informis rotund>tatis & «"^f^^^^STdS S
•inftarpanTfccundarii aut atn, vdcocoas tuJa Betuk: pulpa moU», ftava, 8?« ^
W&odoris, panem reccniem cndM» - Lapis inois aMtentwmagptodmc & hgu« cit ow .
Anfcrinir^mce hgnofo hirfuio, cootine» nndeam alKiraiOiinv nM. odulcm led medianalem,
cbnfiftentianucisOciiadftringenrisqualitatis. j-ft-.
Dcachma eius -Mr^ nmms rjfa opnmo cum (ucceffu ex hquorc datur convttiienu afWl-
tcriam. Id^ gr«ftat nucUi*mtuium dupUci quanatats exiobKHm ad iifteodo* q^vli ianffunii
»•-'••** . .
Digitized by Gopgle
Lib. XXV-IL ■ DeJrbortbtisTrunifaru, ,15^5
* ' * •
l. Gtiiti terohn Pilonus li: Marcgr. Truntfcra Brafduttf. mmor, fniclu Auranls^ viav-miJ.ue.
* «
{^anmmpnBOedenu akipudine ccdit, t.inti!ni cleKaiitia cam (uperat: Aunintia taiTien nu|Or<
JUIm (err In (rMldes oongefta, femipedem long.i, Ururatc vindia uc I^uri f^lia, Iplendentia 8e
crafliinftar Pergamcni, ad taiftum Ixvia, figuramicis Juglandisfoliis non diflimilia. Intcrcopiofa
folu ad fronduim extrcmitates in ipls ramuljs co^ioll f.iret proveniunr, flavi, odore & maKniciulinc
flofum Tilui;, [brevibus pcdiculiSj c calice rotundo] cavi uc nol t ,ic rotantii, unico folio confhir.r.-s,
i^xaue in circumferentia fcilluns ad mcdietatem nftjuc, quiflons globulum in iex rcluti folioia di-
fpeteuot: in iuedio cavicatis ftamen inffar pilz quod alia (ex flaminah dreumftai», ex medio
cuju(quc (egmcnti prodeuntia, & fpongij:-fornje ooraolcalum gcftantia.
/•>«,*?«(» fcrt rotundum, Aurantiae magnitodins m non figuni, Teram liiperiijs paulum turbina-
tum, abfque corona, flavefcentis^ purpureoojloifc. Iliodorusqaaiidp integysr, (ed concil-is \ alidLim
odorem fpirac, naufeabundum, cirne flava Sc fbltda, dulcis «uporis. Lapis contcntusjuglandis cft
magmtudme, fed figuri compre/Iiori, alcera parte gryfei, altera umbrx coloris (plendentis, cui nu- *
dcusinclufus e(f, iildem afibus dicatusut fupra. Deddit fponte quando nuituniieft«aliisedulis
non cft, nam hBto acri pleaui eft ancequacn deddat.
Diu floM^ cud6|iiB jjjiiaifiett 109» iiienfiba» aefthrii. Gnidexwinenuns lac acne eadudat
inuola * ' '•
PMoedentilNu <^k minor 8c tentiior eft [7S&t magninidim^ fid candioe non 'iA craflb
iiaregr^
Fefi* rert lingua: figura, circiter quinque digitos longa, rclquidigitum fata, lit^ viridia, fplcndcn-
lia, infernialba lanugineobduda (qu^ digitis abftcrgi porelt; mniora tota lanugme obduAa fla-
vefcuncj altematira politain ramulis, &adquemiibct pcdiatlum brevcm foliorum uvuia .proger*
ininataiia> dns veltres jundae, vefntc elomdis p^rvis albicantibus, qui fcaperientes produnc /Syf-
c»/0/aIbos, (exvirvis follolis conffantes, m medio vosSu ftnmtmk alba<cum«ffciA«rpaUidi$ inflar
icoparum fetacearum llant ereda.
• Fm/«wi fcrt ellipticx figura:, magnitudinc ovi gallinacei, (ntcrdum & majorcm, initio viridam,
abi matunut flavum «uerius, urrina cuticula tenui, qtu: facil^ fcparacur, tedum. Puipa e]uidcni
oolorisj moDis ut ^rnni emoUitum, filameniio(a, ob nlamenta 90« exteiiib lapidi (ruAib adtuncnr, ,
qui magnus^iiralli^eateriiisexalbo flavefcens, villofus, mediooiter durus, ncccraflus, magruim nu-
deumexflavoincartuti coloris eontinens, ficcum, amaricantis fapods. Caio auceoi fructiii uuus
pauca, dulds (aporis, quafi mo(chus dulcedini admixtus cflct.
Juliofere Au^iitoflorct: Martio fruftuin maturat. ' ' , Trm^ttf
C A P. XXV.
X. H^tMMjtvf Mjxts fivtSAtfitn Park. Sekfiaut, Aitxa, fivt Mjxara Gcr. Scbf
•
Mt^Sai* tlidam volunt hanc arborem imlijfiiafSKiLe. humore lento^ nanbus deftiJJante: *
iiara & hunc fniftttrofimili mucoib lencore refertnm efle. Sebeflcn Arabibus & Offici-
nis diftaefttVel i SiCw9> Augiiflus« in cujok honorem ita dcnoininaca eff : vei a Se.
bafta Somariae roecrapoB, aU olim adiQebitt: lam ^ Syiia ia iEgypoim cnnflatam tdCnt . •
pmus.
Sebdlba, 4efcrtbente J. Bauhino (niit &udus pafvis ferotinis Prunis pares, nigricances, turbi-
nati, in acumen definente» (m noas contra&i qux in Officins babMtorj «aqwi infidentts Uait
leoedcnti, qualem in DaAylis viaetnus, fed tonge majori, t£ acetabuU inftar ooncavD, dnerd leri
coloris. Horum pulpa atra cft, vi(cida, dulci fapore prxdita, pcrtinadtcr ofliculo adharrefcens, ciuod
ali^ tribus coftis donatur, alios compreflum Pruni noflratis oQicuium imitacur; in cujus ucrolibec
fine fbraminulum apparet, atque ex inferiore quoo^ oui vel in geminos, vel tcmos mucrooes acu-
tos findinu-j germinis veluti rudimcntura exfilii; Nuoa tribiis<Mcuiis ieorfim tresoontiDentur, ob>
bngi« tiian^ai«s, albi, Melonum madURiifine Sefipote, qufque eodem modovaufbee* '
nnodcnne^ qui non infLiaves in rccentibus: 3i^ uniais nuclcus ofliculo cl.iuvlirur. Eligcnd.x
plenaj majora, puiguia, carnuia, qorquc fitum non redolent, calyd adluL-rcntia, tcicdin;: non
arrofa. . . ' .
4, Aiborxs ipluis duo (inquit Alpinus) funcgenera,: Altcrumfylvcflrc, Pruno fiinile: alterumdo-
mefticam, rolus htionbasac crauioribus \ l^nefiri difeenik Ucraque arbor floresfcrtalbo^ par- •
vos, Getami proximos Sylveftris fiiaftus fi« laitwrcj^ tatdSQsmamretcenit«»imperfeak)><» -iiequ<» , *
domeffica Sebeftcn pi oFcrt. . • i • • "
Folia Sibcftcn, adnotantc Vcflingio, excremis fuis ovalem magis rotundiratcm quam anguIo(um
aaunco prx fe ferunCj fuperiore antbim per fpada tnxqualia vanis maliins dcncaca, & nonnun-
'quam (egmento veluti fiuxludo monlata. Fraftus brevi infidet calyculo, rocundus cenui fpino-
fdque un%dico leviter adftrifta^ Aatnra% jamsiaeepeUuddn^ nao iniuayi gtaivocdineinduia ie>
mina maaifdlat. • • ■ * _
' Veiefloietj Autmnnolaiwomanuac. Li£gfpto,8cAfil. tfSSni.
Q.qq.qqq»' . My»
,5J<i Hl ST O R . A Pl N T * R U *
— 7—*— — : w",Tr7^,iVT 1 KiuhiniB. In pulmoimin alfeaibus, inquit, pluritfadimis
atouc&cr Sunr ^-.luiui qu. nud.c.ndo pulpam ab oOe cxpucntes vifcum parant. quancK.tcm
wl,m frXumi'n V.JIC collectan., parum quo^a aquea humiditas abfumatur bulhentcs. \iia>
r^mr omnes «nplaftriraodoadomncs (arihofos tmi.ores, rctolvic cnim cos & cniollit omncm
"uricicin. Aligui' ad tuffixn cx co paratos bolos cura lacduro cando, & radid» hquiruis pulvero
rollent h uflus teae Matthblo) ac|caorLi faculttKwm fc^acPniiu, tam Grxcorum qu.im
Arabum tcftimonio, id quovl ctiani comprobatur quondttni «tpcmDtlL Eorura pulpa drach. 10.
ponicic dcvorata, aut acT fumm^um 1 V cofdcm k.r pnKbct effiaus qiMS Q<Ba voctta. Uolittr
dacur cx bile&bricitantibus. Eadcin conhrmat Amatus.
• p. I f. sfc 4. KiUcan,.trttm ' H.M. At»cU ftliii Mal^kmt^ fmBm ntmU, fmim trimfpJt IXSyca
/.«9. yin AfjrobalMm Pmklics? • '
ff ^I- . , - ^ . , _
Arbor eft altimdine auacuor Jiomuium, ramis dcniu, tranrvcrlim diftufis, naloens m arcnofis pc-
tiofis. IbiJix crafla, pluriniis fibris capillata, cortice exterius nigricante, intus jiaonihil mbcfccntci
Cd ' A V ambitu ad unius bradiii ampkzaro* oonice ni^ricance, ut & raoii^ Atb pinaara, plus (pi.
tli.ini.un longa vel (blitaria, vel bina, tema, qoatemave tc eodem nodub eioriunnir: pjnna- leu
foliola brcviflimis pctioliscoft* nicdis adncxa, pa.va (unt, oblong.i, aiiKufl.i, laticudinc xquali libi-
quc, pluia, tcnuia, (biidx fcu dcnlx tcxtius, uno tantumper mcdium dccuncnce iKn'o, lupcrn^
obfcurius, mbt^ dilutiiis vircntia, nudumo cempore oppoiitis ad fe muti)o adduftis daula. i%m'
gui foltorum coftb, feu c.iuiicuhs, toliaoeis maxint^ in eorum infcciori paite, utfcnrois, pkues
|un^ infidcnc, parvi, fex pecalis anguftii, albicdnnbus compofiti, cum fiamim m medb alfaicante,
noJu!o fcu apicc tlawo iniigra, otlo: is niillius. Gemmx iioLuni rocunaa: 8c albicantes. Fruaus aflo-
i iliui dciapib ramis & fiuwihsardc iii^idcnt, plano-rocundi, dun, d.lutc viridcs ctujn cum matun,'
ac nAnnihil tranfparenccs, (cx fubciiibus vcnulis, quo: in vcrticc concurrunt, in loneum ffriati,carne
iucd piena, tran(pareot^ ac viiidi diluta, lapotc firato acido & fuballrin^ci^ unoe in edalii» fiaaL
* Sttrculi fbliacei, quibtts (rudnsiniident, parte inferiore foliis nudanciu*. In medbfniAaamolCco»
* ■ luni cH, duruni, Irj^nolTs filamcntis obiitum, fex latc. ibus rotundiolis, guonim tria oppoiita magis
pionuncnt, conilarii, ac pcr lc\ iiuc/nic.iia intciltici.i, ^\i\x .mgulis ad/trida (unt, in icx caplulas
d.(hj:chim,in quaruni l.nt;uli> unicuui concuictur femtn, parvun., trianguJarc, duobus laceiibHlie^
• £l uno rocurftio circumicrtpcum, pnmuin olbicans, deinde oblcurc rubrum ac nitens.
I7rrx. F(dia ejus tenera, ut 8c miAus exiiocati & in pulverem rcdadi. aim \ft€ta addo (piflb 7*1177 diAo *
cxhibiri ; fluw.i dylcntcnco confcrunt. lidcm in dccoAo dati pri">ii;i;i iunc in fcbrc cahila ; gum Sac-
diaio dccocti ^ cpoti vcrtiginera lcdaiit. Aqua cx fruc^ibus delMaca ardon jccoris rcftinguciKlo
convmit»
U.M. ^ ■
Ai l)or clt va/la: ni.ign.ftid.ms, caudioe craflo ; corrice itidcm craflb, fcabro. cuicr.co, i;uui rubi-
• ciukIo, odoris aromacici, iaporis acriulcuh obdudo; necnon pluribus donato ramul.s vind.bus .^c
non raio huiutii. Lignum aibicans, i.iacricc vindelccnte. RMdiM nibicunda, corcicc ccout fiavO'
icence teda, aroafai odorata. Fa/ut iine ordiiie.rocundis ac afperis petiotis circa ramulos prare'
• niunc, lata, ex rotundo in aaiinen definenria, in ambitu fcrrau & horrentia, fuperni parte atro-
viridia, iniemj lubviridia, t3£ti\ nonnihil afpeia, hirfiiu, faporc liabamaro & adiliingcnv, odore
aromitico, ncn-is venis crcl)! iiuei tcxr.i. . l-i^rres inter foliofos furculos caulic.irlis fpithainain
longis provcniunt ; quibus raccmacim puctoiis ianuginoiis adhxrcnt, tnbus obiongo rotundB, candi-
dii, inoliibus ac extenora versus reflexis fbtiolil cenftamtcs, atq, oblongo-rocundo, atbicanti, hti fuco^
& pcdioulo vitidi tricu(|>ide liibnixo caiyd inbeMnHi: cr^ flavcfcennbus fiampv.bus, nigricanti-
« bus afttihm oraatis, mraiam (loris cavitatem flc umbincnm occnpanribus intcr qu.v frylu$ prodit
itidciu fUvcfccns ; oilor nullus, lajxir aniarus. Fruchn hu|us .irboris pyriforn.es (utic, iiibus angulis
craiiionbus fiilcati, ohvamm magiutudine xmuii,^xi^o in vci ticc pia:dui umbilit^, corticc viridi«
^pcro, iSc cxiguis fpiffulis bbfro dn6ki« cam^qiie dema, furva, o«.torata, amara Incus refcru: incra.
qtum ^WwOT hxret «Uon|g(M«Kiitidum,cnquBit^
triquetras, ex iigno menrimmac^qaibuOam, Ttridi-albicaiftibas diflepimentis A invioem kfonObait,
Ltm, Provcnit locib iylvcftr.bus, pctroiis, aicnolis, montanis in r«rabareo, aiiilqucprovinciis Nlalabur:
Pcrpctuo fiondct, lcmcl ui anno florec fruftiilquc tcrt, Dcccnibn viz. & Januario mcnfibus, diuquc'
• fitigifera manct. '
.Cortexorboris cilcfadt, vtfddos ac pimitofbs humores incidx, attcnuat, debihtau viloera robo'
rat, necnon aquas hydropicorHai dueic. Idem coitex cum fitftds pulpa in oulvercm reda^us &
' exbdiinis febrem certianam intemritiBmem eoUit. Fniaaiini nubieiaiaieftt alvamlaxaat.
Marcgr. .
Arbor crt corcice ac hgno Sambudno. Fett fslis in pediculis dufts digicos longis ( qui bini oppo-
nunur^ & in quohbct tema more Phaleotoroqi» (iipern^ vitidia (plendenaa« infernc c vindi albi-
'cmtia» fuperfib cdam pMii« inferijis magjs Urluta^nervo & venis conlpiciui. quembbct pcdt>
«
Digitized by Gopgle
Lib. XXVn. T>e Monbiu Trut^erii.
culunl folwrain ptwcnit etiam pediculus qui fcrt pr*' pcntapecalos : poft qoa» in quolibet Dediculo
fengo oofigdK coufpidunttir qtiatuor auc <ivBau^frma,» masnitudine IJv» fpih» wt Avellinjrna. "
ca, romndi, unmaturi, vindes & fplcndcntcs,maculBalbk:antibii5 confperfi ; maturi ver6 obfcurci
purourci, nigrefbentes, punftulis albicantibus ubique nocacL Dctracti cutc fub|acet caro fub iDfa
quidcm purpurea leu bnuun, inreniis alba, & in medio lapisdums, figura & magnitudjne Amvif-
dalz, connnens crcs nudeos, albos, parvos. Comedumur «kcrada cute^ fnatfipffm dulcis d£ *
ribnmaiufefVi. , ^
fnidmiiMmielaciDeafeFdinutiak iSmK
• Ifiscb ofliGob inplniibas eeOnHs efares lUMlaos continentia fiibjungcmus fruaus quofdam mi.
norcs qni baccarum modun noa esoodont. • ,
C A P. XXYl.
ARboreftproceFa, caudicecraflb, albicante, cinereo corrice obdufto, miiltilquc atro purpu-
rcis ramulis m orbem diffitlis donato. R^tx flavefccns, fubalbicancc cortice cinaa,am3-
ra, gravcolcns. Fo!ia gemindta, brcvibuj ac rubelccncibus peaol» circa extremos rajinttlos
ordine parallelo provciiiiiiu, oblongo-tcrcna, acuminata, & in ainbicu feTata,onffi/daila, gblcs,
nitentia, liibviridia, coili medta purpuralcence : iaporeamaia Flrfaib canranim extremis race-
naiim proveniunr, Vitis vinifene flofculis haud abfimiles, quatnor cahdidB 8e acuminacis fbliolis
oonftantes, inodon, amari. Flofculis dccidencibus fiiccedunt i«ffie, rotundz, cripartitx, vnidi-rube-
icentes, glabro craffoquc cortice cin<flx, carnc intiis fncculenu, adflringente, ac modora rcfercx,
mcra quam nilici lum contiiietur albic.ins, tna contincns (cmina oblongs, candida, aman.
Crclac in varits Kcgm Malabaria locis, pra:lertun drca AlNtfm, fensper viit^ ftmt AqEofta^lMw tf
fmdumq, maturat Novembri 8e Deoembri nwn^, atque non nrft bis in anno matni«ada1)ec ^1^"^^
fniaus. •
Radixlefelia fanguinis conftitutioncm melandiobcam corrigunt, ac acidos lai£6liiuc huoKM«s>%«*
temperant. «
£x foliis cum foliis caretu in h&so Nucis Indicac fuooo ooAit potio ooiificitur« qoe <
raro^ tum tntemanim haemorrhniAim AJorilMM vmA^nAm ^fttp^Lf^
Cap. xxvn.
Entt» iattiftr MtUimkm Jbnfcir mMktm /mfbd 4ia$k mrdknm. Mehil H M. P. f .
A
Tih.4. p.7.
Rbufcula humilis cft, duociecim circiter pedcs alta, cWire tcnui, ramulis in orbemdiffiifr
elcg.iniet m naro ; qui corticc p: imtim vihdi, dein fubdnereo, i^porfj^ acrfarac aroontid
obdudi, atq, molli & albicante medulU intus reftrti fnnt: Ujennm taroen prwiurura. al-
aca-
vindi, '& in avcrfa p.irtc vaidd extubirante. Odor & %)or aromacicus. F/ffrfr"/[Iive oTemcs circa
extremos ramulos glonieracmi nwi fparlim producuncur, tenfimq, poneftis columdiisumbeJJcIpeGie
pand^r: otmftant ik quamor oUongo-rotundis, cufpidatis, rigidis, interiib concav!» 8eaRii-
ttncibus^ ederius viriMO^ cxpanlis foliolis, ofto candidis, furre<ais,
laris ac fimiliter expanw jnMWMHrniMium occupantibus, inrcr qujc globulus prodit vindeicens cum
bali flavercente. Flonbus luccedunt fruifuf (ubiocundi &c tcri quadnlaccri, cum cufpide brcvi in
vertice, craflb viridique oorcioe dnOi, came incus vindi-iiilca. odoiis iaporfiqae anMnatid itftitL
inn^a qoam tfimtmm coiniMmrqnadc^flftjniroj qunior omdids ac obloiqNMxmifida in dBOinAi»
loculis oontinons ySMiMi • . /
• Oeftit arwwfisac niontanb Regni Mabbarid loc» prcfertim in Bajpj» fcmpcr virct ; quotan-
nisnorct & fntc^r.m pcrficir.
. Ex arboris radicc m Sciami olco ooda linuneamm paratur oontra '^^^h'tm artuuoi^ daJaies ^>"*'
inweiitos. ' . , • 1 ,
C A P, XXVIU.
««^kV tr^«li* MaUhiritaJmflki ^aA tmm flmOm wmltm. Mml-*lm ' H. M. Lufi' * p. $.7. cj
wl^^^W ^M^r •P0IV{ I j
A
Rbor cft procera, jo cirdtcr pedes alta, caodioe craflb, multftque ramts ancrco vindibos,
lupcrnc quadraculis ac gBnipilatis donacoi Lignum ponderofum eft, ex albo labeibenSi
coFace muoitum doeno. intni RmSbaM. RsJuc crafia, «ttHcni^ flavefioub oartisa
* ^««^^QqQ ) cio^4
Digitized by Google
HistoriaPiamtaruii.
aiifta.iiiodbra.innpida. Fcha tcina limul lunda, oblongis ac alam penolis CJrca extremos ramulas
SwcniSr jbiongo-rotunaa. acuminau, & noJinunqu.m in amb.m crenata, lupeuic ac.o.v,ruk.
Infera^ fubvirldi.i nitcntu, glabra, flcxiliila, ibgitu.confnaal^veolem.a, nt ,nl,p.da tcncr.o.a
e^fubafpcra & rugofk. Fhfculi odpri, infipiS, ciica extrMiOi ramulos oblong.s, fubymd.bus,
uSSnofe Vc quadratis pccolis racematim provcn.unt, calycfa!» aqguo lubvuidi in quinq, ka-
. SSiatas rc<ao .nh^rcnt, quinquc foliohs conftantc, v«. mo m»^, r«i.ndo, concavo,
SfiSsaEXm, exteriik «OTleo-albiwns, S: quAtuor mmor.bu* culp.Jatu alb,c.nt,ks
• 2x~nt s interius vindi-dilutis cam l-fi purewalcence, haud fecus ac .n H.r^* IrmuawJ^txx rio-
nbuTvide c eft, quatuor ftamioitei aWcanlibos, fUfc.s 4f ornatis mcd.um occupanobus, .ntcr
±7;/^ prod tlu.d.clus, c.p,t.lnflavcfcentc. Flplcub par.modo '-«^=";/-f£H«a^VjC.
aAus kud abfmiilcs,gUbri, nitentes, virides pnmum, dc.n mgnc.intes, tenui pelficoll dnAl^ n-
' Sw^rmS i iSk Wvindi infipida ac modora retc, t,, ,nt, a quam cfuulum locatur ob-
L^^ Provenit .n mintis Rcgni MaWwna bca, pr«fert.m a.^ Afay^ faDpOr m« qnoiaiini
femel, nonnunquam bis,lofet, fniaumq. fcrt, ac dm ^«t^J^f^.^ ^ .
ir M CsetenimiifinunArborisoperifabnliaccommodum. Ex feliB & coftice oownli^ ac in CXywf
tS * «fofcaSXSSrconficiVur, quod dolor.bus poft partum potcnter mcdctur, neawn feaind.nas
^ inMOOwKr««Uif.8tlocb.acxpurgat. idcm inluper viru pantcr ac mulienbu» pra^ter modurn
Saffinc^obS«Wben folct pro potu, ut fenlim attenucntur & graalcfcant Succus e vir.d.
• huius arboris, utific P-M^wft ramalistai«iorik»»wdopo«lii«cmaqM
oaftkeswvetmn^ Anbritidflm 6cq^^
CAr. XXDC
jeMi».MiM» R M. P.f. T. a. ^ }.
^'^'^rel^vaftxroagnitudmis, M>il-Slm iioot, raiiwlh wftBK qpadiaii»^^^
A nSis, in orbcm dSlIris ornata. Lignumrflbo-ftriamm, comct munitiun furvo, utti» rnfc.
£\ RMd^ aaOi, fibrau, albicans,rubro mtufque flavefccntc ooiticc teAa, odora, mfipida. fWM •
«nrinata bievibus petiolis, onlioo paolklo longis, rotundis. craffis ac Unug.nol.s ramubs ,nh.rrcnt,
SbWr^mlda, SSCia^i ttSSfii. fopernc atro-vindu, .nfcmc lubv.nd.a, colt.. :m-d,a,
craS^?iS^aufte«,, <ik>re nolla Ffc/S»ft mimerori orca cxtremos ramulos ubiq, «mcr toha glo-
Sim non Iparfim producuntur. fenf.mq, porrcdis colunic Us umbcUx
^M^i^fi^^ « F^uciu,, calyabus fuis cxccpti, pan femfitate fblcobt fao.
M **lScitSl5^!lJ?^SS?cis Regm Malabaria, p«fenmi in CW«m» & circa C^bm:
f-mtx:rviret,quotanmsflOTei&froaum3at, acduccntosuhraanno* .
« Li^mlm a^ns operx fabnl. accommodum. Adhxc infignes ejufdcm vires extolluntur in diar-
^ ■ MddMum fit Scrpcntum, Scorpionum, aliorumquc venenatonim an.mahum .a.bus.
«aanS&ooao medicanientura «onfidtur ad languioem cx caiu m corpore coaguUmm ddiol-
fcpJiwi» ■ «
C AP. XXX.
. . „ Jj, , ,(1, ntolba nanKWofa arca Uirculos proven.unt, mpemc atro-vind», inRfHe
Sa'&SSid; 5 i^^^^^ - '^-^ brcv.bufiiue'pcS^.fcl«
V^Ul SS^^Sofc provcniunt. fcx rotu,idis toUolis conftantos, numerofeintM tenuibos pf-
* -^.Tr^nm.lns picxht globulus, qui (cnlim incrcmcntum liimcns ac auaufrin
SSriSSSSrma^rcente mtcr.m fio,c, adco ut flos emarciaus fruao v,o caly« .nfcrviat.
SomTtf^, FmJtus h. romndi, tnbus anffilts fulcati, fic lato cavoquc u,nbaioo in ven.cc a>ronati.
bunt au em l'™^^ "^' "^^'cu^ cacn<ciie intik dcnla. aibicaiJte, fubdula rckrtx. .ntra quam
cata, ac men.branacas qM*ottam paUnofa^ 001 pariedfau loterEetuus Iqinfta, ita us hina m
fert, diuque inperftei tnanec. r • a* c ■
E ftJiis, fruftibusBcradidbusinaquacumPipere Wigo fic Cumini lctnmo coftiipotus conha-
tiir, qui inAfthtnatc, tiifl.. phthiii, linulibulquc PuJmoms afTcrtilHis valde commendaur. ^ Foba
cum cornoe in OiTZje infitib cafta, & in cotapiainutis formam redacta, ac ramonbus iropouta po;
*r • . lemer
tnrtt.
Digitized by Gopgle
I
Lib.XXVlL 2> Arbonlw TrmifaU. '■ \
tenter eosauninre feraotar. £x arbons coraoB oun laae, melle fic bucyro co^ baUiunus (annir,
^QGni liBWiiMiipBnii JS fiinkillinni pbiiriudeni fiiuradiconb
* Ttjmm Niramri.
Jtaecedenti (uiquuint^ perdnoilis eft| nec ullas <liftiadionis nocas adduauit; nec iigurani ad-
duat. Gieldc dnikb dftt GDdiin. ■ .
C A p. XXXL
.'Y^ TON kvis eft eontioverfia intcr crudjcos, an Cinnamoraum Vetcr^, Cinnimotiio hodi-
I^LJ erno fea Canellx cadem res (it, an direrfa, & hodie penkus ignoca. Revera ii Cinnamo-
JL ^ HMUH Veterara fueric quale ab illts defcribiinr, lurcult foi virgulz cenues fruticisiioaiiwg-
ni> in Arabia nafbentis, Candk noftni eflc non poceft, uc ex defcrtpcione pacelnc.
Verum tjiioniam l^ilxilofa, varia & incerta fiint quae dc Cinnamomo & CafCa 4 Vctcribus Grzcls
& Ijtinii traciiintur, cgo potius mGarcix ab Horto, Monardis, Scaligcn & Aniati fentcntiam pro-
pcndco, Vctcnim lci. &, Recentiorum Ciunaniomum necnon Cailiam corundctn luiani 5«: canaem
lemeflc Dioicondes fcribit, Caffiam eire virgulucraffi corticis, Piperisioliis: Cmnamomi vero
dd^pcionem prorfus omittir. At Theophr. Ci^kunScCinnamomum magnicudine Viticis, mulcot
ramos lignoibs habcre (cnbic. * Phmus Ciimamomum diac frucicem efle, duorum cubitorum alti- • L.ta.6<^
cudine ampliffimum, palmique minimum. Galenus i.Antul. arcam Romam delacam c Barbaroruin
regione cradit, longitudinc cubitorura quatuor cum iiimklin, & Iicct Cafliam & Cinnamonniui di-
verlas arborcs ciTc iiatuat, (cribiccamen Calliam ifpein Cuuiamomum cranfmutari : iic Callix fur»
onlos Cinnamomt prorfus peffinifciBi Qpx cum ica Sott tfp camGarda fcncio, cani longa diffici-
liqmTiacdifttlMCicafiiiflenxc aron^ .
cuefaenc. Huic fadum uc innumerz fingerencur fabular, onas Herodocus pro vcris refert Et quo.
niam ingcns corum erat prerium, majorquc in bominibus fucri cupiilicas, adultsi abantur aroniata,
& hac raoonc iiebat, uc diverla illis inderencur nomina, camcdi pleninque ejuidem eilcnt gcne-
ris. Pro^ locorum igicur diftanciam^ & muius (requeocacas halcs fS||kMiei i mercacoribus, piobd
cogaau Caffin hiAoria Veiertbus non tuiCi In kioi» enam abiUii amHmi: Nam cieque Caifiaina
nequeCiiuttaionHimapadiEthiopesautt Ai^^nafaniddspicbitid^ quzapudipfum
vide.
Ac inquies, Vctcres latere non potuit quui ad (e pro Cinnamomo adfcrrecur^ oorc^xne an vir-
gulz; ilh autem cxpreik- afSrni.mt virgulas fuifle: proinde Qnnamoni&m leu Canella noftra Ve-
terum Cinnamomum efle non poccft. Im6 hoc noa impedic quin idom (uerit Nam ( uc red^
Cafp. HoFmannus) Quod magnun in planu ip(a nobit «fferc ^cokatem, efl quod muuca fie
racio afierendi ad nos. Antiquittjs enim tou phnt.i, cortcx ciim ligno afferebatur: at cum anim-
adrerlum cfletlignum tantum non mutilecflc, cortcx tantum Eiicallatus: & fit hodicqua Hxc
qoamvb nobis nuxime verilimilia vidcantur, non cfl tamen retioenda opinio Jo. Bodxi i Scape),
quam i Dodonzo haullc, Magpi ( uiquic) nominisBocanicusDodomeus Caiyophylloram cenuei
nunnloiGinnAinomum Veceram efle, Pempc. i. lA. 5. Mf.i9- ftnbit Smmm* jm virgJtatma0t .
fM mnm ttijtfbjSUi mfimnmi Itgisimm Vtttnam jtm Ctrfutmcmiim II,inc .ipprobo opinionem ;
Omnibus cmm notls Vetenim rcprxlcntant Cinnamomuni Sunt nigi a, ex %'inofb in cmcrcum
verjicntia, tolorc ei quem dcfcnplit Galenus omnino fimili; (iinc eciainkvia h.T:c virgulu, tcnues
lamuii, tVequcnnbus latu nodis cindi, perquam olcntia, odore Baccharis, fapore acn ac moidaGi
cum cale£u»one& (alledine quadam, tieque ( uc Galenus obfervavic ) mordicando paUlo triftU
tiam tnfaunr. rucam eii4m ul»roaiiducancur nunifeftd prx (e ferunt : Cum fianguncur ac fri-
antor palTenuenti quU emimmc, & nonnihil lanuginofa videncur. C^re nullum,eft dubiam
air Cinnamqmura Vctei um clle non crcdam. Inferet qois, cur iuque hodi^ negliguntur ? Rcfpon-
deo, hoc iieri, quod CaryopiiyUi ipii in locum ram^lorum (uccenerupt» qui Galeno, Diolcondi^
Theopbrafto inaignici fuerunc; '&adhQ8non (liere delati, vel quddinZu/o»^ ubi fuam niercatu-
lam agelMnc .Moluccx enim ipfii incomrg fuere, ( quz pluKpiam 100 miliiaiia 4 Zuim £cs
fint ) aibor CaryopnyUoram miamn non 1««« vd quia cempadiwi Voieram inoogiAnm fiiic Infr
genis cam aroni.^ticum ac przHancem ferre fiuAom« vol qiiMpoqiancuniidi^ quttninoobt Ai fcrr
viiunt, quod iiugb probabile videcurj&c.
Veruni rationes litx non peifuuleoc : Ciira enim Recentiores q^t judido valenc ( CBaubina
&tence) Oonanioinum Omanarum, vulgo CamAi difiumj kgiiimam AnciqDonun Cafliam exi-
ftiment. Galenos «oiem Cioiuroomum prorfus (tmile efle optinue Cafliz af&mec & aHbi, Ca(Gam
Ciun.i nomo gcnc.e i>:o\iniarauiqueaaeo elle, ut ex ipfa Cinn.imonuun q'.i.ini1oquc onaror, fpe-
dcntuique mte.cum CaHix arbores intcgrae in quibus aliqua Cinrumonii virgulca c Callix laniis
prodeant, Cafliam denique in Cinnamomum cran(muun. Cumq, Theopluaftus ahique Vctercs
coiticem in Cinnamonio taiuirm uiiiem eflle (cribanc non l^numj probabihiis inde inrerri exi(b-
lUtb OnnaiiKmium noftrum iKxliemum, Onnarooninn VeteRiffl, eorand6mque Cafliam ligneam
nnam eandcmque rem ellc, nec .ilicer difFerre Cinnamomum Veterum a Caflta eorundem, q.nm
Cinnamomum liye Cancll.un OfEcmarum noftrarum k C.iHia lignca ipiis dii^a; qux G.irt.i,c lcnrcn-
ti,i non alucr a lc inviccni dificrunt qujiii nalccndi lixo & .iccidcntibus md^ ortis: liquidcin Cin-
namomura ieu Cauella cortex eft Arboris Cuuuunomiferx ZeUamcae i Caflia Iigoea conex |^
Digitized by Gopgle
I ' p-^^^—
I5<J0 H I S T O R I A P L A W T A R U M>
acmfpccioarborii in AUUUr tuiccMi^ Garcia: vcrba iu.u. Vcrum ci^ .ner«tpr«$ eam qiur m
m indidcrenomina, cuni Mmcn duldem ^ncns efent coiiices, pco foli a^qiie »a„«at. foliin,
""SicSnS&^CaUi-in» liRnwm i Cinnamomo feu OmeBa diftindam faciunt. Caffiam enim
CiniiainoilW «ffiorem plcrunque clTc, colorc rubictmdiorem, iuUUnu.l c-unoiem, felidiorem
& comwiaioian» gfi^ glutinolo, odorc quidem & lapor^ Cinn.iinomum rcfcrre, optid»
tamcnOnnamomoimbealBorcm&m^^^^ elTe^ ex accur.it.i oWervationc 7lo. Jchnfom.
crgo mci fcntentid (ut jam dixi) llgoea 0#t. CanelJa: Malabaricr cortcx ; Cinn.i-
niomuin lcu Cancila tariinJem, Zeilanicaf. Noit ttmen U ndetlter affirmo, cum J. Bauhinus fcri.
bit Callurn ligncam (aporern luum aromatiaim Cqui in Cmnamomo lcii C.inclla p.iularim eva.
nefiat) confervaffe etiam poft tngint.i annos, 8c * Jacobus Brc) nii,5 utramque harum [CalDara
ligneam &CanclIam] pcculiarcm arborcm agnofccrc le dilucidd demonftraturam promittat
4tf S. Dtver&s Rccentio^i dc Cinnamomo & Caflia fentend^ oniitt» Oim enim plena & accu-
»3^ rata Cinnamomifcrje arboris dcfcripoo & lultona ab autonbos «ninnr & fide digniflimis rradita
iir, rLpcr\ .JCLiurn plane cflct iis reccnlcndis, & vc! connrm.indis, vd refiitandis immoran
Cxterum CaiEun livc Caliani ««c^ ^ «d*^ diciain volunt, quafi uriaimi imtiiki-dt JM'
• alhemtr.
U GHmmtmm fivt CmdU MiSmMk» & Javmn^ CB. CmAt fim n— iiiiiwiii vklfa-
f» 1 & cmO» Ger. c«wi H. M f*». i. Tsk 57. dnMnmi Ckfe «t t$»
laoat;
H.M.
Arborcftaiiqiiatiior, ijiiliMnwra iS*A»cnfl^ leAifeinter-
fMadeoutten, ac hinctDdi MNstrBnAerfii le aflKgem, ooiooeiii attetiofeanfb mfb^cinereo^
fiibearuberccntc, qui fonon camidioraqeimi odorem Ipirtt;, rani^ fipioefldiini^ fiilido
&albKante4 odoris nullius.
Caudcx ambitii aniplcxum unius bradui implet, diffunditque numerofbs ramos &(urculoi^ lA^'
cum rainit cordce veftinu vindi, qni 6an oom «tate rubefat, ac cum peUicnla tenii iignnm anfr.
bit; & croftldiiereiobdoftiis dft. Eftt), is cortcx fiio tempore .deglubuus^ fc in Me exiSocMit
iplum Citmamiimm, Vcriim quod in MaUyar habemr cft minus .icrc Cnlim-i^, ac vclur f\ Ivcfti*
CJorticc onini ex parte deglubito arbor cnioritur. Lignum mtus dui um cil, albimij modonm
Fplia f.iin 1)014, folicaria provcniunt, pctiolis curtis, fermc lcmipollicanbus, crafltolis, & inie»
riiis iarc jirians^ (untgue fbrmi oblnngo-rotunda, iongitudtne ad iatitudmem fcrm^ dupla, in lam-
mitate cufpidaca ; mcdia partc latillima, at aim minora & teneriora fiint propc petiolum. Loogi-
f '..rlo ri ■ na (pithanur &IiLib: fiiperficie (unc plana, in oris albicanre zonula fcu ncr>'o,
qui ex j>^(iolo excurnt pr^cincta ; lupemi viroris vegeti & vividi, fubtus dilutiora ; cum tcncra
lunt coloris hepatici ; prout vetuftiora ficciora, & magis ri^ida ac iradru facilia lunt, & in mmorem
ambmim contrada, & vcrsus intenora cntpa. ^ £ pcciulo trcs coftx viridt-diluta: ac ilaveicentes ex-'
curmnr, medi^ lateralibus noniiihil craffiore, fn re<9a & avcrfa parte excantes : laMnilei duz pri-
mitm brevi iomrvaUo red» traffiboi meames, ac ad mediam jundx, inde obliquo ac annulanm
inflexo daAQ anteriora versin altd afcendunt, ac proximi ad cufpidem progrediuntur ; ,ubi in ve-
nulas fubtilc?, qnz: versns cufpidcm dcfcmntur, difparcnt : ex coltis extantibus plurimi fibt.t (cu
venx intimo cradu per if>iiim folium tranlverfim egrediuntur, fiiboli cancellifbrnuum venarura lixi-
texta comitatz, fimtaaeiii majonbus fbliis nonninil eminentes, maxinn^ m reSti parte. FoBafiiiie
forti ac aromatico ooore, prscipui nitat ipfum CiniMmoini o^awa Ipiniitia, Sc iapweqdbqiae
Cinnamomi, ftd minijs v^eta
Fltrci peciolis viridi-dilutis, qui fupra cx origine foliorum prodennt plures congregatim fcu um-
beUatim provcniunt, funtquc ftclliformes ac parvi, conllantcs icx foliohs, c viridi diluti albicanti.
boi, "piniin oblongis ac rotundis oris, anteriora vcrsus concradis, ac brevi coUo Ccu pediculo odoris
, anMmi : in medio corculum eft, ccmftans ex duabus ftmmmm (enebu^ in exRiiotO ftaimna fex,
Tiridfi-clara,Jupra alia emicantia, in fiiperiori parte platu ac ladora J in intCiioie ictdem iex, tenuia
ac parva, ci:m nodulis fcu apicibiis flavis ac crafliulculis : atque in ca (eric cx lis infuper tria fiammaf
cum itlts qux in exccnore ordme iimilia paribus incervaUis emicanc, complcdcncia Jijlum tenuem
ac viiidem, in vcrticenigriGUItem. qni «scamtidOTiridi oblongb, quod pnmordium fnidils cft,
acinpedicuUfapaiQr«peim«omnflnv, q{EMUtar*- Flor^adpedicttJuni adeft caiyxaidusAc
ex^ouL 'Gemtmtfloramratnndiblnsi
Fmffm (iint baccz oblongo-rotundB| tOtte forma iiiftar glattdis quercinar, arft^' inclufi in ca-
lycc proflmdiolo, crafftolo, vindi, qoilex aifpidum clt ; luncqtae (tiperficie glabri, priinum viridi-
fiilci ac nKCnces, ac punftulis albicantibus confpcrli, &l tum (ub corticc pulpa viridi-clara, quac
flaviufculum, unduofum humorem exfudat, & iapons (ubacns, adftring^ns ac unauoli, conti-.
n^cque liib pulpa corticis unum grandem nudeum, oblongo-rotuiMfaim flc ghbnun, qui cottice
tenui, camlaginofb obtcdus cft, & pulp,i densa, ex albo rubckxntis, ac inOHHMooloris, & humore
unauofo, qui in fiiamcnta procrahicur (uffuia, & faporis magis acris & minik adftlingentis cft, con-
ftat; dein cum macin limc canilco fulci 6c ntcentcs, qui color cft m tcnui cxtcnore membrana^
intus etiam pulpa viruli, faporis atomacici Sc (tibaman & acris, ac pulpa nuclei ex rubio ooerule»
iocnce conftances. « ■
Fians hxc arfoor feoiel Sen inannOj ic. jmmrk.,
Hnic/pede eandcm ede enftimo
DlgiHzed by Google
JLib.XXVlL ' "De Monhus Tm^.
Qpainvis omiub^s rLiIip.imbus lonK^ noWliorem & prxrtAntiorem : nam 6« loquunturPhilofophi)
tnbus nervis infignibus fccunaum longiCml,ncm dccurrcntibus pra:ditum,& fru(Jhin, ctian, p; ortfrt cum
om huiusdefcripnoiie difir(4a€rm« & D.Hernunnus inMu.t, cum Cancilam Zeiknicai"
n Zcilamcam b.iccis cilyculatis, ex qua Cinn.inionniin, infcnbic Hteiis ad D SrmS^
Ex hac etiara Hiftoru, Cordum rcac defcripfWli tum folia cum frudum r^Oi, i ohochiiiitm
landcrrt edoanoi, conltat, guantumyis invito Jo. fiauhina * 'i'**'»*^™
Tchquxauxlen.tercurv.intur cvquc a tcigo eimncnt, &cvidentiores funtquim intiis. ffo S
ft^ no/lraHtr,n.i, .m,>:,nnFmamknlMUwa]^ cupulis glandium niSo
infidentcs, qui rannimc adferuntur. . """""
Qliar Garcias habct dc dupUci hujus arboris ooitice ad raodum Snttr^, nohn fuCnecti funt au«i. '
dc dchberatione fcmcl tncnnio Ua^, nec cniin, puta, renafatur cortcx lcnicl detra<ihit VemS
cil autcm, exemptum corticcm cinerca iUa cenui & lcabra exterion pelliculadelibrarL ialafflina*
fccxn, acqiie ici con volutum uc crunci umus rami int^ oortex vidcatur, in iok ^rm. AlibarB
duniaxat arbores dccorticanc ; quamvis nujonim cortex non miftus liuvi fic aiQaucico'& odnnafr
fapore, ut nos monet Rib. Knoxius. • *^ ««w ec
ExcorticeradicisOIaimamiSale volatili, Camphora difto per dcftillationcm cxrfahitur dfttL
aqua, cumqu.i finuil alccndic, levius, conlifknti.i clarum & traniparens, ac coloi is fabflaveloentB
odon-, toi tiv iL v^i;eti, laooris peracn5& pu fundc pcnetrantis, conft.uis ex particults tenuibus fic
fadlc le diiiipancibus m hbero & aperco acre. Camphora candidiOiliia eft/ & m o.lorc cAnt
ph(Ka »mmum.cxccllcntior. E|us p^^^ inoleoprimum deftillatb natant, .iccius pambus in-
lcnfibilitcr pcrmixtz lunt, olei tranfparcntiam«c cl.irit.«cm minimc ohru(c.inrcs ; duin autcm olcum "
rcfngeratnr, particubc Camphora: uatantes ac lcjunaa:; unx aliis fornu /ktis.irreK-iliri fe affi
gunt, conlhcucntes pnmum haftas oblongas, quibus partes alia: dc novo aocedcntes vdut tnnf
vcrli acus ad reftos angulos fe affigunt, atq, it^ graviores fafltx decidunt; aiiLad fondii!n olei 'fub-
fidunt. V ci um hic nocatudigniffimum cft, qu6d dum fe affigunt in duosvoracofos motus cuii ocr
hocBMUbaplaiia fenmtur, acri, acprimum quidcm tardius, dcm fbnilni vdocius. atq.oieum «id
feamfiiperfiacmubipnOsrefngcrafur, & ad fundum plunmis p,i:cicuh5 Camphorx, nul eius tran-
Iparentiam adiniunt, imbutxim, cum in medio adhuc li: clarum leu magS tranfparens • quiii& nar-
ticu la: Camphosa:, qux lc hbi mutuo affigunt, pai tes olcoiis pnmum ihtmre includunt^ eas vifui
fubducente^, qu« dem paroculis lalis ad ansuftius Ipatium versus infenora detnifis, fe ab iis rdoU '
jmnt & leparant, fimeriora pwt lcvitate pctemes. Eft autem Camphora ha:c muim: diffipabilk.
K fammacelentatellammamoofKipiens, «cnuUam faccem poft dcflagrationcm rclinqucns
Dc Oleo quod cum hoc Sale .-ittoUitur lu-c nocanda occiurunt. i . Qao<I odore & faporc Cam
pJioL.im nwximc .cmulctur, atque adeo taciie diffipaWIe fit, ut licec m pannos inddat colorc aliauo
vniio^, nuila rclicl i nucula cvaoclcac ac dlffletur- i. Promptiffimura quoq, eft, utupla Camphora
in riamma concipienda, in eo ipintum vim ab aqucis paiticulis depuranim refcrens, torimaue
brevi tcmpore dcp«rcnur flamma albicans&oaenifea. ;. Supcr igne poficum & cakfacium ctum
cito couiumitur, .ibitq, m tumum albicamem, qui igne admoto riammam p.-om ptilTunc concioiL
4. Dc co quo.]uc cxpcrtum cll, fi Imteum eo niadefaaum incendatur, lincco rcmanence ilkto
plurim.is cjus parcc-s igncm dcpalci : extmao autcm igne linteum ilKid pnmo acrem Cimphora-
ceum odorera exlialat, eo autem debilitato & eyanefccntc, «aaun aliquem Cinniuiomi odorcm
fpirat. yVnxsKA Olaim hocin Sulphur vd Sal-nitrom; vefmam in iflos Cdes 1 ,11,! rmxto. con-
fpcrfum, usprorfus illibat»ac ilMis, i f^.imma m totum confmni ac dcpaici; quad li pulvis tor-
nicncanus eo imbutm fit, flamnum concipi: co acccnlo, fcd nonnifi tarduis & poftquam raultjc
particuli- Olci dep.ifta: funt ,6. Singularc quotjuc cxperimentum eft, quod fiHMS CHd, qui ex
co calefaao 4upcr ign?m cxhalat, per paunum tnnlicaaun feu quadmplicatiim •cxccptus^ ad cius fi.
perficiem m fiUcm candidum ooaodcetis, quod V&nec Camphoni eft, fc aliigir Quin & hoc
olcum.ntpuimn &clarumlic, cum temporeparticulas quafd..m camphoraceas&iuit» Rdanun •
qu<)q,nobiscftinlodsfngidis, quocratadveaum, de fiio tliiorcicmittcrc. ^ . .
Olcum qui)dcx hoc.MaI.ibar.. Cinnamomo cxtraJutr.i , tranlparcns, clarum, flavum, nitilans
ac fragrantis quoq, odoris, &aqux innatans j cum cx Cmiumomo Ceyloaea^, pczter gkumimu^
Gmsetuuncxtrahacurquodaqushindumpccir. .
OicBm ex foliis pfinium curbidum eft, cum tcmporc rl.ivcfccn;, ac rranfjSarcns, coloris virido-
ioentis, iftquc fapore quoquc dulci & acri, odorem cuiiiamomitcir.icm (puaiis, m aqua liihiideas .
ad fundum. , . • * .
Dc Camfdiora & Oleisqus ex vaiiis hujus arboris partibus vcl dcftillantuc, vcl ftyCTqwirniur
2>.-F«nfaif Htrmmnui hceris ad D. Sjtn datis lic inlic. •
MttanMBwdiverikMinjiacaitiow corticc Camphora^ejuiacW 6
olqpm. 'Ex tnma ooraoe oleam Uraianntm ; cx foliisoleum Catyophyllorum ; ex frudibus olcum V/».
Junipcrino fimile,cum pauxiilo Cinnamomi ac Giryophyllonim mixtuni ; cx his & cxooquiturolenm
pinguc, craflum mltar ccre, ad emplaftra, ungucnta ac candelas coiiHcicndas commodilfimum •
medicanjennim icidem intem^ & exccrnc ufurpatum fummc anodynum. Qlcumhoc^ rcfci«nte
D. Kamt, oanfittentia & colore lettun reieic, zque enim durum Sc candidum efle^ odbre ingranti.
Digitized by Google
, ^^j^ HlSTOaiAPLANTARUM.
. . M,r-*:„-A;<jrm! Ai dolores ieiueiHlos. SLad lucernas, non uiiion cx co cande-
J&kUrort«uiae£oao datus, vclin pulvce aim mello (cu l.icd).uo v,c pro tufli & phlcg.
Cortct fti Kuin iM cUcuao dAtus confert qufttiuc flanb,». Uem in pufvcrC datus cum aqua calidi
aSorcsv.r.cs ica.u riuxmv.q. ck fliRo^: JlH.rtj:n, iftif. ^^4«! »«./•« /rfi?^ W
w/ CtnvUue Cumamtniihn i>noqmi»t a,l diiirrbxani fipnJam. D«COihJm CtMm Cinnamonii
femitis in vino rubio minios menlium Huxus cohibet Eplierti. Gcr.n.i.L An. . o, Oblcrv.
F./w«« luccus ctoi pipere & Uccharo datus pro doloribus ycntris, & rciium tiatulcnta uiatcna
ferviunt. Folia in pulvcrc dat* cnm fiochai» cMawunt iJi mgfM cafuk» un 8e FUm m pDlvei»
cum faccharo & aqua friRida dati. . . , , j^j^n^ i
Olcum qu<id cx corticc radicii, aim Sale vohuli Camfbtra diflo, p6r d^liaoonem fmral e»-
cft viriuni : optimc confert in omnibus arrectibus paraiyticis cx-
ra lummum ac przlcntancum dl remedium^ vchementes'
trfithiftt aflo&rfirt^^ ilGco lcdihs iis inundum ad qnAd. ecianr coofert intos liiinptimi : in
afthmatcili.Cuaffeaibus pulnpnanbiis fananais incus fumptum ctiam maximd confert, uti & ad
inalignitatem fcbrium corngcndam, cftquc luaorcm peUens, in gangr.-cna & Iphaceio, aliifq, affeai-
bus; ulcCribus malignis optimc quoquc pro>kit, )uvatquc ctiam proimpetimnibu$,dolonbus armum,
-TCntris, «adonun, necnon tumoribus mcmbrorum cx fngidis & pituitofis humonbus obortis; prst-
terea in pedum contuiionc ut & vulncribus, fenfum j^artium ftupcf^idum rcparans; prtodcftqHein
rlicMii itc fcufluxu oapitis; ejus odor, qui iUioo ex tttillatione fternutationcm quam rheunia dcC
lillu: in ri.inbu>difcutiendisquoqueellfcuc«ft iniwlumptum ; appctitpm qupq,eKitat accalai.
lofis prodcft : funta hx vircs expericndi compertab Qmfbtrm Suw in aiieaibus-uiennis ad pio-
vocanda mcnftrua, ludorcs quoq, ciet. .... . , • > r • »
deam corticts arboris qonfcrt in afteAibus ventncub, m tormmibus vcntns a tneorc oms. Aqua
Cinnamomi, iit & fbhim Cinnamomi deffillani, canfiacahabetur. Olcum « tolii» prod^ ^n-
nus applicatum in Colica ; fummnni rcmeditim paraljtk» Eoram aqua ooadDar in altemoaAas
card:aci5 frigidis, datiirquc inpotionibusfuilonrcris.
Qiia.- Antiqui & Recentiorcs babent dc Cinnan.ouii vinb.ii, non mulf,jm diffcrunt abJiisqii.v rc-
cenluimBs,nimirum conduoepOflid putridos & ferofcs huir.oics in vcmn^ulo fl)Rii.i!itcs ; ad cfaflbs
ctiam ScvUcidas: prodefle omnit Kcneris obftnidiombus, undc laudatur in hydrppe, idero, cal-
" retentis, partulque difficulnie, '6e& Lmdator edam bi amft&os — "^—
culo, ifcharia, menfibos retentis, partulque difficulnie, '6ec. Lmdator edam bi amMMs pedoo!^
tiiffij afthmarc, 5y;c . . r-
Inlnluia Zeilan non n>inu5 fi cquc.is cfl Arbor Cinnamonufcra m lylw 8e fcgbos qn»nCory-
lusapud nos,necabincol.s pluns ..riim.uur, ied fine ddcfto uni. cnm aliii aitonbiis aa fecum In»
ftruendam Telaliom qucmcunq, ufum ca:ditur. *
Sufpicanoir nonniilli Cintumomum ad nos ex Indus delatum olci fui maxima paree ibidwn
fpoltari antcquamnaviibusliiio dq?oitandum imponatar, qn^peqi^ bic deftillaoim' peucUEmnm
oieum przbcac.
i. GmcAi Mvtfirm AUlthtnca. Ktteu KjmM H. M. P«rr. 5. Ttk. 5 ). grcat ItuUl CVOf
quanoa: a pediculo. — , , .. , - j j lu
mkeacnrram. FUftult inumbellasexpanfi extremis ramuhs provcniunt, modon, vindi albican-
tcs, pentapetaloidcs, qninq,viridibilBbreSibu&»/«»»iWw, viridi-flavis apicule ornans mcduim oocu-
pantibus. Flofailisfucccdunti«f#exigW^ ffibinmnoftratiuminftar.
Lku, Pitovemt loci^ luoncrnis m Rerktncwr, Teckencttir .ilufq, vicink proyinciis; fcmper yirct; Julio8c
Ttm^ Augufto menlibus iiorct, Decembri aiitcm & Januario maturos fcrc fruc^us, diuquc fuperftcs
manct. ' , ,. • , ,
^ Ex Aibofbfoliis iniqn»a)fiisbalneum nt a>ntraquoiGunq, arao Exradicis
■"**' corhcccamCa»daniomo<cNaceinolHacainaqpaoo£ki|OCniooi^^
, - daproficaus. * ,
MultasCancUx &cCa(!vcfpeciLesaddudtJ.B«]hina^ Utj .
,. I . Cancllam lcu Cinnamomum vulgarc, crafliore coitioor * . •
i. Canailam ad vulgare Cmiumomum accedcntetn. . .
' . 3. Caflii MoiylicLcx nomine datum corticem.
4. Caffiam iigneam fulcam aioinariaiiH, Cinnmiomnm eK-Sirmatia diftain.
5. CalSam ligneam fiilcam aromarid 8e gjntinofi lapoiis.
6. CifHamiigneam fiifcam aromaticam acriorem. •
7. Cafliamexcernaparteiniipidam. (^arumdcicnptionesapudipfum vidcantur. Nobisenimut
^jdmoi^.oaineicpiflem aifaoris otctiees oflbvidenRirpiolaoo nataleaut ncateaiborisdifloreMei
4. MaU* ',
Digitized by Google
Xib.XXVIL Ve Mmlm^Prmferis.
»
4. MaUhtthrum & FaHim bJnm Offemmvm J, B, fWaow iubimfeu MMatinim Parfc. Tama.
Cum Folium Indum feu TamaUpttn, (ob&TaiiCe curiofiffimo Rik Columna ) a CincIIr folio,
exccpco {aporc, vix poflic digoold nems iHis tribus & folii reliquu lignis iimilibus, ut non orum
ovo mael» limilc (icj non eft cur in eo^cferibBPdo JaboMmu^ dta m Ififtaiia Ouiell* jmiant •
abundc dc(cripcum "t- , - - , • .
ScrilMt Diolcoridcs FoUum Lcntis palaffais modo aqu2 innaure, nulla fulcom radice. DslMH^
bathro ^inquic Scaliger) VetemiaiBUitjnioc.- Qui entm orones Anfanttc omvaltt Ittdin
tramus hodie nulquam mRni ffinl inindiile oompertora ha
Gardas quog, Grrcos in hoc fiffiefirmar, Foluim cniiii Lidum nori aquis innatare, (cd in pro- •
cera aibore naua, procul ab axnA, tum multis aliis in locis, tum in CamDaya. Tamalapatram to»
cantf qnam vooem Graed inMakbathrum corruperunt.
; No|aatemj notifper donec oiaiiiifliiiii impiea^ & «Urerfiun efle nobet lacobus BreyniDs, cum
AmatoaliiiqBe doAu feininBBFuliiiiu bAim Ofidnarom Cal&« odontz felium efle, aut faltem
Cmdlx fylTeftris MalabaricaE proximJ defcriptat. Oim enim idaffirmcnt Ruellius, Cordusj Ama«
aa, Lacona^ alii; Cum Garcias fcribat Folium' Indum CaryopbyUa quodammodo redolere, qaem
' odoranCaneUxZcilaq^cacfbliistribuunt D.Hermannus foRnaxius; cum iple J. BanUnm^Yqui ' •
fnynT**" ientcntiam tuetur^ in noftro/Abff ejuiq, parcibus quaBdam efle qa« n^gotiMto H*'
ilcntar CSntumomoVetenun fateatur; oum illud iwim Canellac fblium k pleril^ae ewmaotti
cretli, fcribat Valerius Cordns • cufn deniq, fruftum fegitim.r Canclla: (uti jam conftat) interdurn
una cuniFolio Indo vulgari ad nos adfern fe mccllexiil;; rcfcrt Clulms, undc&c Jo. Bauhinus illum
«. proFolii Indi fruc^^u habct; & Clufms Tamalapatra: lcu foji Iiuli ramuloeum appmgat,Folium In-
dum didum (eu Malabathnim ipfiffinium Caneilg lcu Cuuumomifoliuqi tuuIIus liiperdla
Tidetur dubiundi locus. „ . • '
Malabathrum Tiribus cun> Spica Nardi conTeidBB Aitar, Vpum fOlfaUt 009^ otis hJiiiimi^
cmendare, veftes ab erodone vermium tucri. *
^vf Qm^^mkKi^.^^^ai^ tmum» friui» P$lt» JimiliJ.B. Lamm Amt-
' AHxireft^ Cinnamomifbra gcnere diterfa, defcribente Monarde. Modiaf magnitudinis-eflefer-
tiir, & inunortall coma prxditj, utrcliqu.r Indica: arbbres, fbliaqu^haberc Ijunnis iimili.i. I ru- ..
Aum efle panro pileo (eu peulo formi limiiem ea JatiaulinQ qua Thalerus- nummus didus, incer-
dnm etiammapofqm» extrin(ecus & inaiiificAsex paipun nkncaniem, interius lereffl, fbris afpe-*
ilitn, coiDS iMitiiietcnifitiejamdidumiiiimmi^
cnb fnx&M&t onile ex aibore <lepeMleab Gafhlam eandem laporit (tuTioitem' 8e ooorii fnN ,
firailliam haberequam legirima Canelb ex Orienuli India delata, cum nonnulla adflridione con-
landam. In pulTcrem tritum &c edulus inlperiiun eandem i^is faporis & o^pris gratum conciliac
quam Indica Canella. Arboris oorrioem qui cralEiS eft nuUam Canellae fpirare odorcm, auc fipcK
raniefore aitutt» Fotiacrin tsnoqmniBndamO fegmt; fedpruiuria rii
in Iblo fraftii coofiftit oontra adm In OrientaK Giffia: • Iii Pronncia Stunaco nafatnr.
Di%'er(am arborem quis crcderct quam cx "Hiftorids Indids de(cribic Cluftus, fblio Laurino,
fruc^u racemacim coh.create, quicalyce Subcrino fimili contmeatur, ampliwe umen&magiscavo,
colorc nigncaiicc. Hujus arboris fruthii, Foliis, cortici &? radicibus, [hcec Canellae (aporem & odo-
rem habeatl longe ca^oes prxfcrtuicur« quorum duacaxac pulvism ufti efL Nam Canellz modo
cum ciUs deooquamnr, nnnm abeftocIuavinMmeiUSiooacilieii^ qdnfbd&seorannonkastf
iaporis grariadeooAioneeTanefclc „^ ^ .'
Verura Locus eandem efle (uadet, m (entenria Clufii commodius delcripfam ab his Au^ribus: * _
Olycum pulverem tflm ad aUa, tum praccipue ad Coli, inteftinorum & ftomachi dolorcs ptt>- yffg/-
^ioaac^^Doiaalum ^wteratj roife dilcucitf orts fGetorem cocii^ cordi prodc(t, fic colorem
• *
• ••
. CAP. XXXII.
P« ^ it^» ftTft Vnaler Mt^itbtft^ fiiflt^TSciHi^f .m^w txc^ft^t ,
■ ■ <"
ARboreft med'ur iiKAgnitudinls, c.iutiicc craflb, allncancc, corticc obduao craflo, fqu.lmofb,'
flarvo, ac hncu purpurcis ilnato, odorifq, gravis, £c faponariam aquam re^crentis ; nec-
nonplur^wsocnacotaraulis dnereis. Rsdix albicani, mrro corrice teda, inodora, mn-
pida. .lyMiiladinai& drcaHlinukM longior^petioliipcoveniunb obloag^rocunda, acumm^Uj,
expanelBTinrinanAimcrenatt, denfa, fopemi oolaie atn>>vindi fplendenria, infem^ vtndi di-
lutiorc: ncrvus folii mcdius craflLjs, & prarterca in quoHbet laterc unus tenuior lccundum lonptudl»^
nem^cxcurrit : odor ingracus ac hxivioliis ; lapor uncfaiolus. Florei candidi.ac fLuveolcntes, petioJB!
long^drca ramuloc noemaum proveniunt, viridique^oblongo &: acuminata calyci inhxrenc, fec'^
abMiqBo>cbcuadii« *i7Mrimi^i oaffit U aaoiiimrriUfiwobamtUate^ toodeniaUiican^m
Digitized by Google
L A N T A R U
— - — -z — — I.., .wiA«< omatisT medmm occupintiljus ; imcr qiue globolusconliftit vindi-
. jl^'Hul>f. fiivziixmh^i^'^'^ Floribus par^fcrali.
dibtus, c quo Icx. 'ept«" rotundo, crali6quc inhacrent, oblongp>rocundi aim cufpide in ver-
ria^ Jioqu. gUjd.bu5noft«^^^ peUudi, mociUgliKA, v.(c.da, liporif^. pnnium
. mofies ^f^j^^^^^^Z^ Tdcm: intra quam cf^ kXMir nifim., oblongum, quadramm,
iSi'-^ ™irm..curos fcrt frudus.mCllfitefilJlJiP «6 AllgBih^
• F^isTlile & acctooond.untur in As^jaar, matmomw^cemOmar.tt^ idinquunt
*^*F?!lABmiwliflB IkoaBexprimitur, qu. cum Oryi^ infufo 6c concrcto Nuds lodicc fucco CX-
nijSaT^mfuorus pcdumdavBadmoms cofeiem cnioll»
* ■ iUdixquocunq,modci(bmptaalvummoyet. * , ' . ..
EfcBis aqua communi addit.s abis fFpricis coftis apozeraa Et. quo indigenT plenque quotanofc
• . -I*4oaie»^uosi.tifolcntaAvc«u^^^^^^^^
wThBmexpttSI» & cum conchyln cuiufdampoiwMio unMDatamMfflnBni nHBi|&o(iimi-
. ■ ^ CHiiaMdila deK a eo illii^
ysm.
A
CAP. xxm •
hmmftittaplyUet MaUhsriU fru3u csljet a^dtMU»-
Xflni/ H. M. P..4. 7. )6./!. 75.
Rbor cdvafta: magnitudinis, ^acirciter pedcsalta, caudlcc craflb, denfo, albicante, corrfcc
obdu<ao aallo, dnerco, faporilquc aftnngentu, necnon ramulis vindi albicantibub, fun-
gosa innis medulli, ut ihSambaco, rcfems, ornata. Radix fiirva, fiporis amari, odoris
fenvi. A&stennvdqtttiuiimuljuni^apetiolisloagbcirpraniolosproven^ oblongo-rotunda,
ac in mucronem JeliMnfia, denfa, glabra, lupemd atro-viridta & (plendentta, infoni luWiridia,
iapore fubjiii.iro. F!ora iirmlifcr peuohs longis-circa ramulos proveniunt, carulci fuavoolcntes, vi-
jidi{i,ac rotundoGilyci inharrent, quinque fubrotundis &.extrorfum reflcxis foliolis conftahtcs, cOf-
ruleo rocdium occupante Sjlo. Frutlut pan fertilitatc flonbus fuccedunt, calyciq, gland.um inftar
iohcrent, obioilgp.roaiiM^^ Prunorum (ylveftnum xmul., fubvindes, glabn, carn6que molli, hu-
miila, vifcida «calbiaiiteicfeti* qox frudibus difciflis mox infpidatur ac purporea c^adit: odor
ingratus, fapor amarus: int^ caniem ofliculum kKttiir obioiiffMiDiiiailiinti iwdeam «iwiueBi
caodidum, amaro-dulcem. •' . „ ^ _
' Brovcnit vanis in locis M.il.ibar, nr.Trfertim drok MmtMS Sniper fMt{ qnotaimil floiem fitt-
aiimquc pcrfiat,Julioviz. & Augufto mcnfibus. • •
£ radice« ibliis, fruaibus, al.iio, hujo» iAociipeidlmiiBaqiMtODflii bfllneiim panHWqfdNifianii
«tiailonim dofcitibM toUetidgiiiflifflniiim.
CA P. xxxrv.
. - tftatf jl/rfrf~f'r"/'"'^" ■^'j'"'"' •
ih^fLU. P.I. F.»a pi^ 6U0^fyi^iS0UAtm»pm9dmi^ ^tlktt., D.Syen"
ARbof eft proccra, frondibus denfis & opacis, latt^ fparfis, in arenofis nafcens. RaJix ei crafla,
alii defccDdeas. ramolq, tranlvcrlbs fubtus &c iiipra tenam lati cxcendcns, cortice laaco.
<i»fotquanrom duo hominc$»4«li^x5»<»^W^ ^"''^
& fcabro teaus,ligno laaco,fiffili,gravi, in aqds fiimmi^dlirahil^ «tra aqoaj puircdmi faal^^otooxio.
Ftliu in parvis viridibus petKJis,oblongaromnda, rgtund» ad petiohim omfntcn mxenai <»P'**»^
susextenora reHexa,crafra,(oliJ.i,pj.ina,,glabra,fuperniobfcuro vffortfmtcnt.a,infemd Iu4^^ _ .,
re fohomm P\'ri nolVratts. E cofta, liipina enain parte eminentc, vcnx tranfvcrix fubtiles « «m»
excurrunt. Florei c foliorum finnbus exeunt quinq, vcl fex limuL pcdiculis uiiaalibus c vindi nav©*
fcendbus nixi, primo albicantes, dein flavcfcentcs,icu ex Bwo fiifcelccntes, ftellari ^ 16 iwulis oblon-
gis,anguftis, cufpidatis compofiti, quomnidup & duoeraife junaa funt, odonfianaupd. in moto
fiorc odo .(lln (nrica.i folia, odo j?i»«w« furre^ cnru, aafla, ;dbicantu ac ^VAaswa^^
versus fumm.tatom in cufpidem ftn«aa, acflava, &pitulo albicanti flavo, quod german tniaQi eir,
circumpofita, cxquo fijlus vmJi-dilutus &: alblcans cinicit. Oijxoao oblongis, ai^ftis, ciitpi-
datis, fteliacim expanhs fokiis conftat, exterionbis quatuor flavefcentibus & mufcoGs, intcnoribus
«aintotiacentibusalbicannbus. Gtmuut florum conica: (unt & mufcoh colons. Ex floribus ieru
ien corollas cfionnane. EruOmtaXycc inferiui comprebeoii figM» l»* ohyanun, primum vjhdei^
deiiide flavi ac nibefaentci!! can» iai «ocite
ac
Digitized by Google
tib.XXVIL "pe ,Arhnbm TrmferL . • '
ac eium duo RrindBt tfcnb» oMoiiffwoOinda^ noamhii pImmu iMtLaaajJei nS>Pflnf CTimML - '" '
Bjs in anno fkwet. • . . • h . ' •' '
Efloribns aqiam ftOhHMm mdigiwe «fiduii^ que ddontt eft, & epol» »»-i*»^1ifii ac fe- Wrw
Widtantibu» proncut. . '
Gravidis in diffidii pamfiuAitt tni coniiBodc dinnirin aqua caiida. ' -
Ckf. XXXV*
H.M. ' ■ ' ' • •* ■•
ARbor eft procera, caudice craflb, multffine ranw loMe. lat&)ue diiHif» donato : qui cjor-
ooe atro.vindi obduai, uta inaduntur liquorem exiudant unehiofum, inflnu1i:ni, inodo-
•mm. Lignum cmereum, comce obduatun denfo, (cabro, fufdo, intus rufo. RaJtx fla-
veicens, fiporis .icns, odons fylvcftris. Folia craQIs, ronindis, ac viridibus periolis circa extremoc •
ramulos numerola proveniunc, oblongo rotunda, atro-viridia, cralla, denfa, glabra, fplcndentia •
media cofta folii craffa, rocunda, ex vindi divcfcens. Manibus fi confricentur hxc foha vifo^liim'
ginofis ac purpureis petiolis glomeratim, non fparfim nroducuntur, (ensimque porre<ais columcllis
umbcUa: fpccii.; panduntur: triplia conftant ordine fofiorum acuminatorum ac ruforum, quonim
iingulioraincs l-x conanent foliola, ac medius pl.int.' ere<auseft; irfharr^ntque cr'alK> nifo*
ac laniigiiiolOj^ in icx lacinias acummacas Cc&o, lex candidis 0mHmkm rafU gfiabm docatis mediam
floribuscaviiatem& umbilicum occupantibus, intcr quac>y2Mr prodit, ioigiis fiiiftds radimentum;
odor^visac melleus, fapor nnllus. FruRu, tum forma, mm magninjdinc Olivis fimiles imma-
llKiviHdes, nitentes, fucc<jt|, vilcido ac laAoo referti; maturiores vpro Durpurei, intu^rufi, liic-
culenta, ac ncido-dulci carne rcfer(i, intu quam bina, frarius unun^ Jocutaraflklib^ oUocMa'
glabra, rufa, mtentia, nucleum cohtinentia album ac anuriufctiluni.
Arbor hxc nuUibi, nifi foboleaut ieminibus in horcis fata ; provenic ifai Kfalalxtr: Chinx & In-
(iilarum Plnlippinaram iiidigenaeft,^ind^que in Malabar iUata ; hinc Manjl-Kara quail Kara c Ma-
ndb*«t infiilis appcllatur. Q^iocannis 'maturos fert fiiiaus, Auguflo, viz. & Scptenibri meniibus lem-
pcr virec, dnjquc frugifera manet. *•
FruUM maturi inter bellaria comeduntur, appeticum au^r> &GOiacoaionem promowaL Virni
arboris fiGi^cimi ndioe CiirvinMSe ZiuhM*
quodcMnoiOi qiioiaiiijjin potonwr matorat. ' •
BsiiBBBia Sdamidao «oAiif aiUiio oortioehujQsarboris pi^verifato, luus paratur,qui affeaui
fariJydoo eadenyo, fadis BtrikmiiBlo, finando fcmmqparoconAicib
CAP. XXXVt
tktm*tfgri tr*(tl,enfibtK Man^av. Vrmuftr» mnMM fruSm rtn^orm am Ju«im»S!euIi,
Afaregr,
AR bor eft mediocris, cortice gnCeO. Felia fert in frondes conee(fat'ab imo ad quamor digitos
JoQga^ UetdTiridia, foliisPerficx haud abfimilia. In cujuTlibct ramiextrcmicitc umbella
enalamr, plerunque in quatuor brachia rhombi inftar expanfa, quodlibet brafhium itc-
rum in multos pediculos, m auoruni quolibet pfculm provenic, cilicc albo, digitum longo, fime*
rius In quinquangularetn fteilam divilus, coions obicur^ c<cruieo-purpuiici, inodioras. Seqiinir
fimSm Prani cquim magniiiKUiie, figarl reois <jn^ in iupe^iide gL^, cuticuli lutea, 8c in»'
rius carnem luceam habemii odoris ucSapoHiipaiiiatt. CaMiaaceminTdutiduoJapidGi ^uncf.
lipdcz, comprelB, diiri. Fmftitt imi eomBdkiir. . .
CAP. XXXVII. • . .
' Tmi^era vtficmrimfnSm mMhifUci^t^ m
ARboreft pratcclG, at:}, fpcciofi plurimum, caudice prMraflb« oortice craflb, fcabro ac'^*'' •
cinereo obduao, nccnon ramub vuiUfaas, g^cidads ac quadnuigulit plunmis donato:
I^nnm albicans, durum, glabrom, ftrtamm, ^ercfaio Mgno haud abfimilc. RaJix njfa
M^ons, adftringentis & fubamari, odoris fubaddi. Folia gemin2t.i ordinc pjraileio r.iniuiis miii-
rteitt, oUoi^o-rocunda, acuminau, denla, craiJa, fiipcrnc (piendcntia, mtern^ nequaauam. duas
am amptMblonKB, fpiibiiiam lata: odor ao^
Rrrrrr •
-^— UTT7J^JJ_ P t * N T A K 11 M.
I r r f * 1.1111 fi ni^iin^ '1^"^ Jinguinis inftar atro-purpurcus evaJit. Floret exieuij
oentur hxt Fola ad foboniin cxorcum penolis longis, qu.id atigiilis ac fiiTca-
fiiaveolcntes, dica raninl" ^ fph,mellis iimbclla: Ipccie panduntur: conftant quinq, vel fac
dsproveniunc, fe^M^^^ Slini «fleris foliolis, inhati^ exiguo 6e acDiniiitto calyci: folioU
Jnlxotuiidis, candidisK ^^^^^j^ aijja^ aficibui luteis donau, raedium occupante ftyh fubviiidi^
hic imercedunt ^°^?JL^^niunt vdica- magnx, virenres, fupcrius aperta:, in quibus tres qua-
acuminato. Tanoeinwpw^^^ ab mvicem (e)un<^0 loc^Kitur. Fr«(7Hj, (librotundi, viridcs, lanu-
tuorve, ^'iS"^*^**"^^'^^ viridclceote inodora, latKjnlque amari & adftnngenris, rcfcrti, la.
ginoh ac "'"""^ °^_„fur auadratum/ex iB» rufijfcens, micU^ includcns cxiguum, albicamcixt •
- tnqoijjo '^«^'^ , " r at prxfertim in provinaa Anj^etjflU CMsm, ubi in^g» Mf«
^ JSSJXS"^^^^^^^ Scmpervirer,quot«u»,.flo«fhU«ta^
{^Angufto&Oaobn.
Kncrkffihm pirputeusconficitur color, quo panni fencei & goffipini tmguntur. Etianv
flando.per^t»WBi»>l^- < .
/•9
• • 7;..'' > ■ • c A p. xxxviii.,
•P i.F.j. ,. ' fhm^€M^iKmif0MMfiu mtUomUo, Pand 'H.U
FRutcx cft altitudine qaina* ftxve pedtam : R^Jiw capiljM», eprticc dnereo' aromatico a<fta.
FtliAm brcvibus & craSl periolis ohlongo-rotunda, ad peoolum contradiora, m medio la-
tifSma, cuftidc modoobtuB), mod6 anguftiori, utrmque adverfis cxtantibus nervib ajfb
ftriata, aciniquaiis fapcrfidei fflt ffflflo pfcmuni nervorum undiquc dcqirrauuun cancelliformi
contcKni: colons viridi.furdi. flfc«»lnttceniis longis hiric indc i foborum fimjbm.fegreffii wfi-
liftimt candidi, qumn, pct.ilis rotundis ac anterius rotundo culpidatis compoMi, odons l»ud m|U- .
cundi ' Siamina leccm, vc! ;t .in>;ulla foliola albicantia, aftchui pan'is flavts doeafa : )?yiM in mc
• dio cra^KisSc fubviridis, m Umimitatehabcnscapitukim ri.ivo albicans, cftquepnncipiL;in germcii
fraaus Flortt kawintm fnUiiUt qui funt baccac plano-rotundi, in vcrtice habcntcs Ipiculum feu
nodulmii, qui ftyli germinis fti capitulum conftituebat, iiintq,odomaromticj, xmulantisodoreni
Pipcnsdic^i Cati MoUp, 8c gingiberis viridis, cum inimaturx funt (»lan vipdi aib^
ooe Quicraflioluseft, alpero leu minijs flavo, ob gemmulas vmdiulculai nne indc emmentest e«
. nuranUK vrimiim albeteunt, dcin ctim planc matur* (unt cdore albicante ebumeo & ad perii-
cum vergcntk oaftic6que g^bro nitcme ac nomiihil tran(parenie, carne kcoilenta & lubdulci :
lufita, hjc in oadBB. , , , a • ' ^ _ • ...
Iruusunum rotundiol-jm, p!:uium acj^randisifcuium /ewfw continetun qpOjl tcnuttttmo «C Vmdl
coitice etiam cum niamn.m, ac pulpA .ilLxi oJoi is aromatici ac laporisRibacns.
Ffores fert toto anno. / i i i i • • n /
Totius DUntzoitat&dccoax fapor m partc aifeaa cxccptus fcdat dolorcm arthriticuni. Radix
humoribusevocandistrita, accamaquain qua Ori^maccrata fuit m lot.one adhibita mlcrv«: ca-
A
C A B. XXXIX.
Axm bdua fr,M»_ f,J^mAmMmcm,H ^ tOim «Mm
'^ Rborcft oi«cclfa8c(pcdo(aplurimum, altitudiiie 70, craffinc vciu 16 circitcr pedum men-
f^?.ml.ouans, HMliiSe pmis dnfergs, longd Ut&j, morbcm ditlulis, donau. Limura
it^ ^.mcclmSmm dnerca Zdix fiErau, rubicunda, rufo comcc tefia, ino^.
albicms coitlOC muiHmm anereo. nunu», raaKuauj., . ^^j^.^ «-.^
nul., (aporif;i,(ubraHu gcminata ordmc parallelo btcvlbus peooli^
mulosoro^Sm oblongo rotunda, crafla, dcnla, glabra, nitentia fupcm^ vindia, mftmi fik.
S^? iSwL mfipidA. Ficra racematim provcnmnt, cx>gu., iuavc-olentcs, cJyciq, vmdi m
Qiunabdniasaa^ fefto inhxrent,.qu«uor pblonBo-rotund.s, acuminatis,.luccii, atq m am-
lS2.^nX-,nrib«s netalis cooftantes, intcf qwe tttidem albicanna, bihais fP''^'i''" oi n.ita flammMU
Amygdllz
Di<gitized by Google
Lib. XXVIII. T>e Arbortbm^Bacciferk
Amyg^Ixin moduni: huic induaicur iM/c/ria tabam nu|ulculani cumtornii, cum iiiblhncii &:
odore referens,.& faporis amari, qui dum in inTollicro luo adhAd oondnccar, germinarc incipir,
«C radicis foliommq, priniordia cmitnr. r ■ . \.
Provcnit locis arenolis ripns .iqu.inim l.ili.inim prilertim orca Chchi», Singulis .mnis nuturos i^m^
fot frudus, Augufto viz. & Sepccmbt i tivjiilili-.is, .itc^, pcp(cculum non raro frugifera mancr.
^ Lixiviain h diifihbus ^rdbm clt ad pannos clueados; PiAores etiam cobnbus admilccrc Iplenty^rri;
mptAttmadlurrerefirmtii» ^ueanc. ■* . . *' •
' Fru(%uuiTi nuclei in cduliis C«ri/ ab indigenis etpeoiiitDri anunitudinb per diucinam maceratio-
nem &: cottioncm in aqua (ublaci. Infuper e (niAiaiH hilbe TiridilHu, cum foliis Ad4mboe coclis &:
«ddito butyro contuhs cat.ipl.i(m.i fit, quod tumoribus impoHtum potcnter eos emolbt, &m.uurat:
euiwiem m Hocm cataplalina iioc vanolis & niorbiilis impom Iblet, ut cu|us vel macurencur vci dil-
f magnam cDm Anacardio Iiabet fimilitodinem.
• CAP. XL.
Aaww Ji«fw<!|S> Rodidoidi.
•
ARtnfiola eftfioticii in modom (parfa^ pcrpctux frondis honorcgcftiens ; foltis parvis \iaish
Riuflnlis, bis quotannis innumcris, pulchcllis,aibisautvio(ttcci$,interftindlu,otfuf^^
i-loribui luctcdunt fruilm parvi, rotundi,, m.ignitDaihe Plnmi Danuiceni, qui maturitate
albiaut violacei evatiunt (nrKii;m Horr.m. V.il:i'> .u.ccm dulces fiint hi fi u(ftus, Iiuiis quiE>u(ii,mi
Qui iuxu iinum HoiMlarx degunc m dehcus habiti ; qui eorutii adco avidi &. auiantes iimt, eique
^tii; fyt^Mi-^' ^ JfaifMi^ indi ■^Cnommentur: Proinde qliando mamrefcunt pruna excuhias
apni|r, 9c anmamaiitt jraaM airoeii^nefiutimaut apaita vi ea lapaw;»- aut fiuteadei»pukiainr.
* • ' . • '' j ■ ' • '
Trmmii MhAhb Rodiefivc . . . >
Pnccelfa eft arbOTj pnint Joagii, flan odore latb graco pnduoens. yerum aim ofllailum grande,
pulpam feu camem paucam habeant, non magni fiunt. ni K«d ab iis qui pocui OhUou vel Maiif
ci&o ea admi(cent ad laporem gradofem ooinmnnicandunii Qgo tempore matuncacem adepca in
cerram decidunt ha« pnuia, Pocdin ^viidesemcses eommeio, quo muloun «tefeaanmr pia>
gCiefcunc admodum. • ^ /• r « i j
HxcAthor gummi exiadatilavum odore intcnlioro quam iic iplc fiudus. R.imuli avuili .^ut de-
cifi teiT» 'mg>ea. facile oomprehenidunc &^radices agmot, ujvie ad iepimeota vivarioium quibus po>
oora incfadaot freqocnliiffimni eonan n&s dfc . . ■ **
.1 • • . .
H I S T O R
PLANTARUM
LiaER VIGESIMUS OCTAVUS,
QJUI EST
De Arboribus Bacciferis flore imo fruaui
' ■ ^ ' ' colia:feate.
r__ft...,. „',„nrfm nencartMO ftu pulp* hufnida Ajnatum, cui
P'''"- c ^ f ■■■ ■'■-L^feuiii hoceftfineularireuunicoinOBOlBcnbatf
XcScr.varbore. funt vcl ftngafe aanfc fingpto^^
ftfJi Bt perfceaii» annroiubalccrnum conlbtua^
Ubram dflB huiic in qnaliior Seaiones partiemur.
daudente. ^ „ r j.^ «rMiMMtnitin. five duas nudeos fcminavc condnca^ fiw
oJ^d^deiUquammfniauseidcmfk^rifucccdemkpIarito
SEXITia I.
TkJrMlmUa^trk fnBucdjfcuUto.
C A P. L
1 . S4afras Ger. Park. S*iW^« i&JSS
Tavttftum J.«. i*;/. yirwr «
MAximx huiusgeneri, Pln. fun. -ag«i«^& fo^- »-SSnffi-r
nigricante [craflb, fulvicofons. ^«^^^lSent foli viridu, tenma. ficulneorum autVi-
arSmat,a,.^d Fcemculaceum aocedcntc. ^g^^?*^ Jhuc Pyn foUis. fi.^ilu funt, vixque
tisalbx xmula, odorata, "^"^^^^^"^"^SLfSomfrSurTha Jolinfonus in Gcrardo /uo cma.
uUum angulam^t^endunt mqmt Monarf- i<^s!rarf>«li« pniD^ Dxidinum ra-
culato: qui Saffiafras arbufculat a lc v,lr " ^^*"" pyrifofmibos, rummU m trwcu-
mulum .klcrib>t & dcpingtt folm «J^^^IJ^f^Pj!^"^^^^ frufttbus Monardi & Pifcni
fpides di v,r,s ; ,n ^odeni utui. ramu^ P«P^ h^dt^ ^^^^^ ^ ribuit
Digitized by Googl
Lib.XXVin. . . T>e Arbortbm 'Bacciftris, . , 5 •
Cidbus iic odoranoics ua 5«: in iiioa:.in.i prj:llanti»rcs, Fa-niailum retipicnccs Cluhub Dr.iconis *
hcrb* guftujaffiinil.u. * •
G. ^(b Monardis deTcnpcioru urci lignuni S.iluhas non acquiefcenxlum eflc ait. {iquidem affir-
inatS^fMs Floridc Ugnnin dccorticacum vix uUius ciignitattsefle, cum Brafilienie exiini« diKnip
rins virtutts hatfbatur, atque a cortioe liberatum in aliqnojt aonos immunc fci-vatur : Duas aJh ic
alias hu)us arhoris fpccies defcribit GiL Pilb : l.*Pn« ufaKante 8c flaTcfecnte eft ligno, ac prp-
iiKtc Luiitanis Qtiro httmto vel CMb ob odoiem dwiotf, "MS&Ksiitik AAm^mi^ vocaiK. Fblii»
eft paiTis, angultis S tcnuibus. _ •
\. Altera letttertia (pecies, Anh»A»m'fr't, quanttimdiuliiHprioribus masnitudinc inicrior, tantuih
viitutibus fuperior, oauubus paiiicr jBcafiiieattKtt in quoddkliosiifiikiepaiita. Folio eft Lauri« fen
minori. (rudu odMtfero 8e ubi nianimerk/eSque (imnl cum ooitioe, ligno, (bliis 6c radice
intcnse calidis.
J. Baubiius Itenum Sajfafrta lic dcfcnbit. Cortice tegitur intcrius fungoio nonnihil molli : nia-
tencs fubjacct .iTba, vcl ex albo rufefcensj aliqua interwira etiam ex partc ad cinereum vereeOs^.
aioUQe (Scjpe&iniinis Tiliaceis, odore 6c Xapore fuan, avoniatico., acndculo fic fobduki q^Bodam»
no^ AniC . ' • .'■■'»;*
Nafcimr in maritimis locifquL' tcmpentis [in vaftiflimis &: diflilig fallftas Fi/SMi J HOn tailtitofMw; ^ ••
in Florida, (ed & in .nhis Aiiicricr rcgionibuSj eciam Brahiia ipla. • , ■ *•
Fobaoontdislmponunt Indi, (icca ctiam in medicos ulus afluniunt.
. L^ni deooclum, ied maxinic' r^dids ejul^e cordcis, multi usus eft, quod vel meradus vet (atu- •
ndus pro a:gn viribus, actace aut temperamenO) (tunendum eft. J. l^uhmus cum Moalpelii agerec *
ligni cum (uo corticc dcrafi ;i|^. in tribus tantum ^vqux fonans iibri$ ^ medicts Monipcticnlibits
infundi (blcrc ait per horas la. deinde ad hb. ij. conaimpcionem dccoqiii & de colatiira 1t j inani
liimi calidc. Mchiilque cenleniub ( inquit ) cum ccl;;bjr imis c)ii.s loci niedias in Awm cantum dofes
fic paran quam m plurcs, tiim qiua aKcrvatum gratiair. ddoris ainitcit, tum quod faculcas lilius facil^ ' .
eranefcic Eft cnim tenuilQmamm partiunt
Rcfidcntiam pncdidi decodi infimdebant per tnes hor.TS in iib. 1 6. aq. font. decoqucbant ad lib.ii.
conliimpt. ci!at6que pcr manicam Hippocrat. S,il hai o, Bolchcti ritulo, aut (inc to, propotuoi^
dinario utobantu- , iibt;raIioii adhibito vi<5ii qi:.\in in ducucto Gu.ii.ictno, quo noniinc (rcquens ej^s .
uTus in cor^nbus tnaaientis. Hac ratione inagno lucccliu pt xlaibebaiit ad podagras, ifchiadas,
.'Teierei fluxMMMs, obftrudiones oonfirmacas, febres nochas SCanciQuas. & (ingulan ptopcmoduia
experimento a^ rcedo^yic^aoa coloreSi In lue Venerea idem pniftat quod Giuiacum» Chinf. .
Sarlaparilla, (unili ufii & utiBtate. Vaiet'fic ad membra re(bluta. Ventrem Ibtvit qrathus niaiM '
calidc fumptui : Padioncm ccelucam diucurnam fanat, Jittus utcri & cruJitates confumit ccito cx- . " .
perimcnco.; mcnlcs mirihcc provocac, fterilitatcm ecum cmendat. Maulencis oontert 8c carnem
1: ^uld edun ad peim 8c aiorbgiraia oontagioferom prxcandooflm vd deoodto eias
Monardes ad frigidos ventriailt alteftas fie ihtas commendat, necaon ad conoodionem prottib^ .
▼cndam, & viimicuin conipcfcind,;m. In ninrhii thoracis f igiJis cfEcax efl ; rnquc capitis doloribos
tam novis quam invcccratis Calwuiulis uuliccr liatur uiquc'quibus arenulie gignuncur in rembus.
Adver(aeft lisaui uiinx arJorc Uboiant Usbtmdeiyii^oriseaidii^ UBcKfoiHtdesadqaett
Ledoceili qoi plura velic remitto. ' . - - -
NotatScarodetwinlbr PanaceBincatartl&haberi. ■*
Upu Saffafras iiUo fuhjuxgit f. Eauhmm Liznurn Antfu .
A Tha Placero medico communicatum, odore Anili & quim SaiXafras (^viorc mitiorcque, ma-;
.lerie (blidi, fubfiifca, pedihes re&os, maculis tranfveriis ac (plendicannbus mtsrcipientibus. quaks
kxk in Fagino iigno viden iblenh Faalc (inditur. Flanimc admotutn fittik adoleifciti, fic illaildlr
tam lumnum pradaet; ii^ odorem gratum non reddit^cunSada&as. ' •
a. Saffi^rat 0rhor foUo.crtnato Munting. • ^ •
Hanc depingit & de(aibk Aixah^us Mnnnngiuif ia HedKjop Belgio^ qQem oonfiiUt I^Aiir,
MoacnimlingnamJBelgicmflOoinidligiiOT -. , * **■;.' *
■ • ■ • ' • " ■ ■ '■ ■ ■ • " . .
Tmia-farM H. M. Ri# ^48. p>.87f;>ftifcr. Mfliiiiv^i^tMt, imitti
flore D. Syea. .
... » .... ,
ARbOr pmoera eft, naloBns inWeao&' RtJix, fpa fSxis im* aSgit,' ooctice*e(( cnUo^
(ubAave(oence, inolli, la<9fe(ccnte, (aporls adflrinzentis ; ligno albicante. 5f»>« ambim
hominis amplexum implcns, cortice cft ortcrco, Uiblaiico, i.ci (unt & rami & furculL Ftlis
brcvibus petiolis hinc inde infiaBilt, oblongo-rotunda, nonmhil cufbuiita, aJ ix»olum etiam con-
<nAa^ianaigjui6lkaciealata»iniusiubla^ fcu duta, iiipcroi^ obiiMnut via^**
" • Rrrrrr }
\ ^yO ' H-l S /o R I A P L A N T A R U M.
Lcapitulis plano.r«undis, petiol.s (implicibus currjs mfidcnnlxis, pcr Wos Mm;
^ ittim» plurcs uAitx prodeimt, quatuor pccalis culpaluis, dJlutc virennbus ««mpoflrL Su-
Sm omSS?» folus W emkantia, -«c^ geftanc albicanrcs, grandiufculos S/y/« ui mcdio
EreviffiranseamopituloalKcailte. FnSm fuRtbacca: rotund.ol.r, c.lycc quadr.fol.o pnmum ardii
S Tv ert^ftyliitn bifurcatum ejicientes, priraum vindcs, dem aloclwnws, pcr niatuntatcm m-
Sdi & parum nitcntes. Unum capitdum gpnraeum nooiiifi unum f^^ -Sub cor-
"«Ifa^rS^&^^cSiTMua Or^^za: in lotione adhibita morbo facro confcrt: .cadcm trita Apoftt-
marisimponitur. FoUadecoaa mfiMiiennsaut caupUIraatis quofcuncj, doloics lemunt, &mpuer-
pens juvant. ....
— ■ ' : . — «
C A p. IDL
Vfm.
Frutfx iaccifer Malsbarieu, /r«ff» calyctiJste, rttuai», MMMfMM. Mf^mt ^m. MtJtrm^
w H.M. /wrt.i. Fig. 19. « ld«dtr»^i.t. mjfttt Mt. QHinm fytciu^$^ dtferiit, P. f.
F.JT*
F
IRutex cft altitudine duiira homilinil^ Oifaaa in •renofis. JUJix cralla, cittcnus corticc flavo
fcu rurto, qui albicantc farina leiicaloeabdDaDseft, intus hgno fufco.nifo, 8^©»« « aro-
— nutidodoni • Rami cortice funt dncrco, iifquc fp n y nciales, hgnolac tnnlvertc hmc mde
imufamtur.* Felia in brcvibus fufculis qui intcrvallo ab cxoitu fcrm^ unciali ad utratnque partem
lienola & fpiratim intorta barba munin limt. [ Hinc planta McJera-cjmit dicitur. Nam vm muJir»
in linguaMalabarica myftacemdaiotte.3 pfOTerajmt^& m fiipcriorc corura parte qux luprabar-
bam d\, &c infra quoque ad eonmi ewitam Iwtribm peAcolis appenfa, ItatmieoWonga-rotimd^
antenus'obtusii^-,ir?iLl.it.i, aapccioluni nonnihil ftnfts, virorc utnnquc clarak Jami.pa]ira Olten
te* adcxortum duobus toliisculpiaatis angol^is vcluc aunLiilis coiincata. Flmi in Iumm& furculB
piiculisvixfemundalibusinfidcmes, chio trelve iimul prodeunt, confiti in ciiycc vindi-!i.n'clccn-
tequinque cufpidMoninl fohoijira, .lumqoe colore flavo & panlm nitentc, conliantestiuinque paa-
lis tenuibus, oblongo-ronindis, & Tenulis teriuiflSm* in longum ftriatis. unejubus albicanobm. -A*.
mina in mcdio 10, longiufdila, fubflava confpiciunrarnodulis flavo-rubns dotata, mternis albiamn,
qux in calyceniutuo unita capitulum mcdifini albicms circumambiunt ; c cuius veiticc pnMKlUK
alia quinque /«hrm panra, lubflava, cum viridibus nodulis feu apicikuf. FruBi^ rotundx baccx
funt, mferiori pam in c*«arao proftmdd inlidjaites,^Ubc^ mtentes, per nutuntatemjavi 8c
fubrubri, fub cMwiori peBfaaa camc valdi rabn, denb, fiuiida ooafbmm. In medm oflienlam
albicans, durum, in longiim vcnis ftnatum, partmi fladei COlltmem.^^ .
In lotionc oorpons adhibitus humores crocac. ll*«je mfiammatiQmim fedammiv tanianMsi«'
Iblvendisconferttrita&impohta: e^dem OTzfcntaneum rcmcdijm cft pro lau vimlento colubn;
nliitMmrqiWKine pro febrihas, praedpui inhmtiunu imeftmonun lormmibus, do ore cohco & w-
S«aMiSo£;Tftquefud^^ flonabmaw. E ndksomtaoe Alea.
Jiaccifera InJtca fruBm cuffidato nmufjrttiOt esljee refjM txttftt, B^td VLU» f. T-
^Rbor cft mc.^iocris magnitudinis, tM,,dk^umi,4ia^ cortioe
necnon pluiibus ramuUs fubviridib» ac fibdnBnm doaai». . ^^»^^^;,^
A
m » necnon pluiibuj ■-iiiuu,, ..^ . 1— -«a^
fLX f6quecoraceteda,f-ip6risnmancant«. ^l^'* ""^.=^«??»»JKS^
venimit,oblongo-rotunda,acurainata, nioUia, flacc.cb,atro-v,ndia; bi«fimedH<w^
•rai^od^acris. J*rc«/immierafi-«!efananmp^^^ ™matas fllo S*^^
came fuoalenta ac fubdulci intus refertx, intm^»l*to9Mim«>caimaU»ica^ pia«>.roninaum,
E taccis in butyn, frois ungoenturn confic.cur, 9^«^ fronn ac tcmpjnta lUltu^ phrenetlO.^
piad6lfedifi«r.,&^^ •
. : . •;)„. ■ r ■ ./ 7. M>tfm\ *Mvf^^-- CAP.
Digitizedby Google
Ssce^n» InJica frmSu MMgtt etdyci kciimUmmfimt, tfftMb*m^4$Ms^Ilimm ItVL
P.f. T.aS. p.55. * •
' H.M. ' , . t . . ..
TUne (pedes eft lecl bumilior, quatdoraeam drciter pedes alta, cMUitt tcnui, albicanre, cor-
I^Lj tice nuinito furvo, intus flavelcente, nccnon ramulis viridi-fufcis. in oit^ni Liifrufis, dona-
X ^ to. fibrau,nigricante, ■inrus.rubrubclcente corticccin^ Fe/w oblongo-rotundaj
craila, ^ea&t glabra, -(iiperaieitio>viridia, infern^ rubriridia : (apor fubacido a(lringen$,odor nullus.
in^.. mmrrmmmia. (nm\\»i nwinMiiini» Muwlnrt. rminntKi nMnnmvfntitiulSE. aAimiM*!* ,i,AAi. cr:.
i%r» extnmii iiirGulii fiiifeninnt, modon, qniaaae obloiMjoiocuiidK^ ammiiwrii, liijldis. craflts,
oolorirque amdfiilmocmftuKieSj tocidem/«MiH&aibicmnHis, flavo.tulbefc)emibQs afie^m ornans
mediun>ocaipantibus, inter qui ftjlsi^ proc^it vjridi-albicms, ipfius frufttls rudimentum. Floribus •
- liiocedunt kacea obloneo-rotunda:, calycique exi^Oj vindij in quinqup ladnias iedo inhxrenc. viri-
* ^priraum, dein albeiccnteSj p6(l rubolccntes, candem nigriGanMi niieiMMj Cttm iniui im
liefienti acfiibdulcifefertai. officato aibicanteplano-fOOinAfc •
Prorank in iPWnt 6e jAmm; lemper ▼iret: ^ootanjb flotet, (radulque fert, menfe viz. Au- tMut.
gufto.
£xpreflus c fbliis (uccus, 6c cum ladeo nuds Indicz (ucco exhiiutus lumbrico$ necat; & cum ^"*''
cap. vr.
fertg» H.M. P.X. F. 1(. p.'4I. Fnutx isecifer MsUtmtm^ prAtu ftM^fttshit iimftimd
T
iRjpedali eft altitudinc, in arcnofis nafccns, ra jicc fibrofa, flava fcu n Ei, ftporis 8c odorjs
nuUiuSt Sdpites & furculi teretes^ venjni in fummo quadrangularcs^ vaulhorcs *onerei^
j {pj^ggj tocnentofi. Folia pctiolis rocundis, tenuiter pilo(ts feu tomen-
to(B, bina onMMtinit & alteiiiaadinelinculii adnafdintur, cordifiimii^ diTpidat^ craOa pilos4 U'
nugine obdnfta K vdori inflar lema, viri&j fobtus dilntiora, (apore fobamaro, defcrtDtionein^uAus
ncrvorum vide. rlcrts bini un\ provcniunt in pcrioiis riRidis.obliquc fiirreftis in furculonun (uperiori
partehin(;mde iupra ex ongme parvorum ac ic mutuo ordine .decuflantium folionun, qux qtiidem
ODm majoribus forml oonreniunt^Iqfige minora maneiUiSc minora funt «jn&apict fivdiiipropton. .
Snnt aniem floret candidij quinaoo petalis compofici» oUdniMmgpitii, ad unam magis Mrtenvfiti^
qoc in medio onl veni mistta iunt, miid6tti|, pedicnto aibo^tobo ieu oollo] ftMavo cuyd amplo^ •
laxo, qi:inqi:a foliorum cufpidatorum, qui in mcdio "anterius neiviilis ftriata funt. Stjm:r.,ic mc-"
dio cxeunt quaciior, tcnma, candida, longa, cum atictbus nigiicaiuibus lunulatis jncunil>jncibus :
itcm jfylm tenuiSj candidus, in luminir.ite viridis acbifidus, t priroordio fradfls, quod ex calycis
. orifiao fo exfcnt, prodiens. Flores odoris funt gravls male-olentis. Floribus delapfis fuccedunc
hmtm (ingulx>a calyce laxo primijm in totum comprehen/zj dein i calyce Stellifbnniter expanlib^
*ac exteriora venus reflexo emicances ; fijntque primum vnides, ddnde ex viridi-fafco ccerule(bentes,
poft cnm plani maturse nigrx ac nitentes, cortioe tenui, intus pariim (ucculencx, ac comefbe non-
nihil adurunt. Stmins qu.igfku[ftus in totum rcplcnt, ac in fingulis duo, rria, vel cti.im unum con-
tinentur, una parte rotundiov funt..altera planaj^ vel duobus planis lateribus conltantia, in latcrc
rotundo nervulis emincntibus cancclktim ftriaca, ac cobre cum ficca ex rubro nigricante.
Radix pioiiaa eft pro lienceria & inceftinorum torminibus 8e dobre ocdioOj in lade.acido vel •
cciam vino Mem in pulverem redafta ad puftularum exficcacioneni confert. Fblionua
fiKxois epotw InnMeoi in v«nm enocat
c A F. vn.
Batcifers AUUh. ractmofa, triftttU fruQu Mmgfl trittcce, eafyce txctft». TtjeruhPcttu» H, M
■•..■••.
• H.M.
ARbufcuIa humilis eft, caudice ichui, albicante; cortice dndo nigricante, intns viridi, mul-
tifque rafnulis eeniculatis donato. R*Jpc flavefcenSj rufb cortice tcAa, odoris ac (aporis in-
grati. Folia oblongo-rotuniii, acunimata/ in ambtra levicer crcnaca, lcnia, lLpi;rnc .uro-
^ vindia 8c iplendenaaj.infernd (ubvuidia ac lantwinofa, nervis aliquoc c media cotk al<
bieante, & in averui' paiie- ejcnibeFante in latera excorrentibas : Odor & lapor ingratus. FUns iii-
odori, viridi-albicantes racematim ad roHottun alas in furculis provcniunt, calycique viridi iripar-
tito inhjcrcnt, tripetali, c tribus \\z. oblongo-rotundis, acumirutis cx^nsifque folioli» conftantes,
mcdium occupante globulo vindi, e quoaxli^rgit fylm tenuis oblongus, i vindi flavefcenSj capitulo
cotunda f lohbu» pan modo iticocdiiitf ^e^t oblongp-cotandzj tncocc»} vindes, calyc^ excif^i
Digitlzed by Google
,572.. H I S T O R I A P t A N T A R U *if >
-^- Ji^intiscontmcatcs viricii-aibTcancxa, amara, menibranaceb peUiculis lciunda, iu ut fm-
g^m (anare fatur. folu reccnda cootura & paxti ayfipcfaw Ubiwi»! impoa» id tttOm df
(Biinnir».
cap. vin.
Fmt*'h»taf€r AUkbtncia fruiln taljce tMtfto, fnUato tnfjrtnt. KMm^PtUjttti R M. P. y.
T.7- P'M'
• ; •• •
^ ^ufculahnnibcft,' (pudicc wnui, albicante, cortice obdudo cincrco nibcrccnte. RaJ,x
iubalbicail^ idbcorace cinSU, gravc-olcns, umftuola. Foha oblongo-rotuniia, aciiininata,
;il n-'**" i**!*^*! fiiperhccolorc atro-vu idi Iplendcnti^ inferni.' lubviri<]i.i, moUia
ac toroeatO&i nen^Angnoc^ media coiU m latera excurrencibus. Fierti ad foliomni
exortum racemadm fiirailk iaheicm, cribus rubro*llafdoendbai, fi^brot)mdit ac intus concaris (6-
Vk conftantes: odor nallus. FruBm calycibus auinqnepaiiit» excepd floribus pari modo fucce-
dnnt fubrotundi, antenus in acutum mucroncm dennentes, tribus anK«lis lulcati, craflb viridique
cnme tBSAi m medituUio tria latiunt JetAma, oblongr, iotund.i, criquco-a, purparet-aignetticub .
niCBjManiceb geiliculii fe^inaa, it^ ut fingula in tuiBulis lantent oeUulis. _ ^
Provenit rams Regni Malabarici lods, pdmn inGaMMfr, Jemper Tiie^ qnotiuiiw trnAni
H^ttfKt fgrt, Septembn fci. & Oaobri mcolibm. * ^
In re roedica nuUus ejus ubs eft, * • , • •
A
Uau(S
. . Ca.p. ,IX. •
* fhtfM imJftr MM^ ^finSm odftiiki^ utmm$, mMtn^ tiittmi UM. P. S** Tak ;|8.
p.9f. ' . .
A • •
H M
A Rbufcula eft humiK», duodedm circiier pedes alta, tmiketm&t nmliHque ramti|b ligno&
donato : Lignum albicans, rufeCxnte coroce cinduHi, matricc viridelccnte, molliore.
dix aibicans, amara, atomatica. Fcli» oblongo rotunoa, acuminat3,in ambitu leviter aeiuta,
crafTa, dcn&, glabra, fplendcntia, (upcrne atro-vindia, infcrnc fubvindu : cofta medi.i crai-
■ c qua plurcs otigui nemilioc^nMim adpijKniaflotej dencaiafq, oras exeunt : (aporamarus. Flont
fkvefcentcs, inodori, umbelhthneiiremklurcBlis pravemnAC, calydque rubroflavclccnti, m quuiq,
lacinias dbbngo rotundas k&o inhjcrent, quinquc oblongo-romndis ac ftellae in modum cxpanlis fo-
liolbconftantei,luteis aliqnot /«wiw/» liirr^clis acuiTimatifq, mcdium occupantibiis : interquxe^
|*ilw»prttditplanumal|>icans,qumquep.inicum, ecujus vercice ,/)/«Tcxit cenuis, albicans,longus,aciu-
pra ftaminufa emmcns. Hwbiiideddw lucccdunt Bacca tetracoccx,aliquando pentacocat, lubvi-
rides primiim, at per maiurtatem fAieBts^ ac nitentcs, calydque atro^rubenti inhirent : aado-
am.-irus. Intus contincntur qr.atcrna pl urimum , .-ilbicantia, ren4M|figurx,lapons anMTOjlllaL
Piov^nit varib Kcgiii MaLibanci iocis, prAicrtim inCanJniate; (jj^cr viret, florct, ffllAnmqae
E^^ifoliis Qun fero ladis dccockio conficitur, qua: in Cardialgia valdc commcndatur. Ex liflem
eum Aaribus 8e fruaibus m aqua oomronni oodis oris ooUoclo ht ad erolas gtngiTas (anandas, dcn-
t^fque vacillant^ firmandos. Ex radicc* cum Qimini (emiMm bae cpaa ymg^cpnncioir, qui
potenter vomitum (cdat. Eadem radix tanquain amuktum tcnni a|>pen(a coBcQi dOMMS mmgve
p6(inbotur., * ^
MMfifer* h^ua fri4ciu caljadatt^ fnirttim4t, oifftdato,^Hadrifartatt tttrajjrtnt. JmM-Tat-jti*
ri H.M. P. T.8. p.if.
• .; ■; . .• . ■* . .
Umilis eft .iibufcnla, Katov-Tat,joiti .-rmula, FeUa tamcn minus lata, 8c in analMtu non crc-
nata. Fiort, undidiffimi, luaveolcntcs,, ramulocum extrcmis numeroG provcniunc, atq^
calyd vindi, in quatuor lacmias fubromndas fe<fto, inhxrent, quatuor oblongo-rorundis.
JIL uuyu vinai, in quatuor lacuuas lUDnjiuiiu» icwi', .n..*. -t—
ac TAlbiexteriora lefleKis febis oonaanta./*»»»»»*»^ albicaiuium,carneis ac fubrotundis apicimt
omaMoim congerie mediAn floris carionem Sc urobilicuni oaupante : mtar qux globulus prodit
oblongus, acuminatus, quadripartitu;, q iatuor fcminum, m fruftu dan iiMBretentium radUKncpro.
FmlMi fubrotundi, cura cd^c ui veiucc, quadopartki, vindc» pnmonv «Ua atro-nbettei acin-
Digitized by Google
Lib. XXVIII. De A^rilm "Baccifem. 573
tentes h calycc flonim oodulb conltances, quuuor oblongo-rorimda, lubvindia^ ac dijhaais iiia
pcUicu'feindu&/««»eDntineK(B; fapw .
provenit edam lods monads 8cpeadj»m CMdenstt : lemper Tiiet,Septembn8c OOobri
nea> Um.
Ck?. XI.
Mget^trs Mslsi. frHftH tiia%o^ tttTMcoceo\ cdjttiUt». Niir Utt^d MMtBrtnftbm H.M. Va*.
5. 7*4^.4^
A
Rlwfcula humtliscft, fcu pobus, frutex, fex cirdter pc<Ics altus, cau.hci tcnui, albicintL-, cor-
tice cindo cinereo, incus viridi, (urculilque nibro pupurcis ac niteiuibus pluribus donato.
Rjiilix lignofj, fibrau, albicans, flaveibente oortice te^, gpMMknk, anura. Felia iine
ordine ramulis inhcfau, obloogCHiimilda, cnfla, ^bra, Iraia, nerris aliquoc ^ cofta me-
;ra excurr6ntiMis : iapar acris> ooor gravis. Fhret pecioUs longis, <
dia albicantc in latera excurr6nt«)as: lapar acris> odor gravis. Fhres petioUs longis, tcnuibus, mbro-
purpureu, iti r.imulis &. cxtremis (urculis proveniunt, carn^idi, pentapctaloiclcs, perunthio excepti
quinqucpartito, vindi-purpureo, fammulii quim^uc tcnuibus, longis, purpma-lulcndentibus, cn^ceis-
^lcatis avwbus orna^, mectium occupantilnis : inter qux JIjIhs prodic tcnuis, longus, purpurafoBBK
Flonbus fucccdunt Btutm obkin|i9<o«tm<|»j tctracncqr, vifidet pnmumj deiapurpuraicinces acni-
tentcs, cilyciquc prafimdo arfte inllaErent; eame ind» fiicailenca ae whtuiina lenrtx^ intra quani
ftmina continentur quatema, oblonga, triqiiotr.i, lUir.i, nudci> ;ilbis, araatiSi
Nafckur locis aquolis & fluminum npis circa Cocbm, Porca & 1'aroc. ' Leaei
FoUa fiocawi in pulvcrem reda<ita, ac quotidic cxliibita cum Saccharo & Oryzv infiilb luem ynfeii
Veheream (anare fenintur. £x iifdem foliis codis Sc pillis cum ovi vitello catapladna paratur^ quod
bubonibus inguinum V^neres impofitura potenter lis prodede (latuunt. E fbliis & radiabus in
aqua codis balncum hc, quod Phncniti li, niAnix, .itnique cep}ialiGisaflieAibnsp6ryuim.atileQeoft-
tur. Ex radice in oleo codU lutimcntum iit antiartlu-iucum. ' «
Cap. XU.
MtullrAi^i^ * R Mi JUiMRmr MdAmiem fimffit rMm^» ct^itiAui. « p. i. p. 4«;
H.M. . . ' - fli'
ALtifudine eft Criom honunum, ramis <)Qnni6e opacis, lacc fpariis: raJue crafla & pibfiindi
fe dcmittente^ fibras hinc inde CJdcnntei oorcke teda dneroo (iib cuticula rubefccncc,
albicantc ligno. Stifet pau!6 minds hominis amplexum implet, corticc cum rarriis cinerco,
lignoduroSt albicante. Fdui m fiirciihs tenuibus, cjui bini, tcrni, quatcrnive fimulramis,
craflioribus enimpunt, bina & bina, vel folitaria, brevillinus pedioulis inlident, iuncque parva, ob*
loi^p-rocnnda fic angofta. aifpnku^ ad petiolum ftiifta, textura tenui, fuperHcie pfana 8e giabr^
virore communi nonnihif lutenti, (apore (iibamarOt odore noUa fitrts in (iimmis furculis, plures
racemacim jund^i, parvis, tenuibus, rubris pctioliBtnfident, odoris haud injucundi, nuacuor petalis
et albicante ItibH.ivis, ciiCpis, latiufculo intcrvalio i fe mvicem diftantibus, qu.r polte.i nugib iTa-
^«(aint, compolicL Stamina in iis odo, aibicantia, aftcilnts grandiulculis & iiibflavb dotata, qux
l^qa 8( lana e foliorum inccrvaliis cmkanc: in raedio fe produ globulus diiuce viiidis & rDCundus^
flot pcnnofdiuii eft ^citStui oun (hio alhicanif, in veicicfe C«(r« quanior fitliis ^itfriitwif Bt viEt
dMos onnftat. Flofjhtt JeddniB fuooednnt m racetnts Ifltetf rocttndn eom
calyce (iio inferiCis .irclc co.ntentr, fermnibus numerofis rcpletx, & carnc intcr fcmina, fapoi^s ad*
ftnngentis, pnmum vindcs, poft rubcfcentes, tandcm nigncances. 5<»M«;»lunc oblonga, cufpidata*
angiw}(a, cum bali rotunda ad comcem fiu, ac alia in partc (iiperiore, alia m in^ore baocarum,
oim ftridiori partc leu aiiptde intenora baccanun refpioentia, prinuiffl iitbikva} .matlimfdcaauc
*"?lo^^rt feiiiel ccmporc pluviolo : nafdtur in arcnods. ' S T«ari
Radids decodum conductt in podagra : Foliorum cum Saccharo ui ictcro ; icem ioUa (irapiiciter yirts.
aa la«5tc Duca : Eorundcm diccus expre(itU & in laAo TCOOK -OimjSlfiCfaaRl jipot» arilMOlibas i
iedam albam & purulcjium proiiefl.
f^HU9 imK^ MtUMOit fmSm etifeiimi, mm^f, ttire» fihV^ H.M: P. »>.
HIM. • • . •.
PRutcx cfl uuiiisllominis alcitudinc, in arenofis na(ccns, &Cpetrafis. Radix profimd^ in teh-.iin
le demiccic, corticc exteiiijs ruib-obfcuro, uti c(l 8c (tipRum 8c lamorum inaiorum cortex, in-
teriijsrubeloentei cum inillisllbicet: Ramorum f uperiorum iwtex exterius cinercus, incus
albelqon!, ac ceaeiionun caftaaeo-fuftM-cub^oens. ia ramis fctooilis binaicuipidibiif ad (e
invicen)
Digaizoa by CoOglC
1174-
H I S T O K I A P L A N T A R U M.
inticcni inflcKis oblongo-rotunda funt. penolum oris iwund», m fcn™ parum acunnnata.
2« aa mKmi & amava lum coita toiii mcdia, tutn nem tranffofi in fupina parte non-
Swi nTnr hi autcm rcfl» & P.ualldo dudo crebu versi:s margincm fohi cxcurmnt. Flans in
SSmT Zus «mbd^^ petalisquatuor (raruls qumq,5 oblonRo.anguft.s conftant.qux
irSsradS^ color.s utrmque mcarnati. m-
S ai-.Sm n,.^is .nrcnll, .ic poRca iibi flacee(cuiu dilunofis ac flavclccnt.s, infidcntquc pcdiaJo
tJn kSac ufrrccto, incai.uto (.Kuro.lcu rubroCoralltno.ac mientecalyaparvoquatuora^
SmiJSorum; odoris nuUius. Enicaio florc parvus cnncK cum nod.fo fupcrn. b.hJo ru.
obSiro & nkcntc, mfernc Rlobulo vindi in calycc qu. mainientum fruclus eft m .dcns.ac .n on-
fidoMdiculi.intcrpetalorum ungucsquatuorlmgub^ea lhnuinci.l.i parv, rubra .nl.ta funt.qus m-
Scsa v^ut n 'atmt imcinul. funt, Qui imgiuculas IbJiooim in angulis mtenncaiis ampiunt Fr«ff«r
ftnt bicca: Llvc.biis iuis arclc infiJcntes: coiticc glabro, per maiantttaii.fiiniiK rooindioris, ac oo-
orc mbro ob(cu.o furco. dem rubro fatu: o .ic n.tente, H.ntquc ^mc ajbicuitc ac pamm hum.da.^
In hifce baccis, qux dulces ac in cdulus lunt, duo, tria, quatu6rvc d&uU aJkcamu uifunt, qua
fcnuiMDContmgunt plana ac dufim latemn^ Ui «Itt autcoiFWe HNniida, ac llOGaiDaiR»aAonpi.
dnro conftantes, pulpa intus viridL ,
Fjwcs & fruftus fcrt toto anna ■ r • tr
rloici huius fait.cii GciKiIcs Dco hcr^ m facm offerunt , . „
Radix tfi» & in aqua frig.da cpota l-i v.t pro tcbrc cahda ac ardore manuum, & prodeit expu-
entibus lanetnnem; cum aquafng.dj in pcrunclionc adhibira lc>1.it doloiescapitis; epota in bae
vacci ard(^ibusi«num relhnenendis confert, ut & gonorrhaxj cura Iiquor«S»n m penmaionc
corpons affcai variolts prodeft ; atque codem modo uiiirpau cnm JaAe Ofmhdia fent pte pu.
ftulis, aliilquc moibis cut.inds cxiKc.iniiis. _ i ,. ; e . •
£x oortice, tblus & flonbus cxti ahiiur laccus, qui mixtus cumoleo Strgelm mtulumiairadmi-
«ttCfldampfcAoram. ' ,^^.5,^,,^ h.M. P.a. F.14. p.19.
Httius folia quim pricedcntis longiora funt. anterii» navi cufpidata, # ad patiobm npnnilul
ftr5ar & minus cralia Fkrt, albic.tntes 8c fcbflavi, pede auiem quo calya inOdenr noanOnl quoq,
r\ibc(ccnte ac in liscft fiylu^ lupcrn. b.turcuus, ex orihcio altc crmc.ins, 8c q.iatuor tenu.a,
lonemkula/apicibuiflaviulculisdonatai magisoblongi, ac colorc pnmuraviridi, demde
viiidi diluto & fubflavo, came mn» faoculenta & albicamB» flecmui olBcabi alfaktniih». In
fcliquis cum prarcedcnte convemt._ . _ . . • . *
pru^us iunt in edubis, ac fajwmUibdulas tarmUO. •
Florcshicfiatex in.anoorariitf fisfc * • •
. Caf. aV.
GaauftMi PMSvimm kttifoiuim m0ifdum Gcr. Guajacsn»]. B. Arbmr G«4/««M ftvt
GMjttmm FMtmmmt Parle. Lnm jlJmmmtMi^tiiM & mg^fiifdm C &
B ' < » -
lUaiacinx proccritas quanta arbovismagni: in ramis alternatim pofita Nucis [Jug.
1 Jandis ] tohis linguLu ibus acqualia, .icum.nata, atio virorc fplendentia lupcrius, lubtus nu-
' eis albicant.a, utrmquc mOdloi'hirfut», fed magis parte averl.i, bicv.bis pctiohs hxrcntia,
faporc mixto, lub.^uftcro. levitcr ania«% tandem aefubdulci. FUa radiatis calycibus mfidcnces
ramii a up; inr.int ur, m.in quidem ma|ores, fiwTOnjt non tantum mmores fed etiam calycc iUo ddh-
tuti, quos nullus Ibqurtur fruclm, qui lamen mar.5 florem fcffilis cxapir. magnitudme & colofe
■ ■ Pruifl lvlvcllr.s, lapore dulci fuavi, m quo [emma al.qaot. Pomorum feminibus paulo m.-.|ora. e)ur-
dem cum ill.s colons, tanta duriuc ut v.x dcnt.bus attcri poffinf Cort.ce ycfticur hxc arb.,r tenu..
rugofo, fufio. Matcri» ci ^in ortiemaianaia, a»k»rcciiicracco vel lubcarulco, m ommbus,i
• Guaiaco valdddiverla. ' • ■ , '■ . ' ' tr i 1. i_—
Parkinfonus fiarts huic arbori attribu.t tetcapctalos, « ftMl^a pbtoire rubCDtc^^ca^ mec
quad.jtolio exceptos, qui & fruaum etiam ima partc obduat adinftar S*«en. Fruaam hibro.
lundum cum parvo acuraine m faltigjo. Atricana: ong.ni* clTe diccu.-. Scnb.t tamen Gefncrus fe
audivifle nafci cam in montibus orca Veronam. & c.xamis c)us aqua nuccracis mfhcos V .lcum.
parare. Quod non videmr verilimile, cum Guaiacana tcnerior Ittiquam ut montium .Itorurn fng.B
per hvcnian toicVct. Nos tnmcn itinere a Leriao ad Lucam m defcenfu monnum non longe k
Lita Etru.ix urbcarbo.o.n invaiimusquam mmproGuaiacoPaiavi«) habuunn^ipt^^
& non audemus fide.itcr aflererq, fcd duntaxac luijjlni. Qpi per ca lOGa m Iialie per^grmaii-
curdiligennus^^iervarepoflunc ' • j. ' '
Ma^ioldliirdemciimLotovtraiwpdleiecrai^
Cap,
Digiti^ed by Google
Lib. XXVIIL. T>e Mortbus "Bacciferis. ~ t ^Tf^
• Cap. XV. . ■
■. »•
Frutex Indicus bacciftr fy^ii c^ihcul^a monopyrtiio, Ntgkn4o dicia. i. NegmJo mat & fmid-
■ iI.M. N«£Mmw>iM«MAO0lnc; . ■ • ^ •/•.i.f. ii
FRucex c(l ferqaihominLs plos nuniUlldtDffltti tPA&C nM||piiii«lhftigmjg^ Ammfak Actf*
Ibc.] nalcenj in arenolifc • , -
Ki*./» fSmCi «tteri&s iuloelfieMt, inns aHncafas/oortMid (emii tc lafatmiaro, diucius auccm
manfb fiibacn.
Felia in communi pediculo pleninque tema, bina fibi mutuo oppofita, unum in extrema coft* re-
liquLs maiusj obloneo-rotumla, anteriuscufpidara, marginc arquabili, textur^ craffitici mediocns &
inoilis, luperfide feiia, fupernc obicuro virore nitcnna, (i.btxis pallidiora, (apore amaro 8c acri.
'C AooAk & Gardbe tolia Sambad (iiniUiroa videntur procul intuenri, fimih modo per ambitum fer-
•lat». in roare anioio^ft»^. fupem^ wrtyMU infeni^ knuynoia & hirfuta folionim SalThmodol
odore gi^atoIaTmouwxmdo [AcolfaeiolttSBMamodorc & fap *
Flores multi fimul in pcdiculis coxnmunibuj fiBimculis, ^ notiulis liapia exo. tuni foliorum binii
8c binis ordine decuflato cgrcflis proveniunt brevibus pcdiculis iisrcntcs; purpuro<a;ruld, eodem* *
ouo folia odorc fed magis v^eto, quiaque petalis diflormibus e collo Campaniformi, quorum u^nm
iunedum eft & Utius, mtecmt ooocavum & Dibfunij uti oollum £bris quoti ad e)us folii partom-
eftinteilds eft pilolum, guaaior leliqua petaJa inlatum ftrm^ expan(a, & magis incer ie iimilia
funt. nifi quod qux hlio imieAo proxima fiwt, fariim iMfam Sc rocimdiora^ duo reUqua aolajon
versuscontiai^ora. ' » •
StamitM quacnor temm, Inrrefbj porptittHxeruiea, cum lujsricantibus & arcuatis afitAmi incerq, •
ea fijlm temmit purporo-coeruleus, venus folium coralaim cum cul^de bifido iniB^n»^ qui exru-
^mentofiufWs, quod inter calyccm eft, originem
Caljx, mi) floris co11-Kn infenus arripit, guingno bmilNUl» vitidi^lilim,
fiatj ac coftulis tcnuibus m longum ftriatus eft.
Fn^m funl bacca; rotundi, parum oblongae, ejuIBem cum floribus odtms, maximam panem 4
calyce comprehenlk, quacenus calyoe teguntur oolore Tiiidi diluto, pane %etiori qua cminent,
primdm nibe(bences & nitentes, dem cum ficd inftar atnunemt nigiiemm. ' in nfedio cft obloneo'
rotundum ofticutum, duram, carne viridi & dura, qux ctiam ex maQniaiiiS*fillAik miliwnwitewh'.
inVolutum, continens miclcum albicaotem, qui laporccft nuUo. » • •< - < .
Oleum ex r.ici;cc per (ieftiUatioDiBm eitniftnm darumeft fiibriridefbeqi^ ii^oiH Aik^jf, ^Kib 8e
penetrancis, odons grati.
Adeo frcquens eft ( inquit Acofta) hujus arboris ufiis ad medcndum in his reeionibus [Mala- '
bar,&c j utnifi I>eus rcalos ramos mulciplici foecura rcnafci faccret, j.tmdiu fuillcnt conliimpt*
arborcs, aut cert^ maximt pretii nunc eflent. Sed quo mag'ts priciduntur /ami c6 fclidus renaldui-
tur, & pcrpL-ti:.i fronde virent. •
Rami teneriores, folia, Hores, fru^ concula aoc in aqua decoda, vel m oleo frifta aut clixa uti;
liier imponunmr omnibus doloribus CX qaaaiiiq, cauia provenicntibus ; prxfertim ver6 in articuto-
rum doloribus ex frigida quila natis, atmie tn mmoribus 8c ooiuufionibus mu^aUlesprxbcnt nfTcctus.
Non defimtqui fupra vulnera admoveimt, unique noftedolorem fuftulifle matcmmquc djgdBfl?
affirment.
Ulcenbus etiam vetuftis folia trita imponuntur felid fucceffii, quandoquidem eorum nuceriam
Agerunt dique emundanr, & ad cican^icem pcrducunt. Et foiis in vulneribus, apoftcraatibus &
oonmfionibi^adeo utilem cxperiuntur, ut chirargprum operam minimi requirant. Mulieres ho-
rom fblionim.decodo omni tcmpore univerlum corpus lavanr, tantiquc invafit pcrftiaiioapudiUas,
Ncgundo floj-es, foli.i & fnuAus utiliacfle ad juv.iiid.irn conccptionem, ut cum qui contrarium pcr--
fiiadere conetur la£ttdibus iint obrutiirx. Mafticata folia oris liaiitum ementluit. Ha^eaus Gwiiw
aiAoofta. ^ •
Btm-tt^n.yL IlmimittmmQmtiM&Atti^ •
H.M. .
Hujus folia in petiolis terna & paffim quina proveniunt, fijntque oblongo anguftiora, in cufpidcm
tnguftam concrada, ad pctiolum rotundiora & ladffima, in anteriori partc mansmuvjiVe tenuiter
CTCnata, tolorc vindi minus fiifco, fupern^ clariore; quod in excrenu cofla^feliiim rnaximum
cft, bina illi proxima ma|ora pcdiculis paulo minoribus polltcej ooftxmodiaelwnatia: duoieliaiia*
vald^ parva func & petiolo communi mfidcntia. Tn rftliqnjc i^y^ pr?Wgdl8niiP<WITttilit'i
Eda toataSambudasmalahanc^iaciflmyfegi^
'•-••■ ■ » •
S£GTIO
Digltlzed by Google
157^
H.I « T O R I A P L A N T A \.U It.
■ ' ■ ■ '■
S£CTIO IL
Cap. L
'j B
/k Rbor cft juftx nugmtiulinis [Salkil iMnitu^ 2W] multls, crarEs, huc illue
/\ (iitfans & loci plurimum occupaiuibus, per lumtnam tcrram va^, ftolones mulcos mitretf
tibas, qui niii avdlanturraatrcmeinaaant, avulfi vcro 8c dcjiaAi vivuiit & arborefcunt :
•ramis pamlis. O/t* albicat, in ftipite valdc rugofus 3c cralTis, in ramis tenuior, [ latvii
7 B "1 8c molli quadam UoHpne fnjbcfcens. Ftlia moUia, longius a Zizyiihi folus recietluflt, Sa-
licnii propioia [ imo Ole» fiBvae firoilia>] ali^ akanutim, alias nullo ordinc per ranmiHtcemia,
fefcunciam circiter longa, unciam ferc Uu & anguftiora tou alfajcaijti», pooffimum parte mfefi-
ore, breyiquc 8c ii'.olli UuuRinc. prrdita, modice obtula, brcvj pedicttlo hcrenttt : E quorum alis
ft/M^ bnicant, argeocco paTlorc rcmcentes, in kx culpides dilTeai, odor.iti, vel utClufiusait, era-
■yeronoh tanWQ injupuiMium odorcpi (p^rgentes 8c caput ferientcs <c (ublonga:, exiguis Olinris
aut Zizvphlsfttiiles,' all«, fungofitt 8c attlci carne five pulpa, [apicc iii lummttaic aacube Gmk
Mfiui, 3 lapons .ici i iH, ofleo intus mdtft, cuulicuka Rami intenium (pinob wob Manrp
flavicat, npn admoJuui hrma. . " „ ic c
Ili iSyria nafotur, imiuc ,V.thio?i.i 6c. monte Libflno, notantc Rauwolho. Spontc etiam prove-
tne io -Ppiienuc lyivis.autor d\ Matthiolus: In (cpibus cum Khamno & Vidce juxta urfaera Gua-
dit m RegnoGranatenfi C/«/; l ioretilbtis initio, fruaus Autunii»maturcfcit. _ \
Noii dubito ( inquic D.ilpchanipL apud J. B. ) quin ex^fauius iloribMt pf«ftanniiiiQt odons atgxk
dcrtill.»ri poilit. c.lcumquc parari odoris eximii 8c fragrantis. , • » r
Iniconehujus aiboris apud j. Bauhinum vclnc co ola feuumbiliais multorum culpidwn luimno
(induiappingicur, undp (ulpicor Hoi-cm funimo huctui innaici: corollaenini videtur efle «|yx«»*
fijhinr.. V^iax Matthiolus non umbilicum fcu corollam, Icd apicem in fummitatc aculeo hmilaai
cflcfcrihfj iiti)i]|,jHli^de.fimflonsiQiiacaifaoM^ai^^
A. I Arhutm Qer. Park. Jrkitm, CwMrw Tbe«fbra/l$ J. R ArkftHf finm» C.K
♦tfr iMimii. jl Rbowt, mjamvis ' locis nonnulUsia jaftara arborem adolcfcit.plurimum tamcn f utct efl,
rr yltl^^, u- A contortts ftolonibus (cabro cortice inteais» fal quibui pcrpetui virons /o/m, I Junnis limi la
J}^e BeS». /nk^ 8c paru ferc. cra^fa. virentia, per eiccremnm umiUnm pnrpuralcentia, circumquaque clo.
. *• gantcr crtiii.ua. Fleret tamjium cx amcnto racematim penduii, pulchn, fimilesra^ Uoa-
has Lilu convallium/concavi, albi, odoris jucundi. Hos excipiunt frutL-,, Fragis fimiles, fed mulld
maprcs, exaft^ rocundi,acerofi, ance maturiucera Iwci, maturi autcm rubcntes, iapofe valdc grato
» & dulci pradia. Seracn ( ut ait Oa&n)^ Mifao nm mulEo majus, inquc ^ructu:. mcdituliio con-
tentum, nihjlominustenuiobduftnmnleiwjrana. • ' i i- a ^ ^ i tt
' ■ * Hujus fiudiiis Plinio If ncdo dicitur ex arfn:mento unum t.intum cdcndt At VCro GalcniS Un* "
dontyn fiudum Arbuti non cflc, lcvi Epjmclidis arboris lcnbit. Hinc in divcria abeunt Boeamci, abl
Plinio adver&ntur, alii curt dcfendunt. Noftra fententii Unedo Arbuti 1 1 uftus cfl non Epiincllulis ;
• ' Sufpcaa fiQuidcm nobis cura Jkx Bauhuio vidctur Galeoi fententia, qucra (cunus in Italu t uille pe-
regrinum, ide^quc Plinio, qui Italus fuit, dtius felH potuille. Sa autanntera IpcCtes wnnquc fcri
par pondt s. At profeao non placct ( inquit J, B. ; Galenus Epimelidi Uncdonis facultatcs & vws
tribucns. N.im fi Epimclis lit Mc(pilus ( utplcrilque do(ftis perluafum fcimus) quis dicat cjus Irn-
'£tam noxam alieire capiti aut ftomaclio dle moleftomi quem plcnq, mcdia Itomacho fainilurem
dicunc At forte CaUmt dc fniiau nondum fraddo Iqeupis eft^quo «mppre vere Unedo dici polkt ;
• • ilam hc anus quidem ejudntjdi fradiij abfque diffiaikate tt finufidatioDis perfcnlo toii6 nmpm
eidipptcft, Arlniti autem frudrt nhi iniifine noxavoranturinonnuto -
, , Tn Sicilia:, Icali.r & Gallia; .\.,rboncnl.s Ivlvis & dumetis paflfon Sc copiosc provCmt : quin K IH
* Ilibcrni i' (juoq.ie occuicnt.i!i pastc ie,>e|itur ri^ont.Ancl. S:) ibir Bellonlus in niontibus Atho taolO-
perc pi ilcis cclcbrato vallibus vicinis Arbutos ( qui utplurimiun aliis iocis firuticant ) m v^tac raagni-
cudtnisarboresevatkie. Variac autem fru(^ macnmMltnBtt fipore. - , . • • •
Wrr* tf Aibuti fmStu^, Menixc) lon Gr»cis didus, ventriculo inoomroodas eft,8c capuis dolorcm mduat,
.VHm. uti tradunt Vctcrcs Diofcorides, Plmius, Galenus. Mihilan* ( inquit J[. Bauhinus ) quotia comedi
dolorcm causarum venrnculi hi fn.du*. At Clufius (c multos (emcl finc ulla noxa edilfc ait. U
revaa liporelujitnonuiqucadeogtaioacfraga, dula umeo,cum proprio &peculianqu^
Digitized by Goo<>
, . . J ■ I
. lib. XXVIII. T>e Jrhortbiis 'Bacciftrts7~: '. ' Yrji
{pfta ««riw, qoero va exprimas, ut rott^ I. fiauhinus. Patavii \n Kjio venale» vidjiui^c & i ».
. Iittiork fiwtonsenominibus non mimis in lulu qoilm Hifpania apDemntur * *
Amaais cx Arbuti folik & floribus aquam ritrcfe organis elici tradit; eamqi)e fei v.iri tanauam &
cratiiriinam advc! lus pcftcm 8c venena antidtwum. Mattliiolus pulvtffem o:its de cofdc Cftwi ei '
mifcet. Eam vcro .uiu.im fhcim 1,5(0 morbi initio propiAandtmaauu. IVuOii ddedaixiir TiM^
&MeniIar« Ex ligno etiam carbones opcimi hunt.
Soibit Pliniui hcic folum Pomum llmile friiaiu tcrrx gignL Ven^m ivy» M limilis eft hic fni-
Ans frago cum Fragum femina lubcat m fuperhcic pulpar. hic autein in auimodimlUo: & alic aiv
ljOie$fruau*C(kntHcrbatijmfruaibu«fimiles; v.g. Moriu. . • •
a. Adrtcbue Paric. Mratbnt Tbtotbrafii J. B. Arlnitui foiu tum ftrrM» CR ' ' •
Frcqucns pniient in Crem, m«miibi»I^iM$ & aUbj ihter £ua, fruticis potius qu.\tn arboris mo-
« co : pcrpctua nroiMto wrec, ttwaque babec laman adeo lunilia, ur (olo (xlo: e liignorcintur • natn
. Adrachnes folium odore caret. Caudicis & ramorum ommum coitcx aJco Iwis ruc>cns & fplen*
dens eft, ut Corallii rami cife vidcantur : acftate rumpitur cortcx, 8c m tenuiilimi^ braae«s4eadic •
qoo mmpore neque rubens, nequc fpIetKlens cernitur, ied m^iium quendam inter paIlidom&
neraeeom oobrcmadqmnc. Florcm & fru«aura bis uc Arbutus profeit, & hunc quidcm adco fimi- *
lem, ot akoum ab «Iforo nulli> modo dignolcere queas. Diflert tamen aibor l«c ab Arbuto • quo- '
.aiam tantum prorcnit in montibus, neque folium (erratuni habet, nequecmiaBm teadicil^M-
brum. Ligni m.\tcrics durifliina cft, fragilts tamen, quac llecfa non poteft.
Ruftias igniitniendo i:ivic, & .id vci ticilUconncienda,4nuLerum fiifisappendenda. ' ■ *
Theophraftus rcccnlcc hanc arborem imer eas qur .daraao' coriioe aoointereunt, & perpcetBI
fionde «rent, hyemequc in cacumuic tolia retinent, quod H (e haboc i me obfervatum *
Vocarur hxc arbor in Creta, & tota ferc Grxci.i 'A/fyxA». Hjcc Bcllus.
Hanc .-irixjrein BcUonius multis locis in lija t>ereRiina.nj.i£ oblervavit ; lcribitque ucr fadcntiHa- . •
. hpo Antiochum m cumuks naiccntcm fibi conlpcctum, cujus ramos fiio frijdu onuftos qmlibct e<V
rum qut comitabancur abftulcrat, ut iu Mnere cderec, macuru» enim erat. ekcantique li|o colore *
iingulos ad cdcndum inviubant: Raoemaiim autem oolurdMnc, magnttodtne SCcoIqk frucbus
Riibi Idxi, moUilque uc Arbun frudus.
Qiiin arbor harc 4 Bcllo defoipta fit 'a/cjUw Theoplirafti nemini hifioriam ejus apnd Thco- • •
phnlli in lc^cnti dubium efTj porcff : aftipmacur eti.mi nonien Gr<ecum hodicmum-^A/o^uu.
• . 'A/«^« moneatc Plinio ab 'A»/e^i, oiriert, cum ha.-c herba fit, F«fM/M« JUan» «yaiu ilU
nrbor. .
Arbuti aat^m vox vel ptiraitiva eft* rd iocertB originiii Nam al» "iiwyiQ noa daoa^ ouun > •
, *Afiuu3sf Juniperus fit nqn.Arbutus.
Hanc Arborem D. mnunn oblecfavk ia Afl&aii prapi ManttiwPMMi^ym piQoil iil^ Ltqa.
tlieais ; fruftuii^ue vidit binyrna:.
• . C A p. UL
• *
txtt»
7«. .
f A RboT eft Terdjinthus, led <pue, Clufio tefte, magn.i ex partc fl uticat, ramis lonRis, r.vh,
' A>\ dnei-eocortice toajs, ncceaquidem, quantumanmiadverccrimus, frondislux pcr hycinein
J. JL. ten.i\-. PriHius fcrc eit flonim vc; no ccmporc appaiacus, quos e ramulorum tubercults co*
pjofos in longo raccmo p.-oduat, mens ftamineis hbns purpuraicentibus contcxtos. Hinc le expli-
cant in a!am folia, qiianquam non kmper a;quaU litu, Laurinis fimilia, led magis obmla : f Pi/la-
chiis, 8c eiuldem odoris CAj/: J ojmiufBam ut in Soibo nafcenai, liibrubcntia, qua: crcbns obliquis
rervulis perairruntnr. Awffav dehploi florcs excipiunt, parvi ss. rotundo oolongi, rubentes, Car-
pobaKamo Offic. p.rne limiles,_refino(o lciitore vJlcidi, nucleum contineniec [OK oS^deO TW* ■ "
iamtes, Ui^u pmgues &c reiinofi, manuique^um colbguntur uificientei. 1
Fert etiam vindemunim cempora oancavos quoiaam foUicHk» fen v^cttlai^ Ib&ii 6e ramdis hi'
Imrena», quajm fere in Ulmi fbliis nafcuiimr, &d nallidoauc purpur.irccnte colorc: interduin
Ctiam eKBOmk ramiioblonga & cartilagtnm oonifeda f rubentia, quacuor, quinque, aut lex digi-
toslonga, autctiam longiora J. A] v.irui Kmni e.Kcrelccnti.;, concava, qux ( uti cliani foilicjili)
apota lcntorem quendam continere depi eheitduntur, cui pemuxu cmeiea & fuligtnoia ekcrc«
^enu, atque exigua animalcula alata. Htnm CtnucuUnm mtwtmrm mntf ftri futhbtn mhn
ftriffmmt -. Mihd mm aluii funt fnam exetefttMfie finedsm ^ ii$(t&u ftlm & fmeu!ei
imi, & iUdtm tw ^ns itfmtmibiis, txeitatdt, m inferviaM mmriaim ftm mtrtrmn loco tts f^tnJv
& tnthiniJu, fatihifyiie editit alendit & frtttgimUtf ttnri naturm frovidtntii.
Adverlario um audorcs, Theophradum ( ut puto ) fecud, Tciebimhura lempervirentcra Sc pcr-
petuis foliis oilc fcribunt. Vcrum Belionio, RauwolHo, Caclalpmp, Cluik>, ceftibni jy|ifnn Ik fl^
mgm.mu toUo deciduo efle a&pMatibus ommno abtque hielicaaone cmleadHlll.
cMnthus hbenicr proycmt lods ficcis, lapidofn ScSob expofitis^uc isftatur Matthiolus. Autore L at»
Diolcoride in Judxa, Syria, Cypi o, Afnca £«: Cycladibus infulis. Clufius in plunmts Luficani.t, i li-
Ipaniz 8c Gallue Narboncnrb lo^is, Iponcc naCi ciadit ubi mterdum in arborem a«ioIelcit, icd ni*xi-
nucx parte frucicjc.' Aduerc pocuilicc fcc lcaLa:, ubi noscani oblervavinMt. Ac nuKiiljin, quod
norenc Quiius^ «oinmemociuis locis rdioa e TerebmBlio elifiKur.' Ifihrfa MMi Tetdxuthi ar>
Sfffff . «-iwawBCio™-^
Digitized by Google
l^yg HlSTOKt A PtJi^M T A R M.
"^FCMonte .....
^ ftoS^l^xuJ^S^Sf^^^t 8C cxcaTcfacit tft & ad cxacandam Vcnercm apcjffinius. £x
llomacno '^J-'^' ^Yu\\zn^iomm morfus prodeft. Semen Plimo m capios dobre bbinif.
""^.lbnirXnr;i.tm comSdcnd» fcmpam Tcretodu yunc ,ahac ^
• * Cilicu & Syna iibiq, aliquanai) rulHcum Arabcm occumife dncenwm Ctmelnm TCitbmthi ftufti-
biis onuftum, ut Damalci vendcrct. ... . / ri
Spedafiit Gail*. magnitudmc AvcUan*, intus cavar, provenicntcs cxcrekcncus iohoruni
carc vendunt ad tinRcnda Serict fubtUtt dived» cptofibusm urbe «• e. Jgy"»:
SSjg^tur autem vcrc, cum primum.effimmtt Galtanyi ««yimjme 3^#««»
oSigerentur i n longltudinera [Ina^siakAmK&M adfoninm conw. JEum doatuie m nfiin
• ^^!Sn5imifw2tt!"dSbentc Cordo, eft Tcrcbinthi arixjrisrcfma, colore cindida, fubflava»
v*iAraut candidactrmlcumcolorem aftdanfc imcrdum pcUucida, oux tmca ,n plurimas micas.
timur mox lcnccrdc & glucinofa fit: odoiem liabet aerem, fiuvem. aliquantulum gravem, & La^
S non d.(Iirtidfm, prxfem». m.n.kas traaata & |^UMmpof,ta, guftu modo amarelb^
fc kter Smas lcntcfat, iisdiim mafUcacur 'adharrcns. DeftiUat hxc pnmum liquHla, demde
• At^iPn- Thusfiuinccnlum vocant, & pro churc vendunt : Thusautcm
{r;::i'?Sj|frOUb:f^^ Gi.cum,alcerun,Lat.nuai
^'trnL'™' r^I^orc Diorcoride> anccced.t Tcnebinthina. ««gma kuc Ixmifuna. Gatajj.
'^^til^^^^i^ Qpomodo hi concihand. vidc-p«iJ.B.inhlft. pLUtx cap.»a ftaiio^
SHaS^- " vl!^em rcfin* cujufvi» (DiofcoridO moUkndi, cddacicndi,difcuttendi diffifmdivc ii exDur-
jSw^ ean; Tufli actabi Ifflivete edegmate, per fe*« C« meUe; quxquc cx pcaorc educa
?Sr ec expu-Rant. Urmam quoq, movcnt, cmda conooqm «f ventrememoUKnt: ad aggbtt.
• Xd^SS^anirop.losoonf«ant, ic^mauc ad Was cam augme, (umno atramemo ac mtro:
Srau^c^SeSfcmanantcscum melle & oleo,.nccnon aJpn.calmm pmncum funcuc.lcs.
• . mabgmwi» ac acopis adinifccntur, & pcr lc ilhcx aut impol.c» Ucerura dolo-
. "''Salcnoi^^.dftria^onemod^^^
Quani magis ctum quam Maft wJw digcnt : Ob cam quabtatem ineft 8e aUleifi^ eanu qoidem uc
aCI)fcr«&Iiec: liaerofacultacibus&vcntrcminovct. . « r r-
' Reoemioribus, purRac thoracem ab onmi immundine, itcm jccur, fplencni, rcncs & veficam. Con-
(ertveteri nifli, fpir.^ndidifficuh.ici, Ipuio ianguinispurulento, vcctigmofis cikuloiis, Se peGnliiii-
rereriam Ifchiadicis podaericis.Chiragfk»: anent,mnndai, calfacit & roboratHeivos.
• "'^TlbSdSa c^^^^ «claJcDWirHinc PraAaln curanone^arcndarum poftqoam
mitcfaaum cft iVmwoma, prxcautionis ergo ucuntur tcrcbinthin^ fcd cofta ut dicunt, utnunus
• Sjdfaciat, magis adftringat. Idem fit.in ilchudc, Fr»l)l>> «7hr.c.de data bis m fepcimana, vol il.
• * Srf veltei.i aquaCchorel Magn* autem ipfius laudcs m Podagra & oranibus artioi-
laribus m.ilis, fl accp.acur, ut doGOt Avioeom» qDaoticas niKis Avclknx imgulis nmmnis« }fr
iuno Nec mirum quod cilculo ortrfeit etiam PbdagTK prodeffc, aun ooffuti fiiK III nwnJl.
■candem caufam conc.ncntem lcu n..-itcr..im h.iKcnt, unde non raro m ie rautuo tranlmutanmr. .
Eidlibcri poteft .. Pcrfe, placcncuiis qius oblauis vocant Involuta. a. In aqueo liquore «Ijeao
iamSVitelli ov., fic Uacuifi fd. cxblb.c liquorcm. V infpiilata alKjuamulniii, «cm pdulas re-
d.,a.v Vcrum ob evancfceniiamfcuic^^ •"°i£?*?'j^^«J «rf«iml^t~. »d
N. . . Tcrcbinthinam veramOliidnheflc ignotam : OfficmaKnMb elfcTei fdiiMmUnceag|,Td
rcfinam Abiegnam c tuber culis Abictum novcllarum collcaaro. . „,^,««a« «AJ«- A.
N. 1. Odoris vim manetc caam m uriius utennuih, 5*" JS..2^^!S2S2!!rSi
dWi CnqidcCltofiiiaii.)quidieei«^mdofaiampeitiimi^^
**^vSJiotcmpore ramulorum puUnlamia tenelU Terebinthi ef&a^a flagelU, ipfo eciam Narbo-
nenH" ffi;Jl.enfi agro inSrJ.Ficuhicx arbons ^--^^"^^^'^J^^^^f^
vatumin l.mpidUEmum, tenacem, refinofum laaccm ab.c, quidum reccns cft, id eft, tn midto
fSK His utar) ,n lancan. veftem fulus neq. macul.,m fac.t neque h c u.t ,r ^^fhg|um
Mtam rciinquki (enefccns tcmpote «aircfdt, nec ablmtur mi. o.i mccJu aaiito. Ub. de
'^Tc^.nchina deftiUata, fcu oleum Tcrebinthin* pitaimum eft oleo Ballanu, .vcl parum caMor,
& confcrt omnibus igritudinibus hig.dis, fed l>r«iK «'^'^ «mhmiek bm» fim.
Okom Ttebnth^x dcftill^tum hngdare loJacum prxbet m f^'^^^^^'^;^^
«nSnSwSniimm, & cahda manu diu afFnaum part. dolcnti in n<^m amn^awrabuf.
SSdKrrdSnSaiegregium-auxihumprabc pra:(erc.m ficu..i (p.n« vm. dcfx«
Sllfnn^I^adhfbSS Modnm ebcic^ 1?«= "'^^ ^"^^ Lbrodunciilis Hift. pUnt.
«aknlo!|Vifcei6roqueobftniftionib^ ^ :^ ' Dk».
Digitized by Google
Lib.XXVIIL ' T>e Monbtis "Bacciferis. ' . . ; ^ '^^^
. Diofeoricies etiani vinnm Terebuithiniim parare dpcec i baoafei» dos famis tafis& jn mn^
•ferrefaflh ; quod quoniam to delbetudinem aMic, omiaaL
Apud Veterai lam ogmD|endahlfc>etatt AipangrTflvebintlii. dt «limi in JwemeiD t^Gu^heL
tur. ^ i ■ • , ^
ft. rmltelw an^ /Mw Ad. ^ Gtr. Firib.
HoSc fblia n»lt& latiora & rotundiora quam vulgari Terebindio, vicina Lauro & PiAac!ii± .iHco
ut* cminns inrucnrcm fallant. ^Aft non folum foha laciora & rotundiora habcc quim vuJgaris Ter *
led & hufliini duplo aut criplo'nuiorcm, quicquid Jjcat Lobelius \\\ Adv. R.uo autcm cum fru^aii
Ipondcat: foKa tamcn rotuftdiora Piftacix dttenint
-^rtribtntbu, Indtca maur frHciu rotmJo J. B. fntpnui^ frua» M«'«r«« m»em fimitL tJ^
• C & TenOmiu kt^Uid Ger. Parle. • • * ^
W
. Hujtis nociilc PiiheSl boobMe iMMI oedtint; in quibus prater faporem falfumineft medjoa is
quidamficcius : PiftaciBctiam latilfimileslunr, fcdbreviores & rorundiorcs, ex raccmis pendcnc
ut illa, vcl ponus ut bacca TerebinAi, pro Qua ctiam nonnullis habentur, potiflimuni qnia arixMO
fuis maximd foliis loo^uicuhs Terebinthi Folus (atis iiinilcs, qud noca facilc quoque 4 Piftacta ar>
borediitiiMnunttfr, caa fbba ncundkm l^waofior&q,iie, otteifcuur Raawolf. Hisaaqniliaipediide'
ttnm AYeilanisvelcanmr. •- ^
Coptos^ proveniunt in ARcmii ntu Pcrfi.i, Aic(opntami.t & Armenit Ltahi
Hanc J. Bauhinus pro Tcrcbmthu Indica Thcophralti liaixti quau) pleriqoe botanici Pifta* • •
damede «olniK. . • . •
4. TtnHutius h£t» fn^u fAvo, tmtim tuulmtl. B ftregrin* fruHu mmt & tmtA»
TcrcBinthi Indiae alccri is nuculx cum fuis putaminihus magnitudine fer^ {unc Pifi, rofundi>
t^ accedunc ad.corculum aut iXtram^ id ett, Indkum Mibum} mcccerisfimileiprMedettti.
. Ibidem nU 8( pifecedem miftitur. HamrolS cui BaL Serap. AvicT tc Rhak Bmm Stnnf
Aialfc . . . •
• Incolac perinde uc nos Pineos nuclcos conlodupt His Perfie plufqu.iin bis mille annis ante panis
vlnm vitam (ullcnt.iruiit, & ctiamnum totius Syris incola: cuni panc vcfcuntur, & prpptcr colo
*r|nr inter viridcm & coeruleum medium Arabes veteres Granum viridej Jklionio attdbmte. ap-
pdUmne. CA AliiluacdeTerdbiadiori^uiaocipinnCi • •
■ L_ 1-^ .•
. • . • GAPa IV. • *
* ■ • . . .■ • •
. ■ • '
LEntilcum di<aam putat Ruellius quod liquorc qiiodam ientcfcat : Lentorera quippe foliomw
ucrea.uu quilibet pcrdpit, inquit Lob. in Adv. V cl fortc I..cntifcus ob vif|;ultorum lentitb-
dincm diamr : ut StajwHus : velpotuit quod ipla lenteliat arbor, dom reiinam ftindit, vA
VoHius. Grarcis Sj?»©"» 5« w jgw (cindo, iindo, quod lignum ejus faali iinditiirj^gn6dq^ eiua
hoc eft, legmeniis (eu fragmentis, c Ugno idm iolerax uti ad deniilGalpia, aa aiielamalbo.
{^mque dentiumj^ uc etianmuti^ nt hodie. «i . , .
Mafticfae«^«(|f^>5> maftichMido tBcinirt nam.at «ymtebDdfe iil maflieaiaiii 061^
' pataeft. ' * . ,
GerteGrxciiQ infula Chio ^ perpemo in ore Ilabea^ «d mnlte M&m el& qia
maftMSiiioiDBm i3)i perliiadent • • • '.
.ikilflbwLoUQerPtfk J.B. «ii^»C&<^4^^ *
•y.B. • . • • • ^
Mukis fruticai; Lentitcus ftolonibas« mediocriter crafl^ flenlibairamis biachi.uis, cinereocor-.
tice obdudis. Interdnm i% juftaE raaenimdinis arboreffl excrelcit, uc ofalemvic Clufius. - falid
minora quimPfftadtmmanrTerebiinchi, Glycvrrhizse fbliis paria, fed Boxeonim ftTtdkate [Nb-.
iisobfervantibusGlycyrrhizr fbliii nMfora erant} ex vinSi nonnihtl rdientia^ conjugatim fine ullo
impari ad coftam canaliculatam rubelcenccm aimexa, in Ipinulam ^eruinque ddmentia, fnque
eandem fcrc partem vergentia, perfletiia, lucundi cumquadam gravitate odoris, (apore actdioicalo .
^itiingenie. ^ lis interdum toUiculi vel veiicalx qusdaffl admtcuntuTj culidbtis ckigiii^fefa'lL
naiialecns vfAm in Tercbinthiius aut Ulmei^ Ad alac intnm exornintur flafatti, velan racemoh
rabcntcf j *\'i:I coloic cx herbaceo pallefcentcs, ilormihil purpurafccntcs, qi:i in frurtus abcunt, dimi-
dio ferePilK nunorcs, in ftylum minucuni dclinences, rotundos, rubentcs p6r macuritatcm ntgn-,
Cantcs, acidos, nuclcum contlnentcs parvulufflj dunm^ niC|ram« lliedttM iMUI tXbi, ttvmiU .
Orialpinus oteaenofem diac, niicl«um vici^
srrrrf i . • *r
Digitized by Gopgle
580 • , & I S T O R I A- P L A- H T A R U .M.
' Iniralia:. SiciUx {ii NiaxiiienliTGlUlut"iaxolB collibus, ori v>ra(ertim ituntitni, landlbiin oo-
•niofiffimam obfervavimm : ikc m\nu. frequens, td\c Clul.o nafatur m Lufiran.a, B«aca rcgno •
vTlomino & WW aiD traau ad mare MeciiteB-.meurn obvcrlo : ubi nunquani (quod equuicm vi-
acrim) iuilamaAwslbluram &inagninMlm^ .id hom.n.bus a:{aaut 4.
imSi D ifl X K coercita non pern»ttwic ^adolefccre. NAnv quando non acdaur £ed oegligy.
^ ' .^''j,^^^ infulaChio, BcHonlo autorc, rcfinam funclic Nlifticlr:nilidanv Ahi in Italu quoqiie
Mifticlien prarbcrc. fed no:i cuiMoUmtraduoc, ut v. g. Marthioli s; (qui t inicn (ibi contranib in
Hi"fl Gcrm. dicit. in fola «nrula Chio Lentilium Maftichcn tundere; Ca:l.ilpinus & Usupi, Nm
c-um in lciha & GalHa Narbonenf. peregrinaremnr «nufquam Maft.chen f undentem ^fimDsfuin
. ■ atborcm, rtcquc quis fidi: ihgnus nobis unnuani rccuht fc vuhflc. Idem dicic J. Bauhinus. Argumen- '
. ^ • . • tum tamcn ab Autoncatc negacivum nihil concludir, ut loquuntur. Neq, cnim fequitur non daii
Jnltatia atborcs Mallichcn fundentcs qiua cgo .u;t nnllc torte aln non vidcrimus, plus valet uniia
^ tcftimnmmn vidiflgafli^-p^^ww^^^pfohaadamaairmacivam. quam vcl mille negancium, adnflgiu
\"cruiujionnunis TcrcWnthiis refinam fuodens ab Itahca fpccie diftinfla vidctur, Qyi iif Chie
alicuanJPha:rertinc Clulio rctulerunt^Lentifci .ubulculas ab iis qur in Itaha na(cuntur nonnihil
aiiquancwwiic'"'" v^i""" .^^u.v...... 7 , ^~r. — .- — — ......«»
diffcrrc. Et Camer. Sunt, inquit, qui vehnt Icalicam I cntilci ni .1 Chia in eo tantum liiftcrre, quod .
gucico& fit Ula, lucc vero arborelcat, ctiam line cultu. Aud.vi cx quibuliiam c Chio onunidis ar-
Ttmfiu. •"'piaret Leniilcus magna ex parte Aprih vcl Martio. Frudus 0<aobri 8c Novembn primum ma.
tureiac. Ter tatem traftom fem tradum, inti qu&d tribas diittnftii tanpocibqi cunden} perfi*
* dn. Ckirja Anttf,
' ^mmvtri ftntptrviiiilit,fimftr^trltn>M» ... . ^
* . LnM^tnt, iripiiei jokl» t]t grttmltftm fmtn: . ' «
Tir fnfts fnndtni, tna lempora mmfiral artmdi, • *
* Ciccfbncm nonnulh infciciv acoirint*quod 9?r«V Lendfcum tranftulerit,cum vock apud Theo-
phraftum & amiquiorci G 1 icos Sail.un (ignihcct. Ciperoncm (luomodo dcfendat J. Bauhinus, a^c
pociusClicricms, apudipl.lm viJc. • , ,- i- r \
intoii' Lentilcus^ autore Diolcoride, omniDus lins partibus, germimbus & tolus, huclu, ramoroniec ra-
dicis cortice adftridona ell Exprimitu» & lucciis c dbrticc, radice aut foliis in aqua deooftq, am
• eiiam h foliis viridibus trirts, qui valet ad ianguinij rcjecboncs, alvi profluvia & dyiefit^ianim pont
itcmqugcontra Linguinis ex uccro eruptiones, atque tum ipfius utcri, tum ledis procidendas. ^ •
}iimma,dcnique Acici.r t.: Ip. pocifliklis vicc co uti licet : noaui .iicec, utinesdet» denlCS lnoUei
coilucione fimiat atquc liabilit. Eadein fcrc habent Plimus & Galeuus» • •
Porro dentilcalpia c Lentifoo paratt cuffl prflcis, tum hoc tedoi magnatibtu 8c deticatiorilhH pnB> .
fertinf, in ufu quotidiano habcnhir. • , ., . V . n,* "
Cherlerus libi aliilqucftutliolis^ltosfiCooUAar^Narboniic peragrantibusmMrtam OBliili» non
motlo liuv itcr. fpii.ibant, lal crum fitini arcebant & fauces humidas tuebantur. • "
■• Olcum J^ntilciiuim (imiliccr atque I.aurinum t maturo frudu confcAum,' ac pnus infpillatum,
fcalnem jumencorum .canumquc lana»: Peflis, acopis & ad Lepras tollcn Jas acconimodatis medica-
mettis vg^ 6c uciliter adrililcetur fic (iuiorcs quoooe othibec GaL m detkvio capillorum Ixntitci-
** . nnm oleum vaMicommendat, haberenamqoe^adftriAiadem, liiqnt^ue natijrac tale exiftcrc quale
cft ipfiim Lniiinum. QLi uc ncq, e\ j c 11 (s, nc 1, mentecondperepofteuUum praeftancius phar-
nucum.id dcriuoi cipiUos quam qLoj c\ J.aciajio is: LentifwK» olco permixtum conftac. Oieum,
hoc ad gingnranun inHammationem (ummopcrc conuncndac A^biarius, ii moderat^.calidito ors
ooncinecur. ^Hilpanis olcumfruduiim Lencilciin maxiinohabetur ufu. . •
Tca|i ligaum Lentncinum in diarjilvsis laudanr, & dcco<fhim cxinde paramm. TranGidac nemi»
c\ hoc Millicho: iinde m c|us locum decodum Maftiches ceu ftomachicum Qobik in dtarrfaoeis
ulurparipotcll; quodeciani quorundanimcdicorum fuii fccretum. £ttw<tf^«*. . ^
. ]LaKildTarietashabetiirittJMirtlJugd.Bai;foliismiaoril^ \, «
Dc lUyKM Ltntiftai* Maftic{|e tLffa.
J.B.* • •
Huius grami, quJlcsadnos imporMti in Officinis habencurdOiyzae granum sequantf longi etxant
' . iiitcrdum m.ijorcs, candidi, psllucidi, hagtlcs, qui ftatim liib dcncc dilliliunc, mox*taincn tnsrnra
' " omnisdanuo coit oontinuata mafticationc, lcntclcitq, mollinecera; tfitj|p.adha:fionr5addefitci nict ij
quamrurfiisexutcfimidKaierem&hjlic. Pranmnjciaaflammani oonapit,.prompciiis tamcn (a:n ic
• • qu^m flammefcit, concra acThus, gutcafi^ a&dm dbftiUac, ^quod TlMin noganun, odor^mc^ non
ingratum(pir.ir. Saporleviceradftringenscam ca1aireinodlo& . • * i
Olim .-idultcr.ibatur Tlujre & refina ftrobilma, fc.i odorc fraus"deprc}i ::n.'irnr, aut (apore gurtiroi
• • ■ dente lcntclccntis. Sciinifs (mqftc J. B.) iiucr Maftichcs glcbas non ra. o rcpciiri glcbuLisguiiun^
Tragac\iuhi Ar.nbia. . *
Prxfcrturpdlucida, ccrx Tyrrhcnicsc candore fimiUs, denliorvcl plciia, arida, fr iabilii^ jdorata :
tirid.$ minijs probatnr. . '
Galeniis litn x. ad Glauconcm .^gyptiacam Maftichcn ooinm«idat : hoc autem tempore lcimtti
kk fblaCiuoreperiri; ubi Lcntiia arbord caJi diligencia 6c CHhtweimtur, ut non miooreim eani
' • fei»
Digltized by Gopgle
Lib. XXVIIL . .Ve Mmbus 'Baca/eris. ,^g,
rem (umptus fiant quam apud nos in vinctorum. culturam ; ncc immsrito cum ptitiorcs* incol.irum
hujus miuls opes in Maftichc connHant. NUi cnim diligcnti cura colcrentur exiguuni guninii pro-
vamm darent. Maftiches proventus in Cbio infula tantus cfl,' uc itngnUi «oius Turdco impera»
mii pioioooaiitsoooducaionini peadunr, in dedu&ipncm ejusfiunnue qoam iUitriburi nomtno
dare ddiait, L e. »000 ducatorum finijnlas centenas hbras 10$ ducatb xftimant. Qoicquid cjus
lupcreft libi rcfcrvant. Mercatorcs GalU Maftiches pretium idem pcrpetuo cffc confidcrantcs<
exiftimant atq, eiiam refcrunt incolas coilc<fla ejus cerra quantitate reliquum ab|iccre. Scd ^alluncur.
Nani, ua dixinms, magna: impenli inLentifci frucn-ibi.^ col-ndis & curandis facicndk. Q^4 ver6
Tuicicoimperatohlingulisannisproquatuoraut plurium millium ii.icxtnruni xftimatione pcndent»
ejus pretioin Tel angere vel immiimerB non Itcec. BtUonim obferu.
D. Thcvcnot Percgrinat. parr. 1. p. 9f. mira nobis dc Lentifcis in Chio ailtis narrat, nimirum tor-
tuofas cas cllc Vitiuni inllar, & humi provolvi, feu per terram reperc. Reptantcs h.i(cc arborcs
menlibus Aueufto 8c Septcmbri compunguntj 61, foraminib-.is 111 corricc fatlis Maflichc e\)udar, ,
tC in 'terram dcHuit, ubi m frunula plana indurefcit ; Hxc indigcnx coliigunt, & in cribro ad id com-
Miato £A can0tn0^iclK]*itBit>ntuc pulvis ieparetur. qutoperarionimficieiadco patinaciterad*
ut abfi)i oleo ekii nBqaeat VigMiti daoia ioGuc pagi iunt quonim agri Lencifos oohfiti, uc
numeriisarbonim peromnesfinralcohaniirffitcireifb- looooa proquibusaimnatimTnraarumlm^
peracori pendcnt 400 Maflichcs cifVas, qux flniul cffidunC »7090 CjpMT fingplis dftis'naaagiMl
dguis attnbutis. Ogua autcm unica 400 drachmas contiti^
Vindemiae (H ita bquiliceaO tempore omnes in(ulx aditus vigili cura cullodiunt &x>blerTant, ne
quis Maftichen (ufiaratus efHigerc pc^c Qyicunct autem deprchcnfiis iiietic tftiia cnminii reu$ «l
triremcs Ulico ablegatur. . s - .
' Matthiokis eti.im Maftichcn cx arboribiis dcniicntcm in tcrra circumpavita concrcfcerc fcribif.
Mulftantur auteni inquit, lcdti manu qui Lcntilcum Maftichcn fundcntcm in pi opno vcl alicno •
agro exadennt.
Maftiche poca Cmguinis rejeaioni 8&veteri tuni utihter adhibetur. Stonucho quoqoe eft utilis,
ruAiiftKh movet: ad&ur etiam in dentifrida ic faciei illicus: quippe (^ux nitoren coii coociliec.
Quin & pilos oculonim fticnmiglimnatgt oohibet. CommannBcata 0« halioim oominenda^,gp-
givalquc contiahit. ,
Olcum unguentumvc a Veteribos c Ma(liche Chi.i confici lollcim cfl. MoJ.is prxparandi du-
plex extat aiter fimplex, altcr compofitu^ Prior Malhchcs |ii). in olei Sclanuni iexcaritf coquuocur
m vafe duplid, alter, Maftichcs §ii|. Vim boni albi |ir. alii viij- Ol. rol. tb |. in vale daplid coquun*
tnr ad vini confumpticHiem. Cerebrum, nervoswunftnrs^ ventriculum, hepar GorroDorat, tumo-
res durcKlcnit, dolores (ed^t. Poftbnus hodie rerd tantum eft in ufu, quod prxftantius eft pri-
ore J. B. • , .
Ad omncm vcntnaili dolorcm ( ut rcfcrt Matthiolus) vomitum & naufcam magni faciunt hoc
remedhim Alfaralnus & Matthxusdc Gradi. H; vitdhim ovi n. j. Mclli^ dc (pumati cochL ij. Ma*
fiichei gr.xv. Conaiu& commifta mduimr teftc magni ori Aaleiim ii habBii poffic^ & in calt*
dneribt» aflentur. Ad dolores veniricuU topicum.
In pulvsrcm rciligir.ir Madiche infpergendurr. lintco a-.it alutx, poft c.ilefa(fla impofita vcntri-
oolovomitum &c dolorem compelat. Vel' K panem toi^um, tere lubtiMime, cui aaniilce \laili>
cbes ^i). Sacculo immifla & calefafta ventriculo imponantur. Contra omne alvi praflttviom, prK*
dooi Yer6 hyjpetcatharfia Cingitor ar^Oim^, mosmuiUs injeAo polvera cs «quaUMis paiwaa
MaflSdies 8e Thnrisfiiffimm ano exd[nto, extemplo fflnt. Egregium & prdbatnm ad invetenenm
coiendicis doloram. R MyrrhxSc Maftiches ana part. vqu.ilis contrita coq L nnnir tn olcoGha-
mxmclino. £0 calido inungatur locusdolcns. Empiaftruni ad arthriU^^m a trigida caula. Ma-
ftich. Cymini, Pulefr Salv. Baio& Laucl aaa paim ■qnaleK. Snbafta qim melle calid^ applioBi».
. tur. Hxc e J. R. ' ... '
Coquitur ; Maftichcs in aqux tb. iif vd ir. & damr pro potu ordinario ift Dmriiaea. Scbrod.
£xten(x 'iuper aiuum Maftiches freimeu ufiis eft indefluxionibus ad dentesj tenmoribus appli-
cui aluta. COim enim in va(?s cutanets ter^ eacmateria« ipia quidem interciiutuj\ Tiila aotem dau-
duntur. Inu(dem malis frcquentatur riffumi^iiin^ piaBG^pni fi IKMlfilOoadat affidt^ tcaig|umen>
tom prxbeat de via mtrinieca. O^ff^Hej
Cxtetum Chinenles camfki qfnm heminx & pueri Maftichcn fere (emper in ore haben^ $A
roboratadbsdentes & euudfaiL nocnoo ad halitnm oris emendandiim
kmstt aJ
iiufcere&inooffliBre iblni^ ad eacjufbt ddicanom. rnUendotf
Sumim MafHdieinonmibm alleaibas in qdbmadftriaioae opuse^ piaealiis
' conimendatur.
. C A P. V. .
Tmute Park. Adbfix. Pavetta ft» Atdumitk H. M. P. T. 10. f. 19. PJMUt mhr /US»
Mdi Amtui i.KiA.tS, drkr Uthimvt^fimamLuiifH aE
H.M. .'
ARbu(cula humihs c(l, (eu poniis Frutex, trium circiter pedum, [o£ta aut tiovem Aooftz^
akitudine, caudlce tenui, albicance, xxHticc cindo dnereo^ mmiiUI^ tltiJibtB» in Olbem
diffiifisomato, [Acoftxnoiradmodum ramo(b.3
Ifatdw hbrau, albkans, £iporis «mari, odoris aromatid [Acoftx alba & uiii^da cum
iwnnnHa taweo awatiadinfc odiiiiipioneDiodomexpers.]
■ Sfflff;
Digitized by Google
I58i . HistoriaPlantarum.
JFWfc gcminaca parallclo ordinc ramulis inhxrcnt, oblongo roiiini^.i, acunnnaM, crafTij niolli.i,
viridts« Tupernc i^lcndentu, intern^ afiquaqium, mcdu colta c viridj albicantc, odore gravi, la-
porcftciap Tino& [AMlfae fblia iwa, Mafi
* Ftmt in umbelljR «qMfilt extren& rjuniili$ provcniunt, odori, quatuor candidis, acaminatis, ac
•J ftcllx in modi.m cx;>anlis foliolis cotiflantcs: fblia hacctotidem interccdunt /«wjW* alba fimibter
expanla, mcdium occupantc tjnui lo-is^o c.indid6q,/y<»- [Acoftx floris odor Pcciclymeni floruni
jcmului]
Fionbus (ucccdunt Bteea rotundz, glabro^viridi-ruico ac nitente cortice tedst carn^-q, intus anuc i ,
viridi (apori^ fubaddi refeitt { inrrtquaffl nncleas ooodoiefauTtKundut, dtti« caitibginosaq,' pd'
licr.Ii cindus. _ . •
' Lc(ut. CrclcitMuihisRcgniMalabaridlocis, pra:fcrtiminWirrf^«/i.- (cmpcrviret, quot.tnnisfloret, ac
• . matiiros cxIiiLx;t fnititis.
fVw a Ex arbons radice cultranim capulx conficiuntur. Foliis ftcrcorantur agri. AdJiic cjc foliis iji
fjm. Fahnae oleo fnxis Imimentum fib ad tollendam impetigmcm & v.inoUs c> iiccaddas': ExiiClem in
aqua communi coAis fomentnm paratur ad iusnwinjiOMumdoloresplacandt^
lUdiK cum KinztbereSeerooo m pulveremredafta, 8c oam Orysscinfiifo exhibitaj hydiopcm ia-
nat, lca 'K.itej iuperfluasper viasumuiT^spotcnter ctiucendo. • • '
Aci >ft.i ad duo prxcipuc iiunc fruticein commendat,
1. A'U cpbuidn ptoflavia, in quibus tamen-itilendis multis aliis medicamentis inbeciltiorefl;
4. Ad omnisgeneric Ery^elau curanda, pra^rertim ^ meta bilo ofta. Titmaimatu radiceni
• trttt«nOiy74;dccoaomaccnmt, & aliquot horas quie(bere fmontiK-ace^bit h«c aqua, Er> fipel%s
dcinde e.i inmigunt, bibcndimq, piopinanc (ufticicntc qn.iiitit.irc h-s in li.c •Hii g.ito priiis vcnt; iculo ;
' eandem Aquam pra:bcnt us qui jecoris inriammationc laboraiic 6c tcbrium ardoribus : eadem addico
lucct foliorum Tanurkdi momenco vulnerom labi* circumqaaq, innogii ibkac.ad infcmm^tift-
* iMim prohibeadank . • *-
j.a.
M
, : • G A P. Vl .
• • • . .
Lm^em T«ruaa C. B. LentJfci Veruaiue fimilu Melle Ma Park. MolU J. B. AMr JM
Ck^& l^kelaQu. AmirslAikiff» ArttinfivttjnU
'OHc arbriv cf^ proccr.i & p.itul.t, frjliis Lcntifci, longioribus multo, anguftioribus, .icum>>
fl.iiis, laivibiis, obliquis vcnulis .1 ncrvo pcr 1-jii^uiii decurrente expon-cdtis, con|Ugatim
ad coftam l.ttiu((:ulam comprcllam .illif;,ui;, pjr .imbirum xqualibus canctllum nOmum-
^uam per extrcmuni lerratis. [Folia m tenclla incila liint, iii adulta ncc difleda» aoc crcnaxi, vt
vn ) aucuparta adolefccnte & adalta oUcrvarur.} Floret pecolian ramolb fiircDlo bemtlt ittw
niciolidtmi pcrpulilli, fbllati, vitigineis pares, [Marcgravius Armr^e flolculos tribuit cx albo fiib-
luccos, quinquc foliolis acuimn.ntis wiijiantes] quos ^«cc^excipiunt Afparagi baocisforc pares acli*
miks, pingucs, rugolum olliculuni nucle.itum continences, (apore & «xlorebioettam Jnoipcn actt
cuni amarorc aliquo. Folu trita Focniculi cxlorcm reddunt C/a/I
Arbor vulnerata rciinam fimdk.fragrantifGmam bflar LBaafci. Refinam hanc fco oammi de-
fcnbit I. Huihmus, addftquc niagturalMMre fimiiinidittemami ooqpmd inOfficaniBpi^
Giiri»/mM.,fm;, nili quod pi\Jo videtiircandidior.
JLobclius Mollem arborem veri Balfinu fpecicm cflc \nilt, venjm crroncc. Odoratum illuin I.v
dcem ntmjj/Kai* mcUus duullet Ballanu iinulcm Ijquorem« qulm Mollcm arix>rcm ven Ikllatm -
fpedem. • • f
- AbnndMiter naicinir in convallibus & locis planis Peman« regionis, uc rcfenuit oonKs qui Occi'
3eneafiimi Indiaram defcripcioncm dedemnt. Baocae inaturefcunt raenic Julio.
^rei» ' Corticii: dcJT^Aocrurum dolurcs & iitflatianaiinAtta cmnnililbUsfi^^
* Ex ramulis tiunt dencilcalpu uoUflinta.
•JExftiiaucuinaq^deooAn^OBauheniodD&nn^Ti^^ wcaoe*
mm»autmcL .
. FoUonimdeco^m doloribos A fi igida caufaorth aOsiliatui'.
« Gummi h&.c dilTbliKum.octilorum caliginem abftergere didtnr. Oonfani RnmnnOT ejni Sip
cgregiu .ilvum cicrc proprti expcnencii J.Bauhino teftabatur.
Pulverem corticis vulncribus mfperfum ea mundaie tc ikliaiC fciiblc MniMnfaTi Deotei eodcm
fikati ftafailtartCOT& fii^ivs «bicedentei £n^^
Tofia oontnca iniignem 8e nobiliflimum«odorem etdttnnc: m eomm decoAo intinai psu^« &
c.ilt !i v; lue ibus, aut pulvcrc coifrisiUiu}ih^eiftii|pcfecutttionemeornmaflceteentfch^
rum c6 dcHuxura pronibenc. ' ^ *
Grartum macuniin habec in fiipcrficic parum adinodum carnb (uavis 8c palato gratx, rdimun
- amancac cgregie. ConficiuiK ex iis poiitMum coniricando biaadc incer maous in aqua calida donec
dulcor omnisdefricccur, cavenduni enim abamaro.quod potum corriunpir. ^rcdanthancefiam
. fcrvanccLaliquocdies donecfrccsfubfideanc: pocus eft limpidus, gratiffimus aBj,^ade6 fahibr^W»'
fbmm ilut qui afio^bia renum aut veficx laboranc, maxime fi poao Mafziiadiiaaiur. Aqia eodeiil,
plcntus coOa evdHmrin^^ptinnnilBeliiBc Solieiivo^ «ddini.nclaoqulbos lefam vc#iir ii|0|a-
niumaoetum. • . ' ~ *
. Tcttpotfrpaioiqpfijiififano^^ wfibBntamiftooeflii ocnlofi fcugonnBik
amiriseseqaaimduraoroirt^pcM^ CAP
Digitized by Google
De Jrbarilm ^mifertf.
Cap. VU. .
• • • .'
De njf.
•
VlTaun feu Vifcus ab X:q\ico CifKQ- pro i<«f. guoJ klcni ligiiihcic. I jtml .1"oIcs (cquun^ar. ,
UMc eft quod ii non tantuni alpcmm fpirituiii in V conveirimr, quo modo ab 'r*.
eft Vcfoer icd & lencm, uc in ''O/v©- vinum, \uu» vomo, ««^Qh vitulus, «Ai vuico»
brib ver, Xn^^coSj <r <rl« vca.t, <f vis, aliifque qux apuJ Canimum lcgi potFunc.
Yifcui efi liaiiBi ptMficia^ ^ Fntcaaifac^^
pyrenos.
A. I. Vifcim Ger. •mlgmrt Park. ^«(» «0« C B. Vt[em t^teroM & *lianm arhnm'!. B.
Mulcis ftolonibus frncicat, cortioe te&m colorillieilMcei, ac interdum fUvclcentis, minin\j di-
giti firc craflStudinc, nonnunquam crafEor, quos intercipiunt ginicuU, c quibus lami fiequcntes
propaeuiturj nodoii & «pli, nmilcmq, libl (obolem procrcancc» r^mulorum. FoHa bina oppolita,
tenaSat (olionimlcfraia, oblonga, per cxtrcmum rocunda (ere, colom herbidi, cralla, ncrvis redis
Ptantafflnts penconcunc modo ieciioauni loQgitudinera donata, faporis (ubdulas & iiibaais. Fl«n$
tam adgenicuU, tumextremisraink liaeRnt panri, lanei, quadripartin, qui in h$eem abenntconfer-
tim co.tccrvacas, uvx crifp.r fiipparts, [ imomulco minoic^] CfAlcmquc movlo ftriatas, a]bic,intes,
paUucido, 'lcnco acteoaa liquore*plcnaSj odore quodani gracu, vinolo ; iaporc jucundo, qiubus ini-
medZfuncgrana, noaDiniean^gp^ utjmk J. Bauhiaiub i«lpotii»aisgaKa« nnipiBsuiguh, Uu,
qMjpieila^ oocdis flfligffi
f Parcum vocant ) D. Frarutfti WiUn^hhy Mi^ldlctoni m agro Warwicenfi, m Corj'lo, propc Br.m- •
triam in ElTcxia, in Tilia, Ulmo, S.ilice, m Sorbo Aucuparia, & Rhamno cathartico. XlaJis ;x Pyi is
necnon Ox} acantha: f ctjaencer, ahis ai^ioribus rariiis iiinalcinif. Apud no« lanlfimc invcnicur iti
Queroi. Ac Qucrcusiaafolia, teile Cluiio, per mulcas Painnonix (vlvas Viia fcraailiiua «&. £c
Bolonhts inter montein Adraa & uHiem Ctrei &c Tncaia nullam eile Queraim icribic, in qaa^wa
provcni.it vifcum, ointiino diverfum abeo quoJ n.ilcitur in Pyris, PomB & ahis arboribus, ac non
indicic 111 quo liiHercntia confiftac. Multas ahas arbojum Ipccics eniimcrac J. Bauhinus in quibus
tifcum nafci .\ fe & alns olilav.uum.
Viicuih Amygdalx inn.ilci (inquicTho. Bartholm. Ad. M^i An. 1671. Obb 6t J nemoh.iclc-
nfil>opiiioraaimadverQt ; i.i t.mcn frequenseft mPiovincia Gallictiu, prxdpu^ad uiix;m Cilte-
roncm, & in moncanuj ubi ad vias pubhcas ia Aixis & Amygdalis Viii^ ake proeermiaat & «o-
pios6. At J. Banhinus in Amyedalo (emel obfiwafle (e icribit.
Thcoph: .iflus &: Pl.nius Hyphcar & StcUn k Vifco fpecic diftin^.ii nar.r.;rc viilcnt.ir : Vcrum cr- •
roncc. Si ^1^11 rcs diltinda: iimt, cur a tot iecuUs, a tot poft Thcophraltum autoi ibus, non ab
aliquo dcclarata:? mihim tandiu curiofbs Botanicorum oculos laculile & dtligenaliima icnitima
eluiidfe Ac neque diibn^ionem illam Viia prabamus qiue-deiumiiur k difierentia arbonun qiubus
innafcitar, ut (pede tliftinfti itnt qui ariMwibus Ipecie infferenttbas accreiomc. Qai>dqne .Theo-
phrafhis prodidit pcrpctuim frondcm agere in arboribus ii*fu>\>i< nafccntcm, adnatu;u-vc;o arbori-
Dtis qua; amitcunc tolia, in libqiio^, lcncircdKpcndium, cxpcriciKia: rcpugnat, Itquulcm quoJ Pyro,
Pomo, Amygdalr, ahilqae iniilcii quv folio deciduo funt, innalcitar, pcrpctua fiondc vi.ct, nccuii«
guam ibiia amiccit. Marchiolus Qierciu, Roboh & Caftanci' mnalccati a|;^>ctentc hyome onmia
>lia deddere affirmac, penes quem tides efto. Nobis ccrte in nulla had^enus arborc obfervacus fehis
omnino uIU anni parce viduus. Qumctiam diftinclio Vifci pro baccarum niitiiciT) \n iini; lcx & po- ,
lyccKCon nobis miniis arridct. Kam & nos cum J. Bauhino incadem aiboic .diqu.uui-j binis vcl *
tcrnis, .ilK]aindo pl.iiibiis b.iccis racematim coaggcftis Vilcum oblcrv.ivimus. ,'
An liujus fruQcis lemen ( perfc^m ciim iit ficmacurum^ lui gcncris plantam ahquandoprodu*
cac neaie controrerdtur. Affirm.uivam paitem tnenntr Ariftocclcs, Plinius, & univerfus Ai^qoo* ' *
rumoxtus; Viioim nempe cx ipdus baccarum iemine, peraivos turdonun, Palumborum cxtera-
riimque id genus avium, poftquam adnorum pulpam concoxere, reddico nafci. Hxc cll nacura
^inquit Plinius) uc niii matuiacum in ventreavium non provcniat. His lc opponunt. Sc pro nc-
gaciva dcpugiianc Jul. Scaligcr cumquc fccurjs J.^auhinus & plcrique cecBOCiorcs muliis argumcn-
ds, quorum camcn noniiulus ficilc lelpondotui-. Dt^cilior cil rc(ponfio«da^piBm|Wm qpiod de>
iumitur i iica Viici in ramis. Q^modo cnim &mea Vifct coniiftere potnit m mis teo&hlMk
eredis in quibus aves vix poiTunt coniiftere, iifque ventis agiutis, & crebris imbiAas ooai|daris r
t^uomodo in prona fcu terram ipe^anrc ramomm partc ? Cui taincn non linc aliqua probabilitatis
ipcde relpoiideri poc.cil, excremenca avuun vilco paftarum dc c|us lutura pat^ciaparc, & proinde
femiiMl iis deUbuu ramis agglucinare poilc adeo itrmttef, uc non Fadle veniorum impctu aliave
lempflAttmn vi deiiGiaittur. Nos hnh non libentert ^ntaneam auc xqmYocam gaactacianem all-
mitnmns: djmqoe, uc reftft Tlieophraftus, omhemnen fu propter generadoaem, ablurdumnofai»
videcur, nec vcrilimllc naturam (cmcnaUqnod^pittibAnmiiH^^ eiiam 0)piii creiue ma Ipede ad
generaaoncm mutile &C infcecundunL
Vifcum Veiis initioiloiet: fiaccz camea jor «Kam hyamem in frtitice duraniC Jn ^iaonnqae Ttmfiu. ,
aiuem ubore n^lcw aoxaA &
• • ■ Vifcum
Digitized by Google
I5S4. HlST<>RlA P L A'W T A R U M.
Vffti (3 Vifcum ad aiicupia cx hujus fratids bacds tara dlnn tmn etiam nnnc fietum altquibus in locis
• par.ibatur. B,icci5 in aquai^ccoquuntdonec difmmpaiitiir, poflca contundunt & undiu lavant in
aqua quoufquc fiu fui acea eiicrenienta extmanc Paracur opumura ex Caftanex Vifbcx Qyod apud
nos inuflidl VifcumeoortioeA8()ftlM& liiDaindbod MywliVBSeliefteapancur» 4^
nfltus ind£ crjuilvelucura
• Vifcum (eu i;1aten aA aucupia paratum mulci apud Vctercs in medidna usds ent Vim habec
emollieni^i 6c difhitiendi tumoi es, p.-irondes &*aWcc(rus relin.tparique cerx .idrTiixtum ; Hpinydi-
Uas quoquc in Iplenio lanat. [Scruni.is liccat, comitiahbus mcdetur. P/m. ] rcliqua vidc apud DioTco-
ridenf, Plinium & Galcnum.
Lignl uliis pTaxip.ac Ipeahc. m Epilcpfia- Prifcribifur etiam contra Apoplexiam & VeitigMieav
tiim mcus epotum,ttim vpr6 tollo appenlum : Qiiibus la raorbis mi^tum praeftarc tum Teceram tnm
, recentiorum mcdicorum unanimis eft ientoicia. Scimus nuoQam (inquit J. B.^ Vifci ligno in vino
maccrato non inutilitcr ulbs contra Vertiginem. PuhisVilci (maximeQiiCFcini) non Epileplic
tantum meditur lcd & mcnfcs movec. Arcanum etiam cft OpOtn tkxBnoion mt^ «igae neruin
& tertio in aqua Cardui & Panav. exbbitus. D. BewU,
J. Bouhmus contufum 8c aqttBConferia«itomaceritnm>dmato»eniicstiitd^
* aliqiios faifii fuo ulos loibtt.
' VilH Onracantho innafaentis pt^f» imdbo«urH]%iniooinfii& 6c doabos ame paroxjlmum
hons exhibmat» dofi iubinde r^crica fiopus bwfii^ Bbctmqiiaitaiiain iioa laco fiigat & pafbaft
ianac. * " .
Cbmmanducatz (ruticis frondes & depaflB k jnnends & «accas « inftieis noftcii ad.*ficBndaa ie>
• moimces ejicienidas udks oenfencur. .
Vlfois Qperdmts pne aKis in honote & pretio itt, Druidum fuperftirioiu tribuendom au-
tumo, qui Vifco & aibore in qua nafceb.icurj ( fi modo c.i Qiiea;us fiierit) nihil habuere facr.itius.
Vlm. Ub.16. cap.44. Aiunt & Dmidas fblico!, fuiife per adolckentes luos vilcum luum anrii principio
. mictere, quo vifo clamarent omnes Annum dh novum : atque hinc man.-5ffc quod juvenes hodiv'que
anni principio ofliadin difcurrcnccs, itip^mquc carmine pofcentes appellenc id ^g^itUmmf quafi
jt tim maf, l e. Ad Vifcum annusnovus. fi^^Mw/iiijf. Foecunditatem eo poco dari aiicaiiq,
• anmuli fteiiharbiiiabaiiturDniidc,cootii%v6tieiuoffiniaedeceiil^^
' ^''•^'^ •. ..'....*
• ■ Efl Vifaim Con,Iin.ini in F.pilcpfiis &aliis capitis*alledibus longL cfHcadusQua^^ Sed non
nalcitar ui Corylo aili poU centeiiciuim annum ex opiniooe Henrici ab Hecrs. JtL Ut^. Jmuim
laClqfm. apecimaitaLcBciaA.- p^tftS. Phwi «Mrar fwmiis ^ fm,
•
1. Vtfemn haeai ndfi G,"^
* • '
Clufwsnon procul Hifpali in Hifpania Vifcum oopiote in okis nafcens obfervabat. Habuic ve|i&
sd baccas non albas, qualcs in atiis arbonbus nacx, fiid ex fnbio pnrpurafoentes. BeUotuns qadqilt
Obiemc; cap. S ; fimtk vil(»m in oleb Hjp^^
Ajt boc i vulgari bacds albis Ipede dilierac nobii non oodhr.
Vtfcum Indicum Ger. J. B. Parlc. latifehum ftnit circidit titrittque tnfcuJfti^CQ. •
£x Indics pJasis acocpiniuSi ( inqtw Lobi) liaiic nulpiam n^
lci Iblium, ritn Vifd, qtiod quia mulcum adumbrac, iUiemi» Vifemm Tocaviinns. Seffili, fed tranf^
vafim ezGurrente efl radicis ccfpite, gramincis gcnicellis, & Polypdii qu.idantcnus fed albicanti-
bus: Cmlmi item ex p.illido vircntibus, i mcdio furnmo tcnus crailionbus, fungolis, f\riatis, felqm-
pcdem longis; iii quibus lcnipcr vircncia, Vilci effigie, fed duplo majora, fungofiora, 8c fe-
cundijm ncrvum medium folium mtercurreacem tiiculis uthi]%uc fenis, non parum admirationa
' tnoventibus, veluti icalpro infculpta.
Plantis CapiUacibmpociitt affinis videiar quam VHgo^ tamex ladicib^
• iculptis.
Vifaim InJieum tliui J. B. Vifeum Ptnivimmm Ger. .Park. V$f(i mtJ» mrbtrikm btJtitm Umh
• iSflw C& , " -
ALLA.
E'<lem Ltrlo S: ii.itallbus ramon-.m arborum Indicaram debemus h.inc; c.trpite laciore feffills ciu-»
didbus incumbic, fibnllis Ccpacets radicaca* undeproxiro^ (ureunc fblia invicem convoluta, tunioeaj
iderius feri palmam laca, fMimerafii« qiudaiitenis iUoes aoc §qrlbe« fic fupem^ in ligulas prxteoaes
nncraratas definenCM, parporeumj lbiatam,concavttm, albdonatum fcaDum Haftulz&epr aoe
Aloes, dnonnn anr trium cuutommambientia, quz muliis glumofis fiUquuiis fpicantur, AVenefim,
m.iKnip.idincver6&fericeotomentocandido Apocynum & Afclepiadcm rcpr.rfcnrant, & fcmine,
led Con^-zx exili ; giaftu lallb, ingrato, rastoia, forK quia in auia marina a(iolevu« uc Aloes ilUc in
iabuletis. . ' •
•pJaataeftGcandaifiiii^ iVilibodiTBcfiffinia. *
' . . ■ •
In Ilifpania (tnquit CluH ) in Oxycedri ramis menfe Oiaobri obd-rvabam plantulam digiti lon-
gcudinc^ ramoMOVgcaicalacaau viridefa, incerdum flavefcencem* ramulis Myricaeiecemer jmaciSj
re jMharsM nooMllis dift^ iw paidA
firuAtts
Digitized by Google
• «
Lib.XXVIII. T>e Arboribiis 'Bacaferk \' ,585
froAiis inhaeret Mulci qui inarboribus aut Uxis lulcimr frudui parfinuiis. Aado auceni & perquam
adftringend gqftu tota platuula haec eft, Oxjwedio vdnc Vilcom in alii^arfcoribus innafeens. .
»
6. Sttium srimfttm fioniu. Fruttx farajiticm lacctftr Sentftrvivt amilta fiarc ed&rat^fimt.
Bent. ' ' ^ ' ■ ' ' • ■.
, Atbonbus Mangiferi!. & Qpercils cuidam fpecleij quam XnikKUti vocant, Vifci indar, accreldi;.
iWif/ eft abiongis PeriicariSj ied craflionbus long^ & fucculencioribus, qualia (unc Scmperrivi raa-
joris. X«/M«f edit miralnles, teretes, ex quibus fibras demttric, quxvcl lapideiti, vel arborcm ap-
prchendunr, 8i finclimo vcl •tcm (icaffiK.i crc(cunt magnirudnc f()rin.i & figiiri tali
qualc cfl manubrium li.iitx vcl i.inccx tiuil);is Pcrfe 6c Tui c.v cciuitcs ctuniiiumiicuniur. l/arem
profcrt parvuin, Anagallidis flori iiniilcm, ind albuiii, ^i.wn aromarici*odoris, Citri xmuli, ut mj*
in Vita nil quicquam o^ioracius pcrcepliro (aam. Undc cnam apud Malaios nil ad ccrcbri & nervo^ f7rtt.
nim prstemattiralcs aflfe^sacauc conducerefertup. Hutc quoque ia (pafinl) Sccholera con(crv.i
ex floribus & fbliis hujusplancx (ingulare eft remedium. Coroperiqnoqueeeregios ejus cffe&us iii
dyfcntcria : habent enim folia qualicatem aftringentem, & laporem plan^ taJem oualis cft in Ace-
tol.i patna, led palato Jongc grat"ioreiii. Florcs quoque coaciiti non minias cordiafcs lun; qu.uv Bu-
glofll* aut Coraginis. Frudus medium digituni longi, laporc mucilaginoIb& fawOj &.per niedium .
tranlveriim dtue&i femen oftendont paulo majus quim Milii. indem inncdagino&iii( qood deouC'
fiiim fitum eft, lic fernid atcera rqprdieoeet» qoatuor Ivts yallis lc pro^tmiiacaBi mffnntBm, C^-
dudSre dkitnr«d venetueawlaiBra, undo 6c ad
hoet; . ■ t
• Cap. vm.
• * *
• ■
PHillyrcam Dio(bori& Oinki cnm Philfra Theophrifli conflmdunt : .ilii & rediij^^rut esifti'
mo ) cis diflinguunt, A/jr ■.'?/■ .nireni Arisbum Phillyream efle Diofcohdis.J. Bauhinus pro^
bar An vero Maijaleh ( j i 1'lnll , le.i ea i^ila arbor lit qux hf)C nomine nunc vulgo innotcfcic
non it i nianitcllum eft. Itnmvoltr.s lcnbit (c vjdiire Ilalcpi apud aromacarios paiva lcnnna .ifcj,
•Machaieb, qui dino corcicc continsntur, lonKiulcula, acuiiunaca, obducla tenui tunici, Pift.)chi.
orutik modOj quibus utiintur .id odoratuni l.iponcm. Et Mortachi qui m Mcfiiem commentali
(iiilt fcnbunc.ildbi/bi^^ 60« atbu(culam in Svria notiflimam, fpmofam, tbliis Olivx fimJibus : . ferre .
grana quali raoematim tnramiif utLBntifcui ; pauld cralfiora cameri, c quibus Syn plcum exprimoix
valdc oJoracu :n, ex qiwoQQficinac (apones» olfadu fiiavesaiiique cracai imiU fMmit en»
y^mre folfirit Vliiiljrete vtdggrinmfHJtt. , . ' ' .
I. PMttm MgufiiM» J. B. Ger. Lob. angufiftdigfrmli C.B. Park. i.t. ±. CIm/u.
fiifolia fjicimh earandem^ i. r. 5 . C/«>. Jpaiial»UMfeCb A^Otk^llSiiiet.
• ♦ Cluf. J.B. . • ' . • . ■ •
* Humanam alcicudinem xquat aut edam (uperat, ramos tamen mindrtt ic ficquendores habet' •
qoam Phillyrea laiilblu. ferrau aut Izvis, nigriore cortice cedos [cortice ctnereo, materie alba]
F«/f«exad«eil(»ie$tmdentia, OleaOri, anguftiora', viridtora, amaricudmis rion expercia. FUrei ad
foliorum exormra muki^ucrinq, ramulos coronant, Qle.x' fimiles, ex Jisrbacco albi : quibus fuccedunt *
bacc*, Myrtinaram magnicudinc, rocundx*per nucunucem nigrx rcoei uica; vel pocius violaccx j
breviH^nus peJiceHis racemacmi ramuliiadlixiefoeiitasi^duloesciinMiiquo aiiiaitMe: tn quamniiuia*
quaquc ofliculum parvum, durum. * • ' ,
In Etnwia oopiosc provenit, necnon circa MonlpeBum, in bdstCrrirrpw; didis. Magnitudine Laem
iniigniter variat, onde ^hiiiyream quamam & quinram Chf. fpecie i (e mucuo diftinAasnon arbi- ■ •
tram&r. D. Magtf^oatm fulpicacur Wiillyr. quintarn*C/«/I nihil aliud cfle quam varicratcm quartx.
a. TbiUjrta latiufeifh folta C B. latiare f«lte Ger. lalifoiia, ftliit ftre nan ferralit Parlc foli» •
• i- C/-/.
^ Minorefl tnphiHmpffl PhiO)rrei (btia Ifids, dqorum tamen hSminnliialtiniditierti «quaotem fe
vidifle fcribit Cluf Ejus rami ( inquit ) cxalbido cortice teguntur, aliquantulum rugo(b. Fo/m
habct ei qua: folio efl Aiatcrni aut llicis anguliior.i, nullis crcnis (errata, eiufdem ut in przcedente
coloris, adftringquis guftiijs. Floret Olex fimilcs, pufTlIo», ex hcrbaceo canditiUMI» afOKitidl inter
/oliQrumexormsiiaienm: /r«ffM» deiadeioaindam^ltberiohitinileni.
• Ddlitii ticnar locis naJanir,'hnd circa Uonlpelinm (reqoeris eft. AvBA LutAuienfi} in Granf-
muntioluco, ac in cjus traiftus (axoli glar;.-.j'i(; ic r.iuibus o-c(cere notat * . '
Hoc genus foliorum hgura, col^rc, magmtudinc mire ludit, undc Pbillyream arborem Lobe- %
Iio •j. H. I e. lattfolium livem C A ab bis 000 dlftingMo: quttquro In eam macnididinan «(•
aefcerc non obienravcnm. ' . « ' ,
' • . ■ • -
■ • ' ^ .....
• " • * * i. fhAfnti •
Digltized by Google
. I 5^6 ii. I ft T O R I A P t A M T A R U It.
.3. ThiUjrra Utifdta Qilnofs, fcu I. C/<»// C B. iiem folia Uvner ftrralo, ftn 1. C/«.a cjuMem.
F£i//. ImqtlM^Koltat» forL <ieM> /«/m Jtrratt ciuUem. PM. /Wm AUterm J.E itM>
. Afi» JiGKv ejufdem. N«m ikiv 4fiu» y>m
, . Pi iiii.i variccis .ilsius aflisrgit quam Ilex cocciger.i, ramifjut hAet polKcaris, vcl ctiam amplioris
cr.i{ricudinis, corticc viridi lcd c.iT)c1icantibui m.xculis afijcrfo tcctos: Fe/;a Ilras coccigen m.ijora,
viridior.i, ci.iffiora, in ambitu nonrohil Ipinofa^ adltnngeniis quidcm gult»» led non ingraci. Hujus
* fiu CXixhQ non cDnf[>cdi^, (ed ffiMm Lencifemo «giiib<.^ biiari^ aiis aapendens, uutufkate
• « ni^« odiculum continens. . . . .
^••■fc Frequcns clt ih Lulitani^ incultis circa Eboram. •
Vmash . *. Sceuncia v.iricr3i pr.tcj>'.2iKcni m.ignirudine fupcrat, multis ramis, candlcantc corrice obtc<?tis- •
pntdica : feUu Alaternp pnoa psnc linulibos, firmioribus t.itiren & niinus nigncintjbus, /.ipons (jui- »
dim aii^uantultnnMnSyfidiaqnoamaritudu fcriti.uur. Ncquc iiliui /srfwconfpcxitClufius.ipfimi
antemyr^w^imw-acematim interfoli.i propcndenteta^tnagmtudinegr^
Mvrti, rotundum ntgaim, calidi guftus, onemn Sc ounun iiac!eum> candido & fragili cortice o(k
duftam conrinsntem. ' *
. ' VariisLufitamj locism lepibusaercit: no|>isob|aTantibus in Etniria copioliffin\^
8c tcenixirca AifoiD^idiiiniia pnouptis divisnoiiiloiige 4 fpecnJRoDoiignaaa, ad momem
• Lwi & alibL • • , „ .c.
Foliis magna vartctate ludli, ut i multis in diverlas ipccics diftraAa nc.
. Vim. • Phillyrj.v foln, tiailcnt^- Diofcoridc, pioindc ac Oldftri .ndftringunt, proindc ad e.i proftint ,
c^ux .iltiulioiicni lielidcrjnt, maximcquc ad oris ulcera commanducata, mm ctuin li dccofto ca •
colluantur. Quin 8; p<Jtum dcco<^tu!n nrin.i5 mcnlcfquc cicr. Qii.e j\r.»bc:> lubcnt dc viribusM.-»-
halcb, C quam PhiUyrex Diolcor. eandeni cilc cx lcnccnna J. fiauhint iupenus di^um ),vidc apud ' «
J.B. Apud Reoen^ores, nullum habet Phill yrca in inedkinavJiuni : ob petpenujp frandis honoKm •
cxpetkor ad i^tonfilesinlKxnib vindaiiis & am
• • •
' ' .1 .1 I -l.l II I I .
• • • • C A r* UC
A. r. SmAnm tMtiltt ftvttaMru Ger. fthijlrit ftve ti^MUe^Vaxk. sfiutk* J. E tmuh
tk»'fitn Jmfliti C.h. IMtntfttCC
Jf^- ■ , . .
* A QiiarumamaluhzrSambuci (pecies, ind^queeognominata, aili^^
, ' mm oibitommalnmdinc, caudicccraflitudiae ntamnnmcoiAplente; ,
* . ■ JL JL fi^agiK, fnngosi i(itus medulL-t, polito ooitioe diMreo bbte^o, genicmatil ram1s*geniellis,
ordme utrinquc uiio brachiAto ; ex quorum geniculis fcha exctmt l.it.i, angulola, rugofa, Aoe^S
* > noris, vclSorbt torminalis foliorum xmula. Flur% noiuuhil odor.ici, in umbella candid^ tam Utt *
aliquanBOf iiC polUcis ungucm arquent, quinquepartici, lcd circi umbilioim connnui : maxime vero
qiii extimi m ambitu funt exDaodunmrj meidiis intra umbcUam exioiis conduiis, lenulque fe ex- i
.pandcndbus, flavelcentibus. Adniftibn(eufanguind,iDagoimdbne.ba^^ '
... tincnt planum, luum rubrum,cordiseffigie. Hr b.ioca, ai||ilj|^iaga^ing|ttoplailft wnciapOlfa^ •
ita ut dej^uft.inci n.iufv.ini <.v faftidia continu.i pirunt. * • ^ ^
Liat, ' Ad .uji .1^ tluviorum ripas, inter alnos irLGc:a].uiIx, Gallir, Anglijf, Italue pracenfibub i.di',,
convalliumquc raarg^nibus vilitur. Umbelkcun;tionbus Maiolxcsconfpiduncar: Autumiioba^ ' .
• cx po ficiunmr, nimlomiinBiiuegrabyeitie duiantes, qnotempore (um rdiquar, tum potiAhi&Ri
tionol.v .1'. csj fummopcrc c.is cxpemnc, iit non»r,ir6 eti.im illis inefaux c.ip!.intur, not.mtc Trago,
• cuiLb^ judido in eclegniacc exhiben poilent ad vomitiones cicndas. ilujus baccx ad 5 ij. ui )ure
pingui altertto oomd AbfintfaSlbimcateii permmiiniA.bai^^ encnanc. Awnw. Mnbt^ Fm'
. • ptrum.
. • • • •
s. Samhncm rtfu Ger. J. & Fark. nigmk» fim ^Utft fkmC B. ^lknjn»
* . iiofe. ■ . • •
• / •
• Araabili Aonim candidooim, magnorum, qpnqueparticonlm, uoique le emQdentium,.glonie- '
• ' .ntorum piJs nivex ( unde nomen apud volgus Germanicum mvenit ) inllarf ^^oaculo kirtos de-
* «orat fmgiperda ifta- aquacica Sambucus. Floribus pirvis deftiminir, e«teBapcacedentifiniilis,.nig
. qnodflorespropemodumodorcdcltituti videantur? • • . * • .
Coterenorispurpijico intcriluni lcd r.inus rcf)crinir, qux Sambucus rofea flore purpiirco C . ,
Tota hortenfis credirurhzc (inquitDod.) &cidiUiviiiangpiuotaIis fadai^qu^
mr. Cum cmm fru^m profem a namiyehaABnnsobfimia fiient, no
diftmftamftsdcjustancumvarietatemiuturaludencedfe^^ '• . # •
Ob floniiy injcorymb^s cofi^obaMroni degantiam ik Iwit^ .
*. • . • .
•« ... - . . • • • . •
Oigitizefl by Google
Lib. XXVm. • Maribiu "BactiferU. ,587
• Cap. X.
JL Lmtnd* Ger. Part. LMMreoU ftmftr virent flare luieolo J. B ftmitr infek fim viH^A
J.B.
AD cubitos duos & altiiis grandercit Aipitc lcnto, aliquando fimplid, aliquando in ramo$ ali- •
quottiiviro, quem (iibcincreus (eu albicans tegic concx, &friU3u cnnnimaT^ fic flexuofu^
fohu fere nudum, quc drca fadigiuin pdcifluiiAai Mrit, o&vie fids fraqnenda» ade& nc In
«iriieiD ambcUz iniW diradian videancur. I^urebnim ^ula^ nec per hyemis afperitates caduca.
«Z anfioftipre prindpio ceu oerrioe (enlnnditacaca, crafla, glabra, nigricamia, fplendcnrla. E foii-
orum nnubus tocdiuntur pediaili undales, crafliuftiili, rolii ilis aliquot concavis velut tocidem fqua-
mii veftiti, in faftigio fUfcttUs plures geftantes conteitos vclut ui umbcUa, cx herbaceo luteolos, i
tubooblongD in quanior ladnias acuminatas, foiionim «HNll» eipanla» f uauum rudimenu inci- •
no noeAi ainiptoflaaceiy qus in baocas excrefcunt Juniperitaii panss, nonnihil oblongas, primum
«irides.perniacaiicitecnnigras, iiuckointnsduro,CannaIwfiiiiiiie piiul6 Joaaore^inedullaiateriote
candida. Radix (ubefV in afiquoc.paites divi£^ loqga^ ctaflk, leitfa„ qiisaifliailRrilicllt pftnfr,
Toci pbnta: iapor fcrvidus.
In (yivis & (cpibus, prxlei tim umbrods, ladifiiBguehs eft. Febmario & Martii initiB fllMt f ni* L»cm ^
dus fftans line 6c advcntante Autumno mamricatan conrequuntur & nupi liunc. TiM/w.
DaphnoidisDioIc. & Plin. vires Kuic conveniunc, iK|nidem iblia gdbm qs fiiuc^tqae vetOcant f^„/.
& infiammant. Eadcm (cu arida, (cu ctiam rcccnri.i potu pituitofa per alvuili dcjiciunt; voniitus
quoquc ac menlescient : (juin & oommanducK.i piti.itam e capice cxtraliunt, & mcnlcs movcnc
Octerun^ qumdena: ip(ius oaccx [quini dc!i.tve 1'linio] puigatiohis caisa (umuntur.
Folia oommanducata os & fauces (ut diximus) intiammant: inrus (iimpu ventriculum admo^
dum liilwercont, vomitum cienf , partes incemas iaedunt 8e adumnt : Empiiici nonnuili nim felii
tnmlNIOCas exfiibent hydvopicis ad humo^es (ero(os evacuando& Cxterum, inquit J. fiauiiinus, non
cemerehanc plantam aut aliquam ejus partem pr«(cripferimus ob in(ignem acrimoniam, fiw t*men
in accti) macrrando torrigt fottfi. >
Pulvis hujus in aceto maccratz, ex(tccac« & comminuts caacris infDcrius prodciL Frigida rc-
pdknik oaaiaiiiint in Caino ooculcD^ iii olcerato non itei& i^^
«
CHamarlaam Sc Thymcliam codem capite comprchcndo, quia & florc & fruiSu Sc ficuiute
cooveniunr.
Ratio noninis Chamdaca maiufefta eft. TfaymebMm diAam Tdunt quafi TidqnndK'
am, qu&d Ofec ferac feUi, & Tidlmnali inflar alvnfflwlrac: ceitfltum ibliii tanf qnalicaceTbhy*
malum refcrt.
Hujus generis notz Ch.-iraderiftica: (unt flores monopcuU m quatuor lacuuas acumixutas ex-
panfi, i>accx monopyrcni, vis acns & cicli.irtica. ...
• Huceciam referri potuic imo debmc Lfturcola.
I. CituMUa Germmic» ftvt Maurttn Ger. Gtmtmctf fioe Mtfereontndgk Park.'£jlvM>JIa
tltciJw, fiart fh^JitO^PM LmmtU fmmm C Bi Lnr, ftk dtad. fivt MtK^
Frutex eft ad trium cubkorum ineerdum altitudinem etcrefcens, r«Ac» in afiqaor peitts divifag
nunimi digiti crafSmdine, vei etiam crafliores, iong^i, alreque (e dgnipente, alba; ex qua aiiur-
gant tmiHl^e plcrunque dngulares, ientx, reretes, tenues, ob(equio(2,oortioe duplid ted^, exteriore
dncrco, tenui,' fragih, mteriorc exterius vircnte, interius aibicante, valdd Icntx &c fraiiu contumaoes, .
lanugincm quandam bombycinam dum divelluntur oftendentcs, cui (ul>cft Itgnum candidum, (bii- •
dum, medulli paucd prxdimm. Fhrtt ad ramulomni larera (ine Dediculo« nmic fingiilares, nunc . .
plnres fimoi i^a^ es nodub ante folia piodenn^ pojlidub, ex rnbe^
res VaGat accedentes, bblongi, in qoacnor icAda mocronata, reflexa <fivili, odoie fuavi, in medio
fiMmmula aliquoc crocca. Felia cic tuberculis pletunquc plur.i (imul, colore hsrbaceo, Laureolx folio
perpetuo accedcntia, molliora, ncc ut illa fplendicantia. K.uc^ cum niaturitate rubcntes, quac rciic-
CttBinpicam, quarum interior nudeusCannabisremini limilib, medullaanidida. Tgta plailUjllK
odocegiavaeft excepcis floribus, ita faporc accrrimo & arennllima
Amac bca (>'Ivatica & montana. In Germania tc moncibus circa Genevam 8c abbi obiervavi* Lttm,
mus. Florcs (ut in defcriptionc diclum ) (bha antcvertunt, & Martiomcnlecxeunc. liacae in vir-
gis diu durant. In Anglia non habcrur (poncanca; lcd ob Horum prxcodum albcttum pulchram
jBc loavem odorem nofiratibus in prcno cft, inque Kbrtis &c viridariis magno iluoio pafliin colicur.
Vaiiac floris oolore paUidjgb rabouca & alba Hujos bocc^
Digitized by Google
15
88 H I S T O H 1 A P l M T A- K U tll.
Mftr.crei vised tgnea«aoeminaj exulcerans & mordem ; commanduaitimi &noes & cefopha^m
adunt, diu multiimquc vexante imprcilionc, Lobclio & cxpcricncia teftibus. Febrcs acccndic, cordis
prxcipuanimque paraunivires exlolvit, validiffimc bilem biliol4|quc1terofitates purgans. Corrigiair
macerando lK»r. 14.. in aceto ( ut EU^rus ac Elu6 ) lucoo mali Panici aut Cydoiui, Portuucay
mucibgine (cm. Piyllu. Alii oofrigunt infiindendo in Tino & iteniin cxficcando : Alii triduanani
niaceranoncm in acoto requirunc, nnguli^ diebDsnovmp affiindendo, & tandem a(^baiee?uen(!di.
Vaii:ni roli.i, cortex, baccjc quomoooamq, prxp.ir.irx &: correclr ob ina!Ignicuem r.irintniein
ufum ycniunt^nec niii intutioruin medicaipentonun UK>pia & calii aliquo deifcj^ato exhibendalunc,
11^06 'liucaa ooafidetatlai^
1. ClttiutUts SiiUliMu filk Mrimpu hcai», fim Mv.
Ad pcdalem & fcrqiilpcdiJcm altitudincni alTurgit, virgis in pKircs r.imuIos tortugfbs & ad gieai-
cula leu djvaricacioncs rcflexos_diviiis & fiibdu ilis. Lt^n, /n c|i:s U.pr.i niodum ff;^Ic cft, corttM d-
netcus» . F»it* Mczcrei Germanici, (cd mult6 nunora acu;ninaca, utrinch hiifiita, glauca fummot n<
' mulas oocupant: in ciuorum etiam etttietnit Fltrts etiflunt quatuor aut quinquc aut ^xacs GmA *
conFvTtijpediculis nullis, nullo calyce excepti, i tubo longiulculo in quatnorfoliol.iaa!min.itA,aIba
exp.tn(i, ll.iminula ciocca mtus contincntes. Flonbus (iicccdunt baccie longiufculx, quarum rudi-
mcnca t.ir.tii!n vidinius; n.nn r.!.iiua M.rii initio ciimeam mvertimusin florc taiKiim er.it.
Jn (yivuiii» ad Utera oibutis Salevx prooe Gcncvam. Folu iicca d^uftata etum foil viceiuiiaiDA
ief^im & acrinioniam ttKiiiifeibm ptoobb^
3! TlymtUa Gif. Park. fiGm Lim C B. MtnfftHtt* J. &
Fruccx eH pollicaris intcrduni cr.i{ricudinis, cubic^lis ver6 alcimdinis auc amDlior* & in nmltat
virgas divi(us, cubiulcs, tenues, pulchras, tc&aHt qiis %i)unt pcrpetuo vircntk ,^/1«, Lini feri, fed
majora, lac-.ora, non obtuCa culpidc ut ChamchEi^ neo, ide6 &agilip,iied nntcronara, Icnta, 8c gum- *
moltini quiddam fi dentibus attcranmr przbonda. fnfVf fert in extremis virgis copiofbs, tetrapeca-
los, Oica- fc! c limilcs, cantiiiios, raccmatim fer^ propcndehtes ; deuide fruclum baccai-um Mj rti in-
tcrdum magnitudinc, paulb longiorem, initio virtdem, poftea Coralli motio rubrum, carne fijcd
plena Ceralorum inllar; fub quo latet unicum /mes, nigra fragilique pellicula obdudum. 8c fer>
vidi (aporis mcdullamofavfilve». JUiw lisnofa cfl & duia, iAimeUispuatisIUphaai moaoefibv-
niata, cr.illb coftice teda, Kdi aaemadnioaum tota planta lento 8c «dmodnm teiiaici
In Icaiu &■ G.illi.>Narboncnfi agns deprcffloribiiB inter aM« fiiiiioes paffimproveiut. Cfailiuiper
totam Hiipani.uii loas afperis naici tradiL .
Hiijiis fruc^him coccum feuGr^namOudium Antiquorum Botanidperitioresexiftimant Ofi-
dnis Mczerei Germaiud I>ac« pro-aooi» Gnidfae habentnr. • GoGGo^Gnidui vis «rdaDs & faucei
«dorens: unde mtrimor Perdioei 8e avicnlas Thymdat liaocis avidiffime veTci Aft grana non
fiint bacca: integrsislMm (qiicfbrtc efculentzfitnt) fed femina qux bac^s cclantur. RnHici Hi>
fpaiuaruiu fingulis anii& propi infinitas aviculas hoc feminc curvaas virgis & quibuidam linos dtP
pofips vcnantur, telHbus Anuto & Ckifio.
Gtvcndiim monec Camer. n^ quis radice Te&atnrj guia paucis horis pcrinut. 1
• . ■
ira ParL
J,B.
Leiitk & ob(equiofis c(l ramisj cortice te£^ davcffente, in Rh Mezerei Germanici in morem
dnfiilij per qtios agminatim oonfceodunc /Mie crebra, Mvrteis fimilia, unciali plus miniislonf^<
iSat, vix fcmunaam lata, in acumen dijfinentia, glabra : c quorum finu pcr intcgrum ferc ramuri?
fitns obloiigi, par\'i, cx luteo herbacei, quatuor foiiolis deculutis conftantcs. Succcdit gianum ro-
tundum, linguiarc. ' . ' .
In mantimo tra«2u Narboncnfi prope./^iu oppidom ooUe^ J. Dauhinus.
f^- * MjrconoautorevispiUBaiididvehaneMffieqnimlnChanudsavaJ^^ .
poientiffim& abnm mom aceqpascr«Gaat,iibnfiM«orauaibni&m«CpiDcniciacn. •
fi Itjmthta fi^ i0i£amHimt Serid mfiar tmSihm C B. Tartfa rain Oift f*uimiM Lok
^ ^<JCF. A1^^^fimm?xh AiagUiahSaMmiimia i.Clufi,
Fjnntex eft cubitalis, vald^ ramofiBj radioe nitens altd crafsl, quem cortcx te^ irir&oU»
^iolus & lentus, in mtnima lumina non (tne floccis quos lanam dicas carptam, diiAilis, ouaK ctsml
cortice vcfiiuntur ranii, fcJ (iipcrflr.itodenfotbmcnco albido, &quafi argentco. Fclia .Myrti Ta-
rentin.? nusnitudinc,iiiii qubd pcr extremum iint paulb laoora, m aainicn tamcn obtulius dclinen»
tia undique lanugmob nAu inollia, albidA vd eqentea, lucida ; intcr (*iix fiorts exeunt, Olex
£miles, cJnJ. obloagi, in auanior fblioJa per exnemum diriii, coloce hiiea FniAus [ qoemadmo
'dam ex relattiaccepit Cluf ] Thymebz fere, (ed ntgricanteooloit^
_ Idein Cluiius lolia camola cffe dicit, aliquantulum hirfiita, gummoCi, fi mordeantur aman ini-
ttOi, deinde acna'£i: aduieutia : ramos cortice exteriorc iugrelixnce,obduci, alto incei iorc lcnco ; qux
tntae non bcne conveniunc plantx i ncku» ob&rvane in rupibus maritinns hon longc .1 Salemo nt
Itaua: undenon mirum *^^*plinm l^orare Tanon rMr« Gallo-provinciK aSanamunda i. Clup.
& . Circa Mafliliara kxii ad mare devexls, pntfetttmq, ooUem Ment reiU vocatum, fqualidiun, ari»
dum, glarcofiim plurima fruticat. Frcquens quoq, eft ( inquit CluJius ) regnis GranatCnfi & Valen-
tmo, m apricis & Sole iiluftracis iocis. Venio ceroporej boc cflj Maicio & Aprili (iorct ; i£fiate ie>
neaperhGit Folie
Bigitized by Google
]Jb.XXVtIL "De Jrborilnu "Bacajeru.
Folia (bnr akraida^ ttri ^bftum: ob fxirgandi facttitaieiii ruilids Hifpuus itu|i;iio in ufu. Sod ei^ i^n»
feous Sc exuperans quspacuod&^ (iiiq|UtLo6k) non raro dyleiuecus fluaUqae itiunodeMtw
aeBeifit: tdeoquenoniufirabiiftti&:ciiracaiitkmediibe^
6- TbjmtU» feliM Kali UHngintfis ftlft C. B. SanamnnJa i. Clnjit J. B,
ci*/r • . ■
Qilly^lk jiliimdinit ihitex eft« ramis leniis, flexibilibuSj camofb & denlb conice tniedii» qin iub<
)aa eUBrMM cnW jier totatn pUntam, przjertim circa radioAn, Lini aut Cannabit niodo in fikdi»
dncipdtelb Supcnofcs rjnmfcuh dcnlonim, confenorum, Unuginofbruin, & velur tomento quo*
J^tn MKXKVXIi foturum comam pariunt, fuperiore mmoruni 8c mucionatorum, lalli nonnihil gu-
ftjs, <ed deindc acris & calidi. Exornatur hxc coina ccntium flofculontm, Ole.i limiliumjnu-
meiola fiibole. lUdix craila & bgnola fuperioii limilis eil. Frudum iiujus c^crvare oon potuir,
Sindoqmdem Febniaik» florentem inveowhat Qetiofi» 6e ialebro& loco, matidniii Bxdcae, tnter.
Ipcn & Mepona,montlbu(que Gnnatx proninit.
Drachroz pondere cum deoodo Ciceruih (umpta niinfio& niifat per inferiora. Ctrca Qiipcn, iim (S
I BBrfiBhigt a|ipdlapir«'nn1li»ilBw6 tS» pcatterquam adcBCcalftcie^^ fattucefc «j|ir.
4, TkmtUa tementof» f^i$ StJi mmoris C. E SmammUa ttrti* CUfu ^jor* Jftdtt SdlmilUu
Nos fruticcm hunc in inlnbMrTa ad promontorium Sicilii Pachynum didum ficbrevitcrdplcri-
pfimus. Fohu eft lilecebraejcanbbus & ramults incanis^ut iupina ioliolonun pane : ^FAi; parvuk ln»
l)eos,quadnfblius,(eu potiijs monopetalos in quatuor laamas fe^us : Fotia m cnicis fomum dijbonca.
Clufius fic defixihi^ Supciiorcs duos magnitudine excedit, candidionbus & inulto lentiorirai vir>
gis. i Kc£tk J. B. Ramoi Farftim denG, candida, cineracea lanugo dbftMtt qaz tn majoribtK viiw
gjspardor,] quarum cortex (iipra modam lentuseft & frangi conrumax: exiremiramuh fi-cquen-
les, & fcrc oninino tomcntofi, procumbentem comam habent, & frequentibus foliotif obfid (unt^
carnolis, parvb, lllccebrx valJj iimilibus, urentis enam facultatis. Fl«res fupciionbub limilc^iliMi»
dam herbacei iimt, aliqiundo paUentes. Scd nequs lihus firu^um Ottfio oblenrare licuic.
FloretcumfiiperioiiDas: myeninvantemniDilbtraAniBaritlino^Meridiacbi^
culeo frcto ad Pyrcnacos ufq, excurrit.
Czfitlpinus fi-udum Thymela» fimilero^ tenuiorem, femine n^gro hoic fniticij fi modo ipfius
Cneorum fic ( ut puumus ) attribuit.
Viribus Gum praxedcnabus coavonir,
TifmiU»t.StUtfk*Pt^fifiiuifilm.lbitj^ . ■
Hujus Fruticis ramus dodrantalis i Promontorio bonx' Spci ad D. Bnemingb alL^tus tenuis crat,
in ramulosduos alios diductus, quorum linguh rurfus in virf^ulas tresaut quatuor rcdas dividcbantur.
LiKnum hojus nivcum, oortice oodudium rubtcundo,qui in candidiflimamlani^;inem (ericcam, cor-
aoftiaftar SananHmdae Cldii, difcerpi poteft ; «qu^ ac /o/m, vix (emundalia, anguiVa. craflSufcula
aR|,acnnunaGl^ Paflerinzqu(>dammodo3minla, guftuinido paulifperadfhingente; fed aliquantnm
manf.t mndlagincm abuncfc rcddentia. His foliolis ad extrcmitatcm ufque densi & undiq, ftipatae
fimt virgnbc, uoi tandem circmato congefta,^ aaiminibus luis lurlum tcndcntibus illas concludunt,
& cx centro fio furculos d-KVj aut tres pcrbrcvcs rcnu:ir,jc cniuruntj quorum linguli pariter lupcri-
oreparte minutioribus quibuldam foiiolu coroaaa. £ foiiorum medio fitfstdt trcsauc qiutuor. paW
li^ ia iadniai qnatnor per cxtrcmum difiOi, ThyindaB finikiciiieimn^ in ina paReTdue al<*
fanm,iDinflnioiibm cdyculitm ofteiidnniei.
9. ThjweUjt a^nit facie txtema C. B. Cnecrum Maitb. fuffruttx J. B. fcrtl tflaw TtpnJtM
mnur Cardi ejuldcm. Thjmtl^a mitter ftvt CtKorum MatthMlt l'aric
' Snffintex eft degank cui mdri rami, giacitok fiexibile^ leinti^lurculoii, ab ima protinus tellura
cmergemes 8e homi diffoft. fji^ nullo ordine «fpolSEa ratnnlm apibiunt, vindia, cutanea, Thynw •
\xx verac proxima, inf;rati primum, deinde amari faporis, nulU aut percxigua (quantuiii quidem
gullanri dcprehendere liaiit ) acrimomi pracdita. Fioret in (umnus lurculis lex, (eptero, auc plures,
confcrri, tetrap^li, cx rubro purpuraicentes, Cenuuru minons (k)rum pcend xmuli, ingrati etiain
& aman ilpons, alpeAus tamen pulcherrimi,.atq, odoran, caput li dtuiius naribus admoveanmr-
centames. lis (uccedit ^ffatr exiguus, Ttiymebeapfhlduflunddiifiinilis» non luber quidem, fid
candidus, oblongiufculus, femtn contmcns cinerei mcmbrani teAum, rotundum, ThymeLcz grano
par. Radix longa, minimi digiti utpiurimum aaffitudine, mtcrdum nigncans nujpre vcrocx parte
ilavcfccns, knt.i, lupcrna partc nonnunquam gracilior, undc rami Hexibiles 8C httmi di^etfi cmOF*.
^mt, & liibmde iccundiun alarura cava iacis craflas iibras flavekentes agunt.
J. Bauhino ftlia drca TiqHlimiim fiiftigia.fion4eRa, vnntia, 'thymdnat «Nk& keviora, obtafi*
ora, glabra, quc notx optimd conveniiint.
Provcnit m multis mondbus Viennx Au((riae vidnis tant j abundantii, ut rufticae mnlieres dum Ltaa.
floribus abundat mulcos ejus roanipulos in forum vcnules atFci.uit exorrundorum cridmiorum graoi ;
alilM ctum in Pannoniae (^lvi^ & licdonbus praus prope Fraticoturcum ad Mumum. Apriiipknuiqi
floret. Frodus Junio nMWIilffeit Fkxet incerdum ter in anna
- FbribmGaiididisxarianMmpQipi^MBiitCli^
^ A. CneeioMBtdiioU J.Baiifainf diveilinfa^^lqn^^ annoiemCacdi : CBanhihet aliiqo»
Mticillii» ftnwqFimimftiriwt. MoatiiddKppiionc Cordinihil ftm inieainBiqiiod.noaGonvcniat
Tttttc Cneoro^
Digltized by Google
HiSTOiLiA Plantarum.
" ^„vi o.Jjfem puftu ad aliquot hctfas fauces & p.ilatum Coccognidii inftar cxcalfa-
quem pro Thymeba mmorc Cotdi habaimus, venimiAboBm noo ^egtamam. Miiumtaaiea
5a«air (apoiii Mdiw«6
ooSrti^Wu o*? Sadmodum confcrta. camofa, Daphno,dis fefaoRHn forman, ,mitant,a. mahft
!™ ««nora & incana lanugine, intcm.' ^rxknm, pubcfccntia: /fcrrHimuI cnngeRos, tetn.
?X"anSmc*jSpurali
non ti icoccum fbd unicum, obbngmlculun», ieWII,«llllttl4lliailhnil4tt«lliB, Jnociilaitt CMn^
fervidum nuckum in fc conaiicnte oracditum. . . , <w„,^„, VA«i^
. In hortis Bclgias cultam vidit Clufius, bifq, interdum m «odem aniio florentem. .Fngpns im-
oaSf»" Clufius V,enni,.AulVrix, «liquotics eius (ci>en terrx crcd.dit. & aac» pUmnlM (SivnMr
Smmaq, curi coofcivare voluU. led iubfcqufiiu hycms lcropcr
Iialix oni^nem fisttn debeii ^ • • . •
* ' c A p. xn.
A V!AKr»«« Park W^e CB. Lant^j f vt nhumum Gcr. 2^«M«4t^,«ftil»'a«nMM»J.B.
-W "^ic frucexarborcfccns eft, grandis quandoo^ licet in ampUtudinem magis diffmidatur quim
I— I inaltumairurgat, lign6q,conftat fiiiigo68c mcduUofo. £ Jommo cz^te Mtt.
JLJL ramos a.g.cal. crafficudmc cnnttit bicuWulcs cmmq. rannioeo
pSifoloconlperlb, it.atcne pauca .ac v.nd,, meduUi arophffiml acdW. JWi»adAInumVBl po.
SadSorbum-Alp.nani acccdent.a, oppoGta, lata, fublonga, cralBufcula, iri amb.tu crcnata, h.r-
STi &Tulvilculo albo, maximi inferna parte, qux ob ,d caam magis candicat, confperfa,
Sineencc f/ir«b» ombdla, odore ffanimSambua, candidi, cadua, qumque oetalis, emwSaa
moaicc-rcHcMs conftante. Ilntn:!., m quomm mcio ftamm quina fumgMom^ta^
• Quos exdtMunt (upervenicnccs h^ic^, primum vindcs, demda nibra, per llMlfinniiem nigrae, oom-
doicesec fycofse, faporc umcn rfortro p,il.ito minus Rratx ; q\u\my:i c mHicis multi m VO-
ISntui- auos ut dtiusmAturefcant Ibpra palcas aut lanum rcponcre alterno ftracu lolenc: Stmm,
,„ms c^nnnent litum, comprellum & ftriammj olTco ^rnce mtcau.^^ ^
, . Inlcp.busnoninfrcquenscft, foIom«im4 mC^ JEMc O^a^mjtkim
*** pro tcmpcftate call, tcmperic 8c conditione fclu Magpa ex par» acmi rubdamt Jofio, Angiiftt
fine deinum & Scptembn maturclcunt, utteftaturJ.B.
^um fola tum baccx liccant St,adftnngunt. undc ad tonlillamm & guttuns uiflainnut.oncs,
robmelb oroddenriam, dentes vadllantes, alvi fluxioncs comnicnaantur. Foba in l.xivio dc-
coaA capillos dcnigrant. & cofikmi fluMCO fiftunt Yaratur ^ radicurn comcAis fub terra maca-
& fubiudc ^is ac din m6wri(aim ed aucupuhaud muul^ Mattb. Dod. Vcrcmur axm
j^f ne Matcimiu muk» olNiencyifauimquai iwKRlvi^ (umeaiaemaliquaDdosataai^ &iieUi.
nm focunis. j i
E<furculisparaturoptimaaquaad0CUlD5.c«i)»<r. . », l jrru i- j
Run noftr/ (inqaic Ruellius) r,mtam appellanf, fluiu krt inviaam, & ob id f*fabus bgandtf
utunrur ; prout & alib. tirc paffim ubi provcnit; unde peritmct Bamma oam ^pieem 13iea-
Dhralti cli- CKilHmant. ^ . . i- • t ■
Ciccrum r^-mrt« a vtendo leu bgando didum clli Vibumiun emm noftfft al,*;u|us paiticnbn
fcut.cis norocn apud Andqum: k Eei»ttiociiM> laric aM «« pmpMum ttbimir» <SJU faime^
^fflt^ uodc & LiUitaiia dicitilr*
De Bhee.
I. Itbm fivf SamMi J.& Mhm fiUo VlmC. B. Orun» Dod. Ger. •iftinmm lab. CiuC
RHus arbulculacft, altituainem hominis fuporans, pamlll«a««i fcbMrfeooOftiue, potiffi-
mumdrcafaftigia veft.tis; t: quibus akernatim exetint.-,Iar.i, Sorbi, qumq, aut lcx
conias^donibus, ex intervallo longiulculo difpofitis conflata, coU.r tenu, h.rlutx hiTcn-;
•tia; fiiigularia fi))ia oblonga, acuminaw, hirfuta, <errata. Ramulomm hftigja ,ntcr fi>lia >r«
fuftinent rvematim congeftos, Sarabucinis fimiles [^alpino rubn. ac^nunim|qM>fc noq^
Krana exdpiunt, orbKulata, Lenactia modo comprefla, rnbentu^nl^^ <!«KqMiBidl6'.
poriididBk Radta W detod^
. ■ la
Digitized by Gopgle
IM XXVIII. . Dt jkbtribm, %Kcifmi. ~. — ~
Incallilwi ciit:a MoaTpelium, prope Caftram novum. & GtrrvHej diAisi
fms inagnum cjus provenaim Salmancicenfi agro flTc, >f},cq, quxlTiL gr.K, i diligcuuT coli obfefvi
Mulci r inquit; agn eo oonfiti. ricc nwoore ibi u., .i quam vifleta, aiioqm aec um kcdaffiir.
git, & li cultur.i .iblit dcf^incrac .ic lylvclcit. • * - ,
OEJuncur finguls ami* ctuti lurculi cubitales l\ ridi<xm ufcj, aoc £tinimra teUuienk deinJ- t
acJjccaMur, m poUinem r&iiguntur^ 8c m ulum convatunoir ad paranda coria, qui nfusm totl
HifpaoM ccIebratiUimus lubetur. TfsdKfnitoluocadinaturMatem pv: du^r
Rhus Ponricum, Symcum. Obfoniowin. (Wiot^m^ apud Ga.cnum non Cum arburcs
fpeaj aiverfx. bcd Rhus Ooloniorum nihil almd cft quani frucftus; Corurio. um au.un folu 8c
thitias raniulcuh ; Rubeum quam cjus («inen jmnutmnjm, cui raaior aiiftrioRendi Ecultas ineft
quam maturo, cu)us aani quadancentl nig;ncant. ' , ^ ■ °
pcrfiatBdM^cetetices hoHO nos docent Thcophraltus, Diolcondcs, Phmus: uiiJc nata ca adftrin.
gentis &deliccantis naturx eirc;. * «««uj-
Frufius ejufdcm non mmus ulitACi tucrc .n.l abos condioadc^s, vc! lalis loco, vel cum Sale mitti
ut Veteres tcftantur, qni ulus cn.miiuini liodic h Turcisf]cquer^wiscft, ut fcribit Dellonius. Nam
mHeraclcaubi in viciius montibus abundat, magfw vxjeai hujus fru<au plcnos, qui-
bos comnfis cum lalc &:alliis fuis ctbtt non idnweni gramm conctliare il&nuu. aiperfo hoc condi-
mcnto tam alfis quamelixiscibis.
Notat Sylvius Rhois (uccum cdc vice Oftii>h.Tcii in Gallia Narbonenfi.
Cum crgo (ut diximus) Rliois f^ilia lcmcn artnng.int, refngcrpnt & cxiiccent, hinc fluxura I»»*
, qucmcunq„alvi, uteri. mcnlium, hxmoirhoidumcompclainr, vomttum fiftunt, bilem obtuii^^
. uu intus tn julculis & Ibrbitiombus (umptaj five extus adhibita. Dentes.denigrant, pucredini Se
Gangracnz rcfiftunc : udiia dfeenmento agnoviifc tradic Galenus ad cniftas Sc mthn inflamiTifl> '
. cioQe& Gummi dentibus indimm odomaI|;iam Icdac. . , , ' '
Rhus nomcn accQpic i ookive onorineowaomm. ^voce ^ Ladnonun rdfiim rnahifC ooq.
tendunt, Bod.ii Stapel.
Rhus noa vidctur pcrtincre ad hanc daflemjob pai)um vel nuUam polpam nncleoi "■nMflntfm •
fentkMatamenfiocanici^ qooaleguimurluiceamr^^ ' • *
C.B.Pari. . . •
Acfadicula eft Rhoe Tufeui inaiw» JUnri cx ftipite pullulantes tcncUa cervonim comua ^ cr.v
ino mod6 erumpentia ade& referanc, ut obiter intaeiitum ^llant ; fimilitcr enim imluti lunt, cun-
dciii colrvrcm, candcin figpram habcnt. Cxfi aut vplncrati lac iMllidum reddunt, quotl brcvi ui
guinmi tornuBi cralTcfut, Feliaa.hu multo nujora quara yulgaris Rhdis, odo, docem« aut pluri*
bus folioloruni conju^ationibus compofiu,tmpari cxtremninneiVum lcu coHam mediara teimiiSiiie,
Foliolahax: multo.raajdra fiuv, ^cutiora, raolliora,* triridiora qu4m iUiois vulg. per mareincs ar-
gutc denticulaia ; qoodlibet undas quinq, At fcx longum. Folia fuperiora Jafmini albi fohis fiifii-
ua funt. Spicx in fummis ramis multo niajorcs quam Rhois viilg. aJ' taiftum moilcs Sc tomcntol.r, '
craili, furcx, e multis brevibu» floccis compolita:, inter quos lc piodunt muItijyij/tMA^tiiuiiKi^flQO-
CK ]' "•.;;' n.':)i;undiores; quos fcquuntur numeroli ' femltta dcnsii ftipata, Talde tubra, OlbiCttlaa •AdS^
comprclia Lencium inftar, quibus & minora func, fub cortice excenoce,cotaneo nuculam parvam i
.BiBricafl«Bni habentos, tefta duriulcnll nucleum aibum ^pdcnwoi JtMix Joiigc L^*iiib taira
■lepcat^ ftolones iiibindeemictem, edam procul Ji matra
Hujuslpcdeshumllior habetur in Horto AcadcniTco Leydcnfi.
** Sr»'l«^ C B. i» Pred. dtferiftjtm. M Rhm /iqp»mum. b^mU Hctmao.
la paadi ditfatl^ pMBwhnte filiiibi^liienivibas niininim, anguftioribus, mmus prafiaid& omu!^
tis, 8c minus fiiidlbili. foit» confemt cum Rhoe hnmiK Viigpi. flba-. i^yZ ^»0^^ agnqfijt
macrcm.
. .gAP. XIV. • . •
• . • ■ , ■•
. Ji, ContmfgminaGcT. C.B. Park. Ccrtim fj:minamata. rirr* /WajMl-K. agh# fcftftfy
Co^cl, o; ffJoa^ficrcp-trec, o? Oattcc^trcc, 02 ^jiciitoooO. .
EX fmtiaim &milia eft
ramis plurimum oppol
ni.ucricalba ficdura. _ _^ ^ ^
quain ruborc afpcrfo, bina cx oppofitcr naficcntia. l-lmeim umbcUa gerit odwatos, ca^didos, qua*
aior.foliis radiatis conftantes : in oKdio oUiqo& fiirgunt tocidem ejufdcm colorii fismiut, fyloitCbo
fiibvitidi. iUcM Hederaoeis vel Juniperinis pares, langumcis peciolis appenfz, priinum vindes, per
nuturitatem nigricant, lacunl in tunbilico parva per.foiIi, in quibusofficulura pulpa virentc, acerba
mfiiavi, necfinc amaroi^ ininic-rum, ftriamm, nuclcum concinens album, atnarulfi. Ligni mate-
rics, autore Ailacdl duia oilcaqp Corno miounc cedens, virgis Corao tcniuoribuf. lobuftis, nodolis,
flmrifle fat^gpiiwic mpdft lllffilrflWlff i ^ ■
Tccccc 1 Cclai-
!
Digitized by Google i
H I S T O R I A L A N T AR U M.
• Cjcfalpino fruftus nigcr, ut in Liguflro rorundus, oflj birus cavitatei lubsncc, in qmbus iingula
femin.-i conttnenrur.
In |iq[iibus& lylvis fax firuteAis paffim piovcnit um m Angha quam m cxtens regionibus. JESbuf
Boret.Bacae ^eptembri maturantur. . r ' . '
• Lignum Unionibus ad verucuU confidenda in frcqucnti ufu eft; nam durum .idmodum cft 5c
renUcns, ide6q, carncs facilc pcnetrat exacutum. Tragus ad ucenfiba & ruftica inftrumenta, po-
tiffimum vcro ad cirros peitincntia conficn;nda cxpcti fcribit ob durabiliratcm.
• Cainer. tradit lulos cx hujus hgno aquam ftiUautum ciicere, qua foia ftrumas f fiqua id fieii
poffic ratione) penitus difcutiant; fm mmus maturare parum 8c ^minuere.
Fruifium inguft^itemoauubtB animalihHH pmdiNk Cornus fcemin.i. Ae Caelalpinus a turdis
mulcum expcti anbritfciii oOntradidcDodafunB, IttoCtf (aporc ingracas, & volucrem nulli delido-
raras clli iLribcns.
An.inienha rura in agro Tridcntino oleum ad Iucern4rum"u(um conficiunt c Cornus tteniinae
bacci , ikco tis primo in aqua, deinde torculaii cxprcffis. Mattb.
- In.deoiooSs a cane rabiik> eundem habere efiedum dicitur buji» iigimm qufm habet CQtiii
mtr».- •••
Moxlcftinus inl. penuk. ff! .ad lcgeni Pompon. de parricidis, .inrcqnnm ficco parricidx indercn-
tur, oftcndit in morc fuifle pofitum, ut virgis (anguinets ca:iicrcnnir, neippe ex hac arborc iumpcis,
Mwifawi, quoaiani infel^
non, ut quidam Icgunt, lagmineis, .lutj uc alii intcrprct^ntur f.\ngume «1
ciffimus) haberetur & maxune infiune. AUgmiy & ex eo Dal^bamf.
Hific feitiile Vetenbus Viii^fc ittipkiea £Aa «ft b»c
^ pacteiiiheaiitiangiaii&iiiftar.
R
CAP; XV. - . .
De Rbamno.
Hamiii nomiiiis etymoanon occunits ita?ocant Frutioeiquo(dam Baodferoi ipinofin^ qoo*
, ram nonnnlB ftoAd fiint nMKopyMndj Qiiniii kmgb Tal^ qoi hnjus. loct fint •
I. RJjanmus fpmu ohletfgit^ fiare cmuUcMt C. B. nrtict *lbo Mmffdkl^ J.B. frwm Clujit fiwt
«tt» Ger. fiamdMt Mtrffdui^im, fm fnmmCk^» Paik
7 *- • . .
Fratex eft magnus, toturfpinis armatus, in caudicc qmdem magnis ut Oxyacandiz Mtttb. iif
ramuiis niinoribus, corticealbicante^ Scquod obfcrvationc dignum, grandiorcs illi atuler, palmum
circiter*longi, rigidi, acuti, exramb cnatj, alios panunt aculcos parvos, noi\ nuniis rigidos pungen-
* il[£^ coiicnu^ !oco/o/i<i m.igninidmc varia. Jiami un.i, cum Ipini» certice tegLintiir cincrco, fdi*
lultineiKcs Salicis, terna aiic quaccrna, indidem orta^ fraeiba, candic.tntia, (ucculenca, nulioioiiKm
fapm-e prxdita. [Vere natorum ramorum fblia magna, Ipinz parvz] Flortt pauci, Laureolz mio
dedduo iimiles, pann^ Ipngiulculi, candicantcs [lubcoerulci J. £.] extremis oris in quiqqasa^
nasdiTiii r quibus deddentibus fsmims quoddam rudimentum rclinquitur ^inquit Ctuf) Kt CbIU-
. pino oblcrvante baccas fcrf parvas, Olca: iigur.i
fjcp. • Nafcitur multis Hilpanix, laifitaniz & Gallix Narboneiifis lociSj aucore Clufio. Nos circa Mon*
fptllium 8c FkveMiam Hetru i ix xa i)em copioftua obfcrvavinm Flocec Maitio^ pamer atqiDcf A»
iiimiioi.,Aatiiiiin0 DDTa iuccreicuiit £»|iai, iQienium decidua.
mSv. Hojns Iblia Sabnantkat flcaBiiqnhiflim CafteOBioci^ nuoie Oufto, cum tarioaflweic «leo.
&acetoedtint«pntnis mffnfK^nwmiMltMin^^|^| ^iCTfHinwMnigiMn acidiiAe cnn|Biifla» habflHtf qWB'
• laporis gratiain conciliac. •
2. tiiuaim
ufrai^ClitJu /fieit$ J. B. Parlb itidimm «her Ciiif» fitn fnrfmr» 6er.>ema&
mttr ftliii pafit, fbn fnrfma C E * *
Cjuf.
tlic, (;,i'jL'ivante Clufio, primo fere fimiiii cft, fed humilior, fic^Fequentioribus ramis fruticaiiSS
minoribus/Jt/j & magis carnofis, falfbque ^pifta, fi^etioie i^pdidSor : AriliM qoflcm plaii^ com
illoformx, fed purpureopiandcokye. . • • -j
Uno tantijm bco inventc.CIulius juyti I^oriTeUAi Oilitti, Orcelim Veteriboi diftMif ac Bmm
Soabin Vet. nunc ggwifw ^peilarain, Vateiitim (Banemii limitihui.
A. J. Rharrmus Salicis /./;■' an^ufro, fruiiu fjvtfcente C. B. ftctmJni (':ufi Gcr. cmac. primnt
■ ' JM/ctridM Lthttio Jtyt Itmalm ParJt. RJnumnu vei Oltafitr Qermnnciii }• ^ftiiatD<
4QMinL tliBcafSiicftdMnn.'
Frtitez eft tricubitali atritu^he, qoibaiSam in lods aibooKfcens, at ramis tipias & fran^ ocm*
f.imacibus; Olci- folus (cJ anguftioribus, fupcrnc viridibus, inferius candicanciSus, perpecuis. Flcf
ciili toiii lanuihs a^nalcunau- ad ibiioram exortus hcrbacci, mufoofij quibus iiicccdunt b.icac foi
adni rofunditacc'&: magnitudine Mfia, in ie numerdfa congerie racematim compa^, ac ramis
arA^ apphcati«ffixi4p«rexig|M>petiQli appendice, coloie flaveiceme acluie^ mararitace crocato;
fipore^icido acperacm», tinico intus nttcleo anc ^naoei^ non lapidoib uc Oo^ (cd quz denti-
bus tacilc acu'r.uur. I3a:ca- pcr totam hycmem Wgjs adhavieftonC. Radifie lUamr makl&ia,' difitlia.
Tocus auccm hutex pulvcre jeiperius videtur. * .. « .
F»o-
• •
Digltized by Google
Iib.X>CVIlL i)ejirhnkis^acafirii.
SUwenic in arenofis maris iKtoribus propc Sandvicum C anrii opoidum & Dclani. Ifcm in m.iri-tflew*,
• tiBdl aMCribus lindfeix Lincxjlnii copiqfe. . In dHi.vetiar.i & IlollanJix Hiantinus plniimis locis
• ' piwrttuL Nos in arendis ptop^ Aug^ftam Vmdeiicoruin obfervamus ; mq, gl.ireolis ad Khenam
8eR«xlanum amnem. " . ^ < - *
■ Floi«tJui)io, poft iaqmniiiii doaaiiiii,bMC« manim» quaslubiadA (uc dixiauic) couhyenleliayai
• retinet. •
Dc viribus niliil ccrtl tr.aditur. Scribit C\mer. acinos purR.irricem habere facultatem .\ qmauf- rirtt^
cUni affirnuri. Addic tamen, paran ex eis Rob, cjuod vehementur acidum lit« & attenuans U *
iiicaemMt BaUfb fere, comiT»BrnUffc|ne adif&ntenaxAi quitquddio^ocoBfauaiitiiiqniieadnia^
4. KiMlmmB^nitfirslH Mc.mittCkfiQ9r, l}Lurtim,pnklim»t Mr«gp'«rC.B.
notiooltiseftf fivqneodbus ramis, SpinMn (epibus nafcends, & Prutia fylveflria ferentis magni*
odinB^ OMtioB viapo te^ & longis Fpinis armatis. 'Fo/m ex quibufdam tubcrcubs ut in prMye
inulta fimd eaaKttHtur, longa & angufta, camola, viridia, iaporis adftring; ntii^ & Rhabarbari
laporem utcunque refcrentis, perennia. Flct veris initio parvos, plurimus, & conrertim juxta fblia
nafcens. /Eftatc nigrum^«^(»w fert, pan'o Pruno (ylveftn fintJlem, rotundum, acerbum.
In incultis Graruitcniis & Muraani regni locis invcnit Clufius inter alios fruticcs freqDaQleiii:£«a£
ad. quem pofVca mitlus e(t ejiis fnidus ex Hilpania Lycii nommc, ex quo tutat plantjc.
Ljrdum Hilpanicum Ltk. Hillorix Ebrodunenls ioAores conjeAtoenr nolk aiverfum cHe ab hac
• Rhamni fpecie, cum Clufius unaA cantum olaiitaai es lois Lyt^inaiiiie doiiaain in Bdgio pid'»
venire cradac (iiiniinun hanc> noa duai Viw loGiAn>
FrucfiusdoooADiiMiiAnidaiMficdilfc^ «qM«dampod^dolonintiliier bnA wdk^Mt
refcrcbant. " • ' ' .
cAP. m •
»
CtfiA» ftii(gfai|g«r Maiggr. Jfkr hieafir* Bn^lim^,faiS» mm^pm,fitk ^f/^Mk
ARbor eft ak.ij corticc cinereo, (uperiusin r.imos difi^efcitur, habens/J/»* (elquipcdem long.ii, *
majora minoraTe, buialibiinvioem oppoiita, in extremitate tna junguntur ; (untquc ob> ^
longa, acnintnat^» nervo Scvenis natuum rufdbfetKibus, fiiperiiis viridiora, inferius dibica.
In exmmitate ramonun innlei ium congelli ramuii, quibos folia inildent{ ibidMn 8c pnMreniniic
Iramt flonun, ( tsmm AmBtr m» dejerif/it) quibus fuccedit frufftu bacoe Lanri nuignimdine 9c
figura, initio vuidis, pcr maturitatcm nigcr, paucifHma carnc fubdulci, i qua cutis craffiurcnl.i ft-^
dctrahitur. Laf^m continet ovalem, haud durum, tmlto aibo> farinacei lapons, non cduh;
&udm cameit eomMitnf : akifim Biafiyaiii fiiocum 8c expaane Gtnein. i/bakm cft menle
¥^ hnie «riwri ^uiiiatt fiint i plnnbw folibram lefquipedalhim oaiijujiattombitt odmpoCta.
CAP. XVII. * • '
Arlir hmeifir* BnjfilimfitfimStt Pifcrrefyimtt. FinJmkt, iMrmK» Ikirs. PiiblL
• . • <
Pifo.
JUxca Olindjc promontorium Ipedosi^ utplarinium nalcitur, ob acrimoniam frudiis actcra(ciue
qualitatesPiperis Bi.ililicnlis xmula. Folia fcrt cxigua & acuminata, & Oliva: fbliis (imiiia.
Lignum ejus tenue. Procera eft admodiim arbor, & in (ummam akiiudioem tt£& affutgit.
Mcniibus plu^is adni iUuis virent, fed maturefcentes menfibns Deoembri &|ailaaiio labenc, ■fymah
atadeddunt: qut li fiierint deiiocau nlgrcfcunr, urimcque linguam, & aromatkum q|ud fipnm^
ablato (emme nigro oblongo, quod in illis connnctur, quod Juniperum redolcc
A jejunis manducati (tomachum dcbilem corroborant, t^: dilcutiunt flacui. Tiwn contuH & ap- Wrt%
plicati mordbus lcrpcntum medencur. £x dfdem fruAtbus in pulvcrcm redada 6c exfiocatis 1
lifanatt coniiciunt contra frigiJMTB«nrii aftflufc ExooquBmar « leftfwntur in QBcioir '
^Hkh Tioem I^peris pracftanc
Exaiboris deniq,cortidbusfuM5 igniarii, qaibus militcs ignera forent.cohfidunnir.
GAP. XVIIL
A
14 Titnniu mmt0Trmt%
T.X$. 9.^^. Ctnfc afinif,
H,M. • •
Rbor prooera tSt,.emHb» ctaflf^ '"i^t^ lainalii fQcn&dii!, vuidi-AmJbentifaas ac tonieii'
tofii donaios L%niim denfinnt ai90>flwelccas« oortioe tiiiiiiicnmeMilo,.ciiwreo, alpero^
RjUix rufa, graveolens, inlipida. F(p/m terna (imul jbnda petiolis longis, rotundis ac to-
mentofis proveiuunt, obkuigp-rocunda, acumiiiata, ia atnbinicrenau, iupcrnc lanugmola,
• * • Tctcet % ^ wStsuti
Digitized by Google
1594-
HiSTOiiiA Flantaru
infernc lcnia,nervisaUquocioOftan)edia, viridi- albicante ordine parallelo in lacera exoiiTcnciliiis:
oior ( ipor ingratus. FUfculi numerofi pcriolis longis ac lanuginofis infident: conftanc ii unico,
ruh) & pilolb foliolo leu calyce, ftamttmlu tribus candidis apictbm omacis mcdium occupiMicibus.
Singulis floiculk fingDlx (iicccdunt iaccic, rotundac, atro-vircntes primum, dein vindi albicantes «c
bnuginofx, came loOlt riioo£t ac liibdulci ref<fttx ; intra quam fimen OQodnctur iolidunii, aHA'
c^ns, nuclco CAndldow ^ , " *
N.ifutur lylTCilribiii Repu Mahbaid lad^' taeEuaa ia P«nc; feaver viret^ floiee <e fhi.
• &am fert. .....
. Vfat ia mecliaii»
«
rruux Indtciu hMcifer bt)i4fettUs,fhi9itnimi§ mm/pm atr». i. TijtmhTtml R M p.
H.M. ' . .» , r .
Rbufcula humilis cft, atquc tertiura gcnus N«ri«w-^iarfliBjenusdeIcnpt«, cui tumcaudic^
nim radicc & crcfcendi roodo (unibs eft. Fdi» (in0 oraine nuniili» ioiuerem, oUongo-
rotunda, acuminata,cnifla, dcnfa, glabra, fupemi atro<Tiri(lia 6e (plendentia, infemci [ub-
viridia, cofl a nKviii crafsa, i viridi flavefccnte. Fhrcs rorundis,- vindibus ac lanuginofis
pedoliscirca extremos ramulos proveniunt, rubclccntes,'calyciq, «ciguo, lubviridi, ac tripartito inhjD.
fttti
A
tioliscirca extremos ramulos proveniunt, rubclccntes,'calyciq, «ciguo, lubviridi, ac tripartito
laiTj fod)longo-rotundi5, culpidatis«acftellx in modum expanfis foliolu oonftantes, roedium oc-
GopuitentfiM^globofoj «Ibicuite prpiiroj ddn niielcente, punte miiHidllimisinfuperficieno-
ttto, qg&d ipfias fruaih ra&iientain eft. . Floriimi lnooedniit>!«a» rotundi^ nigricantes, gUbri,
cvRe intus (ucculcnca addo-dtdd ideit^ -inn qtuuii tfiiubm offlntinctBr lotiindtimj viigpiBmti
elenm indudens albicaDtcm. . ,
Crcfcit mnkii KeffA MabMa taMm a jbgfettimadi lemperviMip flocec. fin.
Auinq, fert>
Gtteriim expieffiisi ftlii* loGCus, & cum opii tuitilb inm^fiMum ii
illanim p.iroxyimos ndtigtt^ Es iilBettt 10 «qiMConiiiiaiii ooAii Ktnicnpiu
• • dolores placandos.
%, KMijMthPmttl H. M. P. 5. 7*. l8. f. jf. Fr^Ktimk frutitit mnor ffetitt.
H.M.
■ Arbulail.i cfl humilis, quatuor circitcr pcdcs alta, caiUict tcnui, muldfquc ramulis fubviridibus
ddnato; Lignum albicans, corticc cinci co, inciis viridi, faporisacris &c aroniatici munirunl ; nccnon
Vufel^ente ac fungpsa mtus mcdull.i lelcrtimi. Radix vero infipida, inodora. Foli^ oblongo r^
tnad^acuininata, crafla, den&j gi.ibra, fupemc atro-vindia 6c f^lendentia, infcrn^ lubvindiaj ner>
vnlisajlquot tenuioribbs ac vix confpicuis ^ cofta media vitidi-albicaAtc in latera eicQiiClltikli; odoc
gratus, lapor fubacris. FUret & Fruiiiis Ttjtrm-fantl floribus 8c frudibus {iniiles.
LKm. Nafcitur lods montanb circa Mtat^attii femper viret« fiorec & firuAum ktu
De viiftiaseuKm lulul conftat.
3, KJuimthTmiA IL M. P. f. T, 17. f. %%, T^mJh mkm fiSb
Arbufcula humilts eft leu notius frutex, atq, auacta Narum-panel fpcdes, prxcedendbus haud ab^
Cniilis, prxcerquam quod folia minor.x linc, oblongo teretia, acuminata, fuavc olcntia, tromatklt'
Provenit lods montanis & petrolis cixca PtirMtroi feropcr viret« tiorec« ac&odum profert.
Yirihuicam Nttim ftnd Qomit.
C A P. XX.
Cmm*¥taid II.M. P. $. 7. 14. f, 17. Srmt* bJkiu km^trf firt bat*ftudtt Jht^u rtttmdt^
nieimtjOf meiitiyrent,
H.M. : '
ARbufcula ha:c Narum-fanel fuDCrius defcripcx altcra (pcdcs eft, (ufdtfque modo/ ac pari
.iltKudineexcrefcit. /{a/m albicans, cinctco ac lanuginofb corticc teda ; fapoiracris,odor
aromacicus. Folia fine ordine ramulis inhaticni;» obkmgo-rotunda, acuminata, crafla^ denjl^
_ «Ubn, niiBnda, fupernc atro-viridia« iflAmi fiilraj&,cofti roedia crafsi Fltrei raccmacim
provenlanr, confVancq, fcx viridibus, oblongo-romndis, ac cxtrorliim rcflexis fbhis^ mcduun ooca-
pantc globulo ^lano-rotundo, viridj, qui iplius fruftus rudimcntum cft. FlcMibas fucceiiBltf mrm
rotundar, pnmum virides, dein nibicunda:, carne fiibdulci intwvefim» tatnqiium 4^s>Mwloaii>
tur rotundum, nibro fufcum, nuclop» continens albi^ceiii. , ^
Creidt ubiq,in Malabar, & prxfibrtim loos aifnomi ac pCirafii n CwHbmW* «IMBmnil nOiCt,
•aaAyi(i||%tj menfibus viz. Julio& Augpfloi. . •
VtiAiisoimJ/iirMw-fMc/coavcai •
• • - ■ . C A P.
Oigitlzed by Google
Lib.XXVIII. T>e Moribus "Baccifms. " . ' 1595
. CAP. XXL
'jUar Uetifer» btiica racemtpt utr^ftuAfm fhiSm ntwU» nHmfjrtM. JC«j««MMnni* H.XI
p. 5. r. 19. p. }7.
ARbor eft jufke magnitudinb, esa^ ai|Gdiocriter craHb^ cnultitq, nnlulis nodo^is cionatOt
Dgiuitn prxdunim, albicuis, ftinro oortioe munitum. Radix fibnita, albicans, nibicundo
comce dnct.i, inodora, fubaftringens. Fvlia gcniiiiat.i ordinL- nir.il!cln r.inialis inliircnc,
oblongorotunda, acuininata,jj;lAbra, niKnci.i,^ lupomc atio vii iJu, infcmc lujviruli.i, ("ub-
addo-aftringentia. FUfcuL inodori, iLbca-rulei primiim, deui purpuralccntes, ad folioium cxor»
tuniaoeniamn dircutis provemunt ; calydq, exiguo, mbicundo ac quadnpartito inKxrcnc, qua-
tDOr fiAraciin^ feUoJis conftantcs, oBba psmmdit, rotundis ictfo/ omatis mednim occupantibus,
intcr quT J}jlus prodit tenuts, (urrediu. EmSiu rotundi, glabri, nitentcs, rirides primum, dein al-
bicantes lubcceruld; tandem coeruleo-nigricantes, came intus carruleo-albicante, lucculenu dul-
Ciq, leferti: intraqu.imofTicuIum continetur, nucleum includcns albicantem. ^
Qcfiat iocis fylveltiibiis circa Cochm : Semper viret, Borct, & (hidum producit. LteaT
Bc «boiW Mas cum vuidi carGoniit in oleo cot^ linimennini QOoficitur hyaddibus pellendis utilc Knfcj
P^^Mmn ficQM ami linteis pond anrai pofitut lippimdinein cnwt. Ek ndioe ia oleo ooA» Jinis.
paratur ootitra Arthritidem & Cephalaeam. •
C A P. XXiL
JfaM^Jbriiwfjywri» JifitJb, fiath mimffnm. IKMSidSi^M. P.f. 7^11.^63.
ARbor eft jaifae magnitudinis, v> drdter ped« alta, caudice mediocriter eaSi)i, mdtflq, n*'
mults in orbem<uffiifiidonaiD: Li^niunalbicaiiSy den(umj ooiticeninimuinoiaflc^ rarvoy
inodoro, laporlsuiiAuofi, necnon medblU ifltos lefeitDmflavefoenteL K*£» itideni fbrva,
fubfalfa, muciIagino(a. Fa/w fubrotunda, .icumin.ita, oblongis rntundifq, r>etioIis circa ra-
mulos proveniunt, liipcmc cleganti virorc fplcndenti.i, micrnc fubviridia, iiiodora, inlipida. Nervis
'aJlquotc media cofta viridi-aibicantc, lurlut.i, 6c in ^^erfa partc cxtuberante, in latcra cxcurrcnti-
bus. fU^li ad foliorum exortum ffHCaam proveniunt : Sunt ii gemmulx rociiodx, mu(co&, «i- ■
ridi>flaTelcentes, qux .-ipcrtz duobus oonftant foliolb, binis ^oMmulit tntllPm&p cxtenora vcrsiit
reflexis, pluribulq, flaveicefidbus apalmi ornati>, Flolculis luccedunt Bacea rotundCj vilidi-flaVO.
fcentes, inodorz & infipidr, iinicun) incus includcntcs /fmrsrotundum^viride.
Provenic variis RL'^ni Malab.inci iocis, '^nxlcrtini circa GrM^MMT. Seoiper vivetj qOQtMUas £,«c*r/
floTCti fiudiimq, fertj Januano viz. & Februario nenlibiis. Ttmfm,
Arborii ftlta com idridi Tabaco & Orjrzx infiilb triu, acoloeribiit InTeceracis Sc verminods im- yim.
n^ta, pocenter iis medentur. Ex iildem inaqua codis balneum paratur, adversusaJgidas fisbres. E
flordxis & frudibus conmits, & in nodalnni ooUig^s^ muliebri incoftis oonficitur errB-
iBMHy qood elg^iBt fitrihja modcri fitter.
■ ' ' ' ' « • I I I I g
CAP. xxnr.
jirbar raeemofa Brafilimu ftlm Aftejtu Breyo. Qent, l. e»f. 3. fme nmm Maregr*via defer^i^
Brey*.
ARbor eft Pruni altitodinem afleqoens, ramis pemiiaetus, ombram pieaiidam (pargentibus,
fed quodammodo dcorium inflcxis, cortice cincrco teAis: Quibus Felta gcmma 111 acutum
termmanda, diraiic libi*inviccm oppolita, brcvibus pcdiculis appcndent, inagmtudme 8c
figara Apoq'ni z Cluf. duriora & rigidiora, (apenus lacvi.v & hilari virore micantia, infisrius pro-
* pcer denibs & [iibtiliffimos pUos molliufdila inftar Serici, atquc cx cinereoargeme6q, ooiocclpeiip
denda, iiervooonlpicuo per lon«tudinem,^8c oompluribus Tenis in latitudine praedtta. ReiDOnim
faftigia inter folia Flarts in pnajTiari pcdiculo triunciali, brcviffirais pcriolis morc Berberis, numo-
lolbs 8c denfbs dependentes racemanm (uftincnt, c quatcrnis vcl quinis folioiis Havis congeftos, mul-
tis in umbilici ambim ftaminulis paliidis &; (ubciiibus prxdiros. Qiiflb Bacdt undcm CKopiunt ro- . •
.cundcRibefii m&nitodino. Stii lutd ooloris, quancumex liccisoblccYare licttit. Matenes ell aiba
^ ka^ "leffr* fi*^ -
CAP.
Dlgitlzed by Google
HlSTORlA PLANtA»Rnil.
c.A p. xxrv.
• dl§trBtct^»iidk0fniS» aiffiJfmmtffram. MtU-Ftimi» H. 2ki. P. 5. ^T.^/.ii
«
A^^ Rbor cft proccra, caudioe flavfftente, cortice oWudo coeruleo-albicarite, rnnolo, nccnon
ramuliilubdncreis aclanuginofis, inorbcm ditfiilis, orn.ito, 2?a</ix rubcfcens, furvo cor-
bcecinaa,amara. Foiia brcvibus, crafits ac hirluns petiolisde^ congcricarca rami^o*
provemunt,oblongOTOtunda,crafla,den(a, glabra, fplendenti#, fiipemi «llO-nndia-, infen^ lufifi-
ridu aclanuginofa, meilu cofti crailA, viridi albicante, hirfuta : (aporamanis. Intcrim iDtaituim
Gtmma proveniunt fubvindcs,exigua:,rotunda:, quadnparrit*, quibus aperris quinque prodojncjbp
adi quatoor vcl quinqi, oblongo-rotundb, viridi-aibicantibus, ac infcrius fubrubelcciitibai tobob
fiinmU conftantc?, odo vci <i8cem alhicMitibw funreAis J^antmulis» flavefcOTiibus -p<o*»M oraa^
malkim occupaorflni. Flolailis(MOOfflitt B«icietfiidif^^
dabrz nitentes, faporis (ubaman & aromarici, unumintusNudcum continentes. _ ^ •
IJaiciturvariis Rcgni Malabarici Ipcis, prslcrtim in Rafoljn : (empervirct, quanni]illlOltC,tra.
— , - *Fblia cum ficcato Elm^untis 6
inlper&, iifikpi inodm fcninmr.
Folia cum &xaxo EMiaittis &no m puiverera redaa», & reliftis poft curatas vaiiolas ulcukula
C A P. XXV^
Fnaex Jndkm kuctfer fruSu rttamfo^ cuftUmc, RHmm fm$iU, mtmffmu. Tsjtrum Ctttmm.
f. ttll.F.i.7:ii.^M.
r A^' Rbufcdt eft humdis, caudic? candido, coitice obduao ciiierwi bodoro, acri. R^ix^l-
A b.cans,aals modora. Fc/m crnfTis brevibufque peodbl «ya.Mttllto P«>wnium, oUgM-.
r\ rotunda, crllla. dcnfa, glabra, fupcmi vindia, infM OmAta, cofta medu dfiia^:
finora«ifcingens &(%'lvcllrii Flofcls raccmatim provcniunt cxieui, fiuveolcntcj, oon.
ftant ii qKTi«li-fu(cis, iiibrocundis ac exoanfis folio i$, qumq, e vindi flave(ccncibus/*«i««rftt.
Sum oaJpantibimto ^ /y« ptodfKcnuis, vindi 3juna, capitulo (ubrmmd FlofcuLs
intus humida fiporifque acidi rcfcrtx, RibrfM» nofcad^
unicum tancumlntxio in Hngul.s corumctur officulum ^5^^'™™' fe*»-'^^*^^^^^
UoKi aefot multis m locis regm Malabaria, przfcmm in fVarafoMh & PaUert,: fcmpcr virct, quo-
^ ^"^Si^iss^rTq^a^^sii^ott^^
Etiam cx corticc m kro h&ts cum fcuufle CnnuU dnooo fftfftma. ~
, C A P. XXVL
A ■Rborcftniodiocrismagmcudin.s, craflb, flnvcfccnte, comce obduAo cinerj^mu^^
A . .Sfw ISrr^^ a! quadrangulis donata RaM. hbrata albicans, cortice cmwjo in.
/1L SrSbS^, inodora. Upons acris. bma & bina hl>i mv.ccm. <>PPf '*V°W°"§?-
Su?!^,7cuTnata. 'in ambim £Sa, «flf, ^',t^'''4T"rt'!Tr^^^^
infcrnc ncquaquam modora. infipida: oofta 1068» albicat. Tcnella folu t "^«P^^-J^
p„mL!iS,n?real(tnt, dein purpS^., t^d6mque _at«>v,ridia evadun^ «^^^
Iti waaiianmpioveniunt, exia^,iuaycolentes, mlipidi, purpurei: ■«^,,™?^
• £q^£^r^£aL laadas ut plura v.deann.r. b.n«/^«^utc.s ^^^^
«(3iam ocSJantibu!U Fterc^ I«« «o^
inHifquc came lucculcnta & amara ttfmx, intraquamofficah«»lo«uri(«ididMn, gMbcuro, ao^
deum indudcns albicantcm, ftib,im.ii um. • ^.,«„:, CkAim fist. mcme
• Naidtur ubiauc in Malabar, pra:ieitim circa Cothm lcmpcr v.ret, quotannjs WBaus Wjp niBw* .
mordlquc biliolos ac pituitofos per fuperioia e8bpel»P vcntr^iculum poeenwr «piWt.
»
Digitized by Google
Lib. XKVnL Jthnlm Vacciferit.
ti. M.
ARboreft oiaeeeUkatqiae ibeaola plurimum, alticudine 60, cra(Gtie (eptem pedum meniu'
ram drdter «qiu»i muldfque ramu cinerets in orbem long^ Ut^qite diffuft domra ; Lig-
num atro-purpureum, gUbrumac flexilc, cortics obductuni nigncantc, ci iffj, niolli, intji
albicante, qui incifuns alicubi vulneratus illico purpureus evadic. KiJix ribraca, albicans, furvo coi-
tice xk8C3l. Falia gcminita ordinc parallclo tenuionbius rainulisinh.r :t, oblorvco rotuntia, glabra,
nioUia, rupem^colore atco-vindi nitentia, infemc vincii diiutiore. Fints ramuJorum exiremis ra-
oemadm proveuu»;» ex^i ; Vitts vmiferz fk>(culis perfimiles, inodori, tnhacr&itq, calyci exigno,
fubviridu quatuor acuminadsac viridi.-flavefcentibus foltalis cooftanri^s, o&o fiammultt albicaiKibus,
flaverccnrilxis tpcAm omatis, raedium o^pupantibus, mter quat fylm prodic flavefcens ipliub f, iwia^
rudinicntum. Fruclw p.iri torcilitace flonbus lucc&iimt, ac itidcm raccmacim pr^vcniunt, tivanain
aut nbium adinftar, liintque baccx oblongo-rotundac, comprci&, vindes, teoui cortice cincta:, in-
Scame fiicoulenta ac iniipida refertX', intra quam oiliculum locatiir vinde, obiong,um, com- .
nuck»m indudBns cradidumt, «e-pme infipidiua loiapcr nnr genuiAos hu|as arfaons
: qui floftbns fiocedtmt, alii aiMris CMidici & ranixs mdiQtte ^uuulcimcur, gciuunis (nidibtts
rnajores, rugofi, forma renall, viridi-diluto oorticc tcAi, carncque viridi, deiiia, at liumida, (apo-
nique acerbi intus referti, intra quam exiguus ac rubicundus vermiculus iubinde iiolpitatur. i£.
fmSms ntbit ftmt ^uim GaJU jt» tt^mu tti uftSmm fim9iuilm pfatmi, Kt fim wtmtmt rt- .
ilfUaUs& fattmmUmremmMlKmns,
Provenk dnique m Malabar, lods viz. pecrafit mcnoa in iMquiflbnanmi «dinm tedlk: quo-' twwi
taimis maturos exhibst frudius, NQVembri lci & Decembri roenfibus: cum vero floiet antiqua dc- .
cidunt folia, lis prcfcrtim in lods ubi ilores cnunpunt ; atque lobole lau ab atuio dcciAio ad quii)-
quagdiinum & ultra frugifera manet. • ,
&c ligno autem hujus arboris enfium ac ailtronun vaguue oonfidunnir. • ■ VmttS
Conex pulverifatus, & cum butyro in ungtienti (bnnam ledaAus fpanAo cynico, (iliiique con^^^
vuliionibus Rravibus vubieribus ortis ttrctktur ; iccni ulcera quarvis maligna dolor6{que anhriticos
.ianat. Infupcr co.^-ticis hujus fuccusaplKlus curat, & afliimptusdyfenteriac rcmcdiuin cU. Idcmcor-'
tcx^ cim cortice Codam-fulU in pulvcreni rcdartus bc. exhibitus alvum movct, hurnorcfquc ^ltuicolbs
& atrabilanos dacit. £ foliis & cortice m aqua cO^ Semicupium potatur fominis panturuj i^c fii*
cSlior& fdicMcfuooBdttpiitai . • .
• . • . _ '
c A p. xxvm.
iUBmtt-TiMali itM. P.4. T.40. P. H^. Baccifera hJiet rsemtfat /hrum fiamimlit W«
' it t0m»prmit. Ex dtfcrtftstnc fies fttmmo fruiliu infuUn vUltmt nmU ferttmt ad gam m-
efmi ^ttSB fiKit ttttJitbtittt, ». . •
HM.
f A Rborhxcmedizmagnitudiniseil. Miu&Mcranb, denib, albicantejOOitiGe(>bdtt^f^^
/A glabro, necnon tamulis fifaviridibus 6c ianuginoiis omato. Jt#i/ar albicam, rubicundo cor- '
mL JL. tice cm<9:a, lapor acris & amarus, odor .iroinaticus. brcvibas \c l uuiginolis pcnolis
alccrnatim ramulis inhrrent, oblongo-rotunda, acuminata, in ambitu ferraia o< liorrciitia, lupcrni
atro-vuidu, mfcmi lubviridia, nervis aliquot e mcdu coiti in l.uci a cxcuiieiitibus ; lapor acm &
,ailringeos« <xior iiiayis. FUfcuU arca ramulos ad iolioruin cxortuni racematim proveniunt, liint*
que geminnbpftrvx,'iubvirides, i Temce duo candididima fiaminuta pilis plumatim obiita, vdut duo
exilia comua, traniverfim enuttentes : odor nuUus, iapor acris. Hz vero gcmmulx maturiorcs /hv-
&m conilicuuiu, itque fimt baocc exiguz, viridaj came iucailditi & anura refeitx, intra quam -
exiguum looanr officuhim g|bdinmi« ivbioniiduai com lucbQinaab ^ptm Oeraiiwymnndcotam
aunula
Provenit ladBinoiKanis, attamcn hunudisabimbribusfrequentioribus, necnon lli flwiitmnil liptt
drca Cwwitfwj ; quotanim fauftus fia^ &qpt8mhfi vk, 8c Q^iohnnienfiba^ nt^gBr faaoo rarA '
frugifcra manet «mos. ' * ... ^
Arbons hujus partfts, r.idix, cortcx, folta, frudus^ fpccifvcam habcatttT admiiisQpbs&a^Mue*
nitidem, liouldique ooi^ri mocbos remedium. *
Cap.
Digitized by Google
HlSTORlA rLANTARUM.
• .Ca*. XXUC
\dp6tlfeu MaAff^ R M. P. I. F. 51. p. 99. Arhtr h»c<^tr» Mtldgrica /Ure urmi>eSatt
If.M.
ARbor eil meklioais aidtudiais, raJkt crafliola, plurinias fibras pilolas tianfirerfim nii»tffnf_
colore crocso, Dt & odorc { esii4itt quinoue aut^fex palmos aaflb, nuDos GxmAot inakum
difiundcncc Jigno albicancc^ tncduUi rutto-fulca. Surculi C(:i}eri vindcs (unc> quadrangu-
1.11 es, & iti unoquoq, latereiiilco ftriatL^ Felis bina & btna paiolis brevibus rocuiuiis inC«
ieut, o'_>!ons;i>-romnj.i, .inr;;i inb brcvi 6i r^ngufta cutpkle^ail pctioluii) rocunda orii, m 01 is lupcriori-
bus minuctMic lans dpicibus alia magiSj aUa minus enuiientiaj tcxcura c/ailtulcuU, tbijda, jll ttK>llia«
■;^lim, Rlabra, ftpernc obrcuro virore nitnilw, (ikbtus diluiiora^ odoro Acuto^ huA uiffS»o, (apoia
arairo & fubMrL Cia&» 8c oeryi fiine vitidi^cUriffiine . fUrtf iqnbeiladm provemujit, fiintqdc)
oarvi, albi;^ fea ex viridi tBbtollbiclntes, auatuor petalij^ mtnotis &- rotnnilis cotnpo(tti, uno nia|u-
ftulo & latiiis fe apericnte, rnagis etiam albicincc quain reliqua n.i (luacuor tcnuia, alBicancia,
* 4picikat rotumlis alKicannbus dotat.i coiitincnt, ac ftylum tenueui, albi^ uKi;ii), lcu yiridi-dilutum, bi-
furcatiim, vini.ii Klobulo, qui ex c.ilycc rotunJo uniergit, ac prinK NiUuiri trtidus clt^ iniidenccm,
• . odoris fottis non injucundi. Fioribus fncceduiu ktxem rotundc, quje cuni immaturx (uot colatis vi-
rididiluti, matife aurem magis fiifci feanigirj, inMi oflfculum lOttinAim ooniineaw^
Semel in anno (ecT flortt & intdaik . , .. ■ ■
Km< Deco<flum totius plance in fbdWttb 6( lododhto apidt aMlts corporis, & (peciatim arthritida
. conducit. - _
Radix contrita & epots cum aqua Benterir conducit; iceni cortcx ooncritia & mixtuscmn mells
in catapla(rnate. Racbx cuni nuirina corta icdat ilolores ppdagra::.
C^eum ex radicibus, aut potius earum cortkabus extra<^m, tenuie,eft ^ daruiiwcoloris aui80.flavi
• & rutilantis, odoris vegai & pergrad, (apoiii filbaGris^Sc rubanoif» gndtft in fiwiefii^da, nli tC
. dtbrilwsvenmtflatiU^diiciibtttnd^ "
P
C A p. XXX»*
Dra» «Iw- CbiC <3e& J. B. C & Ftulc
duf.
iRo;cra eft arbf>r, Pinuni proail intuentibus rcfcrcns, adco aKjuales (emp^frque vircntes Cmt
r.imi. Hujus irunc.-H cralTiis, odo aiic novcni cubitales ramoi, iquahtcr nalccnccs & nudosj
lullinetj qvi m lunitito hdi in alios tcrnos auc quatcrnos ramos, cubicales auc paulb amph-
oresbracliiaUiqnocraflSmdinis deiimmt, nudos icem & (inc fbliis, in (iimmogcftantcs capiu plena
aiUtalium ^htmiw, undaii lacitudine .paullatim in MiutiroaCtn delincncium, media co(b denfiofe
8c Isnrinentiore, ut in Iridis (bUisf tcnuium 8c nibentuim in lateribus : iniicronemf>Un6i^rx(en-
tant ca Iblia, (emp^^ue yinnkific Aloes vd iridis modo inviceni amplcxaiffo naicuntur. Truncus
perquam fcaber mulos rinifs dehifcit, Kumor6nque (lindk per canicttlx arftus, qui in rubram la-
chrymain denfatus, SanRuis D/aconis .Tppellatur, ol) m:.-im lanc caulani arboreni hanc Draconem
nuncupavit Clulns. .Matcna trunci iiima dt, ferrumquc difficuka admittttj qubd veUicilibns
tranfvcrlim & obliqoii caKCRcnabiiscQnAec: aeiaintdtm innliofiGODpccgpianni finc, Adtfiidli
ccdi polTunt. • . ' . *•
Oly(lippone primBm vidic Clufios poft mMiaAen
Ramus fruditer ab hac arbore aviiiltis, & ad Clufium ab .nmico quodatn miflus, peclili amplior^
kHigjtudine erat, cui inlixrebant alii raniuli multo faiAu raccm.uini compacto oiiufli. Frudui 00-
lo^juvelcens, (ipor .Tliq;;,\nti;liirii .icidusj magmtudo exi/.Ji C^rali. Iv.im in liunmis cipidbiLS na(d
Vcriiimiie eftj ut in Palma dadyli luicuntur, (pathi taiucn ut ilia tncludi non intdlcu, inquic
^ CJuliusw Hnjns ponooiboris rooentia capica tendla (iint, & humtbuin Paimirum-fiwCfauumhi»
phes fflodo, cnjas oerebmm tn ddidiiel^ edi pollen^ lUfi atMMmdo (vohibcm.
Inin(tikFmiiiy«fftfi (dCanaAonkeft) prop^Mbdeiwm provoliK
damuftus: in inlda M.idcr.i Thevctus: in oolore baccarum differunt. Nam hic flavum dicit, cui
(ub(cnbic Clufius ; illc Vcncrum, k1 clV, cccrulcum; quxquomcKlo conciiiaii pollunc, inquirant alii.
S.tnpiit T>T4- CxccTum Sanguis D..icon"b Offiuinaium Guniini eft leuKclina oblcurc rubra,igni admora iacilc Ii-
etmu quelcens^ inquqcum in|ed:.i Hamniam .oonapiens, non tamen luci)ientam ; 'compi«(Iu autattotu
coloretn rubrum ranguincum, (eucreme&iumvegenini,ieddeilSi atgiritdnn4cdiSaiberligD0iiB
** ' qtiOv1^laiaqa«o(diolealbjlblvit|ir:firifeHni(i^^ . •
iftv* Adftringendt vi pollet, ejdlque nfos non iimBx eft ad nmlkhfesfc dyleniericas fluxioMSj cmen-
.las eKaeadones, firman?.os commoros Lljntcs fc robor.ani!.is gin;;ivas. j^. Baulmut ft nuUam aij^-
■ mm mm itnimadvtrttjj: fcrihi: m l(^ihm.i aJ Thntnendoi fiuorei Jangutnu. Ain iubris & GcmmaniS
ufum cms eirc lcribit l'arkinlbnus ad cncaufta," & luppoliti pro folio, (ut vgcanc ) ad gemmas Sc *
lapidcs prctiolbs illuftnorcs 6c lucidiorcs rcprxlcntandos: Viuiar^s cciam ad vitra colore acmclino
ttngcnjia, pro fenelbb, 8£c
SaoguiiienDraooni$Recentk>rumCiniiabuia I)i6ioandis dle dodi pleriib eiifiiinant Qiuia;
wris rBcenrinmni AnfiTaofum eft Minimii
• ■
, ■ Plmius
Dlgitized by Ggogle
Lib.XXVm. Ve Merihts ^jcdfiru^ "^"
Pfiniai & Solin». ooi CinnalMiiil ladieui ikpmm^ fiu fimcm cTc DraconisdifiElcphanto: ^
rum tDnncntium poniere. [ IfT" T-ri-|lT 11Trill% fiimnllir Tmilinr. "^miTWHfii fcl-^MJaoMjt
ita crcdidillc videntar. J.B. • «wwTieBBpn
^iorum «Rwbii lefiitindii «» cpoi «ft iimiionri, diin fointe detsAn fym» lin oond.
ms, unaak w6 Utitudtius mfin» paite, ddnde pnhdm jn mucrotien, Rraalefcouia. Jncol s
[KAyAnx&Wayagod^ubinafc»ban^^ comunderc,&m tenu.aftamina '
diJuceie Liai ant Soia ttlbr, quin8c£iiiA a iUii «nqiieiu ad dan ia loi» fifaridi cQlUuaS
Arb.i ihie .an alicujus alterius pUntjr felu efTcnt non adfcripcum.
Pro tabula habco cum Parkinfono & ^Auwnh quod tradit 'Monanks rfeDracunculi fier.ra
hujw aitaw finAn i wtuta mfcuW M» Dnconi. aiboris Olyffippone ad Cluliuni Sfui
Cetsficnt nugmcudme aut Oxymyiimqt, KKimdus, tenui pelle contcaus : avA ^.yAv.x m? . , ^
" g»igdyST. qualueftmfi.ktaJlufei, fid^ilnulUm aninxalis,nodum iJii^^^^
Veraai tiocnnduiera^ flc Ixvj^ dc ~ "
SECTIO IIL
Ve AtMbns huiciferis frnilu ^{yrt
J
MEMBRUM PRIMUM/
De Jrboribus bacciferis fruHu dt^reno feu ^emim in fg^tdis b*cas nncko,
- ' ■
Cap. L
1 . •
'iV Jafmin» feu Gelfmtno.
Afilliiram piiicis fiotant(5)s incognipim flore ex oblongo tubo in qninqne l.Klnias emuilb toti-
don KilU «malancoti, pcrqoam odorato foius pinnatis, bicca dicocca ab aiiis fruBnbiu hao-
qftnsdHhngpimr.
I, Jnfmnim alhiim Gci . Park. par.)ii. imlgattm prt iUt CBk' y^Amm Jht Gdfimimm
flen Mli» J.B, m^e 3|afminc, 9i g|iflinuL .
jr. Bi . . • .
Longpffiims & lentiib, lioet naiuibo» Tiniittha» 8e idfi Inftcmentur appofTn<; pcilimentfs prociduis
donatiun eft, oortics viruiami mtedis. feptem ad aermm alligantur, .ici!min.u.t, Vicii foliis
ferc p.ina gl.ibra, atro-virenria. FUrcs velut in umbclU, fuarifGmi aioris, oxoblongo, gracili to-
bulq in caUthum quinqucparatum cxplicantur, colorc candtdo. h frtjtidiarAm rmmtbm marce-
famt pTtt nullo fucctdtnte fruclu, mde tummBt /rwffi» frorfm dtfittul, feturi mmi ^mJiuuS, qmi
& im tlim fecuti m Cutalcgo fUntgrum Ctmtshipa^im idm trd^bdiimm, Verimi UUUC meliib ed»-
ai tum a Domino P. Hermanno, com 4 Sr: 'mimfoK Romano, frnftlim prafoi^ HiininUn b«>
OB kibvinda /«nip« nm^
Db Rw> hnos netaltiiiMcerti Cwdihmiinyenio, led ut reA^ Lobeiins io hortonim aneulis aprir Um;
cis & pro pTxdionimcnadiHAi(CDb|ciigitiv* Adqueatwudenu pem^hmiln peimiettai^ri^tntf
Jifminum album ficut odorafragrat, it.\ viribus multis pollet. Otentii « floribos confednmFiwfc
crudos difcunt ijumores, fripdis ac catarrlrofis conferi, flc hybemo tempoie iitile eft. C^ibus
auKm tcmperauira contigit calidior, hU dolorcm exciut capieis, & fi diprifis odorenir, periculufrt
adnat ungniim enaribus profluriu PrcdpuaeiiD utilitas aa contratto? imlurjtofque aitu-., .irtio
loi, teodines, nerv6lque calefadt, emoliit, aperit. Uteri morbos arcct non (olilm hypog.titno
& locij mulicbribus illicuhi, CeA caam p<mi .lut cnematc ufiirpatL.ni. inmili modo prodeft & dolon-
bus cohos quos friradus Sc nfcidus iumor conauvu. Przoipuus iiortuB uiiis cA ad diaparii^^
laltnini vulgari rira fruticat, Wrgulrre \-ir5d.winbits, anguloft, ftr;.uib ; in quibiB/c>/rrf alr.\5 tcma,
Polemonii Monfpdicnfiuni ntu, (ed ac:itir>r.i, hriiiiora quiiti m albOj mterdum duodcciiplo m.ijora,
ad Tniphi huununofi cula iolu ma»iitudtne aooedentia. abisWetd mnnau ex una duafadfrc conja'
gaiiooibMeGftceiiaeWtiiivadtoperinMnlBnM Mrw «Vfltdk» ft- fim quo tn
Jaimine
Digitized by Google
1600 H I 8 T O R. I A F L' A. N T A. R U il.
• ^ ■ ■ — ■
jalmiiio vulgaco, live Hilpanieo, fllm obtulis luteis. Frn&m mediocris magoictidiiii^ niger
dblongi!^, bina condna» /«WMW nwgiit aigB,ohioBgi^qp4 iciiiii>n6 fpeftMit ittot^ dwia pai»
modice globola. •
1. Gelftmimam huUtmm fifvtim ttUrtt^fimm» Ferrar. borticuk. Gtiftmimm Jm Jafmmmm bib'
' Lzri cortioe, AnianMiiai idwtptt ptlrparat : m dao ferm^ cubtu attollitur. Ab imo eanlb ra>
moflis ^lunbus virgis, itidem Iiniulos onchiads, fruticat. Folm virct faturatOj fplendidoque ci>
iorc conli>i-:iU, oblonets, Pkuucc Mali fbliorum inftar duriulculis, denlis, non mcids, iioiuictiduiSj
binis ccmilvi; iii lin^^ufos r.tm.ilos cocuntibns, aUrum alpe;»j pcr virgarum latera expLcatis. Florihmi
ipf aotem iiavet omnmo aureu, vulgarb Gcllcmmi iimiliiino j^edKulo innixis, per fiimmum ramonim
itt miibellaai HSde^ Hifpano GeUemino minQribQs, diutius Ternaotibus,^myifefbsnie cun Ibrpe
■Mioimqiioninoii incremenu capienttbus, ejns floris» quem ▼uJbo Sapnnanam vociiir,£idc^ mii^
ittfiffimft oknlibus, arido eaam h cadarere odoratam aiufnam fpirandbns» ' Poift Awnm gomnias
i»tcis gravefcit, minufculas deas magnitudine, prim6qu( virore exzquamibus, a maruriute de-
inde Baventibus, inacurx inftar uvae tranllucidts, inclulumque nigellubi & longulum. qualepyra in*
dudunr, femea iodicinnbiBS liic pne»e» IbUanii pbDdqne nmaoibas, lUic gemdiii ft cahBei»'
(ibus.
OilcuFain ex^ cmn HifMOO comnmiieRi. Humorem imprimis amac & Solem. Gelidam Sep>
tennionis anifflam oiUi; iwq etiayi qupdcnnque iqwmalc irigufcatara in aonim le&nnida^ uc vi>
ridi^na ftiKa hieo palloretingat, oorticem lcvore ac nibora dedorem sdnntim ^ranosl luridlquo
lcabie .ifperct ac dccolorer, pro!crpenrc dLnnim .iritiidinecito ftnefcat & percac. Nec fngora tati-
tuin lionet, fcd per zitivo» icrvorc» licicntibus iicibu cxteris cxpetico gutucimque propinaco ooran-
tis cp;!! neaare Izdinir. £teaimiiodiieli« tcI kvifliBio loriiaipailnpalk^
■ iiUu exaibefcunt. v» ' v
• Xaawfiboieffiipnfag^: oiodnmvidejvadaiiadMm.
4. Jafmimmt htmm JKSmm Uca^irmm C B. ytfimimm Imhmm five Trifolmm frmicmu,
aliu Polemmmm Park. Telcmonmm fivt TrifUmm fht^tmu QeC* Trif^Hm ftmkm^ fMh
« iifdsm Pelanmmm, flere lutea J. B- -
J/b.
Vario impkxu (erpit radix alba, ac ex pluribus progerminat lods : unde tricubiuics aflurgoix ra-
mi, angulou, virides, in quibus altematim (urctiU (urgunt, foiid ptQdnoeiites Izto virore (plendenda,
tema rcre, uc in Trifolio: lingulz portiones ad Rucz viugaris pof#anes aooedum, (apore tngrato
&.fcrvjdo. In ramulorum extremis fl«re$ oriuncur Jafirtim facie vcl Anhriticx (ivc Primulz vcns,
quinqucpamti, lutci. Iis deadentibus (pcoedunt hiucie (acis magnx, romndz, rnbne^iDqnibai OOd'
tinetur Jemen, limtlc fcre Pi(b vulgari minori, intus albura, mgrati (aporis.
Lku) (3 . Circa Motifpeliuin in (cptbus oblcrvavimus, necnon propc Scalcam tn rtgno NeapoJicano. Flo-
x«Myw. rentem vidimus { inquit J. Baulynus; menie Martio. Apnli, Maao Scjttato s.bao»s awem ferca-.
tem copioift meiue Aiigulto, qn« per Aunmonm li^^
5. yafmmmm tmmiilim mugm fitre C B. UiffsmcKm fm metjertj tmtni nkmt J. R CmsU-
r>icum Buk. paiad. QmJ^pnm m^m Ger. Itaiegm JKuUa JStiC P.«. T.sk. pi 91.
H.M. _ _ .
Ramis eil paulo (irmioribos, & Vitis modo Inxnnantibufc Fi/i« i ooiunirio fibi poGtis (nrcnlis in
lingukre folium Utiu(culum ^«■■■Hht", ifitntfiiria iuibec iei|enuiia^ cxteris minoFaj parum ekm»
gau, in cu(pidem aoguftain dednAa.
J. Bauhino foliorum conjugadoncs tres quaruorvc cum extremo impart alam complent, at (inglir
laru folia cx oblongo racundancur, non m muaronem, vuig^ more ae(inunt, tilquc latiora propifli
plcninL|, fe mutuo cnarihgiBa^eiMaMliaiqne adeo jjrfban iaipar cnoBatf mae brdfiB» qu^ ig Vut-
gari cxiiiit. . "
Foliorum (iiperficies glabra Ccpluaeft, aver(a ver&ftciaicofta cminente & in plurimosiultflii
* fbdu^ venulasdotunr. SaporaiaanH* color h viridi nitenrior. fkrei fcptem odove k calycequiii»
; .. qidei indfi» in cacumine farcubrnm erumpunt, omnque conlHmtes p<u|is, ex anguflo patulis, non»
nunquam oras pnrpurafccntibiis. Gemmz oblongx c purpureo .Tlbicintcquc colorc rubcnt. In-
tcr fiamtna bitiA, pL^fiila, ilbidula, fiave(centibus ornata capiculis y/^jV* caniiiaas oblongo a^ji.c albo
erigitur. Odorc f i .tf;r;!nnffimo omnibusprzftat fpcciebos.
Arenaruiii amans in (ylvis ad Amhalacani non modo, (ed 8c in hortis frequem eil. Semper folu
bibecnd&flores.
«ceffibus phagedamids medemr.
•P.6.T. 50:
Sambac Arakititm ftvt GtUtm^ifim AnAiaim Alpm. planL .£gypt- yiJnmmm fivt Smhe
Fiutex hlc hurai (erpit, convolvuli in(b'r quxvii objefta iiucnlil RNoiiAib VtridibWt ^
. niculatis, minurilfiniit taai pilitoUitis, obvolvens.
Alpmuj ttUm AMjtfMi.JiMr fmmtmtfum ejft fcrihit, f« farmentu ferfenJ» ahm fe txttBit. At
' I bitc eeneiliari fojfunt cum accuratiff. Pejlinffii nctu, <jui eam aJeltjccre affirmat fiifite rehnfi»- ^
mtyut sdvtrmi ftrtuittni^ imutiim Jirm^j^mMMae temm ^utemijfjut cnham tn altnm ferr^itnr ? Maich.
GoBBiai/inri» WCAg^ {fMfwe im jJjdtfrm fdUtifmvdimimr ftAm mbkmibitm crcjcae
fcrikit.
L/iyiiized by Google
..J
Lib. XXVIII. *De Mmhm "Bacciferk *
feriiit, cujm fitftf infima farit f.iSujn tjl crajfttuJmt, folida mstma tmfiMU, &mm iilSttJ$tr fthtL "
,fe0t; i iutar t^m fi^ ttrram, aut f«A> tanflim, m ttnmt & ln^faihtrMm <dSrv«&ar. Vtfi
ilinfpUS «AMM mnm pexut cnmtt jatdt etft^uio aJmitttre tradit^ . .
ilHcat. Ftlta latiora, in aifpidem cxcuntia, contexta iG>8Ja, rigitl.i, glibra, virore utrino.
nitentia, numero bina, brevibus & crafBs inhireiit pctlunqulit ; iiiccrmali.i corta venasi viiiS'
flavefccntes quaquavcffum fpatgit frcqucntiffimas. Odor iplis nullus. (ipor aoiafus cih ■ '
/crtiitt, tcneriora tamt» & m amktu n»n crenata femptr tx adverftttafctfttw, ^irpetm.
, Ex novici inciib caiicc angudiCnmo furculorum /iininiiiaabas ihninoiitf ad titl nDinero ant dIh'
mjftrw albtiEmi {eptem, odtovp, f«piusdecem conftantes pettli^, nwte anteriori f>:ii>:onbi s &
bilBdl Stmimt diu) flavo apicc donata una cum. /jA. parro virem emincnt. Ipi, autcm llo,v.s
diero ab apertione die inareiuentes rurelcunt
TPr. Alfiniu fimfiietm eSe petshrnm i» fiore erJintm exhibtt ■ at tgo ( tni^mt y<fiiw>^,ms ) JupHetm fx-
fiia a^niw, net ciio, ftd uxcetn aut dmdtcim fttala rtfea ferie Inmcrt labulo di^ejla. Caccmi 6mt$ •
mmc Jtctm, moJe duedecim foltu cmfiantts, & ^uaitdo mmiraum nevtm, dupiui fcrit Jiffefitit ekfirW'
mtf tJvrsti^Htt^^^i Hijpmitci eJtrtm ttiam fufermUtt, vtl <fuafi florum Mali Mfm^ & fterum
Jt^mini Ht^m^^^Sd ftrmijlorum eJertm rtftrtntti ; ^uJ fimilitudim f^tjlii^im etim ftnm tJitad
ttmfitmu cmmCtmm ttirvtttk. • .
Vcfpertino tcmpore ob gratidimum odorem in foro cmpti h iirruribLis in coit)IIis& varia orna-
mentoniai Kcnera ooUig^tur. quipimo etlmici in fitciiiiciis eos adl>il>cre lunt conlueti. Maxnna
anni partc flo! iicra» per niureiUn^lDdiaiii in iMiiit oolitiir. ' Fiudm vel ratdi vel edukiore demutn
atate feire (olcL • , • . *
*Frorum ufus efl m.igh a!l orniitiim oorporis quim adrfanicatem^niUIoaiiiuis parant oleum quo nthn. Pbti tk
tur mulioret m balneis .id utcrun) calenqendum & laxandum : ut partutt eciaai faciliorcm rcdii irit tMae
hoc oleuin & bibunc calidum & ipfbliniunc eitain exninfecas uteri parteL UtuntiT quoq, eu cKce-
hus inungcnies*horactsrcgioncm, tumperos ipfiimcalidum bibcntesad tuflim anhdiculqjc cifS-
cukatem, & adplcuritim Icth.tlem, & ad peripneumoniam, m<.\, ad dolores vchcmcntcs ftomachi
intcftinomni atq. uteri. Par.inc hoc noftri unguentani <^ dulcibus j\mygdalis, vel Sclafnif " ' *
cx quibus odore norum Jaimini imbutii oieum expnmunt valde ^qf^uok Alftn. .
Infatiur jafidiflD vn^ari.
. 7« BiuUU MOU H M. P. 6. T. 5 1. p. 89. Gilftmiimm vit ^rfirimim OMmicmm multiflex
. Pacfc. ' ■
n.M. • ...
■ Convolviili morc, r.n.'.c J.: C^nvolvulus domcflicus dicimr, r.iitus fuis in longitudincm mit^Cni •
procenji-., rotundis, ligno mci,iuila(iue virente, iSi pilis brevibus obiitis, vicina corpore ampleditur.
Felia pl.in.i, gIabra,cralEora, virorc utraquc p.irte nitentia fub obfcuro, in obtudlm definentia, coilii
^ viridi przdita emiaentibus.pedunculis eraifi^ carcis, inceriijs planis ramis adhzrent. Fkrtt polype-
cilt, cindidii flolcttliihiciilic interfperfii viridiOiiiS} d> gtadffimurii, qualemS&floresilAtfii vel M»'
£«r<rundunt, odtMtmavidiiEmeexpecantun . *
Cultura & ufus NslU-MuU/t eademi eft. * . •
R.ibKli cinii morfus contrna & oleo frixa cxternc applicita fblia fanant VeaiCno ferpendlion» 1%««; *
dix cam Calamo aromatico ex Or^'z.t aqua dcco^ occurnt. •
Planta hzc ex fentcnti.i D. Comelmi,,a. pionni prMBdco^ nilttldiSatj Jiili qiu^ ^p^m vel
plenot ferat flores. Idom & nobis vidaur.
8. Ttiim-MiU» aM. P.6. t»^s.%' ^t^mimmhimm fm slteeJerm^
H.M. . . • •
Vrmi htc ramufculos decuflato otdbw habct genunos, i fpadiceo virefceotec tdm oblonga;
acuminau, crafTt, moUia Iicet, gtabfa*%ecni incena&viidltia, inferne dilutiora, iicrinq, nitenn.i,
f^mella pedunculis curtis inhxrent, nAot eomn oofta viriiti, lupina iii pane eminentc. Sapof
od6rve nullus. SuAviffina odoiB jRffwpentappcali» afti/ qiiiniiannienl giaiidialctdii onftif exor>
natt confpiciuntur. ' • r
• GiqfbiilodinioacaDba^GiJbf 8eP«rir»«iA^
Tifirtgam-iMa H. M T. $5. p. 97. Ja^imtm*ikSatm fitt peljfetaie extlbtJe^
fritattr-^ ' t t- . , ,
H.M. .
Fnitex eft honiinis adacquaiis altinidin^,-'racundQs, duriolos, genicnlans laciffiffl^ difpergens
lurculos, qui novelli minutimmis pilis obceguntur. F*/w 0 viiiih nitentia, glabivi, Lcvia, coll.i jn
lupcrijre eorum parte uri NaUa- MuMa: [hMtn, gemlna, (ibiquc c contrario immodutd oppoiita ia
gcniculis provcniunt : ITmtquc oblongior.i, .iiitcnus m anguftum contrafta, in culpiJem longiorem
.<|iMuda,.inoruaifpat.i, .id pjtiolum vero ftruaioi .i : Sapor iplis anunis, odor nullus. Fiwei exiii*
bsdi naqiero leniano aiu (juuuirio, ^ calycc fc\ pius minus iaciiaEiB diiUn<fh} protubenntes, Ax/
%(em, qninimo odo conllant ILcpe petalis, angoftit, l8niiilN% OBvqdum iaorif vaWcrtQtttis.
Stmiuia duo breviora fiyluffue eodcm ae in pracedenribte (ele habei* mbda Awte Infidentes'
cakd, Ceraforuni muiorum modo ghibn, nigricantes, pellicul.l tenni, cimc molli, ^ i^ho nijpif
ac iuDaulci confiantcs, femen rotundum, k\ albo intcrnigiatis bc pilolum continent • '
• Ob jucundillimum 6c (u.ivillimum Oilorem Ibrum, ijjoilus nudlGl^QI GOianaS fibl 'CaofiGinnl^ itf
hortis oolicur, nunquam ilores auc fblii dimittens. * '
• ■ ' Uaa^notr idii^
Ly Google
I ^0% 'HlgTOltlAPlANTARUM.
fSrtii
l-ulia oleo incx>cta balbmum iumlunCj li capici inungatur^ oculorum qucvis toliens vuu»& Tilimt
irroborans : horum pulvis cum Croco ac piogiuedbB cuH Ulkn» praffgiMni tfa$ Aeoki «x nuliM •
<»rroborans; — r
jmI pBCTib^'"'"" ufiim cxpnmicur oleum.
10. Cmu Pitsitr*>n.MulU P. 6. T.sj^p.»}. Jsfmimm h£tfmfim ftfyftmh, «ndUb^ thb
Tufefctntihm. ,
11. M.
MiilU ieti JaCmiiu (pedcs eft, & limilis NalU-AfulU, fiirculis iulumniodo Unguulo vinM« at
fulcum veiigcntAus. Fe/t» diffimili magnicudme. ac Hgura, motlo oblongiora, line cuipide canKu,
moiitUuon, coacnriis inter fc fcmper ptdiculis oppoliu iunt. ance aSai. virofe oblcuto nitendi.
fipore anuFi. Fltis feptem, deccm^ nm nonnunqaani nnaecim pllBtali^ i longo aculeatis, prx
cvtcris quoqueanguAioribus, inorbcm cxpanfis, c calyce virenti, (enb incifiiris (liftinao, caiwiidji^
iiiiii, quamvis in oris dementer rufelccnccs, paullo laciorci quam Tijerrgjm muUa piodeunc. Pra:-
• ter fi^imma Juo colore ad virorcin inclinatOj oblonRis, croccis, plams aputbtts pcxAiu,' Jljlus intcrmc-
dius albicanSj elongaco, vindi & craiQuicuio ornacus capiccllo, c gcminula, qua: hmc ik>n conica £c
rufeiccns eft^ aiTurgic : odor iucundillimus.
taew Aienoib' ccefcic folo ad Crmsgtmir & CMmt «liiique loctt pluri^ Sempininii liiet cnml.
Florec menle Junlo Julioquc. . ■
1 1. ^^^li^J^^^J^^^ ^ ^'^"^ 7*/"""^ bUtaam fi«rt poljfttal» cmJi-
' H.M.. * , , .
Arbufcula ifVhxc caulis eft HilMrireibentis & lignoiL Felia iitum & figprani eandem ac T^tr^tm-
MtlU ^bcinenc. Fltris Itiden qndidiffinii,inodori equidem, (eptem^aAov» ftrifti^K«mntibaca>
■ -leBciftiur: pcralis, cx pcriattAioinii^iofi 8cni finraiitMMaNnplanaio, ploiw nnmero firailonmi Of
Gttminib 5 iiinui nrur, qood in fijtr^m» Afcfa ficDi fifi habob BmSm iidein jK In jyay.
• MuUj, lcii r,ij|«rcs. " ■ ' . ■ ' '
Loc.i anuc alpcra & faxofa montanaqu^ Ixi Cnmgmtm Ciiliin phniBMI eft{ omiBboi Imhi
fronditcra limul & florifera. • • • *
Tm*. . Hujus fblucxoleocodaoailornm (oQnacvida. lUdixveroGumCdii^
opdoidcujufviifirpeoaiinorfibasniedeatnr. .
' ' • ' . " «
it. K.:ru.Mui:^ H.M. P.6. T. 56.11^99. J^mmm b£mt fkM fnMfMb riojBJMBiif
frudu T^jereganvMulla. ,
K M.
Arbufcula cft hominis alticudtncm vix excedens. Bjtmi duri, vetuftiores d ruhicundo Rifia (unCii
Radix capillans, rubra, in latum ip^ator. Filia longiora, ahcerius ilri^i in cuipidem exeuntia,
denfa, glabia, Itipma parte h fiiico nitentia, pronl candida, vena reda in parte cminente : iaporis
iylvcilris, odoris nultius. Fkres albiffimi, quioque, uno i latere rotundb, crafliufculis, cxtrorium r«-
, ilexis cooilantes pctalis, c cnlyct {m% ixho, quinqujes incifb cmergeiucj, Tsjirfg^im.muHa proxiini
iunt: uni cum ouobus cxilibus capitactique iUmuubus, iubalbidub t capituio tiudus pnmoniiuni
ooniHtueniB piodit fylm MSimt mfinodcaM bnBir niftfieni Awffw TtfingmmmA fottm
viderL * .
Locis gaudet arenofis, & provenit tn Otlumifirt 8c Amjtaimmii finpttHM fiondc s Qgintai
autem Sextilique meniibus fforibus exomatur.
Succus foKonim olei infervit co^oni, & pritcrca nullum pnrl\at ufum.
•
Aibordlpfooera« e«»^crailb,denib,«lbicante: cordce obduAo atnvponnrecM glabnik ino- -
doro, iniipido, necnon raraiilis atro-purpurcis, intuique fungpiis, ccu frondibus umbroiis in laruni
difFulis, onuto. RaJsx albicans, rufb cortice tcAa, inodora, iaporis aiifti ingcncis. F»lm geminara
ordine decuilaco rotundis, rufis ac lanueinolis pctiolb circa ramulos provcniunt, oblongo rotunda,
• acuminata, niolluUiglabra, d<nla, Iplcnocncu, liipem^ atraviridia internc iiibviridia; cofla nicdu
ci^afla, rotund^albicat. Fhres in ramis.tcnerionMis mfQWlQirj pediailii oblpogbj ru& ac lamigi-
• no^ i foliofimi iotema iede Dtodeuiiftaiaiibjerentes, oopiolit noc eft. temij quatemi auc pLres
Imnif fcri congefti, candidi, Jafauni aut potin Hyacinctu mberofi floribus feinma, magnitndi- -
ncque p.ires, finii!ibu((|uc foliis, ut illi, conftantcs, iod plcniorcs, mu|tiphcique foliorum textura,
odoiis tr.agrannlluiu, &C haiid nuiltum ii Jalmini aut Tuberola: fiorum oaore diflGmilcs. Solcnt au-
•epinociiiin riorcicxpHcan, & oiienteSole, limuUtcj^nb iplius radiisillulhnri incipuint, illicodcci-
dfcre, vcl aiuipachia quadam, vcl prx ninua iucci tcnutute, quem r^it Solares ablumunc. narn
quosSpl noaatringicaiucirisin arbore luRfnb Borifaus^^M* nonnunquam iuGcedaiu, globo^
vitides,cxiaiu» di luere urabilioopnixliri« tanniqne oortioe cinfti: huic lnpiofiis iabett cortexj «w-
(Am indiidem (4>longum, lOtiHMunK albicantenif iaporQam .
iM» Non provenit fponce in Malabar, fed aliunde advedla eft. SempW Vfa«^ fiaatM|iilB6lq, Sot
flores, qoi Solc ocadcntc cxplicincur, Si orienre decidunt^
« ^ foliis hu|us arboris in aqua codis potus conficitur, qui mLlicribus partnrierKibub cxlnbitus par-
tum aoccierare didtur. Cortex in pulvercm rcdadus, fiCuIceribus tniperliis luxunanccm &. fungo-
i«n«arnenexGccac&ndlic •
Hnttna ItyA^ttfjt Hr"^ h^b^ JaPnin""» AtimriMniwii triibiiiim oAirariffiiiiiiiq Aos» alhn.
JXWmfiit mveciimi cecepit jaiiniiiBmnofnqp^htifbBuai^IiifiU 9mMu difta.
CAP.
Difjitlzed by Google i
"
iib. XXVIII. ' T>e Arhonbus "Bacaferu. ~ '■
. • ' — ^ ; f_
. . . • C A P. 11. • . .
• Dg Liguflro.
Llguftrum a lig.in(lo dici verifimile cft, quia vlrgulu ejus ob lentorem Sc gracilitatcm fadl4
(icia.intur 6c circumvolv.-intur.
IjRiiftrura vulgarenon cire Gypren Gridonim probatur, quia ncc inarboream magniftH
dmcm unqu.im excrcfcic, nccfolia eiuf capillLim rufcnc : qujc Cypri apud Diofcoridcni nota; funt,
Unde ncquc Mcantta fcu Henne Arabum elle poteft, cum Arabes pleraq, fua .de AJcanna ex Dio- *
lcor. capitc dc Cypro rranlcriplerini.
Fiorifaus racemolis albis, baccis nigris dipyrenis, viminibus lentis ab aliis frutidbuj diftin-
^itur. • •
A. r. t/^f/rifw J. B. Gcr. W^jrePaik. Ctrmmtcum CR ^p^Ut, l^jiinpjtnt.
Fnttcx cft eiatior, radiccm hinc indc per obliquum fpargens, crebris vjrgis icntis & in ramos
divifis conftans, corticc cintfrco obtcdis; prarlertim vero /Yipites & rami crafliores taii corticc vc-
ftiiintur: nam ramuli vlrides liint, matcnc albida, dura. Falta bina adverio fitu cx intcr\-allis ori-
untur, oblonga, angufta, figura ad Salids foiia quodammodo acccdcntia, lcd breviora, craffioraa
atro vircntia, livia, uiccncia, guftu acd & fubanjaro, non finc adftnaione. Flern in ramorum fum^
mis profert liiaviccr olcntcs, candidos, racematim congcftos, quomm finguli quatcrnis, quinis aut
fcnis foiiistxinftanr, aftctiui ex luteo i\erbidis, quidcccrpci ftaiim flacceicunt, quos cxcipiunt iaee^e
racem.itim quoq, in pyramidis figuram aggefti, Hedera; baccis minores, izviores ac nigriorcs Ju*
nipcrinisaxjuaies, initio vircnccs, pcr macuricacem nigricances, continentes binagrana, iiinc gibba,
inde coniprcira, corcicc {padi. co, carnc exalbida, vel Jigitorum levi prcftu fiagdia { faporc amaro ac
iniuqindo, qaamvis quibuldam aliquid duicedinis habcre videantur.
Variat intcrdum, adnotante Trago, floris colore luteo; ibd raritk Foliis aigentatis & .aura-
tis. Brtji». t • •
• In lylvis, veprcttt & fepibus frequens cft AngIiac,.Germanii, Gallia, Italise, &c. Floret tota Lxuj
fercacftatc. • •
Foliorum deco&um, conjmve aqua deftiliata comjnendatur ad ulcera & inflammationcs oris gar- yirtti
ganlatii, ad carbunculos, pudendorum ultera, & ambufta coUutu. Flofcubaccto macerao, frontia,
impoliri capinsdoiorcm (cdant. *
Acinis LiRultri m^tuns quidam rubello vino mgrtim inducunt colorem. Solpnt etiam illi tam ni-
grum qu.\m Vcnctum colorcm prxftarc, quonomincab his quichartulas iulbrias aliafie piduras vi.
nis colonbus illuminant icguntur. * •
Hycmc baccis vefcuntur aves, prarfertim Mcmlx ac Turdl Frutex propter lenta & flexibilia vi-
mina, furculolq, dcnfbs, & folia riiiai« virentiaad topiarias fccnas expetitur, *quas non inclegancer
convcftit. Raae Jjurcmbcrgius, Intcromnes fruticcs arbores & hcrb.is nihdcft quod intot hguras
& clcgantias effingi, flediaut formari tondendo queat acLiguftrum. HtrticttltA. i.c. :jo.
^ires a Matchioio.Liguftro tradicas ab eo potiiis cfficlas rationabilicer, auc aUunde matuatas cen. '
(ec J.B. quam cxpcnmento cognitas. Ex guftu (inquit; quivis fadlc vel mcdtocnter verfatus unt-
cuiq, planta vircs probabiliter affignarc poffit. At pro vens & compcrtis prode^c non debet. *
a. Ugufirum myrt^oluim Italtcum C. E Park. •
C. B. prod.
* hoc ad Liguftri vulgaris modum excrdcere Sc iri ramos brachian audio. Ranit rotundi funt
Ijcves, nonnihil rufefcentes. Folia acro-virentu, vulgans foliis & latiora 6c longiora, Myrti Li-
guftri folio nominQ Patavio habuit C. B. • ^ •
Liguftnim foi. laciniatis ad Syringas pcrtinct ' , • -
• *
5. Ijf^ujlrum Orieni^le, fivt Cjfrut DicfccriJh & Vlinii Rirk. 'y€rjftium, Cyprttt Grxc^um-
. .Elbamie Arabum f. B. Ug. ^gjfttacm iattfol.um C. B. ittm Ltg. ^Bfjtt. AnMo-
littm eiufdem. t^' i>j 1
Frnbcts potiiis vi^etioris quam arboris proceritace .adtiltam in vilUs [.€gypti] inqmt Veilingius,
paffim compertam habui, confula ramoruni (yivai cultorum negligentia lattus imphcium. Oiiv.r
foltis non abhmilia pmducere vidi, fed latiora, & (iib grato virorc magis tcnclla, faporc acidulo
lubadllringente : necTcmis tantum quaternilifc ordinibus tanquam alis, fed pro virguLimm longi-
tttdihe dcnis, diiotlenis, plunbijlquc ramoniin larera ftipant; (ictamcn ut infcriora (oiia anipliora,
ab his (ucccdcntia dcuiccps ad extremum u((]ue r.^mi pjauiatim minora conlpiciaqmr; tm^i^*^ drca
apiccm yix uilo (iipciftitc. . Fkrti Aipinn coloiis dncn(;ci non albi, Sanii>ua Horibus proximi,
ninorcs t.imen; Rauwolho ex lutco p.iIIk1i lunc. odoris luavis, admodum acuci, Mp(chi : conco-
lorcs Iloribiis bacalli. \Scrr^ et pulchdhini, fpadiceum, pyramidalc ti igonum clcgantcr cxprimcns
bafi it.i squali ui (urrcaumTScruncuh inftar Itct.] J. Bauhino Bacci numciohffim.T, noftratis Li-
guftrt Bacds fercpares, mJgii (cllilcs, Djloris cinerct foc [in (icci] quatuor decuilifas imprefliones
oftcntantos, (emine rclerta: copio(iffimo,mitiuto, Mclochi.r & 's^\.\x.\ angulosa 6c m.ignitudinc aquali
coloris niffi, (apons ftrenuc adftringonti>. i jquc atra omiiem morluni. *
• O Uauhinus Cypntm lisu Alcannam K.iuwnlhi, a Cypro Alpuii (i:parat, panim ob diverfita-
tcm hgurarum, paniin\uiA Alpiftus florcm (u!>ciijeraum S.in^buci Honboi minorem Ellunn^ (i«
•• Uuuuuui tnbuii^
Digitized by Google
1 60^ " HlSTORIA Pl^ANTARUm.
tribuir. ^'criim c^uod ad tigiu.is .ittmctj Alpini icoiiem danuiat Vcflingfus fic vuioUm dle oitea* '
dit ; ticquc iW:i::u colo: jlc iiiAgniCuck) niulcum SWafkilisXaiBi^ Vttau-
dcmabutioqucplantamdelcnin.ini nondubitcmus. ' * • •
Ateypti inook eft, ibidcm 1. 1 i.n-.ibus nodffima. A Turds & Mauritaius ob fiilMm odoran
indtebi «muluin oiem flores cxluiam maeiu fit, & dilieaMiBr coftoditur, ni hy«me pereat.
Vkn.^ . Cypri fblia «K Diofc. adftriaoriain irtm habent, quarc orii ulcera, & aphclias ipQs commandu-
csta mclcnnii , [itcm ulccr.» c.ipitis manantia, & colicaioncs & condylomata. P/iu.] & iUitj tatn
fcvKils iiiH uniii.uionibi.Sj tuni ctiafti carbunculis profunr. Eomndem dccodum igmamliuftis
.' &,Jux.uis applicjtur. Kut.uK &: c.ipillos ciit.i & illica kili.i, fi.ic m Stn.thii fiicco maduerinc. Flosex
acctotrinii £c ironti uuiudus capitis dolorcm lcdat. [folia aut eorum fuccus ftoimcho illinun-
• tur 6c vulvar concitaca:. Plm.'] Idcm conibuftus in cruda ella nomas finat^ & putrclcentia ulcera
I>erlc8c cum melle.' Succus Gyprinervis» aiticulis» St algoribtB pnddL Adni concra phthiria.
iinj item oontra inteitrigines utiKs : CituntSe gallinaoeonim pitaieas; CgEieriim quod ex fime pne.
f)araturCyprm'.iin ungucntum, Col'-'um \ ocat Plinius ' odoratum eft, aie aent^ tttaWatit acmot
it, itnuideni fcr\'cnti nacura pracditomni mcdicaineiuorum.miiiuram aodpit; • ;
AddTit PauluGypnim apie renediishilfce admifixri gux ad taiBm ooafiduotar. Ibc ex Ve-
teribus.
Magni porro /Egyptiis (ut fcriMt BeBonius) cx Cypro reditqs. Folia cnim ficcau in puiverern
• ' redigunt ad cm^turas flavas. Nam pcr tomm Turcjcum Impcrium conluecum fceminis manuj, po-
dcs, prt^fque pilofas flavo rufoquc coloretingcrc, viris vero eodem ungues rufaic; additoque aiu-
mine cipillos puci is tam magbus qu.im iccmcllis mhciunc; necnon equis pilc«, pciics, mufcanum.
Regionum ilurum fceminis decorum hahctur, fcmora, epigaftriumpartcfquepydcodasAivoooiloite
tindas habem, id quod hoc pnlveDB eSdnnt baGNd^el&: eaim tinaiira in»-
failMtur. • ' *' .
. Veflingius flores Elbmm mulierum [ui ^Egypto] potiffimdm deBcus efle (criblt, canidrifque
f lcliis in balinca dcfcrri, in quibus illje,lymphara:, dicam an lymphatica: tocos dics inguim cuncu-
rquc pcrpoliendx operani danc. Dcco^o rohorum in aqua limplia crincs dcHucntes finnant Sc
ingratum pciiiculonim fQd.ihnuni excludunt. , ■ *
* £o4em lilo uiigujbus iKmicy ch/orma diutius hxreatem QOtara appinj^mt : am, ut olim Coiiltli-
pti Patiei luniilacis calign ordinem iiium, fic ilk lanntmt VBginifail iielao(|iiod ele^ntia: fpedmen
piolitei}tur, aurantii mah colore con^edkm, .
Folu appoltp m ulu frequentiiEmo^anr ad dolorem capids^ jflpin. Ex pulvere^oliomm cum
, aaua muK.i paratur emplaftrum .u\ pcdcs exfiidantes ftrrcntcfque cxficcandos cfficactfEmunij [pc-
, dilxisappohtuin &. pcr horam rctentum.] Pulvere etiajn hoc ad ukaa oris gingivaruraq,&pudcu-
dorum maxun^ ucuncur.
Duasljguftn Io<^^>eciesproponitBoati^ Unaeft Akipaa, diecaeftljigp^
• ■ ■ • • .
• w : ' . .
• * c A p. nr. * . *
, • Dc AJko nigra iacfifira» • • •
AFoIIorum /imilitudinc Alni nomcn adepta cfl, quamvis a vulgari Alno cor« gcnercdi-
vcrfa, ciimhacutcra fit. Foliis iat]s fiibrotundis, baccis nigns^ vi cathanica^ ab alu^ ^uti-
cibi» «blaen fKiliieft
Almu nifrra haleifcra ]. B. C B. Mtfnf AwfMiiGer. Rmnbtjhi «ttnw.alM.
**«irir-Pailc. 4|e UacltmePttcc . - ■
Arbufcula cfl qu.T complures i radicibus rcdas et^ic virg.lsj fcv vcl cxfln cubitos plus minus alras,
poliicaris crafficudinis, in ramulos tcnellos divifas, cortice extcriore quidcmfulco, fedglautns ma-
ciilis afperfoj quo dctrado alius apparct crocco cingcns. Ligni maceiies «ndida Sc fragilis, mcdio
tciuts rufel^nte quadam medoUi farda. Folia ad Ahium accedencia/vcl, ut vul^ Macthioluss
Corni fc Vim ungniM^, pecTamos, ex oblongo rotunda, in mucrpnem obtufum 'definoirfS^
atro virore niada/ nemi^ ex qiiorum alis McmIoi coaoeryatos prafen^ ied imgulis fingulos podicu-
1» nn(0s> parrac, pdleibemes; fiiccedeivibus, primiim virenti|uf« dieinrubriSf demumnigjv*
ingrati plani (aporis, [Tragus malignum dicit] in quibus gpMM. faina LBnnfam OiajOia, compff'»
m quibiis nuclcus. Radix per fumina czipitum vagatur. • •
Infvivolis udis perfapefeperituf tuminAnigfa,tnm iaeKterii »qtfoiai|i*ltoetMaiD^Sepiea»'
• bi 1 Octobri fiaidum maturat. - . * * •
. I lavus hujus arbufculx & medius a>rtex> tritus cum aceto, & fcabiei iUims, inffa paucos dim
U) exficcat. Eflque Iwc experimenmm fingularc. Idcm in aceto decodus putridis den-
wbus ctMhaione prodef?. Cortia vis incft non modica mm cxfblvcns cum adftringens ideoqoe
• _ RhaBarban ir.oiio alvum ducic, & yifccra robor^t : idcrr. l>i!jn; & [Jicuir.im cxpurj^.it, i^uinctiam riy-
dropiconimaqu,iid?iclc Dccoquitur contcx cum Eupatorio comm. 1'dRcico Abiinihio, Agrimonia,
j C-ulcuta, LupuIo^Ciiin.unonw!, Fcmiciili, Apii> & utriufgue Intybi radidbus ad hydropcm, mahim
corporis habitum & Ii^idaoi : datf^rquc potandus iti affcais §r. pondere. GoRex ab arbore de^
lioran dcbetin iplb ft^arim Vcris principio, & in umbra ficcari, fiquidem vlridis vomitiooes ipovec
Qyodnc raci.it etum dcco<fh:m duobus cnbufve diebmqmefcatoportBi^doiioc flavquolar in
♦citaur. Cafik Hofmanno cornipiio hjc fiibdet. .
Google
Lib.XXVIIL Th Aboribm "Bdccifirii. '
Dovlon.vus ob VMJenOam jpUfglMBOnb OO^BCni iwnc Rufticonim mcdjcamcntuin apiK:llat : cxpur-
gac cnim (mquiO non modo pcr inferiorflR fedon led enam pcr Toqumin aim nugru vcntnculi
pcrturbatione & moleftti/ • r ■ i i'i
NoviCinquicSchweacktdd; c|u$ ulu AgncoU» hydropicos iaAw & paene fulfocaH» fuiile repeh-
^mMg^toMM tegaaalBk^ Etpropter ab ufa ^bAiiieiidum luadi^
eracsatum oorpus.
red
tie»
Floires ap%nsmti. Folialaetnmferannir bobns ac pntdpui vacdspabQlnm, qoclipnun pafliilac
k\nnt copioiius. Ok mH mmmi viJttur vtrifimUt : fmmdi mm flmu '«&• '-odmmtr Utbtf
» ideHtum Mm m -otutii fnAulum ep fcttjl ? ' .
1. ^5«« nigra bacciftrarugoftuTt fcUo, f<u major J. B. *
pBt ooiaia fnajor eft hic fpeaes, caudcx, rami, rchqua ; cortex extcrior rcnuis, forij cincrcus, in-
IWfil«fc«O^Cuialius (ubcftcraflus, in plures dividuus, intima facie qui iignum attingK fl.Ti ls ; la-
minBva^inqiittdeducipoccft:, vel aacto facaratz vd verfkolorcs. ruiFo, flavo, fiiamcncil^i, al^Ji-
dis, fipore amaio. Fclif quim in vujgan Alno nigriora, multo ampiioia, jxilmo longiora, uncias
lata, (ubrotiuida, rugoCi, acro vircntia, (plendida, crenar.i. FU/cuh him liniul .iiit iingul.ires cx pe-
tiolo non longo 3tlh.Tient, coiorc herbacco, in quatuorlaaniasniucronatasdivili, totidieai apicicius
Vircfccntibus interjc^,' ftylo in tria cornicul.i extroi iuin.reflcxa dilledo.
la Burgundiae moatofis afpcris prope S. Hippolytumj & alibi proveQic. v. J. E ^„„
Orhonw «mmentliiiBir ptppyrio pBlwr» ^
I
C A .p. IV. '
ii I. Berttris JumtimmtC.'B. BirhtrMpn\c Btrhritvulgv, ^&0xj/at4nibafiaMs}.Bt
Spma atda.^vt OxjmmAb GcT. C$e ^«^Kt^, 0? ^X^^ttiX^^i^vXR,
J.B. •
Nrcr arborcs & fruciccs anibigit, movio humilior, dcnsc ^ruticms, moiio proferior caudicc fatis
craiTo donata : tota tamcn pferquam miiucibus Ipinis cll armata, di;abus rribiilve utplurimum
ex eo».leni punfto emicantibus : qu6 loci &c/oi;a pro<lcunt, ati Pruni lylv. quodaminodo accc- •
dentia, led cx angufto principio latelcentia,. Ipmuhs in toto ambttu mothoribus donaca, (apore
aado, iedoiue priml germinadone (inuola videas, & pungentifaus iptnia faoriida. Flirit ia iigiulii
raoeradli. ienisibliolis luteis conftant, quibns toademooaadofia ftunim refpondent, pifBllo viri<
danii, odore grnvi : quibtis battit fuccedunt cylindraccx, tenues, per maturicatem pulchrc niben-
ics, iapore .iciiio & aftringcntc. Extimo comci rimolb & lubcincrco aut albicantc lubell liber cx
vindi Havcfccns, & huic materia .ilbiii.i, facis fragilis, cui inOiKtlJa ampla. RaJix raultilidi, noil
crafla, nec alc^ delcendens, in tcrrx lummd ic concinct, cgrcgic tiava liib pnmo corticei
SpMKe nalcitar multis in lods, inculas, iylyofi$,(ruteti$, campeftrifaus. montanis, nccis & aquo(i$: i
IPriniloramiipisaccoUibus etiam potiffimijm gaudet. Quannim obferTaviinus in Angln cdli.
bos cretaceb prxciwi provcnit, ut in fepibus prope JVaUtn op[NdDm in Eflesda. In .i^ro ikiile-
«nfi, Allatia, 6c alibi in Gemunia copioliffinum in (epibus oblcrvaviinus.
Ikcca: refiig?rant 8c aftringunt, appacntiam cxatant, vencnculum roborant. Proinde cuni Sac- Kirr*.
ch.^ro cnndit.T ulus runtlicqucnciftiimiamoillitllbiicfc^^ *
bribus, Di.irrhaea, Dy(enccna, 5£a
Quod cx acinis cxprimicur vinum aufterius addiulq, eft quam quod ex MaU Puxiid fiicco fit :,'
utile auccm cft venuis fluxtoaibus i calore ortis fiftendis : uruie oGeuacis, ctbum rqicieiicifaus,£cdy-*
ientericisexhibccur. InMribmiitim extinguit, &appetimm lan^uenceii recreac exeiticqr
Scimusbaocarum (uccum, memadmndiim 8c «OrtiGHjdeoodum item & fohorum conculorum fuc-
cum cum ictto plunmum protuiile tn cafidB doloribni dentiuro a fluxione biliofa vcl fcro(a obortis
B. In dolonbiis capitis a caula ta!id.i fionti applitaca multum poflunt.' . t .
l^faturi acmi vel pcr lc vcl cum ramis licccrpti in umbr* ficcari (blent, & ad incia«3us, adpab-
lurum margines exornandos, & ad u(us mcdiLOs pradictos rc(ervari. • • ,
.EfbIiisvitidibustenellisMaiomen(c-huntincini^ushaudiwijsacexOxalide<ulappetcii^^ .■ • -
undm, ad refrig^Kandam, fcbricicaiuibus & tcmperamenciseili^ . . ' ^,-
GoRexlixiviomacerMiiflavooolioretiogK. &adK»mcofCez niedicanieidisadversus!aeram.ad-
mifcetur non iine iiicceila. Cortex interior flann taro ranMram qu4m radicuni,. vcl in cereviita ali-
ovcliquore decodus, vcl (xuiijsin vino albtf autHilpanicft iniiito poUMCxpariwititiwtoi in
iAero remcdiuni ell priKSnciihinum. ...
Vinum album tenuc, in quo medianus illc cortcx Berberis, qui iata- extimum 8e ligno adha|ren-
tem dd, Imeo pannojnvolutus pcr tnum hor^mim ipauum maccranii fueni^ miniice Ji bd>aair pur<
garc Clulio pro (ecreto communicatum eft. , • * . °>, ■
C ^auhinwBerbetiniinBniideopio diftin&i fpeci» pod^ qpuun aoi po accidfiaali variMnv ierhtrifim
lubemus. , . . ■ nueltw.
Alicur .i'Jtcm !n horris curiofrirum, ut 8c Berbcns acinis m.nioribus. ' Bcrl^nntci-
'Stmonis Pauh eleg.uis cnchciiclis parandi Tartarum c lucco Bcrbcrum; (^adripart. Boun. »« mAjaiit».
Cla(r.a. pag.ioj. , * ' •
IV Sucd Berbcnun Xb ij. Sucd Liroonam |ii miicejdigere per biditum in arena calida» deindo fil>
cra, poftea cvipora ad diinifiumj ied cave ne pls tnfto incatcCcac, colatum hunc ruoonOi d» per -
aUquot diesin loco (iibterraneo reoandidertl« cemes Tartaro (uo vitri fiindum ktera incrullarc:
ieparA ruccum per vafis inslinaciooflnii tt itentm exhalare fac ad dimidium, uc rctiduum m coTar»
Uaouua 2 cwi
Digiiized by Google
\ 6o6 H I S T O R I .A P L A W T A R U M.
^ tari compares; qiiOiiiacpriorcm vafivifrco imlinim blan nnimocjlorc exficca & ufui fcm.
Ori & vcocficulo*gracum faporcm conciiut, coii C^ioni huiuoruin6c a:ftibu> fcfaribtis infipiV
ter rOilrtlt. . «r ■ • /• r, r ' f
Bc. bcns Tox eft Arafatca Avcrroi & Qffismts^Kbtata. Sptnolus eft tn^otXa tmBba ia laoimai
congcfto, oblMgoft cfBiidiicotfnbeiM^ «cid» • •'
Aibor cll mcJia: m.iRnitudinis, caudicc mcdiocricer cra/lo, albicanti:, denfo, corticc oWu<So <a-
' ncrcoj muicifq, ramulis vindibus donaca. Radix rufa, nigricante corjice tetfta, necnou hbns fuis
latc pcr tcrram (apor afthngcns, odor fylveftris. FoIm linc ordine ramulis iiilixrcnt, ob-
Ittui.
nentibus. Flofculu liicccdunt harcte q^lindraceat, tcnucs pcr maturitatcm pjulchrc rtibentcs, lapore
aado 6c {iibaftnngcnte, Ikrbcris tiuAibu!. i«f limiles.
Crckit i^ue m Matabar, prxlcttim ci.aM Rtfoljn: Scmper Tuet^ & per aott tubEn^ffSct»
• manecannos. ' ' .
VirtiV fxlwjuicORioBhludllbGUiac^cannabefunescexuncur.
Vfi'*' FraatBinddkiBOtHiiieduittor, iitjuc .impensO rcWgcrantlldllerte^ " •
• Fo'ia antitiotnm habcntur morfui colubn, //m»Mw«i»Jf/ MalabarcnliSus didi, cujus morfij homi-
nesquiilcmnon rtAttmintcrcunr, (ed fntonm totius oorporis canics corrumpuncuT, compotrelfcunti.
deciduQC, t.mdv:r.iq, poil tot nuicri.ii debitum nacursferfebani, nifiuiiinirpNu^^aibKbliifo
ctun faliioMaog^ trudu m a^a co^ oonHcituh '
/1. 1
A'
. • C A* P. V.
• . . * •
BgtafK» Mt» fiariim rttm^, fnS» flm nmih J^frtm, KtmimXm» EL lll F. {.'
T. p. 71. . • ' •
//. M.
■ Rbor efl jufla: maAnicudixut, vigmn circitcr pedcs alu, cMuUct mediocritcr croflb, mulcifq,
ramisin orbem bngi lat^ue clt&fis dtuuco, qui coftice cinereo te&i, ac fpinisinfiiper
ioatjM^ craffis, acununaciiq^ uti 6c caudex» muniti ftiie. Hk ailtem<iniMi QoniB jdnilm*
lix acmafij^tatfs expertes non funt, utpoce mlnera ab eis infliAs iidki'r>r& lethawiebfeitari loienL
libr.ua, albiciiis, atro-purjiureo corticc cincfla. Fo/w oblongo-rotunda, tenuia, lenia, vi-
* • ^ ridi.i, bin.».aut tcrna liiiiul )unci.i, circa ramulos provcilSunt, inodora, (aporis ingrati. F/o/f«/i fua-
\ culcnccs, in raccmos digcdi, ad foliorum exortum circa ramulos provcniunt, calydquc viridi exi-
^io mhxrenc, viruii-almcantes, monopetali quadripartiti, bu tfi, ex unioo foliolo, in quatuor %-
ciniM aciuninatas divifiti, oxiftantes; /«mkmUt abqoot alMcamilnis. lobniAs tucHm omatis, tne-
dium ocoupantibus. inter aue-fybu prodic crafSor^' candkhai, qifitH» viodi. Flofiulis (uccedum
BMen plano-rotunds, virides primum, dein flavcfceotes, taoaBBi aiaiariaiei purpa^ooeiulex, Gu^
• ncqiic intiis fiicculcnta, dulci, gr.uic^ie fapoas refert»} intM^quamdaoaiiiiiafcnimcflfcBhiuwa»
plana, carncmccrccilentc a lc inviccm disjundla. ' • . ' . ' ■
Lccui (i . Provemt m variis Rcgiii M.^iabanci locis, prcleitiAl dm Ctetin lk tfmtMftA fimftat fil^
Tmfm. 'MartWj vi2.&5cpcenibrttuetUibu^aCijea)pervi(fb .
Ufi» «)□• in Mttdtdn^ nnlhB. '
C A P. VI.
* P. 4.T. !<• i&«/</ * H. M. Smnhim WtM.Bontti? Arhir Utafkr» rmfmfs, fmOm anmfi, Jh
f. J7. • fyrtm.
i * .11 M
ARbor clr pioccra, 40 cirticer pcdes alta, fWfc « mediocriter crafTo, corticc cinereo obduftOj
multt(q,r.imiariihi.'lceiuibus in oibcnidilTulis donato. Lignum .libicans, inodorum, infipi-
dum, macncc rubicunda. Radix rufa, fui">o corcice tecta.. i^/w genunaca, ordme pa-
raljclo brevibiis peciolis ramiilis inhzrenr, obfongo-rotanb» acumiiuta, deofa, glabra, «>
Ibre apo<vind»iiipem^oitencia, infem^ dilutioca, iiii^ida, iaodom i coili medttfipiosa, £ viridi-
albiGanie; rotnnaa. JFZnr» exigui, candidij numea)n) raceiiiatim arca eiuaiiw wodoiprpivetii-
UQC, BcfinRuh cilvci vindi, in quin<h lacinias ttdco inhirenr, quitu},tenuibu^ Lltorotundis, ac in
. . Otocmcxp.inlis toliolis conrtantcs, quinq, jf «11»«««/» albicantibus, afuibm flavefcencibus falcatts or-
natis, niedium occupantibus ; ihter qiuc ftyliti proiiit furredus, itidem albicans, caiMcllo flavckcntc :
odor uigratus ac fcendus, (apor nullus. Fiofculis (ucccdunc friictm giobolT, numeroli, tanm ailhit-
Tcnccs iivarum inmodum, quibys magnicudine haud abflnules fimc, oonice craiTb, flavcfcente, in.
tus candido & lanuginoto ciiuSU, carndque ex albo OEmlea, tranipaivnte, fticculenta, liibaadi ac
vmofiliiponsintus referti, mcra quam duo oontinentur nudd oUongoflAiio-rocundi,' lubvindes, ex '
«IbooDnulea ottiGuli cbdafti» iapocii ^ dulGi adArinaepiib memfiaiMWCO diiiieoimen» abiavft.
gam fiyinffl_ ' ' • ••
Vmmk
Uiyilizt ' ^"'^Ogle
Lib. XXVIIL Ve ArMus 'Bamfcris. ~^
Provenit freqijenter Ami», iwcnoa inCMMM/^aliir^uc provindis Malabar. Wwc-Utm.
tu& viret, quotanrii bb aMinrM eduboc inifikus, laenfibos, viz. ApriJi 8c 0€tfAx\, man^q, frugi^i-
rayocirciter annos. , • * .
Fnidusin deliciis comeduntur. At nuclci ciim z.mjubere reccnti «(Muuli, icsMvto faccharo ex-'^rcx.
hibiti alvuiii n\ovcnt. £x fru<fluuni imm.iturorum luax^cuni^fiipcfatfO ^UfUfpeKMurj tufl^ aflh»
liian« alulq, thocids «ffitdtibui pncprinut-^uuSs^ . > ■ .j ^r;.
. ; C A P. VIL "
t
Bmifiraffmof' hJ,ca rMmrfmmmt -^^imm m fiipi^ mtbtk jMmkM HLM. P.*
7:46.^.97.
ARbor eft proccra, cMdiet craflb, denlci, alWcanto, cortice obduiSo furvo, craflo, (cabroib,
necnon viridibus intufque fungofB raihulls plurimis donato, qui brcvibus rigidilqueinfuper
muaid funt. lUJ,x rufa^ flawfiinie ooftioe (e^» ioodoFa, ^nflpida. F«/m oblongo-
iDCundj, cram,den(a, glabra, fupei ni BIPMifein mBbt;Msnit fibnridb; imedio illo craflb,
viridi-albicantc, in parce (iiperiore fiifcato, inpron.! ver6.ikc evtubcr.inre, nccnon folium pcrWui-
gitudlnem mediuni inxquAlircr ftcintcrTcrrr» pbrcs alii tcntiiores, pon6que ioviliUes oblittu^ m>
currunt. Odor nullus, (.i;xir amarus. Fl-^m p-jtioFis longioribus mceniacim proveniunt exiguif
Tiliz florum magnitudinc xmuli, quacuor lubrotundis, cuididis, c: pdrpureo fitiadsac nmUibusro»
liis conftantcs, calicique viridi quadrip.irttto inhxrentes, odoric atnomi^ fiporil liiftanMii WhtSm
Nyalcl fmdibus haud ablimiies, globofl, ||afari{ fuhni-flnelDBntes, came .iatiB iiiuciIa«no&, ex
albo coerulea. infipidaj inodora, intraauam qililMteiWnrAiOniidiri, oblongo-plano-rotun^ fubviii-
d^, tcnui pelBcxiUGiiidi, fipods fiibeniqgeBn!» aecnoil difflifiiiBBWi» tatiAataau A inrioeai
lcjundi. ' ; • • ■ .. , . .
Prorenit ubique ia Malab.ir, pr.vfcrtun orci Ct^at»' QmUH» kil IhlADni jaSat, hfrilit
viz.& Odobri menfibas. ikique tivgitcFa maoec.
liiiiiedicina nullum nabet
C A P. Vffl.
Sjouama-Amtlfodi H.M. P.6. T' 47. f. 81. Frtatx laJkm femaftuht gtmtn* bacea^ ealjct t»-.
emi, 'Adtmaftr.tdfmUnf^mmL
H.M. . . . ■ .
ARbuloih loK hominii eflnink aldBdiaem. Sdpes ac ra^ KiiJbrft
brofa, cortice rultb, guftu amaricante, veftita elL Filia, qux curtis intc-n jfq, pLinis .tn-
neftuntur pcdiculis, ob!ong,i, .iculcata,dcn(a, folida, Icni.i, slibra, luperm- vnoiis nitentis
obfcun, inferne clarioris, collarr^habcnt jn fupina parte p,iuliilum, in prona maximc cmincncem,
quz laterales, parjdlelas, incurvatalque emictic mmcN-cs. FUrts perfiidi, compollti £c unitbnna, lut^
CTlfyqm albicancittm cacamini bcevibus pedohs iniiftnnt, conftiuKesquinque pstalii^ilQiljgo rotmt'
Sst tenoibas^ dementer cuipidatii, fteluin 6ax stnulandbai «olore canaidiffinu»: honimin ooiks
poUicari, purpureo, in nodulum drca medittm eztnbenme, ^inqne ftamina flavts capituJispnedila
confpiciuntur ; quz comitatur /afaw candidHlns, viridi «mmi exomatus. Flprum vero gemmz,
ud&calTX, inpurpanaim.vorguiie 'colorem. Odoriisdeeft. Ftoribus fuocedunt genunx utpluri-
hi
;ula, contmenteiu Incanaulis ombeUx in&rncibus nuftui prodeuiit, dun fitpetioftB gfnunii ad"
ac antflodbaieioniaiitnr. Efltkipft uaAelhdiTCriaHinnqnodadAora, genmiai 8ifin<^
viiui grati/Bma.
Mjoncanis ddedatur locis, provenitq, in CfiJautt 8c Mangmi. Atfaor ip£i oainibus horis bac- Lttml
ciftraeft : alixenimmaturclcunc, aliac turgclcunt,alix florcnc.
Ibjus radix ibiumniodo ad Scrpenttum Scorpionumq, modusvalec.
SBCTIOMIS
^(^8 H I S T O R I A F L A N T A K U M.
SE C T lON I S IIL
* •
MEMBRUM SECUNDUM.,
»
ALatemtis k FlullyTea dMlerr (oliis in nmis & librailk altemo onfine dAs, non I»nis oppo-
fitisutin illa: wcds tricoccis, cum in illa monococuT /Tnt; quann is cwcrna facic fatK
iiuuloi fuatj & uceique pcrpccua £-011^«. I^oAxaces pcrpcram Alaccrmun PhtllyxGain
vocaot; • . • •
mMCT & mimr Park. jlUtenm Tlmi & jtltt. hmiiSm GCT. SfiK» JbMfj ,
ffAaAm&MimmiLYk.fl^pMtlmkr&bmHUmC.^
AlatBrni fruticis femper virends 3uo gcncra funt finquit ClufiusJ Unum atborcfcens" inrcrdam^
lohgts ramis> non .idnioiium craffis, net}, m multas alas liivifis, flcxilibiis tkinde viigultis, qua: c*-
teino cortioc candido, v irelcentc mteguniur, latcntc fub co nicnib.-an.i qu.idatn riavcfcciue, quas
lignumambit. Ramo» velhunt mcondito ordine diipofica /«/m^ medu iiuer Olex atque liicis fdua
magnitiidin^ ferkerperambitum ferraca, craffiufcda, ex nrkl.i^piadtij, gttfiuSnipeiii^ <ecom
«nariludnM pauMani inoiAGanaa. fii^i|nniii| SrXtwmmmtnramm ttMinumirmaaitmmfimtt
OkaeAniniv e^isris ex heriiUo peBefcentii^ racenHKim ex oibloingB pedioellb dependent Veit^
interdum ctiam mcdia hycmc. Nullum in hoc fnirtuni viJi.
Altcuim multo humiliuscfl, ranus brevicribuSj cortice qui hos amUtex albo vindi Sc purpura-
fcentc colo: ibtis limul minii infeOa Afi« illi fiiperian minDn^ magu drdiiatB iontnaau« ia
ambitu cciani fcrrat.i.
£x foliorun; alis fieret longiufculis pediculis dependenr, uc in fuperiore, illis tameo majores, &
cokirii nugisberiMoei; qu%us fucoedit frnSm r»cema|iw cohwent Leotildro niaenitudinic^ inido
virlifls, ddnde nonnihu nibefcens, qoioribni tiocleii oooftare videnr. Aeaiorcnr4cnigri«olorii
maruncatc ficri nrbitior. J BAuKino AipMpaivs,ii|0a^iaaindK«mqnibiB jennnanib iti ot es*
ficcatxbacci tric("x:c.i: viticantui'.
• Prvnum gcnus Ulynipponcnii .ip^ro locifquc vidnis in Ijifirania obfcrvavit Clufius: Alcerum
eciam uidcm lociSj praXtic.1 multiS fkcticz; tum Granaftnfi rnfnq £c VaientiQa Nos in lulu^
imcipuc ad Maremferum, nccnon arca Monfpelium in oaluba» faxolii (reqnemem obfervavi-
mm: FoUammMagnicudme, £gnr»& indjruris mulciim variat, qninetiam magpinidine fic flam^'
n, pro ratione foci in quo crefix: m^>ecie diHerrcvix puceni Alatemum primom Scftocmdtua
dufii.
FacecurCluliusutnufii, fui Alaterni nullum fe^ufuin novifTe: fed liil^panos aflcnuik cjus corcioo
. in aqua decodo pifcatores fua retia fiibrucilo colore inflcere : & cinAoiei d fiagpncnmnMl l|gp4
.qood p4ct, decodtione nierefcencem t coemleo colorem conciiiare.
Ql^oiivis aucem arinifcuia hcc ob medtcas vires celdjris non fit^ ob celerem camen au^m, p^
ramem nitidc & velnt pei policar fixMidis virorem; <ia6dqi tonfuram faalc admictar, & hyemei
ctiamnoftnB, nonnimis afpcras patiencw tolerat, omatds 8c QieAacoli eratii, in viridariis no^
_ ftns fluAose colitur. S;ritur autcm fcmincconmioiiilTimc, vel etiam rainulo rcrrr mfwa.
VKiinius olim m horto Rccio Parificnfi dius AUtcj^ni varietates, alceram foliis cx aibo, alteram
foiiis cxiuteo vanegacis. hlabcntur 6c in ]x:>rco I.cydcnli D. Htmmui, Idom HlOlQ» hebeC Ak-
. Cernum li»l Phylicam foliis aogufbionbus & profundius ferratis.
X. Mrtmm Im^Hi* Cd^hrm M* Hsnnan. Hon, Leyd. CtUfirm Ibufiritfti C1q£ cnr. polL
CftFarit. •
cluf. . • ^
Huiuanam fuperat altitutlinem, firmoque & duro caudice conftat, atquc in hcquentes rsmn.
Avifb, qui dum novcili lunc viridi cortice integuntur, annotini vero fiifco. Nuniei o(.i habet ^J»/»,
ex adverib femper naiccntu, densique ferie congelia, fiipin.a parte iamrata viriditate prxdKa,
prOqa an|^ duiitipr4,pereniiia,hocefl,qu« non dcadunt nifi novis 6c recentibus jam natis, UC in '
eriioribat oeipetiio.viiientilius plerunque accidere folet. Splendent vero pne Ixvore ea folo, nac
Alaterni iolioriim magninkBnem fuperaxu, imo plenqne (unc iUis minora, pncfeitim ataiMxina, qux -
mniuloniminGniamparteraoocopantfiye vellitmt, necinambitu funtorenaca, praelenimnovdla,
fyae crenarum qaanoam formam habere vidennir, artanicn vcrd crenata did nequeunt: amariuf-
C'4li funt Gi>fji is. In novcllorum ramulorum extim.1 p.irtc intcr folij nalcuncur uncialis longitudi-
nis pccioii, luliinciucs quinquCaut fcx parvos^/fir/w, quatuor plerunquc aut quinque fohoiis cx
flavp virdbeoiibmcottlbiiie^ iiaviier odonn^ nMemaam Lendlci flolculoram modo dilpofiu^
Digitizdb by Google
Db.XXVIII. Th Arbmlm "Bacdfem, " ^609
non iK Tiai aut Sambiici umbcllx inftai cxpanlbs, qui ftroadmodutii at»ei lujuur, &; nonnilittxtie-
nio Autnmno aut Hycmis iiT.tio, \mh c:i,iin (jiiaiido mitioraura vcns imtio. Haacniis Clulii|»,qui'
biis addii Pet. Paaawius, Arbor hacan hofco Le^^denfi Anni i6to. ipenlejunio fru^u$ rudimen*
tain oftenderecoepic, producem brprem pediealiun, aii adhzrebac boeca, Myrti baccis. magnita-
dine fimilis. Hxc quamdiu in accretione craCj ^ridem, juftam adepta magnimdinem rubrum ex-
hibebat colorcm, qui paullatim cx pdnioco c6ral!inu$-rMdcbatur, adeo ut A^ragi tnaturam bac-
cam (dsminoribus loquor) tevidere tfixiflcs. Arndc!\it gratiffimbhoc colnre ad Augufti u(que
iniaum baoca} tunc ctcnim paullattm con iiRiri inccpit cutis live extcnor (uperficies, limiiJque co-
■ lonm nintare, acex lotundo oblonK^is hcri incepit, FuLcdmem namque contrahebar, cand^mque
aHfaiftain nigredinem. Poltquam decidiiret repertum tncus lcmcn unicum, oblongum, qnodaiiK
modo tftanflulare^ uvarum nnaceis admodDm noaik: cujus corticc ( durior u erat & quodatnniado
ofleus / diftrado prodiit granum quoque unictftn« teduip fiaerabranuLa aocei oolori^ eique aUatl
medulu (tve caro, durior, albicans, ei limilis quam nux Avellana oftendere C)lec
Raniii wrro facile p.ingi ccrtum efl.
Ua»: aroor in itorto Aiudenuco Leydenii colebatur, undc delau non dicit Cluiius. * ■
S odfcft^n» ftlwjc fruAui uoiaiin dmueitt fioien oonniMre eb Ahtecno fBoere fiverft «cic
qoipareos. • . , •
.Cap.il
SAmbucii$ 'A»1A Grxcis ^ Sambuca mufioo inftnimento, quod alii pedfi^l, alii magadin ro-
cuit, diiSta put.itur. Alii ab autore cui nomen Sambyx dcnoyiinatam maliint. Nobis vox
iiiccrt.r ongmis efle videtur.
bttmbucus iiorc ic ftuAix ui umbcllasaut raccmt» compofitb^ fbliis alatis, ramis mcduila pluiima
£wdis penoofiBDoebeliiiaifaoiilidtfiKiledifti^ •
vam0!ut*. • .• •
J.B. * •
In .irboream proceritatcni excrefcit, caudice pliirima parte \ignoCo, in qti© cxis^uum admodum .
meduliz; tamen (atis iragih hndique fadli^ quaxidoque rameiiiis Fruncola pemianct,'corcicc (ca-
bro, rimoroj dnericeo coTore fbtiaoB» lUmi catnen 8e baculi, prxfsrtim juniores, gcnicuiis> ex .
lonrittiiaik} incenrallo artiGaM, maierie pauca ooAftancei, medulli pkuini& albi, eique leriffimi
firon, quomm oortex btvii, dbti dneceostlcquan argenteus, fed nDperexeanriumyiridan&; CS<
nerao fubefl alius, li^num immediatc inrefHcns, Mcdianus Officinis did^us, totus befbidus ac vireiis*
ncrvofu^ t.imcn, liiis rtbns neutiquam carens, quoi-um etiani rtiaterics caudid duritic mulciim cedic> '
magifque exalbida ; R.imos patulq obfitu fdia vtftwnt, terru aut quina, intcrdum feptcna, rar6'
odona ad coftam unam annexaj bblonga, acuta, (errata, atrovircntia, guftu amaro, & nefcio qoid
*aiapc& aeiunieoii habenie, 6doae gravi^ vrrofo, fed contuibrum gratiore. FUrti m panila umbd-
la, non ingrM odon^albi« pqitapetah, ttxid^mque ftanfSnibus ad iutcam yCc|eacibus & amfailicoi \ •
exjguo pcticdo iimnti, 6e noram lurfus grandinlcDlo, donec tandem onmei tn tmom oommnnem ac
inngnem coeant. Sacc/e initio vircnces, pcr maturitatcm atro-purpurcx, (iiccum concolorcm rod-
dtmt, grana conttnentes exigua, plana, obionga, oommumter terna. In extremiutibus ramulculo-
rum,Kadpediailo»flonim IflHiic fiepe iMiS .Tdncpodioib MnkM Aolonai flminic i f»t
dioe. . • ^
Aquarum accola eft, at obfervat Theophraftus : Apud nos autem non tantum juxta aquas k.\ ad Lem
laaGerias&leic^aliilq^eiodennBfcincalik ^laio^*^'*
. Ilofe^ innNdnm.adlii}c Jnnb: BMxaemaandaint Aunmoow Gemmai 8i fiilia tempeftivd admb>
d|mi protnuiir, nimin:m Martio & Aprilis initio. •
» De viiibus & ulu Sjmbaa intcgrum librum confcripfit Martinus BlockwitzitB, cuititul'js Anato-
• mUSambuci. • ^
Cortcx Sambuci interior [ Medianus O.^c.] cducit (erofos humorcs, unde*& Hydropicos juvat Virtt^ .
^uriones (cu fblia tenera.m vino decoda, aut in acetariis (iimpta non perinde WK elGcaaa, &.
imbedllioiibusmaffsouveniunc Iiidfminpnlvetenuedafti,&eziurePilianimpaadu^
«mollinnt CortexiiitlaioramfaaflbiiApofiuad anfiNom^pfi^
bemr: Diofcoridcs folia recentia molli iqnc illita ex polet*» fdadbofta bommedhc. Aduarius
eriam ad recens ambuflumS.imbuctini iniprimis laudat.
iwfww di((;utiunt, ciiiollr.iiK 6c i ^folvunt, (iidonfeii .nc .inodyni fiint. Ufus pr.rcip. intrinfccus in
Eryiipelate jprxcavendo 8c abigendo, quarcana curanda- Extriniccus in colic^ dolore, in Eryiipe-
lttBConibulti,&c Cimpoiici) 5cW. ■ ■
Fknirn ombclbun ( inquit J. fiauhinu$>l domeftid noftri polentx tdimergllin^ fiigom.graiimiqf
tnde paranc edulium ac (alubre. Po(Si9t:eciamcibofdiquopennirom, vdcmovnf^^ tumblan-
dc dciedionem moliuntur. Rcliccati verb flores.(tmul cnminmiicfcam jmyildipociBiriamamit' *
tunt, digercndi& attcnuandi letinent. jF.it .• ' . _
Aoetum in quo florcb imceraci (unt in dbis venwcuto gnmwi, appc<cnri|m wckiii^ cwflba w .
d6iquefauinocesincidu& attfouac ^ ^
Digitized by Google
F
^IO HlST*ORlA PLANfARUW.
Bacf^ inciein Sainbuu alexiplurniacx liinc 6c ludorirerx. Spiricus c baccis ciiclcus incer pra:ciptM
cft 4fophDrctica: 'it£nM)ne atinfebrile aalbiliniimutn. Vinum ex conindem fucco vcl mero, vercuiq
vinq aAx} aut Rhcn.vio compduo nitra pracftat in hvdrope. O. HmlimH, _ Scribit Caaier«riui fuc^
cuni acinoruin Acimiiinim jdfailo gallinz, in qtratmanum radidi Petroleuii dee(nerit, & exprefEini
. plui iinum conlciTC hy-li opicis. * .
Niiclei (ivelcinin.i S.xnibucina abHergunt ac jper alvum & vomitum pureant vehementer. .
Dicofttiin coicici^ iiK\1iatii S.nnbuci vclEbilUCUm Syni'>o P.ip.ivci is aa fuciores movcndos vaiet.
N.1I cocicA diurccici» vcl diaphoreticis addin lodores mage proinovent, ut patet in tbcriaca & nii-
thiiclAttn cum qpKk D. Amtb; AA podum iflflatiomfc ft Foljpr. Sambud q. v. coqriB tn oleo cuitt .
iale, & fove. . ■ . ' •
Ad Arthritb, Br ft4ia S^mbuci, immittantur in olkm vimsttam» jdo& w fine pltcatnris oOant
impleanc, optim^ (xpe premendo : tegc opcrculo ; pferannum (ub tem-ieixmde: in (iipcrioii p.irta
crii)i.i dcprchcndctur, iri infcriorc oleum, quo nihil cfficacius^ fxpe probatum! Flertt (accluro coii-
iii:i idcni v.ilent. D. H->'/'f c MSS. nondum edito.
Sambucus vcntriculo niiiius nocua clt quam Ebulus. Ftha ctiam non it.i f<etci>tj baccxque non
Uittim evacuandi vim lubcnc • ■
Succo infpillaco c baccii GernMJU^aebro utuntur acl movendos (ydofcs, & puerii etiainpfiBlKt^ -
cum p.ine : quo & quidam nc^ infeKciter uii (unc in iis qui ad hydropem prooives fiiere; Osqoun-
tur.l*cc.i: cx acjua, & cnbro tranfruitnmtur, dcnuoc^ue coquuntur ad lap.t conlTllenciam.
. Pninui in S.in)lnicum inlica, ( li Camcrarb crcdimus qui (c'expertum ait) quamvis non facii?!
COmprehendac, frii<flus fcrt purgantcs. MoBb ncutrtsni vciilimile, neqjc PruiUUll iaSambucamiiH
fuam comprehendcre; neque licompreliendat frw^um purgant^i lerre. .
Goncra uyi^elai apad floftrates in froquenti ulti eft fbtus cx aa. Sarobud part. ij. 8e Sp^ Vinl
Sart. j. Ratione 6c experientia eju^modi praxis nititur: quippe Sf^ Vini aptus eft in naiuralem or-
mem reducciv fubtibtate (iia & particuunim motu diftortos cutis tubuloc 8c fibra^ Fbfio Erv.
(ipelitc iffc&x partts hoc medicamenco (xpius lcvamen notabile (^ntiunc. AntOnius de He}\ic
Obfcrv. i6. Vu!j;jrc cft hocjnedicamcntun» Londinl Ego li:pit'is ufiis liim aq. flor. Sainbud curti
oleo S.inibuci inixta is: conqu.-illac.i, bpno cum fiicccllu; mcefdcm .irididi Ip, c b.iccis S.»mbi!ci. Non
raro etiain oloo Sambucino &r Vmo Caiunno mixtis &c conquailaci> Crj-lipefate aiFc^os cucavi.
Communicavic D.fb/^e, farpeinbocopeiedidus, (xpedioendus.
Ad («brem quoddianum, iV Corti& nuL Sambaci A£ui iiq. Qnnamomi 3i p. coa in '
USie & proptnecur paroxyfmo iptapicnte. ^lovet fimal 8e fema nmiiMm 8c fioeflum. Cttfwam
• C Q^:crcx;t;inn. IJim.
Ad cuni jLdlioncin R cortic.* Mediaii. Sambuci, qua: vuidis cfl, q. v. ^ecoque in olco quou((|,
cont.ibeic.ic, .idd. ceic.pinmi, ic^ nr iinjpuTntnm mOTOif Incidam; qiaMpuinei ^m.e^qparaii.
Hdtn» fi^nbaffr SiMriwitaKll JMbetSambucpm humilioian
' • . * • * .
A. ». Siiwfaaa fnBmSm Ger. Farl^ fntSm immMU %mti Q^YtSMAmm sdiutsl'
**J.R . * " •
J.E. '
Jain delcriptx quatd frondem, tiores fic matcrum (imtlis eft, 'Uifi quod odoreoi attinet ad £bu-
luin quodammodoaccedere vjdeamr. At inlknis differeativ qou el^, quddadnoi 6rat alboc*
. Tragus ex candido JuilMi dick, ac in anrii vu^aii iimiltm« nec (nuldfs nlam pntaL .
vari.ic ( inquitCBatiliinuO baocii vatidibHb mafiii albis vel exalbo Aaveibendbai.
S.in)bucum haccis aBws in jki^lii obftnram intBniDWiBMH Vir 8c eaoifflii ilotaiiiicui A Umtr»
dtu PUckutt M.D. '
-. ■
* r
. " • > SawAiiMr Uamtt* J. & fi^ Ufimmm Ger. Parlc Utmuf fiU» CR
• ■ • ' ■ . . *
rd,-:3 nniltifiiriani fiflb 8e valdi lacbuatts k vulgari SandnlGO diCGkt Flores alioqui. & baeoe d
■ (iiuiiiimx. ■ ■ ■ • • . • .
Itamr fieSaaifaacai liumilirfira Ebabi ftj» lacinsKo C &
S^aiAtKm rmemofs mhrs C E Park. rMtmtfSt ^amt mbrii J. B. rsetmifs vtl etrom
.J.B. - ■ ' .. . .
C^u.uuiium cora ml^sai Sambocft mdka l&beat oomnAmia, fie ut floribui tc baocih vldua in re
Bocantci nonvcrlato fadle imponcre poflec, foUis camcneftpaulo Riinijs ftrtidis, At in floribi s
& baccis clanffimum difcrimcn. Flarej cnim nullam umbcU.im faciimc, ut in vulgat.ij jcd m ra-
cemum nblongum digcfti, ftellari, coloreex albido in lutcoluni Ijngiicntc. Hjcc^ conliniili iiiodo
racenutini iceqiienras (iiccrcldinc ex rubcnnbus pediculis, iplx quoque pcr macuncaccm coccioeXf
injucundt plmc laporis, ex quibus novx plantulx (i (dantur prbgi|j|nminc>
In Alpibus Catintfaiacai,'montibus drca Genevam, £c Mvii pvttii niaBmum' Carthufianortim
cainobium oUervavimus. Nalacur enim tn montoro tc a^eenldntf lodi^ RWdmi lil opads uligi-»
' no(i(que lylvis,Bur^nidlic;!^, LotharingicbjGe^
£o(3em cum SolAno litus occupare oblervat Tragus ; unde intcllij|;i poteft iniAas ho(ce frigidio»
ru efte qua!ic.itis. Camcr.irius quoq, ceftatur fngtdas elie b.iccas> IbjpOKlfili fsddere edenttt» mn^
tumque corufQ ufiun j^ile^noxium ; ^ ctiam (ttbldibit liobeiius. ^ . '
Cerram
Diyiiizea by Google
tib.XXVnt "B^AeimbiiiiaxiferU.
CirvMrn Simbiicum racemofam licut Sol.inum lcchale magno (ididcrio uquircre /e«iiiikaflb
f. -ilr.- Tr.v^^ui Ubi namquc liKoruni cis ilirpcs provcnire imellcxic'^ fe eookn. WBoioBma
Msaot ddedatur, folia ucnuiqus non baccas deoerpens, 8cc '
FinMm> (qaiA non minds «dtniraeione digaiini «ft) 'obfowi Cervom foram foliij hamm
(luiaradl.Tdci, non autem Ccrvam, nili ^ pn^ns fiieri^ & Cervamin ure o geftavcnc runi
enm, 8cc. Tr»g. W. cap. 1+ Sani apud me fidem non mveniunt qur Tragus hoc in Joco icriplir*
qnamv» fe«xpeftumaffiniiec: necndeQquoinodohwpocaerit . *
.* • . . ■
" A. f . Sambitetu bumtlis pvt ^hdm C. R Eii</*< yfv* Samhucm bumilu Ger. PSart £f«/«
y. B. • ■ . - ■ . .
Arbor non eft, at ncquc rriitcx, fcJ vcrius hcrba, adeo tamcn Sambuci .Tnnf ut ilfi 15 nom«n*
pamiteadjedione, apuJ Gricos, fub voce >«**w<x7» nromcnieric. Raio iv >mmi,)tacuram alfeiui-
tur, magna c-c p.ircc Ijlquicubiro non alcior, caule heikiceoj ftiiico, Simbuci nm mcdullofo hiW '
nis mcnlibui concibclccncc: atl cjiiam acccdunt 6i folta oiilmanusdilpolita,c tnbusquani6rveoon^
jugacio.nib b .nl r.iclimi annexis, mipanque e.xtrcmo folio compofita: odore graviore • qaortmi
lingulana Sambaonis iongia-a, acudora : pares unien umbelb allw flofculonim qiunqueparotorum
odoratoraro.&nclcio quidnucleonim Perlicorum magmatis ipiranrium, fed efu vix fcrcndonim fcr-
n|gin^^rmiw/]m,/Mm quibusfatifccntibus .icmi luc.eclunt,pernutuntatcm
tendB maltis angulcA anie matDncuem, & p«n^ tnanguli, po(t vcro nugis rotundantur
iuoco luo manus rutil.t quadam purpuri inficiences, femtnit contincntes cemaf aliani pane cUa al*
tera angulofa. RaJ.x longa, digitalis craffinidinB, non iignola« lat^ iparfa. ■ • ■. ^^r
Ad vias p iblici), inque .igrorum limiobu» tt cwneBBiwnoii Mt^occuitit, Eloi«t]D]ib6eMSo- Ucm es
Baccas Augufto acSsptembn inaturat. '. ' ' TrmfuT
Eafdem didtarabCBere vii ei quas Sambucus, e^ue eflScadores. Coitioes & feminula vim ha- Kwi.
bent cducsndi aqoam. Conferunt igifur in iiydfODe, a'rthritide, catcrilauc niorbis a /ero ortis Ad
hydropicorum aquas educeaidas ab omnibus fcre botanicis cdebratur radicis & leminum decodum.
Verum quoniam vchcmentius purgat, corngi dcbcc. ,
InFulum cort. rad. Ebuli valde vioicnrum eft, deco^m minus. . Codurij aador» RiadiOb va
.e)ui purg.indi psrit & cxrolvitur. Poftradicem OaquitC^.Iiafinai^
Puro afparagos Sc folu etiam mitiora eSBs,
£bui) non mintis oudm Sambuci concula folia & impofiCa ambnftc partt eam perfanant.
Ad podagncos dolores leniendos valcnt & folia in lixivio co^a, atque extcniis .v>p[icata in ta- *
mcntis, ut noj eciara in pattc cxpccti Itimus. Idcm Icd cificaciuspracftat oleura feminis per cxwct
fionem. • ' . . " "
Acini cjus, ut &Sambuci cingunt capillum. " ■• • ,
Ad Licnis aflFeaus, R Aq. iHBae. radie. Ebuli, Capc circiter iiiii. decem auk daodedm
dies mane )C)uno ventncula Eft expertment. D. Du Val D. Mcmd in <*if|ftribm_ infla^ioltiiK«e
obftniaionibttsLicnis. CAf/iMK. ' ,
C & habet Ebuluro ioL ladniacis, qram PAia It.iT. cx hotto NoliliiflinnGoiKaieni ad eoffl mit
fic. VidePboam. IniHhKtoRegioPariliciUibodte cuicaelh
cap. m.
MAior Ponnat^am fpcciescft, altiufque cxcrefclc, c^teroqui ci valdi fiimlk JMftw tym
•;\ prarceaencnim Ipccicram fruaibus quodammodo dirterunt Sunt iidem ^MMtncooc».
h()c eft, cx tribus globofis bceribus conftantes, ac fi ex tnbus gk^uls unkbfinc fiinnacs.
viridi-rtavekenccsj lanugiAoia:, tru Aftinais IocbIm /«mm «^MMiwtM^ fatffni^^^^ timnBa, wii?
deo incus caodido.
Nalcintr monianB Regni Malabarid locis, przfertim inCUNrf.leBmr fiieb aaaaamiUut ttmi
acmacoiosexliiiecnuftusjroeoiecirciterAugiiilo. ••
Cai. IV. •
Mtc^iri ua^ fimkm mnUbH, fim8m mmJf ffamn. i. Mmm^-AmlttA KXL P. f.
T. ??. p. 6f
ARbulcula eft humilis, leptem drciter pedes Geometncos alc^ tsmtkt ceoui, aibicantc, fimro
coroce obdudo, ramuliique iiaSM»fL flPoiGdaiii pfaAei donan. RmMx fibrau, id-
gricans, aroai^ geminaca dica lanukn pcowniniir, oHgnfliMotonda, aoiminara,
eraila, denla, ihollia, glabraj fnpernft aothviridia & fplendentia, InfemiftlwiritBa, inodora, infii»-
da. Ffo^M/i canoidi cxtremis furculis numcrofi provemunt, porre^flifquc columellis umbcllar fpoae
pandnntur, quinquc craiTis, acuminatis, mtus candidis, exnis rubclccncibus lineolis Itriatis foboiis
oonitantc*, qumque Jiamiaulu .Ubicintibus, fubrubefccncibus afKikm ornacis, meiam iforis cavita-
tcm & umbilicum occupantibus, interqux fijlm prodit purpureus^ fiipcrni bifidui. Floniws mar-
cefcennbus aut decidentibus, eoiuin oniSilici m fTii3m exadaniC t AfNeV l^tnoOCcas. rotundasb
ooloce vindirtulco Ahacaiiiac OiteMK» inodoiai»iafiptdafc Qdcic
I^Il HlST.OKlK PtAKTAR UM.
yjfgf^ Crelcir locK arenolis Sc pecroiu in Btttjeur & Caltcu;. Ssmper viret, quotannis jJorec fniaunjqL
fcrt, mcnfe cirdcer AukBhO*
l^fflff. Foliorutn in aqiia oommoni deooAoni u exhtbeator, coUcum «ioioretn potenter mifwat, Radix
. anddotum babmur adreniiit Serpeotum JAii» moi&lv^ fi in pom mbiin getinir»' £x*]bliif xt^
dicibus in oleo QBnram oo^ Jinlmeaiiim paatiir, ^nd ma^giKM cmiiorot^matei; d^arir icAt>
viique. . . , . ^ • * ' '
' PneoedentifiQjnor Ipedflt
i . ' 4. Kmm BtllMthJbmlfiifi KM. .- .
» ■ * ' ■ * - ■ ■ •
' Sdpeiioris eft, fed hutnilioi', alioqiun ei vaW ItmilHi, nifi quod Radtic albiciw fit fkmi
caadidi omnina
Crdiat lods montanisSc (ylveftribus in PtrM vidi, tc aliis Regoi Malabarici loas. Qiiounius
tmu f$
Tfw/Hfc dotetiruftiim9iiefeti,Jofovk.8eAiiCpJ^
Cap. V.
tinUtK Braftimjis luteei/tr fm&m an^ditat» triutttf Jumftrm Jim£i Mtmum Maicgrav. l^lon.
Martgr. , .
- . 'T~^Riit«K,cft aibandbetlfc oortice grileo, ligno mediocriter duro, (ed fragili, qui tn multos ramos
wr^ difpergitar. & hi itidem in lamakK inordinatc pofitos, in quibus fum fdis Vyn iDnions fiiliis
*. . & .'finulia, dinite viri^a, in frondet iqiiafi difpofita, nervo fecundum IbflgpQidmem & vennKs
tranfverlis vix conlpicuis. Fcrt flarem folitarie politum, h longo calyce prodeuntem, Stuferi Hol-
larnlici magnitudinc, in quinquc felia i\([ctbim, fiammHlu par\is in medio. FIos coloris eft dilutd
*3imifitTi purpLiro-caTuici, vcl Lti.iii! albi, n,im in iino eodcmquc IriitiLC .ilbt 5^ coeruleo purpurci riorcs re-
<Mcc<ryM(m. P^untur, iuavis odotts inRar yiolaruin Martianun. Frncium fert magnitudine milar * uvx
. i\Kf rindcn), rotundum, cortice grileo teAnm ^ui fiiperiiis quinque fifluras habet, ut fruAus per
' fiduras ftcllam quinquangularem r^rcieoiei: coolinec in tria grana (emini^ ntfgnitudine Len. *
tis vel ctiam majores, fipine elliDticae. Xiuti^m habet magnam, midam 8e albicantem, cujus me* -
Pin», *duUof.i rubflamu in pulycrem redaSa magai in Medicina pollioecur Se prarftat: verum quoniant
corpus nimis violcnter (iipern^ & infcrn^ movcac non lecui quim Scammoneum vel Eliila nonnili
robuftifliiiii^ liominiUw cxhiberi lolet, idquc addicis cnn «<aoriis tum Sc julta obfcr\'Ata cioli : ain.i-
rore & acore non planc deftituicur. Eadein In aquis rnaccrau lavacra fuppcduac, quibus vaep
aniculonim dolonbosex fiigoie poiiflimikB naidf medonnir. Imr viiliwntia qnoqiiiB iBtafitieou-
bos iiitii patur.
A'
. . Caa VI.- ; •
Pmaslacctfir hJicusfpimfiu, tr^dktt jfartfw fliMtii,fi»Sh fUtH^MnJt trimti. AA»-TUdtA
aM. P.$.r.4i. /».8i. • . - ' •
Rbufcul.1 hiimilis cft, rtiuitifque ranfulb rotundis, longe lat&t difFufis ormts, qni cortice
.wo-viridi cir.cti, &: fpinis infupcr numcrofis, brevibus, rigidis, acutifque iiuiniti iunt. Rji-
<t* fibr.iM, .uio^iurpurca, gr.ivcoleiis, urens, ac caufticam vim habens. FWw tcin.i iimul
iua^, Jong^ac.^pinolis pctiolis proveniunt, oblongo^rotunclt, acuminaca,in ajnbicucre-
^ . tut», «nm, doifi« sUire, iiipcrn^ acro viridia, infiu-ni ful^india ; ncrvis aliquoi £ cofla roed£i
alhicame, & in jawst» pawe alce extubetann^ Ipinifqae ligid» obfiti, in iatcpi OMinealibus : od*
fi>rtis, faporaniaros, uiens. FhfcMJi graveolentes, can^ra, ^^fioram afii fieiuinnus canlibns rpka-
tiiVi cxininr, quinrj, acuniinatis^ac cxp.inlls foliolis conftantes, totidem .-(Ibicantibus pjm^nulis, ru-
fctcennbiis <Y.''''w« iIunAtis, medium occupaiitibus ; intcr quz /7;^/«/ prodic brcvis, (urrcctuS; c-.iipida-
••tus. l-lolailis.lucccii.int j- plano-rotundr, tricocear, virides primijm, dcin fiiblufci coloiii : m-
, tiiscontincnturtria oblonga, fpadicea, iaporis acrisurcndlct,mcnibranaccisquibufdan» pelli-
culis a fe invioem fe]unda.
tjM$9 Nalawr in coto Regn6 Malabarico, locis viz. fylwfltibQS } lemper viret, matuit»' fcrt fiuAnt
.tufm, . AngDfto&Scptembrimcnfibus.
tlru, ' . Bx.radice & viridibiis fru^aibus in oleo frixis linimenrum p.nr.iti;r contra dolorcs A»thridoof. Ex
filliisin aqiu codisfialneum conticitur ad cacliexiam^analaicanif pcduni tumorcs ocdeiiiacofos, £•
nuUyvicaAaui^ «X abttadaamfciDnaBii^ mUaadoK, ••
SECTiQKlS
Digitized by Google
Llb.XXVHL. T>e Mqrihus Saca/em. i^^^
— .X
• • SECTIONIS UL
MemhrumTsrtiMn,
JkJrhorAus^ Bmtidiiu hm^ms^ frulEbktttragytMfin tttr4acc9» '
C A P. I.
. . ' DeyitevmifmL
Vltis non k ykio, vt vtSkSt Varn» qnataor de IX fid ot * IVMUtiis h Vmt, quoH Fcdus • m Emuch.
' allr^jre, Nonius int;rprcr,iri:r, ;fj: .•ri- 5c infltclrrt. S.iru'' Vitis lenr.i fiicilcque inflcAi-
tur, unde & C4 ccinurionurn crar inlignc, quo miiitcs tjedulianc, uu oltcndi: K-iims iri
Etymolog.
Vinum .\ vi, ut qiudem fcnbit Varro quatuor ie LL. Sic autcm dicitur quia vim infcrat mcntt :
HB^^t Plinianum illuJ, Sapiemtuan vhu oiimhari. Aliis Dlacet Vinum dici qua(i vitinum i\ Vici. £gp
com Voiffio ia £nflDM)liMa^
quodgc finfrHoftilHBwi Arigtfc«rammmb Etjmlig.yi^,
. Kotior cft (inquit J. B.) Vitis Vinifera Quam ut dcfcribi dcbcat, fcJ grAcificenHir frijjKia fiibje-
&ji Scptentnoai ; uc vel ledionc noyifle dilcant notiiEmi etiani iplis nectirei liqunris parcntenij.^v rStim
qui nihil abicAiui intuenti videri poffit, alienz opis indiga, ndiamim. & podaincntorum adwum^
liiculo innitens, tortuofb ilipite, hirco' rimo(6que oonice niulca, qux ubi tepidiorem benignioas
coeriaaram fenfit gemmas protrudit, in Pamptnos poftmodum, ut familiari illis comparatione utar,
Lupi falitlani abicuros, minim^ tamCn in.inia-n.i ilia afprcJinc horfidos, (cd l.rco virore fplonJcntJs;
ita uci clixiuius hiitiio fublAta,*caprcoIorum bcnchtio adminicula (ua complcxa a contcmptu vin.li-
cacum fcic it; flofculorum {uavcolcntium quinque fibriUis hcrbidis, lutcolos apiccs (uftincntibihtiun-
pa^ium [Cziaip. Hoiculos parvos & candidos ut Oiex et attribuit] raccmis divitem coiono ipcm
exdtat uvairum, quas alias, n^ colori putes obligatam generofitatem, ochrd, aliiis rubrica^ aliis
nigribe tin^kks, aluTveooloBbus inffflnes producit ; tanu utique lapohim viiiumque varietate quan-
tam-qual^mciue tam adverfa quam lecunda valctudinc quotidic cxpcrimur. Florem ( addic CxIaI-
pinus; non in fummo fru(9u led m (cdc habct, ac plura fcmin.i in cfim.Tiuni cnnvTCpt.iciilo: B cvi
temporo in m.iRn,jm altitudmem crefcit, iti uc nili crcbra amputatione cocicoatr.r nuilcit.iJinc viti-
cuLrrum luxuri.ins lylvalcar. Feli» fcrt ampla, varic lacmuta ut Ficus, quos P.iiTipiiios vo^.int.
' Vitis Theophrafto, ut Sc Varroni, arbor eft. Vqrum ciim alienx opis indiga, nili in propinquo
iint quz arripiat, bumi provolvatuTj Aiboris nomen non niereiur« quamvis caudex inccrdutQ m
humani cruris aut «dMii Koions cnffiiiem excrelcac Prilci' nufnkiMjini» fiqfpcAa aiboribus an-
numerabant, qua reven arbores nonntillas-vinck. PliniumattendaBiiBiddemonnrantem, Vol. 14.
c I. Jovis hmulacrum in urbc Populonia cx un.i [Vitc] confi-iicimus, tot xvis incorniptum : itcnr
Mallili.r 1 uer.im, Metaponti tcmplum Junoni^ vitigincis coiumnis ftetit. Eti.im nunc (c.ihi te-
dam EplicJix Di.ini' lcanJitur Vitc una C} pi ia, ut tcrunt, quomam ibi .iJ pr-rcipu.iii) amplituJi-
nem cxcunt. Ncc efl: uUi ligno diuturnior natura. Huc peruncnt qua: dc earum pi occrftatc, ra-
IDQnim & pairnitummiia exichfione & deniitate habet. Nullo (inquit) iinc crcfcunc. Villas&
domos ambih fioBiUnim palmibbi» & iequadfaiis loris memoria dignum. Una Vitu Rom« in
Lt^ porticibiii (oMiales !nambalationes umbro& pergulis opacat, eadfm duodents t«uili amphoiis
fcecunJa. Ulmos quiJcni ubiquc cxfi.perant : mii af imcjue altituJincm earum Ancia fcrunt iega-
cum Rcgis l^nlu Cineam iacctc iuliifc m aultcru>rcm guAum vmi, mtrii» mafrtm tjmt ftndtri m
Mmt ^ ^ tnut,
DtVkmm gtmr^mu
' C. Bauhinus Vitem dividic in fativam Sc fylveftretfi. Sativa (inquit) aliamajoreft, aijusplurimx
fpccics ; alia rainor. Maj^oTii uvi & colorc &: nugnituJine diiFerunt: Aftcrius namquc acini auc
viiidcs albicancclve, aut hilvi, aui facurato ruborc nigncam, aut coerulei, aut lubrubcntis colo is:
alix acinisoblongis inagnitadineSc fbrnu Pnmorum, qu«P«ijpij«M did potefi : alia: lotunJis
vei magnis, vcl paiyis : idiz adnis Punt frequentioribus, alic larioribltt. Stm qux granis aut vina-
ceisGarent, interaum uiudim vel alterum granum habent; Rarius uvabarbua reperitur. Mhmr
vero eft acinis nigris, rariflim^ albis aut fuTvts, hucleo mioimo ac iimIIl Saporc ctiamdifleraatf vf.
dulci, accrbo, mufcato, qua: Vitls Apiana Phnio.
Iii fohis quoquc Jiifcrcntia cft, alia maiora, proflanJius incila, ut lcalica, foliis .iJ pcJjculum
m iacinias acutas diyilis, al|^ ntinora func Sic alu tenuiora,*alu aaiItora,*aha viridia, alia rubcntia,
alu macolata, idia ad tafiom duioi^f atS&ix^ alia lacna, aluL deniqae liibhtrliii» Hadenus
Qfiauhinnt.
• Xxxxsz X>«
L/iyiiizecl by Google
• HisToiiiA Planta&^im.
L tA.c i. De uvarum getierifcus brevitcr 'Plinhb, Uvanim gencra magnitudinc, colore, faponbus aciiik
innumerat eriamnum multiplicantur vino. Hic piupureoboeiu colore, illic (ulnnc rdeo, nitdntq,
viridi. Candicans enini ni{»6-qac vulRares: Tranent Tero mimmanim mtire |innafti: Praclongis
da^yli pontRimtur .iJnis i^c
Gencr.i vitium innumcia &l infimt.i ciic noiilccus.ic PjTorum &Pomorum apud Vctcrcsetiam
in confciTo fuit, cum (ut reafi PliniiiO lotideiii ffo» fiw qpat affi, fit nova iodief prodncaadir
£c uiquo produocntur. • /» n
Commellx & Plinit xfo ccld>errim« apud ipfos viden poflunt. Utriu^pie aums cotifcnfu priiH.
cip.tttrs ihnir Amauek ftofftf» liimictteai ieaioqne ptofiacntem ubiqye noi ejus tritaDi. C^ingiie
lu! um RCiicia, &C. - " . • ' • «
Proxima digaitas MiMwMmr, nibente matsiiab qpiprapMr ^Mam nibeibs ^pdlarae W*
ncas, 5ic. • •
>^/i;<i»«apcs dcdcrc cbgnomcn, pia'cipuc-e<iri;m .ivitlx, &c
Atque ba&cnus, mquit, poailima nobiiicdi daov pcoilianbus atquc verxuculis lulia^ Cnets
adveneredChioTha(ove. VeritoBCBmPlinateOilBniflihtcwmplatiain omnium inaaiUW,
noadpuseftplura liuctranlcnbm , .... 1. • •
Nomina .Viiium aniiqua rpedel»B hodie notis8c fio nonlitatem prxcipue culns aooonimodare
perdifficilc forct nc dic.im imiX)fTibilc. Nos crgo, quibus ncc otiuni ncc facult.a5 flippctit, id non
tauabimus. Noiuiullas tancuni yices quasinter lc & ab alus omnibus ipeocs di/lindas efle ruIpica->
drimtims Park. €|k €miaiMm*
Foliiscft (auniteCBaiiliino) nituiidi^ cbi&« fiibcuiiwaiiii^ iapnidopeilacii^chnlMdi*
vifis.. , , ^ ,
Labelio Corinthiaquz vocatur uva, nomcn patrium tcRatJ, cfSgte nihil plancdincit a com-
muni Sed algidions coeli impatiens, gr.icilitate tantum raoemorum & exilitate adnonun iuper|-
tur, qui gigariis circnt, (untque liTWft, ut qordam MdaGranattarilliB vacua» Botii enimffire
laoRnnli ipii opoflantur adnub Pipeiiiu aut Sambodna Erana anuandius.
Ebrodoneniis hiftorix aoftorei noc etiaift refenmt Uvu pauas Indicas gigartis carentes C B.
Q|ia; fequunturc D. Gcorgii /f'£«/rr Itincrano tr.mnjt.i funt.
Vvx a Corintho dcnomitut^ arca urbcm eam hodie non invcmuntur creicences, ab incolis
fbrtc negledz^ quia delunt mercatores quibus eas di^endant^ nec ^im opene prerium ibret vites
«cietfft non permittentibus Turcis navcs majores Samm Ommbitmm m^ftdL Vites quibus tnna-
iiaintiir aliarum unyies funt, fohis duncaxat nonnihii maiotftni. la Zaefmho, CtfidmiM, NmMigt,
MifMlm^M & Famwprccipuiicaluiitur, ubi tiun incolac ex eaiuni merdmonio quxnum fadunt nber»
rimum, tum Veneils ex earum ve6Hgali ingentes reditus quotahnis accedunt. Siquidem Zacjntti
infulx- foliiis annu.i vindcnii.i qmntf, auc (ex navigiis maioribus onerandis fufficit: Cefihalonia: tri-
bus aut quACuor : Naihaligo, ^jaknrut & tMtrti uni. Precium in milic pondo Tluleri icu Coro-
nati plus minus duodecim; tannmdan Cdim Venetis pro tribuco fcu portono dependitur; qui cx
luc {qU mercc lucrari fenuitar oaotumis quanturo Qaiffi ia« inftracn&e & alendz fuficiat. Uvx
qiKB in hts infiilis ooluntur lugne duniaxat (unt,quamvis ntmmim ftalic hujus generis albas vidiife me;
ininj : Sunt aiKem'onu)esapyrenar. Auguflo men/e aim maturuerunt deccrpcashiiiniihatas rariore
{imexiuxant; iiocatas&4 iordibus lepiugatas colligunt, & ad apochccas (Sertagfie vocant) de-
porcant cifquc pcr foramcnin tcdo ad la rclitftum uvis dcfiipcr immiflTii (cu inrulis .nd fummuni
u fquc replenc, uw (uopte pondcrc f^iidentes adeo cohircfcunt brcvi, ut quando cxinienda: lunt ^er-
r.inicniii .^cuminatiscffildi rcquiranc. Cijm in dolia infeicienda fimr uc venundencur mercacoribus
& alio n-aniinictantor, nndip^aliquisin vasinfilic, uvifqueien&ilimmii&s concukandojtemit ic
cooftipat, uc in angitthim coaOiidoIiam plures capiat^ & aere eslnfe finAni diniintnwoiliiptt
daia». ItodewieCotindiiacaadnoinapfi^
^ i,rttitfihAiiiiKlmimtfu/mtVmk.4Ci€t^^
Peoulians (blti (brma hanc Viccm fadle ab aliis di(pe&it, quipoe non tantum pleniliqae tninus
Vinpiieii vulganbus, ied & proftmc^diifeftiim, ex piuribus quodammodo foliis appaiatum viden
poM^ &^i1b («^mentb in Apii fbUoram iwmam (iiImU itatcnuiter, utpluritnis edam.vjnieo*
tilKllf quinu obtuli, non .ignofccrentur pro foliis vicium, rar.i fanc divifiir.5. Bctros fert al-
bos, donatos acmis lacis magrus, non miutum compactis, fed paulo r.irionbus, valdc dulcibus 8c
iapiiiis.
Varietas potius Vitis i fitionc inicio oru quim diftioaalpedcsndctur: verumquoniam ob ele-
gantiam fiiam & raritatem i^^edabilis nec minris ob uvc pcnftandam jamdudum nobilitata & ab
omnibus cnietita fit, (ine fpcciali mcntione & deiaipcionB paKenuittenda aon fiiit In Catalogp
Vitinm oelebnorum k D. Tnncr. Robmfm^ ad me tFan&nft» hanc ^edem Onadaiftm «Sgnomina»
ttlQ invenio. Quod i* Canaden(i$ Qr^{inis fir, proculdubio non accidcntibus quibufdam (cd tota
IpMe k reliquis viribus diiicrt. Fbtte umen ioco Caaadcoiis coenomimta cu> Quia ^ Comuto
l/tM
Dlgitized by Google
Lib.XXVIIL drbmlmt "BMaferit. itfi^
•* ttjmfiml
" intne
defTic
Hi magnitudinc cximia, fcd pr.xcipp.c rormi OUvac Hifpanieat aut Pmni xmula ; ab aliis omm-
bus iivarum generibus f^cil^ dilkiiigiiuiinir.
Hciiinc (lit pucn) qucadiio»ex Hiipamis Uvanim infolacanira [^aiTitl^ of t^C Jblifi} »>•
edeferciiiur. £as auKm boc modb ex/iccanc, Botiorun) (oi racemoruiii quos ai haiK ufilin
^ Ananc pcuiculos ad mttliam paraem tranlverlimiiiadun^ adeoa, tuxi nutritu nugnoni j>artem
incerctpientcs iinpedioiit nead uvascopfoleafiluac led parc^ admodum derivutur. Rlceiiioii iunii-
feftos in vicc )>aHicnces rclinquunt, tbnec p.aulACiin c.xlora faWi gc aUfiNQti inoptt afiocedtlir: '
bim fiilfiacntcr cxliccacos lcnfttriiic Jeivietunf & in vaU rccondunt. , ' • '
% 4. fj**r fylwfiru yirgimmm ]^Kk.jljlv. yirgmts Park. C^C \3ii\t iOinc Of Virginia.
libralds (ax Viti fflv. EunipM cztera fiinilk«adnis (blisdiffia^ qQi minoies funt.pauco (ucoo,
gigardsver&duplomaiorifaas. Harom cresrpecies (ea vanetatb lant> i. Admis albu minoribus.
a. Acinis m.ijoribib cccruIciSj .itidioribus. C B.uJiinwi oontra cx tuiioc delLripc. Virgin. Uvas
tenucs acabas facit; ma)oi es uuiccs. Vios Vulpiivi dt&i, cortice lugpiiorc iblio ^afuoi difledo
■ * . ■
Oftn & flaKclt»* neenon fcandendo inod(>.cufn reliquis Vitibus fylveftr9>as oonventt, fblikdi^
fertf dimidio minoribus, tripartito iluncaxat divif^ ad jx;dicu!uni ult;i;o cui infident oblor.Kiim, gla-
bnini, pertingiBiite inaiionej adeo ut tema vidcantur in unuquo<}uc pcdiailo folia, craUiuicuUj ob-
icnrft viKBDtU. Fhiftiis ucin idiqoiijylveftflfaus peocacahMi, cnieBc vinaceis cnflis cooftab
Utwmgim* m Apglis inBt mMdmeMm, fntef em^wiiBt & eoknJi/ nibmspM^
1. Mofchatellina: alba: & rubrx, C!jC l0|ite an{l JTCb S^ufcol^inc. Siporc (li.lci fj nt, c.irns
fimia & (blida, tum acini, tuin raccini niaximi (unt. Parkinfbnus raccmus noniujlliii, lex libras
pcndcntcs obfervatos tradit, adnos dimKii.iin unciain.
2. P.irvx nigrz ieu Corinthiacar, €i}C rmtlU &Iatil <0;apc, o; ClutteC^OIie, 02 Cimailt' *
gri^ic. ■ . •
|. UvaCanadenlisiett Apiifolia C&e CoiudlA Ipacdp^griqwv
4. Uvz FRMitiniame dodm {|enerum, attuE & rubne upore (iuit debcato,quibd vd Tinam inde ex-,
prelTum declarat gcncrofifTiniuni & mofchum redolcns. ' .. .„,
5. Ai::eli.inenle rubr.um & nigruin, CfjC rtb flnU &lathO;Ican^. .' ,. '••
6. :Z\]t itainn of tf;r a^uu gropc. LVo.- iniolan<io in vitc pcndences exGbcari lolk» Hb
maximislunc cumacinis, tuni racemisj colore per matuhtatem lubema
7. *Cl)( ISucIet^flpcqje. £ maximu alu> «mpliacio roi^ qii^ ftepidoaea. iEftate ca<
inen fervida m.icvre[cem inkis & ndato Bi^ ''. \ . . ,*
. %. C|br ^?tip(^ ^ 1lctei#. Uvc Anioltacae rabrx five nigr.r J. B. l. noo m ButiBunilia
nominis didx Ipedan^ix pulchrituiiinis (unc : .icini iii.igni, fubloagi, ovalcs, canK&mat dulceita-
men. DiflSculiermaturelcuntj iclcoque(iri|acLionbuslousnon convcniunt.
9- {AKCMPOficgnvt» . uva m alfaia, doki^ fpecio&« pnBdpaac HKniatMnii dici
Paniios.
10. CljC d^Ufcate-SCapt. Uv« Mofchacx, Api.^nx Plinio, C. ft '
11. C$c€aiUUt|i«0Cl4^ UvxCaaatiiuBiftocnohuctraollaCK. . • ,
pantoretiadi Uvc. nontaiMftm ciiiicBUAiniioR mgra, lcdicfiaeODinnriMeex purpura nigri-
Qm^ ad tocum actinetr Vitis (ijt red^ Dodonxus) coclo calido Ixtatur ; xHuofiffinnim
nan defiderat, fngidum va6 & glaciale non fultinet. Eleganter Columclla, V item nos ccteris iti-
pidbas jure prarponimos» nontancum*fhiftilsdulcedine, («ietiam fadBtaiei perqoam onihi pxtie
' F^ione, & omni dedinatione mundl> oiii tamen gladali vel pr«fervida« corx tbortalium iti|NMi^
det : tamque fclix campis qu^m oollibus provcnit, & in den(a non miiujs qnam relblata, (zpe eaadi
gi acili atquc pingui tcrra, licc.iquc &. i.!iRinos.i. Deinde qux cui regiooil ftatiu coeli (olivc
ipc(fiu tum genus Vitis, tum cultura conveniac expomt, qux apud ipluin requirenda omicta
Ac (1 voco (inqiiic) eft eligendus vineislocus 8c Aacuscoeli, uc catlcc vcriflimc CcKus, optimum
eft (blum ncc denluni nimis, nec relblucum, (bluto timen propius nec cxile, nec Ixciflimum, proxi»
mum tamen uberi, nec prxceps, (inulc umcn edito campo, nec iiccum, iiec uliginolum, modie&
tamen ro{ddum, quod itiatibusnon in profiindoterne icaturut, (ed ut vicinum radidbus hutnoreni
fubminiflret, eumq, nec amanmt, ncc (alium, nc (aporem vini cormmpat. Coelum porro nequfi
glacialc vinca, ncc prorfiis xduoliim dcfiJeiac, calido tanicn potiusqu.ini frigido k-catur, iiiibii-
bus magtsquani lerenicacibus oifendicur, &: (blo ficco quam niniis pluvio cft amicior: pcrHatu mo-
dii3oleaiquegaudet,procellisobnoxiae(l. Hai^enus Columellx '
Qub regiocalidior eil epUvx fekcius maiureicuitt, &rucco melius concoSo vinuni gencrofius
prxbcnt, modo calor noniic intenitor qu^m ut eum vttis toleret, ut in Indiis, Arabia feltce, i£gypco
aliilqi lepoailMis ioi^ vcl piope Tnvioos jacencibus. Hmc in Hilpaniaii Gallia Naifaoiktafi, Italia*
Xxxxxz a Sid&i
Dlgitizecl by Google
l6l6' ■ HlSTORlA*P L A<N T A R U H»
Sicilia ubcr eft potentis vim proventus: in fngitlioribav utGalli* partc Scptentrionali & Bclgio vi-
n!'.m tenuius ■^ft fjllgophorum. In Anglia, ubi vitcs pa!mitibus liixuriintj & iiVArum ctum trracif-
iimz lunc, ob defeclum tamcn caloris fuccus plcnmquc crudior cft 6c acuiior qu inj ut cx co vinum
BtltS i^tites parietibusaffixx, hinc Solimendianoexpontx, radiorum tcporc reflcxione reduplic^
to Mvettlar; iode i TemisSepteiitTioiiulibiis & Orienulibus prienun obje^ dclendanair ; aoafre
ooOe ed Mmdiem pr^no & i pmUdii
Dc ^^Mjt inftiEaendis, de feminum deAione, di^qt^e Vicium paftinacione^ politione, pampina-
oonc, aUkqueatione, putatione, rehquique caltura prolixc agit Columclla, alilque rei ruilicj: lcpp- •
lorcs, .id qiKis I.cctorem rcmitta
Vitci auccnr, pro loci gcnio, vel i. arboribus maritantiir, ut olim Ulmis & Populis ; Nunc dienim
in Loidiardia Itabx agr<» frunKncaceos adeo dcniis arbortim ordinibus conlerunt uc- «iefiiper incuenti
^vie videaocari i>»u Ikifulesirborei vicem ftacuun(, quz ramos qoi oon(cendjC{ Viciuni antem*
paitnite» abailiore iA aitioieai traihiAot libi invicem cx>nnediinc. Inter arborein»onBnei triii>
cum fcmnt, ut aj^ri rriplicem producant medem, fftimeotij uvanimjligni Hujufmodi rnaAi^fii.
■vj Vcfccibuj diLti (unt. Vcl 1. ^crgulas & ambulacra opacant undc Ptrpdtna dj(ax. Vd
tribus lugis incumbunr, iiu.r j^iaUmcntis c.»ntciii(quc tranlveriis conft.int, lifquc vcl dirc<ihs tantura, .
vel in latitudmem itiam fiilis, cu|ufmodi vitcs Comfltivttt^ tlicuntur. Vel 4. palis pcrCKilque fir-
manctir; alcicudine humanaaor alicubietiam maK>rc: oijufmodi vineas in Germania feais Rlw»
aiuo fleaUbi phuimasvidfanusf quz lupuleta npftra apprimc referrenc, ni pemcc luiiiulioMi eP
Jent. "
Denique nonnuUis in lods, uc circa Monfpelium, ftatpcr fc vitis fine ullo pcdimenro. Stipites
vix cxcedunt aibinini, Sc palmices vcceres fene omnes quotannis abiandumur. Novi autcm ber*
barum mocio v igancur pcrarva, & lixaatm cetm pafltm uvii bjhone, utPliaii veri» uluipeiik Ho-
|ufiiiodi vincz Saliccta noftra zmulantor.
Nocura cft ( inquic Palladius^ majores uvas, pulduae liiecidi» gnuii callofite liccioris ad meolamj
eflie lerimidas. , .
h V!tis vmifcrx folia cum cl.iviaiHs trlta& imponca capitis dolorcs miligan^ Mnique ftomachi in-
fljnriiationcni & ardorem cum jKjlenta. Id ipfum etiam folia per (e impofica pnrftanc, quip(\cqu*
ici'. igcr in.li diKtrmgendiquc vini habcnt. Potus eorundcm liiccus |uvat dylontcrii.os, fanjjuincm ^x-
Crcanccs^ ftonucluoos, £;mulicrcs malaciilaboranccs. Laclirjmu viciiim, gux vcluu gummieftj/pi».
drca iloom Ctedieei concrctcic [in vitibus noftris hu|ufiTi(xli gummi Ipcmtecxfiidaasiionia-
veoicnr] ex vino pota calculos pellit, uiunaa licheoa^ S^"'"'^ lenilqae nitro aftiiao pra-para-
tas (ianac. Eadem aim oleo (xpius pilis illicis plilatliri dfeAom knec ; maiciin^ue liquor queni
acoenli firmenta vicnini viridia cxfudirunt, quo & peninAa: mynnccir tolluntur, Cims autein
iarmentonim & vinaceomni circa lctiem condyiomatis &: thymis illitus ex aceto mcdeair.
Prodeft & Imatis ac vipcrarum morfibi»; quin &: concra lienis inflaininationcs t.icit cumRo(»oeo« '
jluu & aceto impofitus. PUircs adhuc ancri & jixivio ex eo paracd vires aicribunt fiotaoici: Ve>
liimGumcinereilignoram eoidmiiuelixivianoondiaminnr fedtfbrciialiiividennuv nlfiqn»
^ tBowfiJemiiziuncopiafiorem aut parciormoominei«,eas .
* Uvs, ex fentemia Galeni, qucmadmodum interfhiAm Autumnales prindpamm obrinent, ici
fugacibus omnibus magis nutnunt, minimumquc pravi fiiccili.incru, pr.vlc. tim cum ex.idam giam- '
. ritaccm iintadept.v J. B. Qii-rlibet uva rcccns alvumturbat& ikoinacnum inriatjidcoquc earura eliis
in febribus interoi Jtur : qua: ven 1 Jjv^crpta aliqiiandiu pepenilit,propterea quod ea vencilacionemag»
na humtditacts i^xircio decetfic, innoccncior eft, acrum Uomacho utiiis eft, tum appecenciaffl cibc^
ramreftiniit, acquc adebs^nslanguentibulVeprofiCua; & alvum emoUic *CsienimmagnaeftiiH
ler Oiai difiiBrcnttt, duloes eoim niagis nucriunt & oorpns pingueflkduntx vencriailDm miiaoc Sb
alv6m itibdiicunt: Auftenr ^ooncra pamm nmriunt & ventrem cohibent.
Mcmini me ahcubi legifle Matronain quandam Germ.inam toco vinJemix cemporc pcr uoum
auc akcrum inenlem, quo uvis vitiicabat, nuUum omnino potum haurire Iblitxim, undc pat£t uvai
fitfiii icrtinguere.
^Uvx Paliz non^ patienciadi&x limc,uc vulc I^mius,quafi fblem pafl«, |ed ^pando quodad jolera *
expandancur. Monlpeflulani Uvas Pailas hoc niodo parant, Racemos titnoefaincillfacflBliaaoa
vino^ aciois forfice ddbadis« fervenci Inpvio, addico olei paululo immergunc, quoad flacceicant
tamum 8r cormgentur ; deinde perttcis imponunt uc ficce(canc, ac poft criduum quacriduumve in-
fblant, ut Ck)lnnicll.i liocer, 7- -^- Uvx palla:, vmaceis excmptis alvuin lemunc; pcdorii anguftii,
culli, cxalpcratis taucibus & rcnum vcliocque viciis maxiinc convcniunc, unde & Pcilianis dicbs iro-
inifcencur. Ztbebx diAa: h. e. Paftulz maximc leu Damafcenx exemptis gigartis ia aqnd fenraw*
vel ftiUatitia conveniena.iiiiiiiiib potum cgrotis exhibent (acis gramm, iitiqueconvciiiemieni. ViSSk
apyrenc Corinchiaccdiaae ackuate grau oommendabilt^ rehigerant magis 6e fitriciiiniiMn ju^
ttlis urilicQrincoqinmtur. Gigarta ran habem adftridoriaro, convcniunct), in vioniihnac jlvfftiKq,
nve intrinleais, f ive excrinfccus adhibeanmr ( torrentur (d. ac teruntur. )
Vin.Kea, filii]i;.T cum gigartis in cxpreuionc inufti refiduar, magnarum vnium pcihibcanir
in arrhricicis doioribus fcdaodis, ii membrum aiiisftumvuMceis per fe calef cennbus imjwnatur.
Uv.r paflz calore (uo acri & penetranti demes 8e gblgivni Veilicanit mahHrw afiaunt ( ft fi»
qucnter comeftae eps ad pntndmem dilpoinint;
Laqiior ille generofiis ex uvis, uc moris e^ oakatis vel (pome'effluens, vel torcnlaiieKprdTus &
termencanu vinum vocatug qood nooMn l Gnoo fiiAnRLeft^ fpirim kni in trmiNaii^ «bQ-
autem abHcbraroytfra, uciamdiximafc ,
Vmi ulus & faculcatcs cxplicarc omnir» /upcrvacuum cflet, dim non pofHnt non omnibus elle
nonffimi. Liceat tamen iuc iilierere Obii^rvacionem k D. Uidft ex y^Mmu J* Heuie CentuFia ob(er-
vanooimi qac inrifa in ordine eftdeftriptani 8e ad me uMffini. • Ad Apldw
* videtoo.
Digitizecl by Google
tibXXVIIL Mmbns^Bactifaii.
•cr adl»ret, ut len.cnc.bus garg.n^n.u.s lal. . dccoap Raparum, Horllci,&c qiS wtSK '
maxime conaucunt, intra paucos dies abftcrgeri huid pocueraL «eri- Uc^ A frlkr^ s^Ir^ Apmnas
GenCRi mi Veteribus cefebiata rarenfet Plinias Iibii4. c 6 D Ananfti^ z' .nnf c •
Appi. C Scda opptdum eft .n a)ftc i Tcrraana quinquc millibus d.ffitum : luKUe *
C^.bo erat gcnerol.tas cc cberr.m* m paluftr.bus ^opulctis, finu Amyclanc^^ qoS^ iSS
c.d.c & jncuna colon., locqne .ingufha, nugis tamen folTa Nen»nis,fi^ TcuSdTnSSr.^S
lcrno agro crat. & cX eo maxime Faufhaoa Exolefat quoaue hoc mX;, XX? " nobil.tas Fa* j
ftudcntium. Falcrnusagcr d^ntc Camj«K.l^
^pue contnbutam incm.t. Fauftunus autematcAer 4. milL a wco props- C^us
' WlTa 6. mdlibus abert: nec.uU. .n vino m.i,or atiton«s. Solo v.AorJni fltmm f<^^ '
T«a e,us gcn«a, Auftemm. dulce tcnuc. Qu.^^.^m .ta d.ftinguunt ; sSs G^SS
g.gn, nicdnsFauft.anu.1^ .m,s Falcrnum IVon omittendumrut«m/nuffieonirqS<SebSI!S
jucundanj l.-K.rcm uvx clTi, Ad tcrtiam p.Unum varid vcncre, ^/A*^ 5rW»kSpi3ddrac '
auftero. It2in burrent.na.in v.nsis cancum nalccnna, convalefcenS«^Sr5™5!^ "'^*'
atcm. lalubrttat&nque; Tib. Ge&r diccbat conlcnhlfe iiST^SS^ rt^^^''/'""'-
dioqm.,.el6gen^^^ .
fiedbotia. InterGracca vma max.n.d cclcbraca fucre M.iror,cun, m Cherfonclo Thr^a^, tSbT ' i
Cretieam, Coum Ch.um, I^b.um, Icartum, bmyrn.vum, Scc Intcr AiiatKa Cypr?u°^; & ^'S ^
T..ban. vma. Rchqua ge..era v.dc apud I>im..m loco outa Noftri eoitD inftitid non cft
vm. gcncra quorum nomma apud Vcteres ficRecentiores ocaimint «numenm Sufficiat a quT^
tenuc 8c oligopborum, ubi bcne matuntin eiti iapoiis & ftudiorB aptum, r.n de P^. ChlmZn/-
tt«l.<taWiWW,0?45?abf^|©««. 4. Vinunvi5vr^W^»«^ 523itBuSbpSSi - intcfr^^^
mmdiaea autem pnmum Iocu«i obcnet Bcauncn(c. feaSulum vul^are pXr£SmVmum^,S^fe
gcnerofiffimum fic molchum , cdolens. r«U ZlSffS^&.Ji^S^'^^ ' *
J^™™^'?™!'"'^^^ ^**®"* Canarinum, CfltlfliTi ,fe«ft omnium Liu-
aat^m, geiierofum fic leiw, nanine amiami. 1. MaUca,fe vems. Walaaa ^ti S Jce.
^ttll, aufleruB fii palato minus gratum. 4. Oilicam JBine. rabnun & «^rXm iS
lato quidem gratum.at ftomacho minus utdc & caput eravals. Hd^noii ZS£flSLara
nus lUud quod noftradbcs Cent-^e didtur. ^cS^^o^S^^^Z^Atr'!;',
& inojnviaftus l.!u!>c,n,.,n.m. 1. /W.. a.aumTtid5r^x
■ 5?v£e^fe ,T^S.s gratum polato, quam ilon,..cho ut,lc. In ItaUa 2 ceSan.
ttr. Venetus Afofe-rt«:«;., A/.,;^„y7*, Oinarinoprox.mum, non..n Italu natum fedScreta in-
fula ; ^>^jn"num ruvr.rr, d.icc & pccante dldum. In HetruriaV4/,/.i««« Uvc S •
Romx Albanum olim celcbrc, & de mmtt PuUim» ; SpmiCmmn es Sialia inlula • NcaDofi Vb^ll
Vinum Mofchatellmura rubrum ex infuJa Creta defertur. '«f 6 aBnfCfllliJtc.
M^.iSn'2a!l^r^!!f'p^u"'- ^ Rbcno/emota: ongin.s ad nosm.portantur, ut
NwWBm !^eCCac IBtne, R.nchovunum, Hochamorc, ^f^lcllanuin, & Baccbnac ^""''^* ^
. vmum autcm aliis potu cnt.s gu.bakuiiQue Cercvilii, Meliprato, Pomac«>, AaitL-catefaauea
flua,ba5 facl.t,.s turn voluptat,. ct,m l.iliimatis .«fpean longi ^ieoeUit. wSm^Sa •
iZ^* TrL' P'^"^ f"'^'^^'' ''«""^«J*» Snmodion. fic cibo^^So!^-
El ""'^'"4 ' "^J^ ^ Ho«ntlna, quxafpcrtufcula & ftypc.cTngua: 1^- .
Aonda reftant pcifcqm yellem hoic foh h.ftorix „on unu,„ volumen lufficcrer. Qui plura Tek
)c^t ^Jre^ Bacm crudinffimum opus de Vi.ii gcncibus Anno . ^^6. Jlomx i.nprdTum, qm
flui«iuid ab AntiquBfic RecemKjriUdeH,^
& Rhenana eorandem culmras iocos, nomina, wprxpaiandi S. eaaiodi mo^Om«J« S *
remedu Tafqmmvet«um8cil0W«imn^^^
» J?*5il!iS^*^^^ ^ Solc relfccacus & denfitus ad
can^Utenaam Roh. Reoentiatifaas eft fuccus Vwx immatura: exprcirus. colatus, in doba ««Miditus. '
acvale claufo alTcn-arus Utrumquc rcfr,gcr.n & ficcat j hoc non ad medica^eou tintdm Jed2 •
cibomm a)nd.menuacmttnau» uoJe cft.naufeamaccibi fafiidium toUit^ aneientiamcnat».dffl
tSoJJT* *^ ^*^-*"**^
aofoondc autorc, Omphacium Vee^ daritati confertj cwundcmque fcabricia! fic
Ji"^-L*^ ^ pomo.um fylvcftrium agrcfta vemm cxpcnmur.
aOBOtowOmphaauni caliduj morbis omnibus fcliaori juvamcnto ctTe ait quim acctum. ouod
F«er rcft,gcrand, v,m & calidiure acr. pollct, lccus ac Omphaaum. , ^ ^ * '
Digltized by Google
i^i 8 .Hi8tor'i& Flantariim^
Dtfnmim Colamdlae ideni*eft qubd Sdpa Plinto. niminun rmiftlim ad terttas decodoni. Plidius
Dcfrr.ti m fi S.ipa diflingu.t, qcotf lit inuftum ad dimidMin decOAum. Hisaddk PaUadilB»
Orrf^nwm, [juoii .ut hciiciimiluaBus partibusdeperditis tema rem.iii(ent.
Dc vicibus acu!uS.ipa: nihil atnnct dicere cum lanidudum in dcfuctiKliiicm .ibiit.
L"ra Gratis AvTiet* leu vinum fecundarium, fit cx maccratis aqua vuiaccit. ■jTria eitis ^neta
• ' rlinu). D5cini.i paite aqux addica'quz mufti exprefla iit, & ita node ac die' madefilAtt Tiaaoeii^'
. iiiriljlguepnclo lubjeaK. Alt6ram,quoroodo Giaed faa&vcRu tet^ paite«)aiqpo^
C« addira aquz, exprciToque deooOoad tetdas poitei Terthun cft faeolms vini expfd&m, quod/^e.
cjitum Cmo appcllat. ► ,
Sfkiim yiii' Spiiiriis vini (cu Aqii.i Vitjr cft liquor ^ vino deftiHandd in vafij idoncis elicini?. Caliduscfl &
- . ■ hcc. s, pijncrr.mrilliiiiiii; r.ximu ufiisinarami licliquiis, uc vel naribus atimotubodorc fiio.ininr m ;c-
vococ,ii)coidis pilpicatioiieactremore; reliftit putrcdinfj in tatuumut carncsvelcadaveraeiiuimer*
pt^ diu lci \ an niiTint incorrupta ; (ptfitus languences refodllait, apopleftioos fie cooute opprafll^
jiwaL £xcriai6Cus'reroivit tumores £igidos ac ictrrhoibs, aroet coagulationem 'fiuiguinis in
oontufxMiibi», cmor^fnqne relolvit ac aiicutic. NitnB oopios^ & froquenter pro potu ordinario
fumptus calorcm ivaturalcm p.ii.Utini extin^it, ventrici^i tonum relaxat, aDpctitum proftcrnir, to-
" tamque naturx cecononii.iin (ubvcrtcm tabem & mortcm inducit. Menuruum cft ( i:t vocanc
Chymici ) hocclb, Iblvens, ;id tirKflurjacxtrahcndasaliaquc nobiliftimum.
Acecum fit ex vino vel in loco rumis calido dccento, vel diutius rc(ervaio« vel Soli expo£KO. Arte
fic dbi vinum aut ccicviiuotquicur, rc^rigerattlque fri'Hiiiiwii|>'4B» ffiih«liAKhoiJwo;ii» [qni
ngnonmiiinptxraktj autPiu* awHotdeumcoftiiiai^^ jF.A - .
AcetinfofieqnentiMiiniBeftJEtoqBOtidiMniaciimKmBd
tinau<. Appcccntum cibi aoSut, acwMCoflioaem pramovee'aadam Tcnnical, qQ^.dh maximft
conhciuiiiar, !ul>i>i.imio.
la nicdiLiu.i uliih clt ad xftum fcbiilem contemperandum, putrcdincm arccndam, phlcRinaticoa
& glucinolos humorcs mddendum, ut exla-ecioni 6c expedoratiOi(ii habiks func. JBxainfccus (ca«
biem, pturitum, herpecem, ficc calorem eotum camtmpemndo^ te maUgnickem oorrigendo la»
'nac Ijecvis, nervodlgDB paitibas iniminBm oft: flonw amqne cvKsauK, imdo madJentis qus
ofSs tncommodaseft. Memonbilit in hanc lemeft lialomqannnarh«P. Stradadtf bello fielgioo
, 1.8. Chi.?p:n;is Vitclliu! gcnernlis caftrorum prrfeftus (ub mcdiam (ere arcatcro; increfccntc «dco '
mole, iit filcia c collo Jcnull.i liiftincndus ellct venter, videns mde quotidie tardiorcni lc rcdiu ad
bclli niuni.i, vino iux IjWntc libi intcrdido, acenmj c\indc bibeoc ad vitaruiquc finem pc.lever.uir^
' ei&citque'uc detumcicencc abdonune, defluent^que vcncm pelle, quae ipte ie choracis inilar iru ulve-
Iiat, odoginta (iipcem librarum pondo decrevifle compcrcus iic.
Adltt^(b$aut ^Shaia» eoamli (poraam «miitantj da faihendnm aoetnm' mulfum cum I^per^
ant Acemm cum pulvere Ptil^'i & Piper& Trei fennMt Ti& Gbriftophor» & Vc^a. Cbtfmmi.
Ad tineam K' Zinzib. ;ii).decoque in Accti accrrimi 8c BiirjTi an.i %\i quoufquc Acccurti ijt con-
f;jiiiptu;n: dcindc contunde & cum Uutyro hat uiig. quo majii^ & lero tinea inungatur, & intra
quarunr .u:t q.iuiquc <iic$ lanafakurj (ioqoicJifaiiAieanonm) Umh OfalennKioiieii CfaaiMaaeK»
ccrptas tr.tnlniili: U. Uulfe. \ . ' '
Vapoiis accciinpdReufiisfeft eriBntedeqil6medici conTulendi •
. ProTattaiiUiftad^i u(u, przparadonifaw, &c. vide cfaymicm ibipcon^ plenam «ne iuflo.
riam lerHieie mihinec locus ne; oppoitanitas eft. Taitaroi eft vdaintt .WHiafaefixnet
magis xftimatur, uc purior & minus tareftris ; opcimusiC ' * ~
habenc faculcacemattenuandi, mcidendi, &apencadL 'V ■ «
CremoR Taican ad ^ dam ardor VQnaNuli iim do^emmi fiiit fiifalaiiia. BRmnUor. jfaoL
cap! 8. ■ ' •
Ad iingultum c\ inanitionc fk Vini IIiTpaiyGifleSaodMr.^ CCSfriv. fimac «ipr fieqnentier. £x
Manulcript. X>.P^«j^fedlidSu(iolciei:£s. . , • * . ,
Bblimos curatur opami per Viiuim> quod quo vetulHus eo-meline. Midvaddtm prat OBters
convenit
In pici & nulaciB Ipecificc oommendatur a quibuldain aqua panipinorum vitis va c vitiumlui-
cuhs /lillans.
"Qliidam lani(iti matupiuefimt obnoxii, hos optiroi curare (olet hiuftus vini Abtiathitis.
Tumor cancro(us omnino curatus eft in quodam viro mihi fumliari ex u(ii vini Rhenani lifai, ^
cuiioRuidebantur Raphan. Sylv. 3ij. per horas duodedra ; ia fiuim nfiiperieverabac per «hee ofi^
veldecem nutucino cempore. £x MSb D. J^^^ M. D.aimiiiailiBiVib D. JiMfc. •
Ad mi.\tioncm fanguinis R pulr.iaLVi0«w (oft Viiidofloiam nbdbac Si.cap. ittViMalba
E hb. Arcanor. Chtfrxsu. •
De Spirim Viru illud adnoundum qftod iile qui
qoin aumk- Aiuu m Podalir. redivivo p } i .
^Uws^ifper .. . -
injicCj fumumque
quic Zaairus } quo
Lb.?. Prax.Hilt.c. i7-Obfcrv. i. , ,
Spu-itum Vini vulgarera ( ^^onbp, i- e. \Tnum uftum) cum pdven/ at. Zmgib. raixtum, fic
fwticerinfiifiUturainejuidemlatenscum parte affcai narcm, vcl pam ilolcnti applicatum, ab ex-
periencia fieqaendcofnaienlac D,aiif*UkOAamis»t am altBiutn cxgwgivit attcituiabt^ue ulLi
deaumi «aoo aptcftvinM
Digiii^oG
t
LiixXXVIIL De Mmbus "Bacciferis. idip
• Cap.i1. ' •
7b* Smtnfmm ftve TJIa Ja^nenf,h,is BKybii. CiM, UirU jMmkt JLtt Bkll.CUCK
THf oompluribus & denfis ramis eft fmtix : Ftlm obfcur^.viridibus, per circuicum (airatis,
non tam ChanMrkafnii quto SfljiaeeTlieophrafti fiibftanri fictomhabiqi «qualibus, ^
porisexfiocuitis cum qniotmaiiuricudine: flSr«profercn; ( qiuacttni ox pi^tira, &.<luo-
k», at imperftais, ex Japonia cmifihiffis floToilis conjicere potiu j Q(K fvmimr Bc Goflipii nio>
diani faciem obnncntes, ubcrrimos, quinis foliolis albicintibus aiit pajlidis conlbiiteSj fl,iniinulis
niultis maliuni riorem occupAotibus. His demum liicccdunt fruitm, dum .ulhuc vigcnt ( ut ferunt)
viridcsj rciicL.an .luccm corrice magisrugofo, ex fpadiceo fufco veftin, inquibiis iion niinusqujmin
CbccisOriencabbus nurabiUvarietace mucahilisyormmnusiu^^ quidifn pcnitus globoii funt mllar
.ditennn <4lbcorum; eleriamnMgoiaidme^ tti%duplo pame aiiqiunik> majores, iemcn tantum um.
cum conoiieiicfii: alueomm geaiinaci,.fav»iit daat IocuIm dupeRic^ alii v«i iriB^i, forma tc
magnitudine k finftu Ridno iimili J.B. non admodnra abihuUam! Ifi tmMii xm fe apenunt in
nes, illi in di:as Jehifaint partes, auarura quzlibet femtn continer, quod vcl orbiculare y<\mh ad
Styr.tcis, vcl qui.i ininus fpluidet, ad Frudum cxoncum 1.5. 4 Jacobo Garcto accepcum Cluj. piopuis
acccduns, vel m una parte (eiGlis, nonnunquam ctiam tnquetra eft nucula, tcnui putamine & vi,
jpadicei feu fubruH •colons, exoeptd bafi ( ^ua pane adhzlit ) albidi, conftaos, quo ouckitt. liib-
«jbidui pallidufve, ac vald^ nigan^ foftn pmmim dnki, poftmodan amio te miilahuMlah caa»
demvM cali^ flc vahdi^ cjtficwniB, cnticula tenm&caoeiea obduAov conciiMtnr.
Camloeanf Auranim dehocihitioe fcripfamic vkle apadJacBmyninm Ctmnf.ikttf.^^.
quibusadac D. Pfci/w Bilgi Tr.idatumde Tncaannoi684.editum, in quo hiftoriam c|usplenam
traditj &c contra\m. Paulli ufiini cjus dcfcndit M. Dh Fottr hiftonam Thcr, Lugduni impreflira
'j68{. &: Tr.ictatutn qucndam Angbcc conlcriptum Londini 1681.
Verum omoibus qiue de Thea icnpu ab aliis iimt Oblervatioines D. fTtlitlm ttm MimtffMgfo. Im-
pef atoris JapoiiiKinMic^ pB^fawidaiccalhn^ qam apod jMoh. Ike|iiiBmli*hcanirin Appdidice
adExoLcenmr. I.
SeiQea hajni fruticis dict meolem FdMnar. cen« ( ni nimio indnrata gdn, vel nive akitjs teda
&) mandant Japoneslequeifti mcthodo; Interrabona, aulci, non (alfa,,neque limofa, neque are-
jnoianimisj (cii tempcrata,iotundiim ad o<^oautpaul6 minus polliami .iltitudinem li^robemenbdiunt,
cui i 4S).ad ^o. leminales fbllicjlos oonfcrtim injiciuntj oplki J.: kiobciy opcriciices, cundcmque m-
hDrreicente bruma ftramineis iloreis teseotes. Hx aucem lcmin.ilia capicula communiter in fex,
oAo,deoem, ad-quacnordecim, & quand(>que plores pauaorcfve fiuticcs propuliulanc, quM ahl^ne
ulteriare caltura namrz ingenioque uio leiinidMinfagpcola:, niii qu6d eos ab inutihbus herfaii Kpor*
gent. Stirpes autcm quoin fpifCus glonieramen'ahioremquc apicem Cnuiib tamen fiipra quaniaraui
quinquepcdcs) exfurgunt co mcliores ludicantur, moUioribus urpoce magifque benignis foliis, quse
rarentcr iii{ra primuni tricnnium dcccrpunc Japoncs : dcc-erpunt autem plcrumquc mcnlt: fuo tcrtio,
qat ordinarid juxi i nollrum Apnlem elf, nonnunquam adufi^uc mcaium Mau procumt ( anno
nfmirum mtercalari, qoovis cricmiio rccunente ) quando macres cum iius infanttbus & ancillisfu*
liaha^ calathiscolligunt, novellaSc recenscdiu ( liibflavefcente fuo virore Sc parvicaM i TifBnti-
bus ibliis facillimi djftiiMmajid»,) ciim paiuro «doleverinc ^oca tempaftace^ qBacoaqpiediei Inr^
inprimis intenfiore&hxfto, aVuHa drcavefperam portu •
Tum iingiJa foli.i fufr cx fcrro p.atella: Sinicx, nitivlr, candenti atque obliquc collocatj; (ne
tnanus connurant ) in)ed.int, e.idemtiue manibus afliciue vcriant,u(qoedumfiaccclcant, mundis cunc
ftoreb papyrove imponcnd.!, acperHanda Habcllo ut fi-igefcant; lunc in plaiusex Arundine Indica
oon((Ais corbibus conccruncur, i^oncc comvt/Sbt 'criipeDtuc 1 iiinc icerumln pura & modic^ caode*
fikfta pacelia uti ancca manSNisconcmuc veruukardQiMemediedriter induruerint, deinde pateila exi*
nunc £^ flabello frige6GiuniH & iac«ci»acgauta pateilis per gradus tniiiui calefaAis revolvunr,
.uc majorem iiccitatem duridmiqne oontndimt. Tandem ollis intrinfec^ vitreatis bene daufa fer-
vant, & in uiiies pag6(ve venalia cransferunc. Poflquam autcm pcr Scxtidunm cirdtor ollis rcfcr.ua
fuere, eaflem apentmt, folioiumqucdele^m, muiora & tencrio«a i majoribos & dunoribus le^^
rando, fiiciunt, ultim.iqucvioeinq|iiiilaiMnlbfe«aiiMtb'dqpifibGaii^ inaiiiiM cnno dardbiliv
aoourat^obcuraa teneantur.
Fto Imperaioie 8e XfagnatibM majom ibdb 8c cara ooltnir. ( I¥opa Mil» nrbem locos O^^
diAmtotius Japoniz in boc o^e prinoepcei^ ] Frutioes nempe, a nimia ptuTia, vd intttnfoardoio
fiigordve, czteriique aeris, mjuriis& pravis purgamentis, volatilibus reptilibulve infeAis ftndiocft
pnonuniuntur, luftorig.Antur tcniriO'"C, Scc.
CongrBa cempelface icirupulola fbliorum fic eledio : tenerrimi fntticum rainuiculi primxvis in
apice foliis nudancur, quz eapropter cariflima potenaoribM refervantur eroptonbus ; hxc autetn
mediooribmj hzc iterum k roajulculis, hornotinis tamieir liqpilis, £^resiiicM: Oraniainumbca
iiocaiitur. • '';.*'*■
Ruricolz & cenuiores fbtia eo quo disimus modo praeparata ptomilcu^ iti.cnat^cacabo-aqulre-
pleto lentocoquunt igne, 8c fictoto dic pro communipomin fbco lulpeofum fervanc; dooec itera-
lis cinAuris folia illa dcbilitatc re|ic'untur, ingcRis procinui novis. Priraates aiircm 8c locDpleciores cives
nuilummredomefbca opus mai«re diligcncia, faliu atqucnitorc& aruficio dirant quim fui Tchi*
prxp»racioaem. QuaiUMquidem qui in caeteris parcilfinue (itot (upeHeftilii copiofo 8e fiipecfaoin* .
ibmteeocum famiilMnroipie appanm impcai^ im6 ad iiipcciteiciiem vSy» geftjnnc
• bAnmeDM
Ly Googl
l6Z0 . Hl S T O R I A Pl A il T A R a I*.
Inftnimenca fiint cx dedd OpMte molai (qtiali noll^rates (cmen Siiupi cooterunt ) qua ftEiita
* 7'«ifcMn Knucm pollincm comniolanr. Przterea fernacuU, CX mixto cura aliis mctallis acreard-
fidose fusi, cui aquA plerum cixuaiAm, ex eadern materia conredam (uperimponunt, ut fcmper
pneftoitcLTmph-i fcrvens. HmccxiRuii. cochlcanbus (es tefliuiinco cornu aliovo pretiolb hgno, vd
edammotaMis Mbrcfactii) viridcm illum ac bene fraRrantcni gulvcrem Tchm caj^^eibus fuis intun-
dunt ac fiipcrfusa cum*mundato hauftro infiindibulove aqui tarvidi pulverem hunc minurulis, ex
Aninvline liKlic.i crenamm forma artifidosi concifis, feiii tandiuquadknt donecfn rmiinamelleva-
tf.r. r.iiiu los qui iii hoc opcrc o^aipantur omitto. Sinenfcs autem (quorum methodum noftntei
fcqiir.ntui ) forvcl^iirtam in cupreo cacabo aquam ficcis^ntcgrirque foliis 7*««, fingulari ollx priiis
iniei^is fiipcrfuiuluiit, tinchiramquc cxtrahunt, quam limpidd aqua ad graram amaritudincm tempera-
iie$,"i
. fupplent! japcmes^initem kCiem foliis rulientcs papulasac cutanea indamina curant ; atque ia dib
* aoriaarte eadcm (vemftaliftl) ufurp»nt Mauri.
Fniticis h'.i|us n.ualc folum vanuin eft in jrifMM^piarunttS in rq;ione Fifitn crelcit. ^urao gau- .
* detneque arenola nCquc lutola nimiSj flflgue dedivi lKi|bp accbvi nimiSj aftrica &%eii|perata pia-
* okie lardor : mulcis auccm in locis ianrip& fiiiiiNQaia puDlkuam fimnat^ TbcK oaofiniia*
' . «161118. in Chmd etiam crefat. . .
ftednmpiofoliorummagniradinevaiql^ ^»»ntiim namque MMnUudme fmrpim imtfemi» tmh
tian fretio setnfemu. Tuu eft mm pi«ai difiefentiai ut una libra iMi|at Thez plaris veiiear
quani ccntum libra; alteritf : Fdionim verft bonitas in grau fiaeiantu ( iiroauneauterii a1 Foem
acc&lcncis odorcm, tantilper arom.iticum acccdit J colore viiid^ Cnun pwiUI nMftirya fiiftique
ubifticrint, vut)rvividusemicaredcbet)faporc (ubaniar^ dulci.
■ " ' HaseiTOes tnbuunc Slneiilcs, Sangumcm purificar, horrcnda DcIIic mfomnla, vaporcs a cerebro
araet-maliKnos ; vcrtieincm capitilque dolorem, pralcitimicrapula ortum mitigat ; hydropicisoonf-
Jucit, egregi^ enim diivetica eft, capi^ imiimata exficcat, hnmorum aaimonilm corrigii;, ob>
ftro^ncs vifcenimcoIUt^filimiiiftaqiaiiU^ppBqi^^ jinma> •
rium Japonenfibus eft antidotDn contra TmJi imbedlHtatem acocnlomm, vitia illis hequcnalEnia,
ac ex affiduo Oryz* calidi & fiii Sa:<jm ■pon.i & ufi. maxlny'- contrafta., Aduftoshumores temperatj
calidum emendat jectir, induratum lenit liencm ; lontnmn coercet, in iis prxlertim qui rarius73<«
Ubont; OQipora porro reddit vcgetiora ; inpi 111115 autem iKbeciorcs a fomno ac torpore (enliis ex-
' • • pergefildt, oor exmlarat, timor^mque prdpullat, inteftinorum tormin» ac flatus compefcit, ill^lq,
qm utenmimieftant dilcndt : viCera virdquc roborat, reann^ceadi vim cxjufcitat, ingcnium acuic.
bilem tempcrat : nephritideip tt^it medicamcn hoc UdmnDipacuqu egp ^Km mn^iam m Japo-
' , nibus vel minimum calculi, five rcnum, five veficac mdiciDiii i^pen, lat mulo bcec mqailivenmt
ac cindcin duices in amplexus vertit officium thori. • / 1 % , t
Ad Ipediica ftomachjca pcrtinet herba Tbc«, non tantum ftomachum roborans led 8c i calcuto
& arthritidepralenrai», 8:capiti inprinusconveruens. Pr.T(crv.it ab cbrietati^i & WIIinBin aiCC^i
&ftomachoit4riiniia>nreit. £»iM«//(r. P>-«x.Mf.i(chyle(eos lzliombu&
Qax in Bonlu K Filonk Mftoriis hujus plantae reprefaendic & emendat apud Breynium, vide.
Qiiod in Europxis regiodbuquaedam hnitatis inootnmoda cqni ^"^^ ^ aiceat pooisillo
Tbee quam apud Sinenfes ve! Japonas, non pneparanfi otendlve nwk> adeO' unpaiaiidmn cenlQO
quainquuiem aniduitatiusils Bctempcratiori vidus rationi.
■ .* • , De nocumcntis hujuspotus hxc apu|^ Ammium dt Hejde occumint in Ccntur. Oblervatjonum,
^ Tintoam i fcliis tbtt raediance aqu^ calida extrahi vulgo notum cft. E|us potum aliquando
quibu£faHnoondooeie negare nolo; tamonutoim omnibus utilcm putem adduci nequto: quippo
veri/imik vidctur ciiiolumenta quxdam Tb<e aafcripcaab aqua calida potiu&efle deducenda. Huoc
potumquibufdamnocuincvidcturcxpcrimcntoftpi-usprobamm: mtfraUa hoc patet fequenti hifto.
ria, mulicr vcgeta & (ana, potui Tket addiaa, conciucntu,- dc friKnrc .icn mteriora concutientc,
prxfertim noau, quod iTitepooi denvandum puuc hanc ob cu lam, quia eo potiflimuiti {»riipi-
"wr ubi huic potui indnlfic. MemimttltB aliquoc annos vinini robuftum conqucflum cHc Ac fl igoro .
acri in abdomine, tpod etiam potui Thit, quem quotidie (umebat miputat. Communjcavit
D. mft. De pom Ttoe & Ctfftt^ hcc oocnmint in Muis PodaUno redivivo. P- 5% ... ,
Scd quid fairiendum dc pocu «off «r & «Ctt > Ego ciun Lugduni aitavomm ifaidos operam^ d^
bam ; pertotum annum Cephalxa mifcrc laboravi, 8c poftquam pomi copiohon TdU praapud
quidem C#« quotidie lumcndo aliuevi, (croper immunis abca vni n< n t:-:^pim, lcdSc abomm
Ji^jfKnBinOTdn quamrisanteaiti vnccnm, ut raoms habcret vices lcncc qj.r trahebatur milu viu
nementi, qui per toaunquinqaennium cum longa morbomm ferie acnccr contlidavi.
Eta85 Egonoonullos novimeonunfimii^^^
; nullum incommodum inde ampTim perienfonnrpoAqinni ponin Ooffie latis mgni *opii «P
^'^^cnim hic arboc rcaii s forr jllc ad eas qujc fniau fcco
QuidamCxOocntercduccs afHmianc Magrutes Chinentcs 1
hir* r^l^Y^J majoTtt viict itt attribucmci quam tolus.
. . ■ , CAP-
Digitized by Google
i6n
» c AP. m. .
• ■ ■ *
EUoayiiiiusJ.e.boninominis, ifr «riifoMr 9 vr' 'vuntu*hi*, utvolimt. Enbiqmtf .autein de-
lcrQtb^iix^l^^plu^^di & PUnium arbori iu vulgp di&x per omaia non oon^eiiib Q^w-
nUmtanien hocnoaien uliuinvic per me retioeat.
Adeopeiici pdpe nndeocoUinir« udeAiusjidArbQmqpicfniAn fioQofimtiefaendafideair.
' * A. !• Euhn-fmta ■vu'garu Parlc ■vulfraris, grjna ruhmtibuf C. B. Euiftymiti Tjtf^n^ ' Goe*
^aniia& eft arbofcola, aot ceni fintex arboKiH>, akitudine qiutuor aut quiiuiue [ imo (eptem
aut oaolnterdnra "] caUtonini: ctijus ftolonci I«o virone pafiiii, & nuper nati ramuE, proptcr
corticcm m quatuor angiilos cxciirrcntcm, qiMdrangiil.iies .ipn.ircntj non fe<.;is 3C fi tloKibra ars
pcrpolivilTct, ipfo alioqui ligno intcrno tercti, albo auc riavclccntc. Cortcx virct. Rami crcbro
intervailo in o?polito> r^mulos dividuntur. Folta oblonga, acuta, crcnau, c Penclvnicni gcncre
ChanYxccr.ili didcx tolut lunilia & xqualia. Paulo poft veris uutium Fltrtt prafert paiiidos, auc
herbacco c uoclani colore ooaftantes, esqnanior folicdis conseflos^quibus toiidem alteniatim po-
Ika calyculifolia fub|iciuntur, |gti nwocyo «yictfy lota» iimniKnim canrofum vin<lantemcum/^/i>
concolore occupannbiis. ^nguni flofcufis medi fnccedont fhiBm, (ea fii)(tul.c iiliqua: quadran-
gulx, rubciftc-. .uit piiiticex [ rarius albac C. H. J roti.lem diftinclts Tociilis fcmma p.i:v,i Inli.l,» con-
tinent, euticuU crocei inteda, nicdull.i alb.i, f\f,i\'k lcmini cannabino liiBilu, hoc cftj ex rotun-
dodilonga, (cd ma|oia, iapore am.^;o, cuin obicur.i quadamtialoedine nauleafaando. Ii^^edam
aibofcula tou gravem 8c in)ucuixlum habet odorcm.
' MbKriesejus.lk Ikis ilblida, filBlbcaii^
Vrooeo pallore etiam Branm povocat.
No'nnulli TetragdniamThwphraAi efle volunt, qodd ramiob]inearum,quatuor rufFarum, dorli
modo extantium, rcd.\ per vindem corticem porre<5tarum difcurfum quadranfruh appareant, quod'
huic arbori pcculiare eft, & quod m fru^u quadrangula (iliqua lu. Qyod Ci Tetrj^oiua lit. £uQny-
musnonerit, neceaSmVttiBmile «fteandanaifaivem diverfii nominifaufc loca.cradime Tiwn*
phtaftum.
In fepibas freqneni eft tam in Anglia/quim in dnerisiegionibus. Maio [ in frigidionbus locii] ,
florer : Autnmno appetentt liliquae quadianguLc purpurco tinguntur cobrc doncc pcnitus rubelcant,
polVca (Iia fjionte deotiflatim quadripartitae rumpuntur, ac hiant;y ita pendent m hyemein ulque cro-
ccas K.iLcul^ns vel (emina oflcnumcs non injucundo alpecftu. J-H.
Euonyinuni (Kcort noxiamcffe, ut Thbophrailus tradit, fe lcirc ait Matth. & Ruell. nequcpecu-
dem> nequecapram, novcUarum etiam gcrminum avidam, hanc attmgerc fcribit. Econtia C\\x-i^nu
fius le in Pannonia oblervalle i capris nuxim^ appeti, eilque ejus folits iine noxa avidc vefci}
quod nobi%ob ingratum hujus plaiweodorem tSc vim cadurticam minus verifuiule videpir/
Hujus tres quatu6rvc bacca: tam pervomiiamf qidm*pcr feoefbm piicgam: EmnliinrtteHaw &
relolvunt cx;eriu$ appolitat ' ' . .
In lixiviocodicapillos flavo colorc dngunt. *
Pulvis cxiiccatarum m ulu eflapud nof^iates muherculas ad pediculos intcrin)endos & furfiu^
opiiii decersendos.
Ez%io tufimulidjri nemcelcbres in Genpaniafic Gadiadetnmantnr, unde & Fi^Mm fic A>
/Sn^Mdicital'. NonnulUaddentifcalpia utuntur.
• Trip!icc'm proditum eft parari ex hujus fruAu colorem, f?avum, ft poft rcrtum SJoan. Bapdfbl
dun^adhuc vindis eft colledus cumuntillo Aluminis parum bulliat ; viridem tulvum.
Vhgdr hdmit djm id reperit Cldius cubiules duntaxac, lenias & frai^ conrumaces, quas aiv
biebant 1fa«na filia, ex adverfb iemper nalcentia, leviter inanifain (errata, Euonymi vulgaris feliii
1109 abiimilia quo.i .Uform.ini atrinct, fcd longc m.ipr.i, Citni mall foliis ainplitu.linc noii cc- •
dcntia, vindia, gullus ingrati &: amari ; Rd<^/«»» ^digiralis cra(Titudinis, fiimma tcllurc in cubit.i-
lem longirudincm cxcurrcntcm, multilquc riavelcentlbus hbns don.uAm. In horto culra poftpau-
Gosannosad humanam vci nu|oren}aItitudinem excrcvit, ampliora folia na^eft,tIorcrque ac (e-
roen cuhc Maio enim menle oblongi tenu^fque inter iniinu fblia.pei&iaBi nati Itmt, i qulbu
el^uot dependebant Fiefaib, Q^atoor aloicantibus foiiolis lc ad caiineam qwMbunmodo colorem acce- .
dentibot prxditi, forma perfinnles Enonymi vulgarisflordxB; quibns ^iocefBt frnAnf nt in vttlg.iri
3u.idrangulus, interdum cdam quirjq 'c angulB pridirus, tna)or ta r.cn & quali alatus, matui it.ite
eliifccns, & alba grana, aurei piilp.i inclula, nonnunquam Augufto, lcd potilHmum Septenibn
menlc continens. Sub Autumnt fincin foha abjicK, & extremi nunulonun Giiipideoblaagam fMII*
mani, ipcm fucurz^ geiminationts novo ve.-e producic , «
1n Pannonia interamnt. nunc Sdavoma dida« oao OlililBn in looo iovcidt dnfius in ^lva illa *
qoaeK GrrfasnroedcfeenCis «ft verMJs WataidinniB»
L*tm.
• •
i6iz
H I S T O R I A P L A N T A R U M.
7.«.
Aniutcuh cR lut fnncx honitnc altior, cujus cMuJtx 5c rnmi tuberculis afpcri, ac veluti pundis
nooti, & nnn Uint uaiverulenti : fiii* ferrata Pnuio (ylveftn iimilia : fitjtnit aliquot iunul ex ion-
^^^^dkquMBM, fimile» EaoajmMf vdM plMMicci ooloik Ou£ 60 fifioi Itaae <}»■
Biodbitalibts, autetiam majorlbw rarnis a<liirgit, digitali, interdam pdKcari craffimdine, lemii
tCihkmioiii, Acnib cortia; oWu<2is, vindi pnmum, deindc muitis nigricandbus maculis afpcrib,
qm tn fiiromo dividuntur tn plurcs ramulos, ordinc &: (erie quadam interfc oppofitos, tjuos cxor-
mnt futia, hmiliTcr cx.uivcrlD(it.i, latiroli.T Myrti folits p.m.i, tencnnr.i, leyitcrquc in ambitu cre-
nata, guftu pnmum ciliccante, dcindc amaruifculo & calido : c quorum luiu in obloneis gractlK
hS£^ pediculis uniLs bini aut ad fummum terni fitfcuU, (plcndentes & purpura(centes (wpendent,.
«MnipeulifUinbilico quadrato, & latei>ltaminutis qoataor Juigulos occunuitibiis« 'do^jffout floii
nm muln^ abfimiles> raajores umen. Fnam fuccedit in quadrangiilis filiquit» vulg^ns EixMiyiid
(imilibus, fix>ngio(us, aurci colorB ; iis deblcentibus tcnui filo propendens, m quo grana extmui
partc nigra & fplendentia, Fraxineilx granorum inftar, bma inrerdum & tema eotlem loculo 8c
pulpi comprehcnfa.
Copios^-narcitur in (^'Ivofis utriulq, Pannonix montibiis; led qui Alpes attingunt eamaJere de> -
finunt. Invcnitur & in Moravia. . ^
Daiuur Scalii £uonynu,& EuonyroQ affiqes, qoiob (emimim ponoepcacula permetmfeaMnifibpl
afimn locnm pertinere -viilenRir. UcEuonynnis ViifmiMa captulis ele{;amer biiibui DkJU>
mjirT. Euonvinus Virginiin.i Pvracanthx folto eju(3eai. EiionymBiaflimsiB0piiaG^fiCG; C.ft
Euonvnio .iHinis .iithiopiLj, cvL. Hnman. Hort. Lejd. ." -
Vimtt
CAf. IV.
« .
J-B ■ . . . •
ALicisl-n in |'.i{^am arboris magnituJinem cxcrcf^it, (xpsus pumilum ut ad fruticet refcni
j:io(iir, pcrpctiu fmiKic vircc CaudCx & ranu iLnri, rf^xilcs, la;vcs, corace duplici muniti,
cxwnore vindi £iA crunco otplurunum cinercoj mrcriorc palluio{ odoredjra avelluntur,
aaaettna lapan^ iDgral|^ ftMawe ; materie ddord albdvc, dura ac (bliday ac dru in-
•ema nigricante, qwe prcpoaoera in aqpa Stbt, .Biniaix Guaud inilar. Iv&t (aiisn^na,den^,
fiuiata, longis & rigidis in amfaico Ipintt Iwnendl (lateri^m lioer rarius (uperioni klu Launais
limtfimilia, fine aculeis, quod in vetulis arbonbus copioljus obfcrvatui] coiore db/cur^ vindi, (jplea-
dente, cx pediculo brevj, upore non iti ingraro ut cortcx. J'uira pulchu, p.irvi, chlon, quatemis
fbliolis, tocid^mquc apicibusconftantestin quoniin medio bacca: rudimenrudij cunFcni utm Lauro,
iNWibus pediculttappenli: quibus fiicceiiimc Imtca parvz, rotundx, rubrx, uinbiiicacaf, guftu fii>.
dulces^ aua aa» ^iDdilua fipoies ians coniinenBir fimm^pammt iriguenia'^ dbloQga,-
firiati. • * .
Qui Agnrolium lalblem firerfiun ftacnunt a yulgari. nc illi mnltnm halludnantur, nam re-
luU- ranrum arbori acadit ut t.nlis fiat ; non i.imcn r.iiius f ut viik J. Bauhinu- ^ fci (xpifllmc 8c
fisrt lcmper apud nos. At ncquc propric Agrift>lii varic^s cll ; nain Ixpc m ipjnoliflima Aqui-
fidiaoccurnintciulmcHii folia non fpinofa, utcuilibdt oblervai c licct.
Eru^tus aucern cok>r m hac arborc incerdum variat. JBLepentur enim aficubi ui /Aoglia AffiS»-
linm baccis luceis quales nobis oHeniUr D. Dalt ab tAonmi^ WiStoak SnflnJcur lici iioii pfocul
k Baert oppidulo, Joco paludotb natcentc dccerpcas.
In Ai^llia frequeatifltma eft Ii3k; arbor in lcDibus inq, Iniierai lC lakdias podus qn^ (^'Ivis,
praiertim in lapidofis & glareofis, incultis & ciclcrtis. Rcpcritur ctiam non mintis frequens in
Germ.viia. Videtur etum gaudere moncoiis fngtdionbus regionibus : in caiidionbus rarior efl,
8c frutitis menfuram vix egrcditiirnifi colatur.
Ha:c arbor notmullis 'i^ytU TbM^br. fai/L-). videtlu-j quorum lencenciatn refutac J. Bodcut i
ScapeL Ptinii camen libi. 1 6. cap. 1 8. 1 1 . 14. Aquifoliuro an fic necne an medio relinquic. *
Arbor hxc operibus Copiaiiis, in Septcntribnabt>us pnclertim r^ionibus pra: aliis commoda & .
oppornina cft ; aim ftt nigons pacientiflima, 8c perenni nitentiDm fblionim virore afpcdui grata,
n6c tOiifur.Tni rc1;iu,it; eoq, enani horrulanis acccptior, qutKl ncc r.iiiiui.ni rCj^t.-iti.j ncc impouuna
ramorum luxuiic niolclb lir, ncc camcn minu» lienfa &: multiplisua tiondc qu.im qiia:vis alia
aibor frutdxvc roiililis, (luanruinvis hoc nominc cajn inrprobct J. Biuhinus. Vidiraus in Viri-
dano D. Joaa £vclyn * tonlilan Agpfblii fepeni denfimmam, puichcrrimam )oo prope pedei
lonigani.
hujus aiboins oorticibns nfcuiii paoint noficBtcs hoc modob Delibcatis JniUo aut Julio men-
fibus, quotqooc videturauc op« raerir hoe genm aiboribus, cortioes denaAi in aqua fbntana
pcr leptcni aut 0(2d horas tontlAus Jeiu'>qi..mrur donec tenerrimi cv.iJanc [ooufq, doncc cortex
cincreub a viridi ablccilac aut (cparctur, quoil jLodecim ferc horarum Ipatium cxigit. D. E-Celjn^
Coiios in accr^ i lii hunii cuin FiliceSSS componiis, aqu.i prius cunosc lcp.ir.ita '['■"ndibus auC
iwrbii q^alNifcuiut f iicculcntis obvolun & cootedi a^ aliquam aallicicm m cellam aliumve locum
fi^i^damiMoodaaair. Um^ ftperduaso^Tol^timaDasfenKiitarififoompaiRlbeiefin^
L>iyiii..ca Ly GoOgle
I
iJhKXVUL ArMna^Baci^^ i^i^'
in mucilafpnem abeattt : Excmptos demde in amrtario undiu tund.is (ioncc Hngi fbrmaria, poUunc
inftarmalU: fannace*. Mailacn in aqpam proAiefitem fubinerran) manibui ved» 9cmffiaiec
fiibigas. Aquj brevi forcles aranei ft recwmenta oWiaerent^fq, oorticum reliquias fiaiih auferec
t\\\it%, vifcorcfiduo puroBc de&OMOj in fi^ttli aliquo va(c pcr qiiatuor .ivl!u;c ,iur quirvj, dicsdc*
ipumandOf donec ie pcnitus purgavent fc perfocerit : deindc in novuni v,b ti.inlluum rcfcrvctur
Baccx ad colicos dolorcs ucilcs iutu ; craflos liouidcm pitmcolof^ue humorcs per alvum edu*
cnot deoemautduodedni nunMrofinqtt* utaib nsaocepde le aKDododam^qnieanmieg^eti-
QKntum quamioq, f<;cei«ttf. - , '
Z>thoga]um (^uihimex cerevimSe laAe, inqno deooAi lunt hujus relioniin acnJei, mire con*
ducit ad iblofcm colicum' & tormina inteftinorumj iit in (cmcripra ali-fq, cxpcrta cft matronaqui-
dani nobiS cognica poftalu mcdicimcota (rdVa tentata, a muliercula quadam vaga & urcumfo-
nneaedoda. Nonvideo tanuti cur non & tolioium ip((Jrum decrxtlum idem pixrtet.
Bacccaviailis, prxcipuc Turdis liiacis didis^ hybcrno tempore terri nivtbtis operta in alimen-
tumcedunr. , . , , . ' • , >. , '
Matthiolus radicum deooftumtt Hitu ad jvtKuloium datttiom^tiimimiduDnrendo^ dlEi baStk
ferruminaniia oommeadat. *
Frondes&raawliiMeGisonifti aanliditClinftiDiNiaiii piriedbiiifie ttOBftfii enendanwad
zdes ornandas. . , . r • » • •
Lignum ponderofitm, liimum, album, ad moleiiilinonim fabricas utileel^ ad tk qme tonioet>>
borantur^ ad nAanubru in(trunicncorum rulbcorura, lcuticarum,&C
In Caubgo Uorti A.cademid Ijifli^a-batKV^ alXIIeriinaiiDediii, bafic AcrifiiGilaiaMvii
Aquifohi foliorum rdbedo variBCiMi inmaiib
I. Aquifolium fofiBezlnteoviriegaas. " , ' ■ ' •,
1. liijm foliis ex albo varic^atis. ^ , . i
3. Idem foliis oblongts fpirus&limbis argenteis. i
4. Idcm Fnhii ii.brotunais; ipiiiis &c limbis argenteo» " *
5. Iderolbl^ oUoiigi^lpijiu<iniMsaufeis. ^ .. ^
«L Idem fidiiiinliratnnmi. fMiiB 8c liinbis aivdi ■*
A^tHnm tthmatd folis fuperfSai Conmt
Hanc prantani obfervavit D. TmKftdui Robinfi.n in pulchcrriino horto RevcrendifBiui Epifcopi
Londincnlts, D. H. Comftam, inter multas allas novas & rarifliinas plantas cultanl ab ingenionflimo
Viio 5c perinifiino Horculano Dl G^Of» Lmim. A. vukari Affifolio fai^ diftiaguitur foiiotum
figuii^ yui noiiambim mod^ ied.totaunicificiB fiBtm wuit telpMA IwcnJi.
. ' . Caf. V.
m •
M^ettfnt bJiatfitiff» torsffirm m fiHmmndit fi0. Stknmm Cattmm H.M. f . 1. T, 16.
f. ft}t Cinri ySn StrHfiukt^BiMStk
H.M. . ■
FLucex ell dmbti triunive bomintim alritadine, natoem in arenofis fic petroFs. RnMxfnh
fitnde in tftrram dcfcendit, permultas oblongasj tenuc^ hbr.b, cijnll.^mcntis binc inJc vefti-
us, tini a latcre quim fiibtus emictens. comce cxtcrias rubicujido obfcuio intvis rufo, (apons
adftringcnris, lulphurci & iniefti. Stifttet 'maati fimt fcabro cortioc, cinereo, incerius vindi & ru-
lielbente, tncus ad lignuma^cante, qui in pbres tenuiilimas planas corticuias (^quibus compfef^
fisScimplexb foQUteiigittUios oonfiauncj idblvitur, ^llq, adftrineens; ligno incus albicanre, ac
proximi ad radioem.cavo, aliaslblida Tam fti(^es, quim randmasis craffis lispons ipinis hinc
indc muiuuntur. pedtcuIisbreTibus,rcKui«iis, cramolii folea, oblongo rotunda funt, ad petio-
liim p.rniiiiconcraftiora, ac in vcrtice rocundo cufpidata, fupernc plana, laniiovuorc nuciuHj lub-
tus «Uutiora, taporis adftrmgenris. fl(nres, qui in fummitace camufculorum Ims periolis ex originc
felionun proveniunt qua/i faldarim finc calyce, func viri^-dtluti, odoris nullius, conftantq, duplici
oniine fobonim, quorum 'quuK^ quae exteriora cufipidata, fiineftaj tnteiiora venus noanQhil in-
fleiuibnt, quinq, qux interiora rocunda funt, & wperiora Tersib pmiAnfiseminenda. In horum
rnedio cx umlnlioo fylm acuminatus exfurgit, paulo tnfra acumen quinq, tenuia' fiamn» ficliifb^
iniccr cjicicns, quae nodulis albicamibus, ac dein flavcfccnribus doaca lunc. Flomm pcrit^ prodo-
unc in fua ori^e fblicJis acuminatts. Fruclus^ qui (iirculis ihlidenc pani & rotunai funt, adin- •
ftar Pirorum Lauri, fuperfioe glabra, pritnum vtndo ac mtentes ; deiaoobre aigFO cum matun
funt, & faince ftMdda^ coniiijewq, ^iuniior fraiM lemiaii alba ac tean^aicadft in propiii
Fofionuideeoaaniai nporoeaoepQs dennttndobien oarigat, ficx^indciilai-bidaiabtis!^
Diyiiized by Google
C A F. VI. * . *
Rbulttila cfl: huhiilis, (cptcm circiter pcdcs altaj ac Tanjaii (imilis. Fo/i-j ordtne clecunato
ramulis inhxrcnt, oblongo-rotumiAj .icumiiuta, iii anibicu creiuta, crafla, cknfa, glabraj
Iplcndcntia, ncrvis aliquoc ^mcdn colta in laccra cxcurrcntibus. Ffofcmh non furculiifc.
luceis, M ipbi nunb inlwrent quina candidis . oblungo-rotundi» 8c acuminatb foliolis con-
a.mtci numcrofis, allpcantibus, flavefce^^^ omatis, medium occapaiiti]>uStf
inter qui fijlm prodit exiguus, obtufus. Flofculis (uccedunt Bacc^ rotundx;, quadnpanitK^ viiUi*
flavefccotes, quacuor incus contincntcs fumiHt rubicunda, oblongo-fotunda.
pjovenitin CantUn.^:t, limpcr viret, frudtis fcrt S.-pfcmbri & OAobri mcnfibus.
Htt Ki^ik folfis m laae vaccino & Sdaou oleo coau linimeatum paratur ophthalnuaun 6e ca-
• * •
cap. vn.
Frwf « Wrf<r MmLA. fruSu fUmntmnb /ibfo UMHfrmii, T^fmngfi» CmsA R,iLF.fi
r.4^.f.9i<
A^^ H^cula liumilis eft (eapotius fmtcx, fex circicer pcdes altu% MnJfaiiniediocriter CT.ifIb,
/\ coitice veftilo (padiceo, ramulilq, ejufdem coloris ac lanuginolis in oibem difiuns omaco.
A"\ RgJix (ibrata, mfeiccns, nigricthte corticednda, acrts. aromatica. feti* oblongo-rotunda,
.icumiruta, in amiMm cicii u.i,('pinuli(q, cxiguis h^c ind^ oUita, crafla, afpera, atro-viudiai
fupemc iplcndcntia, infcm^ ncqu .qu.im : (apor amarus, aromaticus. Fbrei inodori, plures fimul
iunai pL-tinlo longo in furculis piovL^rii .nt, qumi}, oblongcvteretibus, acuminatis, intus aJbicantibus,
ewus viridibus ac fubafpcrls, Sc e.\tenor.i \ ciiUi rcflcxis tolits conftantes fismimJis altquotaliMcan-
libus, flavclcentibusiJ^/ci^Kiornatis, mciiiuni occup.iiuH>us : intcr qux fiylut prodit vindis, j^rredus.
capitulo plano. Floribus fiicoedunt bacue plaao-rocundcj virideis pnmiim, dein nvwMentes ac
■ otiocx, longii^ albicantibus pils oUkr: iiK» conrinenHir officoia quamar» dun, dacaiiB»«
J(l»includcntia,candidosamaros. t •
Iftm. ' Provcnit variis Regni Malabarici locis, prxfertim circa P«rf«, Ctam K C«bmmm : lemperviia;,
.quotannis mcnfc julio florct, Novcmbn autem nutiiros fcrt frucl:.!'. •
y-ff^ Eftrfis,iadidbus, frudibulque in aqua co^ Apozcma confiaiur, quod in Arthritidepcrquani'
ttile perubGtur. . . '
c A F. m • •
ARbufculi humilis cft, deccm drciter pa^cs alci, cMi^e mcaiocritcr crafTo, ramulifq, viri-
dibus m orbem diftulis omato- Lignum albicans, furvo cortioe cinaum, necnon ruklcentc
inlUinedalU rcfcrtum. RmHx nigricam, odora, fapocis haud ingrati. l-^L' ..blunso'
rotunda, acuminata, fuperni atraviridia ac (plendenda, mfemd iubvindu ; colta mcdia cralia,
lignofa, viridi-albicans, ac in averfa parte extubcrans, * qua plur« exilcs nervuh lupenora vent»
cxoriuntur, qui in le inviccm arcuatlni dcferuntur ; fapor fylveftris ac ingratus.^ f/«tr.C3gpil»
liaavcokntes, candidi, exiguis lubviriaibus, iii quinq, laanias acummatas lettts, mterentes,
extremis ramulis umbdlatim provcmunt, pcntaphylh, cqumis fcil. acummatis (o.io is, infcrius iim-
^conftantcs; totidem ftaminulis albicai&bus, rufefccntibus «/>«ji» ornatis, iiicamm occupann-
' bw: intcrqua/;/OT prodit exiguus, vind|:dbicatlS,.aci!ipem^ bihdus, cujus baljs clt globuluscKi-
guus, vindis. Flofcuiisiuocednnt *«fteietraC00«, diqoando pcntaoooa, vindes pnmum S: m-
tcntes, demflavcfccntes;tandemmaturtore$iugricam6s,carncintus reftrtae fiicciJOTia, nigricant^
aj-oiiiatica, intra quam quatuor plurimum contincntnr ofKuU fcabra, triquctra, albo-rurciccntia. ^
Crciac in viriis Rcgni Malab.u ici loas, priiertim dfca Qrm^mm i lcmper viret, quonoM
florct ac maturos exlijtxjc fruiftus, racnlc viz.f
In Medidna vix uUumhabct ufum.
CAP.
L>iyiii^CU Ly GoOgli:!
I
Frultx hJkut baccifer, 'fioribui ractmfu frmSu oblongo, tttrafjrtno. Ptrm-PMtl tt M P. <.
Tr.M.
FRuccK feu Arbufcula humilis, qaatnor drcitcr pedes ala, cauJiee tenui, afticauije, oonioeo6^
dudo dneiw^ iiKni ffbdi, «ramitioK i^<x(ka[^ alfaicuiSj furvo cordcet^Tt, aponV
aais, odoris «rotnatid. JPUSw geminataon&ie paruelocirca ramulos craffis iiibvn idihus
pedolis provcniiint. obrongo rotundij aaiminata, tcnuia, fupernii colorc atro-viruii fplendciui.i, * •
uifern^ vindi dilutiore, colli nic.li i cimlvj. /'/««i raccm.itim provcniunt, cmdidi prinium, dcui
rufvfcentcs, qumt^, terctibus, acLi.-.iinatii, ac cxtrorfiim rcHcxis folus conllantcs, totiaetll al^cjjnti- .
bus fiatmiutlM flavcicentibus afscAui omatis incdiain flons cavicatcni & umbilicum occapaotilnHs
inier qoz //Au piodic furredus. Flbribns dslapla jjiooechuK Bacat oblongo-rotundx, acaminat«*
crallb^ doro Ce «Ci»>viridi O0ftieBleaar«(uipii intUMljbiGuilBpfiitnim, dem futxxEmlea, .iq jos.; ac
infiptdiidertfc In nwdinilliodectifGtim i]QaniorlatktnK/iMiMaIbicantia, dura, oblongo-rotunda,
mciiib ati.iccis pclliculis .\ fj inviceni (cjanda.
fNjjlcitur Ivcgm Maiabaiici variis in locis, prxlertim in Btrienlour : fempcr viret, florec & fi-u- Leca»;
Aumcdit. .
E foUishujus itccaus& ptunis impoiicis (uitamigium fit^ quod paxoxyfmos hyflericos poceatec KtUi
Ibhrerefettur. • .
S£CTIONISIIL
MEMBRUMaUARTUM.
De Jitkoribus Frutkihns bacdferis^tianorum granis vel pl$urilms ^uUuotf
vel mmero noins uicogfmj ^ nondim exflorato.
C*AF. L
De RhamHe Catbartico feu Sfina Cerviaa.
Q
|Uamris aibaibula facc in fingulis adnispluraquatuor gramiHin oontiiieatj qnia caiQea gicaodE
ramnnnierosndjb iiotidnm explorans eft Imc ei5n 'retnfinn&
A. I. Rhamnus Catharticm J. B. C. felmtivnt Ger. emac. Soluttvutj Jivt Sfina tnfeiim» vul-
j.B. •
Cclebravit Rhamnnm catharticum ufus In purgahdo mulcus & feltx, arfaolailam fipibus aficnbl
lamiliareni, cordoeextemo nigro veftitam, cui duo alii fubfunti aher Tiiidis, aker lnteas» matene
pallida, dura, ramis latis orebiis, iflique fer^ ex adverfb (ids brachiivnun, doris rigidi&ue & longis
fpinis foliolTs ininacem, aculcis pra;terea aliis minonbus horreittem. Folia ad Pnmi fulia accedunc,
acunnnat.i, ,icro-virencia,CTCnaca, ncrvofa, adftringcnti f.iporc F/#r« herbacei colons, p.irvospro- .
fertj qiuti;or apicibus conftantcs, mukos fimul junftos. Succedunt bacc^ fretiucntcs ad radiccm
ipinanun, cx longiulculis .pediculis, f rang^ pares, per maturicatem n^rac, fucco virente plenxj
iaqnlKnsgranatema vdquaMina» Pyvonim.granispxndfuidia, fignra teri triangulari, oonicetu*
gri6MMB,niedull.i albj, non bgraci lapori$« qiue (acil^ unguepretaentefi-anguixurt (aporbaocaram
amaras, tc aftnngcns, & qoi fadlc guftanti mufeam inotreat. Habet 8c (ncens 'earadi oefqp , •
qucth fibi pccuii.uenir)dorem.
Locb (cnticoiis, lcpibus & 1\ Ivis non raro occurrit in Angli.i, Gcrmania, Pannonia, &c. t.»etu.
Bacc2 hujus fruticis tria colorum gcnera pri-bent. i. Mclfis tempore lecijc, arcfacli & tufe, ^yj,y^
Inque aqua Sc atumine maccracx luccum (eu croccum pocius rcddunc coiorcmj ad chartas lulbrias
9c oofia tin^tida etiamnum in ufii. . l. Autumno cum* mamritatem alTecutx nigrx ev^ferinc coU
ledbt» cn& & in valie vitito adervaae pulcbrd viridem exhiben^ colorem> quem Jbaj^etttn vo-
cant piAorftns acoomnAodatiffimbm, 8e tn fflagoo vSl 3. Circa Feftran S. Martini m arkiribus
ndhnclixrentes filcg.iatur, Puniccum colorem ipddnnt (iic perhibctTiag«|) iis qni cotiaiofirinnrj
& chartas pid.»s coloribas illu(lr.int utilcm. " " . ,
. B.accj: purgatriccs funt, atq, cr.-ilijni picuu.iin Sc biliofuc> ff.nxi, huaiorcs per.ilvum edacunr, ut firt*.
nonnuili volunc: Re^iis earuni vires^ftinunc qui ad picuium tcnucm & Icroios humores cdu-
oendoe atunnur. Mdt (inquitj. Bk/ pecnfiaiem ean^p vim in fero & auuoGi hnmoribus cducendis
experd innnis: quapropcer non mo earam fftupas ad uncias cres h^diopids pntfcriptusnotabili
cnm faocBttix war, acq, etiam. «lubeatr andaimnr.p(dvis 3i. ad ^t^. noanutli faaccm nniniM»
cxldbenc k if «dao, Verjknol» tdwmenriam moUibus & ddbjlibm ia iiihftamianoafunc exht-
Yyyyyy faood*.
Digilized by Google
l6l6 HisTORIA P. LANTARUM.
bend.i. In (yru-^ry vai o r pcrgic iaein) qi» quocidje 8e fi«quente udmur. etiam in delicatiffimis
natuns nuliaai molciiiani cffitu dignam unquam deprchendimus, & folvendo corpori accom-
ffly.^flfiffiMiim Amultis lam annis cogiiovimus, etiam in nobis ipl^. Syrupum pai-aiidi modus m
Vhmiamtnm TOlgaribus cxt.u. J. Bauhinus iic hen )ubcc. Succi bai^rum maturaruni extra«ai 6c
nrt ^epaS^Vk. V. coquantur aim mcllL; optimi & Sacchan tt. (5. ad Syrupi confifteotiam. Adde
pro unaquaa lihra fvrupj Cinnam. fic fcnaioum Anifi cooqaaflaoirom uuHi. m p«cia liiiCi im-
racrgantur. Dt hoc cuco ab = ). ab ! ij. fium poteft.
•. 1 Rb»rmm cttbmuui mmer C:B. cMitrtiau mam Pammiem ^itV. feimvui mimr Ger. fi-
BiaiWtaKbus affinnt rtmis, in multas aUsdivifis, coiticelavi, Spinz infcaorix fimiliteais, qui
mcmbr.ma (upenore detrada ex TiruU pallefcu 6c amariufiaiK fiponseii Ramuli paucis IjMnii bor«
rcnt, ied ipfi m fpinas pfemnouc aefinere Iblent. F«6# Uli vtdgafi ferc fimilia, minora, anguftiora, *
ad Pnim iylv. tivc Spini folia pl'iii ''.lun ncczientia, guftu linguam cxliccante : florem nt in vclj-ni
* congeflum, e)uliicm colotis 8c tormx, hoc cll ftt palhdo hcrbaccum, tcc:apcr.i]on, m;iio:ei:i tamcn
htbet ut inaliisfTuacibuslignoiam ^ . „ , ,
Ltau (S Exit frecuens in Lejitenberg & vicinis montanis lylvis. Maio tioret Sc Julio fiutaum pernat.
itaww. Tn planta ficca j. Btohini folia ex eodem cubefculo plura oriebannir, bievibus pediculishaa:q|iri!^
. unciam p!u5 mmus longa. femundam ktt, acuminaB, dntocttya cfeoatt, kvia, ftKXX ficc^
Tcrdxiitthi fiuAum refeiebant, tum tnagaitudine, caoinmii tmnattij in aajAen ocluieiitB, pe>
' jtobleaiiindaiibiiia(|«»ik * .
Hominis altitudincm fupcwt, .cortice «ft purparaloeni^ Ipinofo, folib denfis, pallidb, omnibu*
lcrratis, fcd ahis bnRionbo; & anj; iflio ibus prima fci. ramorum partc, ncc llici diiCmiribus, alns
Iwevioribus 6c rotundjoribus circ.i r.miorum extrecna, Rhois folia utcunque amulantibus, fpinis mul*
' tis, tcnuibus (ed acutiffimisfohoit\ ut inpnmo Rhamno. Afjf;/.». ... n
l^anm Iny*<ft^'e»fes orandi funt ut hu|us hucicis hiftonam illuftrent & perhcuuu, addira Uo-
lan lc viitaiiB db£riMioae.
F.Ioi'.ins hii. hutex coraplunbu* virgulcis Pmni fylveftcls modo exoritur, 8c humanae proceritatis
mo.l.im nomipnquam fitpent Huic ■. iim multipbcss, duris & cr.iH-.o:ib.ii fpinis armati. Folia in
P"affe pediqik qmMb fingula Jaimini lutei foliis.lunc angulhora, mdivila, Veisus cxcre-
.mom lagon sniie lOlunnora hilari virorc niteiitia. Florti candidi, plures ab uno tcJicuIo, tcnui,
longo, raccmolo pcnduli; quibas fatifccnribus fuccedunt htcca, MyrtilJonunbacGiS^fimiJcs, aftma»
jpres pcr maturitacem rubri, putaminc oilco &: duro priditx, in quo nadeus teom AiembFUUve-
Ptope Panormum in agro dido FtmdMtM' Mh*te ad ibpcs. In Ah ica ctiam nald nonnulli dh
oiat; A oolaiiii&vibcBcircaFanorinuindicknr 2
C A P. II.
. »
De Ljeh.
Lycinin aacem & Lfda provinda unde aUacun
LYclum Veterum quid fiiit hodie ignoratur. Lycnmi aamn 4 LjCtt provm<M unde aUatom
fuic diAum ciciitur. I ,vci. ivrtoria apud Botamcos reoeowomTaHe confcfe eft & mm-
cata. NuUam novimus Lvdinotam sharadenfticam qua abalirf rpinofo fronabM. KJimo.
no pra-(i:rtim, diftmguatnr: nuoQrca frutices hocnomine a Botanicis donaus Rhamno latainogen>
dasdoximus. ljectamenpato,gBnerein«afceonvciuuntIhrpesomnesLycu: dittx.
I.)cmm GaSicMm J.B. CB. P«W -/(w.* f«r«riM Ad. Uh; ^^^^^"^
CB. latrfolmm Monfptliacum Park. tttm Ljmmpmeim Ammmiqt epddem.
Spi^rigidiffimishorrct Oxyacantlia: Matth.oh fimilibus arca quas ficrn parvi, mtdo ftmil w
brenbw (gdiculb, qaibus (:iccea.mt qu* matura: (ub pclhcul 1 co:Kincnr
jdica. ftrWwiiccatx b»»ccaf & trioocca: apparent, baocis Spma: Burgund.ca: c '"'^
imarx valdi ; Lugdunum idfewnMr ooffltoe Gr*« r«fl«*. Fol;* ^^^'''^^'^J^.XZ^^
ccicntu tcn'i:.i. :ninor.r. m ambiw aB^anodunl lorata. ncfvofi, deodua. In fioasnailamdepro-
hcnfl.mus maiiitcllimi l.rpoicm. ' • • * • •
. Nafcitur 1.1 alpc. i> t< (axotis circi Avenioncm & C.i: pcntor afien. ,„iuc.,„« radidhlB
Lvcium Daledian.p. dcfcnbitur Spina tre. cub.to. alta, d>rticc m c.ncreum P»«e"f';"«'
muloiligoofi^aa.le.5 foUolb. fiuau Pipcr<?magnitu.ii„e, n.s'o. •-J""? '^^''"^f";''''^'''';, "/'^J?:
aMB^A nuncqoadranBulo, nuncOOlJBs hgura pro nudcbrum numcro, c cujus Ultigio p.uis a ipi.x
fubnfiffioini eroinent, &pi»e togra» 8t»ddi amaro. Bacos ad tingeiidum fencuni lui co cd.o c
jnlb^oict nninnir & vootf GMmmip tiitSmm, Hinc patet Lycium DaJechamp., candcm plant^
Lib.XXVIIL T>e Arborihys^Bacciferit. ^ ' ^^iy
ycio
cam L)rdoGallk» J.B. flc C.B. Paliumm autem alcerum pcrqjrinum Al J. BanluoiisL
ItioGalUca idem enftiina^ tt IXMagnol, qui illura prope Monfpelium oblcrvavic«iii eademeil
lenenina. toittmentPi^fiw.lWMMiiMi CB,Scs, unGalbamit^imvia. 8c aaA-m PianiiV
iunt.
%, I^eimm ItalicMm J. B. Park. utm HUmim fibttntm Fmuumtm t. Clmfii ejuIHem J. & £r*
cHM» fdcit VmttSll fivt iuUam CB. ium I^^mm Bmti fili» ejui3em. Ijamit vS.
£0tm Flurk.
chT ■ . •
Spina infe^ftoria Pannonica i. Clafli oibitalcs fiabct ranios, minimi intcrdum digiti aalllcutiine
plenmqu- minorcs, nigro r-.iKofoque cortice obdudos, fuperiofe parte m ramulos divifbs, qui ce^ ^
nuiorc & Irviorc cortiue tjct; plc;imiqac in acutam fpinam dclinunt. Fulu Myrti aut Pnmi (y'Iv,
poci||ts, breviora tamcn & mmora, vindu, per ambimin nonnihti ienaca, guftu primmn at<%in-
«nte^ deindc nonnihil amaricante. AewiDiarftlMlMrbaoeifietnpecali : Fntff«rdeindeSptnciiv
tedoiic vulgiui haod abfimiles : bini^ notMungpeai etiam temis, oomiiUfliiris diftindi, inicio triri-
de^ deindiB per maturitatem nigri. RmBx onfia, lignofa, dnra, raras fibras in brera fpargens. .
N.tlciQir oopios^ in montc Badenfibus thcmus imminente, loco petrofo Cilebrofo.
Conliderandum Botanias proponit J. Bauhmus quantum difTerat hic Rhamnus a Lyao Galiioo: Ltao',
vcrum oftcndit J. Pona non ditTcrre cum a Lycio Icahco; cujus bicc.is duntaxat.i Cbrtufb milis
cx monte Baldo delcnbit J. Bauhmus. Similes Cmquit) erant bacds Lycu Gallici, colore umen
difertbant: erant«nimpurpurarccntcs& fcrdni|;rK: SeininainbaajsadBerbeiinaccetiebant, bre-
vion camen, lucida,'polita. cMore fiibfiUoo/aut e ponioeo in ni«iiiii Tergenre, pxne criangula, in-
ter ea qnxdam iakata : Saporem amanim non depreihendtroittt led alias ingratum. Qiia:dam ctiam
bacc£ anguloGc apparcbant.
Lycium Mattk quod C Bauhinus ab Icalico diltindum faat, 6c Lycium Buxi foUo appellat, J.
Bauhinus pro hoc habec, & rcdc noftro mdicio : iconemaniem Mm. qoea ailii ^h^>mf^ fiffi-
oam elle dcmonftrat. Vid. Hift. Plant. lib. 6. c 16.
Lyciucn live Pjrxecantham NarbonenHum AJv. quo percineat tum C Bauhinus, cum Joannes
feuer dubixant: nic ad Lycium iiium primtim ieu Boxi niiio^ ilie ad Lycium G^Hifflm lefeit ied
Ljclum Cretenfe, (tvt Jkrbertt Cretiea J. B. Birhtru Alp:ta Cretica C B.
y.B.
Lycii Cretenfis baccx ditferunt a Lycli Gallici baccis, non cnim iiccz menilrant angiilos, nee
etiam func amarx- Dificrunt etiam a baocis ex lealia i Cotnijb ai^^ enim tales qux pif
lulas O^rin***"*^* diftas refeiunc pellicula (ud comigacd, aijmieiitift pi^ynnM liuoo lefotas fip^
Kbde£aftx diarcam purporeo acTHtacoo elesano cinoint Inhtt grana fonc mmora^ nec ita fai.
ddaut ih I.ycio Cortulmno. Folia quoque djftcrunt iLydo Gallico^ funr enim angufKora.oblonga
6e drajmfcnptione ovata,ncc in longiufculum pediculum uc illa dcfinunt. Hanc pTantam Ikllus Sc'
defcribir.
Frutex cft ad quatuor aut quinqud cubitos anurgcos, eotus fpinis horndus, fpinafque CrCs iinuil
fncinBeriieri vulgari) referens Folia habct parva ad Bttxifoliorum formam accedencia, leniter
lerraca: ftirr«copiofos, luceosiniUrPaburi, ied minore!» quibus fuccedunt ihiftus, aliquantulum
longi, ucBeiberis fru9m, coIoris'antem nigri, iaporis interacidnmScdmoBminedii, inqufliusvel
nnnm, vel duo granula continentur. Corcex bgni non Ixvit oc Beriierii, fid aiper tk paUidnieft:
maceries ligni lutea atque radix ciegantiiEmo luceo iniici^
Oritur m aknTimoruni niontium convaliibus. Differt autcm a Berberi, cujus folia niajora lunr, t«c«i
& frudus raccmabm naicuncur. Leginmum ver6 Lycium tion eft, quiicrnidus neque rocundus ut
nper«neqn«aiHaniseft. Inlibanoe&mimoatefieqpxntiflnnusi ' —
4. Ljaimt Crttiaim tktnm Parlc /UMn & n4gwjd^aa,i. «1, Amjgdala fttr<ta, litit cmm A-
Bel. -
Fmtcx cft ad duomm aut trium cubitorum alcitudincm aflurgensj dcnras^ fsha parva iimiique
fereus} ipmis cocus plenuselt. & fntSnm rptundum ferm^, parvum uc Piper lubtt» curo admat»
rita»mpervenitnigricantem. JtMb ligno&ell^inaiima c<quefitmiffima..llc^
dppmcem cokMembicenm ^arant:
5. Litium InJitimiftlimTnad CE IgMiaMi JUaim§6 Plaik Igamm im Likmt
Bel. Ep. I. = .
Frutcx fpinofiis pcrcgsinus, Aiabibus Iludhadh, incolisZaroa Rauwolf. m plancis niontu Libani.
6. laemm H^fmuti^ /«A» Awi C B. Paiib j^wiins fwnwrfw» /Ui* i4/rti tmn^nM mit
AmrJ.B. . .
Faitcx cii Ipmofus, muitas ab r.xiics virg.i:; proferens, cubitales, Ikpcncmcro amp!iorc5, recias,
piilchras, tenues, rubentes, multis ramulis pr^ditas, qui in acutam ipmam plerunquc dcMinant, ta-
merii alios hinc inde fparibs aculeos, breves interdum 6c inhrmos, nonnunquam veru ublongos, iir^
mos, &: fflultb fbbis oblicos, ut in Rhamno primo hjiieant. Felia nullo ordijie digelta, Spini, ied
ronitd brwiora, Myrti Tareniina aac Buii qpndammodn nmula, giftu lnta, fic cum aiiqua addi-
tace ffiordicaniia. . Nec flaiea^^nee finanm ndic GlrifiB.
Digitized by Google
. H I S T O R. I A P L A N T A R.U M.
C BS.?S^nccums Parkinfonus i«odiftiiil»Lyaiipc»lMban, & l^foiHn fMpuiaini
fbUocbloago vocanc. Judkent penti.
7. Rmt* fAdk tmfmm C. B. Tamox» Cluf
■ pIk'*altirudmc.{Turpt, r^rquentibu, ramufculisjgKiimi, qui
onufti funt, ut ramuiculorum lignum ViX conlpici poOiC. EaeKCUiaaOM VDtdda luit fieaKTBOax
anariaidiniL •
In inadds nafcicur.
• 8. Lieum Gsrcui fivt Cste J. B. Lrc. Ji»<fe«wf»W«w G<"«* ^J"^ /•^'* C B.
ArttrfphMffaex^uJ LjamfiMCilttKirmlmfBOat^
hS^r ex oua fuccus C-f * Indis diaus extnMttir magnltnfineeft Frwtini, foUo miDinD Enae tbI
Tamarici fimiliinio. Florcre aiunt ; fcd fn.ftum ferre ncgant: mulns fpras horrct. Matcncs ligni-
lobufta, dura, dcnfa, ponacrofa, nec ( ut aiuiic ) putnpdini obnoxia, iive SoblJiUs cxponatur, (ive
"'^rmT^^aauahaidi hxc cft ratio ; Ramos hujus arbons minutim conafos cljxant : deindc con-
tnndunt, poitmodomcom fiirina Nacban, ( fenvsn id cft mgrum & minutum, fapore Sccahs ooofr
cicndis pinibus aptum ) & cuiufdam nigri ligni, quod ifthic nafaotc foobe ( UMKrdum Ime eo ) pa-
Ihlli aut ubelLc fonnanmr, quat in umbra ficcantur, Sobi ardo» aaramftaita» «japorct
Cmm; In Camba|a,Balaiiq, «c phiibu allisIndiK kxii proraut: mSmarom iSBopm &Malaomide.
^howifticatoriis, ad gingivas mpllificandas & rclaxandas confirmandifque plurimus illius cum Be-
• tienfasdt MediouiMaaim eft eum amaritudinc adftringcns & exliccans, ad alvi proHum cu-
randa, & oadonim dohitt toBendos optimum, in quibus plerunque optimo cum luccdru ufus fum
( inquit Garci.i5. ) Ex liRno proprcr duriticm 8e pondus piftilk fiiuK.d%lumandr. Oiyzi idonca uk
mortariisligncb, fexplmcMiii anibitucondnentibus. _^ . f
Cctenim Catm Indicar.i Lycium Vetenim eUc non pofle ( ut opinitas clt uaioas^ taawcnec
oftendete: fiquidem Lycium Diofc. folia Buxi habcat, & pufill.i In a:bor.
Bontius pauto plcnius hanc aHiocem dcfcnbit 1. 6. c. C: ^bLinnus inqiiicns in trunco Si ramis
linnis eft oblims, foliis fcri Sahinx vd tr^tru ra^, fed non t.i!h pinguibus & crafiii. C«erum Fa-
bas rocundas fert, puniceicolori^ in quibus tres, aut ad (iimmum aaacnor nuoes^i» latenc, cama
dnritie ut dentibus franp ncqucant : Hifcc pucri apud nos loco fphmcaira btma^
• onmau-. Sapor fohorum aftringcns, unde corum cxpreflo ulcenMnuuiteft BOOTMm auanini
mcdicamcntorum dcfcau : idcm i corrics &fiAii inuloiitaipniftBntdiiBnmcmoiit. LianmGttF
preffi aut Arboris vitx ipeoes videtur.
^ '"i^ Lnimn Indiam trtdihm jUfm Park iklMim Alfino fntMim J. R I^c. bdtcm» aktnm
■ (Uzcg.j C. R . ' ^
Frutcxcft multis ramis Kaiirmiis, ab radtab,um\i\t\i, duris, Bgnofis obfiqni JnddMllwi, longi'
tndine trium cubitomm & filus ob{er\-atis fiai lum aifurgcns ; ramifquc fpinx acunffiroz,8c longx mul-
nequc infunc, quorumquidam foliolis veftita fpeaanmr. [ Fol,a cuca fpmanim balcs non quatema
tantum, fed plura drfpari magnitudine eonruKunt, OkvxfoU» roinora, ni.ig>iquc t^ne Ja, ncc in
acumcn angi5bu, fed Buxcorum inftar «xud^a Vipng.-] Fkrt, ut romuti, l.c
non vencncofi, fed i contraaiorc tubulo fcnfim ampUari amabilcm m nfum hmlca labia diduame,
Smum intimum flavediiw tlngunt, purpureis aiiquot punitis receflu folwrum mlcnpti, rciiqupcor.
por* hyacinthi fcrruginem VioJis permiiccnt, utroque tamen daphh hah^ g^ffT-SrSf
bng^ luaviores. E» tefiufttt ««^parrtpwdBamntr, Sbnii fiuaibM pi«fiafiinile^i««^gPiitt
amari fic adftringentes.' ■ <
An fnccus exlwc fruticc paretur quepi Lydura Indicuro veniftilEmi Auaorcs nominSmnta
• noie olantj! faciiius divinari hoet, «uiinex jEgyptioram lermone coUigpi^.«ny« V^gp*-
t#f 1«. ' Supra np.as rami Nili Catig voc*ti deccm niiilibus palluum (upra^ AJeiandnaln unan mveut Al-
^"0111 ex vicinis Arabia: atquc yEthiopuc locis huc in utnbus affertur condenGitus (ucan, ^
rii6^iratas fit, Lycii Indici indolcm minimd obfcuris {ignis c\hii>et, mquit Vdlmgius. Alpinus
aAi|fj.yiimili efle pucat,' qu6d neque amantudmem habeat, neque inccnlum rubclccntcra Ipumara
eaiit Hod fiiooo ihomnibus ulccribus ucunmr /EgjptU, prxferam ons.-auriuni, i).inijm>
tcftinonimquc: ad fpynim etiam iaoniini^ adilymiiieiiam & diarrhooun, aUolqucttuxus aivi fic
utcn. ilUcum quamcu^uepartemipuxnnDmetamvaknMrdeftndi^ 1. ^ a
M&dus prarparandi tydun Indii»m fix Aoids qudan i|ecie aat iafiplieni.Geanaa An.1;.
Phl-f. Pt9*'o«"\ . ... . •. • , . •
Digitized by Google
D^XXVIII. T>e Jrboriki "Bacciferu. ~
10. Lrt» sSmit^ptuic* C. B. Jrisbdid t/Egjftm» Xj«w^«r VaAu JbjMiu£t9»-
tbm fim Bmxi, am Lycmm ? J. H ■ ■
Arbor eft nisgnitudmc P\ rifylv. raniis r.irii non multis, in |p<auni inxqualita delatis ordinatim
acutiflimis multii Ipiiib obiic^; Fc/u '^vx fji-ercns Buxi proxima.tamen UoWMjppauca^rani, fingula
vel bina \ cuamtenupluriye ] zqualibus mterilitiis adoaM : F/«ni habec pamM albos, Hyadnchi *
OrientalBilon1iwfiiifflfi.leda^^ ^qiuhafradeiiotfiuaiuivgriEbdrfi^ CDftufubafnari'
^ iiiIIImimi— iilai
VBta ItnA hacc phnia floB TUour ifivwfi i pnDpdente, fiqifldeni inagnitudine praxipuc diifcrre
^erur & foliis Buxi xmm, Ac Vefliiigmc Fraoedend fidia Bnxi anribd^ qaem noi bi eo deJcri*
uuncb (ccati (unius. • " •
Quid ^upd fruttnc iUe quem VcningiLb Cayri in hortis ardibus Conftilum Venetorum ptDximis vi.
^it, j^istMlid Hottulanis didus, quatuor vel qttiiig|ue aibitiKiuii akkudinB!, ipb iodiee Utq^ Alpim
. Cap. lU.
I^Apparis Bodjco i Stapd dicinirnon ouod in campts ^oveniat^ ut vukPhavotinaSi ventra^ qu6d
Vi/ hiiaiBcinelendwliatiiiei^eaair, mmwitm im, '
l.^Ctpparu ff.nofa filio rotmJo Park. ntimJtdrt fifit Qu, 3iii§lk, fitSm mmtrtt fiS»
C.B. ffiiufs J>B. €«ftt$* .
' J.B.
Jmporfunius nihi! Capparum luxuriantibu) lor^f;": 1,ucq-.ie r.iJicibi:5 Vctcrcs prodidere. Ip(e'auteai
fmtex mulcis etiam ftolonibus gnditus c(t,quos .adLuiue Ipin r dcorhun Ipcctantes Ruborum m mo- -
duraarmant Fo':a altcmo polim nalcunrur, cirtinarx rotunditati^, alub ALodia; ac.unuuta, uacias
duas circiter lata, parum varitnte lon^tudine, fapons pcrquamamari. IL\ horum iinu podiculi lin-
gulares exeunt, bnra, qmbus capitula infident vindantu. qiie«^lic.i[a fi<rtm exhibeot candidunij
Koix parvulz znuuum, inedium obdnentibus infinitis fibnuain cniii Semm peiicetpip oUdligil^
OEntaut glandis figuri, clauditur, multum, parvum, [ Parkfhfbnodnrumj fiifixmii ufn vgtflD non-
sihnllimile.]
Locis arenolis & ruderacii j^audet. N« m muris & ruderibus Rnni.x, Scn.irum, Florcnriz alibi
in Icalia obfervavimus (pontanca.ni ; cultam circa '.^loham in Gallo^provincLi, ad muros & macc-
fias. In fbiamimbus (ci. murorum lapidcoruni^Mim vel quatuor pedum micrvallo prope tctram
ad id hBSs» Cappares pUntant. Genmias floru^dultas, anteqoimtBmen cxplicentur, colligual^
& per trium qua(ii6nre hoianfflB fittjnm m uuill^lpaHau teKnqoon^' donec tfaooctoeie incipuuit,
ad impedicndnm fid aperfant Tomvafi nDiiiiuuiu, 9c soeiiun &peraSaidbnt «fleroub impo-
fito vas contL-j^jnti j atleoqu?: contcclas oftiduum reftare finunt. Deinde exemptas lcniter premunt,
fic recenti .iccto infuniiunt pcr altemm o<Siduum. Eandcm opcrationem icerum repetunt, expreffis
ggmmis &: novo aceto tcrtium aftr.fo. Quo pcrado, e.is in dolia cum accto recondunt. Nonnuili
£lem aceco admifcenc, quod gcnus monz pneftantius habocur & Cappan» ad tiieoiumn unegras
iBC inoonuptas (ervat, nec cobre nec fapore i leoentibus dilcemendas. .• .
Geauns hoc modo oonditz ad nos tran(portancur & in fivquend ufii fiiiK ad intindus pro duhi-
' bus aiSs & dixis, nec mtniis pro pifcibus : appetitum augenr, & oonoOMMMm piwnownt, hepadSc
licni confcrunt obftruiliones ecirum.rcfcranao.
Lobelius in Advfrf ma)orcs Capparc-s quamvts prerio viliorcs prx mincjnbus, quz cariores funt, ' '
COmmend|t, quod nunus conibibant munani n!a)orc-s, &c. ' Quas vocat ma)* cs nclcimus, iont ii>-
telligit fmdus, qui interdura condin Ibient, & Capparmn kmgarum nomine advehi, teitc Parkin-
fbna At nunc dienim rarus vel nullus corom vm eft in Anglia, proinde tc impatttri delieiunt.
Q^nmmvis autem Lobebus 'aliive*in Cappamm conditanun utun dedanment, nobis imw nuaik
vcntriculo commodzquim palato gsatz videntur, nec tdlum tinquamin quotidiailottftUMulano>
cumentum pcrccpimus, aut alioyjcrccp^ audivimus.
■ Memorabilc crt: ( (i modo vc^n ) quod icribit Plmius, Feniiit ( inquit ; eos qui quotidie Oppa-
riri Italicam edunt Paralyli non periclitari, nec Liems dolonbus. Diolcondes Capparcos fru«i«
Iplenem liquare adentj (i duanun drachmarum pondcre cum vioo bibantur ad dics 40. Coxcndi-
ctun quoque morbo 6c relbbtiotu opitulanmr, ruptis item ac coovuKk. Ducunt Sc menfo;» 8cpi-
(nitam de capice detrahunr. Dentium itcm dolorem (editat cum acctocoM & colluti
Eadem omnia, .tuiftoribus Diolcoride & Galcno, prxftat cortex, radicis imprimis, lienes id. in-
duratos liquid aliud )uvat, tum inros airumptus, tum foris impolicus, mcnlcj ciu-ic, ulcera cxtcrgct
&Jclic^.)ti addoioremilchiadiavn valere diaturCcafledusarthnticos: Viciligmes etiamcumaccto
dil- .i^, choeradai [ibnmas] Ccdarocthmomd^erii^ idaaeiiadeainediQmNixiimiftufc^
• » • • ■ , * -» ,
S. CsfftKnt ffmafa folu iUHti^^X^K^fmu ' ■ •
••I .
Non alia in le i przccdcnte djffcrt qudin ^gura foliorum, quz acuminata iunt.
* ■ Yyyyyy i CsfMrm
HiSTORiA Plantarum.
• %' CMff^M *« fpf»»f<* f""^" '""i^' ^ ^ ^'^^^- '
■ * ci^^DuUvuWis-Cnuaort: J.IbuhinojiiMcidumfiiiefpi^ Scribu Alpuujs
»^ ciibEs «;prnc« r.idicuni in xxin hibcnr treqiientifltmo ad vcrmcs nccandos, ad iwycoiks menfos, aiq,
• •Sd^GUofcunque tuniores duros, prxteromque lieois fanandos, pro gu^uiduratomen^
• •SJcSperosniukbdkbxis.eae^
boi«lck SC liyeaie ftJia recinec
drrhrefcentit J. •
Cappares in Arabu invenitnus pumilarum Ficuum altitudinem aequantes, ut nobis corifc^ndendx
fdeiine adeanim fruaus colligcndos, ovi eaUinacci magnitudinc & (emina mtus continentes, Pi-
peril mftar calida : ip& Cappares lugUndibus ma^mtudinc non ccdunt. U t vero album Sinapi in
Snimi Vemachiam milciunc, ni fcrveac, fed diutius dulcodincm luam redncat ; lic Arabes tftatiim
CilfT»'""' ft»"'^ *" ^yfn^i^Mmmi&Bie&kBtf ut dulcia c* CMiftwot. BtBm. OW.lt, i,iOk
f. CtffmmSkiihdaflkmsJfiatt/^^Km^aooson^
Boee,
' Foliis eft Paliuri, acutis in rnucrone, fed mcdio fubrotundis, inortiinatim difpofitis & anncxk,
^iip^ odlorecxliitQO languelccote, |^tino(i$i ad quorum exommi iubcu:^ gcmin.r utplunnium
li^adnDCBa^fciinlar. CsM l4W,<^lnl^.SeaMii csteris Capparis fpccKbub mlul difcre^nc.
Planta cfl perpetua. prope AgdfBadlinMfaqpib HqBO Oppidtun dkfwn Ulant d$Fdm^ oblfiu'
lioofum non r.n o vidimus.
6. BadukU H.M P.6. T. 57. p.105. Csffmrii grliortfcmi Indu» Badukka dMa, fiort tara-
fadk *
H. M,
. Arbufcula eft candice bca^uutn craflo, in hominis plus minus altitudlnem adolcrccnfc FJu «hi-
lcata Ipiila, mollu,. c virftre fatura, cmincntc ab adverlb cofta, lapore lylveftn (unt, akmiattn nrO-
vibus pcdiculis raniis inharrentia. Fkres «i calyoe rigidiorc, quadrifariam Amio, albi, biri wmfTe,
ali(]u,uiclo iingr.li, brcvibus, h viridi-fulcis pcaunculis in foli.nccorum ramufculorum funniiitntibus
iniiftcntes, quatuor conltant pctaJis, quorum bina digituin nunorcm longa, ab inluTia p.ii tc in
bmi lAidivilurx ficquentiorei, excrelcentia, tenda adnuxtum, utrinquc molhflima obdu<^a lanu-
SUMb venulitllhaa, levit^ue ereaa iunt ; bina verd ex angufto latiora, h oonvleo alba oppiHuui-
* mr. AmnM ver& plurima, in coeroleum vergentia, (uperoe albis, infemd cmereis eaomaca ^
abus comitatur jfjlus longior craffiornuc, niapis caTuleus, in conum dcfinens.
■ Arenarum aniAiis in Chanotn & BaLci vulf^li|naj atquc ob florum clegantiam culta, domefKca
itt- cft, tiorcns menlo Januario, planc cquklcm, * ^ibus Indigcnis, flerilis, fcd fcmpcr froriiier.s.
fiimemum Foliorum liiccus apriiu: admixtus axungiz inDean|in antiarthriticum, dcco<aa vero ciim Hon-
f.,n, fcnJo ; fg]^ potom alvum purgationc IbllidtantenflwRanji cujuscxccptus vapor ons mundihcat.ulce-
&^fi7,j ra- lefideniqu6fiu^camIaAeaffu|iipiiV4&a^ Sigimdc l»ii cimfriams mdlu
tMtwte analo- ftTtt.
gta ad centro' • *
rnm/uade»- 7. SolJa H. M. P. 6. T. 58. p, 101. Cepparit arharefctnt Indictf fiore ftvtapetah SdMmSs.*
H.M. t f
■j^ Arixiliaila ifthxc ramis cft Ipadicas. EJis i lato in cufpidem excuncia, lupuiA ui parte fumme
vircntia oitQodaque, in iirona i dnereo rudfl&, h (^udiceis enaicuotur pediculis, coftauwtus loium-
inodo eminente, multafque diviCi in venas, inteitexta. Hmtm qutna pctala obloagh crafla, camola,
• • inois glabra, albidula, poftremo in flavum vergentia, exterius villota, c fpadiceo mbclla lunt ; et
albo &velceos, obloAgior crafllorquc ftjlittt in mBdSo ougidui^ ulii mnlta enin diaunveibunt pnr>
purea fiamata, in lpa£ceum,excurnt caput. ' . . . *
Solum diligit arenaceum; florum, quos menie profert Maitio, medio ftylo includinir [efien pcr-
LfiH rcxiguum. In Ctthm utplurimum reperitur nuoquain diinittensTbIia,'qux appbfxtt tefticulis corura
didipant tumores, pulvcrilatamcdcncurEnterocdi.
Hstc & prxcedens arbulcula, c gcncre Capftmim funt, nioaente IX Comtnelino, ficvuteiw
eaium eile quas JkUonius Cttpfortt ■» /paefa*t & Cspftru AnA^ fimSu tm m^mtnMMt ftr^
*' ' •
. 1, igk^mSU hmiktmidUi, C R hmcifntlJifiimaX^ ttKiftrs /tmSii M» P4rk.
' tlmf. I
Faiticola eft, cubitalibus aOurgens tamulis, fragiTibus, nigrlorc quam i cliqu.t comcc. n /.»
rcliqu'i$ Erids fimilia liabct, fednigriora Sc craSiora, trmo oriimecircum v.unulosdili:<jlira,c.i
lidiulculi cum quadam adftrwaionc Ruftiis. Scptcmbri & Oc^lwi hucium a rcliquis difTciai-
(cm iummis ramulis iobxrciuem gerit, pukberrimum, yatyti^mn tranipucntem, oblainorcs & in-
M ..• . • ', ' • 4tqM»
Digitized by Googl^
Lib. XXVm. . ArMus ^acciferk ,^3 ,
iqualc^ unions^forma &colore lercrciitcm, (iicculcntuin, atidi /aporis, tria grana dura pleninque
conQnencem, qui Novenibri*cxliccanir 8c fpoate <leci(lic An floreac ignoio (inqttk Clufiitt} in*
ooUe negibaat 8t finaum paubriai iatumeloere; eraiKBalctii&iique fieri doaecmttiiierctt iSk-
InnnA Lunbuik hocRennsoUeiTabam^ aon procul Uh-ffippone inter Rufw & Aldtn ^alepd
i.bi qi i T.)t',i;ni tr.ijicerevoIunt n.ivcs cotiftendunt, & crum fupra Ulyffipponem fblo admoju.u
arciioio ^opioli/ fuo frii(ftu alboonultam, ut uiicio Mannx grana ifti fmtia inhxrcntia exiAimarcni
adco procul alpicicnii inn^oluoruiit. ■*
Scptembn 6c Oaobn fruaum fcit, qui Novcml>ri cxficcanir & per fc decidit. Fni^SeptBmbri
& OSftobri msnlibus UKflipponc invcnitur ; febriertiibus cxhibent ad litim qua preoninnir exftin-
gpienaaroi avidcedam huausifte a pueris &iiiulieccuti$ expednir. Si Acacalis eft, aquam in nu i
mailaerit ejus fiuAift ad coUrria^ quaead exatandam aciiknmi «dem convenianc addi tcAi» dk.
Dioloondeik • '
». Erica hacciftra frtcumhens nigra C. B. tacaf. frocumhtnt Gcr. haccif. nigra Park hMteif.
Mattbwl, j. a 2Dci:cp'&caqnii|eattl, 0? Iiiacb bcrnclt l^i»t[|, 4teafK*Smte^. '
Cliif.
Honudiffiila cft, &lacasooGapatafetif.nniliisnnii» lianolis, ikxtlibtts tamen. «Killans, exarro
ralefccnte oorticc tcdis, qui intenhm fioras agnnt, nt Gtms lerpere, & (u^:iens alimentuni ar-
traherc qticant : Alliirgcnccs raniulos numerofaambiunt ftilioljj temis, interdum qiutcrnis verlibus
dirpolic.i, craila & carnol.t, li:-,>enoris ferc limilia, f.»porc priinuni lingii.im cxliccantc, dcindc acri ic
lingii.iin vellicantc- Puiii.i .ul toliorum exornis Holculi, tninis foliolis conltanccs, coloris exherl»»'
ceo iubalbicantis, _ pur()uralccnubus ilaminulis praxiin. His fuccedunc rocundz hMettf Jun^erinia
Ittild raimvcs, initiovirides^maUTitateaigntj & putpureo fucco, uti moia» pleox, in qa2» nnilra
iiMEqaalia» vdud nriai^afai gnm. JU&r lipiola 8( dura eft.
In monfibo! adis DeAiwifilwg, Sealfordlenliba!^ Eboraeenlibus frequens eft. Obfervavimus cci- .
aminEricctis cl.uioribus W.irwicenfi'5us &:.i!ibi in Anglia, CtTOtD 6crcif^ & CcoflclirCCkjf in. •
colx voc.iiu. Ciuliu^ in Svtheri Si Sncalhcn celhilimarum Auftrij; &: Sttria: Alplum fugk, menfe Jiiljiy
8c Augulto florcntcni is; iniraacurismaturilque baccis onufl.un invenit, &c
Schvrcnckicidiusplantam banc t>in».i»Mm appellari poilc arbitratur, quod efus baCGanimaiU abs* y
rior capitinoxiaquaedam inferat (ymptomau, adqux deliix fubfequantur eeniculationei, ratione
nDaaihil iatertaibata»atisquiialtt ufiisiiieiic copiofiiis Sinuanun inft.v Ichiberc ^;^ (Ki n.lib indo
ndeacnr. Hinc plihrani hanc delaeria ficulcite mlnim^ carcre contendunt, t<i ab cjui eiu onmino
abfhnent, aliiftiue, friiftuum ufum lanclc interLlicunr.
Fn!<ftum huius plancr in D.inia innoxic dcvoratum cffe, & in alimcntum plebeiorum cedcrc fic-
quentifTimc tcftatur D. Ol. Bnnichmsin Ad. Med. Tho. Bartholm. Ann. 167;. Obl' ^fj. Iicec
Matthiolus,Tha]iu$, &Seanertus, nccnonSchwencIcfeldiuSjUt vidimus, fcnbamhalcebaccascapiii
noxias efle 8c delira^, gelHenbtiones inferre. Sed fimlntei renun variantur pro (oloj aeie&c.
I}.TMtriJ. Etkufi», GgpiaiiieatlsGVBdoaUibi veaetiacamdfe hanobaccank
Cap. V.
Caa-opia Mart^av. Piien. Pao de Lacra LMfintm. jirhtfcMiagitmmi/trd Brafuienjii, JrnS» CtraS
magnimfimtgi — «-^»^
• .Marcrr.
ARbor eft haud mai
I. . „
nitudineLentis, qui fuccedcntc tempore protru.lunr Horcs, quinque foliolis conftunccs, e^x
viridi flavcfccntcs, inccriustomcntoalbo vclhcm, Scjttimmihm (ubcilibus lutoi rcfcrtos. Fioribus (iio-
cedunt iait^, pnmo viridcs,ccrali niagtiitudmc, rotiLnQ.v, molliQorticc teax, quar difledx ecortioe
£10 liquoris aliquid, elegancer Havi exludant : uicra comceai aucem concinetur pulpa alba, oonftans
meris cylindris inzta lepoficis, qui tnvioem adhairent. In extnaniuce ramorum qui fi uftus fironC
iemper duo folia acummau brunnt coiofis compafta iita^ flc quafi ^miglutinatai oaflHun led vana«
buhun figura referentia, qax decerpta c pedicuhi Inccnm emitmnt croceum.
Eloretpociflimi.m mcnfibus Novcmbri & Decembri : Januario &Februario maturx fiintbucc
Sicortcx hiijiis arboris incidatur, prifcrtim quando incipit Horere, & Unquacur per unnni acque *W
t;rum diem exliidat Iachn'mam crocca-rL;bram,qux co.igulacur, initio nioUb, lid fcnlim indurelcit.
Convcnic colorc Sc conuftencu (aua.Outta jam^ & purg^c codem modoj atque <tiflolvitur:
ruHoris paulu colons, cnic^fie^ ficiinBiccdlaiteauna paubfimindik Diflblvimrin Ipiiim Tini,
&tiAdtttam reddiccroceaoi.
OHni affnAu hujus rdtncin aqoa dtflolutr impeciginem tollebanf. Licec minoris efficia.r Ik- t^/w,
c|n.im Gutta ^amha; quod an inlici- cardit.iti an priparandi mojo lit imputandum dubitaf Pilo, tamcii
a ad per inccgram nov^em iii accto ScyUitico aut Sp. v. raacerata,&ex vino propinau vcn-
trcrn Iblvic, tortitcrque pcr infenoia exonerat. kp/^iii^ m pliilascWI|JifllKHWt" **"'*^Tr^
iafornuhquida,quodootcaa«iuccnkdt£alhm^ddlialvaair. • '
• C A ?•
Google
UlSTORlA PlANTARUM.
fkm
Oap.. VI.
I^^^^Itoralibus Braffli» loc» Inxuriat. Arbor eft mediocris altitudiim, cortice ^ifeo, injquali,
ligno molli &:Ijnto: F»/»4 fcrt alicmatim oppolita, diluri Viridi^ fic m ceros r aniulis copi-
^ oio5 fhfcuhu raccmatim conRcftos, ^oipctalos, flavos, raivil&ni ooom. Ru8m quoque,
cjui niaturelcic Martio metuc, provcnK raccmatim, nimirum in quolibct pctiiculo bacca,
mamitudine nudci ceraiini, conica fere, vel quafi triangularis : cuiLbet auteni baccx alu: trcs
qBMl6rve infidcnt fine pcdiculis, ovales, cjufdem cum infcriorcmagnnuiiinii; cmn£b colarcnigri,
mKfodlli wAam» jccodeaimodo nngentes, careot aaniSj & fum faporis adAringemis: eifdem
itaiLlMtottaiiidicatt qutoin^ udficoleam iaqootkBanm uitu proadBtariitre-
cxiiieiprimKiir.
Caf. VU.
K
BMtifera tnJka fnSu nMKfti» lajHtlpg Cv^ m^g^kaAti, ftfygfm». ^Mvmg» H. M. P. 4>'
T. 49. p. loi.
Rbor eft medue viaigfietsiSSm^ alunidine vqtinti, craffide vero lex drciter pedum menfiiram
aequans, multflquemnil ftrifc int6jqtievtridibiis donata : lignum albicus»den(um,dnereo«
glabro ac amaro cortioc munitum. Rtiix rofa, fibrofa, ni^ricante corttce te^, foctida. a-
mara. Falia alternanm ramulis inhxrent, oolongo-rorunda, accuminata, & in anroitu
qDodammodo crcnar.i, gLibra, dcnfa, colore atro-viridi fupernc iplcndcntia,infcriK viriJi diliiciorc,
nervis aliquot cmcdiacofta inlatera cxcurrentibus; lapor amarus, odor ingratus. FUres cxigui«
Viridcs, inodori, iaporilque atnari, brcvibus pedolis ad fbuonun ezortura ramulis inlucrcnt, atque i
quatuor romndis, intus concaris conftant fbliolis ; iex viridi-flavefoendbus/MmHi/v, rubiamdis ^Mjwf-
hsft omatis medium occupantibus ; inter qixx fijlm prodk viridi-flavefcens, capiralo rotunda *W»-
ant RlobofT ctini aifpicic in vcmcc, Ccraforum magnimdine xmuli, virides, gjabri, tcnui pcllicuia
cind^i, cirncquc viridi fucculcnu, fiporilque anuri intus rcFerci; mtra queiii numcrola/fw>»<»
nifa MaliPunici mmodum difponuntur. • • '
f^„, d Ptorenit iocis arenofis, in Malabar, prxfcrtim drca CKbmi fcmpcr virct, quotanius maturos fert
rtt^. frtiA», menfeviz. Augufta ' .....
Succus ^ fruaibus expceflbs tc exUbitns tiidoiet laant, a^iQocbis maligiois medetur« necmm h*
xatil iervat aivum. . *
E fitliititt eqmcoai» balneum fit» quiwfciinqne amcnlnnmi doloriwis toUcndii Otiift
Caf. vnL
Baccifer4hMe*^ikm^fdi«mm«xmm,frHa»fibm im^^ fmnk H.M. ^ iS-
U.AL
AlUMreftinlUlinadlitudmis,(Wice cralib,catidido, corticc obduiflo unerco, mulrifque ra-
mnlisciaeieildQnanx JUA» fibiata, albo-Bavciccns, rufo, mcuspurpuroo, cottice tcda.
A/m getnttiata, oidbieperallelo ramuiis inha;rent, oblongo-rotunda ac in mucroncm Se^-
nenna, gl.ibra, mollia, nitcntia, faporc acido aftnngcnte, odorc nulla Ficfcuh plures fiinul
lun^b aci tuliorum cxortum ramults inhm-cnt, cxigui, inodori, inlipidi; icx tcrcnbus, acurainatisi
liibflavefcentibus, ac cxtrorluni icHcxis foliolis conftantcs, mcdiuni occupantc Jljlo cxiguo, can-
«lido, capitulo flavo. tloiculis fuccedunt I>mim plano-rotimdx , acumiiutx, deccm -angulis
inlcacx, purpuresc, ^abrx, nitemes, inicufque in deoem loculamema per mcmbranaccas quaWam
pel]icuj]udilHnax,mquiMBtotidemk)caotar/a^ obloogp rocunda» inquctra, crooca, g|abra«
mtuscandida, anuroJulcia, iti W fingnla infai^ublatitemcellu^
, M Provcnit ubique in Malabar, pncleitim cffca rsUtrn ; temper vtret, qDotaonisfni&as tei^ men>
TWiJifc fe viz. ABgufto,atquepcroao»Ma^^
JMm hKciftrs BrafiUri^ jlmfayjjKiM», XJpm tri^ fhtU J*Mw Brtftimfu Marcgr. Pifa
COrtice cll dncrco, fi( ligno fi-agili, ftliit rriultis, fcrc in.fron^ congeflis, longis, & in cxtre-
mi:.uc larioribuh qu.in» in cxomi, non (erratis, colore & l.Tiuiftinc Verbalci toius Imiilibuh,
juniora planc (unt liii(ura&: ruffa. Fkfcuict fcn fpicaom conKclios, iutcos, cunilLis pediculis'
quinque petabs dcorliim inciu^v.uis, orbicij.icis, hgura aurilL.il, ,! cuni nianBbrio rubro: in nialio
aucem flcmextantjirMKiiN/tf niulu, cx iiavo albicaotu. irutttu iimt baccx magnitpjjnff «c%uiA
■ • IhiAnum
Lib.XXVIIL T>e Moribm "Bacctferk . ,^35
^ru^iun Uvx fpinjc qui comcduntur. Maturi sractffimo quidem acore palanim velJicanc, led ftu-
porem candcm dentibus infcrunt, fimiilque adftrinKemk) intensc rcfrigcrant. Quapropter proW
.oondiri fblent, & loco Berbcris quibus laitore & efficaaa fimilcs -limt xgris ad reltruigcndam lici/n
& ftqmachum recrcandum exhibentu'. Ptfo.
Harum arborum quatuor mintmuni divcrfx (pecies nuifterantur. £4lruni duz maximi celebreSj
& in ufii habencur Murtti-fttmga & MurtcigHacm ii&t.
Arenofa fie {itientialocaeasproducunt, quzomnesraediocrtsalcttudinis funt. Ltent.
Primi generis [ hicdefcripti J corcicibus recia 8c coria tinguntur, & contra pucrefaAionem rau- fn-w
auincur. Barban cx iildcm pociones coniiciunt ad purgandam alvum, quod a me nondum com-
probacum eft. Pifo.
C A P. X.
Btn-tbtc» H. M. V.^T.io.f. €%. BactiftTt raetmoft acinii chlmgit fol/fp^tnu Artc^.
' H.M.
ARbor harcUc^ nuUam cum Tbtka fimilitudincm habere vidcacur,C)ust*mcn (jxicies Indis habotur;
cftquc proccra, caudice denlo, albicante, corticeobduAo ancreo, necnon ramulis cmcreis
ac glaDris, m orbem difiiifis donato. Radix fiirva, odons faporilquc f>'lvdiris. Folia m-
ordinat^ circaramulos provcniunt, oblongo-rotunda ac in mucronCm delinentia, fupernc atro viri-
<iia & nitentu, infern^ rubTtridia & lanugindla, cralla, denfa, longitudmc fpitnamam, latitu-
dine palmum xquantia, inodora, infipida. Flortt exigui , ^ viridi albicances & luaveolentes
racematim proveniunt, atque f<«/r« inhirent exiguo viridiquc: conftant ii unico foholo, fcd in
quinque profimdas lacinias diviio, fic ut plura videancur ; quinque (lAVckentibus & acuminatis
nbris medium occupantibus ; intra quas Itylm prodit ere^s, capitulo viridi. Flonbus pri fcrtih-
utc fucccdunt fruiltn, obiongo-rotundi, virides primiim, dein rubicundi, glabri ac mtentcs, Art-
^ua fru^ibus tenerionbus haud abfimiles, iioulique came incus refcrti, intra quaro plura conti- '
nentur /tmina, obiongo-rotunda, Hirva, glabra, 'nitentia, nec miniis dura, duplici ordine locau,
ac membranaceo diflepimento, feu parictc intcrgerino fcjun^ : fapor auftcrus, odor nuUus.
Crelcitlocis montanisfic arenofis m Ttcktnkeur : lemper viret, quotannis florec 8c frudium fert, tMu,
ac diufrugifera manct.
Ex arbons foliiscum melle medicaniQOCum paratur, quod cxbibuum ludores movendo xfhim fe- f7rr>.
brilem temperat .8c variolas expellir.
C A P. XI.
I. VttadagoH H. M> T. 5. T. ;o. f. 59. Eaccifaa Indua fruQH ntmtJo atrcfurfurto ftmtacecco.
H. M.
ARbufcula efl humibs, feptem cirdrcr pedes alta, cau^ut medioa iter craflb, albicantc, anereo
coitice munito, niultilque ramulis viridi-rubsli^ntibus, ceu frondibus umbrofis m latuni dif-
fiifis, donato. Raitx fibr.ita, aibo-rufe(i:ens, inq^iora. Felut oblongo rotunda, crafla, mol-
lia, glabra, (plendentia fupcrni, nequaquam infcrnt ; ncrvis ahquot c niedia cofta m Ijtera ex-
currentibus : ftpor fub.imarus. FlcfcuU albicantes, quinia lubrocundis folioks coiiftanc ; odor nullus.
Flofculis "fucccdunt Baectt rotiindaj, atro-purpurafecnccs, qiunque intiis contincntCi ftmina fobda,
tnquetra, albicanria primiim, dcin rubefixnna, tandem nigncantia.
Naidtur variis Regm Malabarid lods, praclcrcim in AngitcatTnat \ fonper viret, bis in anno £.«cw (S
frudus fert, Martio fal. ic Scptcmbn menCbus. Ttmfni.
E folib contufts & cuin Sciami oleo co&xi linimencum paratur, quod abdomini illitum diffidli nnt,
partui fuccurrere, & retcntas lccundmas expeilerc fenur.
1. KdVttadagOH H.M. P. J T \i. p. 61.
Prscedenci perfimi]i| eftprzterquam quod folta minora finc & magis terctia; i^/«irf / rublcundi :
Saec^e mali Aurantii coloris, aadlque laporis.
Provemc loas montanis &. pctrofis in Tttkencimr ; viret perpetu6, quotannij florct fniAtilquc fert,
menfe circiter Pcbruano.
Vircs c«dem funt quac {M-arccdentis.*
C A P. XII.
Arhcv hacciftra Bra/ilitnfii cortict fapenario frnBn magno m <}um^»t farttt d^untt, feljffftrmo.
lietxnma Brajtliaifihm Marcgrav.PiC
Marcgr.
ARbor cft inftar Ccrafi fylveftris noftratis, etiam cjufmodi psme foliii psr ambitum vcnuft^
ferrata obcinet, cortice ex fufcocincrea Ad quodlibet foiium, five illius pcdiculum, bre>
vis enalcitur pcdiculus oontinens fiofculoi parvot, quinque conflantcs foliis Havis deorliim
tlvxisj quafi qumque uniones affixx cfleot ; in medio multa ftaminula tiava extaot : luntque
flolciili
1^)4* HlgTOMAPlAW ThK U M.
flo(cuUinuaib«lhmGOllfBftl fnSmm fert OfbicuJarem mAgnitiidmc globuli lufom, pnmo qm.
demviridanperaoilifQSmamtn tuberculisfiifds: immaturns adhuc concilus concme: materiam len-
tam inlhn- mMun«autem nigrcfcit, & in quinque- partes acquales fpontc hndirur contmco»
ftmma futca fuis cellul)5mclufa, magmtudinc fcmini$Silttp««^ fipM» «
ttlfc Cortex huius arboris dctraaus glutmofo cft, & derala eitcefion Oite tolca, leu «cens, fcu fioc»
ufurpatur, eRrcgix (nponis vicera implet, & tuto aahibetur ad omnja ad oua: lapo Hifpamcu».
Lon^ prilUt fru(5hu fcu ^«i»;; illc emm aciimoiui lui nocet veitjbus, hicautcm oe-
quaquam.
Um, Kaiciniriibiqaeia Brafilii, maxiinaoGfij.
C A p. XUL
A'
j^j^fa,!^ humiliseft feu potius frutcx,, qLiatuor, qiiinqucvc pcdes altus, cauJict tcnui, dnereo
^jflf^tfg dndo, necnooramuljs vindibusj aculcjs armatis, plurimiique virgulis pullulantibus
^ _ doaato. lUJ^ (Hiraa rafifixm, inodora, iniipida. F«/m in ramulis aculeatis prdveniunt,
oUoiKo-rocunda, in ainb^TOtteoMi^aad^ikda,lupem^atro-viridia&fplfen (iibi>
* Tiridia, ncrvulis alic]uot ^ medta ooftam latera excorpentibus, fapor ingratos, odornullus. F^aJi
fiibviridcs, gravcolentcs, qumquc acummatis expihsHque foliolis confl.intc; ; numcroffs [haminulit
vindi-albicantibus, flavercentiba^ afiahut ornatis, .-ic in orbcm cxp.2nli5, medium occupantibus.
Flofculis fiiccedunt Amm romnit, vinJcs pnmilni ilcin rubrx, & per matuntatem nigncantcs ac
nitentcsi came inlut lucculenca 8c acida rcfcrca: ; intra quam ftmma conunentur dura, owu, alpera,
Itcm. Naicicur in R/yfm, alu(bue lodieieoo&citca Cm6mi; fenper Titet, floret, fiaduinqiie fat
V^g^ £x arbons fohis cimi radM» in laAe vaGdiM» oo^ poiiK fit, qiU Antuktum hahenr onMm ur-
pcntuni iiiorliis. Excorticein ulcn frixolioillieiiranOOIlfiGknr OOUn Aldllld^ fitnAni IM'
turiudeliciisab indigeius comcduiKut .
C A p. XIV.
^rhrUtt^Bnf/Oia^fimim mMMk TdUi. Guitim^ Br^/Oii^ MtlQ^* ■
ARbor eft p.arva, crcdxy canJict alTurgens,hauj cr.iflb tamcn & fiue ramis: faperius autetn
mg^attbus veftitur iohb, copiofis, Tciquipc^iem longis, pliB quam palem lacis cum infigtii-
b» veni^ ad tafturp niollibus fic liirfutis, (iipcmc vindiorikii quam ihfernc. fUejten
pcrvQS, nmH'*''*" ooi^|:flos,Flonbus Tilizfimiles, albos, quioque foliis conftantes, & m medio
habenwf wiiMBqim hMim, odown guoque flonan Tilia. Ooiiat aiborii dnerenib Jicnnmirn>
gile; Eroft»roatntn$eftniBer,quiaJ>avibuioainedinir.
AiUrtriftU» Bnfiiafii T»f»ti nJMm ftki,
Aibor eft cortice cincieo,' & poodnlii albis variegat. Fdid fcrt ci afTiufcula, ferc naiilia foliis
Ttemulc noftratis, ex viri<ti dnerea, iiii qnolibet pediculo duos aui tm digitos kHigo uia more
phrfeblomm appofita. Ijgouffleibgriialbnminftirlkidn»ad variauolft
C A P. XV.
FmtUttjs H.M. P.4. 7157./! 1 17. BM^tr* InJic» hacck ekla^it m umitlla furmjm d,ff<^i.
U,JH '
ARbufa.li cfl b imllis, eauJice tenui, cx albo flavefceote, OQttioe obdaao&ivicv muki^ne
raitiulib vii iiu;>us, cjuadrangulis ac gcniculatis donata ' X«JSbr albicam, cinereo ooroce
t:t\3, la^oris unctuoli £v iub^ilfti ingentis. KAa geminata orclinc parallclo circi rarnulo»
' nroveniunr, oblongotercti.i, .iLuniiiiJt,i,cr.iii.i, dcnfa, glabia,. fupernc vindia, nen. is .iliquot e me-
Saooflla albicante in l.»tcra c>:aii:cntib.ib. fiW, cxjgui,inodori, inlipi.li, excremis ran ulis prove-
niunt porrcailque columellis umbelljc Ipcuc pandunmi-, ac collo longiorc inhatrenc calyci cindidcr,
lanugmoTb quadnpartito, quatuor coeoileo purpurcjs, acuminatis & extrorfiun rcflexis toliolis
conftantes * tohola harcrocidem interoedunt alba oonaleb ^rtWfc» onwta, inediiMnoccur
pante (fjlt purpurafccntc. Flolcnlildocidentibus (uccedunt'Ai«* oblooe>« fiDaHOtal, HXuiqnO
fcminibuinumcrofisacfurvisrefer^ammilic^ino^ ^
Crclcic ubique in Malabar, prxiertbn drca OodAi : fedper virtt JuBo 6t AngaOomenfibv
floi cs fort ; at diu l ir-crtlcs non cft. -
Porio cx arbons toins m h£tc coau potus paratur,qui lomnum pronibe^, necnon Lethargo ali6-
wfcporolbatFadtu Iaborantibusj)rodeft. F. folns fltjnb;n, cortice, radiCI^ aliifto Cioiparabni io
K^y» badneum tit £pilepiue aUiique Ipaimodius afie^hbus utik.
CAP.
Digiiized h
Lib.XXVlIL Ve Monbtis 'Bacctfew. 16^^
A P.
XVI.
jJstagu H. M. P. 1' T. i^. f. 4). Fnttx ktee^w MAAm. &miim mMttm fattfit^, ft«8»
nigruantt pljffcrme.
f '''1- ■ /r . , ■ - . . .
FRutcx eft ad alticuJinemduum hominutn allui genvtulccnfq, in nrcnolk Radtx{\\>{o{.i, oortiqe
rufelccnte ,8c fufco, qui mtus albicat, corcul" in in:dir) ligni lubrubro. RtmScfureuh nocioii,
(upenbres aagulaa, vindes, ii|;no pauco, maxtmc ad corticcm, &'m filamenta fiflUi, cor-
culo intiis moUi. FeliM m periolis qui ad eKomun «xtuberanc, pmnata, i pinnardm fijlionicnTe
brevibus&:cr.i{llo]:spediculib medixcoftz adlMaCiOfUllli, billiil, terni(ve aitt edam quinis conjugldo-
Bibos, &. inipji icolbm cermmante, compofitt. Sime autem ttim cofta media, tum petioli folionmi
nuifiulis afpcri pinnx iplx obiongo lotuntisc, antcnus p^rum contradx, ac cufpidc angufto brevi
mnmmates m marginc rotundis aeaoculis mci(z ac cnlp.T, lateribus vcrsiis intenorcm partem oon-
traA«> (exturidensa, dujioli, luperneoblcuro virore nitenrcs, rubcusclanores,lap<madifam
alm m extrcma oofta eft omnium^naxima, ac anccriu» rotundions orx. £ media oofta, qux in
fi|iina parte pardm eiimnet, nervi bmi adverfi ordineexeunt obUqaoannulanac paralielo doAu .
pnotiaicad m.^-ginem, &c. Floru umbellatim proveniunt in penolis plants, qui in med-o ftnari, ac
OdndulisrubaH-^cri fuiu, ac c no4ulis caulium erumpunt, p.jryi, qutnquc pet.ilis aaimm.itis, dcorfum
reflexis compolTti, tolons .ilbi^jntib .ic viridi-diluti. E ni.-dio florc ciiiuicr cipitulum albur.i, quod
in Tcrtice decem dcnticulis brevibus donamrj p.uvum cum globulo vinoi-diluto ex quo prodit
in le teoondeoi Caljx Horum parvulw efl^ oonftans foiiis qumque cufpidacis, viridi diluiis, quibift»
at^ifloremappreheadit. l^niffav&nlli planarocundi, per nnacuriucemoeruleo nigri, o
fuccuienta, (ucco ooenileo acnomdlitl onauoib: comefti os adurant punguntque : lemina odi^efc
novcm lingula contincnt, in orbein unoifimplici ordincfita, ac mcdtante carne frudt i .i (i; muto»
diftinaa, Itbtque cnum iatcrum, quorum duo pUna ac unum rotundum, & colons ruffi. • ,
Bishicfrutexmannoflores fcrt tcmporc pluviolb &a.ftivo. Tmfif.
Byijx in deco^ data dolores ftomadu compofcit, UQ ficdolores colicos & inteftinorum tornima.
I>eoo6kam ligni epotum fcdac ficun in sigrotis. FoP» irita tC ipie tofta vcrciginqn 8c debilitatem
capitis colluntiisappofica. Eorundem deooaoilimnm«Mptui pioficuus eft pro doiore aic^ .
co. Succusex^Iiis teneris exprefliis 6c epoois tboiMif COOfloftionem «djuvat.
C A p. XYIL
■ BMdf^* Bdiea umheSata flm fOii» fu^fitdAt JhBm^fitm. Rmm fm^Mtrtm K &i
P.4.r.6i.f. iij. . • • .
'Mt. H-
A ■ Rbor eft proccn, 70 drciter pedes alta, em$Jiee craflb, dcnfo, albicante, cordce obdudc)
f\ furvo, lcabioib, nnmlifiqaepbninis, inorbem longclat^quc ditlalis, dot^ MjMifbr
vcfccns.nigricante corticc tcda, odora, aromatica. n/.J petiollS oUongit dica eUieuMB
raniuloi provenrjnt, ob!on;^o-ror-.ind.ij cr .ifli, glabra, fupjrni atfO-TkidU, 8c fplendentia,
mfani fubviridia, odoi fu.ivis, jiipor l^i. cltn;. F0I1.1 h.rc ciijn decidunt, Mlli feciis ac Afedagam
fbgmitA. lui rclinquendo circuiaribus prominentibiifquc anguiis arborts ramulos cingunt.
FUnt •ttremib ramulis raceinatun tnhSrent^ (uavcolentes, quinquc acuminatii, pollidd rulxrncibus,
ioiiWflUKinofis* ftellxin modum eimfips^^J^iblis conibinces, medium ocoipante///» candido,
apioXimaro cripartko, fiipereminente inaKjlSrate plumula albicaote. Fbribus/iwiSF«r r^6 fuot
cc^unt ; tcfljntur tamen Malabaien^ ynnuBqfiam Am« ftrte|u|iicjfatemfi aUA|giai«qCimda%
flavo-purpuralccntes. • - -
GrdwlodinioncanituiBericenoQor. •
c A p. xvm.
I. 2«rw H.M P*rt. X. Tsb. 17. ^ Frntix inUim hm^» fltit JJUui fieimdd Ctmju fiUm
Breyn ? ' .
H.M.
FRutcx efl alticudinc fcptemautodo pcdum, nafccns in arcnofis. RaJi» in Brachia divifa, ac
fibrisi^pillaceii^-tftitaeft; lignodiiro, ac corticc allringcntc, qui (tibcuncuiafufcarubereft-
Scipice^ac rami coraccrulfo, qui (aporis (ubdulas & adftringentis eft. E ratnis hinc indi
prodeuntfiirculifoliacei »«Uitenucs, viridesactenaiier plofi, quibus folia brevillimis pcciolis hi^ic
inde akemarim adha:reni^ perTa, obloo«>-rQaioda, taaata, plana, glabra, fiiperacobfcaniismidia.
iubtnsdOntiora, (aporendfo, niftqabddfaiti^israafticataleviterpangant. Fihr«iinltircidillQliacqj»
cxalis foliorum piotk-unt, brcvibus.ic tcni ifrimi; pctiohs, paivuli, qumque peoIttJOOofianMli fO*
tiKuiib, infcriori partt; rubns, antenori or.^ .ilb-.i.;.iiitib".h. In mcdio elt viridis, CtaflSola^
primoidium fruifhis, cum duobu> llylr.Iis ex ad.verlo i),!t>olicis ^c tiiKHiis aJ onticium Horum quin-
quc flavis nodulis. Frucins plano-rotundiqli|Caeruieo rugnjaporc itibdiilci&.fubaltringcnce,intu$ciim
roaturi luni fiiooo aqueo coeruleo rpplen j jMlriiM pem aitgii^ continentes, trilatera, duobiis lateri'
. but plaiufcuno racDnidodcouoilaipce« parmnwitatem niiricaiuii^ pnlpa AwoiMitt iotut oqb-
ndea. . " .
HiSTORiA Plajitariim,
yin,. Jttfifx fcr\'jt pro maatMOC »«0»!^» vel edam aBaiiaiparw tijjnefeftione, trita & impoiMa m mo.
Aim placentulz; Ftlu apoAomaiis manirandis fevnint cnu 8e cuin h&c aado m appofia : ai
quod eaamGandack fiilionun &ooriid!((uinl aritorumaitn aqwfcalidaloao. '
AibulculahuiitflMeft, pMCedentiYaldcrimilis. cxi?.i:i. ri..>dccntcs, cenuiDus viridibufqusi
um.
V,TtS.
cin ctBrulco rngricantcs ftrnina lcx lcmilunana intui contincntes.
Provcnit Ioci>humidi5acarenolis circa Cochin: ftmper virei, floret fniAafnclae ftrt.
E fl.lii^ in .vi'.;.i coin:m.ni coctis oris collutio conficitur ad crbfas gingivas fananJ.iSj dcntifrque
vacillantes roborandos. Ex loliis cum fruaibus, corrice ac radicc cotfhs balncuni lic aniiar-
tfanticum. Ex radids cortice cum Pipwc Ioimo & zuizib^rc coao potus p.aratur, aui ad veQttkB>
Initi foboiandum, pinikoi^^ue fauoKues ineiaSiidoc fic attennandos liunme ualis perhibetur.
■ . • * : . • » ' *
toe trtticihs pik^ €X»tkis rkis ligs ftBii MtJhiSit.
•
FRutcx videtur arborcus, pluribus tcnulbusramisdifTurtis. Rami, quo5n.i(a-js efl Jac- Breynius,
' lignci crant, tercccs, tcnues & lives. utrinnuc ramulis inxquali ortu, plus palnuribus,
inftar Fihcis plani alau : in quibus paritcr, aftcmatim , tam plana tlifpo&aiie ab imo
ulgucadAmmum /«//omulta, rotunoa, Vins ldaae liecundaE aanua, ioudioM, pranl pane al>
bfda, fupina virtlia fe liftunt. Ex foliorum fingulofum fide Tel Fhfeidm oqguus, ii(alcoifiH>
Caflia; Monfpclieniiuin non abljmilre, vcl bacca j.un cmtnet lOBHlnfa» ng^icraj Kpeiisaia^niF^
^ tutline^ pythmenc parvo, lex granulis triangularibus relcito.
m
». Frutex */£tbu^m h^tafer foltu MjrtiSi Brejn. Ccm. i.caf. 5.
Brtjm. ,
Solitudinum incola non procol k Proniootorio bon« Spei, lignum hab« dumm Sc alhua, outictf
i^gryfco nifelccnteobdudura; in oiulios autem difoelcimr ramos, & hi in pttuimasdensioonlnpa-
tos ramulos, quoi iiull.i fene digefta fed confufi folia, hrcvibus pediculi'; mGdcnt:.i,« pcr ambinim
lenitcr ferrata, viridia, liipernc ibiendentia, infern^ nequauuamy Vius Idxx angulola; B. fohis
pana, mfi qo^ aalBoia 8e Ibfidion- enlimiit Beocas jugm» «rilns nuaaat apeaaKgerare
dicitur. ^ ' '
Altcra fpccies ineo porifluntuii diffin ddaipn,qB6d deofioito
fiioribus&oblongioribus foliolisprarditus fit.
Bujus fruticis mcncioncm fccmius mter Myrtos.
|. CM^Hjyro BrMfiiiti^m Marcgrav.PiC Frute» btuifer BrtfilienfiSt fndtu racmatuuta^efio
Suflfkitexeft inftar Ridii Vba qooad m:«Mtiidinem. Ceulu eft planc lignofus & hirfunis; Fttis
bina fibi fempcr oppofita, hirfi:t.n, ad taiftum moUia, lcviter lawta, tribus cnunennbns nervu fc-
cundum longicudincm confpici .1, tranlvcriim autcm multis vetnilis mtatexta, fiipcrius magis vi-
ridia quain iiifciiu-s.TL pr.vccrca lupcrius tubcrctilis pcrtotum, nifcrius fcrobiculis Icatcnt : quodlibct
tuberculum pilum habet albelceiuein. Fcrt flefeuloi in pediculis parvis duus, tres, quanior vel
qaiBqae, in raccmum fibi appo&os, albos, penupetalos: poftquorum calum a.itti nnir baccr m-
magnitudinc baccaramjuniperi, duicis iapoiisj xpx comeduntur ab Atbiopibus» & luccum
«inftar Myrtilfifenf; *
Foliorum pulvU ntccribus cx caulacalidaoitis iol^eiuis opdmi^ ilbcant.
Nalcicur plunbaj lotis in ■Brafiha.
C A p. XX. . . -
* •
FRutcx eft altitudine quinquefexvc pedum, ac eci.im juxta arborcs qu.is amp!c(flitur ad duum
triiinive hominum ftaturam afccndens. Radix hbris longis cralsisque tcrr.r le hrmat, cortice
nigpcantc, Intus rubefccntc, odorc aromatico vcgetion quam prjccdentis [ Pancl.] Cau-'
Jbtf quoque ac ramoruin cortices ni^ricant. Fdia pctiolis cums crafiiolis appoila, oblongo-angu-
ftionliint quikm primz Ipcciei, cuipidc acuco vcnulilque parii» eaaiiWlihiswiMaj aiqDe adco in .
fiDerficie Kxm» «qtialnus ac glabrx. Viror ioliis mag^ Iatnnis« «c edam cnm niiore^ lupiaa--
i^wrpirt»: fldor wwMWab dMiinaii feBii Qnnamotrii. JFlWwbi«fibaspetioIisiofi£)^
JDigiii^L C
JLib.XXVIIL^ V^M^il^trii. ~ . ^^^^
peeius
iemmulz
foUjcoli aiccndi funt) cap,n.lum cm.cu rotundoplanum, albicans, in cu|us partc fuperipri »
ocuUt^ ac pL.N.r clcnlo agmme m or^m con(,ca: func,fubflavo pnmum colore,^ quibus tunc
W«CltaiadlMtenemnu acv^^^
Iantudmcd.m.du : p.r macuncaccn, cx riavo rubcfcentcs, odorB aro33rtK»i2
vindis ^muiL ' "^'"■'^ ™™» . _ .
5*w,»«,Jiubu5 fniaus m totum repleti, plana utrinque oris rotundiolis, exoeptis iisqoc in ex-
tremo fruaa funt 9"^.^^ uno btcre convcxa ordine fuper fc invicccn vclJt d,ti3Em W
tofmsplyis mlatttudyie fe^ mcmbran.s tenuibus ac ad oras carnc t.nuhSlfemu
founfta. ac fub a«tl«.friaus cxtubcrant.a. per matumatcm ex vuidi lubrtlva cmi ^iS
fcfccfccnnbi:s, ciim pI:inL- ficca fubn.t i. «""im»^ \Miu voibw
Oleum ex radics tornc.us pcr dcftillacionem cxtraAmi cum aqua afcendcm eiquc innatans r-*
nue clarum & vindefcens, odons n„nus ^y^, p.nguc & fubamarim, reftingucn^o aX
«^uat, mque dolore cap.t.s, &c diolcra exufta j halkom malc.olcntem^choc, u Snu?^' '
tew pro ex puusliOiuue humomm nacs, tadta inunclione membrotum, Eiuldem cm!
tex truus & .n aqua cpotus proficuus cft pro phlegmate & pro Angina, atqu» eodem mSo^^
in febnbus,ac in fluxu fimp hc. ac dyfenrenco, ut & ia attlorc hepatis & otii apeRuris ac fdfflirK
Hanc arborem pro N.mbo Gardai& Acoft^ habct D. CbmmSL : iwffSTicS»
fcnptKwes t^num diftant :^ fujuidem Niinto Gai«t B^axini tn^gnitudine eft, cum Narum paner
TT K?"*"* eflf Acatnr, nec fratic^odum excedat. Dc.nac rio «
JSSf^SS^fei.n'"s"'^^ undemueJS
nua omveiiiunt. Vires autem attnbuunc Nymbo flio Garaas & Aoofta kauentet. Foliatiiai^
volnerihascumliommum tum lumcnfrati, cum dcco l.monumimpo&ijriracukaewfiS^
FoLcjram item ff^cus pau^ d live per os fiimptus, folus, awcx «ntaaltt, aut «iSS
SSllrfl^SSSiS^JESSi™^^^ li^""^ ram.Harcadraodum & falubrc mcdica-
fnentinnea BbU^^libas qwnin lumbfids valdc lunt obnoxii. Magnus eft ctiam eQrura uG^
tun^rum ecAiaob m aitMocom
Olei etiam ex frua bus cxpreffi magnus eft dns baecvoram dolorilne. aw» vubna. nervanni
pmiaiuas&oontra^tioaes&tfantMalalMieQia ^™™» TOmBc^, nerroiw
A'S^SSf*3fe?S:JI'=''?'*^^^^ candioecraflb, flavefcente. dncreo coc-
^iIS&J^S^^S^r^^^^\ «-^* »M»-fl»vefcens: anura, inodora.
i«wU, -^ A^^^.' *^?"^<»ffi*„gl*tra, Ixvia, fupemi atro.viridia, mfemc viridu,
jnodora.mcdia coft.t alb.canta fi>r,. modori, albicanccs, oblongwtenuibfiiipeiidis dixa ranm£
proveruum, c qumq, flonbus h^ulanbjis compofiti; f mguUs florcm totaJaiioSJSS^ .
ru.s pnvat.s c^ycibus donatis /.^,^ buus v&us meSium occupantibus; inter^TSpSlum MO.
^ ' anuricantecor-
CMBaiwt^ maa oim^fiaaanm albtcans, lubamarus.
vir^quot^s fl^ JffSSpTf^rr^^^ "''T^* ^ ^'^^ '-^* ^"^^
E fol.iscum P.[wrc f omaaoojoSciamroIeo coais lininNnnmpttMtur. gaodinvei^ USwm
Oginc, Epdcpfia,hmil.bufq,ccphalicisafi^«aww»UudaturcaSinS^ quoamva- 22»«
Excoracecum thure 6c aunpigmentonnftMBBmi eonficiau-. aunHieoatis leaominimftam a£
ndibusquspotenter nedentertur. , ^,1— ~ir— »~™ rr— -
lcpfi^!i!?*™
Zsssss CAR
Google
C A P. XMI.
SSSS^cfccntia, ad uaum quali lev. hirfutic pr«i.ta. In extremitate iwuorum /&i pra.
•«nit!SE>4>niimicolorTs, magmmdinc clavcUmarum Indicarum, plojus, petalis quaruor exre-
SlBMS&I«IgM»^ figurdvomcris, qu.bui inknusadrtant (^o e)uldcm tigurz
^^TmeSISm flomS^ ooalbt ftJ^olis parvis purpurcis, nK>rcflo.-um bcab>ol^«
oiu.air.i medio proditBltt hMM OKUlea, magpaBOU» mviiuwum^ «u Hu*..icnima Tur-
nenum. ' ' *
SEGTIO Q^UARTA.
De ^hriha is* FrHtidhiu fruBu ex nnkit tdmt cmfofio.
R
Cap. I.
17« IWIgpiw Attvi^r^ Uva nunitt W!t^A
Anulis & furculis Equileiiciniilit, Iblionim GMcntili bacdiMarifiinilibiiilbeliiifiiiddki
nbunde diftioguitur.
DtJ. . '
Ad Equifcti fimilitudincm acccdit. vcn-jm major S: Altior efl; cauilicc fubindo aflijrgk Waclui
craffitudinc, in alas diftributo, a quiSus tcnucs, demde oblong^, plunmis gcniculis a tic.ilara: vir-
gula: provcniunt, Equifeti cims finiilcs. FUfcnU drct gcnicula inulcoiij minuri, pallcntcs vclut
'Conii, fr«gMf e«dpiunt rubcntcs, adiii, fucd plcni, cxiguM moris haud abliiniles, in qubus
femen. JtiiiifAiraeft&lignoia. ^ '
Afturgit in magnamuepe aldtudinem, quandoq, brevior ac nainuwr ooaiiltit: ran^me ialitt>
ria, poncarborem vel fruriccm fcr^ (emper nafdmr, quamm eHam eldtiidtnem aflequitur. '
Haec fi juxta arkifculam j^iimum adolefccntcm nafcatur proiit illa crefcitctiam 3trol!in:r, co-
ID^ increfcendo illi Het, etiamfi m immcnfam altifudincm arbor attollatur. Vidinnii ciiim Pla-
* tanOS nonminus ccllas Abictibus in Ha:mo montc nafcennbus qux Ephedr.im ad lummuni ufque
filltieiwm dedmeiaa^ line davicularam, (quas nulias lubct; ope aut adminicuio ranus mcumben-
'»o«r<n^<^n^^ yuxniliiidoem ant adiiiiculam naCanir, humib mano^ nee InFcacam atcoUinir.
***** rrrkinfonus noftcr. nefdo unde «doatis, aflcrit hanc plantam dro feo radiailis i gp^^
cmiffib, corticibus arborum hederac modo fc affigere, eoruma aaminwa) yandera. i|tal|Dlnmu
dnorum apud Bellooiunj aut Dodonacum nulhi mcntio, quod fciam.
SefcripOoDodotm ade6oOnvemccum Cluiian.i pl.inr.t infctiucntis delcripcione, ut mihi plani
* rfrfifiiiHpi»iwM|F« eandem dancmi eii^ quam uterq^delcribit ; an cademlitde qua (ccibitBeUo-
niiismihinonconftat, potiikdiTerfim piita / •
s. Uva marma »:aiar GcT. Tia^os ftvt Vv* wmvm nuj» J. B. P^mmm kKtifiiimwuilimm
greatct J>ca grapc, o?\;&f)ruB#o?fetafl.
Hnminn intcrdum altitudinc fniticat, Sp.^tu, quod Hifpani Rctama rocant, modo, brachialis
craffllidinis aliquando ftipite, oblongis ramis nigncantibus, qui deindc mulcas vjrgulas fcrunt, p©.
daies tcnucs, multis internodiis difliniaas, ut Eijuiletum fcr^ propeodentes, iine ioltis, admcNium
adftrinpcntis lapo^is: fiortm fcaiitdiimtnternodiaconfertum. minaittm&mtilcofum, Comifloribus
non abliinilcm, pallidum : dcinde frmSnm exiguismoris (imilem (ut quidcm mihl rctulerunt incolx,
ham florentcni dunraxat vidcbam) rubentcm, iiicculentum, acidum, in quo pauca grana, Mtlio
**** ^Li^SicUia propc YKnu Cnaclo, dblcrvavimus bumana akicudme. vald^ fruticoCim. •
•i>.w<: Clufius circa Vtltx. tl rubi» in R^no Muidano, nulqiiamalll]imi cnnlprflam.
^i^*f piorctMaiomenlc: frudlus Augufto matnrefdt. .
Inplantis»huiu$gcnerisqua5 inSialia oblcr. avinius cohr ramorum adultiortun dnercus erat, vir.
eulanTm |uAionun oUctui viridis. FUru nodos Ssa sfenicuia TettiallaBHn ambieotes^lutei, i huii-
nibus compofiil • Bmcm noiidiui pnnaeiat;
'u\^u>^ccj by Google
Lib. XKVIIL "De Arbonlm "Bacciferis.
Uvauurma minar Gcr. tragos five U-va fHsrma miim J.H. Pcfygmum taeciferum
' mi!^%^jS^^SWt(Sr marimmhmPirk, gfte la^^Jbia^
• J.B. .
Frutct cft parvus, vix interdum palmam cxcedchs, nonnunqu.un cabitalis, ^,pat lignolb, fimi
pln;i, qui ixjllcx una vcluc capicc complurcs profert raraos virid.mtcs, iViacos, traAil concunuctt:
adftringciues,ineaull,i vifcos.i [qax reliccita niberdt] plcnos, crebns gcnicufe intCrccpcoB, Inque
frcquentcsiamulos rurf.im ilivuUio^, qi:il>us cx articulls duntaxat cft exoitus: atquC m Ids quidein
ncc folia, ncc toliorum ulla comparcnt vcftigia: Vcrum ^ genicuiis £quircd modo prodeimres ra-
muli /ZiwM.in fummotuftinent glomcratim congcftos, multos, parvos, bteos, in fruffmM abituros
luibi moro limilem, cx acinis rubris compaailcm, (iiporc dulci, ncc iti tamcn uti mora eranim
Miilem tamen. Hilce ftmina infunt gcmella, oblonga, qita Ic mutuo Ip^aant plana, altcr.i partc
levitcr in gibtum protubjiantia. '
In arcnolij litoribij piopv inonrem Ceti & Frontignanani, mquelaxofis coUibns vicinis abuade
proyenit. rrequentem mvcnit Clu(iu& in quodam colle (ectinfln A SaliffflhTift "»iH|^ri todusicTd
Hifpanix meiiitulliOj iongiifim^ a nuri, quod Tatis mirari oequi^ ouili ^itnt im^^t»^ dbfervaiiec
hifi raaritimis locts> Ftram tui aUis alimiammmltM maritimat flamtm ij miilinimui inlwr^nir mtnt
i mm nrfema tt^mMwmiu, mv,g. Iwali iptDoiiuii» G^phyllum inariimnin, Alth«m
rem, 8cc ■
Equifctum mont.inuni Crcticum j^lpi». exot. huic cadcm planta videtur ; nuwl li iti fit, fiudum
vcl Bauhinusj vcl (^quod podus credo^ Alpyius mioiis rcdbd delcntutj nihij camen teroere aj£r*
maie^afim.
• Caf. E.
itr ^D^yaBrafitkltpt, frmS» tiAmiim «wfiMfii iiim mmk. ttUiU Br^^ia^m, Marggr.
A
^bor cft cortice dnereo, Lgno Int js ciocci coloris, partim & rufefcentis. Foha fert acu- »
minata & ferrata, Betulx toliis quodimmtxio iinulia, in ramis hinc mdi poiita. FmSimi
riL Jib tertmediocris Mori magnitudine, rotimdum, c tubcTCulisconipoiitum, palliaiooloris, multa
hlamentt «xMntis lubentem* m% aoa admodum loBsa. Comedfnnmr hi fruaiis ut Mori, vel
po- le, VH aiWip SaodttiD tc affiuo vino : interius cmtinent albfcantia granula, per caincm
dilpcriia.
Lignum arboris valdc dunim eft, & ciiutifTimc tlurat, tam mtra, quara extra aquam & terramj tfm.
iempcr viridc. Opcimum eft intcr omnia, &: cxccllit ligno M^Mrim^S^ # qB<WIHHfecnn% tlflMTT^ir.
Exligno vcterepanmccinduram^cgix IkvatDOoquendo- .* ' '
NaJaavpafl&ijnQrlviiipfaife^ ..
— — ^ — : . . 7«^.
RUbus, Gracds UrQ-, vcl quoA virgnlta «jt» mbeaot diAa pmatBr^ wl gu^ iDon enW
comprella (angumeum mccum reddanc ' '
Fnic^^ii e plunbos adnis ana^ IKpatis compnfTtn -ni & fimplici flori fi:cc:Jcritr, foliis
in plura Iwgmcnu pattius, niCCOonparritateSc imbctiliiiatc iua a leliouis fmucibus bacciiurii di-
ftli^ainir.
A. I. Ruiutmajerfniaanigrt, J. B. RMhm -vmlgarA, fiw Ruhm fruaumir^ GR Rnhlttml.
7. B. ....
, , y^lfi^riif* n6runt dumeta Rubo, qui ex radicc nodoQ importuna fcraciratc fc piopjgans,
Jongc Liteq, fcnticohs & mordacibus (aiinentis, anRulofis, nibennbus vagatur. Si vicinis hilcutiir
.«n alfumcufliores cnnttit virgAS, qur tainon is: ipl.r gracilitaic &; proccricue fua riimi.i iii ten.tiii
rctradx ac curvatx, dehxis in cam capitibus radicantur. Virgz ipiois adunciS St pungcnnbus acu- •
Icis vcftujntur ; quib.is prxtcrcuntmm veftibus lele affigpnCj e6ilqi lemoianmr. F»lia terna, auc
quina m codem pcdKuio ferrataj a(pora> dorib aculeaeo, mfema pattQ inM>^Tfflnn«| fuperiore nigri-
c»ina, (iTOo adftnngentici, fapore pnrdita : hyeme vijt decidencia nifi altera fiiocrelcant. ^fiwi albi,
«^CMjwdg rofei,. roliilx inftar, ipiciiut concoIoMb.i,: Mna rubra pcr niatunratcm mgiefcunt,
ardtis qnibuldam afpenufcula, acinis parvK, guitu grato, duki. Magna umen cft in hUcc moris
(apons 1 cfpca.i aivci iitjs : ali.i cnim diilcacKia lunc ISc pUao giwa^ «Sa plani dulcia St nan&o&t
alia amancant iionnihil, alia tatua & aquca liinc.
Frequcns cft' ubique in (cptbus & dum'^^Maio mcn(e« & intordum edam JulkitlSe Aiqpflo flo- 1«»'^
'*^i-S^"T*^ ""^" J^™^'^ ■^'^R"*^'^ <^PAatpmnummaniritatem,afleqiiitia". liywiifc
Omnibus propemodum iiuiut. pUnt.v parnKismulrasvircs attrifanuntVeteies, de qoibnsPliramStiVNk
DioJcorides confiilendi. Galcno Ruhi foli i, germuu, flos, frudus & radix quahtate a.lftnngcnte
.panitfipant, eaque nonobkura. Frudtubinunacurus alhingic potenterj macunis tcmpcfatior ell 8c
Dlgitized by Google
V i6^0 HlSTOlllA PLANTii.v"-.
\ ^ , ..,«,r>i Hiivii ilvi. uten, mnum,&c utilis eft : Ex-
vc(cent,bu . id quidcmuc fi quis .,qua.n fupcrbib.u cum horrores febriles
ront.nuo obrucre pofle. E "«J^^ ventnculum. Apud nol W mfamcs
^i^zX:^^ ^^^^^^
F&r« ..ld:m n Inbu, .F^^iJII^^^SSC^^ udWfimum ccnfemr.
Rubi vulg.iris
fS^Sl fcattollcns. led Protinus dcorlum vcrgens, & foh,s .n.no.,b.,s, mmufoue fcmfco-
fe^T^roSSore Lpub refponcfcntibus, mft quc^ m.igis nig; .canr. Ii.in.fque aft^nor.bus lu>r,ent.
poft rubro, ^«r.maturitaiem c*f»vef oeniJeo colore tingBur, plolPII» RuSl p«M«nfc ffm
pari nouin|r.cundovehitarban;Mori: radiCC nodpto. . -J. . •z-^.Tj
^ toir Wtcsficmarvisdemc Ulegete, mquefylw«diiisfrequeds.iep«tairj «lateid^
tos ag^ oooBpet tun cahM quian inaikoi. • ,
A. 5 Jtiifet rp.-''' «' ^«^"7« '"^^* J-S' />"«°/"«"<*B.U«»iGer.pMk.«^
Ri?;f ldxus vu!R.in illo fenticofo minor & mitior. brev.bus & ferc innoxiis fpinulis iyridu^
. mcntis tcnmonbus. te.cabus & plerunque rea,., tncubic.hbus &: .xhonhm, J^J^^P^^^
Z ali modum diipofiu. pediculo fefcundam aut duas uncus longo. Ixv. anncxa, Rubi vuhrans
qui fccundo anno Horcs trudtijlque profcrunt. . .
Qum h*c pl^ fit Rubusldius DiolcorKln niuum. _dt.bK:indu>Ti. . - - .
^^lf^ns Rubildxidcft,llata, vcl conmdem conferva 8c gektina, vel rynipo. 4 fiKCCH».
mrn^rem fuav.ffimum violaceum quem exfwrant, laporcmque grat,(I,n,um m.cr ddcem K aci-
. rnpuni vcl fapphyrhi.s & Imaragdmis antcfene «wfjjjf» !2S.2^^tSl >n£dlLl.
tx moris Rubi Id.t, exprim, potcft v.nnm ad ufi» nrala», «"J^J^^^T^
.alvi fluxus, varinfqu. ginRr..uum. dentium, ,:vuk, P^'^"' ^'^«W»«J2i2S^to
Quicib^ in vei^nwilo contincrc ncqucunt, & frcquennbus voiiAlOOitas ««f^» tSTS'
«.ISl^JeraratDS 8c folia recenaa m(i ac k.ns iVomatho impohta mit^ profunt. Trag. Tum h>-.
• - tritafic.mjK>fita tumaqua^^^^^ ^a<.dl«a, »-
flammariones quafcnnque ftdant & rcftrmgunt, ut Tragus 8c a^u voknt- ^
Folia Rubi bxivio decoi^ fi iBo c»pBt.aiquoaes abluas capiMo» denigjtot.
Vino cm inhila funt Rufai lA»,»o« fippiem 8c odo«m,p«aim OMiBnuilCMifc omm
etiam polp* com Sooittro budinSnu Bdkfk fiiob
Tutik ikieqptofiuftiicoloreipwccde^l^^
* * 4. RaiNf
uiyiu^ccJ by Cooglc
Gignitur frequcns ( inquk Lugikn. ) in Allobroi^uin monte Grati^no;»!! vicino, quem vocaqt
Lm Mtttt caulibus mulbs lciquipeidalibuSj uc Jbisus Ciuoucfaatus jure nooujiari potnt^ folioiis^ Qaa
/pinis ullis, foKo Rubo Idxo limili, averi* puce caodido bm^tnolb; fiii^ rubro^ ic6 non uc
in iuperiori nxundo & duld, verum ex ffanis fiecoagpientato, ut in tpetx modum faftinetur,
acido ikpore edam cum maturuit Inoobc «acaat DttJfiiei, & ab Idri Rubi fmdxi prob^diftin-
guunt, qucm vocant Dts jimfti. ,
Hiftoria Lugdunenlis hanc habec oto Ghanubato (eu Rubo Idxo akero TragL At oftcodic
Wldm mmtmm «AniMir Bluk
An & quid di&ral ab liac planta confidcrandiiin Ti^e deftriptiwwni apad aaaorem. Sufpicar
I^ldnibaandigwmMbdHqpinn: niUdom mdm de mli Rnboia AnijiinalflaqieaUuidb
iaaudtvi
5. JEMtnriiAMMf Gbnmc
. C«nMir.
Hujus fruticis rttlix Rufat rdgaris modo per fuAma cetpkam vagatur. FoUa fert cx longo pe-
diculo lenicer liirfuta^ latilEma, in angulos exeunria, «MMgntA. hoc eaun Tocabolo Theophraftus
peculiarem iftam foliorum (igurani, qu.i: Viti, Accn niajori & Rabo conununis eft explicat. Ali-
bi Theophraftus folium Rul» tribuit 'Ay«/»t, hoc cli-, Vitids figura, quacum revcra Ri.bi folu
oonveniuntj quod ad diviluram attinec. Folia iHhxc iragrantiflima func, parcmque Agiiiuonix
odoratz aot I^ptnellx odorata: (pirant odorcm : iinc ordme drcumpofiu (unc caulibus, qui plu-
nini tc ramoifi 1 radioe le attoUunt, {armcnto/ij flexiles, medulli pleni, (pinis vacui^ moilitcr hir-
§xL NiMbnmr AMnnmo, prz(ertim in cacumine; qrnue eteoim in hyeroem ufquc proro-
Ijaoe ffloras, quo tempore Sc ipiuE cadunt, unaque & arddc caulis, nec enim hyemis lodemen-
oam poticur, (ed quotannis renorari (blec. Fteru (ert in (iimfno magnitudine 8c ngura Rolo: (im-
^lidl quam Caninam vocant, pentapetalos petalis iinuatis, colorc dilurifGnia.' purpurx violAcca\
m calids (ui medio mille luteos apices coropleAcnccs iic Rora: fuccedicquc candcin liucftus vul-
garis Rubi hortenfis figora, non aae6 gratus iapore, fed forma fimilis, -imir^SiQ- ^ <fi^^i^<9-
A fMf» h. e. miamplo^iis adnii & gjam ryhns iti cong^^bs oc Malum Graaaaun excmpto oor*
Qoe |iftu6iic wfefat»
6t KtMfmit ftmictfa fUma Lchlie J. E Farlc RitnJ ex«tim C. B. CUvs HercwIU R. Sw Maf.
Quem Lobelius bacilius hujus (ruticis defcripfit, carpi craflicie erac, longam luf^am xquans, &:
cortice nigro-denlo vcditus, tul^erculis craflts, (encicolis, crebernmis in clava; modum nmncato,
Iblidoj gntvi So jjotiafo ligpo: ttodfiPlaticam i Rubo diverfara efie patet. Obfervac ]>.Qrevius'
i^nnas mere ooiaaks «ft ut in Robo!, non ligneus, proinde & (laagi fadles.
JR«fcaJMflMaiM» HeiminiuinCA J9vr.£icJL Aif.Bjibi vn^
• CAf, IV. *
ChtmfMmm 'U.M.A>i fiot biJbtm CimKfmm t^Sm^oo&f ACitm^tHmftmtnBaGm-^o . 1? .<>
^.J.11.CB? '^. .^^••'^'"^
H. M. .
ARbor cft prcKCl-a, denfis frondibus, Ute (parfis, nafccns in arcnofis. RaJ,x corticc cfl ru-
fo, (aporis amari & peracris. Caudtx hominis ampiexum implcns, corticc crnllo cmcreo
CeAm iaporis anuri & fabacris, ligno albicanca Surculi rotundi anerei, in apice ubi no.'
vello germiae expuilulant (padicd coloris. FJut petiolis imaahbus in(tdent, (pithamam & am-
pliiis longa, latitudine quatuor aut quinque pollicam, in ca(pidem oblongam angudam oontrafta,
ccxtur.l duriola, plana & Irvia, (iipern^ ob(curo virore nitentinj inft;rni clarioic, laporis acri5-6c
aman: coft.i medii crafsj, in averfa folii parte eminente, a qua obliquo & parallclo duiflii nfr.i
anreriora verfus exeunt, ac .1 marginc rcflcxx arcuatiin in (• inviccni incurrunt, ut in ahu muha
ftltis ^ftrvatur. Flmtt in (iunmis (iircnlis^ foiiorum alis exeunt, petioits cra(fi$, •lenibus, furre-
&a ac felcandaliba!^ MUit ae fragrantis odons, pctalofum oUongo angiuflonim triplid ordine
miaigolEai petala in exteriori onune oOo, tripla fcrme latitudine eocnm qase tn n^dio ordine
oAo etiam plerunque (ont, vern^ (ommttatem magis romnda, 8e nminihil cafpidaci, miniis ca*
men qu^m mcdii ordinis. Q^ir iii iiitimo ordinc parvuh lant, brevia, vcrsiis (ummitatem maxi-
mc cufpidata, dilutc' ri.ivaj ac vcluti Stamm» cr.itliola, iiifenus circumambientia ftylum craP
(iim, terecem, nonnihil conicum, Ipicis parvB, vmdibus, crafliol», culpidatis lcutcilatitn circunda-
tum, suncque ii>ica: la cufpide, quo tnfeciora vcrstis inilex.r, rubciccntes, & radimcntum frudus
conctncnces. Flonbus qucque (^ipor efiiingens & acris eft. FruBut raccMieiim pediculo medi».
crallb&iortnofopctiolisa«uis &cnitiidrcum(tdent, oblongo-roccmidi, ooraoe aaffiolok piimam
viruti, ctbn inaturi fonc naiv> difaid albicantc, (apore pcracri, odore rainib ^tft
Sumin.^ intus (e invicem proximc contincunc fine uUo incerfcpimento,' suiicque uno laiere lO-
tundo, ad fructus formam, reUquis planis ubi (e mucuo contingunc : coniUntque cum matura pat
p.i cenoij \mfiM^ fiihlafteaf qwiiiMnabrani incarnato rubra eft inveflita, tnEuodBgmndiulculo
ntgra « ' Zzzzzz 3 fiores
H I S t'o R V.h P l A M T A R U M.
Flores bis fert in anno, fraftani non dtt mfi c4m vttuftbr cft. ■ , . , „
RaMx eiufquc coi tcx liccanis tntus & Cum hde fpiflb, DflT ^^0, nu»» & m^WUSoMCi
matis maturanclii 5^ apcrknJli inkrvit, in pulvcrc cum aqua caDd» exlnbltDS menltnia &taBCum
'"^«t triti & cum oleo dccoai fa^a inun^aionc cephalalgjjf, ocQlorum aficaibus & poda>
neoaodDCunt; iMiem in oleo pcr 40 dics infdati cadcm prxtnnfc • . * .
Aqa»4florf»agftUfa»odonfcracft, &cora^ ,^ ...
Gtfdu ronnam flonxm CAm««« diaorum, aut ftirpem ctu mnalcuntar no» delcribi^ Wttilmdi-
dt, corum in Indiis m.igniirn ufum eflc, 8c oHore fjraviori qu^ Lilium *
Sunt (iiiquit I (xioribus adco ticditi regionis illius incolx, ut plerunque dbo abftineant, oud na-
bcant unde odorcs (ibi compararc polEnr, iJeoque non imraerit6 proniores in Verterem eflc cen-
fentur. Muncra qua: i tcnuionbus ogerri Iblent R^bus prardiAi fimt Horcs & Kolx noftraces,
qubosiblm cubicuk Regis mftemeii ., ,/ ,
Kbiniiw flr^p» gratiflionis odor« anaaae qux nuic Plantz ab Autonbus adicribuntur
dictmxftantic non Sflicnker mfln per&adoie^aem cfle cum ea qux d Bontio cap. 4$. ddcrt'
titur, inquit D. 5/« Commcnt. in Hnic Arborem, quamvis fateature|nidem defclipdOOflm ofalCfl'
ram cilc^ mutilamt, quia U fbrian vuiolam : cujus iQOteatix oos quoquc fibfadMmm»
HISTORI^
Digitized by Googlj
LiixXXtX. * . 16^^
H I S T O R
PLANTARUM
LIBER VIGE.SIMUS NONUS, •
I
EST
JDe Aiborlbus Pomiferis quamin flos iioo
frudui adnafcituCi
\ Oiniferas arbores voco qiue fruAura proferunc nujoretn, pericarpio donatum, & iii
\ pleril^ potyByreBum. In plerifque dico, quoniam dto Pomis balxD fiaAis om^
~ nesnuioMScatdoBcraiHoreaut wikKtedo^q^m^
cleuffl contmetnr, modo pulpam hunndam femefi amblentem Inbeuu; Ad Pm- '
num cnim cotiftituenduni requiruntur offia:lurn inrus uniciimt polpa^ Gaibfau*
' ~ mida illud ambiens, & cucis exterior ccnuu ac mcmbraiucea.
Hujufinodi arbores innt. vel frnAi nembniw tmnkMcna». v«l ccfetiee ccdBoie» e6^ rel
iiiQaiioieyeldunofe.
•
' .- ■ ' I . • ' ' • . ' -" . ... ~
SECTIO I.
^mifer^t fmSlt CUte taiuen JmmamiarmKim l&Oi
Caf. L
i ..
Zwhm Sfmri» AUisisritf Katoffi-KAlt/Um HAk ilMniJul^iim U. M. P. 4. T. pk 69.
^ *
' A Rbor cA medfae maaiituans, altitnAne viginti, craiEtie verA fepcem peilam mcnluram
fjk rard fuperans, mumfque ramis no>^o(i< ilon^ta, c quibus ramuli fbliofi inotbcm elegancef
^jj^ diflun demum CmergunC: [g«c/ ratnuh.i foltojlt ■uccant mbil altud ftm: quam fclia ccmft-
/ita pirmnia. '} I.ignuni albicans, prarJarum, coitice munitum flirvo, (cabio, cv.itio, mollf,
intus fiibvirioi. .RaJtx albican$,furvo corcice ced.i, luodora, iniipida. Folta Kaltfum fulii» limilia,
at denfi» fili^ 8c in ambim (errata. FUrts furculis obbn^s raceniatim inlurrcnc, acqiic k caijct
iubflaTiih m qdnque ladnias acnminatasieao prodcuni^ qiamqueci9iSs« den&^<acttminac'is, fhve-
fieiotibus, cxtrorfumciue reflexis fbliolis oonftantet, oAo h medio dtrinis, actmtinatis fitmhuila ;
intcr qi ar /?).'.•« prcxiit viiidi-flavcfccns cipitulo viridi, globolo. Fru8tis glnbnii, gl.tbn, iubvi-
ridcs, tenui pclticuli cindi, intulquc c.ii no Jjnfi, fucxulencaf iubvuidi^laponlque adilrinfcncis,
refcrti : intra quam quinque locantur ruU o[;;cui,t, feu potiik Mmiaaj ftra» fiMianvsaHO&i «»•
concuicncu candidura, amaro-diilceni, acrcni. • ' •
" Qelcic bois arenolis circa Cothtn-y ciuocannis maturos cxhibet fhiAus, diiiqiie finpfes lliaiiet
Floitsdtoifa^ S^wmhriviz. &Oaobrimenfibus, anrigfMdcicidnnf felia.
«Cap. IL
#!j^l^T>linff ^**' mvMwf ySwWlm jlii^mmmk, jfyiih
MttftfTm ^ ^
ARbor cft vafia, atquc in muko; r.inios expanfa, corticc cinerco. Folia h.ibct qiiifi tn fron-
' des congelta, longi, m ambitu auccm lcvite^ ierrata, fupcriiis faturatc vincii.i, infcfius m.i-
gis incaru, & denft quadam lanugine veftiu. Flarts fcrc ftclUtos, fl.u os, qiiinquc foliis
Gonftances flavis, & quinque aliis ex viridi flavis, (iuviS admodum odons. Fmcium pro-
dndc m^pkni&ie Fomi anc cirdter, orbicularemj compiaRun, hilpidum exteniiis, inltar (pongie
nuriiveSennolna^ «xionlmlbcolim qiiiubtm4nirnitiatmpaita^oiueikMrGjc,co^
i5i|4 His.TORiA Plam t a 'r n Bf. «
pit^ue 5mu$ globiduin magnitndine ficus ficcatz, conglobanm finMim oUoirt ImmiiH^ laapu-
titalinc gnuii Sinapis, fcdconipiofriscjuodamnKxb. ... , ,
Fruiiius apud inoolas nuiiius cit ulus, ligno utuntur ad CmcbM.i. 9, lcmbos pilcatonos & jMga-
qnibniiitMinr influininiiiaicnq^^
. • Ca?. BL •
* _ • * . Ttm.rtr» I-Jica tuMa frmSH TrMmfmm t4mUl^ I^mth *ftM* t^lfim »vfikMm AOi:
!fj**^ r>. Comeliii.
Rbor cft viftae magnitudinis, ;o. aut 40. pcdcs alta, pauds rajnis in orbem diffiifis, coitke
A
'dabra^daereah albiauttibus incerftiiiaopunaulis obdudis; Jkqum pnedaniin,&vdo6n.
C l«e»alUcim. oordcecinei«otefta pv«o!enseftatrerdin^jdL AfoKnafimidpe-
ciolis tcredbiis, longitudine rpith.ini.fii .Tqnantibi», provcniiint» oUongo-rotunda ac in niucroncm
definentia.gUbra, viroro riitcncu, liib.jciaa, manibos COnnidafuareolentia: Ecoftamcdu, infigni
plures nervuli orciinato ac parallclo ilu<fhi excunt. Flcrei m ramorum extremis, teniubus, obbngis.
elabns vindibi:s provcniunt petiolis, iiquo quatiior obloagp-rotunde, acuminatis albicantibus ac
ftriatis conftant ioliis, qux totidcm uitus cxiguis, acuminatisiubviridibus foliolis lunt munitaj numc-
rofis, viridibus ac rubris ^«mimlii, purptircis obioneis *p€ih$s douds, mediam floris cavitaitem 8c
umbilicum occupantibus ; inter qnac viridis prodit fiylm, oblonrais, crali^ forreaDS. apicerotiu)do«
lanirato viridi clczantcr omanis, c quo dcin frupm emergit : odor fiuviffimus & viiionu<. Fruflm
vcro viridibus, obiongis, craflis, rorundis, lignofis pcndent petiolis, qui .irriculatim floruni junguntur
pe&niis, uti S£ hi genicul.itim rhmulis inhaircnt; fiintquc oblongo-roturnii, vindcs, corooc cineret»
-twiBobdudi: intuscame iiunuda, altncante, qaadriDartica, odoris (aporitquc vinofi refena, incra
qoam nmnetofa cogdnentur fit^ fliiwfiBnriii. piatAiia, angilata ec plana.
Lc>ds petiofis & aienofis pnxrenic imprimis drca provinciai Mmgttu & ?a^» ia flww»«wi™ n.
pi$: Menfe Apfili fblia deddunt« veriim fequenCB Junio &*Jiilio dmn fltMttnovit dennoftondefiit
foliis: «NmraibnficDwcnbciinedibwinttifMfatfitt^
nct.
Folianin fcccus linteis exceptus, & Ingainibus adhibirus urin.ini cict. iJem prxflanr fruiftus
^vyjifTiC (eoanSaka camphora 8c Klis ftercorc in caupialinatis formam redadi, &l didis locis ap-
pKcati. Cbrtffiinaqiia macenmis, & cum zmzibep Sepipere longo m laAe pxano 8c olco Se-
Uau liuitiidi cbntumptionBm wwftii 1, cfctorfam igcriiet exficcandit fii|y^ iMmoribus Unimen-
tun]- Seinen cum Oryzc k&S» floAnn^ 8c d»i am butyro reoead' contiunm ae cataplafinaiis
fcmiahfiefflbnapplkanmponnwf eotcwDlfa acnanrati
Cap, IV. .
hiMta fUft nMoimiri, fnOu Tjriformi. MaJagMm H. M. P. 4. ,T. $8. p. 1 19.
Rbulcula h.TC altitudine duodeam, crafiKic vcro tnianior ^.zd:\m mcni;u.iin cuciter .iquac,
ramiilHquc albo-viridclcennbcs inoti)CTn dilfulis oon.rrur ; lignum albicaiib, cincrco
» «ortice cinftuin. Radtx albicansj fijrvo cortice tefta. fdia pctioiis alatis cuca extrcnios
lanwlosproveniam, oblongo-rocunda, craila, dcnCi, gl.ibra, lupcrnc atro-vindia 8c (plcn- •
dentia infernc lubviridia, cofta media albicante. Cihn deadunt tolia, fai fUgnwa rebnqiiicnda
A
dtcularibus prominentibufq, anriulis, ari»ds ramos cb^nc. Atrtt pjniei fimnl jundi
laraulis provcniunt, odon, candidi, RhododenJn flonbus fimilcs, calicique viridi, in quinque lad-
nias feAo inhjercnt, qumque fubrotundts folus conftantes, totidem albicantibus, luteis afictbm ofna«
■ ds fitmmhm mediam floris cavitatem 6: iimbilicum occupantibus, inter qux prodit albicans,
capitulo viiidL FnSm ^fnSaaae^ viridcs, intus fimgofi, adftringences, numerofi, minutilEmifquc
^'^pl^emt ubiquc in Matabar, pnefanmdica Cmdenanj Sempef viie^ floiec ac finftns fbt^
fcd diu fruRifera non nnnct. • . ' • , . j , • « j -
£ coiticc r.idice in .^qua codis Apozema paranir mvcttnto tfpMs dolon tOlttndO udla E
(diispotio oonlkmirad menftniafuppfeiiarevocanda.
cap* y.
A Arb^ rrtm^er» Bt»^ JhOmmmlh fdfipm: Mmig^ MaKy. ftPilM. '
AREr eft puldira, crffpa Scfocundiifima: nugnitt;d.nc & figuri noftratem Ccrarum aci-
•aum xJLt, aut etiamMupcnt rfiiptrfjtotndi^ Pnmi Europnnon attolhtur, quam ru-
du, prxdpV- vero ligno & foffls «nnlanrl Ih mnhos ramos vani diftnbu.tur, qut malios
tenues ramufailos ?cu furculos dcfinunt, ut >n Bctufa. Cortex colons fii&^neie afpcrii, Mmiilo.
S^?«S i^nknusraniulisBetulx,umoribus: lignum l««um, cxigu i^^,yia, fi;aaiimatic
Diqi":. '"0 by Cjtv:
Lib.XXIX. Ve Jrhrilm Tomfmt. \ TdfT
oppoHra, nenroirinfisdiofoeanilutn longicuiiinc n, tran ryeHim autem vannlisfiyellnrit falirililBnik
paralUlts prxJiu. Ftorts Rignic Jafiniiii moio dilpolKos, cilycibus (efauidipnun longjs» 8e fupenus
in quinquc rolioLi aci:niinata cxpAnds, ftellula: fiRui.i, coJoris albi, odoris luavifEnii. fVM^Mr mag-
nitudinem lubcc Prjnonuii noftratium, aut ovi gallinacci, rotundiufculus aut ov.ilis, quam Soli
cxixinitur aurcus, rubrifque maculis diftmdtus exviri<ii fiavus, ac in uno latcr^ egrcgiis
punaulis nibris infigniius, qux in quibufdam plura funt, in (^uibulHani paudora, in aliis nul^l
Tenuiiliin i cucicul^ tesnir, pulpam oominet albam, mollcin inftar bucyn» graciffimi vioofi addif *
iimi (.ipn! is, qu« ficec foquax ac AiAilb videatur, manducando tamen nihtl tale deprdienjBtBr, o-
rlqiic mtcrta (Vatim liquelcit; Semtna lutea, comprefla (ex, rjpti-m, dijo(.^cc!m, aiic plura conriner,
ovalis figurx, in medio unibilicum habentia, cutc inflar Aniyiidalarurn dulciumfcd lcnt.i, mtui ha-
bcntia nucleum albiflimum dulcis (aporis, quarc intccra ami rnKfhi deglutiuntur. I ruetus non e(t
edulis nili li>ontc dccidat, nam in arbore exii^m plcnus efl ia^ accrao dc amaro, adcu UC vix
peoon quiicm immaturum attiiigant, decidcns in terram illico macuritatem allequicur. Maturi qiio*
tidie aaigpi oo^ fiib arboribus cal^uniw»,'^^ non plani moUes per nooiQai lepaiiiiniar fie
mdHejainc. PkM matnras faciKs eft <Ugeftiants, ardcn^es vifcerum domat, & ftbiidtaatihiBaitBd-
Batur. Porro hiud f!ici!c h.rc pon^.inov.iru, etiam abundc jquno ftomacho inawfamy» inferMy,
nifiquod fi-igid-i & huniid.1 tLKaci.-c^uL; .Jvimi dejiciant, flatufque exatcnt.
Exfpit.iiitc hycinu-, nicnlc niin;:u:ii Au^uilo.florurc incipit, ulcraquc novem mcnfci pruiiis onCC^TftiHfn*
tur & ornacur* Sai non plancan amac ui terra licca, iibinuUa ccjya luxuciaauuin iiierbanun.
Iti fatt otimiiiin SiiWtnmoi iimy ^WpP ijpntittiK wyci^iniinHr» Cmr
Ca^ vt
Sa-fim Arinr & fruHus Smmfu Mich-fioyn] jonflon. Dendrolo^
APud SiBU nittni nafiainr. £ft&auiet&piiipw«todlanfc Ibb^usPionuidiaBOBdit: car*
nemmollem Scnibeam comfitiiifiodBctuarerert; OfficuU ImK ind^ inten&s abfooadit;
ci:m ficcatur Ficubus Europris fimillimus cfl, & pcr i;n:lrr-(s annos confervacuS a Sinias
mcdicis farpcnumero in ph.irmacis .idliibcrur: Ar bor oncrata purpurois hifcc pomis gratjniinum cx-
jjibcc afpciluni, qii.r nc .ib avibus decerpintar continuis vigihis' cullcxiiuntur.
In calidionbus regiooibus Jaauarioj Februano & Manio i in SepteaQfiaaaiibus Juoioj Julio & Au- tftafwi ^
gnfto msiDielciint.
Ca». vh.
I. Arkr ft>m>fcr.i Rrafiltcnfu fruQu trifjrtM Jtto Braftlienfibm Marcgr. PilT
CMrtict efl fufco, qui mulu pnn^ibj Idac bd^ fparfa lutea tiabec FiU» bioa fibi op(ionan-
tur, (ex, fcpcem, o^o, aut noveni dq^os lonea, paulo plus ^uim dmc tata vbi laciffima,'
non fcrraca, ncrvo confpicuo & promincnte i.niiiAW Itmy mliiMii^ VCttis in qulwflain
fibi invicem oppofitis, in quibuldim altcrnacim poiitis. _ • •
Pol^ florem ( quem AucSQr non dcfcnbic ) lequicur fn3m, magnicudine ^jobuh Iu(i)rii, major
ant aunor, obfaird lutd coloiisj qui in f c tria ovaEa fdKm* otMaaai, mapunidinc fcnunis Pomi
vd^ris cndcutt obfnii flav^ cetej nacileu «Mem i^
Jito frkr VSaO. Jbhr bdceiftrs Brafilia>fi*t fiiMm h /HMMr i/wrum fimillmu ttih
Hxc arbdr Pyri Europxjc nugnitudinc cfl, undcqu.ique obvia : Foliu tcnuibus,oblongis,acumina-
tis, nervo emmcnte (ecundum longitudinem cxcuri cncc, parN'0 pediculo cauU ordinate ap^fitis.
FmUm racematim copulatos profert. Arbor ut ob fru^um rarum afpeAum multis noca, ica pau-
Qocibus ejus radicis qualicata prabd conflant. Si uUi £igun, oolorc^ cotaque pnxins fiido tacemi
uvarum ^ longinquo afpidenti yideantur, hu|us fiuii «ibocis fruftus Hmc ; quotumtameii uvat inn-
tilcs habici, ligncrque intiis cxiflunf. Toco anno apparent, verno tcmpore Lcc^ flavefcentes, mor
tnftis miniati coloris liunt, nilulauc promiccunc, ut neaue folia, neque lignum ipfum arboris: (ed
totum in corcice radtcis, acri & caudo, quod ad rem noltram fadat confiflic. C>u|us efficacia mdo- Virti,
nriu ad turbandum tc purgandimi corpus tam alti i nacura pofica, ut non impund ab impento vul-
go tradetur. In pnlverem ledadas w in^genis & roboflioribus agricdis Luficanis coacra invete-
latas obfttuAioines caniur mdi(creta qiimdcaiBt fenupugjllus ckciter. Mihi rarior fiiit illius ufus,
fdque nifi df^ciente fortd benigniore mecficainento, mediantibus camen oorreAonis,.& qux vim
purg.icnccni infringunt.
Nt tdcm h|uc cum prscedence oomea •impoiuiilcnt Braiiliani, fjaccitcris potius adnumeranda
CAi?.
HiSTOiciA Plantarum.
. CmP»Am Brafiliti^m Marcgr. frtma fftaa. VomifaM Rt^f&l^i frnQu cufuU mftJatttt fcmt-
rlfjM^kitiiainem & figuram cxcrefcit, cortice da«feq,aii ali^utd fufci adtnixaimi iaftar iur
dulatf panni. Folta habet lolida, oblonga, infeiiii WXi^ Tventia, fuperius (aranuiora & lpleii>
dcnti.i, infigni nervo fecundum longitudincm, at nullis prnJv vcnis confpiciis : p^ihculusfofii
deccrptus fundit ai:quul Liclci. Floi innitirur psdiculo quifque fuo magninidinc llolx, fvi joliis alln*
ioficai COnftac, (iiave-rubcntibus unguibus : nu-Ji Jm occupat pro umbilico globulus rclinoli.s fi.ivus,
nittpitiKline Pin; refina illa darji cftut Tcrcbiiuhin.t, glutinola, flava, odons tamen m|uaindi:
V^t^ drcundianr ifiulta ftaminula mbrsi ard^ libi inviL.ni adhzrcntia. Florem fequitur fmilm cap-
<n\m infidens fL-rc ut gl.ins ; immaturus .fccunduro lopgiuttidihcm concifus mnltgs laninum ordincj
continct, magnicudine & Hguri feminum Mali,tranfiwfin per loi^tudincm pofitonmi ; quodlibec
autcm icmen includlrur 7 j!lia:1.r fusnibik» aiqQeakeripduculc miiiiaix inrahrimrl* Caro buftis
eft flaya, ficfuccum exlud.it H.ivum. ' ,r , n .1. .1 w
QHtex lioet craHus dt facik fc (cparat a ligno, qaod h.i[;ilc cil, contmetqn m w medidttm
mftliffT* qiic ixB^ exnahi poteft, iti uc bgoum remancac iniUr hUuk. * *
Alur* ffMe$» >
M igna cQ arbor, corticc grvfco, in amplos ranifls fcfc cxp.milcnfi ; folils in front^es congcflis,
oblongij ciimatls, foiiis Mwea lirnilibtJS, kd non lanu,,^mi>li>. Frtuiu 1'jobuli lulorii in.ignitudinc,
* nxundo, pcr niaturit.uein cKicnus viridi, interius rubclcciuc, niukis g .umli.- l-i^i modo reKin^
fido« lAporis haud mantfcfti, iti ut cooiMatur quidem a quibuldam, icd nulUus iit prctii. .
. . C4F. IX.
JtftmmlA* Marcgr. & VSxa». Atkr fm^s Bnifilmfii, fim nfg, fnStnimA f^mm
fiifrriiu vtlutMMt.
~ " "Aiiirc^r.
* A Kbor cft cofticc cincrco, fubnigrictnte inftar Alni ; lignoduro, mcdullofb; laniis pau<^
; /\ i-^lui linc pcdiculis iillis [ cum pcdiculis Pilb 3 inordmatc & copiose circunif olita, folii»
XJl jMifjba lunilu, pcdcm circiter -"onga, -acummata, levitcr quafi crenata in anibiti:, colta
{eoundum ItMigitudincm oonipicua, muitifque ncrvis cminentibus fecundum laticudincni dccunen-
tibus tres tanmm ^toslata ubi latiiTima. Fi«rtmfeTt inlienem, orbicubrcni, ciamecrum fcrc
triuni digitorum habentem o^toerjffionbui fbliis conftantem, figurat, iMgjuajdims, coloris & odo-
,is rofimm: in mcdib ftant itttfta erea*, in orbcm cdmpofin & mftar Limulx inair.
vata. & (luafi gfobum rcprxfcntaiitla, apice flavo & trcmulo. F osanwn mfidct crallo oedi*
culo ^ plerunque bjni aut tcrni m tali bifido aut tnfido pcdiculo ) Hprem lequitur /i-»ff«r Mali
masmcudine & figura, (cd lupcrna partc planus, ac li pars abfcilTa «Oct. cxtus gryfci, intus flavi
celoris, cootinete mukos nudcos, tono^ angulofos, hcpatia coloris, Iplendcntcs, magmtuduic A-
Pht*. '^I^oJSJpattSMem fiilionim fitqiieniia compenfit, quibm fi% qoatenu* jw^enus confiftit
vii medicatrix infirt eft. Hatc autem vd intcgra, vel ooAmti, faepaiilqae cqnora appliGMi dBrtties
hypochondriorum rcftttuunt : ciiaemquc malis, li nrc e>; arte pracparemnr, atquc m apozemaieex-
fcbeamurconducunc, acproinde apcricntium nuiiiCTo adfcribendafimt. •
Cap. X.
Jnd. Oicid.
/il. Ctr
'Arhtr ventnaia MmcintlU Ma; MacaniUo ' ]o. dcLaet. AratimfM Marcpar. Pi(b. FraiK.
- Rcili Exftr.naiural. p. 76. CJjC a^flltttlintUo IrcC. ExfemtntiJ D.Tancrcdi Robinlon.
IN aiborcm cxcrcfcii haud grandem, ramis Araticujenbt, iimilibus, Icd foliis longe minonbus,
iresquatuorve djgicos longis, fefquidigicum laci$,figUTd utfolia Pyri noftratis; flore minore &.
, in totum lutco, cxccpd» unguibtB intcmi, quilanguind funt Ipan roinorB, per roaturitatcm
Havo {a\VAs vindi) pulp.i inms aurca, odorc cafei putridi, nuclds mulds ex Mav» alKcanabus.
FriictibproptcrlrigidainUi.im qualitarem cft vcncnatus. Profund^ autem radicesagit h«c ap>
bcr,ampl.t5,cratI)llimas,lonKas. ligi.o lcvi inftarSabiJris, ex quibusclypci formantur, quus lagitt* ^
autgladioruni ictuspcnetrarcncqueunc. ,.
Jma ^lumina gcrminarc Iblct. Nouwautcmdignum eft (inquit Gul. Pifo) e|us ridiccm in pa-
hltribiMCrclccntem profundc in terram delcendae, (quod tamen in aliis BiahUi arbonbu. h.u,d
&dle confpidas) imdc credibile noxiamduifiiBdiimqiie quahcatcm, qua frudum nocsrc conltat,
■ex infsfto terrx higore acquircre. Eins aittem metat adeo vcnenaa quahtatc malignus elt, ut a
Canai» temftribu Gooidbs vA* ftnlm eneGS^ ut ceftanrjdiitnqmdamapua frmic^tm» XtJi.
Diqitized by Googlc
Lib.XXIX. * 'DeMmbusTomiferis.
, _ 1 1 •
inBsperiranatural. p. 76. Vcmin Rochcrortiiis aliilqi.e Gincros iis irnpunc , i:L 1 fcribunt. Mira * .
autem Pilbnetn ScMarcgravium <la venenaci & nuiigna qiulitate fi-iittuum hujus arborU adix»
perfundon^ag^, ac fi cxceflu fngorisiis ttntijni nocerent qui fc iis nimium ingurgitareric ^ ctini
alii de ftanelta & pemicioia eorom vi admoduai cragiee iiflcbmiwnt. Uioc dubnisaliquanciliu harfi -
An Arstien ft»* Mar(^a 8c n(oms eadem cfler aibor cnm Ktandndlo Rochefbrtii & noOratium
n&ne ; vcfum aim legcrcm, nc mnx diAum .ipucl Franc RcJi yiraiicu pana in Br.ifilia etum Can-
cristcrrcftribu5noxi.im & lcthalcm n-wJiiinhominibus, omnis mihi faupulus cxcnTptus cft, & in
fcntcntia 73. 7«»fr?«/i /i(ii'/»/<>>» coiihini.ab-ir^candem cfle. * ^
Addic Hughefius nofter Arborcs haicc tru&ibus plenmque abaodare ad morcm Malorum Syhre-
ftriamEuro^eanim, iilqueaik6^ul)diris&fpecidii> ut i deoerpendo rix potuerit abftinere ad
ficim reftingMeiidam qna intiar itiiietil^mdi^ Demalina &veiMiofimHi»-
tace MMekmeSc art»mRocheloTtii»OTffrfhr. Infdafiim AntiUesproliti agit.
Arbor cft (mquit) ;i(pcA.i pclch-.i, UAns \T.i!i ly|veftris, fru^lu Pami Apiani [.T Aru'] fimillinio,
ab uno lateie rubro ftriico, aipectu pjlcf\ci ■ •.n\o, Sc odorejperquam grato, ut facilc ad (c nultandum"
invitaret facultatis noxij; ienarum. Qu.iin. is autcm gultu dulds iit, adeo m.iliena: tainen &fii»'
neflacqualicaas paiticeps cft, lu comedcntcnij non brevi aliquo x^horanmij lcaxtemo& exqjlio
nunquam evi^lacunis eft (bpore opprimat.
Ci«{cunt non raro hocgetius arbores ad licora maris & daviorum ripac j quod 6 cooqgerit poina £«m.
jn aquas delapfa a pifdbot TOrari, quotquoc ea deguffaverint noittmoMamuicamuit Diu autem'
in aquii incorrupc.1 iluranr, cniftam duntaxat c falc petr.r Iblidim tapidec fer^ duritiei contrahune.
Cancriqui liib hiice .ii bonbus vcrfantur niahgnam indo qualicacem participanr, ut cxeorum efii
■ nonpaucimale afTeiti fucnnt, is: in tnoiljos incidcrint; quociica niedici quotcmpoie ponii matu-
«a in cerram dod^lunc^ i'caacru conwdendis abfbnere |ubcnt, quotquoc laluQ iiix confiilcum
.cnpiuac • •
Subcorticetrunci ScnnMiam condnetor aqua quacdam gjbiiioofa, &ladisinftar «andida, vehe- •
menter maligna & pemicio&: cumqne fai viis pubhcis plures oocurnine Mandnelli, (1 fbm ramum
aliqtiem inter eum^um manibus confrices, e.xlilicc m.le la&eus ille fuccui vencnof.is, qui fi fonc in
camiiiam (cu intcrulam incidcrit, m.iculam illi inurct (brdidain argrc eiuibilem ; li in carnem nu-
dam, ni confeftim hiKid.i jll.im abiuas 4 loco tacSo, cutim inridmmac & puft ulas exdtac Prxci-
puc tamentimcndum oculis, in quos lifort^ aquz hujus caufticat & venenola: guttuia indderit in-
flammationcin vix crcdibilem excitat, & per novem fere dies vifu privar. Ros aut ptuviftfoUiai^
boiis inJidens aligiwndiii aandiem pqaducu efFeaum^aitilBa^rattis inftar aduraHi
Umbra h^us Mttrii hoinlni nona eff ,* & fiqun ffaft^ (nb ei fbrmiverit totom anat ialbma •
(entict miro modo. Accedit ad malignas Mancinelli qu.iliuccs, quod cibisipMCi^niqpiiiacGeil*
f)S fadorf>}<^ aiiquid noxii imprimit, quo cdentium os &i tacccs uranf. • •
Hanun qualitatum conlcii Indi .\ncillani toxias fuls quibus (aglctas illinunt ad plagas lethales in-
ferendas tuip rorem foliis arbons delupcr mcidentem, tum fuccum fnuftuum perpetuo admi(cenc
i^bnediam afFeduum ab hujus arboris (ucco aut rore iodudanim^ qood puftulas exdtatas brevi
fanac, inflammation£mque 8c inflaiioaes fedat & oompefGit, «ft aqna quaedam daia intra laftam li-
maas Militisdidioontentalocoafefto applicau, aat okam fine igne cs eodem Mt6to e&dtum.
JIic & plura Rochefbrtius.
Hzc etiam arbor eftevideturquam J,Buxiun\is^Ari«ranvmaMtdm aium vocat,g}iXt defcribente
Theveto, fruaum fcrt Pik polmx magnimdini^ vifii^edoiiim fed Teaeoafom^ CDgu npQO BnlMti-
fiujoas imbunat, iis cootra hoiles ufiin.
ntocatonnbhiiyidatBr, qaiMyltwkMiieiaatdefcHptat,
•
Tetlstiam /« «rlar ■rfc/ Nieremberg; Hifi. exat. /. i f . 1 4. •
•
VenenataqualitatccumMjncIiincIIoconvcnit. Laccnim (inquit) ita adurit, ut conca^mint-
lno edam per umbram pilos dennc^c i^.iciat. Cortios qui ftigidus & ficcus decodum articulorum
dolores (olvit. £x materia qux virorcm Chalcanihi zmulatur fiuni iedorun} fulcra. Ctmices qui-
dem oondpere non felenc, (edfabrorum nunus & oraiti Inflantur dum illam contreifbnc, ut multis ,
diebus non detumefcant. NifirMts ttism Jmmne coloni concU/mim t^i^0^i^Amim, »UdfmfiifiBi3i-
littx * boc ligno facmnt tjutmam inftSa «Raiil ^iumciaujiit mMefUm «VMMT & «mmitftmt hmu • iUnamlU.
nanattinjruni. Nicremberg. Arborcin e(Tc nugnam fci ibit, matcric firma,Fru<9us viren^, unedonis
forma Sc magmtudine cft. Nafcitur in frigidis ntontofifque locis TefexMmif ac calidiqra non rehtgie-
n att« nua apnd Hainnmiaveninir.
. — ' • ■
• • • .
Cap. XL
QaranJoi Indica Arbuti fecie J. B. Carandaf Garcne C. B. An Attz,uha Ovie£f •
Gm^c. . ,
Al^bufculaeff Arbutimagnitudtne, foliis fimilibus, copifl^flore, odore Periclymcni, fruau
exiguisMalisperftmib, mgticumper mamiitatem, yadfBino warnm lapore, ex quo 4
nonn.illis vinofusfuccusexprimitur. FruiJhis autem virem iBig^riHidittg y nuctt Fionacg
cum fuo putamine, mterdum major, (uccom nonnunquam-WMilHillfcMBBI 8c lUtaint
Editur i nonnuliis frudus maturus cum (ale. Solet umen ctlai Tiiidif aft 00011 flEaOBtDCOndil^ ft
tti adfervan ad cxoundam languefcemem appetentiam.
l»ataairaaiiinspateiiiiinmiaBali|*^ • .
• * ' Attzubam
Digitized by Google
1^4-8
H I S T O R I A F L A N T* A Jl ti M.
Auzubam Ovledusm hunc modum delcribie,.In tCfpaniola infuU vafta cft arbor, pulchriquc,
fiMterie firma & utiB, AnxMh» nominc, fTU<ftu quidem lonec fuaviffimo ut funt Pyia Apuna,
(molcbaidltna vocant) fed oui laaeo fucco, coquc viicido fic guituioC» afaundet, gualis eft qui in Fi-
culiiii immaairis, idcirco moieftus his qui cp vcrcuntnr, nili piffil fiuAom in aquam abjidant, &
ladeum luccum digitis exprimant, qui in aqua fi^
Arbotum procentas clillett. Ergo an eadem bx. vd iSav^ arbor iUanim legionum veftigatonbus
iVfffliiiniiiliim rnlini|iiirBi** 3^<'*
1
c A F. m '
»■
fgg»imia Brafiitnfihm Marc p,r. JaemmJ* KRaiSStfrilOll HUhAj magtiitiUmt & cr*§tit.
Nodora &Pmno Europri finiilis in aprias locis mcditcrrancis reperitur: ToUu pari'is, acumina*
ds, dinede fibi oppodtis in r.imiilis jlcernanm (itis, trcs circiter digitos longus non lcrracis,
pernc obicuro virorefplendentibus,rubcu$ e vindi albicatuibus (ine iplendore. In quolibetramo
unico fiilio Iuteo,(ubrotiinc^n, .id larus cxplicito conftans; in medio autem floreengunrur multa /Id-
>M;n.i, .i]ba) j;i;niwlutcjslacismignis inlcoparuniletacearum modum. FlonbusrucceQit/r«f?«f,palm£ .
minLj; magTutudine & craffitie, afffedu rarus ob inulitatos naturar lufus, quod gibbofus & finuofu^
admodum & concortiu appareat, acquc ob gravicatem lemperpendulus, Haud edulis eft, niH coAus.
lAcolx exinde coquunt pulmentum quoddamHomadloimprilllil ainicumj qood A£nnmr vocarit
Alteri Ipecid ngnun eft nigpim tc bcneoloBiacqM duiNn. Ffequen» cft ia fiaiiH omniiim
Sandorucn. '
cap. m
^itrie^a Pifo. Maicgrav. 'Arkrfm^irm Bn^fiimfi/ fM» i mIwv /w' ftMw «rfcrw /wyifMfi-
ntm txttnfoexamte. *
ARbor eft redaj procera atque elegaos, vaftiifiinis omata ramis. Fruduth fcrtdncrci co-
lons, patemimgpiinidiiyi Limonii, {ucoo dnlq, teiiui pellicDla, tnftar uvx bene maturx.
qiulicadt ttnmatet» atque falubris, febricinnritiM jncundiffimuia Non feic ftKe% Im-
fiodm in CDbov, qn tDima raifice ulque adfumtnitanm nunomm it4 per tonun aibotem ooniDn-
Aim catcrvatimque extubcrant, ut concinuus potiijs racemus quam arbor videatur.
Species quxdam hajus arboris inveiutur in lyivis Fati Tabutmmi», ied frudus fert cum aliis- mini-
m^corapar^ndos: cx qn.ivitinroUaifpiiiMipgwinniHdriigaiiim te «liiiBa, quod nifi ftaidm cbibaac
deterius fitficinacetumdegenecai. *
Utraqoe hxc arbor nonnifi in valb fiMi pfoved^ & ficqqdH «ft in pMftte
fte EminaiineledeMoraif. .
Q^vigfinAnmliDini arinriiflort onuuwi carera, non penftani, pccaat tamen ficubus qos
i.flon cerdTB vii|p> ocduiiniv.fiibjwinif iii i
• ' Cap. XIV,
Ai^rmtmf* BrMfilunMfilui MMtOritnpL <2mt.i. cap. i. 4» MUn» BrtfHienfiim
|pnr.jMb NfiriU^aiie Amm^ I^M
ARboniQiaeUae mediocrisfer^ forma, iiOcmque concinna ferie pofitis ramis ie cffert^ cruo-
nim minores denib romento aUiti*candidi ac lanugmon, & param brevioribus partim lon-
gioribus articulorum diftamfiiinlCContL £x quibus/«/M iMna adverfa, 6c'alternatim difpo-
fita, pediculis unctalibus inhzrentia exeunt, Folio MalabadiroOjiSnH. yald^aeinub,iituqD^
ra, 8c parte proru, (icut pediculi, lanugmofa Sc alba ; flipini fcro atrortrore {plendaida ceniuntnr :
liccata auteni co quo vircbant I.itcre evadunt nigcrrura, inftar atramenti fcnptorii ; ind^ mlra admo>
dum nec alu apparent qiiim li ex corio Hiipanico conicda cflenc. Per uniulcujuique folii longitudi-
xjem gfuideinc i tcrgp magis conipicuc tranieunc coftz quinque ; quarum maxima, mcdium folium
tranlicDiTeureftlu rainiue aucemomnes arcuum modo uiflexz, inter quas veiuc minores re&x, vc-
Ind porallefae, peiMtaandmem nomuhii fiirfinn te-«>iemes, & ex hii fibn; obliaoc ionumerabites, par-
tim P9: latdtudineni, matiinc vero pef longitudinem puldierrimo ipcftaculo oifetliitantes^ appaitor.
Ek ramuloruni apicibus racemus fuam pecit originem, pulcher, palmatis aut^d^midio ina|or, ex pe*
dlculo iaternodii lemimcialibus diftin&o, & raiinilis direde iibi oppofitts confc^his, cujus ramuli,
1)ra:(enim inkriorcs, ainunores itcrum divili, qui ut & reliqui piunmis utnnquc granulis oibicu-
atis, a Lunjnxraceinwatnon abhorrentibus, aliquantulum modo majofibus, nec viridibiis, kdcx
aJbo ad ferrugineom nonnM tODdentibus, onuftl Hic raoHnnMlWWppMg^ Janug^noiiis^cqu^
•fi^^am nuDnlaiy, cnm pntaa toUqnntt pait^ a^caailln tBM^|lBam opdnn! ex Brican-
bigitized by Google
I
Eib. XXDC ■■ .. Arboribm Tomtferu. . .
nia pannus. An florcs & fruiftus ex Botri granulis prodcant, enucleare non potuit Jac. Braynius.
Hanc arbdrcni efle ipUmmet Miuvam Br«iilienfiuin /farr^/iv. nobis nunimd dobium vjdetur, ob
partium ab utroque [\imqg|r*^ ^ 0fcpiio} d^ptjirtuji.atAaiii m notU adfcriptii oiiweoie»-
tum. yiJ.f.liol. ' ' '
^_ — ^r-^^ — • / V y. — -
• Cip. XV.'" '
Tlimftra feu pol^ fnm^* hiJua nute rtnlfSrmi fumntf fsmo inr.ifrcnte, Cajcui Jicfa. AnacarJii
alia Ihtcm C R Gfle» Gcr. Park. J.,B, A<Maii,a Pilonis & Marc^avii. HUpa mitrs
H. M. P. V T. f 4. f. 6f . €f|rCai«tf «^Mkl Ctce* AmttiNbm ttddmtale
• JiS$m ^ado rem Uptru figuri Herman.
Rbor cft mediocris magilitudinis [at Marc^ravio aflurgit in Fagi altitudincm Z< Pifbiii (luan-
titm lenta foltnt inttr •vHntma Cu^tjji, tantum inter cartcras Brafilix arborcs emincr. Fortt
in Brafdia, ubi tnJigtna tjt, aJ mnierem proctritattm attoHirur, iju.irr) in hulia Oritnta::, aj-
vtna & altimJt$llat» criJttMr} caudice crallo, candido, corticccmereo.intui p.irpureo, odoris luba-
cidi, (aporilqiie adftringentis, tccto, &: r.inus atro-viridibus, eleganter m orbcin diflaftdonnOL Rtf
(fir ay>i<;ari«. <oonioefiuvO,tenuibus tibmentis pcrtexto, obdudu. Ftlia line ofdioeniRus adhcro^ic,
oUongo-rotanda, glabra, virore (plendentM>nervis aliquot infern^ eminendbos ^ cofta niedia.den-
fa in ! i:c .1 cxcurrcntihus. Tcnclla manibus ouifri&a glutinofa funt, &rragrantem fpirant odorem ;
vctuftiorA .\iitcm pnulquam decidunt plan^ itirefcont. [PiCHii folia, fi nervos, fi figur.im fpulcs,
3r.gl.indi liniiba.] Flofculi fuaveolentcs, ac mclleum ooorem fpiramcs, mccmanm r.inv.ilis cxtre-
nus uihxrentj atque e calyce exiguo, vindi, in quinque lacuua!> aoiminans /cdo, prodcunt, qumque
'*' Oapiftis actuninatis Af«rc|r«v.] reflexls, pnmum c viridi flavdccnciLxis, deinnuis tan-
A'
il/fim!Klt pifpMWM eanftanfa (bboliSf fiamimtlit quibuldam tenuibus, flavelcentibus apieihft onutil^
nieSim mns cavitatem occapantibus: inter quz/r.^ j>rodit, qul ex ipdus fruaus gcrmine emernr.
Fru^us tum figura, tifm magnitudinePyris noftratibus haud aofintiles, glabri, Iplcndcnrcs, pi imum
nifi, dcia viridcs, tlndenlque flavclccntcs,C3rneintBS ^viTidi flavelcente, fiingo5,i & aquoi^ rcfjrti,
ac tcnui pcllicula cin^ai : odorfuavis, lapor vinofus, acris t.imcn & .luftenis, finondum probc ni.itui t
lunt. Hupverofruaus alicri cxtremitati Nux qua^dam hgura Sc magnitudine Leporinum rencm
itfaeiMi, vn. akeia paite gibbola, oppofita lacuium impreflam habens, adnaicicur, qoz cinereo tegi-
aircortice,praMr quem alius 2V«f /oim complcditur palliduai»eifi3niiiqiii &totos eft froAus, iuc-
culenmm, Amygdalx dulds lapore, fubftantia mol]i<He. At vero tnter duos holoe coitices, qui cnl-
ni ferc latitudine inviccm -iblunt, tophacciscavcmulis coereetur mclligo, craflnifcula & lenta, Irpe
Cctaloi um colore &: conliltcntia, faporc primum adlhingente, rrtox mligni acnmonii hnguam &
fauces vcllivantc, (crv.u.i t.inicn adHindionc.
[Poft Borem pnmu prodit Nux renis figura, qu.i incrementum capicnte, Lntcr illam 8c pediculuni
pauatim exoelat pomum oblongum, ovale aut etlam ratondam, nam in variis arboribus flgura va-
aatqoeetiain colote rubro vel flavefeente. Soccus (crmgineo colote linceainiiia inactiutj ^
liter admodiim dni poceft. J
Provenitubiquc in Ma!ab.ir : at Brafiliz indigetia oenletur. Singulis annis, Augufto & Scptenibri J
Menfibus, maturos fertfruchib, man^tquc (rugiiera ;o arcicer aunos. In JkafiJu, audore2^rc-
gravio, florcrc IncipK circa fincin Augulti, nuximc autem Horet SepCnibqt OeOBnihri tC Jamniio .
maxima cft copia iru(ftuum manu^orum. Rcpentur in Jamaica.
E fruiflibushifoepotusexDrinunir,qui debito modo fcrmentacus vinofusfit & inebriain. * Fni-*J^M/<irmjr.
dtis rtolhisj caftaneis kmge antecellic, fapor^mque non miniis gramm habec quam Am^^dala>. VmtfSi^ai.
Oadiim nemo lecarft ore aperiet, qu5d continuo cuiem abradac, magno dolore eoram qui ignan "
tcmcrc eum refecant, ideo cultro aperitur. Guttur pcculiari naturt fr iLlj^ hi cum degliiti-
untur [crudi] ftringunt, guftu acri&auftero: ideuque in orbcs fcinduutur, adjunchi aqui vci vi-
ro, ialcque injedo, quibus modb acrimonia illa mitigacur,paIaroitA gratitlimi : ventnculum robo-
rant, fermencationem juvanc, necnon vomitum & nauieam toUunt ; leviter coftis vekuntur Indi ad
Venerem ftimulandam. SooBisTdft ifindilMi lulbeeiipfcflas dtafrhaam fiffi^' Scdiabetem fima^ ^
Mooetflammzadmotzfligrant. _ . ^
Bxindligine, quam gemini cordcesoontinene, copiofum indigenx eSdnnC oteom, quod pidori-
blisad Knte.itnina quzvis indelebili nigricanre colore pingcnda in ufu cft, ca:'cnK;jc olcolilignum
ungiror, contra pueredinem pnfcrvatur. Infuper acn dlo oleo nihil pr.i;lLintius liIc tlrunt .id li-
chencs, impetigincs, fcabicm, vcrmiculosnecandos, &C. exceriusilbto.
Arbor hxc viilnerata fimdic gumnu pellucidum, confiftenoa & cokwe plane iunile opnmo gum-
mi Arabica Utranv. An ex hoc ht confedio C«fnrjlen Ci#, velCiMKAi»?
Btafflienft» >aiw «atii fug pcr Caifaiieat Caia oompatant, lingulis annisnnamreooodenMs;^
'eaiiidi
Jigiu» mem wh&n^ dlaii»dBnni. JileR Vermes non&ale geneiacj ondftnaTiliat idooeum.
Eft l»e «k>r fi»ftdiicQ?ete finiinlan : Fotem &Raffi icO^
SECTIO
/laa««a«
Digitized by Google
f.
1650
HlSTORlA Plamtarum.
SECTIO. IL
De Jrknhus fruan comde f^ifuonofo m nMd» AuM Jnlticu <£S»
afperis <yUvaus,&C9iqpierihtt,
VlTlt.
* C A p. L
I. Pomiftrs Micafri^tUuitfymm^t^tmiA. AttlMRtt KBill f^fdA<). f.u. 'Adk
Aftmwk KBecfai. •
A 'llboreftnwdlB niagninidinis viginti circitcr pci^uni .-iltitcilineni affiirgcns : cortice tegl-
turfbneofei intmnibro. Lignimt albicans, pnrdurum, cujm niAcrix vindior eli^modara,
gufta lobamara ac fubauftera : paucos difrundit ramos, quorum uc & ramidbnniaeillt^
toruni cortcx viricHs eft, dnerois interftindut puoAuIiB. St*dix flavefbens rubido cegKUtCOltiWygnt-
vcolcns cil.ra.^iiris veri> andljoii, 8c tn plurinMS iKfi(a fibras, qu« tamcn pcr terram noalaM^i&
funi'.unti:r.' oblonRo-tcrctia .itquc glabraj foliis Mtslakatijomiett haud abfimili.i, fibi tameni
regionenon fcljxindcmia, tiipernc viriiiia & nicenna, lubtiis (ubvindia, raanibus conhida iintSiio-
fi* inodiora. f/arw linguli lins pedici:,is coli.nent, fuliii ornatis nimonbus, qux prjika dcculunt;
peuJisconftaattribcSj crafltt,tr>quctns, coiiaceis, uitrinfiM^us albicancibusi, excriniccus veru dilucc
viridibi», odoren corio ufto xmBlum, (i adoleaotur, ipirantifaos.
Cxt runi Borisflamtne/iv^OTenMrdi,6apotw qoinMtBroinMBiaufioem habctCicri
vulga!b,cxtcnusvu-idts acftriatus, interius Vflr^ albicans, necnon mediilU loocnlentl Cipqris grati,
odorilque fijavis, rckrtus. In hts autom faiftib.is, /fmwn ciur.i, obIonf!;o tcrcria, glabr.i, nitenba,
necnonplaaA ac utnculisincluia, locabcur; eaquc iucculeiita & aibicante tut^ils pulpi arttiiciolis
obdHaaoenraomr. At veco Sma» ipfi iOMattn daoeqpannir» qni ipoatt per le Mdliilonioi
inftar niitMfenior 0c ODmBdnnnir.
NullibiinMalaW ^iiteoiitm,fed w hfaBtPh%pinis1n Indiamdelata hut. Amat locumca-
lidum Sc humiaura, & fimo cqnino fub.iaum,aiqQe nncione &lervidis IbUrtbus radiisguidet. _^
Porro poft primuni bn;nnium .iut tricnnium aiW fuec demum frugtferaeft, Apriliviz. Maioo,
tum Augui^o atque Scptcmbn mcnlibus floret fruiSuique fert: florcs namtjuc qui menff Aprili
emergunt, Auguftoaracer maturos proTerunc frudus; quique mcnieSi^roon prodeunt 5roxiinp
Februario perSftum exlubBnc connnk MMifiii od qFHoMeflmom aflanmteQkm fio0i«neft^
modo conveiuens adfaibealiir culoimi ■ . ^ ■ _ . ^ ^j,,
Folia hujusarboris minurim conco<a, 8eaddta> tale incataplaIfnatBiaiinmiedaaa,canionUf^
mahgnis impoina, porenter eos m.itiirant Fntftus vero unnutuninaim oooianmcum omollo
zuw.ibcris dccodti vercigim mcdentur; at fufiaenter midgati, K ui deltCDS comefll mKretngp-
rant, alTumquercddiinclaxiorcmfiaqualiipcri>ibatur. . . t> ^
p. 348. • Fruaos tniclimmiinas i ' Reoch» deping»nir iub atob Ahate de Panocho. At D. Hcrtnannos
AnoiteMttun fl. JM.I^pnoayinnmfiK^
- Michacli Boym inFiora Sinenii dcpiaa: a pricedentc non mukum abludunt. Lia, inquit, hu-
aoiPuufcneaiWis fniaumrcfert, itd Lumun lTv,:Iini;ini pcHiLT.l.im habct, utcrque lapit fTagaSC
uvas. Junio fiC Jolio menflMis mawrcfcunt. Sinenles pulvacm c^ illorum nudeis bibcndum pracbcnt
xgrons. Si diAi frnans fint iylvcftres nudeos grandcs & de fubacida came pamm ; fi tranlplantaa
nudeos exiguos 8c dc carne duld ^rimum haoent. Caro ett oolocis^igig^Mni
oens collei^ ii ialica aqui a(pei]ganair fa plures dici ceafinamur i awnAogne coctiee leeeounai
iaporem pttfftanii
A
• P V T. 30, ^ jI,^ fgrv» viMeto Herman.* H. I» AmKS Mtrmt, an Ancm O-jiedi, I7.\f . ?
31. p. »}• ^ Gmmdmm OvkJk^iniStm ffunun J. & t^fimUt fruam slter m nn* Uij^tm»
B.M. - ■
Praecedcnti haud abiimilis cft, oec ttroowttate ccdit ; Fdi» tamen anguftiora, maginii acumoiat^
ac pluribus onuta nervuhs, necnon aitiori virore nitent i.i-
Fiarti apnonbusvixdifTerunt. Fr«(f/iw vero litct non, uti Jumaram, c compa(?Wi liRnoIaion»
iqiiamarum flruc compolici, fed undique glabro, hyacinthino, .\c tcnui corticc obdueh lunt, nec
magnicudine cedanc, quoadGactera tamen planecumiisconveniuAt. Hzcquoquc arbor provui-
da: Klalabar pere^pina eft, i ki^^nqutl regionilNV dehOk
Viribuscumprioreoonvenit. 1 - •
GoanabAiiOviea iconqu;e habctur apud J.B. rml.».>.**W5. cura jconc hu|us piama m
B. M. ade6 «xaa^ convenic, ut utramque ejuldBn IpcsiB fioMs cfie annuni dubmm lic
Onanahamim autem Qyicdus iic dcicribk ; Pkooera
pigitized by Googl^
Lib. XXIX. 1> ArbortbusTmferit. kj^j
ProcCTa eft arbor & formo&, folio feri Mali Medicx quam Limoniani vocinr, fruau puiclicrn-
mo, niediocns Mclonismagnimdine, qui tamen interdum in capicis pueri magniatdinem excrsici^
Cortcx huic fruiftui vinciis & qui ccrtis quibiifd;im (quamis diRiri(ao» vid^EW tK ftnUlHL Lmori>
btis tamcn, neque m tumenribus, quandoqmdem toau cortcx temiis &l neque taaffior quam in
Pyris. Carocandidifrim.n, l.tpori(qae rteliniiiflillli, qnc fadli pinguediois la^Inftir iiifiKrd^ln*
cnr. PBrejuscamem Iparia fimt Rmim tatmuu aiCMhiiMum faSpij^f «1;^.^.^« gmA.'
Frigidus eft hic fruaus, & per iflus ntilis. Nam tametfi qqk ilMgnitD tinmia\«m^ iatmu
nullum ind^ (entia nocumentum. Infirma cft ligni rrutcria.
Pcr uniyerlam fcrc Amcriv.^m n.ilci trAdunt.
Proceritatc, & frudiis coJore ditterre videmr ab Anona-marani. Cluinil aic OUn Dinoaibuf plai
■ convenire Guanabanum Ovtedi : Quod itaiit, Durio miniis reai defcribitnr iGarcia & Acol^
fruau Melonfc m»tpmiima, ^toSim» fepiiq»e6qiy muJtis brcvibus aculcis craffifq, ac punf.cnri.
PQthorraHteuftiBOoncanieiidnMqMliior fMMMHnloingitudinem habente, lingulas tru aut qua.
tuor receptacula continenMb quttnifinpibfinftainiuac «dqniduiiicanlidt, HMffriiadhworiaak
luiaca, guftaiiiavi,6ec T
AiUtt 10 iMOcis difiert iGuanabona, uc Ipedediferiam vix puteni.
AnonCinqdc) arbor eft cujtis&udiisni^nam cuih Goanabona habct ImUiitudmem, cum rbrml,
tam carnc &' rcmine. Sctl & ipf;i Annnis arbor Guanabani arbon fimilliraa eft,5cmagnicuclmc,8c
forma, &. ioiiu. b..abu5 vcni m rclxis iilbrunt. Pnmum qn66 hujus frudus minor lit Guanalianq,
cortidqae color iuteus, qui in Guan.ibano viriclis d\ : deinde qu6d meo quidem judicio gratior fic
palaco AnonquAmGuanabanus, ucpotc hrmioi ccame. Ucnimque magtx) in ptccao k*^'' Indi
Americit&diligcntarm prxdiis fuis colunt.
Annonam iGuaaabanufpedediftinftam non eflc Jofephus Acofta I.4. c a?. affirmarc videtur,
Annona, inooiens, fmOwmmtm Pyri eft nugtucudine, Puipa butyri ino^io, cui grana plurinu ni-
gricanna includantar. Nihil tamcn temere amimandum.
Fru<itub liic Hili3.ini5 Manj^itr blaaco dicitur; Manjmr mtaahlsnco Hifpanorum cum fruiftum effa
qucm noftrates Arfiei icj colom C^t Cufiartl %Tgif\t vocant, D.Tmcrtdm RMmftnm ^quodani nc
l^otiatore Americano edodus eft. Idem ingcn>oii& Amicus nofter aboram rriationibBi ficliiftl^
nis cum dclcnpaonibus Amkuwx apud Pifooem & FrancUoitn Redi habentur diliBeater col-
lads ouiiiBaill^ C|C €ltil«a noftratiura eundcm prorfus fniaum efle cum Araticm
tmSa^ MB AmOmAft eorandeni Auconimyujus ieotenciae & ego libenea: liibkribo. Deicriptid»
'wmMfnAmmtjmH Smtfa^fmmmvii^ UaniMii.I{QftLqid.
Nomine (inmiit; Soortfack porvies AnMEMhoelnfeaainntieminaoblonga, angulola, noa-
nihil depFcUa, ftavelcentia, Anona Indica majora, qux far.i r rotulcrunt ibbolcm pcdaltslongpiii.
dinB, cui alcemo ordine adftabanc (blta Laiai amplitudinc, lic - vinJi.», Kicid.^, giabra.
5. Jraticii prima ftu ftmflieiter dula Fraatifa Redt Exferimtm. matnrai.f. 75, jts^ fmht
Marcjcravit &■ Pi/tni,. NtfiratHm JmimfM & BmMtt kM/nm tdmu, ntihmtr
Jboift m D. Rofatniooo ^nJttmr^ ...
^fff* coiticis ut Malus Aurantia, feJ foliis, florc &
nuAo djHatnUBi mvhaDeccardier lemipedemlonga, altcmatim oppoilta, cJegancia, fupcnus
faturate viriaia, CT.iira 6c radum folida, duos pxne digicos laca, lingua: hununae figuri, & in
extrcmiutc acuminata. ilinc inde fioj provenic magnus, c-grceius, magnitudine fuperaqs ftorem
Fritillanx, totus flavus, cxterius compofitm 4 oflws foliu cordjformibus, fcfquidigitum longis. &
craflis mftar coracis Auranai Mali, ere^».qwi in liu.aMdio eomiiWiK alia tria nunora, 6c (Umi-
^dix craffitiei, quorum quodlibct iemiglobam concaracum lefeit: oia autem hjtc ttk compofita 8c
^ewremitatitjis iibi impoliu Cint, uc globuo» integrum, intcrius cavum, & magmtudine juglandis
referant^: globus hic in cavitaee fua Siamtit habet globorum, magnicudine Avellana:, luteuro, & in
ftaminc apurem parvulum, rotundum. S ,nt autctn & f}am«ii &, apcx tuberculis cxigui* lutcis praidita,
Jui vidcnnir ut pon in cute hommis jjgcntis. Flos totus davus cft, odoris iuavii led nailfei^bcn^
ecuduts; finguLs dicbus mulci Icaperiunr,&poft aliquochovasfpontededduni^ fttcpinnieidtlll-
tcs inter cadendum ac ii baculo aliqob feritetaHxxeBDj» 'fnMn eam eft ftpa & grandib
Florcm fequitur fruBm, qui maturawr priferdm Deoembri 8e Januatia Non eft autem edulit
nili fponte deddat, tunc enim inftar pulcts iilbllis cft: eft autem Hguri turbinatar, quatuor auc
quinque digitos longus, ubi pcdiculo adlvriit jeptem aut otJto dieicos cralTus in ambitu. Externc co-
loris cft ex albo & vindi mi.vto, vd planc p.illiiic virtns, & vkExut quafi cutis c fquamis cotnpofita
cflet, iu enim Jincis vii idlbus pallidc virentcs Iqu.inix ^ineaue (unt, & qudibec harum habct*cii>
bercuiDin in mei&> cxiguum, fuiaan, ita ut nucem pineam feri repnEfentec. Ugttis cft ciim ffoo'
K ^cidir, ita uc inftar difei TeBBiis pMiidi digitis decorcicari polBt. Cootinec camem ieu pulpam
rubflavam, quae; quafi cx pvramidifaas videtur compofita, filamenris quibufdam incermina 8cn ulcis
nudeis leu icminibus. PuJpa odorc non mali^ reicrc mafluTi p.inis iermcntatam ci.i altquid ineliis
admisoim ; iaporis ex duici lubacidi & lubacns cft. Eo kx» i^ pediculo mfedit fru<aus, durioris
cv. im corpui, i:.p;x)iKorii figuri, ki §» OHKind^ qiHd fincfiai «Ecnlii {Wid^ qBo4.cainediavfle
pioiauoiiima buecelia habecur..
Diyiii.^ed by Google
i6^z HiSTORiA PlaVtarum.
Sentiiu ovalk fiint figunc, comprefla, magnitudinc Fabae» gj«b».*c dara, coloris flavcfccntis,
fplcndentis, quodlibci pcllicul.i jJba oWuiaum ; inms cft micieia albus, darse fubAantix, faporc
non malc rcfcrcns radiccm Hclcaii, iu cnim in dulci amjrcfcit.
Eolia igne aduHa, & cum olco apollemati impolita maturarc faciunt, apcnunt & optjme latunt.
^ Anticu-Ape Pifi ; Mtr^«v. RtJi tMfmm, Hk. p, 77.« i^t0rmAm Cj|e €ufi«tb SOppIc
Dcrcribcntc M,ircgravio, colore tantunj feminisobftoTC briinneo a prima fpecie difTcrr.
Pifbni ci per omnia iimilis cft : ntraque enlni poma cx atii.lo dulcia pi ofcrt, cfci^leata, fcJ
fvlveftria f ngida, ac p/optcrca quibuldam non expettta, figura & magnitudme Nucis Pinei;
fubfbntia & carne intus moUiore & flavelbente^ feminibus cx fuiro nigricanulNis tiugiila.
Lulttanus quuiaa Jefiiiica apud Fr.1U4i in Exfirim. ustmr. Frudum hwic inelioinbiis cotins orbis
comparari Ptme ait jfjumU» bic tmnmut cmm frMtJime P^nii difcriptiamt i' aaamris nulli ali^
quo mtxlo fin>ilis apparcat. Segmenta ejus acutis quibuf3am cufpidibus quafi diviauntur, Iiccl onj.
nes eotlcm corace leu jx;llicu!a coniungantiir. Semen nignim dW, aiireo quodam ftdgorc nitefceos^
Rcmiflb pollct otlore & non ingrato : cum jam pcrfcdc iii,ui:niit, pallido colorc Iiiffiifus, nisrs
nuculis feu punAulis undiquc pcrfuliis efL Faallim^ fructus ilb gladiob diilecatur, & partes)aiD
divilic videnair ntduc capfula; Icu vafcula co cibo referta, qoi vulgo ex carne gallinz cam facchfr-
ro 6c iade contufa paran iblet, e6gne maxiiDii blaixla), iuavt & irigidifliino, wl iicuti pinguior
pars \3eca quz {upematat, albo (aocnrai pemnxEa, ideo aoniufi caro CBclileari anmode ipilo ve>
fcuntur. Coitex Impcrialis monet.r crnflitiein mknaii eacedib TniiiQH^ ioiis 9t flonijidiiiit
pulchra apparcnt quam primx Araticu lj>ccici.
Ex fcntcmi.i Y) TjncT<tit Robtnfon^ ha:c fpccics cfl qunm noRiatci CllC Cuftotll^SlppIc.-tCff vo-
cant^ Siquidcm fruCtiis pulpa ( ut aiunt ) crcmons ieu fioris lactis faccharo pennixa iapatetll 8c
couiiflentiam habet, ideoque nonnili cochlearibus excepta commodc edi poteft; quc de frudu
€vSMif«gl^ diAo Jtanaac CakMii noftnijamaioenfes & Baibadenfes.
FhiAt» Arti^ qoem detcribic Fhme. ^t£ Exftnmtnt. nat. coiticeni hahuit ortera kvem, fed
coriFcrrum fj^iiculis vcl fpinis, raris, obtults, non pungentibus, & a plano ipfius corticis oppido pa-
riun aiii.rgcntibus. Color corticis hu)us exjccati fi udlus m ferrugineum propentkf, nigro tniftu^
qm ubi )ani tnaturmt m croceum oofcuriorem, intcmijftis fiibindc rubris inaculis propendet; Irfif^
oique ad»6 fcmmum pieniis eft, ut 1 70 in uno numeraverim : quontm fuis fingula celluliSj cx te-
muffinu membrana oompofitis, & coitici quaf 1 alligads conftanc-
AawM, figimm fle magnitndinem fpeAei, Amygdalas referont. ^ FoUiculi feminnm quoad
fubftanriam fblncnlis lemimim Otreolorum perf imil|| funr, exttinfecus levcs, nitidi, 6c coloris
cx fjavo rubri, fcd inriis candidi, afpcii riguli ob nTcmbranul.is quafdam duras, quxa liipcifide
fbliiculorum aliurgcntcs m ipiam mcduUam i^nunis penctrant. Semen iplum candiduni cit, Sc
StfKioi «Ui^nicMn liabe^ i i HKmfanaalie aecoiMe iacifiin elL •
7. DMrjf GmAB & Ai^ti, Jbher famiftrs fruSu tiaJtu» Mthim mi^mtii4im C& Awmwv
Atefim ■ .
Atcfia. • • •
■ Przgrandis elt harc arbor, matenc valida fc foliJa, cr.in() cincrcuqiie corticc tcda, multisra-
mis luuitians, & copiolijm fru<5him pr.Tbeas. F/w« habct cx albo nonnihd tidvcitentes : fblia d^
midi lafani loneitudine, duonim aut .imphus di^loniailatiindiiie; in ambitu, tenuiter ierrata,
paite extenu dllutius virentia, incerna veid fanmuioie virlfiiace, & qaodaminoda ad rufiun len.
dditepradiea: fiudnm Melonts m.ignirudine, denfb corcicefeptam, e^que mukis, brevibiB cral-
stfquQ & pungennbus aculcis horrcnte, foris viridi Z<. vcli;n \\-\V qnibufdam quemadmodi-m .Mdo
fecundum longicudinem dilfin<fto : intus vcro conc.uncranonc^ quatuor fecundum longituiiinem ha-
bet, fingulas tria aut quatuor recept,«:ula continentcs ciuihiis linguii frudus inliint, admodum can-
didi UC1 Tadis pinguej magokudine ovi gaUinacei, ^tfu liiaviore odora£ioi6(^uc quain (it condijnen-
fuilC przdKi, .,».^,wuiii., Y^y,.'^, ...r... ...,v.... «««.«.»«1^
l)ta tres cUintaxat fruitni in iingulis concimerarionibui, deindc qui quamor obtincnt : nam qoiV
quitH)UC habent improbi ccnlcncur. Non Iblent autcni in iingdis mahs plurcs quain viginci fhims
COfltineri ; licjue finguli incluliira haben* nucleum, irali Perfici nucleo iimilem, nonrdcunduro«
led'obk)ngiutcu!ui\i, guib infipido, quiquc guctur cxafpcret, velnt Mefpila viiidi^ fropceiiea noa
edoniur.
edere voluu liimc fruaum. pede feviter compiimeie 8c fieagc»
nis oblitus efl. . " ■
• ^i nunqu.iii! liK^ fiaclus cdcruiit^cum|irimfim*iIlos olfadunt yidentar putiidas ceipei odnariy
fed polfquani dcgultarunc pra: rehqobcibaab(m(>lere& fapeie cenfenc. . ' , *
Lli vero tanta in iBxifUniadoae apud' em qni giila.<ledin Aai^ liic frudia, «tiweeat iieiBiiiem
eo poHe latun. , *
Tanta taroea eft faoias finAue in Malaca abundantia, ut finguU non ploru quam quatuoir Mc>
nvedis veneant, prdibRiminenfibaijDaiq,-Jnlio&Aug|uflo: aaro reliqdis peanm intenditur pio
nomtnum arbitrio. •
Admirarionc porro digna cfl.BctcIc cum lioc fni(flu antipathu, qux profctto tanta cft, i;t ilquis
»n navem Duriombiis plciwm, .-cdclve auc concanicrationcm ubi aalcrvannir aliquot Detele toha
reponat, cori-umpantur & pucrcCcanc omnes. lit (i au cx Durioruni iniii ,ovlico clii vcncriculus in-
flaffimetur fic gravaur, folio Jkteie fupra venuriculum impofiio« fwbitu qiitigatur infiamoiacio, tu*
' -• . nrnque
I
Diyiiizea by Googlej
Lib-XXIX. Tfe ArboribusTomferis. . i/j^j
in6rque tallatiir. Ec li i Dorioinun efii tngeiancur aliquoc fiecele fdU. nullaoi noXani lcnciet
quancuayris nnlias ederit; • Utts fmmvitfdim mum firm^tdm i* D. Manddflo iwwm ctmfirman- • „
tm. loJimmOritif
8. Anona frmSH fyuMmfo nr^mm, mtmffnm, FrnSm Jipumifm nrtformis CB. Ba!j mJuU
fnSm ffri fanmdwlfir 3.KB0fy ifiiUfmSm 4^ •gg^ iie^.
• ■ ■ . • • •
' Tres anclat^langm eiat; qus ambitus ea parte qua- pedicuhrilJiafifle vidcbacur fcx pxni un>
danini^ fiipema ver& pnte angdlior & veluci in mecam definehs, tic ouodaromipdp Fktk auc
ri fbrmam cnuilaretur. Afpcro tedus erat oortioe & ab infima parte mrfiini ▼erfos denfn ordini*
bus velut (qiumularum fibi mucub mcumbentium ornaco, qui lcjungi nequibanc, fed ciim iurcg-o
cortice non valdc dcnfb cximi poterant, flavcfccncis coloris dum rcccns cxcondicura exempcji, tlc-
inde fiibfulci. Concmcbat poiro lilc fruftus piilpam .ilb.im, fKloi.itaii), iiiftar pyn formatam, fiib-
ftantii aucem non valdc ablimilcm albo illi condimento, quod cx Amyedalts repurgacis & conni-
fik la^ firiw liore» aqua fhUacitia c fbribus rolarum Sc faccharo^iien Iblet [Maiigicr i/<mc]| Ib-
B&ceni taipen, oac adeo ghitinofain, iaporej^qaia fnidus muria.oonditi fiim) val^
Kngiiam moRlictiite, contineniem in nMdio oflSEnlam lblidinn> p^n^ uncialem 8e in ihetam a|I
furgcntem, fbrmaquc ipfum frudum referentem^ inferna partc crafliorcm, l;;pcrn.i ang iftmrem;
pulpx autcm intcRra: ad|un<ftos oblcrvabam binos aut tresgrumos, & vclut ex crdffioi c h uciii^ p.ir- ^ •
te dependentcs : Htcnim corticem lecundum longitudincm hllum faciL- intcgt.im .1 pnipa lcp.ii arc *
pocoic Clulius haud lccus ac lerpencis exuvium, quia pulpa non adhxrcb.ic, nili pauJuluni ei paicc ^
qaaex pedicu]o'pependerac. .*
C.Bauhinus ab hoc divcrfom fadt fhiftum cx Balj inlukPvri inagnicudmc cortice indar pifos
{quamarum aipero, nudeo ntio vd ahero linfbot. put. Ind. Oni»ical. c. )9. Sc part. 4. c. 6. ti«
tuto Frudus cortice fquammofb: iquem Qufius& J.B. cum hoc coojangimc; quamvisenim ' m'*Pm.t.U^,
tor quem acanc alius fic, vcrba camcn delcripcionis eadcm lunt. . , ' Nir.Aii.«w
9. Arattcu do mato Piion. A» B»lj mfuLt &i4clut afftro tortut * Clul ? *£«r. lit. a,
Eictdcic oc P«M, & calia fert fiilia: Fruftus congcflt, oblongi, cepjc lunioris oblcMigi SffU^
virida^ mu inieiius fingHli dn» lidbeae. Unm Amvgdalx Hgura &c magnicudine, ac inuiu r^-
nijm^ iBUiioR^ wtwff CTtacini Ipleiideiidaj in qnilius nmifBi'* »
caf. n.
' De Guanahatio. ' • - '
I. Guanabamit Javanevfii ' Bontu. *Ltb-6 c
_ X> inquic., frutex dici poteft qui hunc fhi&um proTert, & vix ulcra medium humana- Aa-
tnneaffiirgit: farmenta potfljs. emittens quim ramos, qux cgrcgic davos flera fcrunc.
qutbus GiumamiMi fiuAus fucoedit, qui quuiqoang^lns cfi^ & toridem coromilTuras ha-
het, prominentiores paullura, quz apertae lemen ofteiidaiR inftar Gceris^ quod viride primum,
mox maturcfccns cx cyaneo .irrum & fplendentem oolorem concrahic; qualcin vldere elt in Co-
rallo nigro expoiico. Frudhis hic in fuperficie Iano(us'efl & pungcns, ut in folfi» Cardui bene-
difti etiam fit. Folu referunt plani pcntjphyllum noftrum.
Apod Malaios eorum alius ulus non c(i, quim^ubd inter cxcera legiiimina ab iis coquantur cuin '.
ftn gaUiflmni mx aliarum carnium« & edam flatus excitanc uc catsra Pilbntm 8e Gtoeram goM-
'la, «qunelLwqtlidfaflidiofiiapianc: andoeiiamiii^^ .
' X. GMHMlMMNr J^tkmmi VSaL m Amm; 'Gmmakmmt jhJm fiB» Mimiing^
Tifm. . ' ' ■
Plant3'ell fruticefccns foliis magnii, Cardui vel Acan^hi non diflSmilibus, cum profundis pro va-
lio^iacarx lufi! inciluris, eaquccauks iamencofbs cingunc. £x his fiiperiiis emergunc f«rti Arfi,
qidbus findus obion^i, craffi Inooedhait» dki multis flriis & eminencibas incifiiris per kmgiaidinem
excarrentibus, delinuntque in ooronam ex o6bo ibliolis tenaibui conftaniem ; qoc ooitMia bik Gol-
neenfitxis frudibus pecuuaris efle videcur.
Cap. m.
■■ ■ . •
jtniiiga^ha PifbnisV Marcgr. tn^im/u afutk^ ffit ISfym^ fnia» rttki^t, fa/>
fdalkAhmmU. • •
ALircfnrav. : i ' ■ _
QUinquc aut fex pildes cx aqua erigicur, unica taiuiim caudicc fragili, quafi internodiis di-
vilb, dnereo inftar Jnglandis, in cujus fummitate aliquoc /p/m, magna, ket^ viridia, craf-
■fa, lanria, figpcft fftpt N|inph«e aac Sag^ccalsp nervo lefto 8c venis cranfverits conlpiciia.
, , ignia pedtcukrimiiHiitornfea pedem loneo^ luochbnMi; *In eadem canlis iummiucc in
ter jfolia exfiirgic /fjj 1 n; ' • i,ignus, concavus, folio unico, incamato conft;ins, coloris pallidA
- flmaki y^MNM.eraiio^ ikvo^ m medio floris conuvo. Huic ftjccedit Jk/m;^ qui tVm^u^eva^»
• A««a««* % perpemia
Digitized by Google
1^5^ HisTdiifA PlAw t :a r ii y.
pcrpctuis quadracis conftans, ovi Scmthionis plu5 nunCis magmcndinc Sc figura, colorii vtridis, i^.
tus refertus palpi albi humida, qax tnaturaaiti &: cxiccaca farinacci iit nrporjs, & tmpore
mis come^ur. Cu|us umen exaiTus cum eyideaa vitae penculo nt« qubd ob frigiduacein & iUnh
kntiatn, morc Fungorum terrcAHuoi SdBx^nMtVUBtUK' « • ' #
L^num earum qux ad arborcara nusninidiiiem eniwrenuit ad vana nedwoiGft ofaipttnrt citintf
enim levis lir, icnax, fuberoius totus caudex, Indigms Sc Nigncx agtMde lnf«£ir hniiffiiiiuirf
conBciunc, id d}, ratcs fuas ex^nlignklCBpillM«d ftmotnflim tt^^
quaiitas in bulbola lua radice confiilit. ■
' Anmgs fimfUcaer Ji3a, fiu L Pilbnb.
Eif3em locis llagnandbus, ejuUdmqiie eltkodinis oon^icitur. Caudice itideih ututo, ici qui
('ifpefcitur mox in varios caules cralSulailat, moUei &)unoe08, MuG: arboris inftar. Indc cx
unoquoquc caule foliutii prxgrande, oblongum, raris vcnis confpicuupi faft)gi.atur. Fkre e(l uni-
oo> acquc magno & candicio, cx quo progernunac,^wff«r haud vulgar», prinio viridfij mox exci-
«ereo flavefcens, oblongus, ccaflui., aNnpofto^ «6 Tdungniiii tt puaolil djttpAaf; tarfiuw
•dulis defeAu nielioris aiimeoti.
• Utenque Atm^s radice eft crafla, bulbota, quae (bla ftliis & frudni lianan jphnunim ia modi*
cini prjrferenda eft. catti Kopini fit pKoamCc deobftnMn» iotMMtBfendhipgwr ^
.Lulitanis & Barb.iri$.
Contra hypochondrionmi 5c rcnutn ««pflarimipc ac obflruSiones fomcnta ind^ conficiunmr.
Oleum expretfum pra:llaQuiUinum euam habetur concra pncdida mala, atque oki Nym^hzx fic
Capparum vtces (iipplec
* & ex r«didbuc daiiqoe in uriiu bniDiflo coftti balnea fiaoc, eAque aliqiwrim cdida niwnBBifi
froono edfloac fidjdo ooRtia moriios aitkularei oun inveteratos qnlm r'
ArisrfruUu tUKu Pmtit fimili C. B. Tiru* nucu Jjtuui MelenktH ]. B.
TLevet.
M,ignuscR, Nucis Pineg (pecie, cortioe luteo, quo fpnliatara camem tn particulas di{ii&m fl dc-
guflavo i>, lawchirum orc continers dinii^ otai fmmk Ham tiBSium fordnaonll pflnqjiiaqv
Hoc Barbori ad iedandam iitim uruntur.
'FmAuf Tfm$M C/Sb SaSk eft, nili quod in aiboflB miMrBok, Mori fer^ proocritate, nigro
-feftiM, foho quadanteonsiobdcetire, longkudine teMiiHrfine falii Amwiafe
In Ntcamere mans Indict infula invemcur.
Pmc fimtlu OrmttiUt C B. Pmftrmi Ghsgf J. &
Ex Orientahbus regionibus Cibagei nomine 4 Paludano ddacom cft icaKi^ OplDle'fl%lll^t ^^60*
mine donacum, ex quo prodiit plaou, Pmi fonna« ied (
SECTIO TERTi A.
Jtiom ^mfet^ fn&ecar^foy flvis caljce bafi ddbdrenu,
FRu<fiiim cnrticorum vocjmi:? qui nn;i mcm^-)rana Mntum rcnui ^f.Ipam ambicntc (cdOMiQj^
craffiore cocAmen moiliore angicur, cuplmodi limc Alala Ciu'ia> Ltmonia, Aur^otjlpAQb
Horamplenque polypyieniiioK, qidfaasoboaofienieanam inrdigaisaflnraTidialHnm
nopyrenum a^unguius. * •
N^ quis ancan obiiciBt hoc iado oonfindl AiboiwFrtioiR:ras.& Pomilenu^ lciair 'noapcft Pruni-
ferii habiefe Qon omnes qagftudtwnohfinemnMionan pericM|ao dwijtimi woflniHiBMMm, icd in-
' li^reqaiiereutistenuitaniiltaaiaMBibnuMCDMet^
C A p. L
• « •
MMui Cni i.i. Gr.vcisMalusMedica flcAl^rift dfianir, onpqne 000000 ingjtanibos oods pii-
mum in Grxu.irn allat<i, duAo. ' * " •
Ciim Vctet*s lcnplcrint M.ila Mcdica non mandi, conjedanjr J. Bauhinus Mala aurancia iwftra
poQus qukm Citna Vcccrum Mcdica fuiile. Tantum cnini abcft ut Ocna hodie non coincdancur,'
ut pne caliieris omnibus in maximis delidis habcantur: lufiquis (inquicj malic prpbarc rationcn
Athenari; non ideo ablbnuide Veceres k Cimoriun efu. oudd noa fiNrioC .eduli^ ^ jVU* in
alium uuintt, tanquam rcm m.igni precii, podits aflemnda duxerinc ^ , '
Achcnxus Citiii iionicn cxure .ipud Vderes Grxcos negat. Sufpicatur illc Citriutn ,i Ccdio
tanquam Ccdrium nominatum fuifle ; propter odorcm fortaflc, inquitj. Bauhinus. Hacc conje-
. Aura Voffio improbanir. Palladii diligenti.i Cirrus in Icaha primum coaluit; htmc fblcfS.f' '*' '
pofteritas cam Gall» iiiipBiik« obi: aeaiau tm 6( campos occupat, communicavit.
Li b. XXIX. T>e Aboribm TomferU, 1^55
Citcrum Citri vox acquivoca cft & pro duabus arbonbm .iccipitur,alriir;J in frugifcra c Ciifiis ligno
mcnli olim fiebant ; alcera pbmiferd, qui aiitcr M.t1u5 Mciica & Allyna dic«b.uur, ut Plinius di-
fcrtis verbis doccr. Confule Etvniologicum Clarilt VofTn,
ms limilia, deniiora tamcn, nuilt<'K}iie majora, & adjughndis magmtudin«ni acccdentia, oblpngi,
utrinquc acuminata, cgrcgi.i: vinJuaris (plendorilque, pra;(crtuB (uperne; inferne enim pallidior.i
funr, [ pcr ambitum fenata ] tora hycme arboren> (uam csLQrnantia, oiloi is accrrimi, l.it6 fpiranci«,
qualis in Mcliflbphyllo fenticur, cUm gravicatc quadani amiccni imitantc, [iunifhiraqsudam pedi-
culo mh.Trentia ; Soli fi ob|icjantur, inftar foliorum Hypenci foran^intbus vilum fcre cfiugientibiis
Lndiquc piuviliin craiecta cemimtur. Bo*/.] Spinis armatur {ubomtiium foliorum annexibiis longt-
nidinc uncialibus, K£t\s, acutis ac vindibus [J. Bauhino rigidiufculis, flexilibus tamen nec ita in-
fellis] f/(?rf< virentcs gcmmarum calyaili emittunc oblongos, candicanccs [ (ipiufculc fonnlecui
purpurantes, calathi emgie, folidos, odoraios, Ibniinibus in medio tciiuibus ac capilLiccis.] I Io-
rum ' dupIcK eft gcnus; ftcrilc & infcecundum quod colo caret; & fenile, quod in medio Uyluin ""^■^'f^r.fjte
cxcrit penliim colo involulum xmulafttcm, cuique h tergo fhiiftias rudixnencuni anncxum.
Fruilut florcm (cquuntur finguli, longitudinc non raro dodrantaji, figura ovata, uucrdum etiam
globosa^ fupcrficie rugosi tuberosaquc, colore primiim* viridi, in niatunute vcro aureo (cu citrino,
odore folioruixi iimili. Corncc ambiuntur tenui, amaro & fervido, cui fubcft \ caro cartilaginca:
dura:qjc conliftcncLr, cobre candido, lapore accfo(x, condicx capirata: Brallica; truncos rcftrciis. ^ "^'^'""i ,
In medio malo cavitas quidam eft, (iicco vchcmcntcr acetolo, fius mcmbranis conccnco plcna, cui 'Hlrril^^cmlL-
immixta (unt oblonga & lemuncialia Jimina, ucrinquc fcre acummata, cuce foris Hav.i llnat.ique, midam ^miit
iniuscandido dupliciquc nuclco conftanria, quibiis amarus, tenuis & mediocritcr fcrVens cft ii- ^ocernc^ h4-
I>or, pra:(crtim cutis, nuclctiscnim dulccdinera quarfdam ailmutcam habct. Radicibus nititur copio- ^*-
lis & tenuibi:s.
Fruc^us Ciciii magnlcudinc variant: quidamenim in molem excre(cunt Mclopeponibus parem,
ici ut ad pondus librarum dccem nonnunquam pervcniant, hi nullo fcrd fucco (utrt ; adfcruntur
autcm ex Liguria & Adriacici maris infiilis: alii Limonum magmcudmc funt: ahi paulo majores,
qiir a lacu Benaco aftx)rtantur. Forma cci.ui^ differiint citria ; narn alia prilonga funt,alia rotundiora,
alia in varias figuias hommum iiiduftria vafis figulinis incLifa formantur. Quidam (aporc re-
mifliore (iinc, quxilim vchcmcnciorc. In colore 6nara differentiaobfciTatiu-, nonnulla dilutiora, alia
laturanora funt ; non multum tamcn diffcrunt natura & vinbus. Nos omnes has difTercncias accidi;n-
tales& a facionc aut fortoctiam infitione ortas liifpicamur. C fiauhiiuisquatuqrdlftipguiifpccies:
]. MaJus niodicj fimpliciter ei dicitur.
II. Malus mcdica maxima, pulpa pturima.
III. Malusmcdicafructu ingcnci tubcrolo* Citr.mgulaquibu(ilam.
IV. N^ialus mcdica ab Impcracorc Carolo V. ex Hungaru in Hifpaniam dclaca, qua: omniuin
Mali malici gcnerum acidorum liiavifiimum, uc Clulius in fua liiftoria refert.
Pat kinfonus nofter in Theac. Bot. lcx recenlct & Jefcribic vanecaces : ex (unt
I. Maluscicria ma|or.
i. Citna nialus minor, five Tjmontra, qat: a pracc^dcntc diilcrt foliis minonbus ?c brcvioribus ;
floribus etiam minonbus & ficuranus rubcntibus: fnidu minore longiorcquCj co*nice mcdioctiter
crafio, flavo, miniis (cabro, iucco copioliore cum paucionbusfcminibus. ,
Cicru nulus five Ltmmtr» prxgnanSj alium frudiun minoreni in fc contiacns. FruiSus cft:
nonftrof
A. Linioneradulcis; Hifpanis Limones Imper.atoris.
J. Limoncra' acida. * .
6. Ltmonera mulciformis: Has quinque pofteriores fpedes, Llmoncras Clufio di&as CBauhinus,,
& redius noftra (ententia ad Malum Ijmoniam refert. Hisadde ^ Ferrario i. Malum Citreuni
vulgare belluatum. i. Malum Curcum Cucurbitmum vulgare. Malum Citreuat digitatuui fcu
miuciforme. 4. Mahim Otreum dulddimi medulli, ap;cc non ita plerunque cufpidato.
D. Tavernicr in p<;regrinacionibus luis per regnum TiaqMm duo cicriorum gcnera oblervavit,
altecum flavum, alterumviridc, utrumque adeo aCidum Sc immUe ut mandi non pofEnt aut deglu-
tiri abfqucinfigni ofJenfionc vcntritaili. Succus tamcn, qucmadmoduni apud nos Aqua Fortis uliir-
patur ad mundanda metalla, cuprom, ftannum, ferrum, antcquani deauranrur; ut & ad tin&ur.is ,
prarcipue SericL In ufu ctiam funt pro .lixivns ad candorem linteamimbus conciliandum, ciquc
emaculanda. Qjun & per totum Magni Mogoris Impenum (iicco ifthoc Citriorum utuntur ad
pannos lineos Calccuticos ii&cys candefaaendos, unde intcrdum adeo nivei & lucidli evadunt, ut
iplcndore nimio intu^ntium oculos perftringant & oflendanr.
Citni Mali partes omnes, cortex extenor .S interior, pulpa fcu fuccus, 8c feroina, eximii usus
funt in medidna ; & contrarios fibi invicem efFe^us producunt. Extcrior cortcx flavefccns valde
odoratus eli & aromaticus, lapote amaro, exficcatus cardiacum cft inligne & Alcxipharmacum,
ventriculum fngidum 6c flatuoiiim calefaac & corroborat, Hacus potsntci difcutiens, humoiclquc
crudos ibidem auc in inceftinis contencos concoqucas-& digerens ; mafiicatus lulicum oris emcndat:
'ciborumconco&ionem promovet, & mel«nchol'ucconducit: in hypochondriacis morbts, ut in vapo-
ribus, flatibus, palpicatione cordis, obftruAionibuj & iiflbecillitatc vilcerum pluriraum commcnda-
turabexperientia. HerMaM.Gmh Jt MaloCttreo, f. ;6, }7. Pulvcrcmcortidsexterions Limonum &
Aurantiorum ad cadcm valcrc verifimilc cft. Saccharo conditus inter bcllaria menfis (ccundis ini-
fertur; Eleduanis ctiam cardiacts admilcctur advcrsijs contagioncm & af^us pndidos. Quin-
• eaam alvo laxandi condudit, in quem ufiim ex eo paratur' E/r^ixn-iMn* Curof«imtivitm ad hiuno-
id fngj^ Sc pituuofbs cvacuandos utilc : tuto cciam ufurpari poccft cum bilis phlcgmati a^miiceair.
Li;crior
6^6 HisToaiA Planta ru m.
Intcrior&allM pars corticis pxnc mfipida ell, necuUum habet in medicina uliicn; infervit umcn
pro coiifc<ftionibu? dulciants, & Apophorens- . , .
Oro feu pulpa intcnor aut fuccus indc cxprcflus quamvis fucco Limonum minus addiis fit, vi ta-
mcn rcfrigcrancli ci plurimum antcccllit, mquit Parkin(pnus: in fcbribus ardentibus & pcftilcnriali-
bus apprini^ iitilis eft, ad vcncnum rcftringendum, aeftuni contemperandum, bilis cftcrvelcendam
& fanKuinis orgafmum rcprimcndum, Jitim cxtinguendam, ipintus rccrcandos, jppet«um acuen-
dum : aiunt & ebrictatjrctiftcrc & vcrtigini conducerc
Scmina cardiaca lunt 8c alcxipharmaca, advcrsus i<iius fcorpionum aliorumque animalium venc-
■ natorum, nccnon peftis & variolarum contagia cor muniunr; ventriculi & mrcftinoruni vcmics
enecant, mcnfcs provocant, abortum caufanr, humorcs cnidos & (crolbs digerunt & cxiiccant tani
intemi m corpore, quim cxternctn ulcetibiis humidis & tchoro(js.
Mernorabilis inpnniis eft hiltoria, quam Athenxo nairavit civis quidam fuus cui -tg^'ptiinan-
data fucrat adnnniftratio. In malcfiao deprchcnfbs quofdam iJle afl ferpentum moriijs damnavc-
rat. Produftisillis&adthcatrumcuntibus dcftinatum latronum lupplicio in via fort^caupona qux-
dam, milericordia commoia, quod ui manibus tum habeb.it Malum Citnum «ledir. Acccptum vem
illi comedcrunt ; & paulo poft ingentibus ac feiociifinjis anguibusoblati, commorsfquc ab Alpidt-
Ims. nilulijcil funt: qm tandem cum illoi-uin cuftodcm miiitem interrOgallst, nunquid bibidenc aut
ediifjnt, utid compcritquodid acciderat, rumirum, ablquc dolo Citiiuin illis naditum foiile, po-
ftridic alte i rur/um dari )uffit alten muiimc: pcrculTus hic confcftim penit, illajfo altero qui Ci-
trium come«ierat : indeque multis & expcras CQj;ni:uin eft Citnum advci (iiri vencnis omnibus.
Gtru innoxia & quali rccens colleda prooil mitti pofliint, li arboicp mufco lingillatim invcA-
vantur ramuiorum cjcfuris ccri vcl c. cti fuperlins. Ferrar. HefptriJ. L i. c 1 9.
C A P, U.
4
Di jyjaio umoHh. ei)f ifmmon. ,
MAlui Limonia Citrii feu Malo mcdicx congCner cft.
Limoniz nomen haud temere apud ullum probatum, vel Grarcum, vel Latinupi auti>-
reminvenias, videturque poftenoris (^ciill efleinventiifn.
Dirtert .t Citria Malo fruftu minorc, comcc tcnuiorc, copiofiorc pulpa, caquc acidiore.
Malus autcm Umonia magno caudice alTargit, [Circalacum Bcnaaim in cani fcfe attollit proceri-
tatcnrinquam aliis4n locis Salioes & Ulmi Ctf/w/*r. ] ramolque liabet tcnuiorcs, longos, firmisj,
longis, virennbus (pinis armatos, [iilquc ahquanmluiu hamatis, multoque pluribiis quam Qrria
quo fitut ejus virga: quandam Rubi imaginem referanL Cord. 1 Foli* pcr ambitum nonnihil fcrrat^
mmora quiin Citnx, ODnliniiliter fbrammulenta, denla, viridia, ac giabra. FUi piirpuraicens fons
CJ-B. purpuieus) quam Citria: paulo minor, alias nonaiffimilis. Forma PoiiKtoblonga, turbinata,
rugoti, & tubcrcufis inrqu.ilis, Icd minus quimCitria; color pallidior, magnituJo minor : in co
ctiamdiffcrt ^ Citrio, quod corticc pulpofo teniiiore, minrdquc carnofo, (ucco ubeiiorc donctur,
c6quc acidiore, ut interdum nihil ferc nifi liiccuni contineat. Stmen non multum difliinile anuricat
Hujus ctiam arbons plQrim.T fpecics(cii vanetates habentur: Quamor lecenrct Cordus.
«. Pnmumanierini ovi tbrmam ac magnitudincm haber^ odore mter Otriam atque Arangiam
Malum mcdia ^
1. Scaindum globodim minufque prxdifto, utroqne capitc veluti eminente umbilico anfigne •
cjetcra fui partc h uncofiim. " . , .
3. Tci aum oblongum eft Gallinarum ovi figura & magnitudine.'
4. Quai tum terao iqualc cft, fed globofiim, & fupcrfiae raagis a:quaE
C Bauluhus in pinace novcm conftttuit Ipodcs.
I. Malus Linionia acida, de qua didum. . ' ■
l\. Malus 1 jmonia ma)or dulcis : frudu minorc & oblongis Limts fimili Cluf.
III. M.fl. Lim. folio (crrato, fruftu oblongo cortice tcnuiffimo, quac Limas primum genus Cuf.
IV. M. Lini. frudu rotundo oi;biculato. I .inias altcrum genus C/«/;
V. Limoncs prargnantcs, alium Irudluni minorem in(c continentes Cluf,
VI. Limoncs varjarum figurarum, toti fcrc c.irnei Clmf ■
yiL Malus Limoma minor diilcis, Limonisgenus in Hifpania, tninimo fiiidu, vix nuds magni-
tudine, odotecaKcrispra-ftantiorc, cxcclfiorearbore.
Vill. Limonum Sylve(triuni in Syria provenientium inquc /Eg^o & Africa meminit Scaliger,
ponus admoduni csiguis acidilfimii.
Lmtnum i Ftrrgria & CoitMelim defcriptorum CMttUgum fequaatm D. Tancredo Rc^inibn
deherKtu.
LiiMH Lifuftkm, infignitcr variat, ut Linion S Remi, Ccriefcus leu Citriformis, Gcnuenl^
qiii a frudu parvo rotundo ?ufilU Pila nominatur.
Lfmfia NeaftiJitatii nwltum vanant, ut Ltmon Cnjttdfim figurd ulfra vulgarem modum ovanS, at
cacutninc faftigjjta : Ltmon jirmlfhitanm forma oblonga; apice admodum cminente ; Limm pcrpu*
filliisCaij^f«»/;< rVuau fubrotundo. • . , ■
Umcn R^matmt iRio vci Rivo, infigniter cufpidatus, nonnunquam digitatus.
L:m<m prargraivlis Uoniinx Laurai.
LiMonmcamfjraailu, ijgura intcr oblongam & rotundam ovati.
Limcn Impmaiu, ca^tcns produdior fatiiiiue craftiis.
LmtcHmedtilla dulsi fluplcx,vel vulgaris Italicus, vcl Olyffipponcnfis, qui foliis & ftudu facil<J di-
/linguuntur.
Digitized by Goegle
Db.XXlX. Dp ^bmlmi "Pm^era. T^ri
Limon Pjrt effigtf, vu\g6 Pnetta iivc spjtjfara, ilquc nia|or & miQor, Lcvis vcl fhUcus.
Ttnttie confimtlii Ltmcn, (cd oblongioi angulHor.
Lmmipitafora Rbtffiu^t cc^o niucronc faltigiatus, Aromacictitt, ooitice puadim laainofci.
riiwii Rbeginni fruAo iacemo(b oblongo, paulatim^teo|iato in apkem cnfpidttam.
LimM ftriMui (Ive cKulUtdmm, (ununa parte muliebrem in papiliaiii extuberante.
Limon ^rmtut Amalpiitimit, Mali Citrii nuKnitudine, corticc p<jrquam vcrrucolb & fcahrix
L;r.i.n 9' jri/on;«sf lubromndus, inaficfitc flofii apiculo vclut rofliMms. '
Xtmm K0/«//»Mi umboneretortuminmucroaememiflbbenefaftis^
Lmm FkrniiMii BtrMmit, klm fimKi^ Tiiidi «roie piAi^ ft uypend modi» saoftiai pei^*
tttfii&tianfluddit.
Lhiim SeJhkfm Lepix ficiei.
Litnrr.,: V I 11 citTtti, lcves & fcabrifcatoligidineifiipe iiiciwiciir» •
Limsn Tftu.lff-cttratm Barberinmm.
Zimom atratKi fjflve/lrij.
' Limm glebofui PimxMiu, ilque quiotuplsx, Iiguilicus« Rubensj &oiiunus« Cbalccdonicus^ Tri>
politanus. - •
I^mtm ffmgimit Calabri« tJHgf^as.
Zinm /m^Miw r fponra^ ' . .
Ijrni cllmulaplex, dulcis, acrb, agri PrivernatisRomana, citrata. ^
Lima CLitratjoblonK'}, (cabiola & monftrofa, quandoque & fubrotuntla.
Ijma lubroriuiLia Ipitiis cr.tflitie & longimdine vAdilHmis Pionim in hoitis Romz.
Gaudenc Limones codem ooelo calido, cura ac culni quo Citrix Ad nos deferuntur ex Hilpania Loaa.
8c Icalia, in auas leeiones ezMedia Bc Pciiia primum mvc^aa, ncc cnim fponte ibi proveniunt.
Liffloqia cum giimu rdiqint ommbus [ Aurantio & Gitnoj fipt actdiora. id«6 lucco frigidiore Virti d
efle proM>ile eft. VaIeiR«deo(3emti(!»ad«i«Giiria; ^veneoacaneniKinin&efficactt, t^^jf^
ad rftiMntcs morbos potcntior.T habentur. Et nacc quidam comeilunc, nonintegra, (utJaBauhi-
nus a!t,y lcd cortice denuJata Sc m laminas concifa, .liperlo niuko Saccharo, qoofflodo mag-
nam cuni p.ilaro gratlani incunt, imm potentcr rcfhnguunt 6c fcbrilcm ardorcm conipefamr. *
Succi Limonum func admodum effioces m dilblvendis calculis & detergendis parcibus. Utrmmk
p. 117. ' ^ . .
Syrupus de (bcoo Limonum magni fit ad calcolmn & oUfauAkMieiff renum ; kem ad fitim flc
iftum in febribus ardcntibus: tordi & vcntncub robur addit, &: bilis cfTervefcentiam compefcit:
ideoque haui inieliciccrunbeciibcatc-, lipocliyniiai, riuctuationcs, vomitus & fingultusfcbribus ardcn-
tibus fupervcnirc fblitos curat.
Coniccs Limonum non minus quam Auranciorum Saccharo condruntur pro bellaiiiSf ad eo^
^in u[u> valent. Condiuncur & pirva iategra ad varios u(us. ^
• Ai"^ ^ [jmnniMWj lia »t r^fyatt^ f»rre\ Ai^wAUt^ tM^"**^'^^ .*"(«>» hahenir. ' * '
Sacoo limonara lcribamor liteneaccultx, qtuc igni admotiK raan^efEauiiu'. iBofiun aado fiioco
tam clc^antcm purpurcum colorem conicrvx Rodi um, aut criam Violarum aliorumque multorum
couciliabib, ut nihii liipra. Hmc 5c cindonbu^ utilis ei^ ad colores multos tranfinucandos auc fi-
gendos, r.iii m.ignani e|LS qu.uKit.uem inlumunt.
Ad nsphnticoi alicctus Kc Ligni qucrc dsrafi 5 j. aq. font. tt vj. (ucci Limonkim |iuj. In-
fund.omnia pcr i^liu/as fupra cinoi escalidoCfpofteacoq. ad tertixpatds confumpcionem: coletur.
Doijt 5^n. V4ldi& proddl calids jjfiooiit ionmpeiiei, ukeribiB lamf^
piiutim &Uanii <e irHodam Banftes&oe
oecoteTiniim«fiU. MiBonmiiMniMtnm^ jatrorelig^oila •d^jSwmi Bmei;fit IX & aijlSk
%. MalNartgam * H. ti Mdm Lmm» ftm^ fjh^hm Zt^mk» fn9» immf)nm D. * 4. 7. 1»;
HcrmannL /«»7.
ILM.
Medix eft magnicudinis, cortice ^Lhm, cioeiepii colods fii^odiifim j#omadd & aais obdu^
ligno aIbicinte,dcnfo, prxduro, arAiitito& liiuttit iWBii fiiliaceis h caudice erampentibus, (pinis ri> ■
gidis, c fiilco flavCivCir.iLi;!; obluis. R^ii» attlicaili» Inbnibro corti;c tcfta, odons aromarici, fapotk
amari. Folia juxca Ipuias circa r.imiiios provoniant, obtongo rotunda, acuminata, dcnla, glabia*
Cum forma, tum coloic, odorc, fc l.iporc Limonum p.ilillorum foliis haud abllmilia. Florti ptarm '
fimul jun&i excremts lurcubs mhxrent, exigui, candidi, odorati, quatuor obloogp-tocuiidis, acumi-
naiis« craffii ac mollibus foliolis conflanccs , fiammuiu multis,^ calfdi in modum lundtff
fnedium occupaaiibM; inter qux fhlui piodit craflus, allucank £iMiiu»planus ac mbelcens. Flol> . •
cub (tiooedwit fimOm ovalcs, tum (iguri, cum magmtuifine Aand aUimiles, ac in veitice en-
gu.i Ipinuli doc.ui, co'o: c prunum viriiii, in macuricate vero aureo feu dtrino, uti Limonia : corticc
ambiuntui tcnui, guifu anuro, atque innic^liis frudibus cavicas quxdam e(l, fucco aoetolo ac luba-
maro, fuis mcmbranulis conccnco plcna \ cui inclufus e(l nuclcus "^''""^"•nHlindllf^ il-
bicans, ruia obdudus pelUcuIa, odore fapordque Limonum fblia referens.
Naiciii.r locis arenofis ac montanii nigne in Malabar. Cloiec pfenmqiie Jtiido» .^iliO} Anginfto Lim
&. Septerobri meofibus» atque dein maturos profert frudus. Timfiih
Decoftafin oleohuiiis arboris fblia, ac capici applicata ceph.ilxam toUunt; eoruod^nque fiiccus ^'^^
prxftaos hab::rar crrhinum capiti purgancio. Exprcflus ^ fructibtll ^''■^^Tmc ilU mfljhpltf* (fiMf )
medemr. £ ioiadeaiq,ra£oepiilabe formantur antiipafinodicz.
^HicfiiiftnquamTiiiar^9t^«iim ]ji^^ ia *eo craKa difiett nofiopyreDn
• • • •
I
HlSTORIA PlAnTARUM.
Afolw Umonui ImJko fr»clm fffilU. Ts}tmi.KmmhK^4m H- M. P.4. T. 14.
H.M.
Albulciih cft humilis, ad fex, fcptcmvc: cwcitcr pedum alcitudmem aflurgcss, caudke tcnui^ ra*
(pinoHs, cinerco cortice obdudis donato. Lignum Havcfcens,' pratdurum, iftodomni, inftpj-
duni. SiMJix fibraa, flavefcenSj I laporis amari, odoru aronuda. fiibf objotigOTOtanda, ia atnbicu
leviter crenata, odorata. aromatica, petiolis alatii feu foliolii drca molJos (enrinata promiiiinCj
duob-.n vv/.. tribuf»epanoos, atm fimplici plerunque fblio in extremitate, adco utpetiolos ficilequis
foli.i )udia)rcc,8c triaextremafolia hmul jun&a vulgare pratenfe trifolium non malc repraifcntcnt.
Florei orevibus petiolis ad fpinarum cxortum in ramulis prorcniunt, & calyci viridij in qiunquc laei-
nias acuminatas k&o miidcnt, candidi, fuare-c^entes, araan, quinque oblongo-teretibus, & in orbem
eXMa& fbboGs pRedid, feptem, oftove in medio albicantibui ac lanuginotK /«WMdW, flavclcentibat
rtwilw doaai pnedidj inter quc jf^Av emeigic, itidem albicans, canctilo BavefcaniM. /rw^nvpu.
rafiIJmofiRfim,i«)cniidi,magiiin]i)^ virides pnmum aHhs itmrlHiiAi pundulis,
dein .lurei feu clcrini: oordoe atiibiuncur LimoRum ooftid haod ablTmili, arque jji modib frudibus
cavitas qazdain eft lucoo aoetofb. ftharoare ac aroaiatioo^ iiiis membranulis wuitento pkiu, cut
immixta (unt tria oblQngo-raciniHb#amiill«l,'ft C|ielboflgVoiMDtt fimmtt aHOllnilMW fcUi-
culis a le invicemdiitinAa.
PnjveiiickiGiiiiianBMiiabiqpieiiiMiUitr, prafiitm
dusfeiti
Ittwb Hdbi feli> pcriMHineiMnhibeBrir cnramla: Epilepluereawtlkiifc. Rdisilviini nwvet, fiidotes
OCpeiB^ necnoo cmciatibus colids ac cardialgiz medbtur. Fruftus (icetts ftomachum roboranr,
ac aSnMKonim in eo Izlara femiencanonem reftituunt; adhcc aeri ex variobs.&bribuiqiie malignit
& peftilcBribBiooBtt^hito poceacerrefiftnnt, acqae v»cii»?»aeni»ptacihatiiBmnai oideqcBt «ui»
doaun.
• . 4. Milai Dnuma Indut, fi«nkm mnMttUt frnam unm, .Utd-Il» l«» AlmirElmm.U.l/L.
P.5. T. ?+ p.67.
H.M.
Arbor cft niaiij; maRnitudinis, quindeciin ciiciterpcdcsalUj AiuJiee craflo,ramuliIq, gcniculatis,in
orbcm lonRc l.itiq,dift"ulii ornato, qui cortice viridi-hilco (aporis iiibacns &aronutici cindi, &craf
(is,duns,ngidi3 acutifq, fDinis infupcr niunin (iuu. il«i<j(rufelcens,aromaCiGa« (iibailrii^^is.
In ramis viridibus, rotundis, bma oppolkav oblongo-rotunda, acununaai nMljttf fiipemiatRKviridiaa
tnleni^ iubvitidt^^ieiidBnrie; 'Mnvisalii|uacemed'u coiU albicante, ac in avetjGtpnte exmbe-
nnte, in.laten eniuieudbus; fapcrfohacns. Fhfcuh m umbellas expanli extrenus ramulis nume-
rofi provcninnt, guatuor oblongo-rotundis, (iibvindibiii nc Liniformibus foliolis conft.intes, totideni
fiMfnitmlu viridi alDicantibus, ftavelbentibus «|»(J^ ornatis, medium occupannbus; inter qua: /7^/*»
prodit exiguus, vindis. Floiculis iiiooodnnc Frtdhm rotundi, comce cindt vvidi-fuloo, crjllo, nut-
qudi, odorecoiticumCicn, (apore quoqne^ at acriore & ardente, pnlptoie intus refern iiicnilcntl
VbnfS loaL Qpamobcadam alwinooquuncarLinionnm ficPiperislooa. lUicteSMClilB vdlnMOe
X^u, oofldiniitnr, 8c comedunmr ad ventnculum roborandum, coSionem promovendam 6c veraies n»
candos. Imuper muni Scaoeto condiuntur ia^tsr addms viz. AUiis, Smapi, 6c Zinzabere;.
gjgg ¥nmkAridmmgkri,MialiaamBulktieal^^
cap. m.
PAradtibrum noftn ^uli, ubi id (blum Scccelum concedft ; deliciz (unt Medicorum nulorum
ipeciesprtemx froflds virore, Sc fruAuumuberequoviscemnoireproventu &: luxurie, aliisori-
fnum i flotibas ebftMicibis, aUis adolclcenabub ali» nMnn^ ibl fais quidem fimul oouiiMi»
plcrunq, placefiCR. Nociffimiverdreliquilq, vulgationi fanc iiQnmitt diAt, qnlmi anrtailletERi-
vbs cortiLis flilRor nomen dcdiflc potmc. Hxc aJib magts orbicubta,nonnuiircompreda, pariim m-
Ijolb 8c fi M anunulento luteo cortice, interius umcn albicance non miiltiim fpiflb ( roeniinas vocant )
Tcl craflo (mjrcs di^tanc ) .im.iriflimo & cvidenter calido teguntui , qus: unien ance maturitjtcm
▼iridis tegit cortex. Sapor lijcoo pro matuntans progrcflti aut gencris varietate acitlus, dulcis aut me-
dius, leminibus zqualdius, muka medulld fardis, amaris. Foli» peculiarts forma, iemper virenci, tc
HfpcricilnftarinnnitispMpemcxlum fimminuGspervio^ qtmpe^nod «meUum videripofiit,nu)ori
Laureo,acuminato,necfcnenato, aliooenoofcnblubjenk Iwr, M6cmi^s,fragranCttodaris [qui
Cordo cimicum virus nonnihil redolcrc videtur ] coloris candidi, ftaminulis miiins mcdium obii-
denobus, pulchrior quam m Citfo,& odoratior, innis iiibcatrinus, pcr oram vero limbi purpuralcen-
tes. Arbori, qui mulco m.ijor qu.im Citn, coi tcx viiidis, fpmx rigiii.r led r,^rjr.
'''Aurantiam ab auri podusGolore didumputo quaoi ab ^2atI0( Galiiz oppuio> vel ab Aranda
Achaue uihe. Aurandx «oini iXMM»pitin incQgahuia, non ame ia ufnn venit qukm Anrandum
oppidum deletum eft. v< " • • ^
J. Bauhinus MahutrAfirnidum potius quam Citrium diftura, Theophfafti & Plinii Malum Me>
dicum eife (utfiiperiusinnuimus) (ufpicatur; f^ ind Auftores hi Malum Mcdicum non comcdi di-
cant, qiiod de Malo Auranoo vcrum eft ; dc Malo Citrio minim^, qi«»d totum manditur. Vcrum
ji.icc tanti viri Malum Aurantmm coftice cxccpto ciculentcm cl^, 6>l vuIj^o comcdicur procibo, &
nea in oQadimcncis tantumi Pulpa eoim utcnor Aurantii muito micior eil minulquB acida quam
v«|
Digitized by Google
Lib. XKIX* Jrboribm TomferU, i^^^
vel Cicrii vcl I.imonti: 8c rios in Itali* U SiqlM ohfcmwiwn niftic(H 8c nautas Aurancia m^h curn
panc pro rcftxhonc comedenr«, nonquam vero vel Lunonia, vcl Citiia. Dantur etiam mala Au-
' rantia <iuL:,i q'.ix m.indi pollc ii>[c non negat. Eft infijper in EiiroT^ani nu[>cr jnvctrtuni Au-
rantii (p«xkkm aenus, eiculentxim, Chinenle diftum, iaponsdcliciciUimi, cujutctiam cortcx luU,
aim catm cORieattur. QiU)circa quod Domicianus Matiaiwn nulum (uper ooenam liimpfit» miia
bhJht quo loiintt Malunt Auraniiiun hodiacnuin vel Ceftianum, vel MatiaiiDin Fiiaii fterit
Roqdrit lAim, « Scafigiar toI ahus aliqaii Cilitilttacis pro^e^r rcfpondeat .fineoiitAaniQtie dter»
argumcnto quoicicm prourc nidcur. Auranba ('inquit) cxliccua vcl in liv.ilros annos odorcnt
liium rctincnt, ide^que vcftiiHa iatarp^ai atlodoFein conunuiucanduni arcenda noxJa apti(-
lima eflle. Cicna vcm eifi qficcanmrqiioqiiio» iunt caomi evanida» «de6qneiiec odote nee oib
«^ommoQdabtlia.
. AtwirioriiiapbiciQMcieiieiipaaijkTa
conftiCi
C Banliinn ifta genera praponit :
I. .Milus Arantta mapr. f ^ijus plura genera eiJs ait ab infitione prodetintia: pleraque coitice
amaio, c\,i'Jo, auico: alu luovircntc: aiia co.^ics renuilGmo, (ubrubence, medaUa daici : aliqua
iSc coroce dulci ; aliqua in uno j^>omu duu ^onera bocrorum habent : aJia abfque isniiniiwil Swft
pulpa: (apore diifemnti nam aiu aada^ alia dulcia^ alia viilo&^ live mcduiiuiCi *
II. Malus Arantia hiarilis. * . *
ilL 14aiiaAcanoacatticedulcieduli: anrhinenfe? ■
IV. fhifaLAtant unico grana
His addit Parkinfonus Malum Araoiiain iylTeflicui» 9» tanien iilBiio^ iion intiadam
Ferrarius lias habct variccucs. ' ' ' ' '
Aurantium licciorc mcdulla hybcrnum.
Aurantium lcminc carcns, qui)d vci (tibvqtuadiun, vcl obiioqgum ^wonitrfflgjg.
AuFantium Kcminum 8c cri^ fbOo tC flcce dbpliGt
Aurantium ftellamn) 6C romm*
Aorancium virgacum 8c ftriamnL
Aurancium foenuna (ive rGeciferum.
Aurantium hermaphrodictcum (ive comicalatant
Aurantmin caliolum multiforme.
Aurancium Olyllipponenie, Sineafe noftratibus &Bclgis, qu^i ref^SinanimOiyOtppoiieni '
tnnfipeftam fneric. Orciiutc eft rotnnditatis, niediocrem fapra modum curaens. Caro cum ip>
it, cote confiniditur, & e&ur iacundi(ltm£ Novem fpicarom meduUa Uand^ mordacts dulcidinis
tim vehementer flarefcir, nc aurum in eam diftabuide creifas. OonidB inii^cr (eu poiius cunculx
glabritie & rcmtnum paiicicuc j rcliqius generibus diftinguicur. Addo qpMM io boc gonoi fioAB
pulpam viciolamj canolani, auc coiTuptam noodum vidqjrimus.
AttfiUicium Indicum ex inlulis Philippinih
Aarantinm dulci coctioe 8t Sinenfe. •
Aucatitiam oiiuMom maxnnmii.
Malum Aurantium I.auri angulHs ibliis.
Malum Auranaum umbilicum Rolic inftar gerens; fruclusquidam monftrofui .lut p.MtornatLUilis
cdc vidctur.
Malus Arantia liermaphroditicaj fruihi medio Citrio, medi6que Arantio, odoratiffimo Ilcrman.
Ctt. inlitionis ingetiio prodikia videtur, applicatis ad ie matn& MaLOrrja: & Auranti.t furculis per
medium {ecundum loneitudinem fiiis, aliove aiiquoaitidficio permiftii iiaiiiiithuij ad eaadem %c
modum qao Mulus Aiuio eqoam ineunce generacur.
Huiiis arboris de^cripcionem vide apud D. Hcrmannum in dtzlogp Horti Lngd. Bat. qui habet
Malum Auranciara Indicam (rudu oranium maximo Ptfthiuim didam mcdullj pallclccntj & \ ulf-
fcfcenta
Gaudcnt Aurantia iifdcm locis ac regionibus quibus Mala Medica, ubi pailim abundant in hor- 1^»;
tis & viridariis, manbmis prstercim tcaMkns ut in liguria drca Genuam, & in infiilis Scoechadi-
bus Uuru diftB Dtop^ Oluam GaUiKptainncin:, ufai adio6 fanibarem efle Aurantiam lcribit Lc^
liui, aciempervventiain laoorani anioHHCite& Pomorom ■fatara perenni neutiquam inquihnavi-
deatnr. Nos in infula Mclita in M.igni Magiflri viriilario arborcs (atis grandes & proccr.is viJi-
mus malis ma|onbus aqualcs. Abundat etiam in Sicilia & Italia, ncc miniis m Hili^.inia. Hilpa;
lcnlu apad nos in maximo prctio (unt. Peregrinr tarticn It.iic liar.arborcs in Europa & aliiir.iie
liucio advcdt£,qucmadn>odum Citrix & Limoniz, nimirum cx A(ia. Aur^ Hciperidum nula non-
nullis creduncur, quae verilimilius Cydoiua fbere, ut alibi*dixiiiius. ' • ir m-
Flores tnali Aunuxic odoris gratia in pnccipuo honore ioaci deoerpd eiiam petmaiia in lon- ^ '
• i^quas rttiones perieruiuur, & aqua quoque (ragrantiiGmi odoiB oz ns paraturarte def^illatoria
quam ttt^*m vocant : non tantum ad dclicias, lcd contra peftem fc morbos co:i:jc;i'''1bs L:t;I:n!,
& cordiamicam, qu.t & (iidores movet. Hifpatu parturiciitibus in diflitiii partu piu;jiii.iiiL cuni
pauxiUo aqnn Pulegii.
Cortexatnarior eft ac proinde calidior Ctcri corcice, (accharo condinis verminannbus pucris
odBi ftmuus ni amarorcm refpoerent iPer ali^MX dies aqua in&fus amarorem deporat & edidii
' evaditt deinde conditus (accharo non untum menits (eamdis imer delicacidima beJiaria inferttu',
fed 8c medicum ufum habcr, in cordc & vencriculo roborandOj inque iis affedibus quibus Cicria,
conducunt. Modum conviicniii cortic^s At.mciorum 3c I.imonura vide apud J. Bauhiiv
Pulpa intenor lcu luccus mitior e(t minuiquc acidus quam Citnorum & LimonuiB iiiccns, fri-
fidiK tamen & guftui gratus, & ad appadtnm excitandum ittiiis, uc & ad (itim entmoendbm in
iebnbai Noi cert&in&fanitardoceiiiagniuniadeibiait^
o kju.^Lo Google
l66o HistoRiaPlantarum-
MaU AOnmtia foorbuto laiuuido efficaciflima vSc perhibcntur, ut quiiiam ctiaio (do efu cra-
domm diwumo percurennir. . . . : „
Malum Auuntium lliip.^Icn^b integnitti cum comcc « cMBecomwtaiii ante acceffum feAiw
inteTmittcmis, pralertini tcrtnnx, pcrlxpe paroxyrmtim rjerOt, & Rbrem ipUm proffiRat.
Oicum e corticibus exprcflum ignc* prnc qualitatis cfle compcni lumtw ( inquit J. B,uihini:s )
ouod facile patcbit ei qui corticcm recentem )uxta cancielam pi clkrit, ut cxiliant guttutj: mftar ro-
ns vidcl«t ftrcpitum 6c fcintillulas flammeas excitan ac ii pnKerem iubhurcum in flamniam Ut-
iecinet. Sunr qui exiftimeiit eodism niade exprdfi» comccs m oculot daniicare vtfam^
EtenellsdedddUqueAnnodiifiiim glbbiibadii^^ 8calpitGDl«iiimier«idii» odoitilbo
'°&mina vcrminantibus pucris utiliter dantur. Ex femitlfi tftjU oonniflb arbufculc ^mo aniw»
prodeunt, quz m acetarii nKxium conieftK, admodum imIiID fiBI veikriculttm inliiper CQP'
iobor.tnt 6t appetimm excnanr, autorc Dodonxo.
Ad lumbricos, K M.ilum aureum. pciforetur. & digitis comprimatur, ut (Iiccus djHoMttr.
Detnde oleo Lioi Sc taoab Abfinthii Kut;cqae paribos portiontbus tmplcatur pauco Theriaoe
Tiax Lupinorum addito, paiwnque buUunt. Hoc limmento piflfus, tempora, nares, 'ftamachu*
& umbilicus linanmr, & videfaii mkafadanopeMDkncBi. Abdt. HoctemBdiumiemperiiHhipla»
cuit mquit Chclhcau. Habui aD.E.ifii/yi;
S jirstjn^ppd Anrantui f «rv«r fimdu fntdm J. B. Alil» AnrtMtio farvm fm^Ks Jimt*
tm CB.
fniAiittis, quos binos vUldnt ). Baulnnas. G non fuiffet app«nfilchedu]a> cui ent inlcriiMiiffl
tnxnu D. ..<!.-• ni iionrjn Aracytufpil, nihil aliud ludicafFet quam pam Mllh Alinniia; oranC'
enun
S tniaiMlS, quos oinos TraeDOC j. Dauraniu, ii non minci appvniaiHiBuuia, cu
i D. P.^l.:<!.-ini nonrjn Aracytuffil, nihil aliud judicaffet quam pam Mllh
codcm modo grbi-d.uc>, rugoh & nigricantes faporc codcm.
}. Arbor fertgm» AnroHtio fmiU fruBit CiuC J. i& C. B.
Palmariserat hujus ramulus. onam viJit Clufius apud Paludanum« iNigritarwn regiooe deLmtf,
quadransutus rugolus, nodis difhn^s fragilibus. BimiemperexadTerlb huic ramuloinnalbebannar
(iirculi, luftinentoi bi cvi cralTTx}, petiolo f raaus, i calyce velot quatuor %iamis oonftante prodeun-
tes, unculis utplunmum magnitudinis, orbiculatx fbrmx, nigofbs, nigros inftar Arantii panrirc-
ficcati : intis plenos hingofa quadam cidp.i (cui commixta psi v.t qu,rilim grana, p.rnc ut in Ficu'
bus) ^ftnngeotu imtio iapons. Nuila poiro m co ramulo toliorum vcftigi.i .-ipparcbant, ut dubita-
ripoftt, An hsn: arborcx illarum (it nuoiero, qux pedicub (ive rtmulo ^^-'joi^ fuos florcs & fiu-
dot enmmmt, ut Aronucici CuyophyllL Grana Eicaiim finiilia hujas fhtdus pulpc admtxuy ar-
iKinmad Rcds potius poifaBie arguum ^u^ad AHmnn^
' ' ' •
C A P. IV.
UAmAim» a& IVmi Aimm. JJL idslmA&ntvtl P«aM jUmn Park
PRoxlm.-i Aurantiis fimt Poma Adami nuncupata, fi fruftum fpeclcs, orbiculatum illum qui-
dera 8c aureum, arquabili Aurantiorum fuperficie, fed multis numeris majorem, & nonnun-
quam adumbilicum veluti ambefiim, colore magis fiilvo quam Au:anri.i,& otlore ign-wo
lit Guoe Citris fimili, ied gufb infiavij muhointerim iucco przgnante, lapoie Aurantus affinL
Atvet6fbliam in Limomim aot Qtrioium' fiimiliam cocKxare jubet, ut cui aalla firitjefta P<n^^
nam pftri «jpj^yft ^fiffnXitmr itfm^a^ ^ffmiHiMiei fimt, tiMiiti flc Ipinat Yir6rque peitiiucis vitz mlili' ,
Pnmum Atlami diSrum volunt, quod in fupcrfidcoCulllfiMnimdeilUlWITCftipah>beiC*ide>BB'^
quafi ab Adaroo pnnio honune ooromorfum iuiiict. .
Ejuldcm origiEuieftciim idiqiiiicoiiienetibi» 8EmdMemtogicoiiHir, » cama
necidpaffiminca. , _ . . r ' c
'inniusoamnialoCitrio convenit: peculianterautcmad fcabiero valere creditiir« fipert..
^Teaum, & tenuiffimoSai|^ii^ikmaiMunideiadeGioerefi»venticalefa^^
affricctur. DaUcbamp. '■ , . % •'
Notat Cluiius fuccum hujus fi-uaus ur ?c Mali Aurantii brcvibus h-ilJiculis comprchen^ CUm H
icliquis gpncnbus foUioiit feu veiicuJa: luccum coniuientesoblongiulaiklint
CxteiumnmiJUbmi liBuearadili, LDaiiadiA4,«inBnoealfiqcur&ddeMCurl^^
muum'
FiomumPandififhiAaoblongq. . ,. „ ir
.PtamutnAdami fubronindiu^ idgoe vdRhttfwMWt NcapoKtamiin, Romaoum» vel fcmun livo
aKa poma includens.
LuinialivcPomumAdami Spataforuin nothum.' « . '
Lumia five Malum AilyTium Ollulx afpcdu.
Lumiaexpcn medulk. ^ ,i • n ■
Defitu,terra,fimo, lanonc, inlitione, propagatione, traaflatione, coUocitionc l(cr,.outK)nc, n-
pptiwpi. injuriisoaelefttbus,mocbis,rcmedus 8C ufibus Malorum Citrianim, Li i nLm Cn: AunBba-
.nvi ptolixiT agicPettanui iaUB$«ii nnpcnimd Commdinu^ quoc coniuiacLcctpr.
Oke
Digitized by Gopglej
iritxXXIX. * T)e Aboribiu Tomifcru.
Olca cxprcflaSideftillataex h.irum (■.■minibus, floiibus_5cci Mric:!>u5, prarapui ufiis Cint in Mccha-
tig» & Pharmacia. S^cci e meduUa expreOi luvatit in tcbnlibus, icorbutwis 8c calculolu afie^busi
Coftioes ficcad 8c puhreriiati in affeftibai OomaeldGis flcfladdndsCpridntiai in ^npia. iatHnperie)
oommendantur. • • ■ > • •'
Turcx popuiique Ortaitaloi Tirias eaaditnMtt bilcc pneparant« Ae finm SMit a faontm fiic-
di & Saocaaio coniponinnr.
0.; p. V.
I. CjrHfMft'Parlc J.E CBi fiuSMmthmmimA. CMm-fJbllM, P.i. ^.14 /».41.
R W. _ • .
ARbor eft proccr.i, dcnfis 3c opac^ fro:! :'.tba-, IntJ f;)atfi4. crafla brachii fci; r.inif.»
(ubtus ac lupra,t;rrnm l.ue diHuiuic;;s, loici^c albicanto flavo, crulU nigricaiuc obuuiSto, -
ligno albicintc & (ubHavo : incili ,i;rviLfilurn humoremj qui l.iporis clt nuUius, ex.ludat.
CMufex quantum duohoniincs amplecti |x>lluuc : oorticeeoiictnqup radix, Lgno albicaijKek ; 'A^.
OHqiigatimbinalwciilisadnafcunturj peciolis brevilMV,oblof)fC^IStailda«mm<^olaiiwa,a|dii^^
mtrenucatem (en/im -ooatraAiocaf ottpiile verfus unam pwtem luuuuhil infloa^ cextura <lrmL
fpida ac folida, fupernft dbXbaxo virore nitentia, infemi dilutiora, venulis ^medti oofta bfaliqiie:
jurlum tcndcntibus ir.f;rn ■ .ipparcntibus, & nullis prartere.t confpicnts; iaporeaCKla Fleres in fdm-
misfiirculis breviflimii. inlivient pcdiculis, incarnati 8c HivclccnteSj quatuor pctalis rotundis, paruia
oblongib & coiic.ivis, cr.iifis & lienli!) Iine vc'nis.
In mcdio Homm emicat globulus viridis^ nidimcncum f rudus, in o<::to lateta obionga per Aiias di-
KinAus, in verace capimlo (cu umbilico, quod ex gemnus albicanobus otinfta^ donatus,. quem
cirounftant jlamiim SamCU alhirtntia, apioes fla?o>tiifan)s fiiftinentik Floresautero odons /unc
imllius & &pons InbaeidL CtSx qoatoor pallidis conoivis fbliis oonftat. AMffw unciaiibus petiolis
appenfi, erandes funt, rotundi, oAo, novcm, dccemvc coftis extuberaflle^ capitulo rn vcrtice par-
vo, quixreti.in) collulis Ibiatum e(l> primum vindes.deinde flavefijfiDiii» Cum maturi albefcencei»
lapotc icido^dulci. In flHdbpidpB/<MM* ablongi« magnlmdinfl nniiit iutiGuli, compfflS^ qp>.
lorc CGeruico«iiera . _~ ..
Frudus AcoiczMali aurci cuicortex cxemDtuseft, magnttudinft Scrqrma, exgrniBll paiitcr
flonftani, iMnonotinitofepMraj«Uhii%tBniii)tariaM^lB^^
Siocwex Mabhar in aKasprovincha
Eo iirunrur in cibis, magniquc aputl incolas illius efl I.ius in cur.inonilvis, fcd inrer omnes qux cx- yif^
psrientia comprob.Ka: (unceminer prolluvii albi cu^ifcync^, geuei ih conflndtio,in iii prarfcrtiin qui ni-
mio Vcnem ulu lioc ni,ilum contraxcrunt. Luitur vcro aut ip(c tiuctiis nutuius, aut cjus fuccus
cum oxyg.tla lumituraut iliius exliccati pulvis: cum oxygala autcm mixtus 6c cotti oryza miritioc*
appetitum dcje^um revocat. Utilts etiam e(l cjus fuccus Sc exficcati pulvis in oculorum caliginibas
flc iuffiiiioaibus. FamiUaris ell fniMi pulTis obftctridfaoidpuerperis.eoito ezhibere (olcncad pellen-
dasfecaiidas, & ad purgationes atquflMflii abertaiBP pnMbiidaiB, nun ctiaai ad fiwilirindHm paip'
CmwMfak Tinfchorani,^—» C*Rmikm mm jriMiin^m^met. CmtsfHbJiBry,
Hujus frudus ahquot inms continet iapillos: gipftn cft admodnm anfterQ, mvaimduie Cenfib
ipta eciam afborGetab iioftDO fimilisdl. £ii^(cii^
peliocfniau8Cttt»oi« in Annotitionifaini D. S7M ad IK M hsc liabenair,^ D. Hmmanu foarfs
ad ipfum datis. C.B.iuhinus in pinace utramque arhorcm Carcaptdi Mijld: 5c Carcxipuli Linfcho-
tani fub eadcm fpccie pcrpcram comj>rehendit. DitFcrunt enimintcr (c tiore aciicctu, hcct m reli-
quis conveniant. Pnor trudtu eft acido, (iilcato, aurco, mali ni.v,^nicudinc; altera frucla dultij ro-
lundo, Ceraii magtucudme. PriorG^d£« Cingalenlibus limplicitcr diatur, aicera Kjnn» Oberaka,
Utraq, rMMM» GtfM fiindit. Pncftat autem illud quod cx K/mna Gbtrakd, . ,
CQnnindi autero non debet (inouit D. Syen) gummi GattsbiA delqipHWll cnro vukari, quod il|
EfilfllodicgaffiMplanta ooUigiteftaturBootius cap.57. 6c db hiikwmlmmCiHJMja, quodin
CirfnffaitTidnai^OO Indigpew^ndi CflqiicaiBrpwweniati
A P.
Cmtmr *RM. Aislm MsUhiriat fnStttmittf^mmitimftt fmum flsm imtfrtffi & Syen. • ra.r.iil
H.M. ■ : ' . ,
ARbor cf^ proccr.i, ramis dcnfo, lati (parfis, nafccns in areno(is. C«wfc* ambitu amplextun
duorum Iwimmuin implct, cftque ut Sc rami ma)oreSj cortice cinereo nigncante auc
njbc(ccnte. Surcuh tencnorcs ex viiidi fulci iunt, noiloli, cortice amaro. Folta ex nodii
oriuntiir bina limul, oblongo-iocunda, in mcdio latiliinu> antcniis roiundo-cu(pidata, plana, vi-
lore cotmnttni. iupern^ nonnihil nitente, infcilm fildOb limds Mldi iBMri. Prcner cnftam folti
inediamdne aGcluncinde^peciobegreibnmrinioM in fiipiiufliicin Mrtc noiuuhil emmen»
tes, duftu aitiiato antrorfiim ezconeflcefc J&win^fiiiculiseiflodnainbelhd^
MfV^ quinbr, qniiiq^ twl ctim im peidonmi diludfc Tiicutitnii, c^^^
Bbbbbbb «bi
I
1 66^ HistoriaPlantaru
M.
ci ni rct^unculo craflb, parvo, viridi, calya arao qumque folionaaaifpidaeonim infidcntcs fonTii ex-
terH.ili.iuddiffimilcs Oryophvllts, odor» debjlis, haud mjucandt. Stmmna quatuor vc! qiiinque,
cuin aficAm lonels vimli tlilutis c nictiio emicantj inter qi.a: fiylttt viridi dilutus'fupra apiccs cnimem, '
qui ^ globulo viridi prodit. Fiores cum m geminis proinicant, onmibus fbliis retuftis arbor eft fiio- '
hata, ac com gemmjs riortim (imul tenclla fouola velut nova gcrmina prorumperBConfbiciuijtor. JHw. '
'qui folitarii, vel etiam duo, tre$,quatuor, plur^Ive fimul furculii pccipbictittis adnednJiair, rt>
tunda niala funt, |^bra, abfquenigis, colorc aurco.flavo, came pcrmamritainn candida & mucil^i-
iiofa, coKicccraffiufblo&fragili, funtquelaporisvaldeaiiun. 5«wm4, qu c mtr.i carnem frurtiis
confitalunt, forma rotundiolaplanaac corapi«IIt. com olanis fuis (uperficiebus jaccmu in longitu-
dlne frudiis, corticc cxtcrion pcr matiintatein iiiibc vmH vnl^ iuiiqm pnlpi raU^ atmn.
Tota arbor obamantudmem cclcbris eft.
ItMMft Flores fert tempore xdivo, pbvio(o fhi&ns.
n^t. • lUAx velindeioodoTelin infuib propbata catharticaeft, jirod^ftq, (ebribus ptmitofit, doloi^
oolids, inteftjnmnm torminibus, ventris flui&us. Condodt in podagra fl cum eios deoo^ pars
dRfta fovcamr; in verrigine inque atrabile, fi eftisdeco<5fam cnm lactc \'.iccr niixtum .ni dcli-
bationcm capins .idhibeatur. C^rf » Contritus &mixtus cuni aquamquatuk Oryzaiiavc bilis
xum rei-nimit. Succus cx Foliis cxprcllus ac in deco^datoscapitis dolores loaa^ h^gjnnppi^ ff nftr
iii vires lubct, mortem mducens, in llercore hominis oomcfto laluseft. i
■ irius (eminum m fhtAilHU per duos annos continuatus, f uropto fingulis dieixts uno aut daobasaiK
mero,effidciitiikdttiTtnenamCaMiri,vn^<^«C4|^ nuUasMnat adfanu: / ottfa*' i
f« fi' > ■ ••■ . i
. . -iJlJ.. ■ . ■ '«
A P.
vn.
'lMit^ j09mafit C B. Mtfi^o^mx Gardz J. B. Bont. /. 6. c. a?.
PUfilla cfJ ai-bor ('inqiiif Garcias) Malo vulgari fimilis, /a/w I-aurinis, fionhm iurci; [Clufius
fclia Laurinis mijora Jklatiora efle fcribit, amplifCmorum fbliorum Mali iormaiii nngisrc-
fcrchtu, f« .iiit lcptem craffioribus venis ex utroouc nervi medii latcre procedcntibus
}>ra«iua, intercuriantibus crebcmmis fubtilifEmifqiie venulis^ ut qua parte a£trjta»ennt folia
abrfliflbms fi& oontexto rete conftare viderentur, fapore aetm&ula Quedam porro folia qua*
cnor, ^uinque, aut (ex undamm lonsitadinem jMMfaani* ttium ]acituiaiiiem* ,auc inoplinmn
pro fbjjomm m.ignitudine, edque in amutu non deiimta anc crenata.3 Bontios (blia ticqin ailxNis,
iit tmncriii ?c r.imXj mfiqubd fpinofi nnn fin:, Mali Citrci arborem xmulari ait, & nifi odore
dilfmgncrentur, qtii in A/«»j(>/?r»ii follis nulluf, eftj proculdubio alpctium tallcrcnt. Fruc}mt vatex
omneslndLi fiTKftus I<higL- f,ipi<li(Iimu5 cft. (xiLtice refert plane MaJum GranatLjn icu Medicum,
kodcmque rnodo aflringit cum paulo majore amarore. In bafi ieu iniisnorc parte veflitur circ«
caodam ailMS vd quatuor, qain ftparatts coiticibaik minudofibus, ut in Roia videre eft. In ver.
OCB vBw> oufunaui if&m, qo» qoec radtos ludiec tot nudeoi m apeito Mani|aiftino«^ GandidiiSnin
<!M»;niviilnftarvelliio»reperies; iti abquando fex, aliquando oAo» pc« ladionwn naJtitadinB
indubitato intus ocduduntiir.
In Java iofiila circa BmMn emponum lufdtur.
Cap. WUL
A
-f^4 Br.::ir:f^:if>r» Mar(»nv. nftd. Timifir» tnfili» Br^fSt^ fiatt «mtk^ awb» ^gUim
ftricarfto mthfu /fww.
Mtrcfrav.
Rborhxcin Fagi auC Querciis altitudinem auirmt^, corrice bvj, cinereo, ac multos lubec
ran:Qs : /r'//o auiem in quolibec pedicab Cltt« wi oppofiu. Levia, fplendemia, fuperni
faturatius, infernL- dilutiiis virentia, qnacnor aut fai digitos loo|{a> In extremitattbus
ramorum lo, ;o, ai:t pluics pcdiculi funt Cerafini, m quibus fingulis fitt oortRans quatuor fo-
liolisalbis, digitum lonRii ; qcoiilibct habet fimm paiolum, digitum Terc longum, figui i ferc vena-
buli, 6cnervumfecundum longitudmem, ac vemilas obliquas virclcciites, ut tolia alicujus arboris,
fiCcimrfiis aTtcrnatim pofita quatuor foiiola brevia, vu-elccntia: imer omnia hac cnalcunniry?*-
uHmdtt multa, fubniffa, dreiter fcijuidigitum longa : in mcdio demque horum eiumpit pediaiius
dhns aut fcfquidigimm iongus. F^mSmn* fat rotundum, nugnioidine nvBdiDcns pomi, qui quando
oiatiiruit flavet inftar Auranrii, ac oorticem illi axjualcm habem; interius antem plemneft capill»
duris, magnitudme feminuni Cerafbrum, oblongis, flavis 8c nucleom oonitnra|»US abnn: dict
lapides autcm cfl pulpa alba, mollis. diilcis faporis ac naufeafaandiodoril. Edab «ft fiudoi. .
LignurohujD5a:borisfagile, mctkllaalba, Sambucma. t f. r i-
fjffti Fbuiliojus arboib (.ontufa exccllentiflimum funt remcdium contra malum hic pcifainiliare,
• onod vocant Ac/t«/ dt cu fi exteriusappliccnturj: tzdarumque infiar ano iodantur: pmnes deqi-
qiie {ervores tefi^i^erio fuo reftinsnint^ dalocaiue miriBBnt; naeter ime «uiibas indka teftl.*
tuunt dolore&capitisexcalorc nato$._ . , ._. '
Du~ hujus arboris reperiuntiu- fpeaes: Pnons lignum jndtcatnr aurmimum, ommumqoe ui Iiit
locis mlccntium pi.ivillimtini ; p itrt:.'inis quafi expers 00» MiTnptiani lefiltic, ac pRMnde luvi*
bui ftxucodis dicatuiu. Arboi hubctur uifrugifaa.
Digitized by (^OOgl^
I
l
LitxXXlX. T>e Jrhoribm 'Pmiferis. iC6i
Aftera [ Pifoni cognita ] fiilio eft gl^bro, magno, WM» aeno redo & rarioribus venis obli-
quk pradUow Fniaiim fcrt AonAitio nftlo niBjorsnnr oottloe Craflb, doro, fiilvo, dnereil^ue
maoilis variceato, quo mcllais qiikiim Iiquor continemr, (1u!ccd»<e fun ccrt.ins cumSaccharoi 'di
nudei inuhi funt pcrmixQ, qui exiccaco liquofc Poou llrcpicum tduac uc capua Papavenim.
nopeAorit moriMs In nla babetnr. -
C A IX.
Karm-kara H.M- P.4. 7*. IV ?• 49- Luitca, pomo coTtitofo Juglandt pari, mimofpeno.
H.M. , . ,
ARbor eft mediocrit nugnJttidinis, caudiee mediocmer crado, candido ; cortiosftirva^ Jqi>
bro, inodoro, ac amtro abdoAo, necnon ramis viridibos in bibem dilRAdameiK Jlfe»
Jtx mh, albicante coidoe taSau fine ordine btevibus, rotiindis ic fulcni'; i^eooUt
circa r.tmuJcK proveniunt, oblongo-rocunda, acuminata, denfa, glabra, fuperne arro virore fplen*
dentia, fui>ru5 viridi flavefcenti.i : colTta modia albicat : fapor amanis ac aufterus. Flcrtt albi-
l^priic^ magoitudine Faettot Honbiis, formi vero Geniftac aut Laburni nmiles, aut m ramuloniia
«BBilttnMk «t ^ kteribos in tenui ligula dcpendenr, acquc calyci viridi, in qutnqoe acamouta^
ll>illl|llililiVlnn kifrT"*" foliola ledo,^ inhxroit, quinquc oblamBMeret^Mis, cralis, candtdis fi)Uo>
|s conftantes, lupremo reliqnis mulco nujore, iato. furfiim leflaBO^ at inferiiis aperto Uani ddfi>
icente ; i quonumerola prodeunt fimmmds, candida, apicibus ornata : odor fuavis, &por amarus.
FruSut nucibus Ju(;landibus magnitudine {imiles, rorandi funt, globofi, ac duabus pttitubcrantiis
ad vcrticem ftriaci, viriJi-Havcfccntc cortice cin<ai, carnique intus albicantc, pnmuni deft(a, dein
iDoUi, pukaoea ac (ubduki referti, uura quani nucleus loca^ur rotundus, bifaham auc tnfariam
Avibk fidbvindis, rufi pellicula tedus, fabarum iapore zmulus.
Odcit in loci» ^^foftribm AtafaW, pergetap yiret; iioai»6biimaiiQOiaMliifQ|feitfinAi^ LmmJ
~ e^ V». ApciK fl^ OAotet ec 000 an fiverflei luiNC, ..
, '. ■ * ■ >»J
Cap. X .....
I. YtimiftrA Br»fiUiiifii fhi&m tni wtm tmmmt. ...
_ tice eft grifco leu fulco, hlnc mii ramos f los dirtvlJ projiricns Felia habct in ranlbltf
oppolids oppofita, ad taifhim dura Sc membranacea, lung.r, (olida, fohis Araticu fmhe
_ quodaramotio litnilia. Frucim maturus flavus, rotundus, Ponu niagnitui.iine, corticc pariS
fei cum Aurandio mak> aaffitiei, oui indius taold feparanir : Contmet duas aut tres CaftaneaSj
«edb^ magoas, uno laH&flaiias nbi kmcsa appofitz fuix: has pauca anbie 0»«!, alaeuiB;
Biii aen & ubemaikaniBi, qoc ooaifldkar. GaAaaae noa eft ednlisL
Jiibor incfla bc croceum & 6 foadk.
SM^.fiDnm Aqnepedk mTBoie Mencmim, finlbi iMttnrinenfe Meitia t«ru< (3
Folio eft glabrOf iiiapio^ nno nervo refto 8e raiioribus venb obliqnb pnedicOi -RnAnoll lot
Awaaiio roalo maiofeni, conkecnffi}, dwo, fiilvD, dnerefiqiie nuculis varieemk qDomelleitt
qoidam fiqoor continetur, duloedine (ua «erteni «um Seoefaero» coi nodei moki ninc permixd,
qui exiccato liquorePomi ftrepinm e;^unt, uc capita PajDaverum. Ab omnibus paffim Barbans
peregmanabus fruAus ob duLediiifni gracam expetitus e» : Europans cantum pro gc£bom morba
Caf. XI.
Pornifira tirafihtnfs fruflu certtcofo evaU, rnonepjrtno. Titima Bra/ilienfhM Marcgrar.
Mfrc^a'^''-
ARbor graoi^efl & ramola, corrice gryleo, coryb noftracis cortici*haad abfimili. FJi*
inzqaafis m^p^udtnis, a tribus, ad od» digitos lotma, pediculiK brcvibos infident, 8e bktt
libi apponuntar« qnBflHdoiodum & rami^ bic iluc tamen fblnim fbUtariom invenintrr
liinc aanm obionga, antonB eenmnuu, auris Afinirae figur^, fupernc Izt^ viridtar ec Csju fbtia,
infcrius paululom pallida. Ad fbliorum exortum duo ranTa!i cni^-anrur f)ppofiti f interdufn
nnicus^ tres, quatuor vcl quinque digitos longi, fpicz modo in cocum nutnci oiis vcltiri flofcuUf,
rjuorutn quilibct fuo inhdet pediculo brcvi, parvulus, in quatuor crenas lccftus, fiamina novcmr,
ienndigitum lon^, ereda, crocei ooioiis, tipicihs tenuibus rubicundis, contioec Pcdiculus flons
coloris eft melim, flos ipfe ejuflem.cnm pamBb nibro mixti RmSmm iert aannmiemque fuo
podicab inainnBein« dbpticz figqnei nmbilioo autem in/lar punfti eminente: exterius couiris eft
«Uaoifevafiuuii* coreoe cameo, Iblido tiuidem, fed fragili ferd, majoris craf&tiei qulmooitac
eft OdblMI^ lidbquo latec pulpa, pauca, albicans, gelatinx coniillcntia, {aporis acidi grari & ad-
qpR ^once i corace ba£to & ieparat & comedicur. Contutcc deniq;ue la medio fiii >
Bbbbbbb i mdeimj
H I S T O K I vA- P t A N T A R U M.
nudeum maenicudine Caftanex, dlipcicx hjsura:, cuaculi teaum flavi^te: iple autem incar-
adftriafiBQte* miium^ueediiUb
Cikr. XIL
tul0 ZgUmoffiiim Hermui? Afftnd. H. L.
, J[_ bras loneas emittjt. Caudtx ambitu unius nomiius ampicxum excedit, corticc (.r.UhoIn,
jnoUi, albicance o^uiaus, intus albicans, odorcm calcis «mulum tundcns. Ram% noduii, ilittincii,
dnerei, fuiculi tenenores virides. FqIi» longis & cr.ifliolis p-ciiiculb nixa, conjugatim bin.i, alcer*
QO ordUne c noduUi cgMdiuomr. (pithamam & duos trdvc uiliiper pollices lonea, palmot duoc ]»■
ta, ad petiolom moime lamudme, wAiqas lenfim oonnada m cu(iad^ obloiwam ae&wot:
( cum mioora foriiis rocundioris funt & minus oblooga) mmeoinu laniig^ obliu, maxim^ ia
averfa parte, rupcrnc virore faturo & nonmhil nitcnte, fubtus dilindora, ftpore amarp, odore nul-
lo. CeSa & ntrvt foiionjin in avcrla Iblum p.trtc cminent, & i margpfW reflexi aruiatis mulci-
plicibus dudibm inle inviccm incurnint; reliquam ncrvorum difcunm per folia defcriptioncn»
Vide. Ti«nf in ^yiji^ furculis plures fimul broviaimis pedicuhs proveniunt, flavi, cucullorum fiac-
m.i, laciniis quinque rotuncUotai, aalGolifc quarum una majufcula eft 6c latior ac cajteiis longii«
propcndens, quatuor reliqujs extitwfiim itfleacr, inctfi, fupcrnc quAm parte infcnori latiores, co>
loris iiuciius ri.ivo cl.in, extcriCis, ubi tenuiter pilofi (unt, flavo-hJci, odore nonnihil debili 6£ nof»
iniucuiulo. Stsmma quatuor flavo-albicantu ac nonnihil inflcita yersus majorcm lacimaoi, «ptd-
bm grandiufctilis fcbflavis dotata, ac inferion cuculii parte intenus inlerta. 5f,t>V fl.ivc).a]bic.iri%
juperius l^urcatos tiridi capituio, quod rudimentum trudus eft, inlidct. Caljx brevibus in oris
eftcufpidlms, arAe flores tndudens. FmSm, calydbus primum in totum & aim«xc^>^ oblo»
Eo-rntundi (iint, parte iiiperiori craOiam, hi»c indi trtJaaib extur^ente^ carne i«m (ucculen-
ta, flava, fubdulci & amar.1, cujiB himior eKfwflwf niiShiofus flayo mtenlo ac robefcente
manus nngir, corticc craflb, primiin» viridcs dcin flavo-diluti, odoris quoquc ddjilis non injucundi.
In medio continctur unum ofliculum, albicaos, oblongMm, durumt gbprum, pynfbrme, acacu-
ts tuberculis hinc indi enriiieiM^ piniiii imdet lA lo i
Bii tn aimo fert flofeb
• Kadit fai deooao data adifito panxitlo Oryu prpdeft in febre ^mptomatica conutante anhr%
tin. Eadem data in laftc acido ve! in olco Ssrcbtlm proficua cft m flati^ficdokwe thora«3^ Jjti^ ,
dcm cortex contntus &c in aqua dccoctus )uvat in fcbre frigjda j per Vwimmi itt |y WW W
daiflui lervit m podagra, fartj perundionc partis afleaat. In laAoacijb ditUi latoliMnm •
dat tormina, ad quod etiam coniert iuccus ioliorum epocus. . • , '. 1 -
Hanc i^tam obrervavit D. TancTtim Retmfm fimul cum aliis novb & ran^lll>|Mlt» Gliltam
ab ingcmofiffimo Homilaoo IXGm LmJm io Horto JRwetemUffiroi EmW
IXK Ctaip^Fkdii&iniiiqDmla^ ad 1» lciip& haiK Aifioicm MdabiiiGui
efe Adhatoda Zeylanenfium liirmim.
A
tmdam ^mkb fmilm tmmmt,
»Lr cft procera, *J*fc«crafib, denfo, albicante, corticc obdu<ao nigricantc, fcabro ac
afDcro riunuliibue plniimis mtus fungofis donato. RaJ.x albicans, cincrco coitice te^la,
Tj^, 'JZ^mrA^^ VhB««minata. ordine parallelo ciici famulos provcniunt, oblongo-
fiibviridia ncr^^ alinuot c media cofla m latera cxcurrentibus ; (ipoi .1 hingiqij odoriuilla&
^«J^ Skui " ultS c v,t,s vin.fcr.v flofculis haud abfmute ad iolionim cxormm ar«
SmScTJ^ovc,^ ^pioh. ho^ eft, terni, quatern. aut plures fimul ferc «^"6«^'., q'""'!"»^
X^l.«i;r««,Aiiitt« nurocrdjs &ammul,> medium occupannbus, inodon, lapoub aiftc»:
fccceduat romnd, purpure.. ^^,_f^^Oj-±:^
qnTaoceo corticVcinai, Glandi fimdem nndenm iatm aniiiMm qm niK V<lt«m wm^
odoris ingrati, i.iponfque almngeiiM«ft' r-.™~««;-.. i^MnKt •MMmamiw &cfitt^
t^u, (s i^^fcitlir lcii. moru.inis ac pctrofe drca T^fcaro- fcmper mt; fioffibi anmniWBW ««
W^,^ Dcccnibn, v,/. & Januario menfibus, diuqwfrupter* ,
dr:., Dcccnibn, vi. & J.^nuario «"^""^J^' ^"^^^X ^ja&iHMI diatllMM <C dylami
V*ns. cuocus i fbhis huius arboris cxpreirus & cum Jero U<aa caUe «IHim» mwi»» « uyvmmm
C A P.
Lib. XXIX. T>e ArboribHS Tomiferis. 1 66^
C A p. XIV.
'Arhor TnJiea Mamei Ji3a C B. Mimajf arhor J. R Park. <ClJC a^aitliurc, a»Oinin, 0? ZoH*
Iiy ttet.
VAriant in hujus arboris dcfcriptionc hiftorid Indici. Gom.iri arbor cft fnmioCi, fimili mo-
do vir«ns ua JugUns, alti latdquc coma, fcd quar m pvramidcm aliquanciiliim dclinar,
Cuprefli modo. Felium longius qu.im Ucum : m.icciics ligni fungo(a : fruffut rotundus
& innznus [m inliilis, in condnenti longus & crafTior ?<: guftu jucundiore. Hotzt,'] cariic M.iluia
Cotoncum rdercns, lcd faporc Perfici duraani: huic inlunt terna qu,itci Juquo oll.», inccrdum plu-
ra fimul iuncfta, valdi} amara.
' Oviedus Arborcm IpeciofifTimam efle fcribit, magn.vNucis JugLindis procci it.irej fJii: piribus
auc majoribus, aaffionbtis, altera parte viridionbus, palmum longts & ad proportioiicni latis.
Huius fruHut efl pmnium qui in infula Hifpaniola provcniunt guflui fuaviffimus, ciuandoqiia
p«fc<5b; quandoque impcrfe<ac rotundus, pugnos duos magnimdme .rmuns, ahquando nunor;
cwcicc contegitur fulvo, modici alpcro, Pyrorum fylveltrium nni nifi durior crafliorquc cflec.
Sunt qui unum, alii duos trcfve concludunt nucleos, in Pomi mcdio, interflitiis diftin(9os, acino-
rku membranula tcnui opcrtos, delibracx caftancac colore, quonim pulp.im fi fecueris judi-
m caftancx, pnctcrquam (apore fimncm, (cd interior aanus fcllis eft amaritudinc, dclicati tu-
iiadt conteikus; quani inter iSt priorcm illam nienibr.inulam cuo fivc pulpa intcicedit ferc fiij- f
T Pcrfici Duracini guftu. aut mdiorc, non tanien tam fucculcnta cft, naquc tani odora. Pul-
pa: ilh digitalis eft craffitudo in majoribus, minor in iflinoribus pomis. Scaliger ncgat mtra nu-
deum fcu mcdullam altcram medullam latitare amanflinum ; le cnim in nucleo difledo nihil talc
obfci vare potutfC: : Vcriini Oviedo potius credcndum. Hughefius nofter nequc trunaim, nequc
ramos, fcdprJEcipuc ramos, hujus arboris adniodum fblidos cflCj led ceneros, Ipongiofos & dilciiidi
^**E^amb autem incifis deftillat liquor pcllucidus copiofus, qucm confccnfa arborc, & ramo ali-
quo vulnerato, aicurbita appensa mdigcn^E excipiunt. Nflrunc illi ramum ita incidcre, ut vulnus
iterum cLiuderc & obturarc poflint, .ideoque impedirc nc Iiquor cfRuat : internoftu crgo vulnus
apcrtum rclincjuuntj intcrdiu illud obturant, aliis cnim fi interdiu ocrmiccerent cxtilLire, Iblariuni
rMiorum vis .adfto copiosc fuccum cvocaret, utarbornimis exhaufta moii p«riclitarctur ; quine-
tiam liquor intcrdiu craaruns mmus (alubris habctur, utpotc cnida & inconcoAa.
Liquorjem hunc Vinum Mainmeyanum [a^Omin 02 Cobbp lEhnc] vocant : parc^ autem il- Vira, \
lud bibendum cft, nec plus uno cyatho una vice. Elt eniin diurcticum infignc, facilc penccrat
& incidit, calculo prxcavendo 8c dillolvendo cfficax> Mirum alios nullam hu)us vini mcntbncm
Ecarnc feupulpa liajus arboris optim.im cfficiunt confervam. . , < .^, /•
Duum cft gencrum, alterum fruftu ma|orc cu)us ofliculum fallo Avcllan-i: Inaicr tmilo a Crano • Atmt. !n
dcpingicur & ddcribicur. Occurric etiam clcgans e)us 8c accurata icon in muleo Cilccolariano : C-j/nV Utf. i,
Hujus dcRiripcionem inferiiis inter frutSus dabimuii. Alcerum (m(X\\ minore, ai)us ofliculum defot "/ ^^-
bic CJulius AvelUnx Indicx mmons nominc cironco.
nim
cabis
nici
va
SECTIO aUARTA.
Jrhores Cucurbittferte.
ARborcs Cucurbitifcras voco qux fi-udhispiofenmc Cuairbitis aut Melonibus fimiles, corticc
per manirit.item duro cindos, quorum plcriquc pulpam intus niollem, humidam, fernt-
na ambienteni continciu: quibus ob (imilitudincm in rcliquis unum vcl altcrum fruduiic-
co fubjungimus.
C A P. I.
Cucurluiftra trifdiM Ir.Jica fraclAi fulfS CyJonii tmu!a. CjJenia exetka C B. Ceva!am * H. M. * ?. 3. T 37.
jin Malum CjJonmm InJicum Boiicu? Bcli f*u StriftU Btngaltnjttmi, CyJoma torunJcm Oar- {• 37.
cta ]. B.
A Rbor eft proccra, caudice ex alho flavcfcente, variegato, craflb, pnduro, mulfilque ra-
luis donato, qui cortice craflb, lignofo obdui3i, ac lpini5 oblongis aaileatis muniti lunr.
R,imi autcm vetuftiorcs fpadicco fuliii, tencriores ab una parte vindcs, ab altCra, qai ra-
diis Solaribus exponuntur, rubicundi, uti & iplbrum fpinx. RaJis hbrata, .nlbicans, ac
jufo corticc tcda, odons gravis, fapons dulcis, dcindc anuriufculi. Vblia tcrna fimul C3C codcrn
pcdiculo nafccntia, oblongo rotund.i, in ambira crenata, nitcnti.t, faavcolcnna, .luftcra, mani-
bus confnaa unftuola, FUrci fuavcfilcntcs fcx, fepccmvc uni pcdiculo inhxrcnt, atc]pe t calyce
Vinii ii4 laciiuas ^tSoo prodcuut, Sc qumque oblongo-rotundis, craflis, rcHcxis, cxtenu» vumibU5,
bbbbbbb ? ">te-
Dlgitized by Google
1 666 HisTORiA Plantarum.
tnceriu!» alHo viniibus tonlUnt tbiiolii, multii in \ucMo lubvintlibiis jfamtnuUs, \\\i<X\Wi apicibui do-
nabs piiiiici, Mitcr qux fijlm prodit oblongus, crailib, li;irL-ctu5, qui iplius faidui mdiniennim cft.
Frmdm nwU rotunda extcrni fbrnu refcrunt, quos tcgit lubvn iais, tcnuii cortcx, cui fiibjeAusabcr
Dtwiurus UkhoIus, & pxne ofleus, carncm contincns vjlcofjin. lubliavam, humidam, Gtpacttaciik»»
dulcis, intra qiiem /(mmm plana, obkuiBa, alba, guinii»ro pdliteido liicoo jates ciusma^ feooa-
^"NafStur in Malabar inque infula ZttLn. Seminibus fata fexto vcl fcptimo dcmum anno f\.\Stm
fcrt- quos tamen Hngulis annis Decembri & Januano nicnlibus maturcjs exhibct j ac imegrum 6-
«aihun Irupfoa niaiiet. . . s. . ,
Virti fS VmEtm teneri iaccharo vel aceto ooodiuiuurt maturiores vero ui delicus coaKduntur : unmatuti
VfH' aiarrhaamacdyfenteriamfiftunt. .. x ^ i .....
Ex arboris cortice 8c radiculis aim aqua ootnmum decoaum fkntar, oielandioham hy^
chondriacam, cordis pSlpitationcm & fipothymiam fanat. Ex cordoc pnhrerifato & cum Mclle
mixto Eleduarium conhc;tur, qr.fxl manc uimpturn .ilimciiK iruni m vcntriculo Fcrnicnt.uinncm
proniover, capitis dolorem ac vcrtiginem tollit. Folioraai dcvod.uu allhmati mcdctur. Ex Hoii-
bus aqua deiliUatur Cardiaca 8c Alixipharmaca. •
' Soleiit Guianuenfe medid ( ut (cribit Garcias ) uti hoc frudu tcniiro adhuc ic immacurOj aceto
^ Ciociiiioeoil&o ia imcteratis alviproiluviis hftcndis. Quocunu, autem modo pneparati IQ dy-
fentyk rroff magnt* enm fiigceflu ariMhBii Meni!: Plnnvidd»apudGaKiaitf.
C^A f, JL
' F*^' Bra;:'!ir,:wu! Pifoa & Marcgr. Genipat Park. Pwwo /imilu Braftlim* C Bk Jimif^
' fttptf* Brajtiumirum, nucum foltu, fivt Gtnifat J. B. Jimif» Rochcforr.
Ltirwf
H.M.
Ams oonaca: ueRum prxuiuuiu* »i|^im«hv auii««ti^u& i.ipuiii ujiiii.<< vuuumuik,
RMdix itidem alUcans, nigricante cordce teda, & fibnk' fius Jac^ pcr t^rram difHifa. F«fi«
oUlongo-rotunda, glabra, denfa, nitentu, craffis, bretribfis, viridi.flms pctiolis, rpbicunda provfti
iijunt, qu« tamcn poftea fupcrn: itro-virit^i.i, infernc fubviridia cv.ulunt ; odoris & bpons IvItc-
ftris ac mgrati [Marcgravuis folia J^iuipah-c lingui- bubuLr Hgur.i ciic (cribit, fcd in uti a^, partc
' iaftigiau, pedcin .lut lefqaipedem loiii;<i, lupeiius Iplcnilcntu ac dilutii virchtia, iiifcii js fituracius
ficiioix&lendentia ] A pcdiculo ad apiccm tolii ncrvus decumt confpicuuKrOtuiidus, viridi-albic.im,
ibfem^enitnens, c quo plunmi exoriunnir nervuli, cOntoitupBcati, exijg^ thrli rcl cindidi. vei
albo fl.ivelcentcs, brcvi peniculo cxtrcmis (urcuUs muln (inml junAi inndent, acque i cdjtt vindi-ftB-
vclccutc prodfiuat : conftant ii iimcofolio, led in quinq, profiindas lacinias divifo, iicut ^uia vi-
deantitr, numcrolis flbiis palliJis crcftis niedum flons cavitatcm & umbilicum bccupantibos. Odqr
iiiavilfimus Sc aroroaticus, ncoion c iomjiliquonaresfcricns. Fru^Iusj qui ctiam plures limiil flori-
bus fucoiannt, ac ealyCB viiyi, jeraildiolSnb exdpinntur, cxafti rbtundi /unt, 8c pilamm obtinenr
magninidineni, in Teoiee nmnumpneditl» & obitiee primum viridr, ddnde mbro, vribio (cu lanii-
ginolb, tandem tferA gWbro 8e dnereo dnfti, came inms albicamc, liibviridi, & aquoLi leu txxiiii
• g*iucino[a, faporifquc valde actdi primum, deindc acido dulcis rcfem; intra quam o^autdaiMl
J.mim lubicunda, plana, oblongo rocunda, fruifhium Cacao xmula, ac utncuUs incluia m oraem io-
cantur, caquc glutinosS fruthis pulpl Brrifidosc obduda ccrnuntur, At vero immanin cuin hi frii-
aus lint humorc gludnofo,gunnw>itf & aqueo-pelluadoici abundant, ut corrioc pluribus forannnulis
pcrtufo guttatimexiiidet, quindiitlblatibusln liiWUnriam fpifliorcm ctmcrefcens^ ipfum truaao
• gumnii mftar oblinit : fruans autem.diRpi indics tOapJf^^a^ nloofiiu haec, ut & humor iple iW-
m/itur.aonectandcmmodioo acgratofucto repIeo',eluiapticvadant ,
KaLiut ubiquc in .Vlalabar: quovis anni renn oi c h uclus t-cit. quanquam Aptili fic pa»bn men-
Ttmfm. fiki pliirimuiu floret, atquc a leptiroo circitcr latioms anno .u\ ceiKclimum & ultra trugitcra dt
rirtt d iUijons hiiius fijUatfiQdla aim aqua triu ( quim mcJicamims foimam plcnq, Aliatici pro mora
Vfm, habcnt; ac potui datlp wT eliabi tiiccus e iru^bus tcnerionbus cxprcflus egrcgmm cft att
aplithas 8c liSguar fifniras remedinm. li ore coatmewir. Uaa ficcus oculis inftdlatus ophthahn»
conducit. Arboriscortex in puhcrcm rcdadhts, ac coinpryMtnf^^ ei«ffi»,ematura nuce
Indica laaco ([lcco mixtus, atquc fcbridi»ntibus exhihttus, dhim poienter exiingiiit : infuper d^
coaiim ex hoc cottico paramr. cui mel a.finifccmr idquc al^imptum .vcntns tormina fcdac E fe-
minibusoleum cxprimitur, quod atm /.inzjDcc & icminc Cumm. fumptum hydropicis luccum t, in.
K ^ ..l^; ^,n.^,iUmit <anddnu. ceacuat. Frudus vcro m.itunores cum incluiis Icminibus leu
Rbor eft procera, altitudine 80« cralfitie quindedm ■ pedcs non rarb fuperam. ninhilqiie ra-
misdonaca: iJpum prxdunimjdbkani, nigricaii^aufterique &pons corriccobdudum.
iiucios 3D '^^'^^^^r^^^mi^S^^SMaSi ac rxifeliSiii. lenex fnfo-nigncam, & vclut v..
hau.U,uturB expr.nh^, ra^^^ .^^,,, ^
• iii!^loTi5b«cftJcdp<illoaoautnovCmd lagnum leu ranius deoW'
1^?«^oao anwt. Rivban in lynipoliii lius, Scad bcllum Kun folcnt fe hoc hquorc inficcre
*^ hlNnrei hoffibns vide/mti'» M'"^"" ^l'^''" Malahorid auaores nuliam hu)us qi.alitatis & ufiis
ut t*:' fi jnBdikeailcm lic ,ubor PmMtjktnurMt^ JtmMkm, oiua omnes qui de Jm-
Google
Iib.XXDC De Arhrilm Trnmferit, 1667
Sitfyl^. Ego COgnaUm potius quAm canJciii |uJico ; quocirci J,iriipab« hilloi um e G. Piibnis
tHft.tUC. & mcdic. liKi. imiciuMm (ubjici.am.
Untex proccnoribus Bralilij: arboribiu eft jMifais: qius figuri convenic cnm Fjro. Corti-
ccm habct grilcum lea canum ; lignum fragilc & nieduUofum. Ram: fbliis vcftjti oblongis, Iihkiix
heMm figwL led ui utraquc wnc faftttiati^, Anero, oflo, vdnovem luxu tiilpoiicis imum .uic
feHjidiidEm longis, lupenus iplendentftus ac dilMi ^rentanis, infcriiis i: uuraccviridtbus, qux lin-
gulis .mnis, menie impnmis Dccembri decidunt, non onmia (\u\Aem fimuJ, icd pars illorum diverfi»
tcmporc : Mox no7.i prioribus rnulto I j:tior.i 8c majora acquii ir, idque lingulis menlibus»
Morcm gignit cxiguum mcnlc M.irti.) i.: Aprili, cxtciiim NarciiTo kiud BHlUbn diffimilen^ qoi
oiiorcm Cir^xiphylli Carthufianorum xmuiau^i colons albi cum ^nginibw mwriwt^fF^l OTJF^
dio flaris flamen crafGurculum flavumhabens ac infiper inier duo (cJ&i floris comiodum p^dnsi)
C medio floriijpnkiiens, dmrium inainratum.
Fraftnf flliui jnagnitudinem tubet Mali Auraici, vcl majorcm, rotundus, * air.ic; temn, lcnto, • jiw^j^jtei;.
fcincrco, hiT) adoprimumconciner carncni l"(.!i,liai, lont vn. Iucculciu.am,flavefccntjm, tapoiis .icidi
& refrigcranttt, jjiaoris gratl In incdio .u.tcin tuu tiV, di c.ivir.ii rcplaa (eminibus iiioliion pulpa Tjj^Tf
clictjndatii, cjuldcm cum rellqua camc CipoiK Scir.mi^ gr.uu lunt cumprdla & fiiborbkailata, ^'2^^!!!*
fcrc i.t AUr-^tiia, qux uni comcduntur. immacura ponia vindia lunt, mox mamm, Mdjnlonim in- crJtT^
ftar, pLtrcfcunt, atquc cliii apta fiunc Cruda non coOa appccuntur, Sacclurata tc oondita lantiora
iimc. Contra fluxum vcncris (didwr cxhibentur. Ardo<ajgJab& ftomachi compcfcunt, Ihulqv.c
tC srgm lolario lunt, nifi qupd fotttont fint odoris, caput affidentit. Immatura poma ti it.i, & in c.i-
tapl.iiinatis fornunt tedaAa,- ulceribus m.ilignis & cl.u is luis Vencrcat imponuntur. Vmum quod
cx illis cxprimitw innCia^ nCii reiervatur, iol vctus rcdditum cakUus exiftic^ minu^ue adftriii'
pomo nioadm nae^
gcm. pomo naadm npflm
hvala utuncur. ' . •
Rodielbrtius narrat FruOoslioiiceiiMerdecidendum ftrcpitum cdcre bombardz non aUimilemj
da&diiid^ aocidere ait'; qudd (pirins quidam leu flatus intra pelkulas fodina involventet incli^
ara tllo commoti venoihs dirupds cum impetu egrediantur.
Fru<flus hujus tindura Gipone elui ncquic, vcrum intra dics novcm .lut deccm fixinte cvanefcit.
Ciim poma decidunt non avcs tancuin jcd ctiam puici qiii illa coinedunt, <;araes aique w\in "iir^
tolore violaceo tiniftas obtinent. .. ^rj-^ • , .^iS-nfc.^I^
Clufius Exot. Iibu2. cap. 7. duos defcribit fruOus janipabc Smks. ^ -
PnoroiWctdMi» tm tmBjgine, i BrafHia allaais'; Anndnoa Tald^ djffimilis Jm,ipatp,cjw*
Pralilianonim, tenenora eainen cortioe ptaeditiis, & /upenu pvte planus, atque quodammodo in
tenerum umbuicum dettnens» oondndbat autem iaceriu parte mowi ieraiiia rugofa, StmlrifagrHB
leminibus ndn diffimilia, nucleum oontineam.ii^ bmas partes <tivi£un. ■ I^diciuns oii »ih»iTbM
tnuncialis longitudinb erat. *.' ^ i»ta • , a • o^i;*
Altcr, cti.i n cx Bralilia allatus, pxne ovali erat figura^ iiiftar i4fJl\R|igi^fri»i)^^
tamcn p.irteiiiagis mucronatus, trcsuncias longos, ejusambitus ^imdeninicn^daiolcnmtanlen
corctce praxlitus: inciis vero pulpanigra contincbatur, qux propter vetuftatem in pollinem piticfut
itlbluta erat. Cxtcmm hunc iructurii Ie<^m fuiflc aibicrabatur Clulius jntC(iL..im ni.ituiit!
adcpcjs cllct, quandoquidem rugofo crac cortice 8c plarifquc I(.>.is vclut m I,;. ..nai ujiuiacto.
c A p. in.
i. Aihr autirUtjftrs ^JmtritMU ftli»MrHm»d». Cmitte \faf^av< & Pi(bn. vu!)ti ccn-apti
ARbor cortice grifeo^^utt^intiiyii^ - ^om^rtroafcttur, longos habcns raroos, & in iir/Vi«
frondanm & akmtaura^&*;^^^^^ rami h^heat altcrnatitn tubercula diein inter-
vallo, & ad qoodIjbctfcx, Cptdfnauto&^/*/»-», ara^ fibi oppolita, fcmipcdcm plusmimis
V . }^^' P"^ "'P^TS?'" cxomim, versus cxti ci. it.uem verb fenfini ampluntur, fefqui-
digimm lata ubi latiflimj, m acumcn quoddam obnifum dclmcntia, fuperne faturati viodu & fplcn-
dcntia, infcrnc dilutiora, ncrvo confpicuo & venis tranfverfis praxiita. Non fblijm in ramis fed 6c
hmi^ achti<ill^'^idb£lutcpiirpurei$ variegat^ in me»iio autcm quinquc fimmnM ejttfdeni
extant coloris, irociTum qu^dijue corpus m n:mmitacc habct Havclcens, & lineolis nigns variegatum,
guintum & mcJium ftamcn L%I"0 ^•^'•'"'liibct aurilcalpii ; huic auccm fiwinfidet 6c decrahi . .j
lioccfl, ut alliim c.unis fruftum dc veru: cxlons floseftiuufeabundi. ■ '"1
Poft floreni lcquitur frudut, varix magnitudinis & Sffux^ velovi Scruthiooil» vei nxondw Sc 1
nugnitudine capicu huiiiam, vel oUongus, initio Tifyk,jg$HBaf^^ miuaat. 'mm cOn*
Ciicnrbita; modo, fufca twoUcure bfuntia, magnmidtne leminum Cucumeris, ac nu-
deo flavefcente; exteriiis autcm quafi nfilsi (imp4ici lemen convdtmun videcur. Immaturus fru-
Aus pulp.im alKim (ucculL-nc.im ... ntiuer, ovloii^ fcr^: ur N.illi;rtium, fcd cui dulcedo quxdam eft
admixca; pcrtut.tni .^lciiiiiiij in.l. .1111 iiun in iiicuiountuni ut iiiCuciirbica, leminailladilpcrfafunC, " *
qpx per matuntarcm h;li.,i li nt. • '
' ^^^^ immaturus iiuittu:» conditur, & in fcbribos nfurpacur : maturb "htntpr iiirTr'* MOnt*
ramf poOllpnim&IageiMrnmmoda Prcparacurhocmoda '
Digitized by Google
5(58 H I S T O R I A P l A II T A R U II.
Matuniiinictusaqui wlstjctx immcrgi-ur, & plcn^ coquitur; hinc indfo fbramlnc li^noduro
excxraiMiuieft; Sinfecarein pabnas aut ilias hguris illas vlIis, fnniculo craffiore fciliorn-m qu. ni
proMGiifti dreuraliga codofrudui, & niiUco lignco puKa funiculum, fic (ponte fccabttur; cultro
Hremtefttesopcram ludes, . . c in. n
Ai bnr hrc ccrtis anrit cemporibt» omntt Niiaamittic, biduo autcm poft itenun foh» ooufta eer-
nuiir. Pcr r.imt« inafbs, & lerr* impIanilCW fedl^ , ^ - ^ . _^
1 ainiliArinini.i c{\ aihor onuiifatB ialiilM Amerioet Ce peoe coci cootinenti, 6c i«b ootnine A-
fiiert Ovicdo tlelcribitiir. ^,,, , • ii r- r-
Pulpa fruclus matura non clt edulii, fcd ad placmdos capitis dolorcs^ prjclcrtim c\ ten-orc So-
lis nattt* iniigne ranedium : Si convententer tcmponbus & fronti tormi cataplafinatis appU.
**^^J,Qj^rn hanc Ctlehffiir dtobfic defcrtbit Rochofortius in Hiflona infularum Antillarum.
Altkucline, magnitudinc 8C forail Kfeli vulgaris maions cre(cit, i^is crcbris ; quibus folta oblonga,
eijmiftaj glabra, oblcurc viridia, pcr cxtrcnium fubrotunda agminatim aanexa.
f/er<i colore luntcancliacntc (grileunj vocat) cuni viridi mixto, maoilis nigris, aut intcrdum vio-
laccis guttati, quibus fiicccclunt P<*»*, brcvibus pcdiculis nixa, magmtudinc & fignri adeo varia, ut
difficulcer invenias in cadon arbore bma pana & limilia. Hoc habent conunune omnu, quod cor-
tice intcgantur auro, lignolb, c4 craffinidine & (bliditatc, ut pro mUs thgBnnlis, calycibui,
phis, codileanbus ] inlerviant Materia intus rcpleiitiir.6uico&, per mfnncatem iioUceicdon^
cLii uitermilccntur graniJa aliquocdura, alba, qaerardfctttttmtKtmt: tfsm 8c liqnorem qnendani
contineiit, odorc vini .rmuh:m, at (iporc non pcnnds gr.ito, qucm tan-cn Inili h[l-An:. Vruci-.n hi
ieu poma initio viridia iunt fic moliia; adulci^ corciK lcu ci uff.i cxtcrior CuL Jibitr niouo mdure-
fcit. Cutiaila vitidi derasacortex intenor .ilHu'.; utidc (i Ih lo h:rrco per cuticulam adado aliquid
frudui infchbas iniculpaive, cxiiccato eo pulchram fic elcuocemipociem fculpcuia exhibct. Fruflu
nututo p^icnk enerwr i viridi leuoophca etidk, megmndinBiniia imx (» diximus ) hxc po-
nia, a parrx pBc ad Melonis maximi molem; ut eoraro aonmiBi { ineBmh mnni & pulpa interi-
orc pcr foramen in extrcmitate parvum extrafta, quatuor aqn* fenarios [dnas qnartas Anglicas }
cai unt : qu6dquead figuram attinct, alia oblonga limt, alia rof.i.nda, alia ovalia.
in fvlvis copioic mveniunmr hx «rborcs, fiintque pcr totum annuni h aiHFjrr, }>omis alus reccns
natis, alijs adolefccntibus, alus mamris, aliit t?»i£w»« fimul onuftx.
Indi fruaiK hofce enipliunt, vanis cobr^nt pmsiDnt, aut caam hguns DcrbcUc infculpunt, cx
i.fnuc omnis gcnerii 1«la efidam, pjrxida, lagenulas, adyoes, paidla5,cyrobia, codjlcaria,&c
cfox'</"Theveci foliopjm refpcau ad hanc arborcm acoedit: at traftnsvidemr dic Fafxste. Eft
cnini ( inquic ) is magno Mcloni ; ar, luaviffimus & oim mandimr Mannc modo in «e fique^
fccns, (emina inms contiiicre quaJi.i m Cucunwre nOlVro reperiuntur, cornce ciim maturuic aooBO^
fblki arboris cximic vindi, exquifite (Otundo, aureo nummo Gallico pari. In infula Zipofiga pBGh
venit: vitiefiipra in capite 7. iibti«4.^1)7^ - .....
Hiijus feminibus Cambalffi filam tf»|RiiUic. cnnAos aUigant* & mt> tinhnnahnjK umttUr.
Hig^eroOvieai^cujmdefcriptionMadttlitoooi^ ctt% mMnti
imfttanamdiwditawaftMnb^/ .
%.' A^mnriuifersfclu) lonro Muercmslt fm Lam ms. Artor foUo Lauri. fri^clti Cuatrhita
<MMf J. b. LmmfoU» Gumt^ C B. Atk<>r per*£rM tx Gmnta CM « /. I . <. ^
mifrMOiiiniwtrfa, & l^umfiluJlfi^
Jiiglandus .iibons iiiaruiuiaincm j:quar«, ncc diffimili oortice tefton dfe femnt : folia lamims
hafacic limilu, adquorum exortum fn rtcs in ramis nafcsrcmr 1 Erat qucm Uulio mitit GaiW»,
maani oiali inftar, 86 oibicularis p«nc fonnx. Nam ducti a pcdiculo per longituctoem tmaus
menfuri ad alteram paitcm pediaib pioximam, decem uncianim fuilTe repcrtumelt; quam ca
qn> fraauni per medium cnnMmi «mfaiebNt vix fiipcrabat. Lcv« crac pro iiia inagpicudanc. fie
qafe fitifqttffimm awfeejwaiC famnrf^-iplwidencc ex flavo fpadica colons, mtcdftim
ctum nigt^^calis ««^ ?i«cr^
qucndam pulvercm. ' '^^ . , . . - « t •• r a_
Proxmic ad hanc acoedit, m egoeandem fufpicer, CJ«rw Amencana Thevcti 8: Lcni, tro^m
famHmmninidinemediocrisCitrulh rcapitisinfintisl^rio] forma o\-i Stnithio cameli, non eda-
km,otlrMirduro: qnem perfbrant, & hciunt ex its inftmnicim:m iis Mar^ka diftuin Jk oateras ad
pocaadnm, Aibor ipla ftdie L«n eft. Idem fuada nomm vulgare cormpcv^^
dd quodoirairitapodftfonem^mmihBBCtett^ Huiusdetei.
prionem fcpcrlus dalimus pag. i;7i. hb. i4.*cap. 7. ttiimedamaftw^ «t pracccdentis potiu»
Jpeciei, fhiaiim cllo iulf^icor LageniJas Amcncanas ClMf.exM, Bhti cMf, «. dcfcnptas, forma pjcne
oibiaiUri, duro, Ixvi, fMdioci co[oris corricc prarditas cxtinia parte funiculo t:.iicdos & quodam-
niodo conncxob, Hx forti lum quarum memmit Amcricm Vdpunus in Navigac. 1. quas vin de
collo fulpendum, quaram ni^ Iwrbi plena dl qeam maiWbmr, ikem fennijnamj baalb madda.
Cap;
ilaiuiu AtbdnmK
i<i
Digitized by Google
Lib. XXIX. T>e Arbortlms Tomiferis. i
Macocpver VtrgininfiHm forti * Cluf. J. B. fr«f?i»| oriicularis, £ranu eerJu ej^gie C. B. • £xarl.i,
c. i.
ORbiculari prorfui formi crat, quatuor unciarum (3umet:o, cortice duro prxdims, foris Ixvi
&: fubfiilto, mternc nigrd membrana induclo, ^jer quam fporCc qua-Jam fibrar k pcdicuJo
jd funimum ; contmebat vero pulpam nigram, (qui.i non rccciis fed ficcus & vetuftus)
acidique & quodanimodo falli lapoiis, in qua plunnu grana involuta, fabfufci coloris, plana, & cor-
dis ( ut vulgo pineitur ) fbrmam rcfcrcntu, mcdulla albicante prardita.
Ciufius. Mcili: fibi pcrfuaden fivent, huncfrudlum illum cfle quem Vitginienfes Macocqucr ap.
pcllanc, 8c (magno aliquo periculo libcrati, vel bello defundi, m Ixtitix lignum ftrudto \^nt .ifli-
dentes ) pulpa reminibiilq, cxcmptis, implenc lapillis aut crafRoiibus quibufoam granis, ut maprcm
ftrcpitum agitatus 6c cotnraotus cdat, bacilloque aptantes manu tencnt, pcrindc ac Brafiliam (uum
Tamtractf.
Ego potius M4coe<pvcr Peponis fpeciem cflc cxiftimo nam Macock Virgimcnfibus Pcponcm dc-
nocir, & • CBauhinus cxdefcriptione Virgmi.T: habcc, Macocqwcr peiwnibus, mclombus & cu- • Pin p ?ii
curbios valdi fimilcm cflc, cujus unum gcnus mcnfti uo, altcrum biraeftri fpatio maturcfcic. Fruaus
autcm delcriptus a Peponibus valde diverfus eft.
Idcm Cluiius frudum huncnon valde difGmilcm videri lcribic Hipuro cetrafyllaboFcrd. Ovicdi,
quodegonon invitusconccflcrim: oam a Jutupappccuwya, quacum J. Bauhinus co:iferendam pro^
ponit, di%'crlam puto.
Cap. V.
/trhores dn£ ckcurhitifer^t iirtperfeile defcriptx.
I. Arbsr fruSium Melnit facit frcftrm J. B.
CElfa eft hxc arbor in in/ula S. Marix Indica provcniens, ex qiia crefcunt frudus Mclonis
facie, cortice duro atq, hgnofb, plurima mtus continentes grana, vHdda, lata, alvum dcntia.
Unfchct. ex brevi hac delcripcionc an hxc arbor eadem lit ahcui h Cucuibitiferis defcriptiSj
an diverfa colhgi nequit.
2. Arifor CucHriitifera Tnbaeenflum ' I>J Lact. • InJ. OeciJ.
Lij.c.iS.
Folia ejus longiffima funt, fcd .inguftiora & obtula. Frudus trunco &: majoribus ramis innafcun-
tur, grandes cucurbicanim mftar, & qui fipc duas Itopas & dimidumi, ut Hollandi lotiuuntur, ca-
piunt. CoTticc tcguncur non quidem ciaflb fcd durtflimo & penc ligncOj qui pulpam fpougiofam op-
limi (aporis tegit. Singulis propc anni menlibus fimdimr.
Locis modice humidis nafatur. LietK
Succus dicitur alvuni & (anguinis profluvium /iftere. jr,^,,
An 8c quantum hzc a fupra deicriptis dif^at confidcrAndum.
Cap. VL
yuracatia Brafilitnftiut Marcgrav, Klb. Arher ftfmifera Braftlitnfit ffinofa, frttltu Mamao
fimilt, ramofa.
Marcgr.
AKboT cft alta, rcfta, caudice inferius craflb, qui vcrsus faftigium magis magJfquc attchuatur,
corrice grileo, ligno mqlli & ladefcxnte. Caudex aurcm & rami armantiir fpmis brc-
vibus, craffiulculis, duris. Et r.imos quidcm in orbem projicit, fed monlin.itc, fuperiordlq, in-
ferioribui breviores, neQj ramuli magisordiiuci, tn quibus/i/w in frondcs congcfta, A/rfii</i»i/e modo,
figura 8c magnicudine, luperius fplendidc viridia, infcrius incanefcentia, quinquc, ieptem, vol no-
vcm in ftcllx modum fibi appofir.i. Florem fcrt & fiTj^ni iit Mammao mas x^el Pinoguacu, petiolo
longo depcndentcm, trcs digitos longum, craflitie duplici polticis humani, ftriis h.iud profundis (c-
cundum iongitudincm, vcl quaii lineisfblum not.itum.coloris cxtcrius & interius crocei,ut Mammacg
faporis e|u(modi (ubftanti.T, & limili modo granis refertum, magnimdmc 6c figuri grani Hordci, fic
caj nc haud mani(i:fti :' immaturus adhuc l.a^c(cit ac vellicat linguam, maturus autcm fponte decidic
& comedirur crudus atq, coftus.
Folia amittit (inguhs annis, & mcnfc Martio nova protrudit, hinc floret Sc fnidum fcrt qui finc femfui.
Aprilis & Maio mwuratur.
Fccmid^ dida per omnia minor cft nurCj aliiU fimilu.
i6jo
HlSTORlA rLANTARUII.
fc i ^ Vtt'
* H>M- Lanrifi^ Mdaharica, fridlu ejfeo, nucUoi continentt D. Syen.
A'
^{v,' cf> proccra, ramis dcnfis & opacis, bt>i tianfverfim difFufH, nafccns in arcnofit. JE«fi«
el crnffa cft, ramos lat^ fpargcns, cortice «1«"^ nignGinre, mnis rubdoente,^ (aporis ad^
tcrius
iicei, (
, lepollii
'.^^ '"plana, umnaue nitentia.
ftrii)j;<-'n"^ a'^'''^'^"^'^- t;''-"^"" quantum tmtBhoiDoailwfeftatur« ligno albicante, cor-
tice cxtcrius ex virKli nigncintc, fub cxteriorc crufta rubeicaite. BM^ dnerei, tenenorcs viliofi,
«fiMabt A.ac foadicci feu mufco/i colons. t F"/"» pctiolii brevibus inhdent, fpithamam longa, qaamor vd
liwtWii^Quinquepoiliccslaa, obloneo-romnda, culpidata, arca margincs denticukta, tcxnira IbUda, aaffii,
Ammn,& "t piana utnnque nitentia, luperni obfcuriu» vircntia, intemfi danora, odore nonnihd gravj. Ncr-
viJetur rtfii- ^^^^^
foliis duaus & dtvifuntt nde apud auSores. Flirts m fuperionpaite raroonim, CDin i
LrSTr»- foliorum fmub is, tumexipfocorpoteewont, feptcm, oa6ve plus mmmadTeftiidem ^Ciomi^ pe-
A» Mfr- oolis curris, tnbus pctalorum ordinibus compofiti, petalis m fmgulis gmnque, tmermtt lenci pctak
amt. iniflora funt, cralla, cuipldata, villofa, fpoicco-fufca & nitenna inftarveiuti: fwii^r majora, iw
tnhda' towiuscochleato cava, lubrafa, ac pihs candiiiLS mAximi in oris, obdufla ; *a(fm*m ai/pi.
-^li*'firidU» enerius vindi-mufcofa: Hac fr» atljcit ftltu bahto. Sttmiiu quinquc, infenus craP
fiob! TMiaSc plMa, l^pern^ tenuia & albicantia, apkibus rotimdiolis albianta>m fubflani pne>
dita,' globulum viHdem, gui fhi&us rudimentuin A, etmiplctoita. GtmmM Bonm rotondi^
funt fy«Sjw pctiolis curtis, craffis, ipfis ramis fennft dnpJo craffioriwa appenn, pandi funt, ch-
loneo ronindi, in fummitate fa:pc curto (cu oblonRO nodo cmincntes, corticc cxtcnus rufo ac nuifca-
IbScicabio, intusvii idi, qui inie includit 04 prxgrande, durum, cralfum & fubflavum, quodinnis
albi, aanioli Sc dunola carneobduaum eft, capaaute in medio laci* Rr.iiKli, nnclcis dMcm,' un-
deam, plus minus, fuie interfcpimentb intermcdiis repletum ; funtque nuclci primum coiticc craP
fiolo, nioUi, alblcante» 8e flaviufculis pilis oWiti, forma irreguUres & angu oli, mtu» repleo me*
dullialba, qu v pnmam liqmda cft & mudlaginof», dciataim pljuii niatun obfft;^ fcint nncamen»
oHco fcabro, lunt.juc tumformi objongo anguilo-rotundi 8c cufpidan imu» otoofi.
FruAus ac prxlcrtim nuclei gravis lylvcltnsodoris funt,qui m foIiiseftdaHliar.
f/or«hicarbortotoannoubenpfovcnmfert, ut&fructus copioios.
Oleum quod cx iemiaibus fniauum cdaciair dolores fedar, lcabicm & pruntum tollir il.iti: ; oailn
ialfisbiHiioribus infeftaniponfert: cnmdiwie mixium vaccarum «ctcrorumftue jumcntonmi apo.
''^onlTuaum^unibi I^arum rcprxfentat. An yer6 flot Ciinino boQm innafcawr iKMt couAaci «fii^
foaui contranura ex delcnpdone coUigitur. ..
Aiiifciigptt|twdammndniBcfioftMb «Be feiywiBliMer CacBwidWwwNiiawafc
Km,
c A p. Viii.
} ,-/ f.-ptim
mt citiur.
Cau» Oer. Cseu five Cttvtt Park. Civa» Ammtm fivt AvtSm» Mmtm* J. R At»;^sU
fimSk Giutmeltnfii C E €at0 Ct».
QUanior hu|us abons fpccics liabentur, (iionnulli quintam addunt) magnitudine inttr f»
difFerentcs. Omncs lodsriguls, pingui & uligmolo (olo gaudcnt: bi nova Hi^tm*,
Gmsimsls, Ntwtpui, flMiS,(,,C**-.jf«yjw,8tctumlpont^^ tum magno
ftadiooolaniur. OmdllS^fnia» ejuiStemfcreJimifacultatis in.nonim tamcn potiombiB
magis infcrviunt, roajorom nummis atque commerc&. Onjne» Soianura radionim ardon^
imfturni frigons & vcntoram tempdlanim adei impaticnte^ « fFontancat nonnifi ui ^aU>b«Js u».
fcfOfe appareant, cult.x- patulam quandam & umbiofam arborem )U«a |jlailtMI,reqpuaiy ^^y»»
mianthh, five matrem Cacaviferx appellanr,) ut i ca?!i in|unis cjus vduti fab umbone •ftnt
Omnes fadle ooiran le peihimur; Hilpam ccrti mtcgr.. cx .pi.s
nonfccusatqucinEuropaTOWUttqueoUvc^^ Attecundo '^^^^^^^^^.^^f^^^Sl^
il^ amm «iifiBH» ikvicelaiac <c Aerileft^
^ Omninmmaxima, Arbor cft mcdioois, tmnco 1'riini noft.atis crafTttie, non tamen ufqiic adeo
prMwV SrtiS ekbU^^ «naa, Cff^ fiondofa, ramis quaquavcrfum cxtenl.s Ccraluni
E^rXmi^^&Sl^:
& tantillo danor eft. I» foliis etiam non mjpna^difaeBaiKia^ Ildns, ^3SS
funt, verumcirca marR.ncs .rquaUora. obfcnnustimfia. T«
& loneiora nullo lerc pcd.culo ciuli adnata, nervo umoo & rcao prsrditl, « «0 inult« oi».
qux vemiljc furfum emcrgun^ FUt ei magnus, &co|ore ex flavo albclcens mtfar Croa :
tuieiti m^df
^u^.o Google
Lib. XXIX. ArMw Tmiferis.
pelliculi fulva vcftiti, qa.i fublata videntur non abfimilfis rcni vaccino fecuodum maians auibus
iuncdivifi. SubfUntia cooim intus cft tennis, & fpadicei ferc coloris, indifpares divifa parricu-
^ ^^."^f^^ fc^hatreMi;, «dffdoae & pujguis utfponte humor, quantumvis fit lcntus,
aliqoando exfbllet; imd deum ex ea •tandanaus quam ox Araygdalis cxpi imi pofGc. I>ulpa hec
luljaman, non ingran tanv^n (apons, nuild nutnmcnti, tcniperamenti lubfngidi atque luidltL
Hughcliusnoftrashurtum jjcuraciusdclcnbit, cft is initio vu-idis, qui prout nugnitudine «intnr
itahgur.i & colore vana: x\ perteitam ufqua ir.atuntatem. Nonnulii fubrotundt hint PbmmwnM»
tor.aluoblongi Cucumcrum^^^^^ vemm plcrKjucovan, Melonibus nonabllmiJes; maKmtuJina
. — . - _ .... ^u , li-^uh ijuam in Mcione, ve-
lutornaniscausa a nacura tadis, protubcrantus iis qux iii Pomis vulgn iljus non raro tcrniintur finrfi
Lbus, obtuiis, extrcnii digiti nugmtudmc^ Color tVuduuin p:o mjtunuusi-atiooeTariat adouam
quo propius accediinr, eo colorc ru->cntc (cu iiicirnato, ut vcKant, nMgBfnattbAi&ftriati nrz
cipuc ex partc Ibli obverla ad modum Pomorum vul|tuium} unde 6c Aaturitas coenoicitur *
Nodd C-w» diai nwmbraaiilis finguli fmgalB>flcli|d^. «to indu-
^**^ W»'^ ^^^ NuckorumnumOTSprp tenim m.ign,tuamc vanat, aduo-
denano «d tnonurimn fcdd-a. M.i^a,tuJm? ffint Amjsgdalarum vujgarium, non tamenadco
qMliprefll, mcmk.ani tcnuiffima leu cuticuk cmai, ante raatuntacem ;Ubentes, cum piene mttU.
merc oblcunui rubcnt ; cxiiccati & CitcoJata connaend* idoaa nigricint maok. &• ^d cpln^-^^
illi aoc&iunt, qucm Sc incifuriiriiBimiradmr: ikvABk^Smm^^iMT
mere oblcunui ruucnt ; cxiiccati ec uMr«M<« coimaciicue lUoaa nigricint maffk. 8t aA cr.bw-.,7"T
nis bovilli acc&iunt^ qucm 8c incifuriiruBimiMamr: iiiV^^St^^y^m
Aapn fic oleofus humor mvenicur. ' • " " . ' ' " ^
Ciim fruaus collegerinc corticem cxtcnoic u f qui nullius (erft osds eft) inddont & nucleis
cxemptis abjidflllfc .HMpiIUculisexutDs&^niuctlagiiie adhircnte actcrroi, fuper ftonhnitliii.
tcamuiibus expaiuoi Soh exponimt, donec humorc omni evtxaco pcrlect^i cxlicccntur.
Nuclci probc (ut loqm amant) curati guftu ( "c diximus) fubamari funcSc pingues feuoleofi
calortf cemperati, uc nonnuLJis viJetur licci & adftringences, quod non probat Hiididius ■ titi nee'
Pifo, quifubrtancum CacM ex craffioribus fimui 8c tenoioribus partibus componttnia^Qit ' Nam in
palravip (inquiOredigitur primum,&follnM)x,etfifrMueari wlk^ coRltur •
^ com fi« fine uUius rei adnuftioilOiit» arguit ahqmd ei iacOe tenads & bitummoll lunnons'
Mulumfapereidcm, quibuicumluaptenatura immifcecur, inftmr ignei, qux necclLno mudcic &
referarc debcnt corpons meacus, non vero prxcludere, uc quidam volunt, nifi hoc mtcUigatur da
crudo, vel tollo, vcl Sacch.uo condito, quo muheres in Indus nimium vela amant uade uwri al-
« & hypochondriorum obftriKaiones incurrunt diffioiUimas. Verum totum hoc odttr. Iiu6d inte-
nor eimiiibftmtia dentium mofioneiion cx»ai eonnqniuitur, necpcrfiac oommifoeair : rcquiri-
tor ann afaficio(a niobtver(aa& comntio, aBqnetnnc demum (^uid noxix fuperflt fngidicacis
ahoiumcabdoninicommdfaomttmpa^ HughefitBnegatuUam, mulicnbus Lidias ex horum
clu, nox.imaccedcrc; (dque Ixpius elit.:lle crudos m.iKno numcro tum in Jainayc-i, tum incer na-
vigandum, ncccamcn ulhjm iud. nocumentum fcndlli .iffinnac. Ele<ihouc camon utendum nec
efitandas mucidas, carioias a;.t ullo iiio lo corru;jtas Icuvitiolis: venim integras, pingucs benc'afler-
Tatas & fapidas. AHerit umen nuces halce quantumvis diljeenter cuiaia^ «firrar^f & leoondicas i
BiaiioitameBnidt,intarTd^ mntatioiw& luimm fitnm contrahere&
vnuanoir. MKat enun eaim iii opame auervaM unanolitas quxdam, qux ca^ ccelo liumidiore ad
mucoreni|KOOnupoonem diiponit. Hinc maira Chocolata: qua: in Amcrici conhc tur longi prx-
ftare creditur d quac cx niideis huc cranlvc<itis in A.ng!u paratur. Aflent autem tum Hifpaiwi tum
ctiam Anglosarborum harum magn.i Pomana in(}iruerc,in quibus eo ordine eiQuedi/Ltnrii.n^ni%«
dilponunt qup noftraie* Cantiani CcraU» ibleikt m CerafcQS^ SolamaalQa imtio larvwam firiK
ioatiUbi» heibis 61^»»^ fliatetian ddnfeRauiosi enl|am. ot»SStMSS!lJ^6c-
ttlflBfifllKIUB GKDI&Du
Cbocolata Hifpanis reliqmfquc Europiis, Cbocotatl Mexioenfibus, acdoinir vd pro M«ff^ 'ipfi i
nucleis Cw-»* vcl Solis, vcl cum aliis fpf^bu» aut aronjads miittii. ooafeaa, vel pro potione inde
^^pf r^j^^^^^^y^ atOQMnceqaB Ciwqoboecompofioonem ingrediumur hic rccc».
I, Atttt, i.e. Maydi fire Fnimeati Indid farina,in aqu.-i ad modum pulciculx foluta.
i. ^cbiote Ccu Achi-nl, i. c. g;ana ruHra fi uftuum t/rurt« 6 quibus pa/Wlos faciunc ad tiqgendltll
utiles, quos & Chocolata: admilccnc ad gratum limul faporcm & colorcm communicandaiii
ChtUt lcu ChtBt, uc Capiicum feu Piper Indicum: qwmifm valdd calidum cftpanca qnaflli-
fue »i Qtpaqnexckandam aioodaoe admitoenduro efl^ nopeanQiiBiMigBiaemmflammet.
4. iAtMmUtt Mexicanis qnam fic ddcnbit Fr. Hem. vohbilti eft lierba, binos dodrames longa,
-per Ceinm repens, loua fercns magna, pinguia, obromnda, odora & acris lapons, teretcs,
.contortos, & prxrerquam undc pcdiculi onuntur kvcs, per tcrram repcntcs, .u arca linralot fo-
Jiocum cxortus raaiccs 01 luntur fibratat, capilUlire parci. Fi uctii.s l\}c:i longo pcifimiUs eft.
. Nalcicur humctbs loas regionum ferventium, quahseft ^gauiiultHdeai^ Sc HacisntitiaUit. .
Cahda eft & ficca, ad Piperis longi Ipecics actincm. Bfiiiiar ComCbocolata, cui eramm fipo- WWi'
lemcoadlie^ OOiToborat, vemriculum calebKi^ ons halioun «niendac ; craflbs lenc6lquc humores
•ttenu«. adverranir venenis, ilucB & diolidi coo^ nrawm «ocat, mcnftma ac pam» cmor-
tuostrahiccumTIdxochitl, viv6(gpeao6dent» «faOiiiAintfenti fiifOcaacexiBOiceBMiMiiettitri
ngoribus iebriumoouulamr.
;. l^JKkMMrar/^iMFloieiBidilB/O»^^ . Itajne'
Dlgitized by Google
l^yZ HlSTORlA PlANTARUM.
Hujus Borem (blum ChocobiB immifoent, toUm inuiiii^e HbldMuit 3 ad odorem & fiportm
loavem ci addcndum.
*lM.pJtno. 6. VajniU-i! BamHin, i.c. llilxcMtl Hernanvlez, (^e quo * .iliSi Jiximus.
■ 7. pipcr Tavald livc Xocooochiil HtrnMJ. Plper oiioratuiii J.imaycenlc noftraubus, Carp»>
balGuntim H^cMtw 1«« fimplkk ChocoUcMn ingreilicntia lecmlct, de qiio «Ol
diiimus^ '
ft. HiJ aJait Pifo liqaorem quendam refinorum, WxfW»» quehi Indi «dfc, Hirpani 176 nomJ-
fi mitu, .leflilliruem cx x^ton HdfiabKjtl difta, WU CM1>, qux ftipceeft lcvi,&c. Ilic rariijs
admilceci;: ClnKolarjt, tuncpotifGmum aim Diarrhccat ant Dyfentenx mederi volunt, miclcifque
quatuor Cncto unci.i unica H»Bi mifcctur. Venim Caao nuclei ob pinguedincm, gLimmi Afi'
ob tenaciffimum glutcn p.nmum debent torrcn, nc vifceraobftruant & cachems proiucant.
Ha:o altaqne vegetabilia ( inquit Pifb j Novx Hifpaniz pacria, ncMt idcirco pucavi tecealeoda*
qu6d oiiinis podo Chocolau (iriuI ca reapcre debet, led ut cx iisqi&iQoefibimaxiiniiOOimtiMiB'
eligat. Indi ante HifpanoruA adventiun fimplici Cacao farini ooaiean i compofitiaiilfabt aUlioe.'
bant, lanitatis potius tuendae loliciti, quiin palato gratificandi.
In Jamayca Cacao nnclei crafii contriti in pancs fcu nuflas libralcsaut baibres trilibrcfvc elTor-
mantur ablquc ulLi mixnjr.i. Il.tnc paftam antcquam pro potu utuntur radcl.i in lcobem lcu'
pNitverero tcmffimum comminuunt. Atque hanc mailam a mercatonbus &c nautts in .\ngli.ini'
fiipvaliacamj ex opcimis efle pallis qux Chocolatz haberi poffuntaffirmat Hogh^is. Ncc cuim
coovenitj inqmt, uc nuclei in tenuiflimas particulas conuninuantur, hinc enim aeris impreaiaiubus
nuRisobaotia evadit maffij- flt Ipirinilfeluti facilius evolant, reliAl pafta fam| & infipidl
Varios ChocoJatam parandi & componendi modos defoibunc Pifo & Hughcfius.
I. Caca» nucicos prowcuratos, & in Solc, vel fupra lentuni igncni m valc convcnicnti ficcatos,
■ dctr.aAis cuticulis in mortario marmoreo tundunt & comminuunt in p.iiticuLis tenuiffimas, paflam'
> indc cScicntcs quz vel leorlim, vei additoovo&fannarMayziicanrillo in roculo$, piljs, trochilco^
aUiivegMfras ftinnari poieft, veltn pyxides immitti; quz (uper alTcrcs fcu tabulas .Tquales (iippo-
£n»{blto aliquo aut cnard mundi m umbr» ficcanda, (in Sole Itqueicuoc) ade^qoe fatcvtindii''
lelcit pafta, 6c ad hebdomadara, menfem, atini dimidhim, ant etiam ntegrum annnm pro nfu qwv
' tidiano lervari poted.
Si nucleos in farcaginc iupra igncm cxficcis civciulum tibi eft nc .idurancur. Nuclci nori nimis
tundendi lunc, wc pl.i:. arquo oleoli evadant. P.uics 1 orulx C.hocolatar curiosc compingi & Ixvigari-
debentnc nmis aut iilTari!>hieiu, adcoquc aerc ic iniinuante mucidi brevifiant, nec diibdurent.
1. NonnuUi (iipra Upidem amplumanqualem, Ixvem6c perpoltcum cominolnnc nucleos in tefli^-'
, mam £uiium. Supra aiium dcindc quem in pramptuhabeac lapidem anc lamiium {eneHn farinam
exeendunr, & fuppofito lenro igne quamus (uffidat ad ImpeAendam nft lamnur idhxrefeat,manibus
(ulMgunt & cflbrmant in quakciKiuc placuerit fiRur.i^, vcl (cnriim, vc! cum tantillo Nottj, qoac car-
, diacacft. Atque h.rc ( inquic ) optim.i eft Chocolati palKi, ur;^utc limpliciflima, quaque Indi
ohm antc Hilpanoi L.iTi ^avcnn.m uli limt T.intum enim .ib-jll (cx Autons nolln fcnccntia) ut
niixturi illx 6c varia ingrcdientia Chocolacam raeliorcm rcOAliderinc, uc cain potius dcpravavcnnc
Acplanc co:rupennc
■ • Hjlpanific noftrates cos imiuti nuclco ura Caest paAx adiidunc vdCAftf*', vcl Aehu>te, vcl
aliud qucMvts a fupradidlis ingredientibas, vcl plura eorum limul, qn« haberi polTtint, pro guftu
confioentis, vci pro utentiumconftirLitinne, velmedcntis fcopo addiu tandcm*f.icch.iri q. I. Singul.t
autemqua: niaflac .idinifoenda iunt lcorhin dcbcnt coninunui 8c in pulvercin lubciicm rcdigi. ,Vlc-
chodum conhcicndi mallam Civocolatx compolitam hanc tradit Jul. Pifo.
Cacacius czceraque ad raixcuramhanc penincncia pmluncur lapidc quodam Meutis nomine didp,-
. idhEqnfinodiQtbmexcavato: AnimadTernadumaucem eft I. Uc omnia quo melius fiangi poflSne
■HB nneamur ingredientia, prcter Adumm. 2. Ut dtltgentia adhibeatnr ok adurantor ragriimque
concrahantoobrera,* aut ntmto admota calori iniitam fiiam exfaalenr tirtutem, amardmque acqui»
rant (aporcm. Pia:cctlLint m coniininutionc Cinnamomimific Ci/»'/o qnx fimul cum Anifomoluiv»
tur; poitremb autcm loco CnciKiMf ip(c, qui paulacim confringcndus rcllac ; iinguiis quippe vicibus
quocius quid de eo moix fiibjicitur circumagatur l.ipis ur hiLihus diQibat, mehiKquc concciaiur:
deinde in ahcnum poft Cacadi oomQunuti ingiedicntium pulveres in|iciuntur, qui iiaiea quadam
foainAi ddem peiinilcentur. OMAain onum maffiilapim rurfus lulxlica, aii lubjeen eiadMltea
tlierint pninx, pcrquam optim^ diluitur. Cavendum tamen eft, n^ vehementiorJiVpoiMCur ignis^
iit buti'roli:s niniio calorc ciTcrvclccns humor cffundatur, Achkxem velim Cacado'admiicea$, ut
cum co niolacur,color<Jmque mcliris acquirac ; cxceri pulvcrcs cribro ancequain confi.nd.rntur (cccrni
debent. Quud fi luffiaens ia^ fuerit contntio (quod videbimr ciim nulla ampiius putaminaap-
podiennt .IjMllNda inuiEB parseximitur, quxftanm iuiidccur in orbem, atquc in arculas tunc rc-
pooituc:.;CiHiiqne ooonlaicit dura conlifttt. De modo exfiocandi arixirum frondibus aut chan;!
nwifHlj uppofitaeaddfi^bet^ (upra ex Hughciio retuJimas.'
£ nuclcis CA!iAn oleum exprimi poceft quanadmodum «k Abqig^aii^ 8c ad eadem oole ad q,tue
Amyjgdabnvm, atque edam efficacius." . . ,
JLiltiem etiam nuclcis Mcxicani oltm alixquc lutiones Americanx pro nummis u(x r^nr, atquc
etianinuni utuntur jcoiquc imiuti Hiipani eospro mcrcibus permutant. Movlns quoex maiTa ChcJLO-
Jatx pocus paramr Gul. Piibm duplex traditiu-. Primb quidem mododiluitur ChDcuLiti cL:m .vjua
- fiigida^ teMieuliiue ejus humorcuidam miiindimr pollubro, id vcrb quod remanct igm admovctur
iu^ eummochara HocpcAqoamincaluiccLim ipumca illa 4 qiu (ejun^ fuic itcrum contunditur
atquc ica ebibitur. AJcerautem modus vult calehcn aqoamj 8c in valc rcp<.)licam Chooola-
tani quanium laneftfaaberi, iiipcrque illam parumaqux (nndi, ac vertoli difpcrgi mola; tuncila.
tim atque bcnc uiiutacft rcliquum calidxcum Sacch.no in eadcm CboccUta milccn &c hai.riri. Si
'placucntfngidaai pocarc Ciiocolatam* dducs ChocoLataai ui aqua, mula:que verlatilis iublidio (pu*
Digitized by Googl
Lib.XXiX. Ve Moribus 'Tomifcns. . i^j^
niain elicies, qiu- nugis augebitur quo diutius Cacicius ip(c coniniinuicur : efiufam in iquah fpu-
numpxilum lcpones: id quodrenunft im(cd>iscum Saccharo. fupraque fpumam, immitte&, fngi* ■
dimqiiepqubis. Vcmmnon oonvehit onifiibus temp^a^naKK. ouiaUnjdi pcxio; ob«iiiiiam frig3i.
untatifTiniu; luiif; por-nni:^ prxparandi modus pro Ti]|gOj agitioofis tc fervii ui JbnMyca aGuqad
Infulis noftr.v duioiKb ir.- cit, rcrerencc Hiighcfio.
^ RotiJos vel mallas Clioi.ol.ux {x:nitus cxliccatas & .iriJ.ts ( nam duas fcre repcimarias \ prinia
COmpolitionc rcquirit, ut probc ^mentctur 8c cfui apta evaidat) radula ftanaea in lcobcni fubti-
lamdctcrunt quaiititatefufficienti Deindeaquafr^dadaraquaiiti qpus«^ (quam in huncufum -
ip^ttmhabcncj panisCiilavxdi^^lxaiqualern aut padd mnioremqtuntiutem qujm Ht pulvcris
Chooolatae i&filMant ; qui in fngida facil* liquefcit & diflohritur. Soluta Cailava aquam illam vafi
idoneoinfilfamfiipr.nigncm fufjwndunt, & cum bollire incipit Choailat.im dcrafam inhin.luntj 8c
ad faorx paene qaadranteni decoquunt, ficiie interim iiquorcni verlamio. Dccoctum m pclvim auc -
cadnum cffundunt, Z<. pauxillo Saccharo caiilcoratum, cyathis hauriuiu & cilidum cbibunt. Atqob
hoc quotidunum efl^ jcntaculuni ierrorum £c (^er^ipniftij line quo laborcs I uos improbos & atrutnno^
Im tnenre neqairent.
Sunc qoi p>t> aqua Chocobtam cura lade tempetaiM^ ant Ja^ flc aqii« iBqdis partibu& Venlffl
melifis ndno palato fapit, minufquc obftnnt qui pananr ex aqtu ftnpHd edtiloorj^ Chootjata
oomminuta, .Scovo uno aut altero. Ova enim cfficiunt i;t aqua fc ChocoLua imiantur & in tmiuti^
OOrpus quali coalcftunt hMxAtolle feufannam Mayzii, Callavam contritam admifcent .
Alios potionis parand.r niodos vide apud Hughcfmni.
Cxtemm pt>nis hic nioderatc admodum fumendus cfb, quotuam d^Hrueptis nacurse cflc videtur.
Quinque vd As uiici« man^ tutifiime (orbentur oinni feri atuli tempore.
Polt lumpram potioaem iomthoaauthoiae iaMigcs i^pado quicfcere oportet 8e i labore ceilaie,
ni: concoaio impcdiatur aut tarbetm- : i dbo etiam aliqtundia abftinere cbnvenir. Cxtertim Cho^
colata ftoinachum corroborac, ciborum concodionem promovet, tuflj ^ afthmati conduat, fitim
nurum in modum reftinguir, contmuato ufu corpus pinguefacit, diaphorctica etiam eit Sc fu-
dorilfeTa, vaponbus blandis ad caput clcvatis (omnum indudt placidum & tranquiUum, ade6 copios^
nntcic ytm tdaax ut comnKM^ iatis abfque ullo aUo alimcnto eo bis in die Iuiiko vtri poflk.
Labore immodcralD defeflba geediallftos mirific^ recreat, &vircs inftaurar. Cdcuriqifa ooaftiai-
tioni & corporis temperamento convenit, & fine periculo fumi potcft, a quovis fcxu, ztate, con-
dirionc, ctiam non obfervata exaAa dofi, modo ad (atietatem fumpta non nimium gravet vencri-
culiim. Ut verbo abfolvani carduca efl, & analeptica eeregia, potio ha:c vcrc ncdaica, inulti 8C
optimi nutrimenti pabukm, inquit Hughef. & fupra aUua quodvis alimcntum, prarfernm mtra li>
mites Zonx torrids, oorpos rchciens & pinguefadens . C^in & fumm^ commendanir (ioquic
Scfarodenis J ad roborandiim vicc hai(amum. & Venflrem pcorkandam. Rever^ oronium qoi ia
Amaica aUqiundiu viacere nnanimi oonlenm <g idKmonio laliibeRimns eft iis rcgionibuis Cwno-
lu.T potus-adcoque Moeffiuin iooolis&«diaii^ nc mff^ fiaeeo vicamtokraia, iieditm labora^
fuos obu c polTcnt.
Medici .ul vanos morbo^ Cliocolat.im accommcKianr, mcdicamentis fcopo fuo convenientibus ad-
mtxtis, V. g. ad ventriculumioboraiidumCroco, ad fluxusaivififtendosCuuamomo, nuce mofcha*
ta, auc hnucurx cha^pbiscaniillos adoiffini raiioedhiBm AmndaliscatiiJinredkOjSwchatoaiB
Saochaio caodo» &c .
IXi^tremain M.l>.HmnoirtN^das feafioosani in f^plb curartCj paitesaftedas botyioiinGis
Cacao inungcndo. D. 5:*^*;; dc Ncftare Indico, p. i8o. .
Phthificus fere deplorarus robon luo& ianitati rcftitutus crat pi a.'tcr omncm Ipein .i qiuuidSilhoula
nucuni Cacao, fcu potionis Chocolatac. b. Mundj tn hb. dt puiltniis.
Chymicam miiipcr analyfin nucis Cscse^ d Li ft^mrt aliorumque Chymicomm ioiptis excerptam
ad me tranfmifit idcm cniditiifimM Virj D.T«R.
., NucleoinimCaowiiondeoorticaiOKimuiidgoaoinyiilfe^
Ibii^ ade6 (nEc 6c dfficolter refi^btlis ft efle proi^yeran
tcr albiim auendam liquorem aqur inflar claram & pclluCidum, idquO paoca qiuntitate, qucm pro
phlcgmace habucrunt : Audo ignc ad cura ultjuc gradum qui (piritui vitrioli elidcndo lilfBcit (epten-
decim horarum (patio elevacu,< eft Ipintus v.^porum (pccic lartci candoris, qui przter aliomm fpi- •
limummorem in pblegnute (iibddicad funduni va(is retapientis; undcm adhibitoignc vehemen-
tiffimo reiei'berii in n^etAihum dcftillatitmibus minus umno> aiftendit oleura intens^ nibiciinchin'
& vehic fanguineum, venim peiluddum valde,quod rcfrigeratum crailefdcinftar oid f<»i butyri oerfc
I>eflillatione perada Caput mortuum f ij & ^vij. pcnclere dcprehendebaturt Spiritus ^ij : oleaih
5ii)(f rcliqua macena in operatiunc afTumpta. Spirirus nonaamodum fcrvidus erac (ed pcnctran-
olEnius, nec guitui, nec oUactui mgratus, quemadmoduni efle iblent e (angume aut carnibus cli-
do. Oleum pariter mirifici pungit {xinctraf, falc volatili cujus magnani quantitatom contmct
.jBondiim feparam, <^ftque vakK atonuticum & cardiacam. Spirkus bccirf acefot, quo.ie acocum co>
ooiidnere piodic«
Cmm Jimilif frHcini J, B.
J.B.
Cacao frudum magnitudinc pxoe atquabac, membrana fuica teduSj per medium (ccuDdimi km-
-Vtodinem divifibilis, ut Amygdak, AveDaoKj Qlandestc fimile^ non obliqni nc CMav,- qufleni
camilbiaporiiii & lomcan ^geni».
C e c e e e o HBrrOIUB
•
H I S T O R I.E
P L A N T A R U M
IIBER TRIG£SIMUS
<LUI EST
De Aibofiius Frudu per mai
Gqox
T autcm ividi poffunt in i. Nuciferm, qui- fnulus maiore; piotiucunti
nuclcum contmentes. i. Bacajerai, Baccas voco frudus minores MmMQODdoc,
V Frudu alato (eu mcnibranulis auao dMMM!, cuiuInKKii &nt Aur Bc Rnmt
4. LaniEcras. 5. Mulcililiquas. 6. DicoocMk 7* Trtcoocas, &c
Nos duobus prionbus ouia iiitiiMn£B Ituit dnMSBOiQiMB affigoabifflus* idiquas
iMU ScftiQne comMjdieiwriniB. *
SJEGTIO 1
De Arhorihu Fkre amm VrtiBm Nn^eris.
Caf. l
m •
De Arkrihu FrnSMfoee fpum^.
i. Fab*«-piM«r Jht tmifera J. R Valm* ceniftrsm
Tittlt tdmm nmtmfit BrtiSm S.&.J4i^
<rf fi£tidmm tmnmfk ClL
• MmV in
HUjus frua-.im flc djfcribic J. Bauhinus , Figura ex magnitudine ovatus, cortice conflat ful-
vo in Ipaiiiccum poiito & fplendicuuc, lUiro latis, tetragonis fquamulis pyxidadm
coaggcftisartificionffiniacompage, perqait iim media fin^alis ordinibusa:quabilis ctttJi.
cuius pcr umverti fru£lus longitudinem deicendit, uno infigAi cxterilque ampbare ctOLali eodera or-
dinc ac dcfccnfii inter ceteros confpicuo. Parte iiiperfli apex «raiiMC, cirea quen) loogi miQWioivs
iquarouk rcliquarum fcriem claudnnt, & indlSmn apioem &fligiaiicur, pulduo piwfii gc nlen-
do .irtificio. Iplc fi uflus concufiu Ibnorus intus contentum nticleum prooie. *
IVudLm hunccumipia arboie Lobel. 6c Pcn,iin Adv. (ic dcfcribunc, hu)us aiborcm quafi quan.
dani Jiybii^am cx Palma & Pinu natura ludibunda conflaile videtur. Uii quippe liimun ipliim
. Bmgm Palnue prorfiun texmri, in vilk» delu(cem & lqu«nio& ca» laricatuot, fiiftiK»«enid&
flumen^ fic ia orbom 'CMXtii fincubfis UguUs 40 aut 50. oompadili verticularum & fquamarum
im mciibtim articulatikpedemk^^ roomdis, parum oomprelSs : quarum fingubs oommifluris
ftnguUiuimcroh cnr.i alcius infcruntur, triccni aut quadragcni, qui mediocremconuiii c;ciii 1 cnien-
tiujitur, pulviliib jn quincunccm tligeftis, reciculatijquc &: imbncatim extuberantc vciuriolo nucis
corticc, fulcfj, nicido, polito, traflicic & concietione Nucii Indici; intus nucleucn gland^mve
• oblongam [ ielquiundam aut duas unci.is longamj continence, pracduro, mque farinam xgr6 fi^^
lili guJlu Glandis &Caftanea:, (^us (imc ei genti patus fiipplementum.
' frudwhtoumramo cui undecun iofaarelMitt i Glofio m car. /^, defcribnttur, iiib dinlo eno*
ad arboris antAudcis raroi cum lniAiba»fimaino&: ioonmfide. .
I.r>l>i:! obf Avellancliu&atgenus ofalaqflBn &f idoiioailettiflBtitelmGleohduItefaue.
pii.i, quui) £i D. ><«wW*5jw»affirniat. *
Miror D. Grew m Dtfcrifi. MuJ. Scc. Rejr. fci ibeie nullLui
fnx^tusuun apidbuski. adpi^liculumconveriismepiiuid^i;^ jiqui
meminafiot»«|^y -/ ^.\..^_f.M -.k >; .
urn autorem
iiquidentum
iitus (quuiiaitai hiiiiB
tomBMhiiiuiqag
Diyiiizea by GoOgl^
Litn XXX. Arboribus frylctu per nuUurUatm Ikco. \ 6j 5
1. ValmM caufcrs fymmi fitrfitm cemnrfa C R Fru&tit ftrtirimit j&ugnx nuti ftrjimila }. B.
Gloi. . . *
Clmf. , • .
Cylindroide erac forrna, tres uncias lon^us, iHmrain uackuiim cjos-ainiunis, mulcis vcluri Sjau
Tnis, itnbricum modo (li^ofids oiaftaiiSi minedb nohnihilooil^Kfllis^ ons cenuioribus Sc quo^
dammoiio villofis, inftar p«nc abi^i ftrobili, fed brevior colore fpadiceo, pravis & nuccni vcl
m;cleum contincns, n.ini asicarjs crcpit.ibac 8c fonitum cdcbat ; brcvi fr.if.iliquj piiicu!. ) I- Siuxus •
efle videciir. Nucleus oblonRx formx clt, durus, fblidus, quique confrat^us crcbras vcnas oilcndir,
qualesnuxFaufel&nux mulchrt.t lubent; Deterlas&Icvligatuspioinfignialiqiio&niDlAfKtdeab
JmpoAorifaas iaterduin obcrudi loicc
}, tlnfB^ ftfMmtfm irbicttUra majar, JnglanJjt .mtgMtnlMi C^B. BmSlwidiBi fa^hmi tU- * Exm.L^
gtms • CluL Fr. ftregrtnut tUgani j^uMmfut J. B. c. 3.
JForma non difGmilb erat proximc fequenti, foi longe major , uc qui Ju^ajidem cxtcrnuiTi il-
Inw^ viridem cortlccm adhuc rctmencem craflStudine fiiperarec, orbiculant pxne i^ra-, niagi> x.i'
mte depcefiae, & quafi in umbilicuro fidencls fiiprenu 6c inia parte^ ( inter quas trium ferd- unci-
anim eiM interftitium X & pame fex undarum ambitu. Connabac vero veluu fquamu clcganit
(erie in obliquum difpoucis ao excimo veni^ peciolum tendeotibus, iliitque qoodammodo (cetis
lacunam habcncibus per longicudinem ; Squamula: aucem petiolo proxtim luriam vergerc nonnijiil
videntur : Nucis color fplcndens &° fpAdicctis , cique nucleuin contincbat: Nam SOaUilOCa j|c «gt'
tat^ ftrepitum edebat : valdd unica icvis erat pro ejus cralfitudinc
4. SmSm fmSnC"' *'^"i^*'i^'*'Wi»r AtnBimM mapitmkin C B. Fr. otilif^ Cmm J* Ba^gls
miAn» vSaT J&Mr. JL 1. ). J. B. ilw A«A«r Ci^^
Parvac Avcllana: nucls magnirudine erat, v,aldci elegans, orbicularis, nili cxtima p,nrs in mucronem
«biiiret: Pctiolul cui mbzrebat brcvis, tnbus appeniiicibus vcluc cilyce tniduni ima parte appre-
.liendens, qui canquam (quamulis ietie quadam in obliquum dirpoiitis,conUab.ic , ab cxcimo vcrsus
pcciolum vergentibus. Fkvefolfac aatem & inanb erat. Abdalu Guzaratenfis Canna: dc Beng^a
huftum eflc, fed exilem tetivnannn^icebat^ qQod&nofatt vid6tur« & fiiqe Caonae fcu Anin»
^soi Rnfitg du^a*, de qua inter Arandines
5. FruBtts fnnamofus eriicnlarit fmUn rtHUf eUijiuit Irnnfvtrju CB. Giijm^t fruQm tl^aait^ * Exm. Lii
Amplitudo ei quem defo9iicj.ft (efcundalis, exa^ nopeinodam rotandaj nifi ucnnquc lcritcr
feSilb ellec Infem^ finum & pedkuli vefti^iun haboit/ In ooitice decus Drzcipiilmj qiui cul-
mum cralliu & firmus Gids, exteriijs brvb, Tplendidus, (jMdiceus, cocus cdrelUtus, (iilcis ac ftrits
imprdlis pcr finRuI.is rcfrcllas fccuntlilm longitudinem cxcurrentibus, l urlus ahis oblique & inter-
cuUacim, pulcherrimo melKrcle naturj: cmblematc. Corticis inccrna pars tuiigol a, & cadcm p.rne
quc incenoris corcicis Cadancx, tam colore qu^m (ubftantia, (ed dcniior ac minus villota Nuclcum
oontinet, magnicudinc fcrc Juglandis^ fed rotundum auc cercd romndo proximum, (iipcrn^ umbili-
00 pnedicum (atis infigni i quo per ekis loogicudinem (ulcus infignis dclccndic, fubftancii ofii^i, qiii
ferdl diflcAus ebur poliaim ooloic^ lcvoce & dwitie nSm, lapoce quidem anllo maoifoftoh aut
qui vetuftate exoleverat •
In nno hiijus gcncris fruftu, rjuem vidit ClulTus, f(]uama: magis diflincla: apparcbanc, &i fum-
mo ad iiuum progredi maniteilii confpicicbancur, noii i pedicuio ad (iimmam partcm; quod in
duobus aliis ob(er\'are non licuit adeo ari^c' & miiinr coiwtfcbantj Ut iplMll'COntUII tivo nUgff,
meatum (ulcis duntaxat <)iftiDftum vider^. . . . - •
haimQapSl
B.At.
C A P. II.
MJm bJicitfmtmiiMuftmimmffrm. A3^H.M.?.4.7^|i./.6j.
A
Rbor cft proccm, 60 circitcr petks a]ta> eauJiet crado, dcnfo, djWieotn C0rtioeobdu<9o ni-
gricante, mrus rubicundo, necnon nunulis cinereis & (iibviridibus plurimis donaco. RaJtx
rubicunda, Havciccnce corcice ceda, necnon fibris (uis laci pcr tcrram il;in l i, f.ioor acris,
odor nuUus. iolia geminaa ordinc parailelo ramulis inhxrent, oblongo-rotuiiiia , glabra, dcn(aj
iupem^ oolore atro.viiidi nitentia, in(crnc viridi dilutiore ; nervulis exiguis plurimis i media cofta
in prona pajtc extuberante, & (olium per longicudinem madium imemaliter ficante, obliqa^iii
latera cxcttrrentibus : Odor nullus, (apor (ubaihringens. F/irf/ inter mlia dna ramulos rpariim
proveniunt, cxigui, candidi, inodori, c qu.atuor aainiinatls follolii oonftailfies, qux imcrcc^lunt
ocio ftammuU alba, afieibus rubicundis donata, medium occup.mte pyU candido, qui ipli is fru-
«ftuj nidinuiuum elK Fruiim oblongo-rotundi, comprelFi, ma-qualcs, ac (iilco (iriati, cucurbiiis
£]rnu haud ablimiles, cortice (^adb, axiaceo, necnoa carnolb, molli, ac pulvmaio te&i, Amyg-.
dabe tn modum ; qui frudlibus in miatniitatem rendentibus, in ucroque latere dehifck, (ereq, ape^
lic, ac NucUum relinquic albicantem^ 16001 pcliiculi c.n.lum, dcniiMif ooropad6imt inbaoRun»
fipori(quc adftrmgencis. Ccccccc x CrelciC
t6y6 H I S T O R I A P .L A N T A R U M,
Crcfcic circa Rfpo')", aliilque in locis Mal^xtf; fanpec virtt, qaouilius floret frudum perfi*
:it Augufto, 'viz.. 6c Novembri meniibia ^ . ' ^ ...
Arboris hvijus^^i^ices alvttm moirene. E khiis m lotio vaccino decodhs addito melte fjotio para-
tur qu2 fcabiam, l^pr.-ini, n!i6fc]uc cutancos affcrtus (.in.ire dicitiir. Ex nfdem cv.m /.f.irfariullis
in Uflc dulci cociis apozeina conficitur, quod lacio. althmau, kfie m ventriailo alinicntorum
fermentacioni . K iwio luco apit» dakii nedenr. £ biiAibas okom 6t coun fi»iiienaJi6%t
Loeutd
Vira.
c A p. nL
jamineMH CHuC Park. 'MtvaifiuSm «MMir JlrhrJmmcafclui Pmi, fimaatr».
^uU C. B. f«« dnfkitgmm J^Htviit Ahoty fnnfu/MMQMM^ Ahur
• miri yft'* minortm.
JL. (.h: ) 1 ! ) fcnora comua limam agit ad ifldma pflOCCnuUiami A lummo apioe, in quo ibraminu-
Juni pji viiuii, quatuor ducuntur fuld, in mdaemquaanatm fhidtim<Uridentes, qui concunu nucle-
Hin indlc teflat.ir.
• Avboi» (mquit Thevctus) alticutlo Piri, folium vero duos fr^fifc poUices loagum, duot Uffimx
nuli noftrjtis noa al^mile, stemi viroris : Coctex albicat ; rami Ti^iMtaui ibocnm laAenm m»-
nant: odorem autem fpiranc ampotab iniigniter fotidum J<hiimanMm fltto» itfireneemT oc
jndigena; co nullo liiodo utanoir, li* ad tgnfim qmdem fovoUim. '
l-iu(ftui, vcnen.itus cfl & pcmecabilis, vcr£quc licletcrius, potKEmum nuclci-.s* quoexempto fyl-
veitrcs ilii^pucamjnibus tintmnabulorum more utuntur, qua: cruribus circundata niluJo rciniiluis
fonant qoim Campanulx noftrales.
Ahoay dnplex c(l, majcr & mmh^, Huius Mus vix nncem AvelUaam, cui mukum £milis eflw
adaiquat : iUa plos quam Caftanex mapuniffino nuces praftrt. .
Nucul* ^xdtm faii* Htgutro& Ahnmfutata ],B.
Fru^us (inr^-.iit '/. 7?. ) qucm A{pN>v nomine aocepimus Phafeoli vukaris ei^ magnkucllne, ni-
Iiilque aliud quani putamcn quocldam lovilBmiun, n]tidiffimum,'ooloriSqMidiodoiblairioris, intrin-
fecus ftriatum, rufl-um; gibbus forjmine cxiguo pertufus: Sima pai^ tota patct, ut lcniburn mcnu-
atur. Collili: niutuo tinftulum fonuni reddunc. Foraminula arguunt ex funiculo trajcdo pepen-
dilTc. ■ •
&eaiJ.AuhinusfiiiAiishQlbeif(udibusiy{(MivOvie{Udi^ .
Non video cur iTgmm iQud ftetidum , hnmannm fteitiis ofcm, quod D. TBiMrrti» Hrmati ex
inrulis 5.j.'in Sc 7;wcr, ubi fponrc oritur petituni .id Rcj-^iam «•ocict.itcm I,on,!ii:cn fcm pro Mu/co
liio mftruendo railit, non poffit effc ex hac arborc. l'onc!croIi:m cf^ lununi, coJore %m Querci-
ni, Sc per multos jam annosfBiTahim dc odorc fun nihil rcmnnt^ icJ x<ii:c validnm& TehctucMceni
ipirat^ Ol Gmvio «fwff^tnwy qnamvts inoenium nuilum odorem exhajct.
Nndei Abovai ia polv«an mbtf fi»!P>ilns anu ora aflumptus gnvian hOt ^ptomaa;
C A p.. IV. •
jirhtr mictf,r* Braftlttnftt fruiiu tptreulate, mMffrtno.' Jhirais Ma Brtftliti^ Marcgr. PiGmi
Rclcit figura Pj ri* cortice fiifoo, nui» inordinatd po&is, /Mr» iolicBs, ^turac^ vircntibos;
ahcin.itun pnlitis, Pyri imiilibus, qus pcdiculis innitunmr. Fert fiorem amplimdine Rofs,
Afarttr.
mcdio riore eil ccpus fl.ivuni icnulunarc, morc cc«-lilca; in lc convolutum, caftanci magnitudine,
quod citp decidir, 6c nus^n.i cowa lub arborc colligitur. Frutium feit iiiftar poculi aim opcrculo
ftoplano, in-medio paulum turbinato: In ciraumrerentia poculi cxtcrtiis eminentia: fex.ingulares
funt • m.!i»nitu.cio poculi eft quafi caftaiiez : Ciim manmiit fulcum fit & opeVcuIum fponte difftiit,
&cahane.i qu im continet unicam, exddit, magnitudinonoftra; AveUaoxi poculum adhuc in ar-
• borepcndulum ailtenipusm.anct.
. .AWfncntum ex hjcfruiftu mratur^
TiHMfc iJifdtur paflims Boiet mcnlibusOaobafitNOTenHWt
jyiiraUmnigramnoodelaibit Audtor.
CAP.
Dlgitlzed by Google
Li b. XXX. Ve JrbmbmfrvBu per mtuntatem ficco^ 1 677.
AP. V.
'AiUr BrtfiUg^ wiaftMt fmB» gmkmm mdtnm tmtmm. A»JdViBumSchLuetfati
NO N procul a litortnfibiri, nunc meiliocri, ntnic iumma altitudtne pro teme temperie et*
furgit arbor Anda, qax ligno cft lann, raro &*fpongk)fb, multiquc ufus. Flertnf fcrt
magnum & concavum, aurci coloris. Felia nunc copulata, nunc inordmate & (oliurid
polita, in cxcremitate acuminata, nci vo raAo & vcnis ohlK-uis conlpicua. Fru&wm fiu nuoem
£srt flortioe dupbci, exteriore aneriooo [^vindi m(br Juglandis A&r^.] interiore ligneo prjdu-
10 8c pcifcraio, [ una cxtremitate aoominatum, & uno latcrc Hfluram habentem ; ] quo duar glan*
des oofitinentur , icanori lepodno non vaidi diflimitei» nuoes Caftanois fapore quoJinimodo
lefeentes, Hcct virtuce 8c qualitatc difterunr. Una f^indetn atque altcra cruda manducita nU um
dudt, quibuidam 5c vomicum cxcitit. Validx cft operationis, quamobrcm argns raorbo fratki, luud
cuto exnibeair, nili corrigani» & m Elcauarii auc piluiarum formam redigamr. Rr duas vcl trcs
Caflaneas, ooncufas & cum iaccharo defpumato excodas^ addito Aniii & Cinnamomi momeoto.
grarifSmum non iblumi erk medicamentum , ied & tud^mm infamibitt tffque onuifaas qpi ipuw
gantibus (olent abhorrere. . , *
Lufitani 8c indigena: ex raJem n-jcc oleum expriment,' quod lychnis afliindunr, atque eo cor-
pus inungunt. E cornce auccni ultulato moola: optimum & familiarc remedium contsa vencrisila*
xum, iifquc quibus poft aiTumptam nucera alvus immoderatius ruit, fubmimltranc
Barban oornoeiliiutnnioiPuradqpiciidotgitoj ayU enim in (jua roaoeratttsfiieatoinuMa '
lia (bporanrar.
C A P. VI.
ErjfiHenfthus Marcgr. f. 11% M^mi^tf Bri^akHfit fiwS» Ptim mtm^h^inA
multoi nucUot contmmle.
AR^ foli* habens in frondes congella, pedem bnga^ duos & femis dieitos lata ul» lawflgm^
Imguz figurl, ad pediculos acutiora qu^m in excrcmitate, figurl foliis 7«*^yrfi« limiliKi
nervo fubrufo (ecundum longicadioem» & aliquoc venis cranlyer/is confpicuis.
Fru(^s iliius niagnitudine refpondec Aurantio malo, fed Hguri (imilis eft parvo Peponi
aut Cocurbita: ; nam rotunaui efl, & paulum compreflus, ac qiiafi ftriatns, tot ftrias fcu cavit.ites
iecundiim iongicudinem habens, quoc mcus Caflaneas concinec, nimirum quatuor, quinque, fexj
iepcem , magnicudine noilranim Cefianearum : Corcex excerior vindis ; incci ius in toc loculap
menta dividitur. Qpzlibec caftanea cuKm fiig^km iiabet« oolore UalieUioo diAo» iea Q;f:^t&aBm
& fplendentc : Nudeus albifltmus edolb cft.
Cap. VIL
Simfirm Bn^Jitnfis emietfiaSm Sgfm fmtm —w» tmriiwiftit ^(MyMcQW Mucga 7«-
^jijfiiiMw I. Pifbn.
ALtiffio» cft eifaory CMtice |t|fa^ dnro^ & iiwvali, in^venns Qu^^
menniin (cnptniltni oonfiotiir. Afitfntdmnnliuitf TttiilUoravjrUia«MMimiisfinu-
lia, in ambitu (errata, quodammodo contorta& incurvata, altemadm in ramulis fibi oppo-
iica. i-^ofl ilorem (quem nondum videre licuit) fruaus (cquimr, quilibct fuo pedicuio crallo, ligneo
dependens. magnicudinecapicis.inEuiw, f^urz cUipdcx, inferiits vclud in oooum obcufiimfiimi^
ca, (bperius five ad pedknlum depvefliis» refiffempoculum com fuo opeiaib; co(tioe.U|iieo fic
daro« ochrx ooloiii: opetddo aonmrdnoto (oara ipfemecfruAus mamrus (e apcrk) deci&«pcr>
tuluni, ic (tu(^ intenus in quatuor interflitia diviftis videtur : & in yuolibct Inculamcnto caftaaeft
invemmrj pnmi mafnKudine,'Oorttce ex iiavo fubcinerep^ rugofb, qui contuius nucleum e^hibec
album^ opainlfipoM. WBBwyeiiariiietiiiittCcmfflBiifcrw^
deddunc
ocmei m anno mainrBiGmir,*nie(aa TnenoBC flyemez ... jniipnk
Octerum arbor in faltibus & moditerraneis locis adeb luxuriat, ut jullo exerc:itui (uflScienri fii- x.jo».
Acntaculo fruihis c|as aliquando fuerint. Sapore 8c cxccllcntia Piftaccis adaquautur, 5c Venorom
fbpitam dicuntur exacare.
Podones & pultcs tam ad Medicinam oaam ad epolas cx illis comparantur. Oieum qiujque pin- jriftt^
fme cx illis ciqicimitur» Amvgdalino caJraiaf : FlRflitt.affiiis quim cmdis vefci tpiod captit infe-
ftem. Tantx dniidei pyiim iiinc nt; Ti^iQerii ^
iuffidant.
Dux reperiuntur fpecies (ibi (imilcs cxtcma (igura, fed qualitatibus internis difcrepantes : nam AlHufiititii
altera fpeaes calioes mags deformes produc», eonunque nuoes dimiicate inferiorcs habemurj quip*
leex inniodenM» fflnm tt6 qpftiuaam :ciq^
Ccccccc* \ VmaS^
Digitized by Google
l^-jZ HxSTORIA PtAMTARUM.
f Utnurque lienum putredini miri rcliftic, unde ob fununam liniul duriticm niolcndmomm fac-
charcorum axes cx ilfo fabricantur, «tera&uc arbores multimi antoxllit. E cortice cxteriorc fic
caco & contufo fit ftuppa rufefcem, quo ad obcuramenta utuntur & naves.
C A p. VIU.
A'
•Lit. 17. e.^ Arhor Tetmfer* OrtlUmenfmm, mdigenh Adcmomc Totockc Dc Latt.
itbor eft vald^ proocra & ramofaj foliis grandibus, & qua: forma non nuiltum abludunt
abUlmi frondibus, obfcurc virentibus, nili qu6d poftica partc nonmiul vidcntiir candica-
re. Nullos fert fia-u fed cerus gcmmas qax colorc nihil differunt a foliis, qua» fealin»
craflefcunt & proirudunt fruHum grandem, mole mtcrdum capit» hununi, psne rotim.
dum, antica parte nonnihil comprcffum, cortice ligneo, duro & admodum craflb, cxtcrius ftnato
& tiAcrofo, coloris fufci & pame nigri. Dividitur mtenus ccrtjs fpatus in fex veluti r^ones, in
qnarum fingulis contincntur 0^0, dcccm, & interdum duodeam nuccs, ara^ mt«r (e conjuiidE,
oax finguJa: iteruni iigneo, duro, & latis crailb cortice teds funt, & varix forrax, plcracquc tt-
men triangulares, una partc convcxibrc, cum cribus veluti lutiins, valdd nigofe & afpcra?, minuj
tamcn qn;im e\tcrior cortcx, trcs undas longar, & Icfquiunciam latae, oolons roffi & irttcrdum ci-
nerci aut fbfci. His conrinctur oblongus nuclcus totas implens inftar Amygdali, rubicundd mcmbra-
nitedus, camc candidiflima & lohda, & nonniiul olcofa. Sapoie vidctur magis accodcrcad AvcU
Unas quam ad Amygdala. Horuhi tamen ufiim in omnibus egregic potcft (iipplere, etiam ad trage*
niata tacienda, uti a nollris fiut oblcrvatum. Barbari attnbuunt ipu facuItatemVencrcm exdtaiuu.
Quoniam arbores quac hunc fruftum (erunt adco funt altat, & frndus adeo gravis 8c durus, il-
lis mauins non audent Barbari fylvas ingredi, nifi validi parmi, aut alio tegminc caput tcdi ; nam
frudlus deadentcs inllar iilicis caput illis conumnuerent.
C A P. IX.
De Camfhora,
CAmphora (eu Caphura in panes fuliles ingentesooaAa impOftatur,pellucidos & candidastotoc,
fatiini Nirri inftar, qui piillu etiam tinrdtum edunt argumm, Jubftantia pinguiufcul.-J, &
qux htciJe flammam conapiat, quam in medib etiam aquis inextinguibilem potinaatcr re-
tinct, (iib dennbuslcntclccns, & exigua portionc totum os vehiti inflammas, odorc vehcmcnci. 7- fii
Cxccrum nili diligencer .ifTcrvctur, cx operculacis etiam capfulis nonnunquam cvanclbt. Allcr-
vatur tamen (ecur^ vafe marmoreo aut alabaftrino, Lini & PlyUii (cmine lepulrx
Non una cx arborc coUigitur : nam cx cortice radtcts Canellx Zeilanicx deftUIando elicitur«
ut in Hiftoria e|us aibons oftendimus : & ex radicibus arboris cu|u(dani Japonicr minucini con-
• cifis & in lebcccm incum conyt&vi, quibus aquam ea qu,inntate (upcralfiindunt ut radices modi-
cd obtegat. Lcbcci auftm imponunt pileum vcl operttJum ftramincum, in acutum faftieutum,
m6\qus igncm .idmovcnt momcum, cujtu ope partcs rsdicis volatiles leparantur, .-idlcenaunt 6c
dicto pilco cn'ftallorum inilar adhirefcimt, qui viciflim aufcrtur, mundatur, rursufque (iipcrim-
pommr. In infiila Sumatra, ex alia arboris Ipccic obtmctur; non tamen deftillatioais opc ; led
* F.fhtmfr. fjwntc concrctam ex arborismcdulla c.vimunt indigena: ; qui, rcferenc<i * D.Gr/w»»». poftquam cxcer-
G.-rrtun. nis fignis, illis notis, pcrcipiunc arborem divitem cfTe Campliora, fpoliant eani omnibus foliis, oorticc,
& extcmo ligno ufq, ad medullam. qua: ab cis finduur. in hac raeduUa Camphora clcganter ia for-
nia coagulata, inftar tenuit cryftalluii foHari falis rdidet, qux a modulJa ab eis lcparatur. Nobis au-
tcm videtur ut & prxdiifto D.Grtmm. arborem Camphorifcram Bornceniimi Ipecie diftincfbm uon at
fc.i Sumairana. Sriuidem modus colligcndi Camphoram apud Bornccntbs non admotlum diveriiis
cftaprxdidoSumatranorum, ut legerccftapud Bicyiuum, Cent. i. c6, ex reiationCit/«i/;;6. iiUJf, \a
. Tra<aatu cujustitulus, Recbtrchei & OifervatibMi maxurelUi jur M.HocenUy hisvciliis, Caphurj de Bor*
neo,qu.T mcliorbnot«&ranoreft quam Japonica [Libra e|iis, tcfteGarda, tanacraicur, quauticen-
tenx libNTX c|us qux ex CAifw j^citur] m ea mliila ab arborc ibi Liim» profcrtur. Umc arbo-
ri tunc temporis cum Caphurt abundare, 8c quafi turgcrc, iry^r Grad clegamcr dicuu, norunt,
iiib ortum Soiis nurem .ippUcant, 8c notani dignum ftrcpiaim pcrapmnt; dcmde iplam amputa-
tam in partes difliicant, quas findunt, Solic^uc ut ficcentur cxponunt, ficcitas in particuks commi»
nutmt, & Caphurx fruftula eximunt, aibroque a Ibrdibus piuganc; ii majuCnila fruftula offiaufc-
rint, lis oculos Icnitcr &. leviter conf ricare fbieut. Hxcautem Caphura plurimum a Japonica diftjt,
magKque clara & perfpicua eft, ncc ullo niodo, uc Japonica, fpontc evancfcir & oonfamicu:.
Citeriim (ut re^lc annocat D.Gnmm.) fi Sumatram 8c Borneenfes artem callerent dcftill.uoriamj
long^ nu)oreni quanritatcni Camphorx impetrare poflent. Perccpit enim illc, quod Iij^njm lilud,
ctfi odore CanipJiorx videraur carerc, multum tarnen Camphors in (cfc adhiic comincrc. Si
enim tranfvcriim (inquit) ferni difcindimr, (pirat odorcm, & multum oftcndit ipmguodinis.
» Mii-um autcm vidctm- quod fcnbit puriticationcm Camphorx Japoncnfes adhuc fatcrc. Matthio-
* . lus camon cuam (cribit, Camphoram omnem rudem Vcnctias imporuri, ibiquc ignc fic arte vurcis
organis 'ic uc candcfcat cUborarL
Virti. Camphora Vctcnbus Grxcis mcognita, Arabibus primo oelcbrari coepu cft. Calidanc tit an
frigula non converat intcr medicos. Vetufliorcs frigidam clTc ftatuunt^ eo argumcnto quod Ve-
ncrcm
Digitized by Google
Lib.XlpC %>e drkrihu frvStu per matmtatem ficco. i e^j^
Ifesasfi extingudt &. libidinem compefcac, qucKlque ophciulmiis & ocuiomiij iiiHamnunoiubiis.
tnm edain ambuftis unpolir,i, nivis frigidiuccm referat. Rcccntiores c contra calkl|]D ^H»^»-^^
Kmmm aigunienta, IntUmmabiiicas cxjmia; odor aromacicus penctranaifiiiHnt, ac /apor acer *
evanefontia ob partium tenuicatems qmrfrntentia nobis pfobaiiifior videtur; Adoontrarix
aurcm argumcnta facilc refponcktur. Dato enim quod Vencrcm arccat, non tamen proptcrea nc-
ceflario Wgidam concludi argunieiJto (untRuta, Vitcx&c (im. At ncc V cnerem arccre conccl-
feric jac.Brq-nujs; Hquidem obfervatum plumnos Camphoram quondic punHcances tamen foecun-
im 8c oiulca atque coi»osi fobdc feljca eatilkrc : Nw ioo (uwiut) an muiu la medtum exempla
addiid queanc, OM"P"or« punhcand«'opetaun narMtes oonqneltos, propter craftaciooem Cam-
phora: in opere conjugali irapcdimentum aut rraioram aUquam lenfifle. Ec quancjium forte non
ncgandum, quofdam dari quorum vis nattine^Campnora penitus excinda, tamcn no:ini :T.incm
novi, qui contrj Vcncris irrK.i!ncnta h,ac rcima uius, qucri lolitus eft, lc niuka mapis .id taiia opj-
ra indtatum. Deiode, quamvis m multis attw&bus, ut in oculonim inflanunationibus, £iYfipela>
96, »ftu fcbrili. 8cG f«M»l«m poiaftatem <*tincat, attaraen Ym ^utaaat) non per ie< led
gr acdiicns lolum eienit^ «c «o «9« modp (ut rak BrefiMMs) flfo ff«r «nis 6dorem candebcque
mmam adufti menifcfi inAtmmado extnhrar, ut «MHoderaio Vifani uru calor nativus fo-
ras pcUicLii-, mtulque debihtacur, caquc rarionc corporis tetnperies infngidam muc.itur. A!ii alios
modos quo hzc prdUrc poflic commmUcuocur, ^uos partun quontam non iatisfaciunt^ p^mm
auomaninonomninoextndnldnudlw wtof^^ «E anaoapodilb
bift quim prolu^ pniitfift ....
Camphora reliRic pocreffini ac vcnenis; onde frequens ejiuufiis eft in pcfte, malignilque mor-
bb, 5c febribus putridis. Sufibcationi uccrin.r fubvcnic Aqua MelifTjE in qua Camphora cxcinda
fueric propmata. Ulus exterous crebrior eft iii i:pithematis L Froatalibus refngBrannbus 8c pai«*
«)ridt» quibus ut oonmuroeaeur folvi folet in fpincu Vmi, v^ONiiGri cvm ancttii fen launo «&-
^bo olea^nodb* e.g. pincis, leni.Om)U.6ciim. Sebrcd.
N.Sj^iituviiiiCamphotani inmiflam Iten diflblvet, quK in fami olei fptrit& niperficiei in-
«Wttbit.
Camphoram faponariis piJis aamilcere fblent ad cuti nitorem & laevorem conoliandum.
Soaninjn induat CampKora foris auc intus exigu^ quaoticate ufurpata: Si^uis verd &pius odore-
•tur 8c ittfibos adhiboK cerebrum exiccat 8c viipMs crcac. AfipiiGiiiir ia in<lamfptri«yitmc ^
«IdjfficMftai oculoiuin.
Camphora inter fortiffimi Alexiceria non immcrito \ viris dodis numcratur } putrcJini mina
in modum rcfiftit, vaporcs pucTeiadi & corrupti merabri rcpcllit autcorrigjt, in magnis tjmen »•
yiti8*8c ventriaili dolonbus hic cautc utcndum eft. Ftir. HUJm$k De ^hacelo cap. ii- Caoi*
gon mifai nibil aliu^ efle videtur quam Sal vobiiie nknCiWi^iicatyn «ulyfi Ttni^^r 6lt-
Alhor hcc exuberantc co^ in Satfuma JaponiaE pKmncia, Tilijmm noftrarum inftar Ipedo^
ia proccricue adoldcic. materie firma, ponderofa, ex rufb fiy^fca, multis Htfds legmentis» ligdi
jnlbn-^g^bndiiftrqi!* fianficaca, iaponsamariufculi&aromatid, odorisvehementiods, nefdoqtdd
ladjuniperi lignum vcrgcntis, qux iM>n (blum ciftis aliifque machinis, fed cxtrucndis ctiam palatiis
in lUo Kcgno infcrvit Hujus ramus cx Japonia cranfmilTus (pichanicx circitcr longltud|njs tcnuis
Crat, rotimdui, Ixvis, excriniecus njgricans, intus albidus, la]X)rc aromatico ad Camphocc acce-
.^CDciB. Huic alternaam, inirqpaK HfM iqiceoa adnaca iiint iblia, icmunciaU & teoui pediciilo^
m SifBO fpadficeo pnedita, iMiii LooniMiifis Batavonun, qui fonaam & magnttndinem aoa.d£
fimilb, nui qubd niagis plemsqMe aoiminara, inferiori parte albidiora, fubft.uitia tcnuiorc, cum
Juglandis foliis niebus conveniente .* per cujuTvis feiii medum liibrufus vel flavefcens ncrvuspor-
rigitur ; cx qao altcrno or Jmc, nonnuUae ejufdem quidcm colons, iod magis ad viridcm tcndcntcs
venx conlptcux (iiHimi ia laticudmcm fparguntur ; inter quas vcnulx rudus quxd^m cefWiv^ lati*
todineni folii tranleunccs, ed qoodammodo, (i accurat^ oblerves, fbnttl« €fi£ hao»t tKail|VCn>R Ul -
folio arboris CaiftUifo^ f MMrent Hsc vcro folia coQtrita odocem ipiraitf arOnMdca«V>Qiemaap . ,
modum ctiam laporem cale&cientem, attenuantcm & ad Camphorx vergentem. " ' '
De flonbub cxtrcmitaci ramulorura innaicentibui nihil adhuc mcmoratu dij^num perdpere po-
tui. Fri:dl'.is autem hts iiiccedcntes odorcquim tolia fragantiorcs, 6 Gilycuio oblongo, versus pe-
/diculum faRigiato, |ieilcilM.ni tenenun atmie psiTinn lufaenie emicaiucs: iub quo nucula orlMCtua- .,
li^ exnicro Biica, naiiT<ddi^ dura occulumr, incii^cclomnigri & ipkndem, Nudeum feopi»-
«ns^fibobidnni, faifidnm & pinguem, faporis anHnatidj & achmooia haud iograta ]ia^im.rii'
i. ArlHsr Camfbtr^tr* StamraitM * Grimnm. . ^j^HH^'
CMim ob duuUemScfiraiitenffl ad gdlficm^pemtiie. C^wirnte liafcecienK afcendemccinj xan^ -
faos ordinati explicac, elegantis formx. Fo/w magna & carnofn, anterius. acuta : qux contriUi
odorem (pirant Caiii{hQrx, qui tamcn ccflat, li aliquantifper concineantur ob voUtiituccm Cam-
pllMar. FormoioiptDdudt /tm^w, parvznncts AveDamemagnKudine, obloagoiotundaci: tenui
amici indoBoi^ qm mSm, inflarNucum Avellanarum alcea eicgMKftfttms ninics.inokiiai»^
09C, qTOdtfwm nidieecoi^^ nt nibnun, purpureoa), flavom 8c liridem ; intt^0itt'filiwn&
contegir, & inft.u Tulip.v iupcrius fefe aperit.
An ab hac diverla iit Camphoriicra Borneeniis inquirendum, Licmin&laim dida.
Hzc defcribente MatdiM^ Slado apud Broyntum, arbor eft nunair;||bcili6cq|oejapoiuca (qoc ^
iotecdum vafinmQiieicamaqaac) ciulique tnind diMnctcc Kgism prateipropter digMWMW WP' '
Digitized by Google
l68o HlSTORIA PtA MT A R UMl
Uau>
nm.
Bknibemobtinet; ipG fungola c\\, mcdulk Sunbucinon valdc ablimiLsj cruncus ficuu Anindo
Gap. »
J.L.j- tijmfmm, five Qsfmu» r*f*d Udiu R M. P. ;. 7". 5 v ^ 6 ; . Caftane» LtJita flariJa.
•W T-Aftx m.tenitudini5 c(l, cauJice furvo. Wneg^», craflb^ I?»^ «W»™. nuiltifque ra-
A/ rnis Tiliarum inftaf. in orbem diffiiiil A)n«0, qm cwti» oWoointur craflo. glabro.
V fulvo- odoris aronutici, Ciiwis aman & accrbi. RaJix hbrata, rur., glabro & flavc-
fcente coctice tefta ; fapor amanis, odor aromaticus. Fcha brevibus pcnol.s ordine paraUcIo ramu-
iSiSircnt, oblongo-fXKunda, gUbra, dcnfa, .(Jpern<^ viridia .nfcme roi« fubcondco, (uti lli
mis cernitui) obauaa, nitentia, ncnris abquoc iubciliflimis & Ttlum pxne fiweoobl» i media 00-
Ua in latcra cxcurrcntibus; odor itidcm arenuwicns, lapor amarm BaoenM» Fknt fbrma & mag:
idtadiM Roits (ylveftnbus fca Eglcntinis pcrfimilcs c ci fniadnpartito, cxifjco, denfb, viridi in-
hnent qoatuor candidis, rotunis, ac tencris tolns conlbntcs, tenuium ac albicantiura fiamatt'
rm» ^■v^fbea^litm 0fieih0 congcne mediam flons cavitatcm & umbilicumoccupante:
ocior f'uvis, rofaceus ac violaoeus, &por amarus. Bruffus glcAyyfi, auatuor angulis aninenliln»
fuicati, in vcmoe acuminati, per initia cum manircfcere inapiunt elabri & fub\'trides, mamrita-
tcm adepti rufi ac ruRoli, cortice primum craflb ac molli, dcin rufo ncciuro, c.ifl.inc,irum cornci
periimiiii obdudi; intus aurcm tres quatuorvc contmcntur nuclei, tum fbrmi raagmtudinc, tum
ftbjfiim^ 8c fitpore Cadanearum smuli. Fruaus vcr6 WMHor» dfCft bafin cenu tc ^utiiipluy
exudantfMwm, cujus oJor acns clt & aromaticus. '
Arbor h2c ubique in Malabar, praxupa^ in Prorincia MMgmi, ob flonim laeandilttem ftudio- ,
sc colitur, quo^ Ji.lio & Auguflo mcnlibus fcrt. A feBo liiionis auio qaocttuiii matam fiuAus
cxhibct, atquc non rarb tema fecula frugifera manet.
RaAx cum zinzibcrc rccenti conmfa, li afTumatur, futlores pofcntcr cxpellit: Slmilitcr aibo. is
OKteX' cdm aflumptus, tum fub pulvcns forma vuberi adhibitus, ierpentum modibus oiedetur.
Bk (blfo in laAe dulci codis, & addito olco Palmx conaiiis caraplainMOOnfieitnr* quodvcRjd ian*
polimn vtfcii\os Sc pituitofos in ccrcbro ooUedos humores inddi^ «Benaat, & per turesexpargat:
ip(um vcrb foliomm decodum poram phlegmata incidendo, aiieiiuando ac expellendo tuffim cu-
rat. Frudus reoentcs cum mellc co<ai alvuni emolliunt & laxanr, ficcan autcm al^lringnaf; es
iil^ oJcum expnnutur, quod artubus illitum quoicun<^ue lilorum doiores jucundc colUt.
Cap. XL
Caf.J.B.
CAudicceft Malocotonco fimili, candldiori cortice Crf/i/jp. /Wwctiam cft Mili Cyclonlr, ml-
nore, fubronindo, vd in obmlum mucroncm deiinence, fiibnis cana lanugmc pubclicnte,
fiperius gkbrt) & viridi. fJ«rw fert in novcUii (urculii Arantii, candidos, plurcs & limui
iunaos, pkiri' 15 frliolis conftantes, odofato»: FhOmtnaviaii^k^^^maAaai» incaiuuo,
caUofiifoo, amaricmtc, qui in duas, tres, quatoorwcaliMsAlllteWcfWb^
buxeiooloris, nucleum cl.iudeiis aliquando unicum, quatuor linets fulomm, aliquando gemuittlB
•Onito&m. interdum & tcrtium : Hoc accidaaarmm tjft futo. Nar» natur<i untcmm offScHlum umcm»
'-tmt^^biakm mdiijit, Medulla intenia infuavis.
In Agro Romano acciiG» Tufiailomin i^ibus & fylvis copiosd oritur ; ubi & eam ante nos Cae-
•^cS3m*fraSm ut rcperitur cum fhracc exaftiijs defcribit his vcrbis, Nux Styracina globod fi-
Cuic ffu^eft. medwcns Avcllanx magmtudine, dupbci corticc nuclcoquc conftans: Extcrior
StoJi CamOSi fcbftantil, & in vind. ca:iio colorc, (upremum Amygdala: putamcn rc^rt, isin
maturitatc tribus rimis in W. peito ddufat,. altaum lignolum, durum, flavum aut (ubrniffum cor-
ticemoftendcns, qt.o contineatur nudeus pmgn», olcofus giUkacris^odora^,
Sou Hta ibi s refpondens, fed multo aanor & fauces fcaiificam» QB« ddiwptio adamuflim
CMgiScStyracis fruau. i nobis circa Tufoilum coUcaa -•
WaT tefina duplics gcnens .n officmis proftat, hccus & hquidus.
*N^*foe Sila m caiamorum mtcrnodiis ocdulm adrehebatar Seyrax, fiqdaem J^Uofinm
«Sffdifervarionc & expcrientii propru St^-racis gumrai fyncerum, arte & pra lo fillo i.ft-de.
!^Icutit 8tAiidum.efieftnm. nonfolum commiflurM & articulatwncs dol.orum vwum Iignum
S2np£SKtempoicpenecrareb.8ecffla€M.tflB^^ adeo ut v^treo vafe proW obcurato ,1-
Kfcrvarc necdte hlboit Cannamm aMOm inmnwdtt nolU habwt nmas, nuUas cominiflit.
yeoqucadgumnuumodoratum&fibob won^^ 1
'fiicooabnqdaat; 7< ' - .
Digitized by Google
Lib. XXX. T>e Jrbonbus frdiu fer maturitatem ficco. \6%i ■
Onertim cum SnTacis finipllciter mcntiofir, ea\ ox de Cahimu accipicmUcli. Vim lubit, tdJe
Dioicoii^, calehiaendi, cxiccandi, cmollicndi, concoqucndi. Facit ad miTts, dcltilUtiones, gra-
. voiines 8c raucedines. Convenitedam ad uteri przclulionet 8c durinas : Ec nisnies potos & appofi^
tuf dacib Alvmn ^uogus lonker moUit, fi modiaim ex iplb cum re<ina Tertbinthina dcTorctiir.
Milbetor edam atibter malagmadi ^tqitieiitibas & ^copii Uritar autem 8c aintur & torrc^ir«
• & fuligo ex ipfb fit vclut cx Thuie. ,C!iK>d vero cx iplo priparanir in Syria Styr,v_in iu i-
tum calefacit & eniollit forciter, capitis tamen dolorein inducit, & graviutcni ac loporcra tlficic.
Lwenio, inquit Plinius, potu modico [ Styiacb 3 iriftitiim antmi refolvij laq;iore contrahtr
Magili nsus eft in odoramentis Sc nifRinngiis. -
Pinefirtur Scyrax pinguis, lentus, fragmentis alhiqnribM lulelGenSj vcl flavo colore pcrfove-
r.inti, qm dum mQliair raeUeum liquiarem reddit: itt^robatiir fiirfiirorus« niger» ac inodonis.
ScbroJ.
Storax rubra Offidiiaram, C. Bauhino cortex cfl arboris, qucm Thus JiiJ.roruni 8c Tl.';niL'inia *
vocant, quo Judaei in {iiiBimi|^ fiequenter utuntur : an titLn»tif feu udtm^iu Oiol(»ridi L i .c2z«
qood ex India defemir oortiODium, Mori libro (iraile, quoti jucundi oilorts gratfi fiiffitor.
St^Tax Irq ic1u5 cfl: liquor pinRuis, inftar Balfami crafTus, gravcolens. StbroJ yWMhlnf) mcllcr
& tcnacis (ublUrKi.c ert, coloris fulci, aut cx fulco rubciitis, aut ex tincrco fmci, oilorc vjlido,
atquc ob vchcmciui.iin fcrc ingrato, in quo tamen viilctnr .ip-urore rcmiflus iilc.Sri'racis cahraits
odor. rouho tamen nugis li Imgua; adnioveatur confpicuus, dum in narcs indc pauca quantitaie
aiuaqmiafis afcendit, lapore aotem aaiufcula
De Styracc liquida magna inter Auiores diflenfio eft ; Ahb, vi/. nihil aliud efl quam Sca<£te, i. e.
Myrrha: colamcn. Quod falfum efle indi conf^at, quod Myrrha: lachiyniJe ob lubflnntia: limili-
tUdinem in quovis .iquolo liquorc difltjlvatur, Sryr.iK .ii;ccni li<|mdui niiiumc, lcJ iii olcr^lb 5c
ptngui, uc aliz rclinx. Aliisj ut Cordo, faditium quid ex Scyracc Calamita in vmo ac oico iblu-
ta, admiOaqiic refini Larioel eTCoda« qme deooAio ubi refnxent^ Stynx liqmdus ad fundum fo,
cedere didtur, ad fuperficiem nattens deofain (iibftantiam^ liouidiioran ( tlitexpfdTu idem moliun-
tur. Serapioni Styrax Uquidus eft oleum ex nucku atliotis StoirecifhMt exprefuun ; at oortex ini'
aus c\- quo olcum exprclTum cll:, Sryrax Go» ctkm ^eku» AvicannK Styntt auiiiid» fitfCSC
deco<itionem corticis, cftque coloro nigro.
Farx remanens eidcra Stvrax ficca dicrtur, 1. 6. c. ; t.
Faculcates Scyradt liquidi iidem iunt qufu piqfcqiidcs oleoSiyiaaflo attrifaoii;^ de cpw lupta.
CB. '
Ek wtJBei locniida, tugricante^ rugofo, flriato, & quafi articiilalm cortice cc/to, foHa ccrna
etiam quitMi obbmgis» tenuibasj wigrifliitT^^^» ^icuiis donata ex uno vcluti tubcrculo prodeun^
quae Vitiginea fant, folioram Acetk wl Hatant inflar, in lacinias tocnas, jetiam qoinas divila^
nervolA, (KT ciraimferenciam crcaata, tt miieroiiato Cttfpidie.
Ab flonorio Belli habuit C. li.
In horto inflruAiffimo Reverendiflimi Epifcopi I/indincnfTj D. //. Ctmftm, culta cft Krc plan-
ta ab honeftii£rao viro & ingeniofiffimo tlortulano lX.Gttrf;i» La»Ja»\ traniroifla fuic c Virginii
• i D. J. Banifter. Q. an ftt Acer odqratum Virginianum gii hmii ? FniAam hajns Styrads Virginia-
nx, conglobaCT & ecKmatx fip.rx clTe,jJ^>.iIem in pilulis PlaCanificSMrginii vidcmus, mihi affirnTavit
J}. Tmcrtdm R»bin[m, qui eum oblcrvavit ui cclebernmo Mo&o Qatillimi D. ly. C. Medu 'icm-
idooqneqiKntanttllaimocddettaKaiinb!, TdlaouencmfcuFappamfeae?
C ap. xn.
Sti^fbflcJtndn» J. & vifiunris Gcr. Paik. P^sti4 Jjlvifiru C Q. S&IaMCC
DEnsc fruticat Staphylodcndron, nonnunqu.\m in artx):ci:i adolofccns, corticc vircntc auC
rufib, m.itcrie vircnti, incJuli.i ampl.i, alba, moUi. Folia Sambucinis pro.\uiu, vcl Fra-
xini, .acuminata, arguce crcnaca, quina auc lcptena ad coftam annexa, itnpari alam clau-
* ^tente. ffawf longo 8c pcndulo'pcdiculo intervallis vertidltatim orinntur, ita ntenunus intifeoti
racemnlum mcntiantur, odore Sambudj qainis fbliis radiatim expanfi^ albiSj mucrtme inierdum
foris nonmliil nibcntc, totidemque candidts, item furre6bs, cocuntibus leviter mucronibus, utcon-
c.iv.rin uiccall figuram cxprimcre pollc viilcantur, qux intercedunt totidcm flamuualba, apidaus
lutcis donaci, nicdium occupancc j[l)lt albido, bifido. Supcrvcniunc vcfica: niagiix, virenccs, iii
duos loculos ccu fciocum difpcrticx, in q^^btK dua; nuculs cohxrcntcs, putaininc fi-agili 8c tcnm [rc-
Atus P.irkinlbnus lehto, duro 8c frangi oontumad] colorc flavo auc lUibiu^^ in guibus nucld co- .
rio virefccnri obtcfti, faporc nonnihll naufeofb. £x nucleis cahrarx* oammodd cxpnmi polfunC
lail',>tur.i lcvi. . • ]• . ,
Jii Anglia fponte nafa hanc aiborem pro certo affirnurc non aadcmus, quamvis vidnius ar- Z-taa.
ca Pontem^fraoum Efaoracen& provindz oppidum in f^ibus; 8c in Cantio circa Alhfou.iir>i op-
pidum f^oQtaneum inveniri apud Parkinfonuro legimus. At in Helvecia variis locis naid ido*
neos autorcs habcmus. Piovenit ctiam in Italia 8c Gamania. Videtur (inquit J. Bauhinus) udis «
& hlltujdis gaudcrc locii.
■ fldret 2^1^^ nuclco^ maturat Auiumnoj menle Septcinbri^ J. B, Temfaii
♦ *
Scabgcr
Digitized by Google
i6Z% HiSTORiA Plantarum.
Krtt.
■7.«^', ' *
*ljuC*quoJ C^i-"" mcaiciiuufiimlubeiib Paiflpwk)ribU»tamaitnulcuiolaciig|^^
«jbnsiMuueraJiilisexuicoufiaunr. ^ ^ ^
XIII.
« nmy. C B. €&c l^ifiactjio f lauU nut trce.
TVftAchia: arbor, tradente Rauwolfio, trunco eft craflb, rarais expanfis,- cortice oWuais a-
1 jl neico: In longa cofta i ramis propagau /"oi* c<m|ugatim difpofi^ ufcf,
Jl adso cxact^e leiiipcr rcfponJe.iru imgulorum foliorum ortus. Sunt ea vcrq nunc fubrotunda,
«oncinmucroncm.icuniiii.ua, ncnola, Tcrebinihi foliis, nifi iis majora cflcnt iimilia. IrutlutQA-
fidnis nodfltmi, Avcll.m.v iii.ignuudine, oblongi, acuminari, una parfe in gibbuni criftatum cmi-
qyintiii-em arocuberantcs, alccra depreiliorij in acunim fafltguti, oppofica parte, qui pediculi quo
«dlwfitunt veftigiiuii» «btuii ; lignotb. leaco« fraau oonnunad, ao propemodum imcr ofleam 8d
croftaccum mcdio corticc, fed tonui, latvi, candido tetfti, cui rugofiis aliiis, ac fcrd aridus, coriace-
U. tenuis 8c fragilis fupcrftemitur, colorc fuprcmo Amygdak putamlni fimilis, in exoletis nigcr.
IjMlotus cortcx nuaim moiio in dua» partcs fcpar.-m fo!«, intcrdum fu.i Ipontc hians. Nucleura con^
rulB pellicuU convcllitum in Havo virefcencem, dulocdinis liuviQimx, pmguem , halirun»
e&m mafticam cofflmendanccm,pra:(ertim recentioresK Artr faoanofipurpurantes Tcrcbinthi. Al.
RauwolHus folia romnda hmc arborijtcnliu^ Apijaii ik<iuaeesnacum£uuiK}bbQtttfi^
fuere. Sunc nobis (inquic J. Bauhinus) mni PindKiii quiboK fbiia acutB ; ik i LobelH)'aIiflque {0-
lia acuta pingunoir. Qjaprogicrdiljgencioribintcaiifa^^ an fkaliqaatoi^rPiftjiF-
Qasdnrernca^
Plerique Botanjd hanc arborcm pro Terebbtho Indica Thcophrafti hatwiL & lane Terebia.
thi Indica: dcfcriptio apud Thcophraftum fiuis coiwenit Piftaa» \(eriun dto in ^oqueln^.
dia rcperi.itur arbor correfpondens, 8c qu« nomtne quoquc conreniat, maliumus pooai flfe le-
ferre qux dc Tcrebincho Indica 1 licophraftus lcribit, qu.im ad Piftadam. Arix)rcm autcra illam
demonftrac Rauwolfius, capitc dc Tercbintho a nobis proponendam. Piftacia Syruc multis in W
ds reperitur. Rauiqolhus narrat , oum ceiulc: et cx TripoU in urbem Damaiuk 6c Haleivjm , ia
vidiilc circa uibem Stmm lylvas acbanun Piftachiaruni« &*, drca Halofum qiioque admotiuai ^
vulgatAin efle arborem. ' •.•
PiO.iLi.i fton).uho graca funt. Eadcm five edantur, fivc trita in vino hlbanrur contra reptiliuni
bdiiarum morlus opcm fcrunt Du>[e. Plm, alioqui cofdcm cffoclus habere quos Pinci luiclei .liunc.
GalcnusPiftadasccnuioriscflcndatellelcribSt, fabamariquid & odorati habcnris : OMfrudiones
itaquc libcrarc, maxim^ Jecorisj wnUM««ftedam4«spulmonifque, paruin nucnre. Ve-
rum Rccenriorcs plcrique apprime notrirt «C Venefem IHtmlnre TOlunt. Quibus de caulis BsllanM.
inftau: .intibji, ^ rcficicnnbus admifcentur tum ab Hifpani5 , tum ab Italis {k Gallls medicis ; imi
taoium illis tribuit\ir, ut vix uUum fit medicamoncum aiuicptiaim ime PilVicio. C. Hohii.innus
icontrtfidenteraffirmat falfamcflc opinioncm de «»*vt£«>U, quinimo xftuoLi clle air in c.hdiori-
bus non minis quam Amygdalas. At Venetem augenc ; & nuximus earum ulus cft in Icalia, tcilc
lirailavolo. Quicquid feduntflamando fiduntob ef cremenBiiam humiditatciju HaAenus Oif.
minnu!: c.u ut&: Galcno rc(;ii.icibu5 oppono quotidianam expenentuin & MedlOOmni prami
ouibuspluscribuendumquim Hofmanmauaorit.ui, autipliusetiamGalem. _ _. .
Olcum Piftaciomm potum intcrnos dolorcs (cdarc porhibec M.ltthiolus, quibusongo fit a pittut.a vt-
fdda 6C flaiilius; Idem (codefle contra ^alaium & paralyiin, 6c inccmo uiu facerc ad gcnsrano-,
Ad Piftadum fuo claufum olEcuIo acceaie nwflpitudine & fornia oWonga, nonniliil nnr, .lofa, So '
convexa, inarqu.ili pr.camine fragiU. fiifit», fUBdbnuckum comptehfindencc foy um,^ coions ol>.
loiai, pingui, rancido, [innoJSiifilian WBlWfimis] fipowpntdimni, q|iem«bvolvic«iedflr
^i^^m pelliqila color'* oimtifipJ. • #
man. H^ltf^
Foliorum tern.i difpofitione, fcminumque in Vefids parvitate a vul»ii jfac^e diltingpWttr.
Veficas cllo tricaplularcs lou tripartico divifas, & in unoquoquc loctilo leulcroto unamnuaium
fea lemcn contmcrc ob(er\'avit vir in rc Botanica maximc mduftrius-D. 5<im. DooJjr.
HscPiftad^iiuS^phykidendnmrefercadumeftadarborescfhiA^ •
Digitized by Gopgle
Lib, XXX. Ve Mmbnsfrdtu fer maturitatem Jicco.
C A p. XIV.
^Si ^ '^''^'^' ^-^^'^ "^^"^'^ C.B- «6« Wk^CWtatt,
fapore anui ionte. Porro coeunt luc on.nii m unirm comm ,«^^^0^ ' ^^"'^ hJanons,
Oipante prodcunte iongtufco is pcdoUs fubnixi. quatuor fc£ wJldSu c3/n/'*™ ^
dio imprefla» halieiit, ^ floram aawnTiimbrifco plura flara ftJm?S S«L • ^
<]clTncnti,r Fr«c?., .pfc non itA in conum defin.t^t vulglJr nXx Ca^T J?nl^^ *^
pirtc Ip idi.e I,. (jua vcro cch.no adharrec imprelBoncm cineraccam oftcntstt^i^ ' n "^*
terccacntc Unugm; pul?.i noftratibus Cal>aneis fimilis lubjacec. BSTiDfe m.Tr^ ' n""'
firm.orquam dictx cxtcr,usruft.s, intemi^dbu,. duru,, fS ranon^S? bSviS^uro.Sf^^lr ^
firmis tamcn & infcft^, colo. cgue flaw«wb«s. qui per nratuntatcm ^crS pSdSJfc^ •
cem.oftcnd.t, ipiius laten infiuu pirte .nh.rrenccn,, non a tK:aiculo, ut reliq£
Hanc fcnb.t Clu hus Autumno cu.r, tolia amilit, prminus amenuceum quuldam extrcmis ram„
I,s g,gncrc & turR.aum qual, partunrcc, pingui ac lcnto humorc confperftSL. ,n qu^SS S
lufinodMnkaa harrcanc. tocaque hyeme ita peniurare. donec uieuntrv^r' & pSmW SiS:
Conftantinopoli & in Crcta nafd femir : CJeite CooftantinopoB ad n» tnmfmifli eft I, ,
Cap. XV.
1
QUamvis quem fruaum proferat h*c arbor mihi non OOaftet. MmM. CJU. J;-:. • ^
ftancam cquinam imuluur ci lubjungcndan. duxi ^ ™
Fnimcnto complarcs IndLirun. rct;Ioiiei ai lucc ufquc temoora cammin». « ► t
liommum & aniinalmm iuftenutur viu, fitimeotfaue iicBm^5^^ ea tan.en quilw»
nacura „oIuir. Radix enim fiiiw fea i^iaT^^^ i^i^J^t!:'^ "^"r* ™«*
dafta, & ,., p.inemco«aa cum opiimo panc {im,Urinar~f • appcll.icur, ,n finoam i«-
paniolx, a. :c aliarun, inrdaruSlTgruSTriSl hScii"", ':^'^"'^?»*
<ar.ctU, pra-paracara & m fa.iaan. redaaTm vfleSuSl^ ^"""^-
iumm^uc ftudio .bi. cuitam confta. ^ Aii^Sl^iT^ tT\ V"!^ 1^1""»:
turalcni, lunnuuuuc icuaio ,01 cujtam conlfcar. " - - ■ — ~'v
«en ab expenentibus n,nco!is 5S;„c«l S & citSi d ft "^^i^.ir^^^^^ ^?"
accnlb Bral.l.anis vooim: AW,;i4 W*. qua albicant.bi, rSk. . ^™"». »pccies a maris
Bcet impan .ntcr f= gradT^oIlent medicamcntoi,.. vcnosilquc quakatibu». .
rcKjn nihU aUud funt quS fo^ni di^gica^^ST^^^/orgi^^^^^^
HcIIebon mgn modum OC piiiribos foholB digitacim difpoiTtis aut cx fummt ,r ? ,^ Lupm. aut
iBtttiJe. Radiccm l>.-ft n.icr h iiJ c';fT?'iiil ■m TVYv1n«, , ^^" •'"'^*^"} ivicini lemm, imile. led
Digitized by Gopgle
1684. H I S T O R i A ^ ^ ^ ^JJL"" " .
Tcrm nimim. glebol a n.t rn^u humiditatis omnis injmica eft, ut «ftiy»
S^;S?Tui uffi^. dccimo m dl»d«mo menre bfludccrc inap.unt pro lcmme lunt
HSeum^noft a ium dil^iminc, ^fJIV^^ n.ha ^^^^^^^ propaganoncnu
SSnsTcSrt. nuibus ipfl Fmam lementem faciunt. P«r ndicttli nulh poteft fien tranlpUnpno;
iMineaextraaactcrra^&taaaftatimmQruur., ^ , • '
TrtshuiuspLintstrunci, frondibus fpaluti, t.gi.rapropcmodum pyrimidal., haud profun<fc firaul
fPn r eniinis,trium drcwrpcAim interfcddtantu m(eriintur,prominentt que ad Dalmzakicudinem
ru.imr:iaixir.J.acrrimentipatitur, mod^ clutoBitc^ • ^
' Dignitatc &: n.olc evcclht il/W.A.c- fi-^^^*;^^"^ ^&S.^^
libetrttofelquipcdcm.velduos,, mterdum«i»t«ipedesJoiigi«»«lH,aaffiBemlii^
▼detiamcftiMliuroaniquando&tisadokvenfc
Rariohateida. utager izizaniti^ qwvjlde luppuUuIant, tcrooattrve repurganir, dopec plantae
adolc . cn nr, nd oJto nimiruTO vel deocm menfium lpMiink afeciiae ndicek ^iod
annuo ciiciter.i plantationc ficfilblet fpatio, ad tatiummnib tenadnniit: aliero tamen pleiiinq,
anno pars illarum putrcfcit & cominipitur : idco .id fummum linquuntur annuo (pmo, & de novo
perouas plantanmr. Ingrucnte nmux huoudicatis necelfiute cxfdndi ftarim poliidat fcxnie nfi-
nahre juftanumtitatistcmpus. < r- ^ i- •
AtanJtha qu2 vocatur MsmlidfKmMMt «imiani aaffimecrelat & nutnreldt, atmieoDtiini udi
nticitur firuu. Hxc planmnnuta9.ganaiBi loh» mniofoj & magis anAaOo quim idkpic. Pn-
toahre juftx nuiuriiatis tempus.
Mandtba qu2 vocatur AfMiwil^
conficitur firina. H«c plantiniann9.nnaK kho «hhhij «x iii4{;u aiusunu ^uuu nwiaK.
maria omial in, Inqi» quotidiMiou&flclncropfodaoitiirpraniloui inqoftvii tenai,-voeatiii%J
^"^mn evulCr n^ioes vix per tridimm dnnnt» etiam H fideliter horreis recondantiir. Mundatx
U a cortice, qiKtm tcnuiCnmum habeot, liberaiai^ mok tndatiii^ 4 duobm homuubus draimaftc
admoventur, ferrique cufpide oontcramur, fccooinlaram radkom brinam exdpit alveus. RafDra
dcincj;» torculari vcl prclo fubjicitur, quo naana vi humor ille lupcrfluus & noxius expnmitur; uc
iicca atquc ablque ulla huiniditate nuneat. MOX cribro Vntftia &\Sto percolatur. 1- .xiiuie pianc-
faSo fiftili aut a:neo in|icltur, in quo fubftrudlo igne drcumagicatur tantilpcr doncc coquatur. Se-
micofta vero ^adhuc molliscfculenaeft, &vocaturJviri»6*r€/*ii, quoddt, Farinacodta non
cxliccata. Rdiquum quod fupercft, 8e refervarevolnm, ftpra mancem vel minorem igncm or»
arbitrio mifcent, atque cxaaii ficcant. Farina cnim liic quo plus cxficcata & excoaa co durabdior
eft. Optim^ tamcn ficcata & fidelitcr ab aere dcfcnla, ultra .innum vix fcrvari poteft ; nam ii vel
leviiTimauligpeuromfeceritcomimpinir, undcnon parvam miUtum ftragem in caftris cxcitatan»
vidL Qpaprapter ne^Barbarosimitati eam m boios, quosvocant Btjm, padillos & liba cogunt, .
fup^rque craticd» modico !gne induratam in penu aliquandiu recondUnt.
Ex \vyz frucicc expreffo manat liquor Manifutra barbaris diaus, qui vah inhiUis poft «lat ilpni
fimdo adhirclcit: ex quo aUa fit farina, mebor priori, ac majori afllucnria floris, quamuemoieni
' de Ttriotm vocant Ex aoufiriiu: in fundo Itiblidentc bolos quoque conficiunc Jipwceto ciirto^, op-
dmi laporis. Turo Gummi quoddam fcu porius Amylum cx ea fit, atque ddcro ului inlervK. Hic
fiqoorW-mti^r,,, qu6d duWs & lapocis ab Animalibus avidiffimd haoft» n qiwlam vencnata ea
ft,uimextinguit: (yc radicenmennooexpreiTus ( quodnurum) catenaniroantiae«i^^
rihtrit. Praitcrca radicc a fole cxficcata aUa fit fanna & pollcn albicans, imo 8cpuus hligpne» K
UfiioAm» qnilisi ctitico f cui &fimillimuseft; pinfKur. l loc ahmenmm miqmm«noaoomr.
roinutumproiumcntb&pecoribus, quibusm pabulum ccdii,re(«vat^^^^
k vcrmibus & intcgris formicanim cohornbushic plania mifciefoltt inieftan,magno«[ncola-
rum.ncomn,o<lo: non folum foPa atque caulem, (ed ipftm yoqae radicem dgypulantaf fcrarura
grcges&am„uhado.«dl.ca. Ipl, Brafihani,iEthiop«ae noftnoom W» poua iui|^ foba
aiSmSeo, ut conmfa.coaa & proba coJimpradbiiScLiaacii appmianc; qmiiamaliam ef-
jormata Ato»<«** nuncupant Bralilum. r ■ • e w j . l j;
ViXTO radix hxc quanior aut quinquc dierum fpat.o m aqua maccrata & cmoUita d»,
cituT^i^ affua ma^ximc ab ag.3l.or. Inaoaim & '-^'«SK^Si^^Si^ftS^^
E fedinicnto hu)iB confiftcntix l anna .nollis notxque mdiOClS oonficmir, quam BnimaMS Pif»!^
Lulitani Fdr/j,i« /i-^/c* cognominant. .... r l i- \ ^.n , A .^, 1, .r.,
Ex Ma>tJ,bcJ concaQi, butyro & faccharo iniiencs fiunt boh vcl paftx edcndLm oi^,mx.
Pultis denicK genus paratur cx AUmlufth«t <i^od nomcn accepit Mp>ga>» pf.'-".?"- •
^wSh n,olfs, illis Puta, igm impohu exliccatur. '''^S^''.^^^
A(vi oancra opdmx not,v conficiunt, qucm Mufam, vcl jingu, mtordam EMi appcUant Om-
• Hiamauttm ««ftantiflimum puUis genus cond.unt, quod vocant Mivgau it CUtrm^, cui aroroamm
WimmMimm PiPcm & i]otv,Nbambi admifcent, quod optirai cum lit l.-ipons, fa-
^^M&m^iua^^ luavitcr lc vivcrc exift.nunt, nili hoc .il.men-
S^SSrSanis^qul atquc «gris ejufmodi pultes, cmuUioncs, atque adeo ptilanas l^crruiiai
indeco^&bs cxhibcnt. Ttmca liqwdem & Csrim* pota, vel Syrupi fpecie cum aqua Horum JU|.
S^JSf&^SloSacchafi cxhit.ta andJoti Icko plerunquc TJ^pc*. firouWlonone dcGj.
^aZe«i£«taprobc ab onmi humiditate rcfcrvetur, tabidis & dyfcntcnos cx artc prop.natar
SSf ^SSmes, animo defideaces, vencno .nfccios reftitujuu Pretcr hxc Molcm» cxcrcmo
SSSTIirc^lS^fudor^lque .im^ «mpd^ ^f^^t^t^-^''^^ ^
morrhagias , jmprimis e» vulnerc iaflift» lum um a^mpca, »m empUftn roodo applMiai» co.
Digjtized by Coogle
Lib.XXXp "De Jrhonktu friMu per niaturitatem Jicco. \6t$
£x MMxtr» opcimum fit vinum, (enim laAis (Apore ncFerens. MiodthMi nla valnenbip <c
ulceribw anriqiM» impofia ea mandificatlicque attempcrat.
Mmifidr» cofti craflefcit pukis in modiun, aliment6que convenienti exifttt nOiy?iin &
laoclMnun aim aqua dieftillaa.sac flarifaut Aaniidonim fuperinfiiiidas oQnfeme granffinisfoniiajn
induer, mucaioque namine-il&nw/Mla it KAuiclioGa appeUiitar.
Poftremo ilU fpodcfr Af<if««V», practerqiiini qiifx^ viccm (arinc pririiA* fiippil^ igneetiarti
aflka abiquc ulU alia prjcparatione come<iitur, ac M*c»ftra appellatiir.
A aetens radidbus abitlnendum cfV, qucxl przlcns jint vencnum. Dantur enim quinUm, quas
dtiik oombufleris qu4m ut virus (iium deponant, & ad edendum idonex reddantur. <^in ipii in-
digenx olim minus exerdtati in reparanonie aUmencofi &; venenoii, aliquoties mortemoppetierunt,
nunc eruditiores faftij non folum illis prxcipuo exiftit virx fuileiKAailoj \z\ (uiinibis Europaris in
America degentibus: idqLie pani tnriceo prarferre nonveientur litct niinuni habeatiir nutnmenti,
^hiopes & Brafiliani mccr ecli.-ndiim pugnos fannac plcnos in os injiciunt, ut m.un» quocjuc aS
ore longius remoca vix tamen mica pcrcac. Raro aut parum mter prandendum potu utunnir, qudd
farina aquam nimb imbibat 8e ftomachum inflet. Cum aratrum ejiifque alos hic ij^jorenir, fic im-
probi acmahijugi labons tzdia declinent, facilem hanc & minus .rr-ininofam agnculturam, t.Tii
vitac ac rei &milur! tiienda:, qu^m arri corradendo cgregic adhiic amplectuntiir. Qiiippe uiiiua dun-
taxat mancipii induftiM &. labore centum tubcrculos [ monncnlos j aliquando unius dr..'i (lja;rl'.i .-.b-
iblvunc Hutus aucem farinac una, qua: viginci cantharos nollrates contitict, aut iciqtii Alktita, h. &
modius unus ant (eiqoihoiiuni robufto & laboriolb in meaftmlnftegimm pleninque lii^cit. Qpe^
moiiium fex, aut fepcem, aataii.fummnm oAo'fi>lidis oomparavens. Recbtft^nat umiHi taivtjtgh
rttm hac rsdict flmtMtmm flirAm tnfmk dmim («^km fcrtbit ^tkim tria cptirtto frumMn f»/t,
Hxc (unt qua: ufu &c fedula ianaiic ndioem mqmfitniie i rnfticis 6l «pi^iehtia'(|n^iria fdcf-
lcerc potuit Guhelmus Pifb. . . ' • • •
Cim 0Mtm ufui hujui farir^ tam Uul^ett^mt »mt ftmierti tJ mortaltt veftmttw fuim fi'aiHeitt« iffl,
vtfi^Smi MDOfs «to Amtnemu^iffi Hieilt^iatifrmm ^m^mimm bne trMferikte <w> /jjfaft'; ^^i^
rtw 5>i> tikmm mmitnem-mm b^hlnm d^iriffnmt eMfirm^ &eiemHhutHJil^hte&t4fimMttvtr,
Alterius adhuc AfanJihtv^ fvlvcflris meminit, C|u(quc iconern exlii!-ct Pi(o, quam fruticem .irbo-
refccntem vocat^ oeterum lauvz iimillinum, (i caulein &l tuUa coniideres, verun> digmtate iongd
infenorem.
MocaiKliin annm qpoi omttiom qui de Maadiiioca (cripferanc confenia fbtois ^ radSod etpreP
ttiimnkriitmkr^^ ^«-''-«en tA pr«(«anaMun{ poftiyiam famenr^ hoias ^atediqHinciliem
fnam nwBmam Be pctnkiofim amiirit.
.•. M ;_••••» .
■ ■. ' ■ 1 . i ... ■»... .1. i,
C A F. XVL
—•i !
t. GusiMum Ger. GMiatum fiv liraan* fmtHim Puk. Q»mmmn marnt matrtte C h- Fnt-
HAnc afborem ^end b aocurati dclcripfit Jo.TemnriD»LtlWe», MiW k Rit IkeMe. S.
Hiffmt. Fr.IkrmmHim,i acque iddrcoejtis defcriptroriemmQttiabirriuf. ,
Guayaean efl arbor JugUndis vol Ibcis magrttcu<bne, CQ)us cortex cotorc^ extririiebus ci*
ncncco, Betul.r limilis pemiixtk umen multis maculis viridibus, intVinfec is fCro fttbi^uber, rion
admodtmi den(cu, fed imin».lico durus, craiBmdmis nempe iemidigitalis i rs Itgno recenter ca:fb
ndit^iiniriawlHMiacnx forro feparariqDear, progreflii viM^iemporisl^tld ftriunatar.
Lignuro tn eztremis colore qui in Buso intemi nigrelbente ooi)ipicinir« 6i liimtUl&Mfli^dl
imxiraum, totiSinqtie ade6ligmH»imen£dC |tuadaM 4^
Pmguttiido ejiis reimace im qai^ ^NM^ umun^ odoftt; Mft idiiav^ U A iotioa/h fj^MOa pr&-
iiuit, quod pridurum cl) ubi remxent
BMdm qmquale nulh prjterea figno ; nulUejus quantmMPis miai09a ota 1U aqua Aftat» lod
meimcw oonrimid & iiibhdit« ond» l^imm fonnfliimia^ qood dnrin onms ttbir bffehi^
61 ii&iivo-qaim minaii^Mfli,neq,fWtfidMq|li^
Sapor non ingt^atus, amorfts fhtim, cum acrimonia mitt palanunao fimOBl tonpailltda^'^
mel cognitHsnimquamcri are inutenTpcorenvmcognofcenao.
Decoilum e)us arftateDtcia tcrti.im diom aon pcrdurat. F»/»«w» craiTum, pamim, durum, vnidc,
multis veois diitindhim» quidam Arbuto comgarant, ^i>Buxo ; in ramo licum iubec ez oppoiito al-
cerim, uciR^liquft «el Letitiico videreeik: quaterna vei-ibiaad mOdiam nervuffl adnend- -
Fltrti multi, qnafi umbcllaifi vcl corfmoum conftitucntes, pediculis viridibus irtfiftimt pallidi
hieei hcxapctali, multis h medio ftaminibus prtxieuntibus; inquorum mcdio rtidimcnrum frudtls
Surfiim paftofv cffif^ij rcfcrc.
FtuAm iquibaldam Catlaneis, ab alus PrunishmiBs refortur, duobus Lnpmis i^t oonioni^, aK-
qaaado-fliiai tribus^ ut ClufiiMrfiftir; vel Aoeris SnMat, (etiftie altsconftac, corcbs Bgdram ele-
eanter refticiitibi»; leviifima pono diftra^tone omuv ab aliero» iicuc £c Acetis fniditii dirir
aittir. •
I/)ngitudo eft tranfvorfi diglci, Utitodo pttl&>lliinor; color totsus coni c.\f\,ineus aliquantulunoi
corritgaras Pruni iniUr. In catqundione cum-altno fnAa membrana eft, dcniicate, omre^ dundo.
pcrfiumis ei qu« Juglantt lenMsn bi&riim ditridic. Gbrinm cxternatn cortiMSJtuin melBBs eft, iii>
temam vero-nuds imemo putaminam duririe' 8c oobre retpohdet.
■ Noclpus itMAs oondofes colore & vanis verurum du^btis' Nud myriftica: rd Buxi radict ad^ino-
dum iiaiilifc Hunc fi din m «e vdraspnlpam quandanv afafadit qocaieriinQaiaiii tnanifelVam
JDdddddti lingtwB
Digitized by Gopgle
,58*5 HlSTOHlA Plantarum.
— : ' jfaonaiit, 8cmiclei»in feceoti fruftu mancccolons caflanei, in aliis vcr6 omnino nigcr.
tum in?cSi«rciSercum m oblblcto. All« mtm Bnw tranlverfim paraUd^ pettnnfe.
SJ^SlSa^d^S^rLpcuriumfiyeBclc^^^^^^
In mBSSrime^OTtas 3{ longa a fummoad imum pcmngcns, fcd fine ulU ferc latitudme,
««tncinF/Joimioetiaraconfpicitur, ubi fcminis duo ovalia fed plana, viritii.t quafi fohola lciunaa
JiHlJmmomTiuntur. o^iiiewtiwfum versuscomponuiit, ad modum planc Euonymi, n.h qiiod cor
UC niancro lupercnt Pinus Hifpania:.
« l^iMiJMH mottmJnm fim mttrite C. B. Liffium SanUum Terrcnuo & tltii. Cuaiad
TmSalm!^ 1^^^» &*awfwU 5. JtmmitdtfmmdMu
Ariior eftadmoduin nmili^ Gii.iiaco, fed minoo nMgnkudjne Pdpuli, ftipitibus magis fpinofis:
comrtnagis quam Guaiaa pullulofiis, cj:tcia iimilis, dnereus maculilq, confpcrlus, iiitjinfecus vcro
<*fcui*nJbct,&inrccmtifignoetiamfacilcfc^^^ u i r i- •
Uenum i Guaiaoo dificft meditullio, quod m hoc elt parvum & m rimis nuUuiA. Ipiius Ijgni
oolor magis albicat, & ad liMun quendam colafCin wrpt $ intrfitnllinin poir6 lUBmni ad vinde
"iBcIinat cvidcntcr, imo cyancum cit in viridi. . . , . , • i ' • ,
Tra&and nulbs odor occjumc, a:mulatur tamcn Guaiaci odorem, ut in decofto 8c oleo e|us de-
HjlJlfQ flMec, qui tamen in intcero non perapitur, .:ds6 tcrrcis partibus permiXta eft, ut ne ab in-
flitnmy qnidem nili parum amnodum d^fluat, cum tamen pcr ddUlatioiKm plus dct quam i
Gnaiaoo extraliaQir. ^ •
Pondus Guaiaco idem cfl, xque cnim cito m aqua lublidit. _ • * ■
Sapor amarus, ied acn7iioni.i longe major & evidentior, adc6 tst amarkudf abhac oppiefli liOII
ftaum perdpiatur, idcoquc Pipais inftar fauces pungit, niordicat, & pulvis ejus naribus uiditus ller-
n^)i~»mi!nM qffj undc longc ab incolis ob vircs Guauco pracfertur tum in curanda Lue Venercajtuin
m mukB a&morbis, quamvis inimoderato ofii ninAim calefadac. DeooAnm cfDi tc anyuiM eft 9c
magisodorumquamGuaiad,&i«enfiibflawet, » /■ . -^^^ > ^
j Feiu cxigua, Ruuceis paul6 majora, Lenolci modo hna ot adverio pofiu & ita ovdmata initt, dc
«illumfitimparincxtremo. -r n i
FUt Vincje-pervinacadniCKium iimiUscft colorc5chgur3,ledhnealiqua lop.gituamc, ejulq, tolioU
anafidaplicaca nbifiiperpoiit.t .ipparent. , <. / , /r
Naicitur copini in infula S. Joanni* de ricw^ J. Terrentius arborcs hafix Ipcac difiene
oondudir, lioet genere proximo conveidant v > . i i.
Notat C- BauKiuus hoc gerius in plura alia gcncra dividi, co quod non unum colorem ha-
beat; quoddam cnim mgncat, quoddam ctiam ipadiceo coloic tl,ivelcic, quoddam praMrea omnes
|Am OQldfes dififoos haba: Quare Manardus 8c cx eo Matthiolu^ tnn geticr.i jioc.inmt, qua: Iicct
OoloceunMCpkwfine&ppndere inter le dilcrepent, unius tamen elfc arbons, contra quam Fallo-
ptus ciedidSt. Matttuolus ftatuit; & caufim refeit in ligni matuntacema quo cnim matumis eo ni-
grius, & quanto minus adoleverit Miiro mag?$ albicare aifcriL Robanir UMVm^ «uod ruftum, ipa«
Qiceum,flavum,|jvuiuniquc oolorcs limul inixtos habet. ■ xi '
In liieVeiweacmSlanullum eft mcdicamenium decodioGuaiaci prxltantiusautcertuis. Nam
fi uc deoeCBraoedmmio, ruoque tempore decodum illud propinetur, certiilimum eft huic morlxi
gSnwmPwfabmadferit tvecmmmvn qoifinililnebbocelMC* mod6m idemcnnimle
noilljfovolvat dcnuo. • .' _ % t -x^ ■ ^
cSivcnit item hydropias, afihmatids. epilepdc», moite.vdi» 8c «nnm, «^fcjj^J^^jJ»^
emnibus roorbis ab huraoribus f ngidis & fi.uibus procedmobus & diuturms, qiubw mimltt iaeranc
oidinaciamedicamenu. pra:fcrtim fi morbum Gallicum fubfequantur. MtMrd. ^
^Sndecoftiin ciirmida L.V. Hifpam ab Indisedoai funr. Magms dolonbus morbi Gallia
fquem ab Inda mulicre contraxerat) Hifpanus quidam toiquebatur: c)us farnulus Indus, in lUa
brovinda medicum agcns, aquam Guaiaci propinavit, qul non loluin magrm .Ilis cn.aac.kuh:
JSXfedpriftii« lanKatieLim reiHtmt. Huius excmplo pkmmi alii Hifpam Imnh morbo mftai
madfiim: Vndc brevi pcr totam Hifpaniam & umvcrlamorbemieiuimo^^
kfoSo» ifte lijdig OoSdeomli fam&ftnmSCiqwdemm m ta»; rtodnmm Eniopampwfe^
■ ■ *'A^»noT49j. co bcllo quod Neapoli gcftura eft i ReBeMfpwin edwwiis Regem Gallix cq^
mmto maOTO capite Chr.Jlcpb. Cclumbus, cx prima ilU profcaione, quam Novi Qitat mqnrmdi
SS flSa "<Si.t, & dcic^tis S. Do^mia aUifque iAfulis, indi Neapolin ( ubi min R«C^
SSrerat^ <im oillo &aa; ViiOS 8c mulieres dcduxu. Conunc.;ntibus ultro citroque exec-
Jk^, Hif^fprimim cmn jb^^nel^ & todicum »^P*^^£i»£^^ii^^
aeinde inltiios&Gertnanosfcrp&liBcmalumi poflrem6 eoam »d Calto & fc per nmwrinm
*^ wJio varu fortitus nomina. Ililpni putantes fe a Gallii cohttgium hanfflfe Gaffiaim mow^
toranunaipan^, Gd6 exiftmiantcs ic NeapoU eum co«fecu.K« Ne..p^^^^^^^
maniab &naram tooonibemio hanc fcabiem ad fe manafle vidcntcs icabiem Hilparocam aopeW
'SSt AlSeSSnb «wiineSerpigincm IndKam eumyodirunc, indc '^"''^'^""^^i"^^^
go. Fruftra ctum dc caufi & origmc huius «»0*?^«^?« »^ A
Dccoctum parandi niodum 8c roethodura eo onodi ad morU ini|itt ««in«iem wm V/fm e
Memuditliiitoiubactran^ Ugpj
Digitizoa Ly dtjo^lt;
^
Uh. XXX. fDe Arkrikii fnSStu ftr matmtatm ficco. i dSj
Ugni tninudm coacili aut cjus fcobis | xij. coracis ejuWem Ligm conculi i ij. m lcx aqux lcsta-
riis macerantur BAiliiUMra^ aliauantulum capaciore, '14 honrani Ipub : fidui bsn: obcaiaro lento
& luculento if;ne coquanitiir aa quanior aqo? icxtariorum conrumptionetn.. Coda aqua refrige-
ratur, cotatur, & (i^Ii vmo aflBrraliir. Sittim (upra idem lignum quod dcboftani fuerat injidan-
tur cienuo odo alii aquoe fextarii, ooqaaiudrque M doonun oonfiin^Cionein: ookniriuecaqua, tc
leoriim aiicrvaur. Siimitur aucem hcic modck
Infinmis ^atpta corporc cx medid conlilb cubiculum deliglt apricum, quo neque aer, neque
fiigMS pBneoare potcsft. Leftum ingreflitt diluculo aqux prioris caiide | z. lumat, & ^gi^ ope»
riminicfiHla>epofl& dttanmi lioramm fpatio: deinde fndore abfterib linteannna morBt,8e induftpih
calefaAum induat: quatuor deinJs pofl hoiisuvxp.ifTr illidabuntur & Amygdal.T, panilquc bifco-
dus, neque affluenteTj neque parcc, & aqua leoinJa bibet quancum latiseric, etiam incerdiu.
OAo hojis poftquam comederit ex priorc aqua calcnte denuo uncias deccm hauriat, (iidabit item
duabus horic & a fiidore uti fiipcrius mundabitur. Uni poft fudorem hori de iildcm padts, Amyg-
dalis6c ptne liMcoflo coenabit.fic ex aqua lecunda Inbet; Servabirur hic ordo quindecim diebus prio-
oribus nifi vires nimi im colhbantur, quia co cafu etiam przter iupradida pullus gallmaccus .ifTus con-
cedetur. In minus robuftii,qui extremam lilam viftus rationem ferre nequ«mt novcin dics liifficieht,
quibiu elapfis pallus cxiguus aihis limiliterconcedetur. Si vero.rgeradeo tcnui eftvaletudme,utprx-
diAaffliftam vicius ranonem nullo modofeire poiGt,ab imtioimlius^Uinaceusexiguus illi dabicur,
dbi quatKiutem (eniim augendo. Elapfii t$ dietxts, 1 6'* pargabitur ^x. pol^ Caifix fiftuix per cri-
bnmi tranfmiflx, aut aUo iimili medicamento, & eo die tenniaiem aquam hre (ecundx decodibnis
bibet : 1 7. die ad priorem ordinem redibit, ftiffltoiue maxAtc Fefpen aquam pnofis deco^^onis,
dabit, eadcmquc wAm ratione utctur, nin qu6d pulli loco dimidiam gaiiinam ederc poterit, & iub
finem diztx abauanto dIus; eamque vidus rationem ad vigdimura ufque diem pro^cct, quonan-
pore per cubiculum vefticus & bene amiftus ambuIaiepoRric; QjlSills ek^>& dauio pui^^biluiTtt
per auos 40 dies aquam bibet, (cie^tiffimam viftds ranonem obl&mndo in rebus non naturahbus,
molieribus abfl^endo 8c vino, cu jus looo nmplicem ejuflem ligni aouam, aut fi eam faftidiac
aqu.im in qiia Anifam Si Foeniculum decoAa funt bibet, eritque ocena lobna 5c fine carnibus. Hxc,
inquiT, methodus Luem cujuicunque (it gcncris radicicus extirpafc Alii aliter (cntiunt, nequc banc
Veiierat Mjn»
fdKm eUgw^ppe Hydra^ri extirpan pofie affirmant, fi neniinis radices cgenr.
ChMraii de pnBMMaoa^
l&nmrffeniebQsaufqoeinedid.
C. Biuhinus Guaiacum cujus ramulum cum floribus & fru(iHbus pingit Clufius notis ad Monacdeni
iduobui pnedito diftin(!^m faot, & amlo Guaiad fohis LenraU p>oponic: quam redeiple.vt.
Ftkui fimffm fi0i^ mhr yKGmii4e»miJt»fiaiifit^i0r- .PMtk,
Hujus (urcultquos habuit Lobelius rami erant arboiis grandioiiSj refti, cortice arboris Juvlv.folio
Otri, canK>(b, nudo, Lauro lattore, breviore, nervoio, horum ui iummis iucrent (oihculi paliuli, c6-
riaoeij drcinatx rotundiutis, admodum compreiS, nummo Coron«GallieB'p*rei$ qiniom niMio
infiuic (emiiu Lnnis efligieSc ootoc^ oompt^ffiora» goftu afnartcanie.
HancC BaBliinwGiaiadlMifegiiiJii&Goakdpio (ynonymam Etas»
#
^edes eft hxc k Guaiaco divcrfa, quamvis fimilis, nempe non vafta ut FraxinuSj led minor
ei ooncolor cortice: folia cujuihiodi Plaottgo, led onSBas*^ minoi^ pjo||aiaca,.hnnriora:' fiiiAii^
Juglandis magnitudine , alTo (ubdaoendx i^neas.
Cap. XVIL
jinJira vu^ jt^gj^ KEook MaBqgnHr. ^lrlir wmifint Mi^fXa^f fimSm tmfipira <
tnduu, , . . • <
DU« fieoesfiib nomine Aagtljpt in noiiioribai conlpidnniiir. IZnque externa facte inter
fe uniles, fid imema quahtate Mnlt&m^Bfferantes, oux (acnle utioue digno(cuncur, qadd
alterius cortex, Ii^nui:i, & fru(3us amaridimi fint, inliar Aloes; altera nia)or nulliui ma-
lufelH fit (aporis, ex cujus hu^ibus ferx pmeudcunt. Utraque hgno eft duFO, & ad xdes fabncandas
«pto, utraque cortice dnareok Iiani fr^'*^ ftd miiionbus, ocuUs (eofammii nigncantibusj
^ quibus plurinii flerts fr^rrantes, copulati, purpureo Sccoeroleo colore iniignes, prorampunt. Fru-
dum profert ovi figuri & magnitudine [ figuri Jugland», ovi gallmaoei magnitudine Marcgr. ]
primo larurat^ viridcm, ieJ mox nigrefcentem, qiu uno latere quali faturam inoiillr.u
Frado duro puumine nucleus apparet ex albo iiavcicois, ainancanris 8c mgrau lapons cum a<i. Virtt,
ftriAione quadam, cujus ptdvi» ventris lumbcicos expugnat, ei MiiMa cauiianG^ ut vaS» fani|iab
Digitized by Google
i688
HlSTORIA FlA.NT ARUM.
' -
SECTIO SJGGUNDA
De Arborihts Rruitu JkcQ 'Bacdferis,
C A p. L
De Zjmta
LAurus, undc Lanrea (inquit Voflius ) GrKCnm ▼ideri pofTer Nam apud Hcfychjum le-
gas *ifftw. Sed fi a Gricis, potius putcm eflc a Pereata voce A<^»r», qux tdeoi
ngnabat, Helych. Aiifn» Mfn rnfyditi. ^ Lannis originera ddMt, foitalie craciXMih
id eil, pnrgo» tam fminmiM mrfoidi isiet fetefiatm, Vd« (i Veteres potiiW ondieBdi, pridf ftric
AnyW,eftine idAlaude; SHrvins ad£dQfr8. GiriMMB in«My^u coronamur h^e rane
' fmititm 0fmJ Vittm i tmJe Mmt mmm^ mm IjmAm^tAmit. Noc untum Wmm pro laHTe^
tC^toUmrt* o\im Uudtdm vtMudcam dixcniiK.
Etymologd quafi dicitur, iioc eil w MtdupnHM, quia nempe «^wi|^'a. auod
r Ger. J. BL «wj^mv C & majirfivi Ut^clis Park. MMiMr ^Bea? <Qe COnunoa
Laurus pleromque multis Aoloiulns Imturiat. vel mediocns arbons aldtudinem aflecaC8« ql«wwii
ia ji^ mmmliiut tAonmacn&fu pnkrani mnpiibus calidionbui^ caudUce oiodi, corece
tMnit, niaemt taii, noe miihuiiiTalidi. ]C«fiecr tiabec crailas, inarquales 8c obKqoat. Cattemm
perpetui viroris eft, nitidi in junioribus, in adultioribus iaturatioris. Fc it4 ei oblonga, dura, aciimi-
nat9^ fed mucrane ali^ acutiorOa aliis obcuiiorej (e(cunciam aut duas uncias lata^ palmo loogiaia,
vcrsus pedicuium & rauctonem paolatim aoguftiora reddiu, qaz fecanddm loagKudinem percuRi^
coftarefti, obtqnoiinnijygjneimijlo^iiwj^ (roacfe ■WMMOcnsfcfii^^
tm. Adhxretitaatem nwa ramavindantibasbrevi pedicnhh FUres lecnodlmi ramos exetim con-
farti, hedcraceisquadantenus fimilcs, majores, albi [I.oWio flarclcentes] multis in msdio apid-
biis: qiubusfuooeduiitbaccz, Ceiafii&nunoribus pares, oUoogae, coiore pnmum viridi, ubi mato-
nKriae njgn^ qua lubcoctice tonui ttNkani hiSdu&i cillofiMi acdonmi, CBinaliqiMaGrinioiui
amarum ac pinguem daudunt. - ^
Lnitus (inouic C Baohinus ) qunlam fiorectannbi, nore copiolb, racemolo, (ovimHieo.
phraftus vocat ; & fruftam non fcrt : alia fruftum fcrr, in quo etiam dil?ercnri.i : alrcrius iri rotun-
tio mociici obiongus d\ : alterius oblonguSj gr.icilis, & utrmquc ovato mucronc tuj bmarus. I-iurum
fiiimine nonid veccribusper^ailuiifuic. Hmc Tibcnus Imp. qui tonitruj pfxtcr n-.odum expavit
&ezhiiMTuiL ^>n^nw C<K)ifti_fgpC«t fulminum mecus, nunquam non Laurcam coroiiam capitese-
.Itavjc. Vwom quto hoBWftili lupermtiofacredulitace fundacum experienna quam adhatLa-
cuna, dcgannnimxLauri Roms in pautio Duos de Callro fulmitie idx luculentcr oftendic.
Eadem lupcrilicionerutitur obfcrvano illa de crepicu quem R)iu & viigs Laun inter urendtun
edunt. Nam ficrcpuiirentabandcac ionantiushiuddtthii&pamndi feliceinOTOnnmiidMnw
fi tackaddWaflent, tnftem & maufpicatum, i-^jt j . ^..y /■j^'.'
Launim Apollini facram inde fabulantur ^Mien|^»d virgp DafMlO oeperibae in kanc ar-
borcm convcrfa cd. Vidc Ovid. Mctamorpn. I.- ■
. Triumphantes apud Romanos coronam Lauream geftabanc, vel Lauri rami^m dextratencbant.
Sed & ahter prxcerqiiam in tnutiiplus ctiam victorix nuncia fmc Ijuius : nam & tabernacula, &:
falces, 6clttene, 8c naves militumque jacula, lancea:, pila Lauro in eam lignihcarioncm adornau
£inc, nc& Pltiiius affirmat, & Ebrodunenfu Mftocinauaoresadduais exemplis oftcndunt.
Laurus coeli frigidioris imp.inem eft, miniis tdmenquiUa Kforti» -jjn Gcrmaiii.i, Anglia, GaUia
&: Belgio nonnifi fau &; (iiiigentci- ailu provcnit. Qii6d n fn Gemiania hycmc ;cgindi & iiy-
p(K,iulli> relcivancla eft, reS* icnbit Turncrus in Anglia felicius adolcfcere, vuercquc quam in
Gcnnania ; apud noi enim eam ijiitain & cucdam nonrequiric, ied uiteda & fub dio relida bye-
mem, nili pneter iblitom ^arpeta fiC ftdle.aBtliai; . QiudliqiaMOtagoce pecoftojBc .cormpca jfic
a radicc dcnuo repullol» - : ■"' catJi y. < vi^^-jm) .:. ^ ' - . ■ nJ^rjMtfNh^wr'^ •
Lmu. in Itdia Ijwntaneam oWcrTavimaiJnon infi«4neneelB m lyMs & fe inilinKellllio uv
gcntcsfic prxalcxLaurifponcanebnafcentes ardorein Solis omni ceiuporereprimunt, telle Belloilla^
qut duiaque fpecics mGrarcu nauviCi qucm conlule pro u(u olei baccaruni apud Monachos.
J^0nM4aMoi8( Apnh. Bacsn raaturantur fiib finem Auuunni fpini Glivn^ 8c nth dcceipantur
per COtttjkfaMDemad verulqoein arbore harrent. •WPff'*'''- ' A-
tM^aSmaKSa&onAm [emt^lSentcmque Dw/c deficcancan wi7"^i<onni habet, & foltis, &
cortice, 8£bacci5 Itaque dccodum cx his, maxiuid c ioVus, infeflu vulv.r atf vciicac virib convenir.
Vircntia foiia ct ica £c iflita vcfparum, crabroniimque ac apum, itcm [erpsntum venenis rcfilhnr,
jtaiikilhe Sepis, Dipfadis & Vipcr.T. [PrOfunt Sc mehiijbus feniinnn in cum oleo cofta rlm. ] cum
poknta autem quae tenera fuot triu ad in&mnutionet oculorum^ cum Ruia teflium, cum Roia-
ceo
pigitlzed by Google
Lib.XXX^ l)e Arln»rilms fri^u per matmtatem ficco. i<58p
cco caoitb dolorcs, auc cmn Irina JVSw ttmert utmdum foliM Lamiexifimst I.B. m m/ltnmasioni.
kutccHl^um& tejimm SKt thtm m e»fitH Jelmi^, fro mflammarionibus ergo inflationcs leri maUet.
£ad«n'prorumibi^ cnttom meilc, Cortex radicis cavendus gravX Ipfa radi?L,IaS
nmpit, lecinonprodeft tribt» obolis in vin<«xk)rato ^u. Folia ver6 pota Ilomaclnm, e^ van?
■«EVOOHtjones movenr. In GrxcoD.orcor.Iegitur r.V ,d eJl, mitiK.u, p o q'uo lee« '
Cbrnar. ^*p»-h. grav«c. S.vie m altcrutro membro clauluk errorem fubeilc oftcndi coru.n
inter fe rcpugnanna. Verum is J.B. )ud,cio non .n piimOk fid potiiis in poftrcma Cer™.n
«um, mqmt, cft turnfficpricntia, mmcx Galeno, Laurum aromaticam e/Te titam. & anurican"
tem cumnonnu!Uadftri*Oi», hepati amicam. qua ta ventnculum tantiim abeft ur fubvertant ut
n.iu(cabundum corroborent potius: hmcLam foli.i a Rcccntionbus non ra.6 aim non.uillis dba-
r.,s, p,ar c.t.,n pilabus coquuntur: nec iilLi .ndc naulca-accaiit, led cibus iftis conditusTapidioTVc^
ventnculo gracioi- r^/.d.n.r, uruk «k« voccni la textum irrcplilTc & expuneendim elfc Pl nLn™
^«^fV^^^f^^l^J^^^^^fP^^^Ji promdc Plmmm «c Diorooridcn ex ..lio ancim o ^^
a«weq«eademl^cntcxfcnp(ifle,i^^^^^ f:,ci:It»rc illa vomitiu .novendi Plinh; & '
Diofooiidesconfcnnant, pjftenus claufula- mcmbmm proculdab.o (.,num eft. pnus corruDtum &
pcr.nuacmcndandnm ur rc.le fcc.t Corn.^.us: i.vc vcum iit tolia vomitum movcre^ five id re«
i^r^rciutct. Ca(p.Hohna.,nusDropol!caqudhone, contcrintncanJxdaat ventriculum refixmd r
Tot aueQTitatcs faciunt, uc credam hoc poftcnus potius. Ide^ cam yLucTv^TVX '
Iiro*tf«^Hap,KlDiofcondcml^il*«i«^^te™ ^ <^«™'">
Baccs magis quam foln caldlaciunr, mento enhont appolitx tritx, vd potar In cdipmat» tAt»
tx-.m mcllc aut p.ilT.i profunt tabi, orthopnax & peAor.s iheumatifm.s ; tiifli v«cri dctridooirtiS
in vniopotx: nam cS: TOncoquunc P.tuitam & e.xtrahuM flm,, Noftra «as non ad ^lmonS&
p^ons morbos baccsuntur, lcd ad ventr.culi jeanori., lietu, & vefidtl^"um tcisTuS
^^Aezhibec: rcfrigeracum vcntrKulum co^dimt; conco<a.onem crudorum hrmo:um pro- -
Amt, languencem appentum excmmt,dbi fiftid^um pellunt ; jecinonsac lienis obI ruSi«£L
«penant« Urinas aent. nicnfcs movenr, 8: ad fccunda.iim c^puilio.iem faciimL Ad il^
dumparmmdeglutiantur icptcm baccr l^uriimtelbmnum.C^/j«#«.ContraibofIioim^^^
b.bu.,tur, £c v:nl.g ncs anaculant . [ AdditMiniui, Epii»aias ex oTeo iUh^&Sn^^^^^^^^
cera n,anant.a &.ulccra ons, & hirforts. Cblis prur,>,incra fiicct» bac^^ru.n cmendat & phthSalm 1 •
Exprcirus cx «^ucois aunum doloribas «dicukiuc Kr.ivitari auHliatur cum vino vetcrc & ro(a«o
inft.llatuiL tPenimaos eo fiigiunc vcnenata omnia. Prodeft contra .dus & potus baoL cum vSS
fcrpent,bus 8c fcorp.onibus & arancB reliftunt. Ex oleo & acetp .li,„untir & iS?^ jSnJri
|angrxn.s ccm, mcllc. Lt m hu.gat.onc ctiamautpcrfri^faeco eo pcrun^nino aS p^^
•fic^reccntcn, quam andam ] Diolooridi oprtwradids calculos rumpit, p,"S n2 VheM-
Qq> pt^mbusobohs .n v,noodo,-ato pocus. [ h, remd.o uvx |a:cncis%u.-ia J^^^^^^
C«nm fbborumyc dccoqui m aquar iextaru. Ci .b.u ad ccnias, eamque cahda.n ga,garW 0!^
peftdcntUE contagla proh.b.^nt. tant6 magls H & unnturi'
fc^wSf*?f°*^^"^°^".5°?""^^^ i"'^' ' con(t,Ient,busm..ic.,
Sa SBJS^w^^^f I "'''^^ Pe^potuo yucnces, autonSus SM,}:^^
alHlqoe HelmontMms, funt pcftis alcx.ter.a, cornii;t.on, rclillunt, lcque dclendunc contra zlhni
& ^.gus und= nob.s planc l.gnav.c Dcus, ,lia. pbncas P«rcnncsVcm%r elTe ad maiS^m q^
SSSJiL%^Ki'!« ^!!'^'"' "*""T' 1" ^^^y^» ^ «>?n,pt.onis propugnatK
Ad»ei5us boum cpr.ag,nem, tradente Colum. pradetic Lauroro decoquerc. & ^ «yi Viea
foreic^ mulcdque oleo & vino cooftftim fiiUaae. atine ue» oimn nanH »iJZi^Al^L ^
hem peUemTldquc opomc fl.bdioSoleftrfS5r appwhcnde» 8c aitra.
Medicamcnta varia ad Uchrymas Oculonim, Ambuaioncm, Aurium grav.tatem & fonos,CofiJ
pm Uvukrelaxanonem, ur.narretenc.oncm, narcum facl.tandnm, capim do S, heS^'
c bacc.s autfolus Lauri parata v.dj apud J.Baulunum Hift.plant.hb.4. c , 0 J""'' "«"«"««n^»
Ole. Launn. multiplias mcnno ht a Vetenbus & Recentionbus. Aliud c bacct reccnnb.u rnn
tuTts expnm.tur,almd.'e baccis contulis vel criam integris, ,n aqua fen-entSulhtk o eiS^^^^^^^^^^^^
Hatans m va&collig.tur. AHudper denillac.oncm elictur lic K Bacc Ibi a>nnS.«K*^ )
«,U« tcpidar tt,,,,. vcl iv. Poftquam al.quand.a ftcccnnt de/hiia per A eXS^^ vSSf^&^
prod.bunt olciim & aqua p:r critoi iun, lcparand , AiwniWHm vei vedCaffl. ^MQ
J&SSe^ n V^-^^^' vciurunx apericndi, & hlTitudincs
• *foidendi. Quin & mal.s nervortim omnibus, doloribus aurium ac deftillatiaiibus coSert • renum
JCTo v,t.o ex fngorc co,,traao bborantibus ,lhtum eft prxft^^
0 -o,nc,uscxcallactor.an, Paralyfi, Spafmo, '(cliiad.cu (ug.Ilatis, cap.tisdoIonlMtsTeS, dS
6^l Tt L?rn^^^^^ Colodolent. clyltcre infiTfurSiJo:
tl^LL^^^^a^'^^? m calKlB & b.bpfis temper.in,as ab co ..bftinend .m. VerSes
^pedKUlOi ttm agrdte, quam domclhcos & lcndes enccit [ Imi boc fscti oUum ^ucdemmt^ In
^sl^W* '1 .'"r^^ fr gidisn..xi,ne extcius iliitum; .'ntus fumVum naulim^t? ^ ' '
SJiiudci.. dc olco ft.llac. hxc habcc. U.lcut.t nil.gmccr Hatus & ventoiitatcs Drasnou^ in
fpa misgravKiarum, ut & «,col.ca. Sid.rata mcmbra ilhm remtuit, aunbus .XmdKrcom"
E&it"' .mpfc:g.ncs. lent.gines & qualcunquc racei macuU SSi
ichorp&^pitis.doloribusmcdctur: phthinalui&tin -iscurit ^ "'icmos. u^mquc
cofi^u^i^ft^"^""" "^'^"^''^' ''"'•'''^ * l%usaurcau& frig.da o«o^. doteimque
• Bloftuanum etiam debaccisLattriflwisdifEpjt
Dddaddd) 51
Digitized by Google
i6Q0 HlSTORIA PlANTARUm.
• • - : *
Si Laun exliccatx ramus ranio hcqucnccr confricetur, (iiperalperio luipburis pulvere igpii» flitiin
cxfiBet ; qood idrani, cum Laun lignum2lcvc 8c Ipongiofum & Sed Heden pnelfaindix mm
teratur, qux ter.tc Lmo. Plm. am aaddo utciuj^ £1;,«^ qiw tBWar, qme lentt periode eft/uc
nobisquiaemvidetur.' •
InCaulo^ HocdActdemiei LqBdoaoBiiaTi i IXIbniMiiiioedko IwLuiii fsedeskojt^
rietates invenio. «
I. Laurus Ini.ic.i .HMnL Ijaum R^a Hoh. Rtgu Ptfn^. Hanc noniiuIB FoieB arlaii CfirC
cendini ^ Tolunc Launis cuius coitexCaffizlif^Bae *f''"''^'i'T PmrL
ft. LinnBfatifblia, «*«»n0iDioibor.C.ll.
3. Liurus \'ulg.iris C. B. & aliarum.
4. Laur. vulgar. folio undulato Hert. Rig. T0T. _ ]
5. Liur. tcnuifol. nws Tab.
In Tho. Bartliolini Ad. Mcdic. Ann. 1673. inter Plantas4 M. StoUe Uafiuam aUatu 4 Vni
iDont Bonie Spd invemoi.
I.anrr.m Afncui.im fcrratis folii?: .cjt.is folium I^dinoad mcmilTt D. Tancr. Reimpm. Eratid
pro ni.iKiiicuiiiiic anguliius C>: longius Lauri vulgans iolio. K.amulum etiam ejul^ero iiabeo ex
niuncrc/J. /V-.ji Lr. An Euon\ mo affinis jEchiopica femper virens frudlu elobolb fcaljro, foliie
Salicis ngidi:! lcrraris Herman. 1 1. Le> d. Lauro ierrace odMatxScapdianJB £11^ iaodora Cap.Bfnm
€. Boa.a Stapcl habctLauiiitTi fcrratam odoratam.
• Alia fjiccics Lauri inveninir m Horto initr\:ctiffinio Revercndifllmi Lpiicopl I^ndincolis H.
Ce»>/'''W, liil> nomine Lauri Tulipifcrx bacas calyculatis, quam ingcnjoliilinius Vir Dl ~
iranliuilu t Virginiaj. folu ci int^a, non tam vuidia fic crwa guam Lauro-ceraia ■
Cap.il
I. Lmm Sylvel!rU C.orni famma folm fMirfutu C. B. L. Tam It^fimiM ttmM imtg.t^
Ltmn Jau Jjlvt^ru framm gnm J.B. Tmm i. CM.
MAgnimdinc Caranfflfinwnain atquat, virp.iff]ueliabetoblonf;,is, quadrangulas, r.imoris {
hylta ordinc diflinda, perpetno g^mina iimulinter (e advcrla, magiu, lataj Cornus tce-
_ riiiiuc fbliis pxne iimiliaj ad Lauitee CMINO acccdcntia^ perpetua, nigricantia & fplen*
dcntia, nuUo odore & amaro tapore pcadin cnai noiuiuUa adftnftioiie. Soiitmis ramis Flermtt
pentapetaloram nmbeli» profert, canmdorom 6c odantontm. Deinde fmSm ficoedit Mjtti bao
dt paulb longior, planior, nngulofits, asrulci coloris clegantillimi.
Nali;itur priiiiptis & lapidolis locis inter alios fruticcs, 8c in iepibus circa oppida Luiitantae
Mimttmor bo novo >k. Temar, iibi aim fuo Hore & frudu coUegic CluuusnenieNoraiibi:^ lamedi
aliasJulio& Augufto Boreat, (m&oi Oaobri maturus ilt:
2. LMnruf ^r!vcf!ris fcUii «M^ CB. Tmat ILClu£ Lmm Tmm tibtr vd ».CA^P^
Tmus jiicra J. B.
Cfil/.
Eadem qu* fupcrior aititudine aniirgtt, frequentioribus Sc firmionbus ramis, corticc cx rubro \^
relcente tedis: circa qaos/Uf« (upenore aliquantulum aaguftiora & obbngioi a ; pluribcis venii
dillin<fti fibi inviccm oppolica utinpriore. Fiorti extrcmis rami» «oam umbeliatini nafcuntur,
colore nonnihil forjs purpuralccntc, miniisodorati qu^ fupcnQris: finAw cdam tninor cft, plc-
nior, niKiior.
,Unodantaxacloco in Lulitania quodam monalVcrio Vtra-lovga dido locis iiKulcii lupra Ulyifip.'
pboem rcccns cxcrudo oblervavit ClulTus (ecundum pi(anas & deinde Bxticar* maritimis. Hnyni
leonem habet Gerardus (iib Titulo LauH Tini Lulitanicx. LaurirTuu finAnm cAiiiecom, Mono-
Goocom & umbilicatum obfervavit D.Smt, Dott^i ideoque ad baodfens uiAbilieat» fioAu (icco re»
fereoda. «
|. Laur^s fjlwfirk fiUt w^mt CBb L.Tmm S^n^ dm jht tirtkm Fidd 2inp lEL
Clui:j.&
Cbtf
Arbulculx magnitudinc, minorc cft folio quam fuperiores, I^urino t.imcn latiorCj Ixvi, nigri-
cuus, pjrpcctio, r.unos ordine quod,im pcr intervalla ambientc, ut in (upcrionbus >;encnbus. Um-
bcllx floruni noniuiiil foras purpuraicentium runinios r.iinos coron.^nt; dcindc fru(5hi$ 6X '^ff^nlffff
nigricans, Ixvis, minor quam in aliis. Bis plcrumquc tlorct, Vcrc & (iib hyeniem.
. |n Italia circa Roinani» Tybur & alibi frequens onrur. Obfervavimus ettam in Syiva Vakna
propeMonfpebuni. Ego cum J. B. fentio hanc fpeciem clT.: (in im Lobclius in Adv. Laurnra Ti-
num coerulcabaccjvocat, & in Valen* ncmore Norbonxpliuiinam, 8c pleriiquc lods Ceti moh-
tls in: ji c:ojcifcr.i> ijioes frequcntem nala ibibic: qoannris CBanhaina tc P.Micnol ad ptinniai
goiius ul.uii !Cic:.int.
ITiw. Haccx dzgulhtA! nnii fecus ac Mesereonis aut Laureolx os 8c fauces inftuiiraaat, co ardorete
rehcnicntij, ut nonnifi diuoimo teropoie auc laAe in oie detcato leiiiri 6c mitigati polEr. incro
** adumpcae
Digltized by Google
Lib.XXX. 2>P drbmbm fruBu per matmmm ficco. ic<^i
jiflumpu: purgant deorlum non lawi rocius corpons percurbacionc, audorc Pdrkiniono. Utids
imnrLobeliomiaibeiefliiiim ImnterTefettarinadaiqueadiliboQOT^^
Sylvtprk CnUe» Al^ Esot. VxAu
Na(cicor in monMnk Crctae iiiluLr, pumila, fiuticoQ, fcrcns virgas oblongns, gracilcs, nig-o
oorticc obdudas, denfis vcluti nodulis in.vq-.ulitct i : mqiis & in mcdio podds infedas, lieno aiKo,
duro, fer^ue guftu infipido prxditas, utrinqiie r.Ani.ilos prodiicenccs, breves, vii^gis plat^g limiles,
at graciliores, in quorum cacuminibus fpc^kantur /*/>a Lauri Sylveftns figuri, colore, cnfllirie attjoe
duntie fimilia, fcd paulominora, in acucumque definentia, pedic-.ilis brcvibiis inHxrcj^ria, niimero
ouinque .lut lox, aut plura ctiam fimut in ramulorum cymis inortiiii.itim pofita, fere cmnino ino-
dora, iinc;i ani excalefacicntia cum Icvi .idftnrtionc. Singuli vcro r.inr.ili habint unuin aiit chios aut
tres brcvillimos cauliculos, iubciics, duros, l)gno(b», rnbus vel qumqus pedicuiu mmimisprsditos,
' fingBfo frmBttm rorundum feieiilibli^ Piperis nMgnitBdiiN^ intres piites Latfafridisinodo diacftiim,
cottice tenui, mfb reftitim* eBlQt qojciibec pais ooncinet iemen unicum albican;, o!)'onp',.im,
imgnitudine & figiiri THtiooViNe finile, fiibftilKia fragili, iion cxpcrs odoris gravis, '^■■Av. xiia-
rcf^s arqiic linguam excaifacicns. Ex fblianiin, virgamin & qu.idantcnus ctiam fraCtjum cum
Lauro Tino fimilitudin^ Laurum Tmum feii ijrlrellrem mcncu vocandum cenliiit Pfolp.Alpinus.
Ufoinnieficimtiio]lnsIiaAeiiasoomperti& Ooiqediiias AlpinideTiribasoinitta
Cap^ IU. ,
I w/ Ba» mrhr J. B. item Bmu, Bunnu & Butubot Ar«hum ejuidcm. Btn trbar etim fmS»
fm Sm Park. Euaymofimtlu *4SffftuK*frii9m ktuu Idmifimlt CB. msie u£gjfti»-
esm, wfM tnim J^mt», ntfmtm» i» •'^gfff» itmeutm, jU m Ar^ fibu tmim.
IlMierelf Bmm nt fM m-AlamJirifi fi GbC
ARbor haec f tnquic Alpiinis ) cujus femina ex Anlita f^ce aiportantur, Euonymo fimilis
cft, foliis cramoribus, durionbus, viridioribus, p5rpctu6qu« vircntibus. Ncc rtorcs, tict
fru<aus dcfcnbic. Vidifie lcait in viridario ilalyhci Turcx. Vcilingiuscum ia .iigypto
peregruiaretur in viridariis qux ibi acoodere licuit arborem Innc non amplius conipexit.
h/LDn Fcur Mercator Liu^iioaifiiq|iucniftataiii de pocu<o{fe ediditj omniumqui deeofcriptt
«Enmt opcimum, aiborem nc brefiter 8e unpeifefli delcribtt. Ceraib$ noftrates mmorcs proxini^
lemtt, tum r.imis & foliis, tum magnitudine, fiquidem Arbr.rcnlr moLlrni non crrccii:. Rami
efus tenues admodum funt, folia parva, folida leu oompacta, Ipiiia, vindia, qux (iioito deciduntj
unde fruaus in arborc nudi & (blibos expcwti ad parfeftam wacnnitaiem rsftant. QLtalem iertt A»>
rem k nemine tradtcum invenia
Fraaum fic delcrilnt J.Bauhinus, magnicudine aequat aut certc pardm fuperat Ridni noftratn
femcn, nlivari figur.l, una partc fiilcatus, vcl utraque, cortice exteriorc crartiorc, nigricantc, in-
tcnorc tcnuiorc, & nuclcum fpcdat nitilo, altera fade cincricca. Utroqr.e cortice dctrafio
nuclcuni conipcnmus durum, Dactyii officuli e£Egie, laaina fecundiim Iongitiii!incni (ulcarum,
pallcntis cinerei coions, (aporis ainancancis tic ingraciL Ab umbilico ad oppoiitum inucroncm
oftendit gemina granx
RauwoUius fhidam hunc in duobus kceUis totidem pMie flavefceotia cominere ak. Vecxim fal-
fus efl, non enim binis locellis diftinftos eft bic fiodns, nec bina grana aut femina concinet, fcd
unum &C fimplex granum fai nucleum in binas valvas (eu lobos, cxtcriorc partcgibba, intonore
quk coniniittuntur planaj 6c m medio pcr longitudincm liilcatos, (ula feu foiluLE iabns margini-
bulve liuroriunl convolutis, ut finguli lobi feorfim concham Veneream pefbdK icfcrant.
£x Jas nudeis taft% ini " • - . . _
tnjTOf omnwpCT'
grum, non tamen, , ^ , , ,
ex teftis & porcellanis ouam poilunt calidiflimum, (ivc inquic ' Vcflingius, ocii fui pblc^amcn-
tttm, five bofue valetudmis finnanientam quaerant Venditur^ hSe poos inpaUidi tabemii!, ^^^^' f
qnaram aBqaoc mille* eodem tefle, inananrbeCayiohabcmar. ... tj. ^^' *
Utuntnr auteni hoc deoodo, Alpino anttne, ad rotwrandum tentricnlum (ngidibrem, adjuvan- f;^-^^
dlmque conco<!itionem, & non minus ad aufcrcndas .\ vjrcenbiis obdniftiones, inquc r::mc)ribus
hepatis Sc Iienis (ngidis, & antiquis obitructionibus. U tcrum cuam cxcalfacit & ab oblLuciionc
libcrat ; undc in familiari ufii eft apud omncs j^gypt^s Arabi(qae mulieres; ut limper dvim flu«
ant mcnies^ iDfbnim vacaadoiMm, hujus ieoo&i ioventis mulcum paullacim Ibjbillantes adjuvenc:
ad promovenoas eiiam in qoibns nippreffimm «it» hajns deooAi, purgato oorporc, piltis diebos
Potus Ccf te celebratur inaxiimi vi antiliyi^notica, ut ncmo ferc iit cx c)us potatoribus qui virtu-
tem cjus in (bmno abigendo (atis clScaccm m (cipfb non fit expertUi. Huius phanoincni .vtio-
lo^iam quam reddu ClaniC Willilius, quoniam non ulque quaque niihi facisfaac, * apud ipiiun re- TtmrminMl
quutndum orottto. Qgx de epis ufu obfervavit 8e praeoBpit adteribam. Hic potus coromumlBmo TMitH.fgrt.u
lioet in ufu, ac in quibu{dam cafibus apprimi^ utilis & valdc medicus fit, in aliis tamen forfan no- StQ.f,t.^
xius aut mmus faiutaris exiftit. Nam ex vulgan oblcrvacione Qf^et potatorcsniaui maalenti fxpe<
^ . nuintto^
Digitized by Google
l69^ H I S T O R I A P L A H T A R U M«
Quod^l '^— — " ,. •
tam aae6 fVequcnter prilcribcrc, iK non alius qu.lDi^^^^ u n • ir • • ,
i Piofeao in ^ '"^''^'^ P'c"'q"« ccphalias, visfc Q:phalalgja,_Verti«ne, Ixdargia,
Catarrho {kc. ubi cam plcno cori^nns Iwbitu & teraperamento fnRito aut iwous cili^
anineaQUofo adfimccrcbruin hunii.lius, (plricur.m Anlm.ilium fcgmties ac torpor, potus Coge*
StO^ cum fni&u iiimicur: n.ini allidi.c Iiauftus utr.iinquc anima: partem mire clarificat & illiiftrat,
«^mL fim^onum oinnium ncbulas diliJcllit: ven.ni c conrr,i qui gracilcs, & tempcramenti bilkj-
fi aut melandiokci i^guincm aaem & rctorndum, cercbrum calidius, & QHritm animalcs nimis
indraros & irrcquietos nabent, k jwtu ifto prorfus abftinere dcbent ; uipote qm tum fpiritus aim
Jiuniores ni iftis pcrvertit, & fiinfiionibus quibuique obeiuuiis inhabilcs prorlus finmlque impares
rcJdir. Oblcrvavi cnini nmlros fpirituum copil haud (atis ubcri prarditos, ac infuper cephalal^,
vercigini, palpitationi coi dlM bnoxio^, artuiiniqnc trcmori aut ftupori, a potu Ce/i-« illiw) deteiiijl •
habiule quoad iftos alilctus, ftatim in toto corporc languorem iniolitum perlenfille.
D. Di/oMr jam diSus in traiftita Cio fbftiL hiuUiD de vitibfB tc vSi pott» Ogit nugno com ja*
dido diit-rir, obfervariones 8c dieoms experimends inaedificans aut conHnnanfc Hnlem pncci-
pu^ eftc odcndit in digeftione c%onim prava, appetitii languido, aliifque vifonim amAibus, quo
in c.;!u n:cnio:abilcm inprimis liiftoriam narrat de cjus cfK:<:.hi in Marchionc de Crillon, a quch-
dam 1'roicliorc Monfpchcnli fibi communicatam : pra:tcrea in Arthntide vaga (corbutica, in cal-
cvio & arenulis (cui populi Orienules idcirco minus obnoxii fum) in duxifaus quibutcunqa^ tnp
fi, phthifi, febribitt inierauttencibui, cqpbaUlgiis, Scc. & in iuigMlitiftis afie^bus curationum cxeni<
pla proiiucit a multis h celdberrimis EuroMt mciXasiAle tranfinilla, adcKt infuper teftimonta 6e
lutfiacia concori'iia DSpon.D.Thczac! ^ D.jFc.CW^/wjD. .B?r«{Vr,qui in Oru!ue!o::Kc-latc-a,pcregri.
natilunc. Tandem recenfct conihtutioncs corporis quibus niinus utiluaut euamiioxius fit nic potus.
Oeterum bonitas Caovar pracipu^ dependel ^ curbfa 8c cxquifica toftionc. D. Bermer affir-
mat duos cantum homines in uroe Cayro buSk .qui Caovx ric^ praeparandx artem & i9^Ao>
rium callore reputabancur. Juftnm (onefaAioiw ipatfum modlimTe taud ndrurit ; fi vd hfihiAm
vel parum torrcatur cornimpltHr. D.Duftur totiim prbcclTum dcfcribir. Adiiltcratur cruftis pirrs
aduuiSt fabis toftis & fimilibus. Ad Coftcam dccoquendam valis cuprcis ant ftanncis pa.'Tim utua-
tur. Opinamur commodiora huic u(ui fore figulina j quod mctalla non raro luii.oi cm /iiis qiiaJi-
^tilm imbucae Terifimile fit. Obfervac idcm Dufua- mundx & probx Caovx librani unam Lug-
duni, cai«i in vafts diligenter oixlaiB deftillacione f iv f( phfegnuds cum paucn volatilt fpaim wi
potius fale admixto reddidifte: 5 ij & 3 v crafH & nigricanns olci, quod recHficando ftivnm cva-
lic : Capuc morgium quatuor circicer imaas pcndcbat ^ adeo ut quarta ferc pars iiitcr deftillandvLin
abKimpta evanucrit, quantuir.vis va(a cxadc coinniilli &: cxmcnto, ut vocant, ii!gu(2:o claula ci-
ienr, arguroento non inefficaci Caovam multas paniculas egrcgic volatiles & penetrativas in fe
* oonttneie, quibus ut veiifmde eft fomnum arcec Caput mortuum fifil fixi drachnum kpgc^
tabat, Excerpta hic t- D. Dufowr traflatu ad mc tranfmdit TXT.R. ...
Muis iii Poilalirio rcdi'. ivo p. 57, 58. hxc .tdfcrt. Qjiid fenciendum de potu C^et Sc Tttf JEff>
ciim Liigduni Bat.ivorum ftudiib opcram darem, per totum annum CephaJxJ imlerc laborari, &
pofiquam pocui copiofiori Te^, 6t prxapuc quidcm Cofee quocidie liimendo nlTuevi, femper im-.
nKmn ab ea vixi, non tant&n lid & ab omni allo inoommooo, quamvis incca ita vixerim» uc
moifis h iberet vices lenta qui craheballir mthi vitJi gsm^i^ qui p«r lOtum quioquennlum CUm
lonj;a n-.orboruni fcrie .iciitcr conffiftavi. .
Idem ponim CciKL- niu!tum valcrc aic in Amvitide hxx
Idem nomiulJos inquit novi meorum famifiarium aotea baud parum 4 nephriude cruciacos, qui
«ullum incommodum indAainili» perienieniiir, poftqnam pohim Coffie litb magplcopii quo-
Complures bodicrnarum puellanim ad nicorem dcntibos coftciKandura fikant eoflem pulveie
CoFscofti. Idcmp. 45^ . . ^ . ,^ ., ,, I , ^ r •
Qujdam correpms cft cholcra atroafl«na, convulfiombus valde doloiihcis utiiulquc cruns Ih-
' pati ' ac ab interna caufa exon^ qBem breviOimc ac febdffim^ fanavi folo pom ckhdo Coftx co-
piosiaffumpto, qui retinebatnr in woiiiailoi tinaurilopii, aqui menth*, lero ladts, Cerevaia,
vino pcr vomitum mrfus ejeais ac froft» ofurpatis. Idem p. 1 30. Communicavit D. Edv. Hulfe:
. Qii.rlit.ituui finquic VeningiusJ quas*manifcftas vocant in noc fiiidu harmonia dilparcft. Cor-
tcx^nim fiigidi particeps cum exfuperante tamen ficcicate, nucleus vero nioderatc calidus. liic
levi quadam acidicace, lidcevidenci amaritudine Jingux lenlum haud inclcmcntci .liKcit. Corncis
decoiaum incer «ftivos ardores reaius febridtannbijs exhibetur. Noftratci coiuccs cxcmpcos an-
tequaiii nuclei torrefiant rejicaunt, ncc ullius ds uftis fum.
Arbuftula h.rc in ca duntaxat Arabix fclicis piitc (y.i.v iritra Tropicos fica eft provcnire dicicur :
Arabcs auccm in vcgctativa (cminis vi dcftiuciui.i kii coctionc feu uftionc id fiac, ne alibi fci. ia-
tura gierininet, admodum diligcntes (unc. ^Ncc .ib ic lanc; liquuiem immcnlxopcs cx unica h.^c
nerceRmonis Caovifbne incoJis accrcicunt ; ciira in eam e\ hujus proventu£c venditione auc per-
mittatione tottn» iei* orbis divitiae oonfluanr. Unde hxc faltcm Arabix feUds pai? veri »«iw/i0;
cft, imo Fcffciniim.T: nomcmmcrctur. Ncmo facilc dixenr, & certi iidfm omnnn luperaret li did
pollct, quot Ir.ijns fiiiclui millcna modioriiin nii'i!ia quotannis divendantur & in extcras rcgiones
jxiwtcntur. Pcr univcrfas Impcni Turcui provincias frcqucntiftinnis cj;is nfus cft, .■idco ut.
non
m ex ^us ve^igali & thbutD ledins ad Pruiupem acceduni: necpanaoret hMte m urbe Londuio
tabeniS
Digitized by Google
Lib. XXX. T>e Arboribus fruBu per maturitatem- ficco. j
taberiue Co&aiic ^ikn in Cayio ipia inveniBntur. Nec ta Londino cattKUOi, fed & m omnibus
per cotam AngBam aitiitius fle oppiaB oddnioribos quimodi cabenue acoDrranc \firum inteiim
tantum thcfaurum unius gsnus pecaliom ef?e, timque lucroCt ftirpis plinuria mtr.i uni h piovin-
ax anguftias coci ccri. Mirum vianos nanones extimdance mvidia aut avaricia e« jampnidem non
velvi depopulacos elTc, vcl femina aut viriradiccs dolo furripuifle. Mirum qucm Tjgjtan Praoo-
jwm Caovetis iius tuendis przHciAnc indigenz^ qui omnes infidiamimn cechoas ic conatus (rdVre*
lor ant ehidat. Nec enim dubito quin in eodem cBmaiO eadem ibli ooiytofnne 8c temperie cd^
li gaudcntc fataj & fcllciter adolefccrc & ad frugcm pervenirc pofler. Mirum dcnicut: unius lef
eioais meiies totius Orbis expedis luficere. Oportec utiquc uc Sc teira i[crtiii£ma iit, & laafun»
ow «faalaiB» 00061» Ipiiiauflnu. «
, 4 • 12 .
CAf. IV.
De Bmxo.
BUxnsftGnEOftii^i foUii peipainis panri^ jodore gnr% niateris fbtida pondcrofa Ravi
caan^ fioAB ciiGnwide & crioaplulMi om ux iotn finihibitf lucidis Qxuiiccis^ ah aiia
q^UGnnqae ailioie fidk diftingBinir.
A. li XWHtf J.KG«r. jrikr^/SiwCEdrl^ •
Perpemx frondis arixir eft; deii& ramis braduatay oditioe feabro, albo, macene dorilBma, fla-
va, nuUi intus medullij valdc ajquali, pondcrofa, adco ut aqiir in|c»fla rcAi fidat. im6 ncc ca-
riera lentirc m aquis notat Mattiuoiuj, FdM crebcrrima, xrcrni vuorii, livia, Myrcinis c^tuiio>
ra, firmiont, interdum ooncava, & quod notatu dignurj duplici.i, quarquc diligenti vel Cuicdlo
«i i fe invioem feparari po(Gint, uc tenuiilima & peiludda alcerius pUncae eile excidtatiiBniO
cuqnB vifaoitur : iuntque Buxi folia odoie pamm grato, Cipere tamen ingrariorc, qiionim oitas,
ficut & ramorum ferc cft advcrliis : ex quonim alis fecundum ramulos globuli raccmatim cohx-
rcnt, qui mox in flofculos ftamincos flavefcentes explicjntuiv, quo v.i(cula cxcipiunt, urccoiis li-
milia, viii(iia, Myrri baccis paulo minors, lupcnore parre umbilic<i:.i, &; trjbus vel quatuor velud
anfitiis donata, m quibus /VwM^contmetur Iuadum« Fraxuwlix icmini iimiie, ilc^culi p^pwaH
lieffaoei aut luteoli bafin frudiis excipiunt, qni in iununo tiicafpis eft ieu tnbus aniulis donatns
8c in tres cellulas (iu loculamenta dhriiusj. quorum nnomquodque bina iemina oblonga iucida con-
tmet. iladix magna ex parte nodoiA, tuberosique, pane prxfertun iiipenu flc ex parce cminen«
ti, qua materies c|us cnfpa&elegansadvwiaopenexpedia. RdiqoindixiiOoiii^lBab mepio-
fiinda, macene cum ligno eadem.
In colie quodam prapft Illrkintharo Surreia: opipidum, SBOT^l^tll ind^ diAo ccpiois^ proveiyt Um,
Amac frii^j aprica, montes. Nulla magb quim hac gliicunt monccs 8c colles in Delphinatu 8c
Galloprovincta. Quiboidam eciam aliioiis ad Septencriones, clivoi», incultis frutefcic & arborer-
cit. In Helvetiar, Sabaudii Burgundizquc montiDus non inn^qucjis. J. R. Nobts itincrc i Gcn©-
va ad Lugdunum copiofum oblervavimus. Florec communtter Februano & Marcio. Fiu&um
fert Aunimno, qoo demum fcmcn perficic, cum fiuAu^u arbori adhxiitrum niii avdbtBr* Apii>
.li nova germinaprtwiit: jedprius l^pnin fecOTqiofiJftimiiniagii flavom cnpk . .,
Dorities ligni cnm amarorB tsredinesin eo nalci protiibet. Ejos materiei pertinadib ietris rB&
ftit, carumque dentcs replet .Tqualitate inerri, qua dc caufa anifices alterna inclinarionc egerunt
lcobcm. Imprimis vcr6 (inquit Plinius) materies honorata Buxo clt, rar6 cnfpicanti, nec niii iai>
dice : oetero JCnis quies maceriz, tilcntio quodam & duride ac pallore commendabilis, ipla vei^
aik» topiario opeiet ^f»oi titftrimi* ttftt m» di* MtmmoiMi», mt fM oi Jtmi fuiiufeaitti farm-
lu i^fmUi m mmiSmm.tAkitimvt tgiptt tttmptni ^ iitmiiri fm mHs ^ustmf^e apta tjf.
Quidam (ut Amatus) erronei Buxum cum Guaiaco e.inclcm dflc arborem putdrunt: in lue Ve-
ncrea kkm prxftare deco^m ligm cjus cum dccoclo Guaiaci aflerunc Amacus, Prxvotius & alii.
Lobelius quoque virgult.i, liRnum & folia decoda Guaiaa modo fudores eltcerc (cribic, huiuiiqna
deoo^ faramam pauperculam Anglam k lue Venerea vindicacam. At Dictoribus propter ingm»
(omfttemimodorem rcjidtur. Nuncdiemm tamipaapcnfausqutojiditioiibas repndiatnr^nee
in ufum raetom vcnic Fbnieiiusfiilia Buxiiocerpaigfuiiiareoailis^ veri^m hed^
fcribit.
Alii ligni fcobcm .iflringerc atq i:; ex'ccue aiunt, unde decoAam in aqua alvipmflana laiim
tradunr, & cum vino rubro prodelfe m dolonbus denaum ifel^dis fiuxiombus.
Decoaum Boxl In Itidvio.pikM mirilici geaflnue ab expedentia oonfiRnator, ^hmkOtimm.
Atu II. ObC 15?.
Infufio fbliomm tenerioium Buxi in vino albo, calid^ colata prdpinata dto fanat colicam
flatulcntam. Bltgny Zodiac. An. i. p.
Sunt quioleum^ lignoBuKideilillanc lummc narcocicum idque magnopcrc commendant m£pi-
lepiia, Odontalgia, demiMI^ corrofis. V. Qiitrettam Piarmacop. rejhtmt.
liodie peifbnum dote commendatur buxi materies ex qua laudaciliimi iiunc: im6 8c olim fie*
banc. J.B. Fiunt & pyxides, nomineetiamcommuiucato, cochlearia; cultrorum tnanubtiii latruil:»
culi, doliorum Hftuut, nucifrangibutn, radii tcxtorii, cochlex, trochi, radii Macfaeinadd» amulB^
regulx, Qj^adrantes abaque inftrumenta Macliemanca & utenlilu innumcra.
£t ot unoverbo dicamus, inqbitJ.-Bauhinns, ad ea quaccunqueunm eUiaaripodHll^ oihil hoc
ligno laotiusj prKftanduf» leqnaanii la Iwc eaini lignofaulpiaf«i«MranK ertcmt oam pelioffi*
mai
Digitized by Google
i6p^ HiSTORiA Plantarum.
nus qaanimcunque rerum icones, pkntariuiiqiie 'uxoffaa ob io^eni Itgpi Jxvoranb oe vd n-
vas non rarb repmenteiitex eopanmb » ■ ' %tr-
Vciijm radicum coptu obfanH flMGubi 8c inttmM Baeatnm imuSatAharioai aptnpn^
cipu^ expetuntur. - .
SKmmmti» Park.
Naturx luftueft, nonafia in rel Buio«ilioi««ni%aridiflinuqub» mai^J^^ pcr
aeft^emflavis & velut clcauratis.
; BOZUS longioribus Folui m acumen luccum dcnnentibus. Hermm.
a. UnmuAiamt mmr Park. Buxus foliu rotmdimhui C. BL . ^
Ad duos aut tr« pedes tann:mmrk4o attollitur, ftd in ladcudinem difEtndirur: ramuli huic nums»
rofi tenues admodam i folia valdc parva Myrti Taremauc, romndiora & diiutius virenaa quani
Buxi ariMN^ cKlMMoaBdfla^farattod ndiwe^^
pagamr.
Magni luperiore ieculo usiSs erat in hortis ad araJas & pul^Uos limkandosi , Quoniam tamea
igDantum atemo virore & tonfili in elegancm Schemadunoc Bcifitate ▼i6ii adblanditur, r.inmm
odote quem exhaJat tetro eJfaaum oModitj debaiii ^amm leaiB naribui &ftkbu £c facci^
iol^ A viridatbiioftriienihTi&
Caf. V.
De Tilia.
Tliia, fi Papix credimus, quafi TeU*^ quod lignuffl tm ad telonim ufum iit utile ob levita»
tem ejus. At Martmius a -itM pam, fiempeob talkih alfaicaiida pennas lofeiaida unde
umbeUatim flofcuii cffiorcfcunr.
Czterum Arbor hzc Iigulis foliaccis oblongis communi flofiukinmi pediculo adnalcentibusj fio-
ribiis pcntipcMlis, fruAu rotuntio p.A: vo monococOi^ OOldoe kniO 6c id fiKMI Ceiendoi falNlij, k
rcliquis iiujus gencris non djificulter dilhnguitur.
tonimonlume, *inc o? linDfn Crit.
7.B.
Crata iat^ pateotiumf inque attegias fomicatorum brachiorum umbriplacec Tilia, caudioeiat.
ram in modam^gniidBtoeDle ; coius corcia nigncanci & in vetulis craflo ac rimofb, in muMfi.
bus neccraflb multijm nec (cabro, fed kvi ac lubdnereo, Itibeft naUH!» lcntus ac dulcis liber ro-
rius arboris nomen tndeptus, fi non potiijs illa hujus: Philyram Acunt. ACateru alba, mollis, f».
cili cjclo ccdit. Excremi ramuli fragiles funt. FoHa l.u.i, ex rotundo >n acumen dcfincntia, in
ambim (errau, infema parte minus hirfuta quam lupcrn.i, qua: fcrc glafara. Ex horum ahs on-
longar, albicailtei, feliacex, ex quarum cofta media pediculus emicac, qui in trcs, qua.
qniqqiidve pcdoip «bit, quorum fingiiU ftoran fuftinent Itiaveolentemj qumque &liis ex
fateo dUcantftm conffiiittem, spuitvs complttiibos hiteisj ftyk> albicante : tocnm florem obvallant
calycis dehifcentis quinquc lc}i;menta, albida, pinguia. Frudlus Pifo majori iqualis, rotundus, a.lf
ouantum m oblongum vergens, anguJofus, hirliitus, non dunis, intus daudens fcmcn vcl nucleutn
iubfiil&im, dulce.
Folia iemiiialiaia hac aibofe (obieivante J. Bauhino) in ouinqne cQmmnmter dniliicas vdnti
.iHgmiittbBbt, cRnonwlemrifecaniBS kmginidanefiipennd^ quod ranim fiefi^nbua
Thalius «idoiMaairo &a vMnm .ntii .QBCtcinii fimite obferamc la lllianim aiidqiacnm
dbus.
Botanici mulci Philyram Theophr. cum PhilI>Tca Diofcoridis, (juz longii alia pbttadnt
dentes gravicer lapfi ium^ de quibm coiirule fi placet Joaa Bauhim hi(h>tian^
Tiiia, Piimo autore, monces 6e vallei dihgit : item aquc^ gaudet montibus. Pihgue het^m-
que folnm deliderar, in ftcrcorato optime proficit: in .iridis .ic (axofis .rgr^ adolefcit. In toto
Germ.inix tradhi, iji urbiuni fic iiioenium arcis in ciehciis hiibcnr, ob opacitatem, guam vel pcr&,
vcl in .ittegiis di(ix)lK.i, dcambulancibus recubaiuibulque tcmpore a:ftivo prxbet. f R Jn HoUan-
due urbibus prxcipuis Placeas ad canalium eas medus dividcntium npas TiUarum ordinibus utrinquo
ODofins obfcrvavimus. In Anglia etiam ad ambulacra expemntur : Sunt enim ad alpedbm pul>
cfaiatj caudicibus redis, cortice Lzvi & xquah [antequam veniflz] folio amplo, ramis & (rondi-
bus fiu comi tociin conutn fa/ligiaci ; nec olfadiu minus graca: (uavifllmo florum afflatu, eod6n-
quc falubcrrimo.
Turncrum & Gerardum crride exiftimo cum in Eflcxia Anglii- Ijoc genus copiosc provenire
aiunt, nam quamvis ipfe Eflexiz incola (um, neque inibi neque alibi in Aiigiia Tiliam foeminara
vulgarem placyphyUon (poote tuloentem vidk Qsx fiequens u fi^pibus & ^ivii apod nos inveni'
w^J^»»» pmore feho 2. A & alkmun.
Fk>ret Maio «{Janios Bnfium niinirac Aufnflo, qoi max Septembri «di^eitu fatil^ ac (na
iponte deadit, • * ■»
Hoc anno [1687] non .intc finem Junii aut Julii inidinn florem cxplicuit, quinque petalis albis
ant pailidis, ^ackMibus pauid qu4m calyc» liBgmenM (qmc fiarker qumque eraiVf U m Boat cxpanib
poula
Digitized by Gopgle
Lib. XXX* 'I>6 ArhrHm frtMu fer maturitatem Jicco. \6^i
petila alternacim interiA:cKinO conflmiflum, cum plnriinis innii ftamiiiilim). Imaii 'a^iiaiHm iWafff ,
& ft)'lo longiorc frudiis rudirpento iniicicntc.
A. 2. Ttlisjilio mimrt LjB. fitmaut fci» mmrt C B. farmma mmir RvL 4i|e flliaU«iealieII
iBiliXilllCt; nmtr». Aihr Pfauhfiferifera Cst Ak miTtim fotiiVtmi C B.
J.B.
Nort minus patuU eft arbor quam prxdida : FJia nmcn multo funt minora, aci Betulx accedcntia,
colorc fcrc PopuU Ubycac, nignora qu4m pratcedentis, nonpennde hirfuta, {cd hrniiora, rieijio-
laqiue, Scglabra: tamenfimilesiiifinunotes efleat,Goioris qul^leoi^ pjJUdt, odoiati, brmi'
aooedentes ad Setberini* ttkibdiiin fereeffieienMk, fe^ Mpieni, oAo, novemj ant eciam plures ex
luteo foliolo foi amento prodeuntes, fapore aciao cum lentorc: q-.ub ;s fucccdunt f udus parn,
hirfutij anguloii ut in alia. Matenes fitnilitcr aiba,lcnis, icd corticc m.igii (cabro obJuda.
Hanc t-adl^credidcrimus pridicl.t fii iiiiorem & duriorem : tot.i cnim arbor torofior.
Hacc eftiUalpecies qium in EiTexix AnglLc fylvis &c (epibus ffcqucntem dmmus, nec inln& in
fiWiflHiHfa nbi i nifticis (ut nos moniuc D. Martmus Ufier) B*fl dicitur, quoniam ex dus WBtiahil
liuwsttziint; cniuliu&olimaclii&ebantur. Invenimr&alibiiaAngiianHikisinioas.
Serius florec &&DAum perfidc quim fiiperius genui
Bacci fcu fru<5i^us duplta t(^|imenM!»e»etioieaKaiio(»6e ibolliqiti, jnteriove Ugpieijftdiiriora^flc
nucko mcus comento conftat.
9. TdM mmmmftli» ilimtmkt mttkmf^, mt mm rbufbrmiH Chl
C.B.
Tilia mas, nova arbor, craflb caudice, ramofa, matcria ut Tilianim robufta [ca:tcrarurti alioqui
materies nioiiis, cciani prifds & neotericis Hcrbariis tciiibus J. 13 ] corticc lanuginolb litbrufo: fgliit
magntsquz viixrocundantur, ut inftsminafit, fcdinacutum angulum definun^ Ibfori latirc roliis
qqooid f ormam fimiilima, eo essepa» qudd profimd^ iuic (errata, ex virore nigricanitia« pona fei6 *
paite (plendenci^, Tiliz feminx vulgaris iblns tnplo & quadmplo majora : in qua haAenos nec fto-
ran^ ncc fruAum vidcrc licuit : qu.ini t.imen abannis 17 nuncobfcrvavi m monte .Mutcto, vix hor* '
^tio aburbe Bafilia diftante. J. Bauluiio folium hirfutius apparaiii dorfb,quodncrvoruiii cminen-
dsdecorat.
Ctrtix Sc f«li* TiG« ficcant, repclluntj urinam ac menfes dent. Pmicu muciiagp in ambuibs ac fi^;
Tolneribus magni eft felaminis. [CortexoommanlbsSc illitusDo/]
Folia trica &aqua confpcrfa pedum tumores difcuciunc, ad aphchas etiam & fpafhium fUtulentum
in gravidis fingulare remedium habcntui. LorunJcm fiiccusexprelluSj cum vino raixtus, &caljdus
ajtubus infritlus ip.iftiio eidembene facit.
. FUres partiunitenuium & ccphalici fiint, corundem odor perquam fuavis eft. Aqua deflillata in
fiequenti ufu eft ad EpiIcDliam, Apoplexiamj Vettqpnaii. CVnmendaii» eciam ad cordis xremo»
rem, uteri dolores, calcuium renum fanguinnn contnfione aliqua concretum. Aliqui tncos Tilue
carboncs adniifccnt. Dofis f j. aut f iJJ. Qtudam adverfus ventris tormitu exhibent. Mulierculr
etiam ci utunnir .id ficici fucuiii. ^
BMCje in pulvereni redadx indyfenteru abiique alvi proiii»ijs fummopere iaiidantui^ curo aoeto '
(ritar&innaresinditatadlixniorrfii^Sjain. 'BaacBaUqttOcdeiglaritznliae^foiiglwusina^^
^vium compeibere dicunmr.
IncorriceTtliximeriore, Philyra diaa, retiendadliQeefimf&lpdranim. '
. Sutorcs cabulis e.x hu|us ligno fartis ad fecanda coria utiintur, quonlam ob molliticm ceditferronec
C}us aciem retundit, coatra ac veteribus viiiim. & fcuipcores fimuiachrorum ex hujus idaiBria
omnia pame finnilaiBliia ezloilpBnc. LevisenimW, cena]^ iacite ie6Htiir« i^ donH^ nae candbn
ciwinma cft.
. GaAones hujus onmiam opdnu font pro pdrere pyrio eonfidendo, item prodidmeadonifaas pt-
^ribus cxpetiti.
Eoomce fimcs (utdiximus) &corbcs, Iagenx,&cunx, ut Thcophraftus, vel potlus afii aliic^
Tafa teximtur.
Baiiles & alibi^uperiofes advcntantc fayeme Tilis foliarecondprc Iblenc pro Taccanim& capi»
iwii pebuloji unracR J»T'"^
TT '▼lc fnitex*Ay»^ i.c. Caftus Gratds didtur, cjuod iis \ quibos eftur, atit bibitur, aut fubftcrnit! :r
■ I Caftitatem conlcTvet, Galenofexcofimpl.autore: quare triatroiia: Athcnicniium iri Thci-
JL JL mophonis,Cereris facro«>W«M( Le. caflitatem aiftodiences fobis e|us cubitus fibi fler-
nere Iblebanc, Diouoridc & Plinio referentibus. O&aax inepc^ Agnum Caftum appellanc, non
advcFtentes Mjfaaf nftil alhid elle quam cxpofitionem Agni iWsHd- didnir,quafi vimen,ob inviaam
virg.it-im flcxibilit.ircm. Vircx L.-icinis ,\ vincieiido aut viendo ob eatllkin larioiiein. SeflUlk q^dfailfr
dani a, i'ipcrib limihcudinc i-^iper i:.unudiorumappeliatur.
Foliodigiuto, Cannabis;anDub«.leaaiaibiiscoiindis, ca^csMapd^iidfa^ TOuinSiaslBnds ab
abisatbonousdiftinffutur. ,
Digitized by Google
HlSTORlA PlAMTARU
A^aluh cft frcqucntibus ramis brachiau, quos cort«_ Olierei coloris tcgit. Folta adverlo orm
„n^alft«« & (cxtanuhbus pediculis h«rent, digicata, Lupuiu modo, jn quinquo fere lacinias feu 6>
Ea ticulana labdivifa. coteris fubtus oncrei, fuperius fofci i>rppcmocIuin, pcr.«n*j|'ncs undiqoe
SiTinS^/^-^f-^rrLavendular, non(mgulai« qMl<tem WlUa. WytflOg^
'^SSSSSregnoNeapoIitanofieqiieiiWBobfc^^ PdnrWbw bcb gpiidw Dkjfcoi^
"v?ti«m adTmpetu^s"vcIlSeos rcpnmoiaiMMmmtBtt^ titilflmeflei«n diaum: undb
ill SSXtia (^«nis, & contra nociiimas Vowii per finiiimi imaviMwiifl^ &famliii moQim.
nemiflm fanita» homims non parum confcrt. , , ., . , » ii- l j • ^
TSAiBepoWsdcmoriis i (crpentc, (ed & licnofis ac hyaropicis opitulamr ; bais abundantiaai ■
facit unnanr& mcnfo dct €^111 CWiat vmi mod^ Lfaportmq^ie intw
fimT Quod caput t«»Somnes afliniiaiit. etderanonequi iddmiibGflkdui foliatus
S; Foha tuni ib&u, tuni enam fuMh .ir i venenata fugaiit. & conrra vcnenatorum morfiis adhilM.
tt anxiliantur. Teftium durkus Aro bucyro vituimque foUis cnioliiunt. Runa» ledis lcmea €am
IJ£S«imitigfK;al^
Foliobrcviore&molliore, ut &. l.uiorc ac lcrrato apntcedentediffert. rr ^ t
Verum (mquit I.Bauhinus) cxpemiant herbarum diligcntes cultoies, annon iit tortc naturr Ui-
•fis, tempon, s«ati, loco aut cultur* adfcribendus. Gclnau» Viticem alwm arbofelcencem diat,
alium nunorem. .
Variat quDetiam Vittsfloro oolore,afi)ido & coenilea
Ca». VIL
OKC^gria five 0»mmf>^M» J.E Cu^fiu Cm^ C B. ^'i^J^^.tt
■ iiwCTtirrwf Ffer^P^- C^^mrutfiv* Cttimucmtns. Park. fi>enuc^ura«9,
• j. JiMl lA nr nrUnc rnincem • Theophrafi; K««»«^Ur erfe, fcu potius, ut Rucffius legit,K-«w«»«t^ feg;
1 ^ 1 ut Phmus, %tK>u>y^*r, conlcntiunt Botanici ; Cotinum Phnii cUc conlenlus nonelYadBO
AjWculaTft"f!Stico&. contortls csUobus. non craflis. ramk crcbris, mediocris cranitudinis,
qu^tensruftufvc co:tc; tcgit. mcdnHlmulti farftos. quiWyW!- Pf^^J"^;;;^^'!^^^:.
?iaUbus&unc.,,liba. .iltcrnarim .idnafcoofur. ex obbngo romniau, Piftachionm fob» ]gm,g^
STrvoli, odore quodammodo Lcntifcuio, guftiiauc adftnngcnte rjon m|uamdo tam«l. Snb
Stirfinen Skfciint clcganti(Rm6quc nitorc oculos oblcftant, id adnotontc Clufio. ^^muh-
' 1ZlmJ^]S&^ rcn«iffimorumlcdrig.donimgamcmo^^^ d:fHi-
Ior(umSt,^lisp^^^ &inhisobtierfonina comDrefli.fubcnaa, Lent^xq|^-
ha C.x'Sno flavelccfitia, nuall triangula, duro putamine, fod o^b wnaatatem. impartibil. (ut ije.
oimi.) \lat«ics flava lohda. pea.n.bus redbs. cx«rms «Wfeji^?»^
ad matriccmfiwgQfa. Fl«es fcribU c/«/. cfle «xherbweo FflUeOm: «diceindonm,iipio4aiHi
raris fibris donatam, ut in Terebintho. . ,. , - j t-r^- "
Prop^ pontcmquemtranfivimuscundo a Gratianopoh ad «««« quemvoam «d^
. Fbret a.ca Vieimam Auftn* Maio, calidioribiB loas maturiusfiiia«:
tjlbk -lUdH^ibusutuntor inAAom> iUiique pannum rulio [roITo] colore mficiunt. ^f^^^^^f^
Rhois vul^.irc nomen Sumach indidifle. ... — / *» j
Cortiabft accorticatis uifedoi-es utimtur, flavo eain ODlDKnngtmt. C^. CmKfMr. de ^tram.
rntt Vis ilh adlfridlona inlignis c viiix,dns cohibenlque : hmc foliorum dccoao lanantur in coUnnom-
bufp«i&lwBU«49Wa,i^ciumQcpol^^^ Siccatorum guUis vcnm pnui flce>
1
...... ^ iii" ' ^ ' *.-'•-
• • C A r.
Digltized by Google
Lib. XXX» Arborihu fnStu fer maurkatm. fkcQ,
I*
c A p. vni
r.emacPark. raettmffon, ^uedvmm
mm», CmlMMw vttlgsrifitk, fivt Jmliim rsetmm J. B.
HU)UspUnti toca ;\ neminc, quod (ciam, tkfcribitur, {eA ejus frut^his Ccu v.vi Juntax.it a
Nic. Maronca M. D. in luo de Amoaio commcncario his vcrbis, £(t ilie parvus racetnus»
abfque pediculis ex uno larniento ctvttDS>».fibt ipfi ard^ cohcrens 8c oonvdnnB in- ovs
rnodcni, conflans decem aut duodeciiaad iiunimMi adm^ feu foUici^is fibrofii Ieiiiatu6 compri-
nicntibLb, tanquamde communt loco inter dooRltiiKibas, adeout libt invicem parvas cavicatss
inipnimnt. R.iccm.im iullinet lignum teres pollicvi Joi^tL;clinc, fibrofijm oJor.uum, acre, foluscon-
fernm exornatum, tuni puiillis Iquamarumiene diftnbixis quaparte foUiculorum efl expers tum loo-
gbribus foliis lems iingulos foiliculos ambientib(ayqoc Hioem qoandam prxftaoc calyci^ iiims^qdem in
NAoe AveUaoa oonibiamus; ex loi^oribittfijliis iria oudem oonftanc longiradine leniundaU, cria
ver6 pau]6 breriontlant ; eadem fbha cenoia £00», fflirou, acria, odorata : lei quz privadm fbtucotos
complcchintur, xmula funt foliorum Mali Punici, fuis cacuminibus iarpe contratita, raro intcgraj
Htvix cxtra Amomi acinos cmineant; quoii cvenire creJendum cfl, quia muruo attritu foliomm
liiramicates coofiinguncur in longiilimo itincrc. Acuiorum craiTitudo & tigura orbicularis ffitiflic
quaJi^mediocris Uvei acini. Omantur folkculi Anxuni externis tenuifSmis Hlamcncis, (eu nervis
quafi lineis per kinginMiinem du^is, temis edaffl pnedkt Ant parris lukis, totidemque interceden»
dbai exiguiseminjntns. quz triplicem intcrnorum (eminiim iericm circumfcribunt : finguicw toili-
colos repTent trcs icmiiium phalanges, tcnui mcmbrana ab mviccm fejunfta, unaquxc], autcmpliilanx
EIuribusconAat rcminibusangi:lulib c.iJ.op.i tcuui mcmbrana involutis, ade6^ftliAiinfibiOQavnB|lll*
us> uttrium duntaxatlemuiumion^ulculorumipeaeiu przbcant.
Racemi totius &. iigni ^olior idein fpeclacur, in aliquo pallidus, in alio cani£dns« in alio ver6 ex
paliido ad fubnifum vergens, fed in candido iblliculo femina inlunt plerunque evanida, In fubru»
fb femina fblidrora & pcrfediora frequcntifnmc obicrvantur: (eminlDUS angulofB color externus
ex rufo nigricans adcit, mtcrnus albus. Scmin.i iiucrn.i caJcm (blida (unt quidcm, fcd frangibiLa,
non fra^tu conmpacia ut Cardamomi iemina. Racemo odor ineft validus led «wiU^f* mgenitns
vero non alcititius, qui Vulgarem Lavendulam quodammodo redolee« ioavioir tamen; exemptis k
fbllicuio feminibus major odoris acrimonia tneft, minor aucem odorisgratia : eldem ratione & ra>
cemus, & nuda femina acn lapore func pr.Tdica, led in racemo hebctatur aaimonia, in nudis ic-
nnnibus vehcinentior peicipitiu^, qu.rvulgarem capiiurani quodanmiodo (apit.
Demde oiiemiit Marouea omnes notas, quas tum Dioicondes^ tum Pimius Amomo afHgnant, In>
dioobuictaoenioooaveiiif«« unde imiK<fierum a petiriioci^
^ »progcnuino Anciquorum A-
moiM lubeiwv qDamtis nao.de&it inoooiruiam «iiione^, quabm reoeiifendis Tei oonfintiandtSt
vel refbtanifo immorari nonneceflariamdudmas. HicoerwCardaniomi fpedes videtur. Ovda*
niomum autem6c Amomum vcrum cognata efle vel nominum affinius cvincit Aliorum opinio-
ncs, Amomum vel Roiatn Uicrichomicamj vci CubcbaSj vci Piper racemofum, vcl Piper j^khiopi-
ciun« vel Pedem columbinum vei aBad^oidezillimniiaii^ mfinNdoae non mdigent.
Oeteruro, .(inqfiic Maraaea) Amoou nva, aijas noriria uuuie teaworamdeperdita per aliqaoc ie>
eotalatuic, deiiuo m locem pro^ opera Cerauni Marrinelb Veraoeiiu Pliannacopoei, qui ex remo*
oflimis Lidi.r rcgionibus verum fegitimum Amomum ad noatmiliniCl.
Amomuni (autorcDioiconde) vim habetcalctaciendij adffaingendij &candij fonmum inducen- f7/v/«
di, dolorem eximendi (i fronti imponatur, inflammationes etiam ac melicerides concoquit ac
diicutit. A Scocpio i&is cum Oamo impofitam prodeft. Fodaericis auxiliatur, ipf&fque lenit:
Ocolomm item inflammationes & eas qux m vifceriVus fiintCumUva pada. Ad men&&inpej[^
(ts & in InfefTtbus commodum eft. Decodum vero ipfius potum oonvenit hepocidi^ nc^luiticaL po*
dagricis. Admilcetur eriam Ancidotis & pretiofiifimis unguencis.
Amomum Galcnu Acoro fimilem&coliatemchrinec, mfi qo6d Acorum llBdos najoieennm
concoquendi iacuicace Amomuin. 4
Prxdpuus autem ufus Amomi apud Veteies erat ad ungnenca. Qju: conflant Amoroo, inquic
Plinius, omnia acutiora fiunt, maxim&iue nares feriunt : acerrima per (e Amomo. Hinc R^ale
unguennun a{^>eUacum, quoniam Partborum regd)us ita tempe^tur, Amomo cciam conftar.
1. jimmum &iiruim Ger.Park. Amamm Anrmm feUefmm CB. jimmMmverum ^ermiitM
J.]|L Sbmmmt jlftUui V9t IVfci&MMMR.
J.B.
Amoroi nomine k Valerando Doure^ in^ni Pharniacopoeo accepi aroma quoddam raagldiadii
nc fpicirum ficechacijs Arabicx, cujus tamen portiones iepftratr his angufliorcs erant ; duas (imul
junc^s vidi i^cdcm Columbinum hiriutum exprimentes. Conftanc aucem iblioiis mulcis Iquama-
rum imbncato poHtu compadis, ex luteo albicantibus, fimlle aBqfrid flcoqloie & fiicma com Origai*
no h^MntibiHb odoiati«, upore viicolb «maricaue acri.
« AnlweftGfandaeAnMMMni qn& iliBzanMni^DecttdoaiMmiaibiCj qauddiBriprio-
nclmqmiioni " '
3-
Ail^eodemTalenndo proPfeodamomo 8e Amomlde tnihi exUbia fiiot fii^iiueito- feu partes
quxdam nonnihil Aniomo praccedenti (imilcs, intcr quas ligncr aliqux portiones, nigrx, in quomtn
extremiutibusapparent paiKs lquaino&, breviorcs quam in AmoraOj minus albicantes, iapons viia-
dii otnohitqaidemvim E«ceccie 4>
, Digitized by Google
HlSTORlA PlANTARUM.
4. yimcttiim ractmefum ligno A\pin. DtMd.Egypt /.4. '.lo. ty£Qfptiu Hamam*.
Eft, inquir, ramnliis brcvis, gr.icilis, multts obliquiutibus, atque pan ls, denfis, concorris ramis
prxditvis, veieqiisracemouvarum figur« fimilis. Eftramcn lignolus, durus, frangibilis, colore cor-
ticis quidem nigro, fubrubcnte: liRni vero velalbo, vcHlavo pracditus, vald^ juomdum & aromati-
cum odorcm Ipir.ins, fed nullius laporis. Vidc CinquitD.Jonftonusm D<!«//rtffc;J annon potiiislKJC
pro Amomo Diofcoridis fcu Armcniaco, fcu Pontico (iimcrc malis, fine vcrborum violcntia. Non
aiium fui(lc credoGarcii ramum qiicm collatumdcicriptioni Diofcoridis venuftiftim^ quadi-a/Tc rcfert.
Cap. IX.
RLus mjrtifoUa Menfptliaca CB. myrtifolta Ger. ?hnii m)rtifeliaVuk. Tlinsi futata J. B. ,
7. B.
RAniulis quadrangulis bicubiulibusdonau cft, [candKt pollicem cradb, fragiJi,cavo Sambud
nioilo, cortice cinereo maculofo, membrana rufcfccntc liibjeda, tthoLugd^ perquosor-
duic & fcnc quadam foha oriuntur biru ut in Nunimularia 8c Jujubis; ju)ubarum qi^oque
fbliis /imiLj, lcvl .nciitiora & majora multo. flarti parvi, virides five chlori, racematim quafi conge-
fti, cum apicibus nniltis, parrim nigricantibus. FruSuf Kfbrum magnitudine^ pentagoni, cujus le-
tninula (ut noMtI,obclius)intra.ingulofamtunicammcIufa fiint cochleata.
Ltcuu Circi Monlpclium copiosi; provenit, prarfcrtim ad ripas Ladi amnis.
Cum fiutcx iir, Rhus Plinii Myrtifolia cUc nequit qua: herba. Vcrum quia qnalitacibus fius
Rhoem a;mu!anir, & hoc nomen fibi ulurpavic, per me licet ctiamnum illud retineac
tjw. ■ Ufus ejus nuUus h.i(acnus innocuit prarcerquam ad coria firmanda, quo nomine noaffimam & ufi-
ratifttm.im cimitx Naiboni dicit Lobclius. J.B. Vcriim D.Magriel ad colorem nigrum, vulgo
Reudou, ttncloi cs cd uti fciibit. Betan. Menfp.
C A P. X.
• P i.F.ii. Manjapumeram * H M. -/4» Arhmrtrifiii Mjrtofimilu CB? Arhor triflu Garcix Acoftx ? J.R
f.3S- /. I. /. 4 f. 54. Park.Gcr.
H.M.
ARbor cft grandis, trium quatu6rve liominum altitudine, dcnfis & opacis fiondibus, larcipat'
fis, nalcensinarenolis: RaJix fubtus fiipraque rerram ramos f{>argic. Stiptt ambitu ample-
xum uiiiiib, brachii .rqu.it, corticeancrco. Garcias Arhori tnflt magnituJinem O/e/e, folia Pru-
ni tTihmt ; Ai 'fia rKepittuJinem 6," formam Truni^ Fahric. Mordente afuJ Clufum ahiiuJinem
trium Lcminnm, in <jua fukbre citm Autonbus ne^it ccnvenit : foh» Mjrti. Surculi quadrangularcs, ac
nodul.iti, fpadicco coriice obdufti. Acofiteramt tenuei funt, ti^certaf<r ffiatianoJulu JiffinHi. Folia
in nodnlis pL-diciilh brevibus craffiolts per intcrvalla bina fimul oriunrur oppofita, ad pcdiculum lata
oirvicare, .intcnub in anj;uftam cQfpidemconcrada,cexturd crafu, fupcrncicafjxjra, fiipcrne obfcu-
rn vipdre niccnti.i, lubrus diluuorc, fapore aftringcntc & fiibamaro. Acc^a foha moUia & lanugmo-
fa funt p.irte avtrfa, auemadmcJum fere SahiiC foha, &'vn'iJia nonntbiltjue a/pera farte fupina, non add
ferrata tn csrcmtu iit Vruiti foha, ne^ue tammuhisvenu p^adita : aux dcfcripcio cum deicriptionc &
icone H.Af. convcnit. F/orr/ in furailis ngidis bino ordinc cx alis foliomm egrcdis, oblique cxten-
fis, &111 tresr.imulos curtos brcvdqucdivilis provcniunc, quimfimul tn finguus lurculorum Mmulis.
Accftafainoaliter, e fnpultrum fohorum fede nafci ait pediculum, efuimjue cafitmla fumma fui farte fufti-
ntnitm, t^iiit ifuatuor fttidu fuhretundu conftant, i ijuorum medto ^umaue flirti exihunt, candidi, eh^antti^
Mnh Aurea: fiartt/ns tnafrniludiM faret, tenuiarei tamen, tleg^anttoret Cf odoratiores ; ftdiculo magu ad ru-
hnm ijuam ad jiavum cclartm tendente, tjito hdt eduha trngunt, tjutmadmodtim noi Croco. Fiores odore
fuavi (iint optinuim mel armulanre, albicante & aquco colorc, (cx, feptem, o<ft6ve, pctalis compofici,
ad ungucs jtn^tioribus, vcrsus apice% dilat.icis, iiimmit.ite cxcavata in mcdio vclut Dicornibiis, tcxtu-
ra tcnui & i igida, in Solc valdc corulcantibus, venulis vix conlpicuis, nili ubi colorc albicante attrito
mcnibianacca: iiint pcihicidttacis.
Sunr .nmcm pediaili florum, quibus h Calyce oblongo profondo, viridi, ord fitpema rotundo, emi-
canr, v.iginul.v brcvcs, liimunciales, crocex, in quibiisduo//tfww/» flava, apicilxis craiTts, furre^^iis,
flavo-,ilbicantibus dotata. Pediculi ficcati cnxeum colorcm acquirunt, iifquc Indigenx cum ligno
Sancali mixtis acquc tntis corpus inungunf. Frulltts (unt rocundo-plani ac comprefli, cobrc vtridi, in
niedio un.i (i;tura cxrubcrjnte ad vcrticem utrinquc perduda : inqutbus duo rotunda comprcfla femi-
na, qua: utrinquc fub corricc exruberant, incerfepimenco medio .iicmun:Q diftin<aa.
yicefttt Frucitts ma^niiudtne Luptni «jf, virefcaii, earJu effigie, ftr mtJium fecunJum longUiiJtnem fe-
£im,cBJittnent in utra^ut parte tjucJJam receftaculitm, in ejuo jemen eccIuJitur, magnituJme feminu Ctra-
tti, corJu effigtem rttmtvi, album, tentrum, memhranJ JuhvirtJi teclum,nomtthtl amarum,
Ego cum D.5;rnIL'ntio Arborem Jiipc eandcm cfic cum Arbore tnfti Acoftx & altorum, obno-
r.is mulcas cominuneij ucdercriptioncs confcrcnti parebir.
Ob|ta: uincti dcHaxus Horum Arboris tnftis de die, quamprimum Solaribus radiis illuftrantur, cu-
rus nulU hic ht mentio. Vcriim aim, Fabnao & Paludano reftibus, illud cos dunraxat conccrnat
«orcs ad quos Solares^-adii perringcrs poftiuit, mmons faacnda vidctur hxc difiScuIcas.
, Flos
Dlgitized by Gc
Lib.XXIX. Ve JrlwrilM fruc^u per matuyitatem ficco, l69p
§las (lipore eft fiiWanuricante, qucm cor refocilJare mcola: centcnt, Nam &Gcmilesihiine-j
&d femen ejus inter cardiaca referunc. Volunc etiam nonnalli ^quam ftiktidam flonun ocu-
lisutilem eiL-, ndmotolineo paifdo hlctaiiaab: taatieal dud^ Stedamprapier odorif fimanci-'
amftudiosccoiligunturabincolij. , ..
Cap. XI.
nenfibus. > ■
Cerm.
F>lia habet Phaleoli modo tripartiu, palmaiibai Beii pedicDlis nixa, aui rocoo turgent laaeo dum
rumpuntur, vcrum paulld poft ita iiigceloRite ut atramentum videamr. Cuius rei gratia i
pleril(|uc h.jbctur pricipuus tingendo capillitio, confsdifquc ad idtmduris infertus, nuper ad
nuracuiuni ulque id pi .vftint. £x tcnui & pallido fiore luteo- pallidos corymbos j>rofert fpar^iore raoe>
lllo> in quo pulpa nulla cft, aiit f.iltem adeo iiccam uc comparcat;; ted in ejuiacints. prarea-.^Mat
IQtandumi duriffimum, ciiieracci ooloris, membrani tedum arid.i &ciornigatk nihil coadaefi nfiun
cflv .Lignamobtinet cJei.iceum(long^tamcninoUiusacmeduUo(iu$)quod.mn
nunc enim vigetac iine adminiculo flat, nunc ortisabradice ftolonibus per fiimmam tcllurcm errat'
ac fi ptoximo panece confcratur tenaces in nmas cjus deduat fibras, ramulofque mittit qui hclia»
inodo Fadicantur. ' , .
Hoittjulio menfc, (cmina maturclcunt SeptembrL Folia quotannis amittit. ijnmt
Daplicem fpcciem didmguunt, alccram virguli» prociimbentibus, altcram vir^tis ereffifc -•
)o. Bod. a Stapcl notis in Theophr. hilt hb.4. c 5. (1)64. inter aliaspLuuascxoikas fchaiic de-
fcribit titulo j4piiiynt trifdiati Indtci vulgjt EfimeJtt. *
Quxrit D. Hei nunnus m Ciir. Hflrf. Ltj/H. An crcifiior hujus fmciLib fpocics (Tt IledcrartrifblijfCb»
nadcnii affinis Indica, Arbor venenata qiiorundam Hvrt. Rtjr. Paru ; qox culu la Hotto opolei»-
ciilimo RevereodifibniEpiloopiLoadinenfii « Cwfcpwir Rei Bnemieg krtknntpm ufff^nny
luftriffimi.
HaEC arbbri quibufdamnbminanir Aibor Vtrgiiliana dnAofia.
C A p. Xil. ■
NOn enodi hiiticat traiioo,^fed lipuim habet farmentofum, gcniculis articulatum,yiti$ morc
inedoltofiim. < Cute veritts quam oortice obducimr, Ixvi^ limilique novellx vitis palmiti^
cum tcntur inter (e, tardd friafiir. Amplitudo faiticis tant.i, qti.mtus parics .iut .irbor qui-
bto vciut adnuniculis (iiffinecur. Pcdicub longiorcs cx .iltcrnis gcniculis mxqnnli iitu pro^leunt,
rubri : quibi:s/i./j.j (i'iiiii|uc pcr lingulw petioltis inlciurjtLir. AiiiiAlciJUur hinc mdii ex al-
tera foliorum parte clavuult, qui in pluics tibras cnlpas Iparguntur, quarum extremiutes limoiiore
callo teganatf.^ ; Bb veluc manibus proxima qazq, comprenendit, & parietum afperiutibus illaqueat
iefe, qoos tam jabindorpeftacuio obveftit, uc dMtppiarium bpusnihifconMnodiiB iftmraproduxine
Tideamr. Nec dnlm luinofa eft sdificiis ot Edera noftras, quam ob dtafim eamldomibus procol
arcent qm cjruradiUtumitaticonfulunt.
Sapor huic aclduis ac parum acerbus Nec tiorem, nec baccas vidit Comutus. Folia ut prxce-
dencis-hyemem non (uOmcnt.
FloresoUervante D.liermanno,ut habemusexAnnotacis APa&Mir, ootymbo^fliulbofi; bad>
bi mundsHadenB in modum.- FruAum ofalisrTavic enidiiiffinias Vir ficinl^Bnii Bowniiciw D.Im*
iwrdb fbidHm, 9t capfiilasefle affinoac, mniia minnni icBuna <
Sfirasthetptrafii Clmf. Ger. Sf. Tbtofbra^i farte CIm^ J, b. Park. ^&pUtCll it^iiioU) of Xiico-
phraftus. fhttw fikmmfilm fd^fanitM C.B.
.. cluf. - . _ • • ■ ^
DUorum cubitorum altimdine aftursic, cenoibus ramis leu virgis, puniceo cortioe obdu^lis, peir
quosfinc ullo ordine fparla funt rrequcntia, longiufcula & angufta folia, labgnis proximat
per ambitum icrrata, fupernc dilunore vinditate pracdita, infcrni vclutixragiiw afperfa,
cxiucantii cuiu (ji.a i.itn .ini.iritudine con)undi guftik Extremi ramuli digicilis icrc longitudinu fa-
pi crafiam /j>icam terunc exiguortmi flolculorum, uvz in morem congcftoi um, jpenupetalorum, d
<|DOniroambiIicomuIta ftaminula prodcunt, cdlorts cum (uo florc ex albo nibelcentis five came^
nullo peculiari odore przditorumj nifrqualis fui iaiiorentc Olea eft. Ilbsevanetcentibus fuccedunc
pufilla, penragona capitula, qux ad pksnammatDriutem pervenientia tenuillimum &quodammodo
palvercum ferocn flavelcens efFundunt.
ABrigaSilciuEadCluiiumnuffiitcft. MenfeJuiioBoret,rub AuguiUfinemlemeainaoireicit. Timm<
E«ee««0i SECr-.
Digitized by Google
1700
HlSTORIA PlANTARUM.
SECTIQ TERTI A,
Jftons isr Fntticts FntBu pcco iver/mim ffnertm cmfleBens, lU o.
]. ^^Ruau membnnDlis extantiimi vdae abtto 3ofutas ; cujufiiioffi Innc Aoer & Fiaxinus.
fea Floribus taO&m ^icaib ot TtmNK^m^ iea in pMfliM*»-iiH**'
JL conglobatis, ut FlatantH.
J. X^cmferas, ut Mjrtm Brahantica.
4. AiKbifiltipimt « SjsHtsKAd. & AnoDpmfoiiis Bilidu.
f. J^tfffM FfttfMf^umtif, MPa/iarw.
• 6. Fr, Rfvalvi dicoeco prxdit.is, CaTim Cgrm:.
7. Fr. TncDcc«, utLcdfAvaaacH, lira Calhqux iunc Lathyndis ieu Tichynuli ^Kiccfcentit In-
«licilpcaes, Cliamdara tricoccoiv, C«i»/fAifliAt
9. TUifpi^ iimlm flmM', oc Rob iCaridn^iGa dUbj qoc Toa 8c gemint TlihfpeM ipe^
cicseft
10. Sstninibus muUts parvis in vafculis iicds, ut Cdnfirs BraHlieniinilli Amvetti H. M.
1 1. Valoib iiibcoaintu femina pura eanBDean in iiw
A
Cap. L
De Jeen.
C3rhjKaiWrVofliodiAavileinr*qDiaacris,hoc^^ potius guam,
ucPeroctOTiiddMnir, quiaacfia in ea aitiiiaim ingenia exerceancur jazca •Uud Piinu iibL
16. C. I $. Attr ^ifim (ac Ttlia) Mmfli$udimit eferim el^amul ae frkikMtCitnfimtiiim, •
Acji i> nor r liinc folia nGUiiaca ant ai|gnlof>, feffluu bina jnnAa, va&nb «hids memliianii es>
taiujbus ai.ub indula.
A. I. Atermmm Ger. emac. nmm fivevmlgmt Park. Cmf4ht& mmm CK Vi^mt mi*
iHn/o/w ].R €lie Cofttman !^ple.
JB.
Caudtce ramilque eft plujinium lulcatis rugoMiquc : materie alba, fatis ^ragiJi, & fillili medulJa
£ir^ Ramuli minores advcrfo pierunqiic litu to;i);:gacim onuntur. Ramomin tcnuiorurn cor-
tex cenuis, fuicus, qui unguibus*udle abrailitur, iubcil alter eciam tenuis Haveicens £ Ramorum
cortcx nobis ob(cn'antibus cinereos cft aini aliqua ndwris ttnfinri] Folis Hederc foliis quodam-
inodo nmilia, qumtuplici divifura primana iiKila, m pruidpio tenera, inolliique,qubtempoi-elaAei
quiddani funiiiiiu; tcinporis progrcflii ngitJiiufcula, pcdtcults longis virentibus aut rubentibus hx-
j-cncia (binalibi contr.rii.r ,) i-Yc/cc '. Iiniul muln ex paliculislanugmofis, interdum ramolis, mufcolT,
in iiovem, dcccm auc undecim lcgiiieiua hiriuu,*coloris hcibacei, diviii, flamina virclcentia auc
rubentia apidfacB hdds una cum ftylo bicorni obvallantu Smtn conceptaculb gemino alis ]&el>
larum aquacicarum expanfis fieura iimili, hirfuco ocdudicur, in extremts raembraneo, qul coituc
cil alarura turgidulo & nonnihil elevato, mois doro 8c cSko, cavo, in qua uvicate fmm
n^cilitjofum &; vircns vcl pallclccns I.itic.ir, (aporis fubadAnogcotil|, non ingratt tamecL Aftlitt-
gcntior cil laporcortid»& iblMMum^ necline amarore. •
Not.icu dignum dlqaod qiiaairib Aoer majus & minus arbores {int coiigieiieMii, fltittnh tamcn
r-nunaiic aiw»ip'nft|p£feymim.iMiiM epAsn in akiGnus 1601100, nc ciaajiiianci lc «KpliGaati
paccbit
Tr;>.gu5 Aceris foliuni Samcula: non mal'- fiinilc cffv' fcribit ; corticcm incanum; .irborcm modi
huniilcin, modo nugnitudine milgni: wi tamcn afud not tn tnfigntm vtl altitudmtm aitoiiitur, vtl
crajjiiitmtxttnduur. •
ArboreilpaifimolMria&neniniiionnota.' Gaudet pr«upcis &i|ylrofis (inquit J.Baiibinu5)
^ apud txB in-(epibw uUqoe oeciinic, amni fM fokx
Flfircc Apiili M.iio, Scpccmbri fruflum mtf.r.ir.
In vivai iofcrarum D. Fr.n^iliugbfy m agn Warwiccnfis vico ALddUtM^ non procul TamwOJtiia
J'.
oppido vilcum ferens oblen'.\vinuis.
Vctenbus lcn iblebat ad mancandas Vites noa (ecus quikm Ulma
AcseriicadiZf Plinio prodente, conni& £ vino iednniis dnJntihit iid3Eai&jiiipaiiinir.
vntt. Sere«»:
Si l^tai immtritum mcrho tentatur acnto, ' . * .'
jicetnfMmtmgtt lafidcm jirultmtbus undu,
lfoKktku\ autAceru radum tw$diff &ims
toftff bec '
Accc
Digitized by Google
libt XXX. Arboribas fruclu per matwrUatem ficco. 1 7 o r
Accr opsrum elcgantia 5c (ubcilit.itc Cirro, non Ccdro i;t vulgo corruptc fcnbitur, fecunclum:
cuin maximc annofum fuent unilacim cnlpatur : plcrunque apud nos lautioribus dicatur fuppclle^Uli-
htt^ OtUms, mcnsifqae, J. B. Eioefccntl* tubcrolx prxcipg^ commendanturadlcrinia,!».
fjmtOh nmpiqfas Cttooia, ob iamtnn» tafjfvmt & T4tK aodulaatm taacuUnun diioirfiuifc
9^ Atirtr^Ukim CE Mmff^idmm JL&
ireftmediocriter praoenu nunis fatis cxplicans, cortice quodammodo purpurafcente ; foHo
Aceri Tu]gariiinidli« intntttniu^ fivo mgmJoscliviio, craiEk veaou), ex loagp pediculo
pendeme, parvis interraOis utr&ique fii» : fiiiAn gennno, membnuinfii cIiuIkb cohacrennbus, ab
mufcarum limilibLis.
In Delphmatu non procul Gratianopoli cundo ad maximuni Carthuilanorum coenobium obfer- t.ttm
nvimns. Reperinir edam in fylva rMwnonlongjl k Moriipetoi 8e b iupibiB ad ksvam
jaxta LMum «mnein.
Aibor
A> ?. ^'^t^ maj:ti, multif fr.!:B T'.;ij:n:is J B. rriAjiK Gcr. rnajuf latlfvhitm, Sycomortts fa]fo_
A^or eft fpeciola & procera, nibenti cortice intedis ramis affatim btiacbiata, mateiie albanee '
mulnim rcnirentc : folidruni vcrc*» .impla btitudo, qux vitieinca, auc Accris vulgatilfimi for.ni, liccc
acucioribus laanus qumquc pia\lita, lupra atrovircntiaj inria p.Trne inc.in,ij utrinquc glabni, ia{X)rc
adftringence cum amanti.iiine. Ob folioruin nmpiitudinein & form.in) Pl.itani xmulam cuni
Septencrionalibus populis pcr xllivos calores prxcipuam mic graciam. Flertt tauSoa&f ex herbido aK
* bioit calyculo oontinentur lanuginofo. At alati frudus ex vulgari cognitu timc &ale)i, per cnnnia:
majores, ex longo pcdiculo pendentes plures, (cd finguli bini fbiiacei bipenncm expaniam ^ in-
Ter(am, aut Libcllx alas imitati, nuclcos in mcdio qui alx coeunt itidem gcmino utnculo tii.3 o
firis coniinent, magnitudinis femmum Arantiorum .ilbiLantes, guftui non gratos.
Humedis Sc oitifQmis tnontibus gaudet. Nos in Saicva roonte non orocul Geneva oblervavimus. laoH^
Ib AnglBa non provcnit fponte, (laod (ciam, aded ounen freaaem.lnbccur in areit tc oceinitwils,
hortorum ambuiacrb fic drca nobiiuim wi», yx merito pro iadigena acdpiatur. Nuper tamen mi-
nore in bonore efle doepit quim olim, bb fbGa dcddua qu« cum inido hyemis primis ftaom pruinis
dccuti.tntur, in tcrra jacentia humorc in putrilagincm illico fblvuntor, hormqiaeScafnbalMninr
qumanc & corrumpunc Fioret men(e Mab : fru^m inaturat Septembri. , ~
Materies candUnrab arcnlaiiiift iiNofinbad-varioaalb oipcdcnA Qgadcn Ac oifaeB cx.eatjfia^
laudadiEini finnt.
Veiii inilStcijm germina nov^ tDrgelcunt, antequam explioentor in {blh, aibor luec tn tnm:
COj lamis, aoc ladidbus vulncr.ic.i dulccm & potulenmm (iiccum copiosc cffundir, non fccus ac
Betula. Quin & Aucumno quoque poli: cielapfa ftacim folia, & per tocam eciam hyeniem: quod
primiim oblervavit 8c noljb indicavit CbrilT. Vir, 8c charidtmus amicus nofter, D. Mmrfhuts Lijttr.
Mocandum umenhocciiionaccidetequacunque oo^ oonftituaooe aut aeris ten^erie} fedgiclida
ttiiti^6c ieviterpruinola.
Succus hic Siccnanim non obfcur^ rcfipit, undc Canadcnlcs Americmi exeo Arundinum liquo-
ris in modum dccodo Sacchait quoddam geiius conficiunt, ab arundineo dilcretu haud faule, cu-
)us porduncDlam nonen iofeniofiSaiiflceniditiffindViii D.Ihmtif€i jtHhaK» S. olini Seoretaa^
lubcmus. ■ •
E(l Aceris ocddentalis (pcdes foKo minore Jnfatniincaiia^ fipci atnywiaatSt qoBAoer A>
floircfocn»Viipaiinaaodit{ hseinodoiaefti
4. Miris majiru vsrittat J.E An Acer mmtan$im Park ? Aett «WfrWWi jhvm 'fivt '
C. fi? A dt. mmt. tenuifmtt & acntir faUm qufdera ?
Prxdido (bliorura amplitudine minimi oedit« nec tam altis (inuum diviHiris, nullis item fcrratu-
ris>(cdextrcroorum aame exqui(itiffima,nt cum quamsedam adaila certec, pari ncrvorum divi(ti*
rj, fcd roinusfrequenci infcrna p.ircc: non inc,ina ("unc ut prcTJidi iolia, ftd dilucii vindia, fplendi*
cantia: fuperni .iamratius vicidia, non umen adeo utjpriora. Toca cxterum foUi facies molliorj
delicatiorqae» loa|^oii» eiiam bnent pedioilis. An m flore 6c finAu oBqaa fic diverfitBB non-
dum obdervaTtmui ■ V
Hlbemus fofii tn montibus prop^ Genevam odiDeaa, qoie ddcripdbni BaulHniaiue exainaftiini
quadrant.
Acer momarmro (uemuu C. B. colore eft magis flavo quam roas, hgno duriore & venoliore nia«
gjO^critpo, ddifiiniefloiet; - Gecman^ inqnitj ob flexno^ Teoarum diicurfus ad opcm landera
muntur, Bgnmn noBiile Tocamesj eathy^ laaicibM oocfalearia pakhfa oonfiannmr. •
5. Acer majm folio rtttatdunrt minus lacimato, an Opalitt Italtrum ?
HujuB folia habemus in ItaliaSc Sicilia ooUeAa quae magaiudine ad Aceris muocii vulgatis fblia
aooednnt, lonnspaiiterpedicaBsnixa, Terum RNuniBoni, minib pcofiindft ledmaia, la&isedam
Jeu fegmentis obtufioribus.
Non pedtoili tancum icd &: venx feu neni fbliorum in^iuores rubent,
S-ttoeeees. Aiboieai
Digitized by Google
I
iyo% HistoriaPlantarum.
Arborcm ipfam, quod pigct, non defcripfimusj qai» k Bocanicis ante nos pndcm dcfcripfatn
- ^ubitaH
tr Vh
ftlic i
ftiijrc non dubitavimus.
6. Actr VWj^mutmim fivt Cm^idtnft. VtTgmuthm aJtrttum Hcrtnan. Cat. »pp. Styrax Actrk
C -A p. IL
De Fraxino.
FRaxinus Grxds MV* & lAf». TelJiQ- etiam cognominatur, i. c trinodis, quod ramos ordi-
nato» & numero pares habeat. Latira nomints Etymon probabile apud Grammaricos noit
invenio: nam k Fr^o dici, quod m fragoHs lods nafcatur; auc i fcf^'< ftfimtniitm, quod
ad fepcs conficicndas utiiis lit, minus placer.
Fraxim nota: (imt folia pinnata, folliculi mcmbranacei oblongi, (cmine cxtremum inferius /cu
quod ad pedtculum cll occupante, non ante Autumnum maturo ; flores ftarainei congefti^ atuo
folia erumpcntes, & brcvi cvaneKcntes.
A. I. Fraximt fmlgtticT J. B. txttlfter C. B. vuJgarii Paric ComitUm %t^ttnt,
Spcdof* proccriutis arbor crafib, fimplid, crefto, cels6que caudice adolefcit, cortice dnereOj
onde fortafle nomcn Anglicum %fp, nuteric alba, criipo pedinum dilcurlii undulati, validis ra-
mis, binis ex adverlb poutis, brachiata. FtJia itidera bmo ordine intcr (e contraria, Sorbi modo
pinnata, quadniplid, quintupljcive, aut etiam fextuplia pinnaruni con)ugarione ad coflam anne-
xa, quani mipar folium tcrminat, Urvia & mtcrdura crenata, licco fapore lubamaro, aaique ac
mordaci prxdita ; qucm etum faporem linguae impnnruint quoqae fmdus qui pecuJiari iurcuio
numeroir dependent, quod inveriara avis linguam reierant, inde in Seplafiisnomen adepa £x hu
finguii (clcunaam cirdter longi, pariim culmo lanores, iiiHma parte [k pebolo remonore} mem-
brand, a mcdio ad pediculum mcdulla far<fii (unt, alba, guftu acri Sc amaro. Radiccs fumina eeJ-
hire gaudent, 8c m iupcrfiac terre lati cxtenduntur ; undc 8c arbor hmtt^MifetC* ic&c a Thoo-
phralto didtur.
*JiiH'fi,jjig. Scribit • Dalcchampius fe globofos mulcos, miaks tradit Theo{rf\raftus, in Fraxino obfervifle^
& collegidc hyemc jam deimcnte : cflb tuberolbs, velut ex reljccato impcniiiis glutino(b mu(co
concrctos, giulu nonnihil adlti ingcntc, lignolb intus nodo mufcolum corpus (uftmentc. Ncc
J. Bauhinus neque nos quioquam talc in Fraxino hadenus obfervavimus. Si quod tamcn ejulmo'
di iit, nihil alnid eft quam excrdcentu quaedam i pundionc auc aiflatu venenato miedi cujuldani
exdtata.
Ciim dicat Columdla Omum e(fc Fraxinum fylvaticam (cu montanam, ac Thcophraftus refe-
rat rupium Fraxinum colorc edc lureo, & Germanorum IVald tfchtr niontana (ir, colore lutco, ut
expcrienti,'! fibi compcrtum ede (cribit Turnerus, redc nobis videntur facerc, qui Fraximim nion-
tanani & (y|v. Germanorum dle Ornum Latinorum Sc Fraxinum fylvdbem Thcophrafti Ibtuunt.
l^ocui'. Na(dcur Fraxinus 2Kmi in montoiis ( (cd buraidis ) ac planis ; nec minus in calidis quim in
frieidis rc^ionibus : in Anglia ubique frcquentiftima eft in {ylvis ac (epibus. Au<^ fadlis eft^ Bc
feftinantius gcmiinat.
Fiaxinum dupliccni faciunt noiinuHi, marem fcu flailem qux flofculorum racemos nigros dun-
taxat icitj Si. fammam ieu (crtilem, qux (cmcn (cu Iinguam avb dtdum producit. Nos m Fraxinis
?cmo tcmporc cju^inodi (lonim ft.araineorum congcftorum raCcmos ob/ervavimus, ante folia
crumpi:ntcs,Sc brcvi cvane(ccntcs : nec tamen infiiigiiene, (quantum mcminimu>) (licnint hx ar-
bf>ic>, verum poft florcs etum fruchis protulerunr, qiKxl & Parkinfbnus artirm.it.
Ltgna Fraxini poft vlndcmum fic Arfturum cactlenda przcipit TheophiaJVus : nam li vd citius^
vcl (erius quam par eft catlantur, tercdini obnoxia erunt.
Concx intenor Fraxini (ut rciisrt Ca;lalp.) aquam in qua maduerit ctrruleam reddit.
Fraxinus Homat prieconio & Achillis hafta multiira nobilitau eft- Plm. Porro rantus eft ma-
icria C|us u(u5, iit Fraxinum pra: abis oopioiiHimx materix causi naturam genciafli; lcribcrc non
«!iibit.irit Plinms: tiuippcqu.r obcdicr.tiffinia lit in quocunqiie opere, randcmquc pro iu/iis Obry-
Jo melior, Corno lcvmr, Soibo 1-aitior. EJt (ano Fraxini Itgnum tenacifiinuim ac dunf^ltun.
Miiltiim t.iincn mtcrcft intcr virgam (cu ftoloncm c tcrra crulccntem, & r.imum c trunct) arboris
fjfut'. addtxdecerptum lcntoris refpcAu; hic cnim vaidc fragtlts eft, cum illc tcnacifSmus /ic Ad
cphippia 6c lanllas ctmiicicndas expedtur ; ad aratra & crates, rotarum canchos &: roodiolos, ad
I ncda^, vchicuLi & (caias, ad menias, cochlcaria, pocula ; ad drculns prn doliis, nunubri.i sic ca-
puios or^anocum quorumcunquc, pugionum, 5cc ad Iigoncs & }ul4f, aliaque tcrc onini.i inftm-
mcnta iabrilia commodidimuin dt. Dcmque ( uc jpcrgit J. Bauhinus ) Quicfjuid ex ligno Hlti
dcbcr, it.\ i:t liibhlc, fabrefathim, eti.imquc fortcdlc debeat utmagrum vimiaaincrequcat, non
nioliits cx alio qiuim ex ifto parabicur.
f raxini fcmina contrica Sc cum vino pota urinam ducunt. Hipp-
yim. Conices Praxmi m vino codas pcr triduum da porcdlo, & in quarto die oodde ipfLm, Sc (R
credcre Kis (it) non invcnics fplencm. Gal.
I-oliortim tyaxiiu olim diis fuit prb pabulo iaoum 6c capramia: ficcant valid^, curintquc iSus
ierpentum, ^ Veteribus fidcs. Dc anupachia- incer lcrpcntcs U hujus aiboris rdiiiui loliiCjUe iniia
retci l
Digitized by Google
permaturitatem Jicco. i^q,
rdcrt • Plinius, quae qnoniam (c expsttum affirinat adfcribcre non maebit. 7i«-«.*4 iT —
mnum fu^n-e ferfmm. Idem «ttm fe exnerttnn prodit Ambrofius Pariut At Can^iarios aZ
trarius le expcrtum lcnbit m lcrp?nnbus Gcrmaiucis : & D. Charas m oWerv. &«XDerilll devw!
ns non ita prukm Gallicc edm. afTent Ic h&o arculo c foUis Fraxini, qui habuei«circa tres^
jKS. diametri viperain vivam m eum immiliiTe, qiU! iblh <« »idctur) niha verita, iUico fub^
<de«yaikacumiw. Vdeqpdccx!ptu*«r«Plmk»iinagw,q,w^
icm mtelQgiti
Cortex & lignutn Fr.xinl fTccant & ««nuant; licnis du.itiem fpccifici emollire creduntur, un-
de & in pocuhsex ligno bdis li quis affiduc bibat hcnem cxtcnuari aiunt, c6quc nomine & J»rtl
os accoaum qiua.itii exhibent, quo etiam ahqui vice hgni Guaiaci felid faccelSi nmnCQr CortT
ccm inedianum Fraxim in exteris regionibus in Febnbus imermittentibiis frcaucnter nrrh riu: li
fcrvavit p. r. il. Eundem & in AnSl cum fucceflb odub^ e3^wl.nTnt m^^S^
Ubus nobis communicatis. Fohorum & fnminitan.m fcai furculorum tenerioruiM (uccus aaori^
man^ pauci quantiute potrn hydropicis conduccrc dicitur. Sal Fraxmi ludorcs' movct. diunt^
medicamcntts mixtus : idem cflicit & decodum coiticum.
^^*^, ^^.i ^?'^!"*^ iiccat validd; condudt epaticis, pleurilicis, calculofls
Oqniid inodeml, fcpwallisGlauberus, adcalculum ranum & wKeoMreraidDm m.is
pncnoiis eUdblK CWttldeii Wbceis, Pincis & faccharo comeftus cn.turniuv u F
poft plenam mattaittttm poIrB non ad calculum tantum, fci «um ad iaerum 6c hvdioDetn re
jnedium eft prjcftannfumum, atteftante D. BawU, medico inhgni. '
Semina Fraxini ad Si. cum vmo exhibjnim ex Plinio l^idrofKOs ourat, & CQnaK obcfoi a.l
maciern loAwt: Anbi» floam nCBini fioniMndacBr. IJepliMii» FBriinandm hiftom Sz.
sSSSmv^lm^ ^ frnawcoUeai ao» mtturitatem m Angha muria cxaceto&
▼arictas porius Fraxini eft mkm fpecies difHn^a, cujus fona pinnata fegmentis dividuntur te-
Miioribus, Itndtionbus, acunonbus, perindc tamen ierraos ut vulBarit f raxuUi Rami olni^ nr
crcbrioribus tubercuhs, foliorum p^iculo fedem datUiL taadnale?^ ofc
£xLug4uno vianis mnntAiK lialiiitr J g^iflamn
fhwiwr ntimlitnfify JHlfiB,
Huic quoque folia conjugatim difpofita, fcd quat Piftadorum fiilia lefeimt, fubtotunda, minfln
qu4m Fraxim vuJgans, m ambim ferata, m ooihli modieiaa imerior ad nervi: imum brcvior qulffl
extcrior tepe confptamr, id qoMlmTeielMatllo ecFHbdbofu yenire fubindciobfervamus.
Ex Itaha attulit C. Bauhmus. ,
Ex hu)us ramis& foUisin Calabria xftivb mcnfJbus cxfudat Manna, & in gronula Solis calOK
ooncrcfcit. Nam Mannam vulgarem Officinanim non eOe DOnm afllcftem aut mel aetenm evi-
dcntiffimis argumentis 8c expcnmcntis probat tnm Atamiarus, tum Pena & Lobduis, necnon
MonacluqmmMefccm commenuo f^^^ ncquicquam redamantibos Matthido, Ca(a1pino 5c
effc, gummiinodORludantem, qoam qudd <i trunoo aut ramis vubcrafisextillat? auodve evncri.
mentumccrnus ficcfficacius ad idcvinccndum coquod Pbiia & Lobehus tradunt. Raroosma^nos
Urias & Fraxmiprarafos, atquc m vmanam ccllam, quo arftansiaaBore Manoa coliia fiiEttL e£
«Iportatos, M.ann.im poflcro dic, quanquam noapermdiB niddam oAent^fe
peregrinarer conftrmarunt tum alu Calabri
..^'"«ie^l"*»}™™»™"*^?"^'»^^ connrmarunttumalii Calabri, tum -r.rcipu:- dTi-
Aiiffimmytr&fedulmnatur* opwummdagaior NeapoUtanus, Confen-
tia Cil,_ibn.u onrndus teftis <tv7?^« & omni cxccptione major, qui in ramulfc & fohk 4 feiDlb
cxpcnundi ciusa hntco arcunivolutis & cunosc contedis Mannam kpius coUeoit: auodaiom.
mcntum ante eum ab Alcomaro aliifque &aum Icgmius. Fruftra eigovd hutc ventari ra^
mand» argumcna aaaunuUiemus, vdraMito ahorum in contrarium allatis rcfut.mdls tcm-
w ^.a..»....^ .«yMw,uuj *uuiuin in cancrarium .aJlatis rcfut.mdis tcm-
Sus miumerenms. %]gx utnnqos addaOs font probationes refpon/ionilquc apud J. Bauiunum vi-
:n poflunt.
^ Mannam autem In CiLibna fingulis annis circa vd paub awc caoicularcs dics Sesiles ob»
tiascolliguiu ; ciim autem pluit cclf.it flucre. • •*
£ft autem Manna duplcx : qux c Fraxino oolligitur.
I. ^iarMr*, elque duplcx, vel corjKru, ut vocant, velfolii.
». Ce*Bt, quam Sforzaullam vocmt Calabri. »
Obfervant colleaores m Fraxinis Mannam cmanareex ramis ca potiffimum parte qui folioitim
pedicuh eildem anncftunrar. *umh«iui
Notandum auin non mani priu(buam Sol vaUi penint^ nt quidam falso retulcrunt. colliei
Mannam, fcd mendie Sol6qiie &TldiSimo ; noa emm k Solis calore rarefat, folvitur aut cvanc-
Ifflt, lcd ptmus ooncrcfcit, & dunor ac candiJlor rcddltur. Atque hoc rcfpcelu, Altomati experi-
mento, diffcrt Manna C-Z-fc-ii.* k Bomlycw^ didta, &, ut verilimikeft, AUiubmm, rdkwMoe
Oncntalibus, qua: fortaile funt rores coeldles concxcti fea nnllt «ans. Haac fe faS>StiBtllB-
nito cum QaUkm» granis qubuUam io|eQaenfen« tam cjm quflKlaii^, qo^qocexniiSt
fc
Digitized by Google
,^f^^ HlSTORlA FLANTAHnM.
fiCcaiidiCCOoUigitQr; illamautcm pronnub iolutani fic liqucbctara: hanc ver6 andiorcm 4wtai<m-
qae «i&nmTSoli quoque expofium H<.ml;)anam, non Qddem ia r^eni^ fcd Manm uque&ftam;
Calabrinam vcro duriorcm rcddttam & albidiorem. ^ . „ ^ ,
Notandum infupcr colligi Mannam omnem quidem cx Fraxino 8c Onio; led non ex omra-
bu tnUndiMli aooB Calabfia veadiumr cale$ aiboitt qiue Mannamdant^ ut fcnbic iUmnar
'*\lann« reftwnte Cdilpino, ufus cft in tota ItaliJ ad aU-um lcniendam dilT.lurr ju-c .uitn;ro.
nondere duarum undanmi aut trium, mitiflimum cnim cft mcdicamcntum, lolum tcnucs Inimo-
^cduccns bUiofi» «c fcrofos. Tuto cxhibetur (enibuf» paeris, fsminis etiam nratgnantibus &
^v^uxi Non ipfc folus Cnquit Altomarus) fcd omnes aiuemcfic |iatt me infaae i^pme Mc-
dici hac Minni bono ac fclid fucceffu dn^ uUam ftrtcim di Itmt, pncfertm ad alvum moUicn-
Aaxa. Lenit cdam thoracem & afpemm artemm.
rf5i.nM.lj- m ejus uiii ( inmiit C Hohnannus ) diue lunt. i. Nc detur crudi icd coda. Habet
enimnonminiisqu^CaffiaAmiofiuiivdd. s. Uc deoir com acribw» Tbymo, Hyflop. 8cc u
^'^"igcniLi rcccns ( anno non vetuftior ) granis minorifaas & rocuiidioribu^ quals eft Manna
fol.i candida, luada, guftu dulcis, & cum his omnibus (olida.
• lam fi qujcratur, cur Fraxinus in Cabbria Mannam tundatj m aliis rcgionibusnon ircm, qiur-
ram & Cgp cur Lent^at in Cbb itifiila Maftichcn manct, in Iralia ahifquc r jj^ioniDus n)inin)i:.
Rcfponaco autcm id evaui«<iel raiione tcmpeiiei «slj, vd condiaoms loli, vel utnu(que, vd
fortc eoam pecuharis natune & conftitutionis ipraniAi artmnim. . _ .
C Hofmannus Mannam Orient.nlcm Sc Europiam quldcm generB elfc opinatur, led neutrtuii.
meUeum quid, verum (uccum (cu hquorcm arborcum ; cui fuffragattir Garctas, in Hift. Arom.
de'MannaOricntaU fcnbeos, compcrtum iibi, efie cam gummi vcl rchnam arbons Pcrlicx di-
Quad Dcinde, cum cettum iit Europacam effe arboreum quid, Oricnulis autcm Jit iUi per
omliia hmilis ; quidni ejuiHem natnnt ? At ver6 fiejufdcra iianiicfint, cur taAta dberftasli^
«juefaaionis & inaurationis refpcau ? Expcncntiam appcUamus. . , ^ „ ,
Obfervavit D. Tatttrtdus Ri)bmfo» in Regno Neapohtano ttincrans multas acadas fugcrc K dcpa-
icere Fra.\iaum humiliorcm, undc fufpic-m:r M.innani r.Killus exrillarc pcr aperta vuhera fcu to-
ramina ab hifce aniinal''^ petfbcaca, licut in Indii Onentah Utt» cx arboribus ab inlcdis exu-
^''Aite^durtSl^funi vctcrcs fcripfcrmt res fuas in mtcriori corticc Fratini. Til», Fagi, ;dia.
iiiiDqueatbQrum. manmdimbus, papyto Nilodca, palmaruniquefohis; poftci mctaUiCis Cprxl».;
dnTBtonbeid him^
4. ji^«xMn llmfn» BttrytUu MoriCfWwiMu Aimricmi» ptnU
H.tcl'^ulgari Fraxmo parum diiFert primo mtuiru anoad folionim difpofioonem fic OOcticem:
fcd florom profcit racemos, dodrantales, all>D5. pendcnres, filiquas fcminalw *— -"^— «
Huju$planttmficcam«dnostianimifitD.H«#*5i^ «Horto M«wiipelwniu
jOtfM. In HoftB reperittr FaiiiiniHalqieD&; sn «b OmodilbQpiendiisf-
Cap. III. . .
De ifyrka /ve TMMriu,
MTebm font^-fif^* quod ftUlo & fluo dcnotat, nomen fumpftt, quodjuxu fluvios na^
' t^tJn^^^mimtCi ^HtfKt. Eratautcm Cmyras rex Cypii : vcl quod improbonim
finnlcoafttiu laoematim in lummis ramis.
• . -r r . Jl».M KjrhMmfu J. B. dlttr» fdu tamurt ftve Ga&tcs C. B. Ttmmf-
au jVii, i^ma.rc Park. Narhmenfii Ger. ASjrtM l.UUI. «WPWipa.
. -Mamu ex parte tantummodo fmticat. mterdum In v.-,ftam arborem adolcfdt [in Cotond iw
lilidSiSuSque abit] lcabro caudias corticc, ^^^"^^^^^^TFk^iJ:^^^^^
nreffl :>„r rn, v hiin,ilis vulearis. oolotis cx vindi ad oncreum tendentis: Floret cxtren is rami> i i
ES ;S^;iS^S &^Sn,Com foris purpurakcntc, cum c^p.,:J.
oblongis vxuiailis ,1 mJc in cxiemimfemen tomcntoinvo umm cfformantur, exigus
tSfvalSiSS q^^^^ ^''^7''
p^^^^&^, iEfta.0. Amamnos ««ncibusaotib«fana.|amewnefc^
""^rlTSnSSJffic&p&m»^^ S-/-
U»i licms paffioncm eximic ,avare cxpertus. pnmus m Angham
jNjLirqu.3m cam nequcin H.lp.nu., neque inGalha perpctuA comAwWWn VMlit Clulmi, kdflO.
vo V6»« iingulis mw nova tblionun gernuna protrudcntem. j, Tjmnr
Dlgitlzed by Google
Lib. XXX. 2Xp Arhorihm fruBu per matuntatm ficc^ 1705
t. Tamarifcni foho latiart P.irk. Germattica Gcr. TmuH* GtnmmieM fiot mmr finHe^tJ.II,
frHticef* ftilh crajfiore , j'-. t- Germamca C B. . "
Aqnasamat (inquit I. Bauhinus) Tiinarircus noftras, raiice cradt, & qu.rcnis iqtict cradltu-
fine, cortice crafltulculo, in(?Kniter amaro teda, qux ir.ultam nolonuni veluti legctom cmittit,
virgultorum fiagiliiini, purpur.ilccnie coriice obductorum, & m ficquciucs ramos diviforum ; pcr
quos folia ionga coiuerent ferie, Erica: vulg.iri5, ni.iiora quam Tamancis Moolpebeiilill» dupiid
verlu alcendcntia, Qolore Kth glauco, faporc adftringcnte, longinjdmis palmiris act femipedalk
F/<irMy>JC«r«wtaextl3Banininubd^Bfti, foliokcoiiiUnc cxtemu vircicemibus, .iliis purpur.ifcen-
tibus, ofieitm m me^luteolk Sequofitur calycnli fi»c pericarpia mucron.u.i. qi:ibas clciiiJconti-
bus pappus evolat dcIrcuifTimus, c.iniiii.iilTimus, appcnfo lcmmc niinuutiinin, c<jlo; is r.in.
Ciulius Myricam Pannonicam magnum fruticcni cllcait^ nunquam aj borelcentem. bninum
Canieil (ercntcm : Ftarti ex albo purtmralcwntcs quinque folii^ con^ue GailKK Myricae maioribtis
Soois profluentes amtitt ac qoaii^ue cxorbnantes fluwoi, tMH rirfr ctiam circa paludcs narci- Utta,
iw, fofo fiequcnter famlo: Inimkliocet fiquidem & lapidofes amat craaus, ut rcdc Dodonxus.
Noslods conlimilibus ci-c.x A.ic^uft.tm VinJeHcorum, Lind.ivi.im &; Gcncv.mi obfcrvavimui
Floret Maio & Junio, ac demcciis. toia krc ilt.uc tiores & lemcn pfoferrc non delinit. IW^*
?. r4BiMrj^«>gp|tM Gsll^tr* J. B. tam»t* t/£sipi* mhm CJi tmmm^tm •/£gfttu g/A^
Tainaricisdoinefttcum genus, autore Atpino, in .^g^ pto fpeclatur, proceritate figurique admo-
dum A l>'Iveftri Euiop.wi di\ er(um, ([uod ad magna: Oliv.r nugiiitudincin crelcat; Audi^qtieetiam in-'
quit, fugra /igyptum, in loco Saha ab lis populis vocato crelccrc ad roagnx Qucrais m.ignitxidi-
iiBm. cnju» esQgnis cirbonttfacm qpnbo» «o» «gyptus & Arabia utitur, ex coquc ligno nml-
ta vaia connoant, adniultoram xgrotorum ufum. fcrt fylvcftris Tam.irifci folns p.oximi
tamoi longiora 8e gradliora, appar^ntque multa capUlamenta viridia, quali.i in ajiqaibus Equili^
tis vifunt r, r.imo .ipxnfa, fempcr vircniia. /'rwfTwj fcrt paucos, raios^ vi;idcs, nucum magriitu-
dine, duros, lignoliis, line nucioo, & videntur ejuldcm fubftantia: eflc cum galhs: omncsvei^
fieini inter fe diflerunt, qoanquam in omnibus fupcrficies afpera & inxqualis obfciTetur, q ancto
m iongt, alii breves, alii lotundi, alii lati, alii cralB, aliique gracilcs exiftant a'. cr^ h^c
mm vtm fnOm mhrit tffi txfimo, fti tmrfttmim frattmammits & gtnumM gaUas; quomodt
ea -vocat BeUon.yr, -^ui mhrts hrfet «M anfr^ fnMt i rmm GMm fmt fer^, «t mn tmmit
gravatit fere fatijcant.
Hac ct.am (pecies in iEgypto^ aMoie BeUcMM!, lodi ImmUit ficos liiimuuorittir, non raro r ^
etianj aridis & labulofis. *
Hnjus Gallat, ut & cortex, non pancam fertitK iane aftridtonem. adcft ut galla: omrhacindi r„t,
Imt (inqiiit G.il^ni:,) mli qui.r accrbir.is cvulens efl: m g.illa, at Myricc frudui tempcratura m- ■*
eft inaiqiiaiis: immii& cnim cll lutur* cius multa partium tcnuitas, atquc vis abftergendi quod
iine gaOx non accidit. Attamea nbi galla ad muinm aon cft el ud lieet ad omnu ad qu« i|;
M utimur, ad eadem & cortice.
Docotftum fbliorum in vino potum lienem abfimk. Di^e, (nocns exprellus aim vino bibims
"Plin. Adeoque mtrabilem hujus arboris antipathian contra folum hoc vifccram faciunt, ut affir-
ment fi ex alveo fado bibant fiies fine hcne mveniri. Ilmc ex ejus ligno, i:t olini it.i'& rmnc
dierum detornantur pocula, in quibus potus lienolis prxbctur. Clulius Doliola c Myiica: aF
iiihs Francofiirti ad Mccnum venalia memoia?, quibu* coiitentuf iiaKN' lienaiB piotfcft E
krfinodj ctom d^^ oonftmaa Viennam ufquc vcni-
Ka dcfem finfait J. Bauhmua. Confayfaim^^fjfcrtai ufos eft crum .ipud .tgvp ios ad ,n',.
mnm lienem, anme Alpina Eodem tradente TamarHci hgm ufos cft tum m ALexoto tum
raigis fi.pra j&yptnm, ubi haruni arborum copir.fn. cft provcntus, ad igncm miwr; qiiando
tut nulla aba hgna ad comDurcndum habeant. Muliercs decodto cx cortice paraw oer os liiml
pto umntur ad iiftcndas menftnus purgat»n«. cx quo parant etiam infcfliones, «cV^ftcribus
in utcram mjicumt doooAuro : idem qapqoe fru<au5 facere atunt. Iis fiquidcm urimtur in fnu-
10 &ngumis, m lienteras, 6c in menftnns plus ,ufto fluentibus, atque h.vmorfhoidum immo-
dico fluxu : Dentis cnam commotos atquc col]ab.mtes ipforum dccodo firmant atoae in lis
conatatuni dolorcm dcmulccnt. Utuntur etiam »d oculorum Jippitudmci indrient» hl collviiif.
atque ad oris ulcera. Cinis quoque corticum & fiuauom tdoen cunt. AMm bm vim&^'
ftHni fim f «w yitttns ttimH Tmmmid trihmm.
Dc ligno mnki deooaum, non lecDS quam noftri exGoaiaoo ad curandam LMcm Vcncrcim
taccre lolent, quod exhibcnt leprofis, fcabiofis, atquc aliis multis p^ifhilis & ulcsribus artcctii fe-
lidori cum fucccfTu: idcmquc faciunt in melancholicis, jdericis mgris & hydropids cx rcfrigc-
rato obftrufto atque indurato licne concitatis. -'
Incm impura Veofire cpntrajaara vcrc Icnpfit Alptnus non fecmTamarifd quam Guaiad de-
ooao profligan. Non cmm aded gram funt qn« m itgypco infeOi • patituitur. Excludit mali
impetum purior corporum conftituno, tum iUa fudorum pcr conrinuimi aci is.xfhim & balneo-
rum frcquentifCmum ufum confucta profufia Vidi lipius pcffimc aftcd»s, & in ofla ipla fie-
delxviente morbo, cum cxtrcma oninu frulVa alibi t«D|aU li|i0fint,. in llac iraniie dtia' nttS» '
nam pncfidionun vim noxiam luem cvafifle. Viflit%, '
CAPi
Digitized by Google
iyo6
HisToaiA V L, k n r a K u .
' ■ :
bAF. IV;
Utaiius h «Wr difta tnm qnidfblk iMbett htilSnia, lum quM nmis fic pitnlk
Utcciitiulis- ' '
Wbae Phmni chOTflcfifBae fimt feifailttMBjm, Ijbniau in pilutii la^geri^ cnog^tt.
I. TtntMni OrimiJifPirm Fark. Wi» mtaiikm fiKfbdurTlmtm tkknr. fhtm, Onm. pAh
Immgwiht Herauii. (Qe fPUuei^bttt.
I^atanus, <3c(cribente Cordo, ailior cfl magti.Vj .yiiplx S< in latituilincm diffuG; Nuci fimilis &
jbuftc
oonfpiaunnir curnuca. jvwiu «jus nuiio uruinc m aiios crcDro (inmuntuc
lanioi, jurculi Nuas fimilcs. Virg* & furculi cx interralb nodis & Rcnicubs praxiuguucur, cx
quibui lingulorum annorum gcrmuiationes &acceiTtis rurculoruni numcE.iut.ir. Fdta h,ibct niagna,
lata, dura & robuila, dodranuU plcrunque quoquoverius aroplituduie, lcitjuiunciali, pediculo,
aut longiorc furculis adiuta, in quinas autlenas panoi ioflar palma: humana; divifa, hycme decidua,
Aceri hnulLi, nili (inguk eooim fibrse in plur» fWtei ttiinDue difledz eflcnt Vena: a pcdiculo
ad omncs fbiiorum partcs tc eminenties angatos cvidences derivantur. Vere ciim germinavcrit, fe-
cus folia ctiam globulos quofdam producit, longis & gradbbus dependcnccs pcdiculis, undiquc alpc-
lis, & vcluu lanugineis Holculis plcnos, pauladm in majulcuias piiulas cxcrclccntcs, panoCalta-
ncx cchino squales. Sunt auten Urfiitx tat ptlolx 8c lanugpnofir, aigiie totx ccu aculeu conflantes,
ied poUibuSt Spargat>u iiaiilibai. Cijm Autumno ad manuiacem penrenium pilulae tota: fatircunc
& didolninrar in totUeni remina quot aculcis afpcrataf fiieRmt-: Singula erfm temina in rupcrficie
pilu!x in aauiicn tlchnunt. Porro ca iciinna parva lunc oblonga, imdeqi^aque H.n .i, alpera 6c
pappofa lanugineim oUira ; quoiir ut conliadi pilula: nihil aliuil quam pappoia ianugo ellc appa-
reat, Amianto con rito finiilis : ea fi calu in afperain arteriam recepta fiieric ftrangular, ide^inter
venetu i quibuiidaro Veten m rccenktur. Mateiia arbori famrobu/la, mixrz cum Fago & Qiercu
Innilitudliui. Auftn facihs efl arbor^ li apnun nada fueric Iblum, quale eft piiigue.rarum, rigu-
um ; nam in aiperii & iaxda qmninMntcr adolcfcit^ 9c eoftnofo audo(aque eva^ aiSmum
CerJm.
Quod ad loaim in gcnerc attinct convenk intcr omncs qu^ gaudeat nguis & paluflribus, aquap
himque ripis. In Italu fponte non nafci teftatur Anguillara ; quod etiam e Plinii vorbis coUig^tqr^
St)t ^«r,.infic ille, mn jnre mntmr twhrtm mtha fraiid tanttm fttittm tk tlwm erh. TUtmmt
iV.j i /?. Ur 7f:fr( Icniiim tn Dicmidis ttifulam, (itifdtm timiuli gratiJ, frtrninn invtda, indi in Siali^m
rrji- . . I (i.-aMi ttiter frmat Jotiata Jiaiid!,&i.c. In Creta infula Iponcc provenit; itemin Lciimo;.
111 M >nt;: Adio ubi magnitudine coniparari pofGnc CxJris montis Libani, autore Bclionio ; ricctioa
. in Cilbgna Macedonic monte, inque Tauro Aiu- & alifai. Q^ineoaro tn Sic^a ad radices moo^
tis iEtnz nala aiunt. De quo tamendnbin; dbi ttulki ineabraalpoocaaeasoUervaveriia«<C
Plinius Sialix pcrcgrinam faciat,
In urbc Rom.i iiuilcas vidi adulras & (.itib proceras lioc genus arborcs. In Anglia eti.im propc
Vcrul.iniiiiiii luult.u viiuntui', a Nobiliilimd Viro, £c toco o;bc cclclv:i i iiiio, D lV.iiKii'a) Baconey
Barone Vemlamii, Vicctcomite S. Albani iata:} ut a D. tranalco Willugiiby catiorhthisfui.
In Creta prope Cortinam urbem Platanus una eft inlignis utriufque lingux monumentis, nun-
quam foha dimictcos, alia in Cypro. An fuerint unquam ifliuiinodi arboreSj dubium nobis vido'
av: quod fi fiiere^ ecnon pecuuarealiquod genus Plauni conlticuebant, led calu quodam Sc cx-
Mordinem aanirKtalei eiradebam; neeenimFiink» cradi^
ule vocar.
' Errant qui Aoerii Ipeciem majorem pro Platano habent : quamvis enim feliorom ahqualis fic
fimitondo» aliis camea notisi Vctecibus Piatano adlicrifcis;, nc v. g. BxAas fiwma, mantnite 4i(^
femnt.
Scd minus aabuc fercndus Ongnit J. BanliiiiuO cncum enor qni Ti&am Ffaiaonm efl^putamni^.
nam in hac nec foha convenimit .
Tenerrima Vium >UmXIc cortex P/m.] is vlno deco^la mox illiiaoculonunflmdooeiiiftun^
accumjodcmatai tnm plil»mnoas [vindia ifiia 8c iliiu
Cortex in aceto coftus ad dentiam dolores colhunr, i vino Scoipionimi iAos reftingnie Pfiii.
Snntqui cum cortice combufto mcdic.imentum deficcatorium &: abflerfbnum cfficiunc*' nt OUft
' aqua iepras lanet, per fele autcm illitum ob humorem niniium uicera vctera £c fordida. _
Piluue vtndestnvino pot« ferpenturA morfibus auxUuntur, exccpta: autcm adipc igm .ur,! .ifla
lanaiu:» vel frigoreadd^ Plinius; cufie aucem cum aceco acrL nugflbue Scylhtej iangMinem ohuicm
fiftimL Ec knci^nem 8c cardiiomat^ mdamii qnogne Cjneianiariilqne ] vetem iiddin> mcile
eniendaht. Tlm.
Fohorum pilularumquc lanugo ('in .lurcs &: oculos^ ilJ.ipia auditum vifumquelabefiAat; aipC-
ram cciain .iitcn.im iiilpir.ica ortemiit. .
Ihcc c V ctcf ibus Diofoondc, Galcno, Plinio ; Hodie nullus ejus, quod iciam,in rocdicina uius c(L
. InnwKmAchokUCobfovavicBeUDoiuf» i^mkii^^
flu^gno laboieaHtfiunpca.
CMCiAm
Digitized by Google
Iib>XXX> ^ Arborilmt frf&u ^ mauritam ficco. ^ 1 707
Cksram Arbor lucc qudd vaft.t edet, qaod potula, quod fbOk ampfiffiniis. ainbne fadenilc per-
eommoda, a Veceribus Grvcis 5<: Latinis prxcipuo in tiono e li.ibita & licerarum montimcntis cc-
lebrata cft. Nnnc efi ( mquit * i*linius ) dara tn Ljcia s^ehiii fonta focia amxmttttt, ttmm adf«fitSf * Lib. «l.
itmaiu mtJocava, 80 aiijue uniuf ftdum fpicu, Bemcrofa vtrttce, & fe vtfht fntegau ramt m^^t-**
mm mBtr, *pt AttMtnt umhtit : ac ne^juid deftt fftltmcjt itiuijgmit faxea imtu ertfiiimt CMM
mt^ealn nuifuxti fmmeei : tim i^pm tmraeule, ut Ltcmmt AAnimim ttr Cof & fiifer etutm frvmneue
efm legaim, prodendum etiamfe^eru futavit, epulatum, imrs tam fe ciim duodewfflma ctmite, lar^i
iffa tores fr^hetite frmde, ab etimi afflatti fecurum, cptantem imhiitm ftr falia crtpitut, Unorem ijudm mar-
morum mtort, ptFittra ■varieiate, la<}uearium auro ctibuijje in eadem. Altud exemplum Caii Prhuifit im t
Veliterm rme mirati unmi tatsiata, laxtfym ramerim trahibui Jtmima fmnla, & m ea etmUti, ^ if&
fmt ^tt nmkrie, fmkletim etttvivarmm^ & mmferii cafaee tritlime : qmmtemHam affelLvk^niiimi. .
TJatammOeeidtmatit mttf^intnfii PaA. Pimaii. OeciJeitt. filulii mimribus Herman. ^
Hzc ctiara Aibor magna cd pacuU ; fbiia prxcodends atqualia, non tamen adeo prt^unde ui-
dlkaiKladiuaca. pynb Im ecfum Iplianoexparittt
'jaot s OEterafinulei.
E Viisiiaia in An^iam tnafliiBtJiDaa Tr.
A. l^im Mjrttfelta Se^a C B. Afjtrtm Braitmtks fioe EJieapmt CtrM Ger. JUw JSthk^
firtj, [ive M)rtui Brabantica vel Anglica Park. Gale frutex cdoratmStfttKlritm^mn Btd» '
as^nus Dod. J. B. ^\OCtt IBiUoXD, 4^u\c, jEDutct) S^jntlc.
Llgnofiis eft frutex, (armencorus DeJ. cubiti altitudinem raro attingens, [ imo apud nos non
raro fuperans] in ramos mulcipliciter divaricatus, cortice nifo ad fpadioeum vergente Ixvi.
que. / . quodammodo accedunt,id Vicim Iilxam fi-ucicofim, vcl ad parvam Siliccm, gla- *
bra, lcd quodaiiuiKKioincana : atquc m quibuid.im illorum ferracurar .ipparenc Ramonira eureinis
iniidtnt ■-^/'.''"'j vc-luti Juii, -m^to minorcs quim in Betula, Iq-iarnacij pcrclcgantcs, qmppe qiadU
luto (padicco fplcudioent. Cortcx amaricac non Ime adiln^nc ; matcrics candida.
Lobelio Jlsfeuli funcexluceo pallidi, quibus (uocedunt lemmum crebn raccmuh, coafertiSCOOR'
flaci quaii fpicis, ia qnibuiyinai ptDgao^ odoce SBwhadis dninatj ied vefaeaiearioe^ tc T^dBi
quodammodo. . .
Radix, tefte Dodonxo, ftibcR lcnta ac dwt. Totus fmteY; ciim f^r.ivirate quadaifi odoraciis.
Gaudet loas mcuJt» & ericailns, aauo&.8c palufthbus ut lecic Dodonxus. Invenitur plurimui Leemfi
jn iniula EBenfi» locis adis & paluftribiB, ibb ^xmgiofo: alifai etiara ooafimiUfaus in loos rejperi- timfm.
nm, uc V. fE> in S^teonioaalibus Augltar, & prope Wareham oppidum in Comitatu Doicemifc .
Maio & Junio flores apparent, JiBo & Augufto femen pcrficitur.
Sapor e>;regti am.in s infigncm habcrc vim (iccandi & tiiicuticndi monftrac; (ed ^ra:(eitim
lere tam iumptum, quAin admocum ad iumbncos necandos £c pcllendos Dal. prodidtc. •
Hujus (bliis &. ramuiisasdiumcondavia per zftatem omant noftrates, odons gratii, quem flores
& (umrpicaces ituvtffimum exhalant : Eadem in aicis inaer veftinienta tecondunt, non tamumodo*
lis gratia quem commutdcanc fid 8t adtineis'abigeoda&
Hujus ufu Polojio danrn effe enecarc pcdiculos porcoriim fibi rclatum fcribit Simon Rnl>
lus. Si enim (uibus m Kan, (ubfternas Chamrlxagnum, fpacio aiiquot horarum pcdicuii inter>
nioniaitur omncs, ncc lendcs poft dein aniai.iruur (^im & in laltibus in quibus Chama;la:agnus '
creicu nunquam llabulancur aut cubilia (ua habenc ierfcate^ imo nc quidem acoederc adoos, muicd
minds eos perrepcare unquam vifi func.
Flores nonaulii Lupuii vice CerevifiKi
tiam inducentem eam reddunt
Intradii Ikr^unh & ahis Nonvcgi.r locis vulgus pararc novit iingjcntum CX pulvcnttt*
Ia:agno & bur^TO Mai.ili admodum cfficax adversus contumaciliimam fcabiem : S, FttM^ ^sAifk
Metan. Claf i.p.^f.
Nou (imt iKxlie Thez arboris folia k Sinis u^ue ad nos detata, ex quibos in aqaa commoni de-
co^ addko Sacdurocando oonfidiur podo non m|ucunda, & falubris credica, cui iTmilem ex fbliis
IiU)U5 fnitias c^iccatis parari aiunt. Quin Simon P.iullus a£rmat iplTus Myrti Brabantica: folia c(Te
Thex duftaj, um iong^ peticaj tantoque ui iK>norc habua. Verum toto ca:lo errat, & Tliea arbor.
camloag^aGIianMB^podifieitt * '^" ^
Cap. VL
'A/iir LiJiesfiere msximtf tm imiltie innafcuntur fili<juie. Sjahta H. M. P.j';. T. ;9. p.
K .... _
ARbor eft procer.i, .^0 .lut 50 pedesalta, f «#///« admodiim craflo, cortice icidem aiulo ma-
nito, qui cuciaila cinerci (quamosa obdudhis, intus albicans, ac copioiam aquam adftrin-
geotem ubi maditur cxfudans. Suiiilitcr nidix craila clt, Sttcnui, lubro-nigricante, (qua-
molo, intus vero ad albicaiuem moduiiam purpurco corace teda. necnon hbns lius lati
perwrramdini&f %focaorii,odkirindl^ fWi«oUMig»raiund^(mg|id&GrrfBHintuaM^
laoagpno&.g
Digitized by Google
i7o8
H I STORIA PlANTARUM.
lanufnndis pedoKs inJuerem, kmgicudine fpithamam.lacitudine paltnum foperanna,(i|pemi (plenden*
tia, infemcnequaquam,atTo-vircntia: Co(lanieduci^8c maverbpane dtdextubetani, iiqua
nervi plurcs ordjnatim fere bini & bini parallelodnfta ad prominctnes denrata^que orfts eaceunt : (apor
acidus. Inter ipla aiitcm foliA c valitio, crafTb,quaJ!7ingulo cuilc (cu pc'.'.icii!o ca!)x prodiCjqui n^ili
AlM-^qti* mflfl"'""*''"''"^ aiirhis felc .nxnt. conltans e uumaue cochleaco-cavis,viridibus, aaflis, validis,
mtenribw roui» i/eo potuis tavis nnolucris, contmcntibus formofiffimum & adrairandum fiartmt
itidem c ciumquealbicannbus, glabris, cavfa, iocuiid«i, coriaccis folikconflatum, pluniim innedio
capiiUmcntis albicannbus, aureis afteOtfMtam, pneditum, qaac mfuper albicante umbihcoftdla-
to elegantcr i vigmti angulis formato fuperiijs ornata (unt. Pofttjuam vcro flos n\ .-iperrus, fu^-
vi^mo. ac Liliacco odore, (cptcm, oftovc dies elcganciani (uam orbi cxhibuit, quinque Cjus albi-
cantia fili* ftellatum umbilicum, ut & albicantia capiilamenta inftar f.un.v Bi allicjc ardiflimicon-
ikingunc; dein cra(&, cochlearis inftar cava, viridia^ nitcntia calyds iolia ornnes illas floropartes
flbludunt comprchenduntquc, qur unita (ingularum qux in Flore CvoK partium comp|icatio Fiu-
ilum cfFornut pnrgrandi malo (imilem. Huiu; f. urt.ls partium orunium .iccir uam delincationcm
&ddciipdoinemhic vide. Stellatus Horis umbilicus cx pluribus albicantibus (emuiuni (oUicuijs, mter
ptfAfe ffywpi^ ftlbicanciar rotunda ycmimt continenobus conilantr* SlHHm tttMtOlUUif^udaC
unquampiIbumovacob«rent.Tabaa(dninilHish^^ , . ,
Oterum fiwftitt fai noftranfa» Pooi» vinofe fcr^ aflinulantur odore, lapore & puJpa; medi-
mllium tamcn panl^ aliier liic ooabmanr : eoam palpa in faiiaibu» liifiie maBirionbm laAii mol-
LfGnucvadjt. . » . ^ , ■ > i •
Crclat m multitlod» A<I«/*W, prwapuc ataiJCecAfl» & provincias Moutan : (cmel mamiQ,Do-
cembri viz. & januario meniibus firuaui tot, 8c \ £uioni$ aimo oicitcr quarto ad quuiquagcfimura
^ Fi udus hi ob nimiam aciditatcm in deliciis vix comednntur, (ed in eduliis, pnelertim indigeiu>
rum lulculis, ulurpantur. Ex arborts foliis hxivium (it, capiliorum unduoiitati, ac capitis Idrdi-
bos abfiMnendis, necnon argcnto dccoquendo adc6;,ue depurando .iccommoduin. Succus i radi-
'ofam CTPfgli^f cum lintci» applicacus tumorcs phlegmonoibs ac (£deinaco(bs re(olyit. £ (ruftibitt
lenennwis expredi» ^ccus oom (accharo mifcemr, ac mdc fyrupus c»n(iciauv qm pUegmata iod*
dit 8c expcllif, n r-cnon f uicium inflammationein ac aphilus toUit. Frudhisawem matuikirBla«in
i«idunt aivum, V>l dutrhiEam non raro oxdtant. Denique atborts goribz oom Oryzat infnlbfCqaod
indlgpmB j^iTf(fr*-^> «MnfnpMy > ninM^pmtiqueaAAK illirai Aitbniiai medttor. *
£aMk
F
C4F. VIL
AtKmymt Rtiefii ftli» Leen, Robert.
,R.utcx eft fui sencris, fbliis Ribb,(feribus pentapataBi dihti albidis in umbdlx fcr^ aut Co-
rymbi formam in fummis ramidis coaggete, pcdkMKs tennibus oblongi$in(idcntibu« ; calyce
pcncaphvilo. Singulis Bonbus (uccedunt linna: inrcrdum tcrnx capliJ.T feu SUiCulaf, ut «t
Conlolida rcgaii, in hortisnoftns icmmc caflx, quantum luctcniis no^^inmj^obcali, utcrediMo
eft, iodementiam; dclcriptioeft D.rmcrtd, Rokinjm. qui hunc famoamPvMtOE mlloniSdKUF
finiisReverendifltmi EpiicoM Loodinenfi JXkL Cumfimablavtvk. •
A Canada 5c Vugima delau Ibic hac flaan.
C A p. VUL
Psliurm lx>h Doil Ger. Pj.'/«r« /!ve Rhanm>it %. DhfctriJit Viik.Rhamnut ftvt Yiimm
folw Jujubmo J. B. Rhtm.foho fubrotuvdo^ fruHu cotnfrtjjo C B. Cljjttt^ ttjOJH.
■6n (emper humilfae(t, vetum interdamadcoexcrelcit, ut arboris tucn iiomcn poflir,raa- >
tene pcrquam dura: virgas emittk reftas, fic abhis raraos patubs dcorluni inHcxos, lub:
rub:ntcs. quos tenucs, nRulx & mordaces armant fpm«. fi/w Jujubuus tam ^dia OC
mbllupra, quibus ramcn nonnihil vKicntur minora. nec iti proliindf pcr oras crcnata, Mdnwu-
mim acinindom fer^nihfls «leroqui Ju|ubini iolu nervos cres pcr longitudmem ticcutrent» ob-
finant f Juxta qua: fimti emicaM parvi, ftcllaci, orbiculati. Succrelcunt /r*i/» lati, pcr margmeni
;inembranacei, comprclli, prorainente utrinque umbone lignoio, cujus mcdio pediculus mlenmr, qm
■ diffisai in geminis Ycl ternis loculis totidcm oftendunt femuut, luhnco IxvotC, fic colore leaiuium
-Ijni, (cdiotundiora,toro(ioTa,pulpadula, colonsfcreporracd. r
Fruaus (ut dclcribit CjEfalp) dcprcllu!,, cx tcnui pcJiculopendcr.pulpa quadam fungo(a CtrcmiU
duda, oificulo umisduro, intra qucm cria femims conceptacula, finguhs (cmmibus donaca, qu« m
iiiisalveoliiitintinnabafiniodofbnfflt . . . «. ^ ,. /r l
Fadli autcm nobis cum J. Bauhino pcrfoademus Theophrafti Padiunim efle hanc piiuitam.
eandcmque a Dlolcoride unocapice dicn Rhamnum alio Paliiirum. C5on!llteJo.Bauhmum.
tKt» 'd Orca Vcronam, licrgamum Rom- & alibi in Italia, nccnon arca Monfpehnm >n GaUia iNarban.
Paliurum in lepibus frcquentem obfervavirous. Gaudet autem campcftribus & incultts. Florct Maio
&Junio; tniausAutumnomaturefdt,&totahyemearbonadha:ret. Hyemcmctiam, ni''J;^^'^"\°
dum acns, tetre potdb, aboqui diligcntcr ent i &ispcefooniendoSi J.B, Nonnnllis ^ftn» Lbrm <u-
dtur^qaoniamaMonamrpineamquaServatorisnArimmpom vioUbanair ex ee.nexam tuue «i-
N
TtPifai,
Digitized by Gopgle
Lib. XXX* Jrboribus frSu per matwritatem ficco, ^jap
audanc; nccenim ullum Rcnus Rh.imni aliufve fruticis fpinis acutioribus rigidionbufj.fiorriiarn ncc
imponc tradabile temere rcpcnas : Hinc & fcpes vivjchominum pecudumque mcunibus .ncendis
commodiffimz ex co parari ibiebanr.
AMxiogfxatt vemreoi fluentera cohibcnt, djgemnt & pbjjtmata curant Paliuri, Folia & radix. Fm- yj^^^
Ad> TO^&tancunobdnent incidcndi vim, ut & calculot'«dlbe comminuant^ DBdoris pulmdhi^ ' -
excretionibus nuxilicntur. Seni i na comufa >d tnffim flOMinittwiMIIBr» iit.4tMm,Aaanoulas& cals»-
lum utuntur Moaipebcaic!) media.
.. C A P. IX. • ;
dteecct. - ■
H, M '
RAiix et fibn>(a, albicans, fapori» in oombe fubanuri. CmU* fiircuBque viridi-fula, f|enicu>
lati & fupra nn^ulos geniailos exnibenntes. F«fi« pedolis mefiocnbus, Tiridi-rulbis, langd-
dis bint advcm, altematim fiu hxrcnt, oblon^o-rotunda, & pctiolum contrafta, antenus
in.ailpi(iemddinentia, texcuri minus crada, mollia, luperficie ieni, Uiperne obfcurius viridia,pa>
tAm AMnfa^ fchiK pallidiofa, fapore nuUo. Colla media & ncr\'i inde egrefl) in fupina etiani
EaniNaB: Wlmn h, fimibi» parvwum ficracuiido-cuipidatOFum f(>iiorum, qu« furouMa faitu Ai
alienuiim fo, dnwiSelnrreaimdraudbnt, emni;, Tiiid-fiamki, galBad, oooftamei cri*
liis, ^ridi-ccerulcis, quac ex galca ad unam partem pFOtendutitur, ac pedunculo candido, non-
nihil inflexo, ac fiipenus nodulato ac rongiuiculo, quo calyci quinque anguuiiCmorum, viridiuxn
& cufpidatorum fouoinjm, tenuitcr pilofbmm 6c ftnatorum infidcnt, hab^itdue innodulo pcdun-
culi cui galea cum ftriis ex tranfverio ailriaa efl, btcomes eminentias ex viridi rubcaenileas, & ad po-
(ticam gakae partem utum ladniam tenuem vindem, iubcoeruleam dependentem, luiitgne floies
odoris nullius. Folia in medio interiiis ibiaca, duo obbng^yangpfta, flcperibi cnlpidam, nediiini
quoquc oblongum & iacum, ora anterius rotunda cerminatnm.
Pcr pcdunculum albicantem traniimttitur iVylus albicans, qul h. verticc gcrmlnis capfular fcmiin»
lisoritur. Floribusdeciduisdcalyceprodeunt capiulaelmiiiues, qux pla^ accutpidatc
funt, ac haihfbrmes, pedicab oblongo digtaJi coaltoltei CBrtice ruidi, intus lignoib, ac inmedio ■-
in longum ftriao, ot & tn oris uni ifaii nuc ntrinqae per mediam luperficiem pedis excurriL In
iingulis capiulisfenunadao, ad utmmque lami anum» oonnta (nnc, per interie|Mmentttm medium,
quod ex oris capiulz ubi Ibiata ell inftar latx fimbri» excurrit, a fe muruo diflini'^.!, vjld^ com-
preiTa, rocundiola, ac inftar cordis cuibidaa, cura (iio cuTpide capiiik cuipidem rei^iaentia^ par
maturiratem fubflava fiofitriiffi>feUidbii»%eii&i6«b panauUemineniii^ nunmfccnm ficGiiMM^
icabfa. fiLPorii nuUiiii» > .
Jt<£tdecoftalBcfiiniptafe^ cttmoieoSelmtyroviiesadaaget; ^
cadem aita & cum olco Sirgelim data mitigandis podagne doloribus fenrit. Dcco<^m cx raJict Sc
yUMrcnptam frangit calculos, cadcm quoque virtwc lunt felis contula & alligat.i (uper ventre. Suo-
Cltt OC mttsextraftus (crvit pro calcuio. PoUa in dcco<io data in dyiuria proliim ; cadcm epota
inaqiiacaBda intuffi&doloiibus calculi onndncunt, c|oametiam viitotemnabeatji ucumaqjuect*
lidaed perundionenventrii adttiilbeanoir.
1. BtmCurim H. M. P.l. F.il. }J. fWtfWf hJicmt fi>icstm fionm ptJicnUt krtviorihttt.
A prxcedenti non diffiift nifi in foliis & capitilis ieminalibiu. Flartt in runuois fiirculis h «vwinln^
adquoB fblia quatema, parva, albicantta« cofpikhcafia funt, exeunt CSuitt aotem Iblia Incteaoia
8e nonnihil tran^eieniiii coftii vki<Blio% qpue^eK cofta media binz ac binae excumint, ac propi
roarginem in fe motud arooadm defemMart ftnaie,cri8 nui^ iunda adflorit exortum^ & quidem
fiogulid fingulis notlulisj albicantes, odore nullo, collo minus longiulculo, calyci, qui guinque viri-
dium, cui^idatonuu fohorum eft iniidentes, quatuor petabb tenuibus conftantcs, uno excoUo leu
pede fiuredo j qood laciiEmum, interius concavum & m cuipidem conftriifhim , tenuitSmuar& mnC
piareMi, ooftd media & duabw lacoialibai venuscuipideme coUo inflexis exteriui ftri«nms
onipidatis excolfetranfirerfim ad nnam partem expanfis, quorum quod me^om hdn» eft, 8c fid»-
rubris r.idiis ac unt^ulis in colorc albo tenuiter vanegatum ; ^flque collum flomm ncrvis tribus, quar
ad tria tranlvcrfa folia cxcununt /inatum. Stamma duo aibicantia, tblio turredo ex advcrfb traiiiib
coftamm lateralium ftridc adjacentu, ac cum apiabus iubviridibus, qu.T bre\-ia filamcnta tanguam
appendicesdemicnin^ aroiatim ad te inviccm nonnihil mflexa; ac cum us conipickur fijilm ieu fi-
lamentum aliicailsmediaE ooltae folu furredi ftri^^ accumbens, quod ex gbbulo oblongo viridi^
aui in calyce d|» eiconic FJoribitt delapfis ca^xie daodit flemnu» obloages feroinales oon-
itituens. ' '
Rj$Ji\ in decoao data infervit pro Fcbribus, ac capttbcoiforifqpeiinlil •ftftfoubia. KHtBmntti
in oleoj dein comnta ulsenbus ianandis appbcanou'. « ^ *
Fffffff CAP,
Digitized by Gopgle
IJIO
Cap. •X. ■ • ■ '
SUffrutex eft, lufcens in arcnofis, althudine <linbn triamve pedum, ramts m latum diffirfB. .
R:7tlix tenuis, fitKal^ tenuiflSnias iUteie ac fitbtus einutei^, ac (nbruia. Felia, qux hinc
Uuis in furculis brerifliinis pctioHs proveninnt, vaUi pam lunt, angufto-oblonga, plana, ad
taduni lenia, mollia, iii margine niinuti{Timi^ condenfis, ac viridi-dilucis tlenticulis lcu cienulis inci-
{a, haWntque cortulam m averfa parte emineiitem, qua: & in rcda conlpicua cft. flcrei in brcvi-
bus pctiolis i foliornm alis onuntur, luntq, gemmulx ex viridi-flavo dilutat, paiolis drcompoficaB.
fhiiiia iis iucceduat lingMlaic^ buBcimAvmttm fiaulet, uroote, t^bis laavi))MS,'obIoin(^rocuni(Us
circumfcnpri, in nieJb htenim aciitHnqnejtftriis oao («npBcif qrdme' aculeenmi fai mmudfllmo-
Ium(piculoi ummi:niti, Verum parvt funr. .9ewj>ia qiioqne in fruAibustria continentur, intrafinguU
lateiaunquaminixopriiscapluiis lingula forniaq-liniirica, & magiscinerca.minulq^dc fpadiceo par-
ticiMntia, oolons fiiroL Fiores & fruaus toto anno fcrr, lcd tL-mporc pluviofo ubcriori multitxl(dinft
Wkwb TKttis photae fiiccus cum vino epotus fluxui liftendoproficuus cft : idetn cum oleo coftus upKflr
tjRkit^wii^^mntcXimiAuiL . .. .| ' • ■■"^^' ''
'A^VblttriRidimm eb tantiim diffiat qu6d aldus afllirgat«qa6d^'9i(»tibu3 & ranils 4i valdd n\'
farisfoiininiatis &nitcntibus: Foliis, floribus & fruAibus paulo majotibus. Semina eadem, led
maioia^ pauU) planiora, & inter fpaditeo-fuicum & nitenccm cblorem diieris ondulisrariorifaus
• C A>.- ' ••
•P.i,f. 44. Ttru-CaSt ' H.M. TitLpnalm Indkm fnaictfccfis. ' ' > •■< •
jtJix tcnuior fibras i latCFeemittit ; 5tipif« afljrfflt finqfea» teitt^ ciaflhie fo"^ 5""j^'?^
chii, minus lignofo, corticc viridi, fubfpiffb, rartnk» enuttence tenoes vfrioes, e noduj!^
_ ^ qul longuifculc ab in\ ice:n c^.iffiti funt, iuigulisfcx k^t^mrc, .ilios tranfvcrfim, alios fur-
fam alios dcorkiHj qui inlummitate quoquc ramulosmtnorcscxcodem-nbdulo in tranfvcrlum dif-
fiilidunt, ac hi in alios tenenores (urculos divuiuntur. Stipes ut 8c rami tcncriores viridi-fiilci, vetufti-
Ortsviridi-clari. folia hinc indi rariffim^ conliu in cauUcuIis prarcipuc tcnuioribiis, vcl fmgula, vd
m fummitate pleninquc tna quatdowiftnul, n^fciAi, oblongo angufta, longitudme unii^ fcrrae
Cf. i
R
lonimiiroveninntut • ^ » . . ^ , - -
MMnor «dqtiinquepenbtiocundiaiis,magts ardd tanquara inunum nodum unimjupcnus pUms,
S UAds ac viridibus coroi«liri, RuBts faccedunt oblongo-rotuiTi^, fitial^tra«l»s Am-rmm
forma&colore,indudentcstrialcmina,fimilia icnimibusNaltartnnoft ^ ' " .
ntt*. Rjyii^ i„ deooao dau fervii pio tomunibus ventris. Uc c|nscum butyio don^UD purganvuiB
eft vir^quoq«emn*^-*l«*^.^tt^^^ ,*^Sr.:^> uU , .^^s;
TiihyhuHpropneditolpecwapt;^^,,^ ;
< - . C A P. XII.
CimmU§irieimi lBi C^Vaik,Ar4hmtrieteeuGa. m^lO^
FRutcxeftcubitalisacbic-ubiMlis.minor quimThymekaMqnrpclijci, masis farmcntofus, nigo-
fi».lifmoIus intortus, inramulos pbres dtvilus : rctulionbus, lanoribus, {ic vindioribus, te-
ndftSamPhaiyreamieferentibus: iniCTqu«/lTOparvi,lutcoli. tnpccah; quibiBfucc^
.r\-nrri Drimum Tiridu,niatitritateTerorubornm uidaentia,peUicuUanuri ac terndi gnltus
S£ i^ fr'So tSr^Uut fcntTithymali fmsHeliocitvaV™Mfi/W«^
tumacia! raedulUraalbamcontinent'u, ubientficcatafiierintfufci va; (^t
Ineer MonfDclium & Fi ontignanam m colhbiis faxofis plunmam obfcrv.v.imus. Soualidi, t«vidi«
tJrf&mSS MNmafia cft. Non m Gallia Narbonenfi tantum , lcJ 5c m H?p«lll4 Chfio
Svcnta: atmult6>^etior«e»viridiorinMonfpeIUnoagroquira%iHilpanik
Qualitatibus magna ex patt» cnm Lauieola convenit, eod^nque modo comgitur. Cimi dubwm
fit .an Vecerum Cluniclxa fit n&nc, vircs Chamclia: k Diofc & Phn. attributas omm adjcnbcmt»
iLiagnus tamcn (inquicJ.Bauhinus) fucci todus plantx ulus ctum hodic, pr*Kitim Monlpebi, ubi
^uirmaoopoei pnifliunliocatumqne habent, moncnte prinium Rondclctio; cups imitationc ?c nos
QipV» deaiati Uicd reocmis Si- aut ij. dedunus per ie & liepius aitis Cacbai tids hydragogu^ixu^
Digitized by Google
tib. XXXL Ve Jrborilm SiUqw^. '
perbonoGtndevenru, fcd non admodum miilciim excemit, ne: aliqao cfFfjeni motu, ut lolentLau-
rcola, Mezcrcon Germanicum, GratloLi & alia. Qn\n pcrpannn auc nihil interdum movet nifi
rcraixtis qniburd,im leniencibus auc liirLibi;^ c,u:i.irticis, Puerisetiam datus ncc torraina nec ny
niitiones factt, fed aquas eduat ficlcnun ; Admotumpubi &abdonuni Hydropk», noa uJliim vm.
C A P. XIII.
ARbor eft proccra, nafccns in arenofis. RaJix crAffk, r.inio, fibrofb^, quaquavcrfum eiicicns
conice cxtcnus cincreo hirco, mtui rubefccntc, liguoalbo. CW« ambitu unius hoouiiii
aniplexum implet, cotticednereo, innis viridi cumramis niajonbus teaus; iurculi norelli
Tiride^ & noduhs diftindi, medulla tanwram&furcalonun fiifca. FUia 6 noJis excunt petiolis
longis, fpithamam &:ampliuslonga,dDOtfcmiip«amosIata, oblongo-rorunda, ad pctiolum latiffi-
nia, anreriora versus m culpidem oblongun contrada, tenuu & mollia (Ijpcrnc obfcuruis, fubtusdi-
ludus viridia, utrinque pamm fplendentia, (apore adftringcntc S: amaro. £ jpetiolo quingue coflx
fcuner\'i cxeiint in fupina p.iiti; toln nnnnihil einincntes,quarum dilairfiisdaftiwidDesper fohum
ficconcurliis vide.^ Efoborum Imubus exeunt lurcuhflorifcn, in quibusjipm nwemadm brevibusft
tenuibos pediculis infidentanafcuntur, pctalis cufpidatis tribus, rarius qnatuor cotiRantes, numecolis
intus /tfnnm^, vtri^.dilutisj ftylo viridi drcumpofitls, icapicihm viridi diluris, feu cciam flu dccnti.
bus ac rufefcentibus dotatis, haud diffimiles flonbus Cit-A-vavacu, odons nullius. Sub tcmpus expli-
cationis gcmmarum iii floresomnibus foliis fpohacur, aux vurfus tcmpore fru^um re(uniit;
Fruiiin, qui c longiulculis, vindtbus oetiohs dcpcndcnt, liuu plano-rotundi, trium lateniai,oiiK
fln» dilbnaa fauit, atque in vcrooe ubi ftriae ooaounaiK geaioraU cminemia, catne denla etSn
perniatDikuieinailofenridL >
Imui in medJo oontiaenRtr tria /mmmj per tenue ittierfenmencum a fe mutuo diftinaa, que
finoa tntacen vmc, ano leeereenenori raondo^ac daobaiqiafaoiinied^imeaa oontiagMOcplviic
Ca?. XtV.
Fnittx Malahar.fitrt ftntafttalo fitiUtOt fAtHm ftnta^ono <^ ftntacocco. Fecatsjetti H.M. Part. «.
tak^t. '
H M.
ARbufcuIa humilis eft, decetn drciter pedesalta, e«njSiethaaditiaa(Ib, albicantc, cortice ob-
<'urfto nibicundo, r.innilllque viridibus, fongofd intus medulla refertis, pluribi,, don.uo.
Rtiilix hbrAtj, .ilbiciris ruto cortice tcda, amara*: Fo/m Hnc ordine drca ramulos provem-
unt, oblongo-rotunda, 1:1 11111:1 lcviter crenau, glabra, denfa, tng&L, Ipleodentia, uiodoia.
amara : nervis aliquoc cxiguis fic pxne mviiibilibus i media cofta in larera eicacieoribus. Ftcrtt ■
pedolis oblof^s drca plumofas virgulas proyeniont, inodori, quinque lureis, aeondnatis, & ftella:
in rooduro expaniis foliolis confbintcs; qutbus totidcm alternatim poiTta calyculi foliola vmdia
fubjiciuntur, novera aPieitmt luteh nmbilicum inctlrvum viridantem cum fyU candido quinquangulo
occupantibus. SinRulis flofculis finguh fucccdunc feu finguIxyFA^a^quinquanguljr, lubcn-
tcs, totidein diftmctis loculis parva (ohda cononcnt, cuticula rufamtcda, meduUAalba, &ai-
ri cx totundo oblonga, (apore naufeabundo. .
Pravenitlocismoataajs&pctio&GircaJCaiaMr*. Quocennn bis fioiec fniaiiniqae fat. 'Mar- r a»
tloviz. 8cSepterobrinienfibas,acdblaperftesiioneft'. jg*" '
Folia connifa, in pulvereni redafta, &: dceribus infpcrfi luxuriantcm ac fungofam cememml. -Tl*
lunt. Eadcm a(rumpca (udorcs movendo Uebris mtermiaentis patYnyiinum mmuunt.
Ex cortice & radioB poiveri&b ac cttmoleoiBinii anpmnam oonfidair «1 lcabiem fiauKlqae
cutaneosafteaus.
Cap. XV. ■
Raf* -fi^' CB.Park. RafaOmcho J.B. Thlajpi ft^ A ja,«rf,"jSab»^MbliC
mmt 01 ipunCQO* An Affarrtm AraUtmno ? Zanon.
T Ignods & confcrtis (tatim k radicc natis fhilicac /olomiim, pakaaribus aut p^o majoribafc
I craflis, cmerei coloris, in namerafim noMlofam IbbiDkm canoeUatim divai icatis, fuperiora
tMmm^ pattc ommbusm giobamvelutcoeanrifauspertiaos fiUa rara, unciam feduncumve lon-
ga, lemunaam lata, laciniata,<5nerea, hirluta. FUfcmli intrin(eciis (ecundum ramos ubique race-
matim quodammodo nalcuntur cindidi: quoruni unumquemquc (equitur i;<i/c«/«»» duobus locuhs
mcmbranula dil.luii; tocidem (emina orbiuilana, comprefla, niffa, acria Oannnens, buiis fupialo-
o. os cxti inlecib vclut auriculis proraincntibu», cx adverfo pofiDi ; ex faiteinetino calvds parieie
furgente /?;/() longiulculo. /iMtx fatiscraiHL hgoole, fimplex. i
MorilonusfoBihs Kmcuhs fmg^^ ofionga, angufta, olcx foUorum «mula,i
^uonim fiaafaoc fia|ult< Saffii aeuoc flolculi, tetrapetali ex heriiMeo oobra aUdl. Undt appa-
Fffffff» icc
Digltized by Google
HlSTO&IA PLANTAaUM.
fct cim vcnm flc CBniidnn Hihfpeos fpeckn 008« 8e iiwr Thh^ fpodes repooaidtm
fcille.
Abfurd^ a^dmodttm 8t pneter rationein RoU dicitur has phatt, cumnihil cum Ro(a cotnmaiie
lu^eac BeUonias monadium quendam impoAnrem hinusiiomiiiii amQtanftiifle refert^ cum tamen
drca Hieridio tui^uam reperiatar, fedln Arabia ddem ad litora man in fiboloo Sylveftrem
tamcn cjus fpccicm in S^tix te^lis &c rudcnbus invenic Rauwolfius. HaiK a plnribiis aniui in ilOctO
jneo colo, cum ^acile & crefcat & florcat ( inquic CBauhuius.)
Pbntam hanc Amomum Vetenim non efle, prout mulriopmafifiinr, conftat, qnjkd nec folia
alba yitk proferat. necuUofiureoeasfeaveoisfpincodore.
Radice aquz calidciininoidphnta qoamvis ncci 8c contrada cxpanditur, quocunque cempore,
non n.italitits dumaxat Chrifti, ut impoflorcs vulgo pcrfiiadeielaka^ nec paiiciidinari f"^in
partustemporeimmiila lc expandit, ucilli fabulantur.
RefM Hierubome» Sylwfirm CEPark.
Fiiiditteliii<elocDnabdi4pneedcnte difleib
IB in6ila & Vinoenlii pIcnCBm Hollandi copios^ invenerunt, & vodhnut Blstterht, quia nulbl
folia exad^ habebat. . TcBCciafei nnuilos SGoibati cumcioni abbibaccttnc noa fine efimu. hd. Or,
Fart.i.Fig-11'
C A P. XVI.
^ AHtar Rrafdterifts flmbm B>tci^ ^kt^k, fokMTfh fat». CAifir» Bn^tioifkm lAMKff, Q<*>
firaguacH, & Cebipirs-mn FilOll.
Marcgr,
Rbor eft grandis 5c ramofa, qux lignum habet durum, afpedu fcrc Cimile Faginoj ex quo
roaemacninarum & curnium fabricamur. cortioe eriieo cum fitico mixta In raniis h^>et
ramalos alttmatim Hbi oppdltos intervallo femipeois fer^, in quibus akeinacim vel edan» d»-
reftd oppoountur foUa parva, duos diatos drdter 1onga> & t digici latt d» lariflSma, figura
*Smiii0 ff ' fimili.i fohii Buxr, fiipcrnj Cirurnrc vindu & (plendcntia, infernc quafi canefcentia. Flores fert
fiu^ktVifan. Qopxofiffunoi, in quohbct ramulo quindeam, vigina, aut plures, fuo quonibet pediculo brevi infi-
dentes. m.ignitudine flonim FOmorum, aut pauio majorK, qumque pctalis conflantes^ qoae pio>
deumeoigrocalyoe, illique infuleu. I>jotoliafk)risnuiora|imt, & prop^hxc oAoauc novem
paTvula pemmm alba, afmbm nigricantihaii. Floris foliis deddentftos nalctmri medio SOi^miU,
ex viridi fiibflavefccns, in qua femen condoOtlllV Foliola floris oninia lunt corrugata ut pannus
GofTypinus LuliMnus: Colo; illorum dihuioaeraleus cum albo; fiipenus fioris folium propc caii-
cem maculam habet rufetcentcm, cfl: uiodoruk
T«MMr FkKCt menlibus O^faii Sc Novemhri.
Eeordce, qui amanis eft fic aftringens, Balnea & deco^ fiunt praftandflima adverfus morbaa
i frigore natos, pedum & v:ntns tumores, dolor^fque membrorum CmamMtti LuHtanis didos: ip-
lam aeniquc Luem Venercain non inveteratara fixmlecus 8c intrinfecus adhtbtta refHtuunt, fiido-
r^uc provocant.
0>nT verd adftringpodi £aculute nmul & acnmonii ^iadam a^t» Icabidj cineaBque^ 8c aliis
c A p. xvn.
'JbiKtut feu Vettt-uU H.U, tmt»f. td. 14. . Jrhr iiMe» /Mm Hkmih fmmAm fmvk le
K
ifcults fccu.
Ari-veiti 8c Pe-vetti Tab^54.8e «. ijaft.4.dcfi3ipt. fpedes eft, atque arbor humilior, ij.
cirdterpedesalta, caodSeemediocnter craiTo, cortice cinaodnereo, inus rufefcente, ra-
«.m. muhTque viridibus pluribus donata RjUix hbrata, rufclcens, odoris & (aporis fylveftcii
acaraari. FoL oblongo-rotunda, aaiinuuu, crafla, denia, glabra, atro-viridu fupmii & fplen-
^cia, inferni fiibvindia; faporc amaro. FlofcuU inodori, vinJi flavcfccntcs, ad foliorum alas
drca fcrcuJcK foicatim prOTeoium: copftam ii uoioo foliolo, fed m quatuor profimdas ladnias
aivilb. fic urlluravideantar; fimtiimilit aUiicanKhii flaTCfiiaiibus apicibus omatis raedium ocai-
pantibus. Flufculis envircefcencibus fimm perquam aSgm» nifi^ iaodaa, io^ida, vafeuhsucs»
per nuturiutem indula tuu:cdunc.
CAP.
Dlgitized by Google
1
f
J
De Erica.
ERicam Mattinius ab ifAi» fran^ dedacit, quia calculo» fhngendi vi pollet.
Ericz notx (^c llatnra hnmilis, folium perpetuum, flos fudus, & plerunquc araeolarii:
V.ilculiiiii rcmlnalc in imo florc cen calyce claufuni ; ia fleriUbui^ (goalidB 6c paluftn iea
ipongioib IbJb vigerc, quod paucillimis plancis conccditur.
A* I. Erica vul^aru Park. vu^nrifivt f»md* Gcr.cmac. folw Myrica 7, ftitvuljrark pjatnt
C B. vulgarn ImmiJu^femper vktm fiav fnrfnru & alh j. B. Coinmon ip>catl), OJ Xtng»
Frntexhuaiilis eO, mro fupra cubiti altitudinem aflurgens: [ vidimustatnen in moncodi Scptcn<
triddalibas Anglix pucndo fic (pon^ibfidoqoac etiam duos cuUtos (uperarct} radK^ta longil^mis^
fi«dnooaiumacibus,(padioeis: «Njpiirar nntnerolisj lignofis, duris, ramofis, colofoitidem Ipadiceo •
■atxSSm, vcl in nigro rubefcentibiis. frequentia, (emper virentia, quatoorverfkulis fquamatim
incumbentium foliolorumniiriimoi-um conftant,ut fupernc-deorfiim infpicicnti cruccs amrinux viJe-
antur : ad Cuprefluni 6c Tara.iricem acccdunt, qua: ( ut ait Cludus ) tcmporis (uccdiu in ramulos ef-
iigrmantur. Flofatlt velut ipicain expriisentes fecundum ramulos a mcoio ad fummum u^ue pro*
pendent, bullan quodammodo^ tctnpeolit elogandffimo purpurzdilutioris ookfn^ imepdiiai ajlbg
perbrevibus petiolis appenfi, quoram mediam oocupant apicei ruffi,
Septenuionalibus regionibus, ( ut rcdth Clufius ) maxime fiimiliare eft, lods inculcis : prxfertim - ..
auiem in montoiisfTigtdis, lolo pucrido ccenofo & fpong|o(b, quod aquas combibit & humore per- ^**^
TCtnoange^ ofaiiinUK fiM aliBElttiaBBiovad^ KMiw ia cdidiiaAai
iiifBOiQir<
• ■ *
A. Erici vuli^aris hirfula Gcr. Myrica folio birfuta CB. Mjrica folio tommtofti ^tetM^ .
foliuCiufu J.B. 'vulsrarti birjutior
MoAri fencentta k prx^cnte non di^ fpede: cum> tefte Cloiio, pneter birfidSem «i per
omiua ftmilis fit i n6c minus (requens occurrat qium vulgaris glabra, non locisjtantdm uioDltHfupra
Windelbram ( uoi cam obfervavit Cluflus J fa.f ubique in Anglia.
Tum fticcus Ericx tum aqua fiorum (icflillat.i ruborcm oculoruni tollit & dolorcm mitigat: quin VirttfS
$C colica laborantibus uciliter exhiberi cxpcm:s eft Tragus. Vfitt
Fomcnu&balnea (udatoria^ floTibus oonfiBda podagncis & paralydcls merobns coriducere crc-
duntur. Aqua, in qua vulgaris Ericz folia deco^ font j fiimpu teptd^ tam mand quim vefpcri per
triginta dies %y. ponderCj tribus horis ante cibum valec ad vcficat calculos comminuendos & cxpel-
lcndos, cxpcruiiento Matthioli. Vcrum id felicius lucccdcrc idcm notat, fi poft id tempus mald
afFedti m balneuin decoctionis Ericr ingredi, atque ibidem mor.intcs ("up<:r Kricim dccolflam (c-
4ere lubeancuTj idque plunes repecatur. Addu Mattbiolus (e noviile aliquos. qui ,ferrata vi^tus
laiionej hujas tenmm potn vefids cakuln in nniiitn« paitei oomminnn» qhrmimf. jQhj» hoa
CNeoat Ericc floribasconfr^ ad ftJlendos hetpetes fix^
tesRondclctium magno fucceflu ufum fcribit Clufius.
Nccmel quod de Ericz flonbus legunt Apes in Anglia adeb improbum-eftj uc (cnbunt Diofco-
lides Sc PlimoSf fed paulb duntaxat coloracius.
Ofium gcegjibitt Etic» Iqrbetiio tempoce pabolum pntbe^ & m/Suaa, £iveadit ioopii iigtwraol
lalervfc.
In Scocia materiarii i terra pulla inculcato ftramine ex aqua fiibada leviter, & altcmis Erica:
ftnds, extrorfiim ucrinquc fpedtantibus comiSj concurrentibus in medio lignoiis radicibus, paneces
cdmcafamm rufticarum, tum hortorum artifiaos^ excruunc: qui vinculo ftraminis 8c Ericz nec
pluvias metuentett iMcatterentium iuincatonim afftiftibot coiiciiffiianialtas.aniwaduaiii. j^w^
Sjoti montani pro lcdo fxpc fiibRcmunt Ericam, radicibus dcorfumj frondibus furfuni vcrfisr
adaxjue lcitc hac ratione ledos concinnant, uc mollitic cum plunus ccrtcnt, lalubriutc long^ fii-
perent. Enca cnim naturali ficcandi vi ptwiita (iipervacuos humorcs exhaurit, ncrvifque eorain
moleftii liberatis fuum vigorcm cOltitaitA ot ^ vel^ere langpidi Sc feffi deGuboetint, mani vegeei
alacres refiirgant.
<)pidameKt«dicibasEacBGa]ioei«ffiM 0011900^ I>.5SilMUl ImtfU^Zm.
A- 1. Erics iemtiftlis Ger. vtrgats ftvt ftxt» CUtfuVixV- hurmlts, coruce ctnert», Arhtifift
C. B. ramulijtirmj, fiarHks ftmtmMt fmfnrm J. E fvat>\tiiax.\k
Altitudinc cft pedali aiit cubitali, plures ex eadem radics atuUi cmittens, renucs, fragilcJ, cor-
ticecincrco tedos : gcrnun i t.iinen novella rubefcunt. rolia tcrno oidine per inter^la ramulos
dngunt, minus crcbra quam in quadri(blia palufhi niox dcicribcnda, pcrcxigua, angufta, acuta,
iaturd vindu, glabra. E folionim finubut exeontr«M>M/i mno pariter ordine: versus caubuffl & (ur-
culorum fiimmitates Florti^ longi tnterdom fbrie* ctebri, tres tamen plerunque ftimd* brevibus 8c
tenuibus pediculis rubenbbus appenfi, monopctali, concavi, Urccolos imicui, faturatius purpurei, i
«alyce quioque fegoicntis anguiiis compolua Flos qumquc mcus SctmfmU occulcat apiabus ni-
^Ffffftfj .iricant*u»
Digitlzed by Google
1714. Ul S T O RI A P L A N T A R U M.
ericanribas infigma. Sc^ lus ftaminulis Iflngpor i floris ofiob apfoict; In imo floce valcnliini eft
kminale parvum, globoiiinv fimm pam candncafc ^
£iyflf In incultis & fterililitis freqoens occumt
A. 3. ^^'''f P.rahantica fJmCcrUis birfuto aualerfw J.B. fiomla Belgarum LoMii^fctf^ria mtfir^
Park. ex ruhn Tn^rncani fccfana C. B. major flon pnrfitreo Gcr. etaUB, nttd Jefer
JDutct» il^att), 0; SScConu i^eatfi* Er. Ctm fil» i}. Clu£ '
Ilumilior plerunquc cft qu.ini pr.rcdcns, [ Evic.i n:xt.i C/»/ ] 8: in teiTlm rcfiipina, pciaXbvd
tamcn intcriluni cauiihui, r.imoiis. Surculi minorcs rubefcunt, minus tamen qaim ivxcedends.
(iintquc incand lanuginc liirfuti. Folia crebra, quam illiys latiora craflioraque, hirfuta, quaterm
ocdi&e per uiten alla iaos crcbn caulcs dn^ntia. Fltret in fiinuniscaulibus 2c nuiuilis vcluc in iim-
bdtis cxmrati. & non (ecundum longitudinem eorundem alii fupra alioi lonsa (erie dil])olici, ut m
pr.rcci.^cntc, brcvibus pcdiculis ha:rcnr:s m..iorcs quim fl:pn.lic1.f, vcnim colore cirneo .iuc'rubro
iiilutiorc, totulem fttmttmla occulcances cuni vafcuio leminali linuU: fyUuqtioqi» i flofk afaihf
cnuncr. CjpiiHLt .intequam flores eYplicannir admortnm hat&t» Hduuae,
Lku, . Ini^Dilribuspuuidisfi^Quenseft.
Hoc etiam puto referendam Ericam Anglicam parram capituliK loffiids J. B. qnam i D. Pctro
Turnerocx Ang!;! lijcim ^cccpiiTc fciait.
Joimiunui i^ud Gaaiuuiu iunc pru uuarta dclaibic Sc fig^ram £pc£ fecunda: Clufii pro ea ex-
bibEt^ lUparpcraHi. QeklfdkCBailunuiparfincap fiiam Inii^^
4. ErusCmbfUk ^^Cm»kidtt4jlnam3^
Brejfi.
Raiiium peAiIem i Promontorio Bonx Spci acceptum fic dclaibit Jac. Brcynius.
• Lifttiolub crat, durus, cortice cx (iibnifo giilco & reticulato tc<aus: qucm ex omm pflWe ftenwg 9f
finc certo ordine niulta ambiunt fclia, viridantiaj crafla, nervo per longitudinem ttcurrentCj Eri-
CSB baccifcra: A/4«i. magnitudine & form.i congruentia, nifi in ambiru pilis quilwOam riKiJis, veluti
/pinulis> cxalperaca cf^t. Fhres Cennth.t florum imuli, in r.ami apicc brcvibus pedicuHs, denl
&diiodcniin oibcm confcrti, cx ruhco colorc lcpiJ^ purpurafcentcs, hirfiici, hlfuloft, vcncnosfquc,
in quatuor laciiius p.in'iiOia oiviialiabcntcs, &: ex totidem foliolb hirfucis acumipatfftiuc, quali ex
calyculq provenieates adraodum magiufice ie oftcptanccs in quorum aivo fiamimf qusdam nict-
hispatvtt piai&a com flfklon^ore OQcaltamar.
Erk* Afitcam umMUta Pore ^urfm-eo lUi&iolin. Aii.MeJ.Aft.i6ji. Itcm
Erua Africa»a arkvefetm fimearmc^uiikxa ihid.
Has non defcribit, feil eanimdunt.ix.u icones c>:l,ili ■ iLUS apud ipliua vide.
rrior harum pra-ccJenti a Jacobo Brcynio.^.i^c-ii)::. widcm videtur.
«
5. Enca Cerisftlu tMxima aita Park. Cmoe» fier* J^B» fa^* "^i'» ^"Jii Cer.
^ Hnc omniuro ^uas unquam confpexit Clufius Ericarum maxima, humanam altitndinem intcr-
dum lliperat, nruticofa admodum, Itpio duro, cx rubro nigricante, fcUis cxilibus &. brcvibus, qua-
tBnaor^ine ramos obOdentibus, guftu amodum adftringpnte j fiere copiolb racematim paene tocos
ramulos ocoupante, ut interdum maiores rami pcdali longicudme onufti confpkiaiitun Eflr"
flos Ooncavus velut ex%mmi cymbalum, bblongus, odoratus, puldier« albyat
Lae» (3 Nalcitur in Lulitanix folitudinibus inter Ulyflipponem & ConimMicaffl cddrem dna R^ni A-
Xniyar. cadamiani : invcniebam cciam, inqni^ OMa 'nBPin dcciiixr^ab 'Ulyfflppane MBInaii aom
Kovembri, Dcccmbri £c Januaria
. 6..* Erit* Corii folto maxima fwpurafcens Park. foliif Ccrioi quattrmttfitre pMr^a/eemt J.tt
muaama furourafceiu lefmortbHt foiiu C B. majar fiore furftirto Ger. ^t^tOt fW^fit*
^a(9em ferc altitudinis eft aun praccedonto, edam fiutiooia. tenuioribas tamen tanii^
iffleQcoloris cxilibusfimilitcrfoliis quateinis ramulos fimul ampkdeniibuSi qnorum
obTongiafcnli ficTes inlidcnt, iupcrioribus firoiles, colore purpurafcente, #
Tota ctiam atiftri(aionis particeps.
Provcniceifdcmquibusliipehorlocts; iUaeoamfFequcncior, Sccodemtemporcfiorct; iorcciliiitf
datsox4tvacinai6£ .
A. 7. Eries fotio Cmet muhijiora J.R £1** Ctru filio fecmkU durm ffecici O^^^mifei-
fo!ij Jeme frutuar.s l^arbtnti/k Lob. XtSm EritB jOi^^fmrit Jbttr^^ SWPnC
, f irrclcatoca ©catft.
7. n.
llujus liiie foUa Afaiedna dicas, roukb tamen nameris niinora Cinquic J. Bauhinus) [iii Nar-
bo i./iu a nobisQbfarvatl ininont quidemerant, fednon tocaplicker J nccbmm multu longiorafie
Jatiora iunt qoiin in iconc I 1.1 rccundx MMtb. In ficcis fiiperion parte una veluc cofta apparetj
in infenore dujc; Crebra aiimudum iunt tolia, qusmramulis velbgiareImquuntquaiiamAbie(e«
f
Digitized by
Yd pontis Pmo rchaacernuntur: ramul. cmm non mancnt politi .IK. dcc.kntibus ut in miia»
Monfpebana. Exrremitatcs ramu bnim abundant copiohffiniis &r^«^ ultra folia cmincnnk«
Hi flores plures vcUit cx parvis nodis erumpunt, c- pcc icolis teQuiSas, longiufculis pend™ oTr ^
Durei calyculati, ex quibus mulf prom.ncnr oblongi, ni^ricantes. Hanc rpecicm a | I! n"
^"'rfT/T f}"^/^^P,'''''"l y''^^"V Monfpcliumttur cop.ofam obfervavunus- tem
eimdoi Monfpclio ad oppidum S. Luf,an lccus vi.is. Eandem fl-d humiiiorcm in AnX s™?
mns enndo ab oppido Htlfton ad Promontor.um rfjc 31 ijjard ^int diaum m CornuS
Hic planta diftmaa elt ab Enci Coi is blio 11. a Clulio dcpiaa. Btt: m amm» -ilrfrnilt»....
r4d dcnmque intra cub.tum aut fclq^^cubitum £^^^^^0^^^^^^^^
dauprr«qi&;i in^Anglia. Clufius hanc dcicribcre vidctur pro'alS!Z?.e Sr^(^ r '
fioft.eftfclio; flore ourpurco, mmbre, & extremis rann, confc, tir^ naltent^ Nufiim
nos m ficca animadverterc poirunius, cji turn ord.nem in foHorum drca ramulos &u obfawtt!
5ane autcm crebra admodum & cpnferia Abicunorum m modura uc ramuios occultent.
lio^lmaJ" BolMnntt &TridcntummcnIeFehn»a.
8. Erk0mtjor fl.^r;hm f.v h,rl^:cfO purr^rns C.B. Parlc Cori, folio i.CM. fdti, Cmkt •-
c/«/:
'Praccdentibusperflmilis cft, fedpan» anquantulum majora & lat.uCuIa nigriorique *p«»a---
h.hct ^..^tcrn. <,raimbus arcum ramulos nafcenna : plurimos/^» per mtcrvalla SdL tfi?^
ramuloiuni ion^it.klir,cn. nalccntes, fiipcnonbus fornu fimilcs, herbacei primum ooloris. deimle
albo purp.iraiccntC5. Tota coam adftruaoria fiailutc pradita.
Supra Ulyflipponem trcquens incer rupttioRa^ Edudbui camoi lods ocGink. nri ttiam isSr-s >
Ta£uro. Floret Decembri & Januaria ^ wwn^ qneoamcuca^jMjeP
Gerardus pro Eriya maiofe flate aBio CHaf. Smnam TMhai- (^ffjpj ^^*^
9. £r/c- arbmfce», jUrihu, luteolU vel herhacti, minimi, J.R fetmit Plttk MMfV /«•«•i.r A£<f
Cluf.
^Hacccdam frudoora eft, duorum cubicorum altitudinc, nonnunmi.im amplior, fn^Stm te.
mdbus ficminute /J/i,/, uc m Cormda prima kr^, viridibus, gux irttleliccads nonnihaiamiSili
deHuunt, & veft.g.a fu. rel.nquunc: iltius yfc/ rehquis nilnoreft, eavus etiam & herbacei colorfe
.Extremis ramui.s ^pituU b mulds foliis compaaa ttamunqnam gignit, hisnon multum abfT-
milu, qpEmvulgan&duricwThra^
fK^m felu dtgaermtia tx hfeaornm funiiuru. ^ * ^
Jiu^.f autore Cluflo, ton Hifparux & Aquitanix : namque fpadofe ^ fohtudinibus & in:
10. ErU» arhrefctn,Mon^cl^ps, flart furfKrt^wgt, rmiJh term, J. R Er. timis ttr mtV^:
Hups ramuli cuticoli temii dnetfcea J&nt inrcftiti, tcrni f*pe maioribus dxcumpofiti. foiu, non
ubiquc prxditi, iis tamen Comidx fei^ fimU.bus, longiufculk «BiiiCis. deS- m MnuhSS
cxtremicate fiore, cx coeruleo purpurafcentes, fatis magni. *
In montibus Ligurix prope Genuam oblervavimus hanc phntam in%u ftatur4, homanam alti- Ltcu£,
tudmem longd fupcranraii, Maxiraa eftcx onmibos quas nobishaa^us videre contigirErS ^
oortice cinereo hirfuto, foliis parvis, brevibus ; floribus diluti purpora obiter dnais. Looo iS
diao Apnhs mcnfis init.o florcre «rp.t. In fylva Grammonaa propc Monfpelium ad omSoiSJ
SfeSiem kflSnfai Na^bonenli* orimr, laqueiSlSS» ul
11. SrUa Procumltm JHmi Purfurta CA Er,C$ru fdk 7. Clufu Gcr. foliu C>ru,s, fiar, purp».
Cluf.
tJj^^J^iTT^ procum|beoi»fw»M/ habet, pedalcs, ;nterc!nm ctJ.im aibicalcs, exatro
t2JSSS!r"^"^ P**^ «r*<=** M^i*. Terti» C/»/: folns p r n c lunUia, paulo tamcn
nagiora, guatemis plaimque, incerdumquinis vcrfibusordine dili^olit.i, .ullhingence guftu, F/«/"«(-
«inlummis ramuJis oblongi, concavi, purpurei dilndoris eoloris, 'ex quatuor fbliolis eiuidemfei^
coions prodeunccs; tiui nuturi &: i cliccati niiricans tc minucum cootinenc. jSdura
hgnofa, m divcrfa tcnacns: ipli camen prociin£niM nmi humiqne diffiifi ««MMi.^c>pqiaitfmw t
bras noonunquam agunt. * v«i#in«re«pw «•
Cop.os^a4io<^crcfcitfupra 5«4</f, in afccnfu ff.rr«» magno miU. Gcimanico fupr» r-tiifl
Gamingam : mvenit eriam aufms in btJnacarum & Auftrucanii ATpiui^^wLikS^ jS
nio & ct,a,n fer.us florct : intcr Pragam & Noribeil«n edamS^fflL^SSc;^^
mAlpibusStiiiaciscoiieiUmhabeo«^,loctimnooSi^^ ».«3^
Digitlzed by Google
iyi6
HlSTORlA FlANTARUM.
11. Frica temuftlta ttljcmUt* Ger. fctfm» alttra Park. ^fm* AiigUcm CE rmmdii & f^
Corm temb, fhrihu rx nir» faifimifciMihm wujmkmt J. E Cwm JU» ii. C/W^
Cubicali pjnc cft ultimdine, fruticofa, tenuibus virgulis prawUta, qux tcmae femper circa majores
c\ mtci vAlli', n.ilcnntur: folta iTmilicer terna r.imulis innalcuntur, exigua quidcm fcd latioraqulmtn
lupciiorious, iniciiorc £Sc tcrram (peAanie partc nonnihil candicanti^ hirliita, guftus adftringentil
SDmmi r.imuli ad foliorum cxortus vecoeillacim exomantnr per intervalla temis perpetuo floribus,
gequali inter fe fptttio na&entibas & in unaai Qitteni oonvem, nujoribus qnam in reliquis genc-
ribus, concavis, ventre magts turgido, coloru ex albo pofpocalbentis, numero fex, novcm,
duodecini, quindecim autpluribus. _ , * *
^ lifdcm cum Erica baccifera Lulitanica Lulit,i!iix' arenolis locis crefcic utplurimum» FJoret De-
cembri roenfe, & fubindc fanm exiguum nigncms pi ofert.
Miror cor C Bauhinus hanc Aog^cam deoonunareriti cijm nuUibi (^iod «gp ungDam vido;
nm aut andtmim ) in Anglia infetnaiur.
I}. Erica fTonmbt-ns htrhacta C.B. JufiM btrbatea Park. farv4 foltu Corm quatemii,fitTt btr»
haccc, fd^ace:s c.:flJuUt fi^ MniM A>. «Mcto^ Gcr.' frTflf
Cltf,
Pcdalem altitudincm rar6 fuperat, nugna ex parte humi procumbif, fchh quatemls ramuIoS
concrario cxortu fempcr amb»entibu& FUru (ecundum ramuiorum lummam longicudinem intcr
(olia depcndent, cavi, pu(illi, in quaOMT ang|Dlo( de&Kntai, faailMeeo ooJore pnSk^ d^gdefi-
men. Raiut etiamdura & lignofa.
In (ylvis montofis non long^ lindavia Germanix orbe collegimus {ub finem menfis Augufti,
jam mm Borere mdpientem. Ericz fcoparia; ci rca Monfpelium nafeenii iigulii eft Ad minor nuiU
to, fbliis tamen longioribus & crcbrioribus in caulc 6c ramubs.
MA\-im.i copi.i naicicur ( inquit cluiTus j m .ifcenfunmniuiUhii qol. fiponuidiiifeftiis qu
miog^ ad Sttbtf vioaaqueloca proficikt cupuuit.
14. Erica jtrocumhetti tnnii fohoUs carnta C B ^arva Tamcmca foliis Coriat ttrnis, flere eartm^
cafitulu Ihjmt i. ti. iufma cPmea Paiit. Ctrit feiio tm» Clitfu Ger. emac. S&IUf|«
flotDtKCtk inuiiii|^l^atji» .
c/wJ • ■
JEquaii com praeoedend eKafdcitakiliHyne, tenoibdlqoe virgulis prsdita ell, hnml diflnfii, ex
purpura nigricantibus, qux fumma parte in multos p!en:nquc namulos dividi folcnr. Foha in ordi-
nes & verlusdigeft.i ut m rcliquis, tenuia admodum, Erlc.rlcxrxinHiip.inu is: Gallia nafcentis
foliis li:nili.i, terna fempcr, r icni.ulmodum in illa, .xqualuncer fe fitu virgula^ ambiunt: Summira-
muU onufti lunt concaTis & oblongis fiojtulHf extfona pvte in quatuor aog^los /edis, coloris cum
miatuor illis foliolis nnde enalcuntur canm* oAonis ttatnitKdis nigricanabus, ftil6qae purpura-
fcente h mcdio florc cmcrga^bus: Stmen nuturit,ite nigricans exiguumhabet: alns limi-
lem, lignofam. Aiinalcuiicur mterdum hujus ctiam ramulis viridia capitula, d ladoribus foliolis
compadaj capicilorum Tliyiiii modo.
Invcnit Clutius apud arcem Stubptm in fylva illa imminenti, qua ad S^ukerttxuot iter eft» alia
iiem ad finiftram c^pidi NuSmh fylva, & nonnuUis montanis nmnoni» fylvifc Fknvt oQlwi:
mnm Aprili & Maio, qno tempore alpedu venuftiftima eft.
Hxc eftiHa Ibecies oam no$ ad latera mpnnum eundo a Tiidento ad Bokanum & iarapi*
hv Mttcioineiiie lAunw flonnidn oUcn
A. t{. firiM fufkitmi^mtjh^ $!ark 'Ab Toljgmm»fi0U mmAaim ArxrflSl ySA» Lob?
Cauliculot fiindic plurcs, dodrantales, tcrcccs, tenues, ramolbs, per vetuftatcm lignefcentes,in ter-
ram provolutos, |uniorcs rubentes 8c interdum vclut farini albicantc refp<.r[c,, cicbris geniailisdi-
|Ua£tos. Felis ad iin|ruja genicala multa conferta velut in .igminulis, vix tertiam unciz parton
longa, angnfta^ marginibas reflexis, glabra, ob(cur^ viridia, kporc nullo eminenti. FUm fns
magni, &quanmm memini pentapcwli, pulchri rubeotes [p.Goodverus apudGetardum emac.-
Polygono pufillo&c Pn»rframulos^ finubus fcu agminuUsmediisemcrgcntcs plnreiattribuitj in quo-
mm uniuJcujufque faftigio nos unicus tetrapctalos, pallidi purpureus : radiccm extrinfecus nigrican-
tem, in terram alti deicendentem iapore valdc araaro 8t nonnihil excalfaaente ] Frudum aut le-
mcnnondura ob&rvavimus.
In paiuftribus maiidmis. praefirtiill arenofis, fa:pius occnnit: vtdi in Lovmgiandia SufiolcR
prop^pontcm Yarmouth (euifienfc oAii oppidi, itcm in OAluftiibai Thnrringmn «id crana Cot
ceftnam in Eflexia, necnonadmaniaai feffinanitt aaBMMin» Mcno&iBiaYiamqiBe CamairMnno
Goldhaogerdudt^ &alibi.
HISFORIiE
Dlgitized by Google
f
. '7'7
H I S T O R
PL ANT ARUM
LIBER TRIGESIMUS PRIMUS.
BST
De Aibohbus Sc Fruticibu$ Siliquofis.
"^L^^lfPP^"^""" ^'fa** fiu fimiiiiim CBHceptacuk m longicudi-
n^produaa, fiw « inaiibiaMoe» 16« « oo^
Notandum autem non onines in imiverrum fmAus qm fiBaiio6 acttn.'
fcmus in longimdinem produaos eOb, fed noonullo» tre^jo;;^ nimE
res quos tamen quia rcliquis nodt cnm filiquolBOQimniant ab iis nullo mo-
do leiarandos diucunns. Sic quatcunque plantae iWliailos habcnt bivalvcs
eam ^mmbus ad rachin anncMs uno or Ane %i, cujulcungue tandem fi.
OUCl^
mems vtJgaris fii^ ^"foodi Iwn «ftjSM «u5i1^^
quo in brcviore. • ^
Siliqua: autem nomcn pr.Tcipuo jure &ner antonomafian quandam nobis conveniie videtarfitL
licalis bivalvibus, quorum lemma rachi adnexa runt, tt Qno Tofil in eadem ftipi dilbofiBL'
lilnam autem hunc in quinque Sediones dividaim&
Prima erit De Arbonbus iiliquofis florc pnpilionaceo.
Secunda De Arboribus toho decompofito feu ramofo, cujufcunque fornue flos (iC
Tcrtia De Arboribui iilKjuoiis florc pentapetalo.
SECTIO PRIMA.
U JrlHiriku <f> Btukihitt fiifiofii fivt ft^SBokim,
Cap. I. *
De Arhtre JnJa dtHa.
CRefcit mta-dum in arborem juftx magnitudinis lods cuitis, fed nedeAa & fponte oafeeas . „ .
mtcr frut,ccs oonus quim acboiei pleninqqe cenlendt dt ReiSafet nST abSn^ ! f ^-"^
fiOm & JSfcf'^"'*'' nigricante tc^^o.. qni ^vctc .nre&L.
|BIW« teilJW, Gcniftx aut P.ronjm formi, colorc purpurco elegantc, [•quinquc folus con- '^'/-'"") tc
testt, equibus duo mtcrrora m.iRmtudinc fuperant, reliqua ma fupenora iimul lunaa. aniabus 6
medio nuiltis cmic.uir>DL5 -j S.] FoU» dcinde ex imervalhs prodcunt, Af.tn ferf, mifiittnwn r.^'rV'-
rotundrtatfa nendk «dmodun uti AnftoIochi.,rum. & dnSrS. »^ cSi
'^'^ "*'""'r'' ««*=«^ Wpribus fucceJunt mcmlUw«rpa,-2
ITlfSl/ !!^^ &quodammodo tranfparcntcs, cnmprcfTx, digitalis longuudllSrrSEbM'»«(?W*.
«e longionbus pediculis pcndular palmari aut felquipalmari ioneitu^ic. meinhSufleiu rortxira- ^'^'"^f»-
Digitized by Google
HlSTORlA PlANTARUM.
Altudtcnm Aliiid genus invenicur per omnia ferc fimilc, prarter florcm, c^ui in hoc candicat, cum in l'u-
periore purpureus fic, & corticem virgulcorum, qui candicat notius quam purpurafcit.
iMiti Sponte nafatur primum penus Granatenfi regno, & quibufdam ahis Hilpaniar & Galli* Narbo-
nenfis locis inter lcgctes. Nos in colbbus Romat vicinis Tiberi imminentibus, poAea in Apcn.
ninis moutibus, vtdimus.
a, Sdi^M ffJvefiris rctunJifoli* InJicM C. B.
Scmcn nummi inftar rotundum, planum, denarii magnitudme, craifidfculiim, itrflRim, aTeren-
tio ex India accepit CBauhlnus cum hac infcnptione, Ssnien Nummularix cft arbons Judi Indi-
c£, cujus rios magnus, clegans & odorus cft.
Arbor JuJfe Americana.
Hujusramulum floribus onuftum vidimus in Mufeo inftniaiflimo Ornatiflimi Viri D.Gul.Ceuriint
Armigcri ; Folia ejus non pcrinde rotunda crant ac Arboris Judx vulgaris, fed acununata, flort;s
iongc minores brcvionbus ctiam raulto pediculis infidebant.
4. SiIi<}U4e fjlvefhi ftmilts C B. AcmIis qmrmJamftve Ktfmeftn foUit Certti* J, B. An Dio-
fctridu Acacafu? CB.
Exodenni femine enata tenclla planta inftar Ceratiar primiira erumpentis, rotundis foliisqua-
ternis, utnnque cofta: annexis binis : Cauliculus fubhirfutus : qua: fiib Autumni initium rurfus cxa-
ruit 'Semcn altera parte rotundum latiufculum, altera in mucroncm colleAum.
Semen hujus Caynna: & Kifmcfen nominc a Paludano cx Syria rcducc acccpk C. Bauhinus.
Vtret. Tam vuigarc Conft.intinopoli ad oculorum morbos cft remediura, ut tntum fit proverbium j
Si Jvltant ecnli haiei Cbefmtftn. •
P. II.
StlMiM ttrhdr fivt Ceratia J. B. Sili^ua tJulis C. B. Jukit fivt vulgattor Park. Ctratia flitjua fi-
ve Ctrmmia Ger. Cmb* Offic. ?amt S. JoannM Gcrmanis Sc Bclgk -^Sc CoroIHTfft
J. R.
ARbor (inquit J. Bauhinus) cui fru(fbis comu modo intortiis filiqua: & nomcn fedt
[liliqua niodicc adniodiim intorta &: piopemoiiumre<5taplerunqueeft] calidions loli aman-
tior, craflb, ut tradunt, caudice in magnam cxcrelcit alticudinem, late ranios Ipargcns,
longos, firmos. Foha in alam dilpoliu [CluC alata ut Tcrcbinthi aut Piftacw:, majora] ouorum
tereflintmo, lingul.uia brevi petlicuio ad coftain annexa, lubrotunda, tres unaas plus minus lata, ^aulo lon-
fcriiii, taiUo giora, cxaffa, rigida, ncrvoCi, crcbris oWiquis venulis m margines cxcurrentibus, lupcnus atro^vi-
cgndcre ftrfb- , ore iblendcnt, infenus pallidion. Novemb. & Deccmb. Jiilum inftar JugLindis fer^ m Hores cx
fit nucTwn purpuralicntcs lclb aperientcm cmittunt: deindc liliqux, non tantum d.gito indici iqualcs,
<^ & altero t.uuo mtcrdum longiorcs, latiores, modic^ intortx, comprcflx, callo dulci, cduh, (cin.na
V/f" AP^r/.'claudunt mcnibraius diftindia, lcmirabus Caflix Iblutivx ferc xqualia, minora tamoi, colore Ipa-
>« TtnLJm. dicco oblciinorc, comprcfla modicc, altcro rine in acumen lcviter delincntia, altcro latiulculo,
(3 iffitandtin p^ip^ buxea, dura, & lcguminoli quid refipicnte. _ ■, . v ■ n
dicdtti. fitSdiqua Plimi, Cc wf^* Grxconim, minim^dubium clt.
In Sicilia circa oppidum Via^llu frcqucntcm, & Ijwntajieam leu lylvcftrcm oblervavimus,
In Apuha & regno Neapohcano veifpontc oritur. vd liltem frequcns colitur. Itmere 4 Nea-
poli .id Rom.im obfemvit D. 7i»fr,</jw /^*^»»/»'»- .^.1«. i. .
Vcflingius paucas hamm arbonim m /Egypto vidit, frequcntiorcs in Palxftma, plunmos m Ju-
dxx montibus, & circi lacram ibidcnp urbem. ii-r ir-ir
rtret Siliquarum (ut rccli Piinius) cortcx iplc manditur, ^ftquc meUco ac dulci lapore, Vindes lum-
pcx, autor eft Dio(i»rides & poft cum Plmius, ftomacho incommodx funt & alvum lolvunt
Exdemficcati alvum liftunt & Itomacho commodiorcs funt, unnamquc cienc Qyamvis omncs
qui dc his fniftibus lcriplerunt, ficcatosaJvum liftere affirment, nobis t.imen contrarium e\-emt,
liquidcm quocquot Vcnctiis (ubi niagnl copia venalcs lunt) de m comedimus, npn lolum nau-
f^m moverunt, fcd & alvum lukluxcmnt non kais ac pulpa Caflix, ita iit vcntnculus poftea ab us
abhorrcrct. Non tanwn negavenm poflc impunc iis vefci qm afluevemnt. . •
-tgyptii, tradente Alpino, mcl ex liliquis extrahunt duloflimum, quo Arabes Sacchari Jooo
Caflias foluti^asrecentcsacparvas, Z.ngibcr, MyrobaJanos, Tamanndos atque alios multos fru-
aus condiunt. Hujus quoquc mellis ulus cft frequentiflimus ad clyftcrcs, & aliqui etiam per 0$
fumcnduni concedunt ad fubducendam alvuro : ipla etian) alvus non mmus quam pulpa Caffix
ibi ad excrctioncm movenir. Uruntur etiara renum infbfnmaciombus mtus cxtraque appolita
Ad tufficntes afthmaocos iplum non fecui quam Caffiam cxhibent, valdcque iplos juvat: nec •
niinus decoaum ex liliqius eadem hic prxftat. „ ^ . ^ . r ^
In ardorc & dolorc ftomachi filiqua Ceratia comefta cft cgrcgu: Jtem fyrupus cx lummitatc
Qucrcus. EtmuUtr. frax.
Sihl»iii
Digitized by Google
Lib.XXKI. J)e Jrha^ilw Sili^iiofo. \ i^ip
SiJifjtia ftirgmrix C B. C*rfl*4 ftvt S,!,^ua ex Gmpks f ^gatrix Pjrk. Poitt iuL
humibor a Crdomdi mo<io & folus i pra^cedente non mulnlm diiTcn. FUj qi li" inJ
li(iiie haattius (quod novimus) traditum aut obfervatuni. Siliqua brevw cr^lh m«>r,..
J?Pbna. Anacar^ Capus Mo nonnihil fimUis, tres cirater urSrionTa eSrii fSi^fh^?
ncam vpcar^t] qucmaamodum vulgans Carobx : do fo pc, toS^g&nar^'^
^^SZ^^SSi^'^ ^MimCiu*^ vulgariv 9Potinen,; laporc,
B GomM all^ dl hicfiedS '
Ilnnc .iiboKm florem papilionaccum proferrc aHcrerc non Aunm' -t::^'i^'ft.'- ■
copia tada eft, fic li Joai alicoo a n,c ilpo% cft in £um%55ilSi4 ^
^HujUS filiquasdupb tripkVc tnirxMC C.iioHi- vulgaris riUq^s n^'^*''!!;;^^ liaL.
'D.GMlitbmimCaurtim Medii Tcmpii, c 54«./^ Cr«« urbe dciacu. " • •
■ ' • ■ ■ .(}*.::.':>...■;,,• /
A
De
I. deaa^ Amitkmu fdiU C^ea Mmococcos, JSifMis « Hfort Ijjad. Bii: yiS^
C»r»«f ^w-ww&toConwc. JPfiMd^mui0{jfmi^lcmi k^'m%^Tr^
K^r cfl c.iudi^ amplo & duro cortice nitido & fubnigro, nec fpinis arn.ato ut /Ejtyw
pui r .iut Cippadoaca: [Acaaz] fedla^^^ FirmifCam radjcibiis liret. Cacumina&
f-Jfr-cl '"i^^^ofr"''""'"' multiDlidBwJiildbramB. tcnens, n.caullofis, acuS "rcS
mteiplam ladmdmem compfd& acotd gr»pai(es utRii ai,c Scncis ca, ir^ ?iJ n ^icm
wrw^ uttmque dcna aut c>aona uno fempcr cxtremun, nervi dauX c? P^t^iZ
e» fenlus. ftacm emm fub vclpcrunt in fe .addua» per media pliantS. dSSTSmwS
d.c Sol pofthmm<o rcvcfu. apcr.ar. Floret Augufto; fl« JE„ cft, P&Q^l in^SS
fims, ut Cynfi, aon adcp twicn fra^, nqc dcocfom tiucam, fed fc in fubUmc enger
d^U^-^oj^b fu^^Gnaa^ &^ nudds,' dur« acimoduV & ef 'o^mi pS^
TotttR aitoris foliorum fuccus aut decoaum vi (umtpa ad refriEerandiifn &: adflrinoeiwl.,«. ^
Harc arbor non fut vulc Jo. Parkinfotms) ad fparmr^JSBlrfireft ^
rhizam echmatara pcrtinct, quacum & fbUl» & fiiiquis auSaom S2k- LSn.MT
eodcm furculo leu commu^i pcdiaib afamenALfa SSSSS^lJS^ -!^!"'^'^- ■^^''"^'^
iliiza edunaa ttbima «Ud » wmnmoto»aiit, uc non unmcmo Gljcyr.
*• ' -t .1.' .. '•
E VirgmU m Angliam dudum tranflata cft arborhulc non mnltum ^;f7Tn„l,. j »
fclBra.ex.mu cujustnmcuscomcc bvi intcginir, ramuir,uS S^^ *
S««^wn(pimsaa.aufcuhsobi7ti. unde\ follA^rc W p^iSSi^t^Sa^
«a nchn annexa, unpan uno alam plerunque teri unante, qiiai SMnWdim
vioranomuWl&rotunio^si. Nondum ^aiipJre ParkffiVSSK n^,iff
protultt. Qjx tamcn ad nos i Virmnia ilatarYunt fiIiau?Si7,;?I««^ t,"^ ^'"^™
OMipcl&r^modum fibquardm Sum, mC S^L t^n ''^^'^F * al^quantulum
C A P. IV.
QObbMTO vnJttimTheophrafti «^=m'« non dTe cootaidit Jo. Bodxus i Stapd. Colutea autem
Digitized by Gopgle
HlSTORIA FlANTAR UM
I. Ctlutu v^ems CEJ.fi. Vtjiemri* vulgsrii Park. Celutea Ger. S^aSarl» jbetttL
AAot eft non nugna, in mulcos ramos imfij materie fere Sambuci, dunore, incus non mcHuI-
lata (ed cava; cortice gemino^ exterkire cmereo, inceriore viridi veftita. F«/f« mulu; novcn) vcl
imdedm ad unam*co(lam aliieaca, ut plunmum oppofKa, GlyqrTi hizjc, Hedylarij aut Sena- modo,
(ed Senae fbliis molliora, rottmoiora. necinacutum mucronem deiincnuaj iuuernigUbra nugiique
viridanda, infemi albidiora & hirnita, goihi amaro. FUei ex longo pedewoilBaKi., uc in Pi^is &
CKeKa]ibCra6n>Annl Hmilesspdm^ Qiubusdc'
cidMJw» feecrdaim feUicdL nwnibnuiaoa, peHaadi, intenhm rabemei, (pirim vebn quodam
- ^AendBBCe tiu-^dij ita ut preHu d^corum cum ciepitu, elilb aere, difniimt : in quibus continentur
^MIM «dfoOiculi Giuram tanquamooftam, quae mamro (emine dehifcic, pediculis bicvibus appcnla,
ftnndvmi^ami maturitatemliim, (aporeFabamm (eu Pi(brum, oer maturit.->cem thinora, Lences
aeniulantia quodaniiiioda{^iirinonttiDai«raQiiKlMiK ita nigra fere,dura, compreflL iacuiii in medb
pnediu, (aporem ptifliniim re^ientii; WMrikiMfaem in iis non (endmus, ut perfim li&nliKdnb
b Icalia multis in locis inveninir, i«io prat cxteris not.ibili, in latcribus & prope (qnnimPB
mootis Vedivii, malcenfuad cratercm, ubi nullat fere ilix plantx. Oblcrvavimus ctiara tirca Mon-
ipelium.
Mwi Hufus felia, fid Drxdpa^ ianina,- non (bium putcant per io%iora, (ed U Tonucionei inoveiiCa
fdutifemiiHiGcn»; fitt a«an«eiiiricab'8e raceribn inin^
1. OlmmZrilmkMmgMtgtM O^BiamamikBnVifiLB^
Fruticat altitndilie humana: mAw pallefbente, brachiata, ligno(a: CmmU (implici, afiqtando
multiplici : RMmh non inoomptis, incano molli romento oUicis: Fdiu pcrpecuis, rubron.;ndis, crafTis,
albentibus, bnugino(is, uc plurimum (eptendecim coftam medum binacim ciugemibus, unico in
fimuno tmpari : F/#r»i«/ paptlionacas, lutcis, Geniftx Ilifpamcr amplicudine, m fpica palmari af-
fadm aMcerracis, pendentibus (ingolis ex pediculis parvts, incanis, marginibus crenaos : Sitnjuu oo-
naceis, bivalvibus, teretibas, dipmm longis, ventnolis, aliguot quafi nUun^intClceptis, deor(iim
fpeaantibus, intus & exms incani, albentis coloris, 8e io moUiculaffl niacnri|i)rpiodQdiucl%
aeiitibas paite quz protuberat /mm globodim, dumm, (u(cum, magnittidine Ciceiis. ' ^
Abunoat in vepietis maritimis infiux ZtjUm, di^ ab indigenis Mundu Murmiga, \. e. Morungu
• L. Jtrmtt. maritima. Videtur enim habere quandam afinicatem cum Monnga * ChnltoplL Aco(l«, quam
* !>• Z^anenia Wattm Mnvms Le. Munuifn faoitenlle rocanc.
Otteribiflifiinri dqpuoidiniracris, anm
ob ignaviam ae naligBiuitaB I feiO medioo ptoferipcu
^ Propagamr fadli per novellos (h>Iones i radice adurgentes, per fubmcrfioncm aut circunrpafi-
lionem, ut & per femina vece terrx ocmunifia. Frigori (ubdudn toca hyemc vigct &c viret.
D. Hermttmm Coltittmm dividit. in Vtfiemimm, & SiUfKfam : Siliquolam dande in duo geoeni
fiibdividit : quoium prinuun ligR ieniina'CTliiidia6ea« oolooga in fibquis bivalvibusarn^M^jy^
leram, cuiu» qmniBr in Oriente oftndit ^odm foii!ggfePg?iL.ff^gg gP^Pg M^^f^-fW'^
fii^qpiifiUUimoinniecpas, '"nii^ Mg^|H^P|H
§. Ctlutta ty£ibii>p,ca fiore pirfmm ^Btggim% Cm^^, CtbmiJtiMi^ fm ilMim Mtf
Jtmi ftk» ate^a, ?nir$KK
Planca Aucori noHro dcfcripa ci n^mine Africano, circa Promontorium Bori.T fpet colledo^
enau, cAdtt plures lefquipedalcs, lignolas, ftriatos, incanos, medulla candidiflfcia ^ir dos proiwo-
bat. lapdte duld : in qauws liinc indd ^etla erant /«/m, ^ complunbus incanis foliolis, Cioens (yl-
veftris anguftjofibus, uni coftx qoMDOr tmdanun utnnque inbaerentibus, un6quc excremam alain
oompante^ compofka. E (ingumferaii alarnm cavis lurculus prodibat, duotum aot criuro digitair ■
rum tranfverlorum longitudinc, floribus Colutex vulgans longioribus, & florido colore ex fuave-
lutwue purpuralccncibus ^ mcdio ad lummuni cacumcn dccoracus. Quifibet verb illotum florum
ex incano, ftriaco, in quinque (cgmenca expanfo emerpebat calycc : cx quo floro delaplb FoOtatlm
Ooluttae vtdeui^ teaer, membranaoeos_pdlucidu(i]ue (ucadccfaac : in tpotimim (kwi in vulgati
OMidnebantur ooroprd&, lenifbrmia. jptatt CblliaiK.fii^^ ^OkMam^^lsmS^i fm^
men ad juftam perfeak)nem iwiirj^!iiiiiinr ''''A'. " ."V.^ , ., " «
InHorasfrequcns cft- • '"'""•''^.r^-'
44 Ctkttt bumiu vcficarta Sjrutct fltrt ctruUt Bteyn. Ceit. 1.
Rarum hoc Coluteae genusSyris inlociteditisprop^Hilapmoccmrit: J{«Am fiifte» empb ad
Rhaphani craffincm longicudin6mqae aoeedente; quae CiSmtt fimdit palroares, cerramvenuir^
flexos, quorum fuprcma: parti novem aut dccem Lentis adharrent fblU pennaca : incer qux ficrtt
emergunt Colucea: j^thiopicx oil violacei coloris, Inque orbem diipoiiu : quos folliculi excjpiunt Co-
lucex, (ed pauld minores. r j-
Hanc in Hetfaario&aniralfiano obiimvit IX Bccniinb ou cam pio Aitragalo Diolooruh^
' CAP
Dlgltized by Google
Lib.XXXI. T>e Arboribm Stliqtwfis. ijxi
, c>P. y.
> Jl4r^4 Jovi CE j9vkM0 /hnx Fark. Jvtm hrh fAiri hum 12. €|e jUKmc
7.B.
ARbufcuk eft frutiooft, aIcitu(Jiiic humana [nos tam altam non obfcrv .ivimus ] cujus mate-
riem dur.tm atque lignolim fcrc incmus &c lanuginofiis tegit coi tcx Rami huic frcquentc»
faris. Folia quinquo aut fex, ai;: lcptcni «lam conjugationibus contexta, quanun fingu-
kria Leacis ioliis paria, viUota aigenteo cobrc fiilnnc Esjedicali fbliorum ala appen-
dkesfinsuliresesooriuiitar; Lmugino&, quaruni cxtrenw inli«iK sii»nr^ lutci,
quorum Tinguli non magnitiidine (cd forma Gcniltx flores armit^antur Sr.cccilunt jlliiu.r an^; lljc,
brevcs, mollcs, cin;;rcj:, femina duo vel tria in rotunditatc oblong.ij ex cincico nigricantia conci-
nentcs. Rjniix dur^, Iigno(a. Admodum tenera eft & trigoris impatiens,
In clivis manamis Hetrurix & Reera Ncapoliuai copMwn obMfvavimus. laPiQmoiittirioGea
propeMoafpelium, ubteamofiri craidum, neciKiiiiKD.MtginaIi ~
J^vinbiis aitt aflbusioinadidiuiiihiltisMl^
C A VL
Afhr fiUfmfs Iriftlis Uiic*^ fitrt fafiUmmt» /Sifut grtnii fUof» mmmm immt f»ham cmiHtnte.
H.M. .. . •
TlUiimlKNninum longitu^nis eft, uniuscraffitiei,OOldOBaBteriori dncricco, ficco, fragili,
qui i nigro rubci inveftinir nuucl. interiore veioisdU» qnaniTis crafio, quo incili^ gum-
mofus, Ijnguincus aiHidm exiuclat tiquor, (apore (olNltllcii RsJix fufb ctxlem cum cju-
«^ce liquorc eft fuccida. fa!ia cra/Iaj pra'gr.ini.ii.i, BrjfTic.T S,\b.u;(.Ii" h5'bern.f nnicanria, l l.ito u>
tmit, ^lqui fer^ ipithamam lonaa^ albo nerveo obduda limbo, udu (iibalpera, colore lupcrnc i
viridi.j[l]rco nitencia, infinii& dilnBanb Mn» pedunculis rocundis aaiEs, cidiialilNS fiirculis inhx-
renc Veouk qux i niediaflM^ «umpeMKi in leda dnauiac parte vifuntur, in (c inviccni re-
volutx fu{»namfupeifieiemmiin^ allwnMtero diflo moJotaBfitntcs; faporis expcrtia. Longiore
dcnlciquc ^ ramo, fupra fbliaceorum cxfurgente, petiolis fpiffis, fcfqui ferc uncialibub, paruniper
tomencolis plures alterni provemunt ^ret, papihoiiacei, grandiulcuh, tetrapctali, coloris coccioei,
Maicu adeo fimiles ut cztcra exindepeti queaiu: odor iplis acns. Calycis vci o quinqtie qi^M^h
petioliis parum tomentoniseft. S^ifui pcrmaenz, (pithamam longx, trcs polbces laca:, nems emi-
nemibiis, multis pilis dum adhuc virenc decuniDcntibus oblitx, lataibus pxne contiguis, pcrplanar,
corticc interiore caitilagineo, candido (iint, odore (iibacri. Harurn in verticc una valdc comptcfTa
ac coinplana repericur /4^«, cortice tenui, rubro, pulp^ in duas ic divideiue partcs, albJi: matuns
{eminibus iiliqux rubent, qux priu(quam faba conlpiamr in juftam esadounc IIMgoitiidiiiein.
faba. (olicaria: magrue inclu(a (iliqux perdulds eft fapons, gravcolcns.
Cre(dc in Cranframon, Belltaga, mulci(que aliis Malabarid regni tam montanis, qnam aprids locis
copio(a, (empcr frondens. fimua flons Septembri & OAobri : fiudus Januario fequentibu(quo
fcrt raemibus. Quadragenaria 'flmqrinif. Aft rami cerrz impcMiri ooolaBm radicaniur. Lignum
Sc folia gcntilium czrcmoniis inieiviunt. In putverem redadti fruAusaffiinipit kunfacioM 1
Qortexoo inodo cum xumbero exiiocatOj exhibBtur in moriu vipcrma
ca ». va
^ De Anagjride ^ LahurMO.
AHJyie/r diilum putant a twtali fblo, ut Anagyrum pro fiuticc non (ecus ftinamus, quam
Anticyram^pro HeUeborc. Stephanus *^ wtAu» Anag^-rum locum eirc aic m Atuca, qiii
adtribumpettineatErechtheidem. Du^lex eft, non fcetida, qux Labumum iMmii puratur,
& ftECensuuvenDioiGOfidis. Foliis in eodem^pediodo kous * floribus & iiliquisiaoi>- • £4.
iQngoracemo pendultt abhniDsgBnetiialiis^fflliiigDitar.' kmmt
mei"
I. .<^n<j^>r;i ncn fatida nu;«r, vtlAlfiua CB. Aaarjrit Ger. Lahtfrnum arbor trifoliaf AuO' ^
gjrkh fmlis J.& ^ugfrit mmfitidttJkm taSimmmmtiim Fvk i8(MMfCGnl4nt«
not (hnbing.
Arbofis mediocris magnitudinem .ifTequitur, ramis brachiatum, corticc vircntc^ matcrie dura, v.t
ruJHd palis ex ca confeftis agros (uos fcpiaiic. l-oUa cx uno tubcrculo phira Tntolii Alplultii, in-
ferne (ubhir(iju & cx virorc pallida, fupcrnd glabra, latilquc fatu:o virorctmcta, pcdiciilo hiriiito,
cenui. tareti j lonfkudiiie varia, uuaaii & palmari; Flmt ex eodem cubcrc^iq cum foliis» ^ut tti
animmivmmSh «itehtaiftii8,inlonea, teiac^ teaii«liirfiiiiqne8c lodtia Bffila dependenc«
OgggglS dodranr
Digitized by Google
,712 H I S T O R i A PtAitTAlltiW.
dodrantali, latcrviuni brcviorc, fbvi, Gcnilkllx floribus fimUcs, c folus quatcmis, fupron» refiqoM
multo nujorc, l.ica, lurluin icH-xo, nisrorc intusnonnihil maculoro; binaa latcnbLN, (;v:,ut-im ro-
ftracamj Ui quo afKti crocei, complcxu liio cocrccnt : Oimtbm btc ^o»/// JIirp,l>u, cjuus fiere pafduf
fltm Juimm^btijufmtJii ftr* fiorts funt- « • «1. • /3 1 • i-
Labomum Plinii vidctur eflciMcarbor: nec obfttt qudd Plimusfloicm lonmnulmecubittfan
«fle (cribat, qiii in hac arbore.pa]tra kuigiaidaiemiion nMedam* ot objicK Matthjolus ; Nan fide
digni rciqi c herbarixperidCleiniiiaateJaiaaifaiwloiiglacttfl^ uc
Cnwiit Camerarms. * ■ r 1 1 • 1 /•
]h iDontibus propdGenevara, Saleva «cjura, Inquc Alpikis Sabiudicis obrcnravimus. MaioSC
faaio aut ctiatn Julio nedibi» ntto in montibu» ipe^culo rtof«. ^Exlemine hcile provenic. -
Sititfttm Labonii, defcribeweSohrb apud J. A Vvoma lionettlinin liliquis limiles funr, com-
prsfltores, fraau contumaccs. In exrremis, ac nonnunquam intermcdiis Ipatiis continctur (tjrm
Lentis magnitudinc, cx latitudme fubionmdum, ima pane, qua y//»jj«* -pcr pctioluin hatrec, caniii-
lum excavatum, rcnis prorfiis cfRgie, quod .mtcquam manirucnc rirc^ poft nMmiiMfsm miuni,
daiiim & ob Izvorem ^teodidum eft. Variat foliis variegatis.
. %. LAmikmftkHfmhUmitmHm id.G^^
Pneccdenti, magnitodine cxccpta, peromnia fimilcm cflc aiunt. Scatura huichumilior. Afe^
flores, femina diinidio mmoi a. Non modoiion.iiigrati, fedinllia» eft bxc planta odoris.
j. Bauhinus duo 1-iburna cfle vix putat, nd Aiat figoras onntt LabQmi apnd Matthiolnm, qui
confiidit Anagyridis hilbriam aini Laburno: cumquo&cgo lubcns fcnfifTem, fi non oblcrvalTeni
inCataloni plaourum Hoi u Lcjrdeniis i pcrmiitiDO Botamco D. Hamume nupcrrime odito
hinc pro ffiftinaa fpede yiviydkim,
4. /v»pris ftetiJa CR Gcf. f^rtida J.R €^ UllUH|9M»mML
LaWno liimlis frutcx eft afborclcens. |_ Fratioofa ftirps magts quam arbor cfl, inquit Marcsllus,
Nos tamen vidimot tonfiira putatkmdque coadam ad l^timam arboris altituiiinem crclcere. ] ra>
luis h cc. r.eiitibus (atis dofutus, oortioe ( inquit Clufins) ct vindi nigricante, materie pallida. A/m
CL:rn !, oblong.i, acttniinata, (iipcrius virervtia, infeinb il^cantia, odbre adeo gravi ficiettopnediu,
potiilimuni (i ccr.intur, ut tranliimtib.b luo faTOre caput offendant, in unius pcdicali unciatis capuc
inlci ta. Ex tbliorum ledibus & alis Horcs cx caiycc m quatuor breMuas^fcfto, glaucn 8c tcUu ar-
genteo emicant bmi, terni .lut quaterni, obkmgi, quatuor foUis conftantcs, GcmA.t fetc aut Cytili
modo, fedqoorum iupremum, qu6dqne rdiqua tntegit, brevius eft 8c mioimc rdiexum ut m illis,
oolore intens^aureo, reltquis pallefoendbai, e quofum finu apicuH pbfcdi emicam fbri concolo-
res. Floribus fiicccdunt yi/<f»<c digitali iongi^jidinc, poIUcari vcru i.icitudine, cartil.igincr, in quibr.s
terna aut quatcma ftmut», ntmnunquam plura, (acis magna, exiguis phaleolii liiiuka, renib tuini.i,
qiue initiO albcAr, deindc colorem purpuralcentem contrahunt, tandem per maturitatetn cx ccci-u-
leo BT ept^fiffli Ittolbondes nttMu» dixoi^ ciim tO eodem irudu non bcue macm-o crcs
diflbienusctMoits oon(ptctantur,BtdtBgenternQca^OaAs. ...
0 Floret Maio &: Junio mcnl^us, grato inter alios fiittiocs per fylras (pcAacuIa Nosm moncibus
Um fiipraMeflanam,&alibipluricsnimmSicilia,tumctiammIuluobIcrvavunu$. Chiiias in nxolb
«Uepopd Aickan oriiem inGalBe, tnm fieq^^
5. A>>4jjrUjkta0§kmimmJ» film CB! Cmk» iCbifidioof* RooDr. M i^t.
De hac J. Bauhinus, Licct, inquit, Honorius BeUi fe in Crcta pafllm, feciis yias difierentem A-
naeyrin ab e,\ qu.im hic dclcnbo obferv.ilTe dicat^ gust rotundiora proferat jouai nontamen ob
idk folia qua: parum variant, divcrlam exiftioio &aiodam, cum przfellim emUB odor & tacolta.
tei k Veteribus huic adfttipaBcawlemeflecbud 4emoiiftient. Faalnreaam wcn» lufis m fehB
qdm in viribus. - . ^ r r
Kni, iWia Anagyndis foetidx triu 8c impofita cumorcs rcpnmunt : licca m pairo pota menles ac lecun-
das movent. ketum moituum eiicumc. Snnai oommanducatum vonutiones mov«, nec lemen un-
ttbtled&Rjia^uiianimibocinieorumoonfe^ _ l n j
Acadit interLUim (inquit Hon. Belli ) utcaprar & ovcs in Qete Bme Wawta hujm tolia 4apa>
icant, iicct odoris lit ingratiUimi, 6c poftea cx iiaruni laiftc cafit8U«tBclator: qoo fi ftwte #iar«
abqnk vefcanjr aut lac bibac, ftadm excif.-ncur tum vchcmentifliml vomitu^ nim fiux-m ^«-""f™!
Et ciim hoc lipiIGmc acodai^ muki m dilcrimtn vitx vcniunt, quam ob caulam frutcx ommbus
fit exofiis
Qiiod Labumi flores apei WNI attingant, Plinius eiimq, fecuti teccntiores Botaniei affirmam.^Sa.
penumero autem Labommiob ligpiduritian&nigroremprojEbcnovxnit, »
pBftinwrethecse» y,B, '
6. rUfmlm «fcr MicB incma fiHmi Kmm M». Thtr» P«r<w H. H ^-/f ^;^»' ^
Arbof cft fruticofa, rs<Uct rufE., obfufco corticc, inodora, caudicc fefquipcdem cralTo. Jg/*«
&uiciiin iSpsan hafaeacia« ex oUongo aogofta» qtulig,u6 poUic© Jfquafltw, acnlcata, nccvis Iliia-
t
Dlgitized by Google
Li b. XXXI. De Arkribut Silt^uofir, 1 7 2 ^
ca, nuniero tei n.i, bipollicmbus ftriacis ctiani i furailis breviflim» pedicuiis depcndent, ftipcniile*
nia, e viridi tulca, intcrnc !n ilina, odorc iimul & guftu haod iogntl. FUres hic ilUc m aareoii-
uubos furculorum, prope ioljomm exaraim eipulialaiiniiii emmpant papibonacei, tetrapetali, .
qoonun unani aduncura, fenaftmum. hnrifaoi albiauipfaas 8e nwifluddis. intus flavoini, arcl
medium orx leviter finuatiim cxiftit. Duo ereda, oWonRa, flava foliola propc lati s iacurvacum
circumplcauntur. Sulttt hamato incumbcns folio, candidus in novcm lilamcnta,citx:eiiapicjbu5 do-
nata, divitus, fhimmc quod iilamcntiim Havo capite ornatum tranfinittit crocei gemma nodulato •
obtegitur. Eoruni cilix venolus lurfutulque, odor auiem nullus eft. Succreibentes floribus /7.' -^v r
^iptuniauricukreniti.mIongitudtne^ tumcraffineaemubntcs, pilo&', maculisintcrftindar, c viudi
dilube fcnt. comce fubrubro, cartilapneo, abi «pandirur tranlparentc. niulcis venulis inrcrtevrs
«H tnchiduntur quatuor Pift, cartilaginofts imerlepimcnn, \ le n^ucu6 dirtincl.i, inunacur.i virentia"
ftlabra. nitenti,!, manira rubenti.i, qu.Tdam cx albido flaventia, llcuni traniverlum obtmcntia in edu^
fia obgratum laporem relata, quinimo piopterea in ngris pinguioribus fedulo exooiunnir &ubtirk
venafiacxponuntur. '
I/ignnnirineQ(e^anuana Fnitexipfelemperfrondens brevi emoritur.
Apoaema exfblm aflampcum hKmorrhoidnm fhixnm ninii', copiofiim ret.irdit. Cum Pipcrc con- ^'»2?'*'
trir.i rolj.1 girigivaium inimundiricm , dL-nriiin\ tolh.nt doloi cni. Dj.d.-t.i in O. vzr lotura fcmina Sc
cum txicyio in linimentLin) red.uta Ipont.me.im ac doloroUm artuma propuiiant lallttudinem. Fanir
tiir inluper ex iis quoque Ulabri^ concr.i vanolas pocio.
Uxc Pianta cceric noc anao 1 687. in Uonto X>JJsM^.
C A p. VUL
Cp^n ffnufM AcuM Mm. Aeada trifJi» C & AtM tt^lkl Got. fecKndti fm nhtr* DitfeO'
HUunc fruticcm ITon, Belli fic diifcribir, pro AfiuLulio fecundo DSdlcor. ver.i ficl
quique m tou Gracaa nomcnadhuc retinct. Ligm materic» aflxi . dunffinia
dl ; mediam «MOB ten la^didtt (xku« carem: flores lubet luteos,
parum odoratos: venio autem IpirantB eonun odor (atis fiiavis manc longius pcrcipitur, fucccdunc
^iTvx /tlii}u^ in quibo» tria quatu6irve (emina coocineanir. Folut Rutx hniili.V funt , tcrna limui
jun(fta, licct arlUte ip(a amittat ut Autumno mduatur. Spinis totus fjutex /catet* validis dur
arum triiimvc unaarum, quarum noanallae bihdac aut tnridat, ftriatac, i«liqu6quc ranio concojoivs.
quarumq, non commiiruris modo, fed ipfimet etiara mcdietati ex longiufculis pediculis fdb» hxtenb
cnralia« ,ex«uquadamacTOqaMkmoonii^ nitiiur ItTOe. liiao.
U, odam experte. ^
InCretaexlioilepc^conficiunt, totxque (ylvx ex co conft.ue fpcaantur. Vet« Lobelius univep.
fum Tyrrheoum, LiguiUcum acque Medicerraneum hctus, uu pieraque ItaUx loca hoc frutioe kaxm
IVmul&c lueegliata Cyiifr aanmieoui, aun qpiin ia omoibos pra:tcrqnam fpinis convemc
C A p. UL
Cjtifm Mttrmm fivt Afyjfim frtaicmu Ger. Cjrti/i fsiit ifuilmPUm Alyjfm frutitan, Park. Ctt^
facu Alylfom fruttcam tfmimiam Lob. J. a Pftudo-cjt,fm (iore Leucm luteo C B.
EXoticus hic frutcx floribus lutcis Lcucoii minoris arftate hicet, i Ipaiiis. numerolTs, anfra-
duolis Polemonii ftriaps cohculis. fti-Cytil,, iiabilioc^ «Ibida, hiipida, letaceb pilis r*.
gida: iMM<Ugnola, duiiot^ &infollicnli»(eminc.
C A F. X
G
Dp Gewijla vulgari frifoiia.
Enifta k genu diAi putatur, vel quod gcnu inftar flexilis Gt, vel quod gcnubus medcatur
dolentibus. '
Foliis in eodem pedjcu b ternis, viminibas tenoibiis Mxalof» oMircitis ab aliis liliqaolis
ficmiepspibonaoeodonatis]^ant»diftingiiitai;
A. f . Genijta angukfa tr^tlta J. B. onMa & fcvftuia C E Vulraru & fcoparia Parlt. Gf
J.B.
J.,2k?^^'''i'?* ficqocnterinmagnamaltitudmemebfa, hominis aaniram attmgens. inter-
dumJiiinuIiorniullo, caudiceshabcnstttnues, iignolos, aquiDusplurima: tcnucs Iparguntur nrgul*.
GggKEfcgi « angdo&.
Digitized by Google
17H HisTORiA Plant.aru_m.
1 fV v-.rentes lentx Sc flea» ncaique faciles, non ra.^^dixt i c m;ali.isdivife, in qiiifci,sy.V«
'"T ; "^;;, ( r DrionTnToK acuminata. M»o «pcar f., aurc, aiU: fl.n I^k,n,.
cicNi.i, iHiluta, pnor.i ^^"'"'Vf ' J^- * amcibus croccs. SiL^jux coniurcJli, Jat», nj«,a,
Voli.^ rann.1. 5. ^;^'''^^;^:^ ':^ S^fJ«; Y^mm cmm purgant on„KS fcrolos & aqUs
ac luperriuf^ hu.T.or« ^^««^ J'^' \;' icmcn non nv.n,"« poccnt.r fore quam Spartiuni ani
,lcro d.achnKC "'"^ J** gJSro n cl.ce vcntnculo ]c\unn Uuv. um,. Qiare C|us inagnus ctt
llel!cboj U5 ,1 . licmwnhrnut Lob-viius, kiiimcGcn.llilccparii vomKura
udis lioa.c contn i 9^' R ■ . ' . jggoao propinato citra magnam contentionem (e monde
fcnbcns. " «, Aouitania: max.ma copii innocw» non modo led etiam admodum
(,nqu.t) plcbccula Arv^ M K Aqi^Ka^^^ naule^ve, aut coni.notionb movcrc lo!cn:, Q.:in ..pud
gunui luavcs ; J'^.^^'^^^Lanuntcs dura adhuc v.r.aes fi.nc conaiuntur lalc & accto rio-
Brabantos A-^B^» pari commcndaaonc Deduntur enim noa
, ^ "iS^^i^^r&^^^ 'iui hoicc flo.cs Officim, vonuttem dend* ficcantlos prad-
P""?,'' . -livrrGs tMites duldem plancr divcilis inw planc contrarm facuJutiUis pollcrc Ea-
. ^^'f/in •,fSfcrvS^£tonL rad.ccs, qulauelWia«e floctt^ ut in ejns hiftocia imi.
. dcm d.ffcrcntu c^b^^-^^^^
• Pl^^um rioium Geniftx- p,.lvcnUt 8c racUc n>(ato except, ad fcrophulas cxpcm.m, fi eo
lilecti»num 1 . ^ nondun^ cdito. Ero non multum ai.xiln mdc cxpcdcm.
' ■ ^"puhS fiOTSmni cum hydroinehtc cxhibitus in hcne tumido, hydrope, idero utioquc auia
^'*if/r^r ex GcniAx r.imulnnim .ic viivdtocam «idorum & corobuftora^ anere cum vino »
^^Kx^iuri «xA ad cachcx...n, & KicopHegniatfam i iwifluto wUi Maar, 8e pote*
• raKaP^SV^'^ hu..orc. cu,u urina veficam (apdfal; Cm, ^inill»l»pfa»
/«•r^m jb hoclixiv» quam ab altcnus cu)u(cunquc frutiCB. . ■ t.. ^
*vJ^,m us q "de&nifta traduntur rcpugnat Ca(p. Hofinannoi. fi Gcrmanjc.t ,n^II.g.7tur.
o. -rrTnnu tTdc l^mmc c)ufdem Idmus habcrc quidem ii4Mri., fed non quaic Hcl lcbor,,*, ve^
^ i RCLnusA lcum Picus & alia talu, & quidem in tripla aut qualupla^f qu.saoii
S^a£S.t a.n2 .Ha encom.a tiux Geniftar noftrati ab ignarp dantur. Idem duat de v-irgartjm
^i^ Se Ubenter abftmere ait i GenilU, quia onm.a qu* fcnbuntur incerta & dubra
[T* vSi« d^peninB aflimamiir, dtanqu^ de fumm.tanbus & lenun.bus f adunm. tot
iSes ^ ™T " roabeant.: nec {s^i>^ S"^^^'^^ c^l^SS""^
5L nn^mum lilc vult ; imo vix omnino pnrftare tatharriCK fecultac.s rcipcau cwMeim ,
*^r5S A^abia qux i noftra d.vcrla. plamt.cs ad montem Sina. obht.v funt, quar eaam m
ArtjS.aS*£nata.^.i-y: S.Sq«Ki? (inquitCBauhmus) quihancquuua«|««
GemlU non rpinofc fpedem Bdt • . .
1. trifiimm fruttx Gtmfta filk%K
* p^rfL aHatus cft qucti dcfcripfit J. Bauhinus hu)L,s Plantae cubitalls ramns, Geniftar fide, ftria-
^ fc^r^ aJas alterno pol itu Jiviias, quanim co.„.n.lTiu i. ro!,.j lurcnt, ,m.YPArtc tnfoha.
Cap.
Dlgltized by Gopgle
LibiXXXL "De ArboribHt mfmfis. 1715
CAt. XL
t)e<k»^almmUL
I. ^^^^^^^*^^^^^ tm^tr*' C ^dmugtHifia ?mmmu Fnrk. f^magtnifif Ger.
Uflnjtcx eft cubitalis & bicubitalis, radice longa, obliciuti ferpcntc, fibris aliquoc ionua» Vt^
mm» haSaet lenu. tenuia, tereda, in muitos ramulos an^ulolbs, ftriatos dirila, per 'mma
Vj^ uc ptnrimjigDi fpargqiria. f«/« ' admodura exiKtta, inferiits lanagine cana pabefcencia *Bina,tfrnj,
lupenus gl.iSia. FUresiA ramulomm larcra mulri, croceij ex hirfuro ca!yciilo. AfpaUthi Mon- aitt,juMer»a
Ipelienfis, vel genifbe vulgaris fbnni 8c oclorc, fed multo minorcs, e.vccrius pilol], intus glabn. «»'^
Succeduntj%M« pam^ idMialeib Iau^^ inq|iibasplnnyMriMi.tG^8eiieii^
• Jn Anaaa Wiitaiibeitico 6c alibi in Germania: necnon in mukis Pannonic locis ad viarem Um 9
& {^•Ivrarum mai^es, cditisj ficcis al^iue defatk J. 3. C&tfT Fluiibus etiani in lods Garrigutt di. Hatf*.
Qss propc Monlpelium copios^ mQaxat. Bttm. Mtm^. Fbret Maio, qu.indoque eciani jVpnlL
Vel C. Bauhiniis ex un.i Ipccic ciuns racir, cnm Gcniftim mininwin LugJ. iuh titulo Gcniftc ra-
inoix fbiiis Uypend proponic, & leparat a Geuiitelia Pannonica Ttib. cui ticulam facic Chams>
gmlb filb GefliA» vnqEaik: fdXBeufainnidinsjpecinoMifindic, 6c ad idem cipat ledadt;
A.' ». G&Mk tfOmti Ger. Gtmlts Mn* Gimmmm CKtmam» <mb«j»nffe.-
TmBmim fm J.& «gfCIVlKfi «| JDiR# Mi, «MMQMI:
B. ^ ,
E rtJfu lignoia, per terram ^urinulm diiFuIa, denfa viminum feges fruticaC* t^nffmi,
talium & longiorum, tereQMm» quibns alwniatim adnafcuncur felut ^tBbfL m^or^ intenbim
paria, (iipra infraque atro virenfia, fitnOi kiNare mandentis os implendL JmMi m wcf^ \xasx,
Gemftx anguloG; iimilcs, Tcrvim minorcs & iionnihil pallidiorcs : qoonim fiqgplil appofinc /9^
fM unciam longx, latiufculx, glabrac, m quibus muUa ftnuHa panra.
'In pafcuisnimis frcquens eft; fiquidem vaccamm cim dcpafecnfium lac amaiore infid^ nndeiM»';^
8c bntymm & caleus cx oo fada amareroint.
HeHtt vfiSn (kelnienm vel flavura colororo pnebet/ GlaAo antem (uperindnAa viridan effidc
SoknCeoim j^dores cx ccerulco & lucco Hinul contritis viridem cfficere colorem.
. Vaiiac folus latioribus fic angu(tiord)us, ramulis modo ere^iis, raodo procurabentibm.
Ut fiwnl ac leiupeiauieMo Genilhe finilii fe &cnliacto haud dubit odan idpondet.
J.B.
Hoc nomine cxhibita ab Agerio, in montibus Lucendbus coUet^a, furculo eft fignofb, deal0.
flrlato, nodulis ima pra:feram parte contorto. Qjicm ad intcrmcJi.i mo\ alii ftip.itu mmorcs,
latis nuraeroii F«lta quim in vuig^ tiiM^ria dida mulc6, iatiara, molliora, brcviorague, atter-
natim pofi^» viridia, & averfa. parte fidwinetioea. per ambmm knter hu^futa, nervo in^mper
medinm eoKnneota fZifluten^ bianfnnfe rouqttaniBi. InfiGcanuUus guftusnacabiUs,
^Cenfa tmltorta Hifianica Park. tnOMtfim^m filSihmKm C.KGiitt/tM$tm8wh m-
ftanica J. B. tnfeflorta GCT.
Cluf
Ad duorum cubicoium altitudinem crcrdc interdum hic frutex, nudo f);ipite, enodi. reAo, di.
etcali craffiindine, candicante ontioe ceAo, qut in mukiplices brev^fque ramulos tendux 8c fra^- •
les fumma parte dividitur. Hos ornant folia Lini aut Thymelx.r, frcq r.entia, fupern^ virenna,
inf^rnc veroincana & argcntci plane fplendons ; guOus imcio exicuncss 6c nonmhil adib-mgenti%
deindefub.im.ui. lummis ramulis nalcuntur, fpicatim OOngBilli Geniftn tinAOMC Geimaik
nicz iimiles, luceu Tou planta elegans cd afpcehi.
Qpo tempore floret fub ea crefcit Hzmodori quoddam genus elegans, pedalii akimdittii, bra-
diidis interdtim craffitudinis, multis flonbus i medio lcapo ad fummum ufque exomatum, mag-
nis, obiongis, lciteis, extrcma parte hiantibus, & in quinque partcs divifis. Totum humidum ci7,
pingui oleaginosaquc marcri.i rurget.
Nufquam hujus muicem confpexit Cluiitis. ^am Mupaao r^tio foc?indiim vias aafcentcm, fic ^
Maitio menfe floreotem. Nbsinmontibmqrhrofiili^4Nmpolin iBdinversi^
CBenobinm obfervavimus.
^ fihnic fioiioem miamviseiatisr fit qnam oe hmiiliidici debeat, qiun canmGwildb '
nm fimifii ei^ Uc ucom habem
• $» Qti^tlU imitatuGtrmtmiea Park. bfpfMSu BhyMKier. Mmm, /httCimt^ftrtkmi.B,
Ckmtt^m^s ftmjttslm C.K
J.B. .
Herba eft potids ]|gno(a quim fnitex, raro cubirum excci^cns. Rimitli molles hirfuti, duabus
(imbriit latis moUibos omati, mcernodiis veluct dinin^li ; ac aJ fingula internodia iolium unum
oblongum, obtufum, pilofum, (inc.pediculo, ma|us qu.im m angulofa, ncc triplex ut in ca. In
rireamm fummitate fierei parvi^ lutei, hiantes, ipicara fere effiaenteSf quibus luocedunt iiliqux
TaUi pilofe. JMixligQO&i cubtuliSj ia aiiquot poniMNsnMginmdinla. .
Digitized by Gopgle
Hl B r ti%f A PLANTARUic.
Clul:o plino eft eoque aHsero cx altcro nafbente folio, quod deinde Jn „
In gakm Gemuaif flttilkirifaai abmMk pravwit gam m Jods : kem drai Geoevin?
6. GtnifielU fimuta alte*a iriffafM» Blfc XJmi((hlb tbmtM Gttvfcrfcww /fajff^ylfayJLE Q0'
magenifiM cmU felmto C. B.
Clmf. '
Ch^touegemfta perepiiu Cluf. vix palmari magnitudine afLrgit, Hfwnlnm ttmai fnidci>&,
yUfa Clninaela» prozmMb brevioribus« <iuris & cacuofis, iLquamobim &i amlmn fiiuolk 8c cri>
ipis, rigidiufculifque, uno ex aJtero i medio (blu ncrvo prodeunte qucmadmodum in fiiperiore
interdum ctiam binis tcrnj(ve fimul exoriendbus : hic vero ncrvus paulatim intumefat^ & m ra^
mulum convertitur ; fic cum tou planta foliola fit, & nonnili foliis conftans vidcatur, fit tandeni
admodum fruticola. In excremis lihs fbliis quiai kaim aoc plures fitrtf, iiaiul Jundi «k nUoi&
calyculis nAfcuntur, minocesqnim iaGoniA^ aud phn6 ttkA, nifi bina inferiftBy fifa
na lanugine pubelberenr.
Defcnptio j. Bauhini nonnilul Tariac i Ciafiaaa, quam vide apud ipium. •
Cham.vgcniflam pcregrinam in iolii Vakoniii M|ailDGii insnhii flca^cnflmnMin oUcm»
Yit Clutius menie Maraa
• 7. CiMMMitfiiCrtfiaiC&Padc.
ۥ*
Hnc virguhi cfl palmo minoribus, hurai diflufis, tenuibus, rotundis, fubcanis, initankaafi-
qoot duanim cnunivc unciaium diviHs: fclioUs oblongis anguAiffinus, binis auc teniilAeodem
«■oca» fed afaero lempcr longiorc prodeuncibus, incaoi*. tx (blionim afo jUftiA Mmi ane qua-
ttmi, parvl» it«ei, Geniftc floaboa aonuli. Silimas non vidit defcripiionb autor C. B.
EConiaieid Iwito habint* garimifenttliincfahet pco Spanio OenQo Ali^ £Mr.
IfiiaiUicCBBuUini
S. ChKugtK^m fiik mtkdm, k c. CfaM^jiMjMi IMmrftTA,
f. Ckm^mjtm mmmm i^fUm^ u i em^m mimrit flmiemTA,
J
F
Cap. XIL
t. GtHiJfa Hiffmica Ger. i<mcea J. B. Sfarlnm Hiffonittiim frutex «i^M Bvk. fikntltte ar-
kerefceni ftmmtiHt Lenti fmiliim CB. jfcpflilil^SBplJm,
y.B.
IRutex eft ad quattor vd otiinque ccdMtonan altitudinem excrcicens, interdum mi/K7r. Vi-
mina timcea, tereiia, obiequiofa, Ttridailtia ; per que dum florct fic novclla adliuL planta
eft. fparfa li:rtt r.ira qu.Tdam folia, dccidua, oblonca, ramii concoJona fcrc. F/arei m\h-
gularum lummitatibus multi, lutei, magni, afpcdii Ixco, Honbus limilcs Pilorum & Ocerculanun,
guftu dulces. Floribus (uccedunt fili^^ua iiirred.x-, uncias quatuor vel quinque longc, oompieffie
^Dantnhun incurvac, ooiare ferc Cailaneau In iiiiadio circiter fmm, velpauoora, comprefl
u» ralxntia, luad^, Lente minora, ntm ita drdnaia. Lentem podus referont quani Ecvum aut
Vidam, quicquid ^cntiit M.mhiolus. Sapor leguminoliis qualis pilorum.
Hanc plantam Diolcondis Spattium cUe Botanici pentiores conlentiunt. Nec obftat quod Dio-
, fcoridcs Spartii virg.is ^tv^M eile fcnbat: nam qnamvisinhac primo cxorai ransquibuldamfi»-
liis veititae liai^ ea umeo^ brcvi deaduu^ ue rf^^—itn portem fidiis. vidua oecnttni'.
Cnteiam ad Spartiimi' DioloocidB Pliiiii Geniftam oouuno reiiiieiidam cfle odfliiiiat J. Ban*
hinus.
Lneuh In Itaiia, Sicilia & Gallia Narboncnfi vulg.irilTinia eft. In horris nbftris ex fcminc facilc prore-
nit, nec mulcim c.ir.ini a.ir cuhuram exigitj vcruni ccleri audu ad frugem brevi pervcnit.
f%tM. Vinbus cum. Geniiia vulgari convemt, qui umen e£icador e& Fituiiaro &,lerofos huoiom
vonum 8c dAjedione valenter expureK, unde fcydropicis^ «filiiit^T. aidiriticii opinilBtar, aii>
nant 'move^ 8c calailum in reninisfianipc.
' Hojus etUm flores, aurore Diofaoride, cura aqua mulia obolorum quinquc pondere poti vo-
mitiones ficiunt: Cijm t.imen Gcnif^a: vulgaris flores plcnis difcis multJ in atetariis cx nnilto
oleo vorent, nec quicqaam nauieenc Okum i flonbus extrioiecus illiaun limis tumorcs «ii^-
vic EloMiqaoqnocnnMlfeiolknattovoibnamiidblrnnL
«.
a. Sfmtmm WfMwkm Af» ntmidirftMUt^ pnbitto}.'&. dlirm mauffermtn femine reni ftmi-
^UC^^^mmmmim, mmfftm^ fi, hmMu P/m ' " -
tfuitsm Gcr.
Cluf
E vixgamm latcribus prodcuiit ioagi pe-
. pacnd
Digilized by Copgle
Lix XXXL Morilm SHiqiufa. i yiy
pasni flniilcs, lutci, inodori. Succodunt cartilaginet, nKtuulinlcafi io^, vulgari Fahx, quxinju-
nientorura pabulutn cedit perfiifliles, cx flavo rufefcences; in (juibus unicam maxinu cx parttf
fmm (raro bina) conanetar, dunun, nigrum, exiguo reni fimile, quod in lobis agitatis aut con-
cfcpitat 8c fonitum edk. JUlb dun & bKtip&.
VatibCaAdk utriuiqMlaciiCBeld^aiew £clt^ftic«t: Semmnutunimdljniiia^^^
Sfartmm Hifp^uum fiore canJiJo J. R ISffmom «^WjHb «If« PltfL l«r«MI jbtt «0«
C. B. Pfiudo-fpartutm album ifvtf^at Gw.
c/*/:
Prxcci^cnte hng^ inajus e(l, & honunis altkaduifiin fupmiH^ vkpJi qaim illiui (eiMriarilwi^
lcndonbuj & in.igii obtequentibus, /fcr« ejdHein cum lupcnorefomiz, fed paul6 majore 8C omni-
no albo : lobi ccum convcniunt, fed nunorcs func ?<: mlniis Tfwf» connncnt.
Gadibus dttntaxat 8^ iods vkanis auri nuiina pcrtktii Clulio con(pc«^ni eft, arenofo Sc ftcti-
B Gm flocAttS onuftum Februana
D.I]etnaiiiws hanc ^ccKin pro praicedeotis taocum varietate haoct. Uart. LtigJ. Bm»
4. a«^/r4« tf/f«K«4#bf*cariM^*:/»^ m.
Jfor<^«« Gcniftelk tindorix forma, fcd minonbus, pallide kitos oompofitttin. Nam quiiibet flos
ex calyculo villolb, hirlutic albo prodir.
In mantilNtf plan^ faKofis ad «quas blancas D. AJbuius coll^. Lkmi.
{. Sfmmm tr,piyUon CB^ Chtmrffmim mmmm MjfMv Fuk. Gmf» rOuu fivt
• rw J. B. Wi» Spsrtmm mwunwh wmMmM Ir^ljwnw Colr
5F.S.
Ptaldira cft planta, raraola; Cauiit unus in tres divKiitur ramos, liirurlura in aliosbis, auttcr,
atit ^oater, (emper teroos: intemodia duas undas longa: /«/m ad unumquodquc geniculum finc
vcrtidlbtim, cauli circumpofic*, itt in Gallio Tcl Apaiine, latiora quim Gallio Ac moiliora* in»'
na, hirrut.1, uti tota plania. fii Twninnm valde eenerorom angulofonimque eitrendi fitrtt denfi
Gcniftaruni, eo orJinc quo in Anthyllide legumintiri, lutci li rcftc mcmini.
Spartuun luum mimmum triphyilon lic aelcribic Coluraiu, Fruccx cft amplus, ..^quicolorum
aoaihmCt^tno faxofis nudis dcvexis, in imo lienolus, mnumcrisalis divifus, conum cofifidens
jxxundam. Caules primum junod velut J^inQ foMi Qui deinde Ugnofi, ftriati, flavcfcentes exvt-
Ti£ fiont E (nmmb voch tribus genictiw virefcentes, atque lanugine alba obiiti atque ftrfari:
finguli^ vcr6 gcniculis al.T: ant nunalr hirent cr.iflx, durz. in imo nudx, lienoQe; cx quib — '
tencrior cllet anno pnore plaiua lohola tcs iia, utnnquc aoraodum tcnuia, aibicaniia, ac vc
'us cum
cluti ca-
jillaria, Abrotani tnaris minoja producebantur, iicuti m plantx cacumine conrpiciuiuur. Alanun
vcro fiimmum aut acutura eft, aut in minima fuhola dcfinic ; aut capicula quatuor vd qutnque
ftnul oongefta, in quibus pru Ifiiei Sparto Sc Geniftz fimilcs cx ucriculis param Iwfutis^ miniju
que lucds albicantibus, adinviccln oppofitis: quibus fubofuinair brave^ unds loqgitu^-
nc, hirfutz, ex viridi albcntes, in acutum ddinentes gladn npdo, parum coareio dorio cirea
adcm, in quibus quatuor inclucluntur femina dcpcndcntia, coidil Bv^m iminiliril T«rplailr
U binibi''^^"' ad I(uiunuiu« caudice cnailelcentc Fruticis mftar,
6. Gatifi* fivt Sptrtium pnrgam J. B. ' .
Duos ramos defcribit J- Bauhinus. Prior fcfauicubitalis cr.it, firmus, rigidus ac pcnitus ligno- * .
Ibs, cortice aaflb amaricance, iigno mtcrnc .ilbicante, m numeroiam virgarum prolem temisre
ac nuUo oidiiw divaricatus. In virgarum cKtromis aculci quidam a[^a: ent. Totus poiii& limoi
virgultomm denlb ftipam Uvat maruuc •dlioulis quodammodo eft« nili oibd nulpiam nno es
articulo gendhi aut phues prod^ht firculL Ramoruro cxtremorum prwilliiniiiHm "^" J*^*
harrcnt parva, angufta, dneritii qu.idam lanttnw VcAiiai JjfHm qioqpcjbm «c InnglhBnlii
pedicellts hxrcnc iuccj, Gcmftje vul^is. ^
Mlerior colorc 8c ramorum divilbra vcrum quam illa fentlcofior & ftrigofior, qnippe
HumerofioriiNis ramulis.veluri in ^inas doimennbus^ quzfkcilc nunpuntur, innumens nodaiilttr
loius, VK pedafis, incnivo ^ .
J. Bauhinus hanc Lobcilio m AJ"-'. c^cfcriptam putat nominc Spartii .iphylli frucicofi juoceis acu*
leis^ laxiatn capitulis ; quam Lobehus pei pciam pro Eruucca Clulii habec Cot^e J. fiauhinum.
7. Spartium Crtticum Alpin. cxot.
jllpki, . »• .«
Plama eft proccra, dcniiflime fruticans, fcrculofa; quippe ramuiis k craflis veiari CaaaidDusro-
tundis, vindibus, deiisc maculis parvis albis pun<^orum alborum modo infe&s, naibenabus, longis,
fobtilibus, liirfum rcd^ adis, flcxiiibus, rotundis, corcice vuidi prxdita. Hi deorlum ramulos mul-
tos habcn^, ucrinque inaequaiibus mtavallis inordinatim policos, & m medip ramis, foliilque nudt
finr, 6c poAea furfum in Ij^ densc fniQcaai; FoIi.i, dores ftflivui Aqnlathi liinL
Tcnera gcrmina, flocei tc ibinti» vakow per alvum TonMim tfiimm ^SttaSai iaao-
tci purure dicuntur. . .
8.
Digitized by Coogle
Lnm.
HlSTORlA FLANTAaUM.
■ ■ •• — *
8. <3M^0mkmCnH§»fitkiirfMm ttamL
Inhom KimA kMoAMfamA aitriam cubitoniin akit&dinem, trium qiutuorre andamni
craffitiera excrcvit, cauJite ab inMfaifiiiinuD ulqucramofc, ramis vaM^ lentis & flexilibus, coftice
icabro fwrugineo, venis luteis obicom ftrijto, quiguc fedli 4 ligno abfccdit. Ugnum cortios de-
nodatum foris vinilc appara, ifttus coloris palcaca. Rami in multos rAmuios minores paritcr fentoc
9l ritn**'^ varic dividuntiv* & hi demum in (iirculos ^cliu plurimis veRitos, pars-is, anguftis^ oU(MI-
gis, cfaflbfcciiniofiij nuUo ocdine poHtis, cum manpnibus reflads, ut fblia concha: forro^ninua.
ri videantur extremistamen lubfotundis &retiodiim iccbll^ maculenmlibtiduro & dunim, noti
tamen pungentetn terroinatis; lanugine infuper iDiionte tegiaXap hac fbfii 8ead bafin dtus Intcr-
dum appcndices ceu auriculas olxinent. E foliorum alis in lupremis ramulis cxcunt fiirculi nudi,
l^migjpnfi fiorei inpediculisbinoordine i furculis excuntibus duo,tre$, quamorve fimul jundij fiavi^
vidSexigui, odore admodam grato Genifbe aanofe^ papilionacei. Floribus delapfii rdftat in caK-
ce una lola//7/^M pci€xigu*& wef^itflw^^ apioeaeuto, «mcum tant^ femencontj-
ncns, rotundum, planum, Inddom «loieoofoinx Sap(>rMlMXtim uoingem, addiisficexficcatts;
tbrum Ub.i^ i ccentes i crci t. Pknta eft perennis, foliis perpetuis.
Difiert autem niultimodis k SpaitiolpiiK>ro Alpiai, ut dcicriptiones confcrenti patebic
c#p. xm.
J.B. ~ *
SUrcu!o I-. .cadokfcit lignofo, multiplici, in miiltas aks tfwfvtrfis divifo, tcrcti, arflcntca Ad
ranv.:Iorum exortuni/tfA« hirent fingulari.i, oblong.i, .inf;r.fl.i, .irjrcntci hirfutie obnta. Frn-
tfw lurculorum interpodiis atque extremis h.Tiet Imiilis Carpoballami Officinarum vulgans,
calyGuIofeliarocontj^ntuSt lpaduxtcoloris,corticoiLb, iu fummoapiciiliacutadonatus: tnquo/fnci*
contiiietiirnigriun, rotundum,rugorumj«cferievaiuduro [inlioca qnamdefaipfitJ.Bauliuu0l ac
proinde nulto (apore effara digno praedimm. SorcufiSc fiilia tooiaci aiuariflant.
Vd h.uK, vcl ci limilcm pl.int.ini prop^MonfpeBonkplaiiideqiuncniifiviiiiiii cuido afcoppi-
dulo S.Lupiani ad montem Lupi obicrvavimus. * , ,
Cap. XIV.
H
J.B.
'Orridus frutex eftGcniftelU aaileata, Genift.i trifbKi angulofi minor, den&tainMi rih
nmfiudcans, in quibus foli» hirfiita alterno pofitu nafcunrur, Genifta: vulgans fornu,
— > _. aeniaiaaia: ied u^ctef fblu longis creberrlmifque fomis muiacibus armatur, majordlque
ipiiw.nijwrMwtw Cfa^m liJfefln macronc pungentium d lateribus pariunt. Jfaw llliel« ^iail, Ge*'
idAxdflAon.r vulgaris. 5e«K» in exiguis filiquis. iUi* lenia & fiiUuiea. . ^ , ,
Boonici noftrates (Gcraidus & Parkmfonus) plantam haiK com GcnlU miion alpakdNide
impcriti confiindunt.
f-- LiGcrmaaiapafBmoocunrii, prarfertiminarcnofis,li»]svias, &C.
wSlr AdftringpnciSaim annindiiie ficultatwn otanet, ac promde valaKer & atra mordacitateiii
exliccantem. UtiOD iapanca ooiindian(uiquft J.Bauhuim)idem Geniltelk ^iod HipGoni
\.Gm^lh'^'mm^Vmt4i%^> ,
J B. m
Fnirid huic (cujus ramus palma» J. Bauhino datus) prio: e5 ramuli plures, duas uncus longi,
fpinb Junipcrinis ornati, alii Upora quatuof unagum Oi^JoliM hiijos&» k)qpufculis & iao.
ufculis, ferquam in vukari (pu>o6aiitallioiftn.l«m miffliiiiiiHrfia.sJigpot*^
iorcs quam m pracdida Geniffa. . • n . • ' - •
Si hxc n(Jo cft particularis Gcmfta, certi egregu eft varims.
}. G^M^ Mmf^dimM ffm^» CA pcod. SfmtfMmmr m^muc» viB^j/i^ma CB. pui. Anfr^.
eedmti mmmf
y<ncu'lH eft palmaribus, in terram tcflexis, quonan ponlhferior in kevlfliinos rarauk» ot pattj
fpinulisconftantes dividiwr, k mcdio vero furfum villofTfunt, quandoquc m ramutos brachiati, o>
ionas, viridibus fvlm, minoribus Izpe additis, veftiti, Ipinilquc carentcs. Summitanbus /ioret pam<k.
fcnDaGeniftxfpuiofivulgarifunilcs, infident. . . „ r
qiuidam Mraifetffwiirinr^^ inteam vocafaaitt« qnc enam m Vcntoto monte rep«itur.^
aooautk inlnoukhMiilii i«u|?i4 copiofiofaiiTfatantiknainooten f ^ii^ drca utMiQ
tjKnK ' Ranil ,
itfgv^yingpat DiMbidiiIi
Sunilcn
/Digltizedby Google
lJh.XXXL 'De Arhnhu Silicfuojis, i^^P
Siniilem led per omma majorera, caulibus pedaJibusJoliis rarioribus, (pm^ lonnorilius, minuCiuo
pnngentibus, Bonbas iiu)oiil>as 8cmeH^ qnili ln Iplca dilpofitii. £x Hifpaiiia habeintis. inauic
Cfiauhiaus. r- , -«i
Ca». XV.
tk Ceaifia /phofa Jeu Sc«rj>ie.
A I. Gemfiapnof» vnlgarif Gcr. cmac fiin^a majcr limgitnbut aeuUMCQ. &imfa maitrvul-
gark, ftu Sctrpm 9""» trmifhiUt, Piirk. Qtmiam BMstjlmi
Nepa quhufdam J. R fVX%, l©l)in.d 0? <0<»?fjj.
Ubitali aut anipijore Qupra BurdflgaUm Bayonenfi icinere tant.i altim line afTurgJt, ntduo>
rum hcHntnum altKadiMmaqBtrenonnunquam viderim, crallicuume veru brachiura hu.
manum C/«/ parcm «titniln Anglia fii>erniitt.mir fbnirjm & m.igmtudineni ailjquitur-j
alocudine afliirgic. muftis virgisexatn) virentibus, llriatis, denliUimo ipmarum vallo obikis hutico
iliadeo conKrci funt, & [pini<icul.v, ut totum caudicera & ranios coatesanc, 8c vix
e
liun. rRamnli adeo conierci funt, & fpini <icul.v, ut totum caudicera & raroos coatesanc,
Itunen fpltim nedum oculiacicm tranfiiuttancj Spioz aucem lobuftx fatis. viridatues,^rx, glabnc
farpitu, alias wlo bfevi ohftae, iKMra fpinarum minontm dltteribus cgredtcntium foboIe^frec.uKlr.
K^y.anulIaniRprimoverc .ipp.venr, brevi decidua. Flarei Genifli- minorcs, p.iliidi, interdum ta-
men adco rufcu;ciices utrubcrc videantur,pra:(ertim fub Aucuninum:.S;//o«4rdcinde (ucc&lunt brevcs,
cyhndr.iccj:, xm^nx cx parte inanes, aliquando tamen ferentcs cxjguum pallidum aut fubfulcuni
ut Genifta vulgaris Scptcncrionalium. RjUix iiiiguiaris iu alias tenuetle ipaigeos, £ciatiaNlum Jatd
lepropagans.
Non dcftituitur foliis hic frutex, nec ([nnam pro fblio habct, iit nonnv.IIi e\ifli!n.irunt, fed vcre
folu eniittit in furculistenellis, parva, exrotundo acuminata, mterdum longiora &ajig^iliora, lii-
perne e.-cciiv:rco viridia, fubtus argcntc.i auc mcan.i, quxbrendeddunc; FkiKCMiUO ftdeillQepB
per locam xftatem ad Autumnum & Hvemem uf^uc.
In Anglia locis incultis, arenofi, fqualidis 8c ftcrihbus frequentjflima cft, nec minus in Belgio,GaI-
lia &Gerrnaiiia. Quin & in Galio-provinda regione xfluofa ipliffimumi»uic fiuticemobleivafi
Ulusliniuseft adfcpes, &cxficcatxadfomacescalefaciendo$.
1. Genifia Jptncfa arbortfctnt jifricana Bariholin. AB. MtJ. An<, ifi^j.
. AProoMOtOfiofiaaflESpeiHafiiiamaUaaefii AJSmA
S. Gmftt^ap^ nAri IXWbeekn lUMMr. ^fs.
Htm ▼kletnr nobis 3i prccedente {pode diflferre. dbfenraTinuB eqmdem in Anglia Sjorpii varieu-
tem priore humiliorem, Ipinisbrevionbus, rcnumribus, p.iIlK!ids virentibus, non tanicn miiuis crebris,
qiix fub Autumnum prxcipuc florer, quando prior nuxiniam jam partcm tlorcre dcliit: verum
ciini novcrim quot cadem planta prolod diverhcate aliifque acddentibus facics induat, h.incabittl
f^ie diverfam eile aderere non aufim. Utcunque five ipede diilerant, li ve non, Hac eadem om^
jiiao eft ScoriHo mmoriin GaOo-jpfOvinGianafieoci, iioc cft Gcniffae (pinoijE maiori bMVibukacule*
is CB. neceoim uUam CfDf qmncramqne m locoiiauli florentemTidi, dimmiiam oUeram
poniL ' . '
Scorpium flve NcpamAiwiillam hijuaSyaoaymam&dcCBN^^
convenic. V. y.B,
C A p. XVi
' De jlfftktbft vari» l^artii &Geu(l€ ffinofa fpeaeiM.
I. A^alatim i, idtn^lttnfit J.& a/ftr Adm^litnfiiVmk. Gmfti-§mtiam ^imfimt maimfari
iSrtMCB.
Claf
TOtaplancaci|bitumnonexcedit,(ruttcofaadmodum & ramofa, multis horrens fpinis deor-
•fum inflexis, firaw^aGutbj in Quibm enafiamtur pufiUa /ifii» Lentis magnimdinei, Tiiidi^
qualia etiam (fed teneriora) fert in noveilis raiinilis, qmbw inbfiinc loaens iiact lOnlBL
Fiores in (irmioribus 8c rigidioribus fpinisterni, quaterni aut plures fiinul n.ifcunCur«Geaiflx fimile^
nnnoics, coloris nunc lutci, nunc pallclccntis : 5m<» in parvis/v(f«.^( cxig.ium.
Afpalathus lccunda nobis oblervata in aridis & ftcrilibus (a\olis collibus circa Monfpelium, Ne-
nuufum & alibi 11) Galha Narboncnli, planta erac bicubiulis, uc rectc J. Bauhmus: qui flor^ius
odorem Meliloti Ofiicmarum a(cribic, (agorem nullum manifcftum.
Flpribus cuni Saccharo fenacncacis ad hrmandas ft reHaanudas eollapdasTlres «unmr Salmanti»
Digitized by Gopgle
lyjp H I S T O R I A r L A N T A R U M.
Loem.
4. JffAtb» Mmiffeliivfi «gtmm Scsrfim i.aif».JA G«^s-ffmiimlti»^miKmC.l^ViAL
■ Pedbalntuclinem raro fupcrat, totum iJcnflfnmis fpinU horrcns, qux nnn cnnrufij ordinc, i;r m
filMnOlt) rGciufta ^pwoKi lcu Scorpio vnlgan j nalLiiiuur, (eii leriem iiu.iniitni lorv.inc, & lemper
OOnCraiio WKT exortubinx nafcunrur, virences quid:.™, Icci languuliui qn un li jic; iui li^ nequc a-
lij: cx aliis. Summi« raniulBinhxrent, bini auc teriii fleres, rupenon linuics. lutci coloris, menfe
M-»ftiol qi " tempore cxigaas brevifque fili^maf, ve! potius /«lUMrErn nugninidine, inclula mem-
braii.i qujdam mulrj incan.ique lanugme hirfuta dcprehcniieKim, ilcnfi{Iimis ipfius plantatlpipis~--
culuu, uccxiiipcrioteatfiateiieadef^: aAeo vero canelcebant, ut inicio Ar.incaium tclasefle
ilHmabam. R*Jht6oiffi»ti$,&AmjAauni deinde propagines fparfa, dura & jignofa cft.
Colhbus Graiucat vicinis ilinere Conyienli, noc ufquam alibi ddio confpedum eft hqcgenus.
lubuat CluGusan {kEduiiopoda(>eacaHoa.Belfii pluf;baui^ cejt^ (ijiquit) ad iUaai acjgdcte
D
fiiihi ndetiir.
AffoUtim dttr fmmkbmCUfa Padc. Gmiii»ijtmtim^imfim mtjm \,fknfaA CA
Afaiiirfift altero pnmo C/j^ robufiius & abguanto firmius eft, vOBmBKfim. ^d^ ex^(cens i
i^perpetii& pallidiareftf eliogi^
4. A^MUtbm alttr ttrtim hirfuiut Parlc. jSf$um fmk immu J3L Om^0-Jfmtimit ^imfitm m^
mtvtittmitirfmimt CB.
Ada^iti nonnunquam magnitudincm aooedit, plerumquc tamcn minorcft, &peda|is tantiim
' aUkudtnts, tocum cci.tm tenerius : ramuli in mult6 plures lpin.isdivifi, ifta: dcnuo m alus, lic ut liii-
^uIjc fpinxtotii.leinAbrOi.uii multiiiJa foha videantur, nifi .iculei obiifl:i cur, qni i ncgligcntius
mtucnulMis vixobtervamur. Vcrc ex raiiHikKum latciilxts exigui aiii prt)deuitf ramdcidi tqj^llQi ^
' lurfuti, quibus adnata (unc noUia fie incaiiaI«idi/«/M. nuipra ^iiin in jm/no genere : in funrnut
illis r.imu(ailis/«rMpriori fimilcs, prioreniajore^, lutei nalcunctir.
£mml In Caiuabris dunuxac, tertio i Viftoria urae iniUian, ad radjioqs PyrcoanruQij ^ua Ililp^iuam
fpedbne, aUtrraTic Gluni» .
{. GtnifiM triMct* J. B. EmMu Ktfftmicit C/i^Park. Ctmfla /ftHef^ hHmilu Qo. Gm^0-ffm*
timitffiiiofiimtfh^imaiaUa,jUrAiit»uiridufiiipri^^
Planc nova 5c tota elegans cft harc planta, dodrantalis, in orbem per folum difFufa, mulcl.s fpinis
virentibuSj livo aculeis horrida. Flortt GeiiiftZj ex caTuJeo piirpufalccnt^, mmores, cal^xulis in-
diifi lulpidit, villuiis, onmino feri incairii, Ijtai aut terni fimul (emper conjunAL F<^«incerd,uin
dum floret producu, ledraro» eaque perpauca, Letiticulx limili4> j^uscum brevi marceicamfic'de>
cidant, tota platua maxima ex parte (ine fbliis fpcAamr, 8c mirfriplict fpinarum vallo Ermaocutn
in lc convolutum reprifcncat. R^dix lignofa & magna c\\ pro plant.v proporaonc.
Makatur legno Valemino, afBuenter autetu arca Suie Agutu oppiduluni, iepcimo ab vHx Valeo-
tiamiiUan, Madddam iiiiim;a(p«iil^ ApriB floraMem oUenraTic GNiw:
Semeii videre noB potoir.
. 'inoohr Ifve*t iioceft Eriaaoenm vocant, ob rationem modo ^K^m.
6. LiLmafdd* Crtttnfiim J.B1. EthintfU* fruttx Crtticus Park. Ctmfia-fftriium ffmofum gfbjSon
' «mmn, trikmmiiUrftmfm jtm0»,/lmi§m Imm CA AitSairfim fitmuht Cm
Btl.
Bdnoopoda (inquitllonQf.BetkH) vulgatilBma tn Oeta phnta eft, &multum cum Erinaoea
Clufii cojivenit, nili quoil fohis caret, & Hores luteos profert, tot.iquc viri.ii colorc cerninir in or-
bcm diliula, & Erinaceum miruni in modum multiDuline <pmarum icprxkataDS. Spms tenut li-
iinilmraniiiiisiu(aintar.l9b»infii^ raaHJiiprareaiimc»nontamqipliuttfiinu
paucioies! ^QOsapesmmqiiamattiiigiuic.
I^anca lixcnoninCretatantura fM&lnCNofnlbh&pertoeam GrxciamvuIgatiOimacll.
Fallicur (itiquit H.a^IIi) Dalecli.inipius Athcn.ti mterprcs, qoftd pCT £cfainopoda CarduiClut
gcniis mtelligerct ; ciiiu ea revci a tTiiticis genus lit non Cardui.
.7. Gaufit-ff^tmmf^mfiim ftliM f^ljsmi CR fpaofum Sjriacim Vuk, Ainl &AlmsgiAr4'
^ tibm^ Planta f^mfit Mmmmm r^fimm J,B.
Frutex eft cubitalis aut altior, denfiffinK» fpinarum .ictitiffimarum, gracilium,flejtlii5mquc ftipa-
ti icfcrtus. Ex qujbus plurimi ^icndcnc /?orfi rubelii : qucib dctidciuibiis (iicccdunc p.fjua rnbcn*
tcs, quales in Scorpio Monlpchenli nie vidilTc memmi, lemiiie concolori tarda:. I a liac Halcpi
incoli no\njm quoddam Mann« gqws legunt, ciijus grana Coriandro noftro major.i luuln, adc6qiic
figiira 8c faporc Manrae nolbx Laricese pernmilia. Surculis prjrro infinids pcojienMKium donatur,
tcrctibut, & a ciunoo de^itici ordine hinc mde Ipariis, ma)on feie parif Qiicacl oblicis, veluciq
T^nio^ FQli^adl|iiHram«xarnmbB«ntoblonp,PolygomfigMra*cmer^ iU^ylaciilqaga,
M.inii.r in h.ic aiUiluila iiivenca TercnffMatit TrMg^tfai Aiabftusdicitur.
L*cuh ih ov ci uc tn i>erlia & circa Ualepum : iiem cic«a KMdt» urbem Mdbpocaauae.
PoIU
Digitized by Gopgle
1
Lib. XXXI. T>e Jrkribta Siliquofis. .17^1
Foiia ejaj calidx /imc iicca»ae naturx. Florum ufus inoolis adpurgAndumi ^busiefuiga^fl^f.
cnre manipuliaanmcx aqiuooansialiagpUs doliM iufl^
8. Sftrtbm ^mcfim Crttkm» Alpin. exoe. Parlc
Alpm.
Stipice lignoib anur^t* nigricantecortice tedo, tnuitos nigros ramos fpargence, in virgos iunceas '
fubciles, nigrefcentes iterum divifbfip gidb»ia CMannae durx, nigrelcentes^ trianguLE. In
i urculonim csortu fblia in eodem eiwa qidii^ pi7*>» lennia. flvu lotiqf pacv^Spanii Cndci fi-
ntiks, quibus filit{tus parvs facccdnnt.
9. Spartum JPiitefmit fttmUim Alpin. exot. ^mofim aluU Crtticum. ParJc.
RamMMiffideeaaflMitnanidoMfper^ Fflf«tnj9iiwacuta$,criangulasfndiDs&Gaentesde&
tnint Amrduiriexorda Ai enirtam lareBlofiim ex iwnis Spartii (iim fiadlia» f^
unoexortu cnna, quaterpaTdquina, poflin virgis reais i.tnnquo crubra Trigiranriae modOjaiqaO
ad apices fere viigularuin« ^bos iubcuesj durc 6c acuu 1 pmi- iupai unc. . •
l«ifdnir»iGkctaaiinpnof& imi
A. lOb OMj#« MSMr a^dmlmJUt fnt Gtmpa^imf* Aj^Vm C.a GmipM mimr AfptkMiu
• J.& GiRi^«dW« Go^GM^MUisPerk. jMMc flli^ Cf 9ltt|i #^1»»
Virg* cubitales & altiores, ramoGr, corticc cinereo tedx h radice cxeunt. Fcha gl ibra, gliuLa in
furculis noveiiis & v^cds parva> (iibretunda, Chamxlyces paria, in adulciocibus aut vetulhonbus
planeis anguftioraSc acndora. Exalisfolioram egrediuntur aculei, foKitalumx miimlculis veftici,
& ipii iiKcnli.ni aKas parvas fpinr.l.is ' <^i:as aut tresj iiatcribus cmittcntes. fMru in (iimiius ramuiis
vclut liiicjti, papihonacci, flavi, c lingulis foliorum alis Imguli, qwbus fucceduDC filiqux brevcs,
babiciores.
in encedsSc humidionbusioioipangK>ib froqueasoccurric.
— ■ ■ ■ •
Arhm & R»tket «iiwwJiw tmku (ki^s^Sfirth^fiies emfl^ntt.
I. BM^SMU *HX1 Gaufia ^mof» JMfee vmMUta, fltr* fm-fm mndtVtfeii Sfartimm fftne- •p.i,^, ^j.
FRutexedfDinoftts, nafbens in aquoHs; raJice fflMofa, cipdku. aibkante. Caulet geniculati.
iapecniuanLacnttUiqoeiiilco ftnaci, vindes acetiam iiibeioenM^ nlisione^& aUiicanii-
hm denseeibmi, incn %no(ictmiooiculo aqueo &viridij (ea edamamcante, cgenictilisra-
mos paflim binos ac altcrnaom cmittcntes, ac in geniculi^ lingulib fpinis ih\, liinc ind; tribus,
longiiumis, lignofis, duris, ac Icnitcr vcrsus tnferiora inflcxis, aculcilque a le mutuo avcrlis mumti.
Fo/m, qux in nodis phira (imul ad fpinas caulicuiis cu-cumpoiica (unt oUonga & vald^ angufta, pi-
lilqoB loQsU aflMcamiixis in utraque parte obduAa, oaium afpera, in inarEiae criipiL Kociioraex
vindi nibefcenria: Cofta media viridi-dilntior eft;, tobtus etninens tc oraMiifenla. niru fenkOb-
tim c geniculis {vodeunt iupra ipinas, oSo plus minus limul, papilionacei, collo brevi aHricaniift^
calycc f olus oblongis, cofpidatrs vald^ piloiis, viridibusac eriam rubcfconabus compolitoenunpentes,
petakuiuo l.ircraliacoeTuIca iiint, lubpurpurca; pctalum, qu<xl cly[>euni vucinms, in iiipenore ora
in treslingulis (eu fbliola, quz vcrsus cxtcriora rcBexa lunt rc&is mdluns protxindc tif^^iflMm eftj
CfDlore ooeruleo-purpurafcente. maxim^ in lingulis ; petalum^ quartum anguflum, cofrukt qaoqoe (iib-
pprpurci colorb cn, in duas liacuias feu fbuola, qnx versus exieriora rcHcxa lunt, rc£td indfuri
difciilum ef^. Stamiiia quacuor aJoicanda, crafla. arcuatim tnflexa, afidkm ionjps, iurre^s & coen^
lcis dotata funt : cum lis fe ptodic tibMBaaiMi lonihfetthim, ailneaiih iradnMnn» fiuMtonuii.
Sunc auccni Bores odore nulio.
Semina in y%iiKr lignofis, nonoihil cufpidatis, in duo latera [loculamencal per Arias intermedias
difHn^s, ex (iccitate tuiefcenobus, ac fcjiis calyas, qu« eciam rufe£;unt, ferc obcecflis, infingulis
lateribus [feu loculamentb] tria quaiudrve, fomu rotundioia, ieu cdam itmga, plana, coloris cuni
iicca (unt fulci leu (padiceL
£(l &alia fpcdcs BabeUStbiJA. nafccns in arenofts, quxcauiiculos icfolia habcc viridKiara,/«rM
ver6 albosatlcoerulcumnonnihifwfBnieiL - Sftdtu
Radix indoco&odau arinam ptovocac ac ruppreflam ciet, unde & lyiropem cnraCj pixfertim ii yg^i;
aim oleoFicusinfemalis decoquatur. Eademprxftanc ibbadeooda.K oondicaojmaceta &t
fbliis H: pulvis, qui cum oleo expiefib.ex floribatFiAli idfe<|iafii epacui cnniofi pnikndonim vicil»>,
um iblvendo coaiducit..
«. Ofl^lMUj^aM^il/i^iMeitlMi^ •
MrefH.
SufFrutcx cft lignofusScfpinis horridus,Geaiftcl!jeminnri Afixil.itfioiJi ?. B quadintcnu» (imilis,
qui in mulcos difpeicitur ramos : horum minores iocaai, m qutbusipin.ir acuu: &. tcmtes, lemundam
longa-, aitcrno ordine, zquali quodam iMecmllo «iraumpotic*' cernuntur. Sing^larura (pinaitnil
enrttuF«MaTiridia &cannia iiifaiufeBinrjfl^^ dbomicac«ededm,'plii£a paucioiive ^emper
Digitized by Gopgle
ly^i Historia Plantarum.
coDiiiiicU, cK uno cobeFcalo, uc in Larioej sutCofTuda ClMf. quibus iuniliora, prodeuntia. Flortt
vcro lcmper liipir ip(i fpinjrum (ede, plerunque folit.inij fipjnnmcro ctiain bini onuntur, ncque
quicquam a G«ntilellx aculeatx recotlunt. Ht in fdtniut leaiunaalibus fic incanis Sponii miiunil
montani triphylU OoL noo autem iiiiiGianB Iwltini icBadi^ fimm cito vd qnatuor ^vdccacia
Genidella; rclinauunt.
Prope Capui bonae Ipei i
V Mjrtt-gmifi» C4f. km^e jfti Breynu, Ctnt. i.
Br<rn.
Fnitot «ft arborefcens, ninis multisj qnontiii jDoiores fradks & Geniib; inftar angulofi : quos
inoonditl ^snb difpofita, naOli nterveniendfaai pedionlis ambiimt ySlis camola . Myni Laurcr fo-
liis (imilia, vcl miion, r/.iorum medium in longnudinc neryo fulcatur, cx quo venulx complurcs
diffiinduntur , qux oiniies cxtremitatibus fius non procul a folii margine fingulari ordine &(erie
oon^urrimt. E ramoruni apicibus & ad foliorum fmgulorum cxoitum pctioli excuiit duo, trcs
aut quatuor, ex qiabis pns aureo oolore fulgcntes propcndent (blicani, Genidx aut Cytifi flo-
nmi effieiem r^piaelaiiiiim{ qFdbw delabentibus filvpt^ prodeunt lon^ac oorapreila;^ Gcnillz
4. Gimfitt trhtreycm Jfyunno Siyracu flu, (!ere ccrruko BrCyn. Prodr. 'jtiir JHijM/a yffip,
. «MM Genifi^ Jtmtmt Bmh. AU. Htfu. Am, 167;. Okf. 1 ji. Crar«Iflii ^fmtm inw
Mtman.
iinicuia, tonunMKin^ idiiuijuiv (<uu«.iv«jua ^ uH.&r i^iuc «iiuiiiniju i»«rcT, plerunque imguiares,
r.i'n hitii tcmive, papiiionacei» ooeruleij exiguis fulti penolis. Hos exdpiunt fibfut \llinims^Benu
tuniidiu1cuIavincan.T, claudentes femtna renifonnia, fiifca, dcprefla.
Gaudcc ii Mi;als l'i nir.ontorium BonxSpci. Vires tum Gcnifta cnnvcn^unt.
F,t Sr nonynia ti»: dcici i^tioncm D. HernuiuiO debcmus, apud qucm etum iconem vide in D©.
fci ipt. lli^rl. Lugd, Bdt. [
Bnvi.
Geodlx vulgaits (erm^ facie oafciur lifcFruWKj deofii 6e adbris fMMWjaniakfii, flcadlibDi» mn
omntno lanugine quadam deftitatM^ goftti aromacico; quos FtUa yefbum, unguem humanum
fere longa, anguda, tn fhiticis inieriore partetema (imul uni petiolo inhxrentia, m (uperiorc vero
foiita.'i.i, nppendiculas )uxta b.ifin .mguftifllmas Tnfoliorurn ritu habenaa. Ex ramorum laceribusi
nccnon aliquando fiimmitatibus (urculi, densi lanumneadoo pubeiceates, ut cane(cant, copioiit-
(im^ pronaloiruur, foiiolis incanis ac carinacit infta^Saibilue pni famiilorum fqivamati. I^u ii^
liimmis ramulis velun (bicatos^ vei acervacim« ex coeruleo porpurafoentesj & figiui qni Erioaoa;
Cluf. gcric, e calyculis (triatis guttaci(que in qutnque fegmenca de&entibos, ac Hypcaia fi^oriun
in(t.ir mfinicis propcmodum foraminiBus pcrviis, eraicantcs. Hofoe /£bfM excipiunt e.xig-u-, per-
lireves, Scorpii 1. Cluf. ied glabr«& ^wfiBicQbrtt; m quibus^ fiiloo ipadioeum ftmtn^ renis m-
ftaribnnanun» Spaioi &. HUpadd dE^^rqui^^ ~
6. Gtmpa affim sOit jffmm» mtmfftmm.fitnttmiM» ftbii ^mmb liDiLliislBat lXHe|2
mannL Gmifimffmmm lainfi— Jfiitmm /USir fimmm Bieyn. JPkodr. Gmi^» JhMr{
vnlgo.
Utmup$,
In tefquis & marginibus rivolonun PiRMnoaiDrii BonxSpei luxiniac hic fiutex uni cum prxce^
dente, a quo & faae, 8e creicendi modo non multikm aiUudfc. FcHm profenm ^dpio terna,
uni pctioio .idft.inti.i, in progrcffu vcro pinnata, viridia, angufta, .ifperiufcula, r.-innilo5 dcnfidimo
ordine veftienna : quibusfic ab imo ad lunimuni u(que circumltant flerts coacervacim p,ipi!ion.icci,
{ttlUd^oa^ruJei, pix>deuniesex «inbii/w oblongjs, manbcatiaodl^ quinquifidis, (ubhirfucis, cl.iucicn-
cibusiii^jubs/iMmunicaintnigninHluGidHn^ saaSoaas, ceniii tufca menibrau^ quaii peculia^
filicuI^taAiun.
Cap. XVIIL
Ancnymui fi.re Calute^ C!u/i$, Aijrtcgimfi» quibufaam. Cbtm<eh«xus five CbmUtgfm fKtHP
'^•i'» J. li. Chimxbuxus flirt Celtste^ Ger. C E PfeuJo-cb»malmxui Park.
J.B.
MUltis viigulcis, tenuibus, lends» fpithamam drdter lonns prxditus cft, qux ubi tcrram at-
ngenint fibiis demiffis cadicainnir: alioqui &r*/icem habet farpe non muko ipiis virgulis
brcviorem, Ugnofams accanscapiribas (qux plura poffidet ) ipfie cmeigmt. Folu pcr
ramos incondica, Buxcis quodaminodo nmifia, magis acumiiuta, camofi^ pediciifirwevlflimis nx-^
rencu Lsuft^ibus pnmiun ingrata, deindcamara ficacria Cluf.'] amancanda, cx quoium alisln
lamulorum extreniis fiartt emicaoCj Colutex.icoipiotdis Boribus fimiics^ fimul pluies jun^, qui.
-. . tefto
Digitized by Google
I I -
Lib.XXXI. De Akrthus Siliqmfis. . jy^^
tefte Clufio, odorif; cxpj-re;, nonniillis v^-n !<>ois oJor<ici(limi, & Nircifnaani quandam fiae. an-
tiam xmubntes, ti ibus toliolb tonft uiCj q.ioui;n J.io ilba lunt, iSc .ibrum modo (urfum cxpanU, ga-
leoLi exalbtdi eoruiti exortum integcnce : certiuin tolium in oblongum veluti rubuluin convolucum
eft, fur(uin pec ianugineni apsrtum, per excremuacem braccae modo ei&nmcuni, atq, luceum, 8c ve*
toftate interflum omnino purpurafcens aut rubeloeos. Flonbus fiiocechuit lais Scoomprenx yT&fw^,
Thlafpi lanfolii liliquis p.ijId minores, viridcs, qtuc bina plemnque [intcrdum uniaim tantum j
ooncincnt grana, cxi^lu bi vi magmtudine, colore cx anereo ni^icance, hirlutaj &l veluti quoddatn
atiitnalculum cmencict, PoIygaU v jIj^; u i.^ ni.ijoris rubnt ieininibui hiuul aMimilM, fed miaoni»
qiue aperiencibus leie per latera loculii Iponcc decidunt.
Variat iruerdum floris oolore ex purpuro rubente ScfllTOvariOb
Fruciculum hunc variis Germanlz: in locis ob(er\'avimus. i. In (ylvis montofis Scaphufiam inter 1.*«*
& Conflantiam: deinde in plamne quadam propc Auguftam Vmdelioonun iboere MonachienU:
tandcm in moniD& noa loogp k Tigiiio Homiz ivbe plaiiiMiai nwdo Maio ftnaiMin. lo»
vid. apud Cliif.
. Caw. XIX.
7. Fnuex Indicuiyflare fMpilimkut fiKfiim, fi^fim$0u, jnSu «i^. T^MitMmmH.U.
P.6. T.60. p. III.
FRurex eft humilior, ramis gcnicubtis, cnrticc candido, tencriorc, ligno pauxillo, medulla
fucculenta. e vindi diluto, in inrernodium ini,i p,irtc quodimmodo turgefcentibus. Folia ex
angufto incufpidem cxeumiA,plana, gIabra,,cr.tniol.i, coft,i(lnata utrmciue cmincntc, e vi-
rore cum tenenora (unc nicenaa, dein obfulca, oolore van^au flavefcente, uoi vetu/Uora ia ai*
ham vergentia, ordine geminato coftis crallis, interitii planis 8c candidis, aliquando rubefeilldbllf*
ramis adhxrcnt ; (aporis funt non planc ingrari. Flaret tetrapetili, in exortu in fanguineum vergunc
colorem; unum corum pctalum rctro incurvatum, tntcriiis cochlearis cavitatera exhibens, (upemi
bifidum eft, cofta inccrmcJia cmin;acc, cxteroru n cnumc longo angulVorum, in cr.uilvc (um ja-
centium duo qux ad latus (iia (unt^ nugts coarcUutur. Incer flamata duo^ i^akm oblongis ru-
bciitibiaiii capicaca, jffAn pracerior oblervatur.
AretMHHn amain, oriundus ex cbmt tt MmHtm ia MaiabMiaiin iiiw^ r^pom cft. FHtflk-
iustaIioroicoiliOtr«tdies ignorancur. .
a. Tjjere-AIaram H. M. P.6. T.61. p. IO9.
Hujus ihiticis nmas coiticii niii dihiti flave&eaBs parumque albentis eft. Radix albicans,deala,
iwroiaqne. lUw plani ot in Tijndt-nmam lefe habent, cxccpto qu6d longi^ (unt anguftiora, 'ma-
^ik; ,i H.ivcfccncia, & ordin; confiifa prodeuntu. Flonbiis UmLil ac frueSibus d^fVicjicur ; vohis tum
•vUetuT hoc viram ; foimt tfmd fer^mut fit fimiiiim m Aiaiaisra rsri proftrt. AUatum e China Nfa-
UbafeDiainlioRimlaat. Viiium plani eftigpiflcarani.
C A p. XX.
Pengsm fe» Miiiari H.M. P.6. Arier Stlijiiofii fltrt fi^Uiuuctt: fakm iti$pt & U$M fLms
^f^e/tmvktm ^
ARbor eft excelfa, craiHore matre quam uc homo conipIe<a^i qucat, ligno candido mollio.
rique, corticc gemino, exterio e qualisin ramis vctullioribus, e anerco oblc uo, interiore^
viiidi lito, fragranci odorc Glycvrrhizam recentcn» refcrcntc. R""! pineinodori, teno-
riores corticem habcnt praiinum. RaJix villola, nigricans, acris, graveolens. F^/m graci odotiib •
nuliius (aporis, aiQiidaca« mollia, gjabra, fupuia fiika, proni parte ddutiora £int, quina aut iepienei .
imp.iri i (urculi IztiQritfamndtate dependente, numero, paflini prodeunt, mediana flavente coni in;>'
tcrtcxca. F/arMtctrapculi, quorum gcmmr aculeatz convoluti folii adiiiftar emicant, odorati,p4pi-
IkMMCt^ Cemftti vaUi proxinti, albicantc», dieitaiibus petiolis, (urculis complures adhxrent. Horum
t^rafincoloris oblonga/«i!M, tercium pamlttm, frequcntifliniis venis lineatum, quartum plan^ in-
ominciimeil. &ifadeofiorjCialbidu>miio»em/<«wi^ fubeilisa|iriiw(ii»ijSlurs^quiousunurn
liirfisum eminec geiucabtnm. ^vBA germen conrinens. Fa^ naibaniffl aeranuntes (aporem, 1
acrcs aufterxque (unc, duos admodum polliccs longi, unum lati:, ea qua planx (unt partc fibi in- 1
viccm incumbentes, in longum iicx, ica tamcn ut caruni umbilicus (iliquarum relbiciat dor(um :
{>dmum virides, liccx rubentei» tran(ver(isinxquales. Inluper qucxiue florea Ipiiciaa fiuiduai|
iuAus, qoi Cmt noduli cinerkei, candidi pulpa» nunquam (iliquas edentes. e • ^
Loasmontanii }>ecioiilque in provincfis Pm^aeart ic Aian^^itfi p ovenit; idque cam facilc \it Utm ft
vcl tcrrx impolitiis mdiccrur ramus. Ab .inno dcdmo quinto fruCtifera, ad quinquage(iilMim fHP*
iwftcs cft. Florcs fructulquc ab Aprili ulque Janu.ii ium exbibct, fioiulcs lcmper vircntes. I
l ignum foco infcrvit. Balneum CX foliis paratu n tlacus ArthntKiilque dolo es, fiiflhniMrim Virei
dfipemc Eomadcm faccut in tempore adiubitus vcaemtos curat ierpentum mor ius» ^Jiu»
HhJihhhh
0
Digltized by Google
»734
Cap. XXI.
N iam tt^unrafeiom akitDdinem aflumti mAm fibrofii««IUGiiifie leu ru£, fapore amnro
(c fibacri> abrr noUo ; ftipite quanior t&girai cnfi>» nniM inui^erfix emiaentc, curcice ci-
* P. I. F. SS- Ccliml * H. M. FaljgtiU Iniie» wimtr /ilifim rtairvu D. Syen. Nil ftvt In^go fpms.
f. 103. H. A/.
iierco amaro & mordaci, lignoauro. Feha pinnata, pinnts ad coftam mediam adnews brcvi-
biiS pctiolis, pan ibj oblongo-iotundis, ad apicem lubrocundis 6c latjonbus, ad petiduni in anguftoiQ
rcdis oris contrai^tis, (upcrn^ viridibos, fuoau hyalinis ieu cx vindi itiboaemlell^ fiqioris fubacris 8c
fubaniari, ac languidi ardoris fi dkitius maftioBntuf. £ media oofta (eu nerro yttae multar tranf-
verLr obliquo du^ paraUds «anos tnar^nem excurrant, utrinque con(picu£ Fkrei papilionacei
(unt, foho infcnorc carinato ex viridi albicentc; lateralia duo v.ild(: (aturo& rofacseo rubojenntta
iiint. Stjilui viiidis, cavus inilar thecv, hlamcnnim vindc quod ^ gcrnunc (Uiquoib produ f iioc
propn^ (lylus cftj complcdens, ac (upenon pai tc in parva actenuia Itamuncuk afieilnm /iavb doup
U ySiSi iim»tA eoneavam pMt«m liJamefuo libero. Fkmbus iuccedunt Sliipug vmStmt temies
' plaiur it ad tmam partem nonnihil infiexav duos trcfve pollices longx, giabrx. ex idn»hi(ceicen!
re^ .9f»»roj intus (efunda. QblongQ-fOtnmk plaaaf .fcinpiiiriinw iia iihqiiae ^ijpiii.liit^
lela, p;r maruritatem nigiictntia.
f^rxter filiquas Fructus uotlii, viridcs, tcnuiter pilofi acdunoli furcuHs (ipe infidete confpiciun»
tur qui m vertice (unt fbraniine pertuli & intus cavL Hi nibU siuid fmt fwiip GitlLe f-*Jmt fm
txcrtfctnti^ tmmarifvt i fmSmrm a^Stnm trtm.
Virti. Succus h planta extradus addito nioniento mcllti fervit pro oris ptil^ulis, orccum eo
Raduc mta 8c decofta in kifte Coqui Indici conducit in morbo facro, fada pciunctionc.
H A:
H
Cap. XXU.
•
-MfifMttiC^ Pami valli H.H' P> 6 T. ZZ. p. ;9. S.h^jMfa Mut fim
flMMm hevihu diu amt tria fimia4 ifiimm difimd» cmmemiimi.
H M.
'IC frutex niav&xiiitbmmMtmwma»^ CKtke eil ninicaMe, lubris infpcr(b
maculis, ligno viridi merailla peiterebrato», radioe fuli(ai& atquc inodorx Ftlia Fraxuii
/irnilia fulcans inharreQt ftux^mis, crafliora, loIiJa, Rlabr.i, nitcntia, fi.ipcriic magis fufca
infcinc diiutiora, ubi & cofta eminet li^ooia, Haveicem; (apor m (ubacris. Inodon fiorei c ca-
tyce monophyllo rubicundo papiliooaoe^ Jbiieis i (urculis dependent, candidi, tcrrapeuli, quorum
ttBun laou rotnadiBibufe 6c iiKiiun fll **nmn* Jeticir qQQdammodo inifeftitur, duo iaceralia ob-
loogioiaexteriDra TeriqitncurTantu-. -%JWat tn ViAa Ttgern, haud ;^>iimilts exalbidus mino-
Itm n (e connnet alium (Lbviridcni c c.^lyce crumpentcnv ln gcmniis comprcfGs unuin l.itius fo-
lium cstera compiediiur. Sti»fiut iongitudmc &, gracilitate digpii^ perplaiu:, duo cna jilhmis di>
itinaa (emina, labaniai mdiiiiaita intiH inalnitant. ^ fahBiolB peraMbt ciiierioeilnK oolaa^
ingrati (aporis.
permafBitM fiaABtSBeenbff ftbnoeno menflbiiSi fiwiJfe pmittinspronuu In
^ iafiila .SiJr^T» c.Treri(que locis (^uvionaat^pesobvem^^
9 * C^meita: unnutes iaba: alnim cum tDnaimbus ibkunt. Folia in caupiaima redada Flryiipelati
oindacuDfe pimCaiiai^iiw
Caf. XXIIL
Q
kUatuor vel qoinque hominum altitudine e(t, trunco quantum homo amplec^i potc/t: ra-
mis i audicis fummitate & cx medto corpore (urrcAis in altum, in latum nunus expanlk
naKitiurque in arenoiis. RMJhn fiiica, fibras capillatas longc latcque diffundens, faporeact
fti Lignum mollc, corculum intus niolliffimum cortice inciib exdllathunHK tenuis & aque-
(is, (jiu wiReA incraficiint & gummofus redditur. Ftlis pinnata, fe(qui(pithamam fermc longa,
pinnis .lacoOain mcdi.im aJiK-xis binjs l- legione .-.dvcr/is, pciii.culis brcviflimis, .intcrius vcrgentibus,
iiintque pinna: parv.r, oblongo-rotundi, extremaora etiani (itbrotnnda, (ciquipoilicem fermc iongar,
digitiim tran(vcr(um latx, 3Da(i ad apicem zquali (ere latitudiiie, textura crafliola & valde moi.
ftlg^ J^jjyfide leninlma, iiipem^ faturadus, inreme dihitiias viridta; odore ii teraotar fiduceo. £1
^wlnRRa venulx (ubtiles egrcflz folium permeant Fidia intemo^ pinnis oppoftis ad fe nw-
tuo addHiftis clauduntur. Ftorei in furculo (eu periolo communi c foliorum alis cgreflb quatuor,
quuique, plunllvc uni proveniunt, papilionacei, [petalaautem hoc pccuUaie habent, quod (urre-
(ftuin & duo latcialia angulifotmis curvaturse iint, lintque crafliola, a»»camia, ac in longum vcnis
^ata : quartum latiflimum, oblongo.romnduin, TOiBui isAnlibibticmeroiHat,B(igiiicii1oin loq-
gum (triatum,colore Drimum albicante, dein fmdcentB, poftfriAAbm rtibefcmiaeex aibropur<
!' »ura(ccnt^ odore nnJlo. Stamcn angulifbrme, in (ummitatc fifTum in fiiamenra aoices riavosob-
ongos geftantKdiviia 5 reUqua non latis capio. Calyx proiundus c(i, quamor Iwxvibus rotundiolis
Digitized by Google
I
lib. XXXL T)e Arborihus Siliguofil "~ Jtj^
fejw onipe» pCttlorum drcundanSjCO^ viriili. Flofibus fucccaunc quatuor fpichajnas ^
l0ing»« diKltam DMlYeTlumla^^ cerahiKfala:, rc£kx, viridcs, coriicccraiTo: in quibus oblon
Sr« finguli in propn:s Iocul,iiii:ritis pnrietibus camolii (c).inftis , cum fta longirudinc in loneiaidiiie
iquanim conljtx, nonnihii extuberjntes, lapoiis iabacei, Sc iiimlesplan^ PhafeofonoftnKjSiiniiwl
mux>res, per manuitatem albicances leu tx albicanre lubvuidei j. fSnemMJtt «^«yif '
Florcs flc fiuam fert tempofe pluTidb duabus tribufrc in uaaa vicAiMf e^im tBto aiit. « (^diaF
_ Radix mixra cum urina vaccx & impofta ttimores difcutlc Corticis fuccus cum mdlo pemdftas Hnt.
m coliutionibus anginje Sc ons puitulis prodcft. Cortcx codus cum aqua 6c oomeftiis piovariolll
conducit. Foliorum kccus nanbus attradus juvac in Fcbi ibus quaitams & invetentvdie partncT/mt
Dccochim foliorara jjmi^ & phlfigma. necnon biholi» iuimoies expurgat : in vernK,nVc.inKis
cholera cpnduat fi fih» eofta m aqu ^dantOf. HofW IQ deoodo danoir pro caurriio, qutltnodo
etu«iadJmmnaminaiefe«nnb Efmnn rortit wnh imniifliit ^Jktmh'^^^ fifiin rtwHitL
C A P. XXIV.
ARbor cil procera^ caudicc craflb, muitiiqaeranialii in orbcm diffufisdonato. Lignum atro-
rubelcGm ac purpura>fhiatum, denlum, ponderoJbm, inbacidi odoris &porilquc, corcicc
&5PL£2*S^ ^iS?! «^POTwrea- FolU oblongo-rocunda, dcnfa , glabra,
nipenieooRmt niBanevBt, mtecne cuiereo-Tvidia, nervis aliquoce roedia cofta inia^ex-
n?" ^*™"^*^^^ accommodiffimum ccnlitur, cx eoque va«a
Cap. XXV.
KtTm-Tagtra H.M. P.6. T^lJ. f.45.
tiwvis mieflMs ooncinent:
^ontoft hcismr<eAer<i ■lif<iinf irpniiBiiii rmiiliiiis eft, idnper wentium habewr in im-faw>,
Uiisplaiiftipiota^iilfi^ialisepenaimito^ 1«,«
C A P. XXVf.
FRncexeflduosbomlnesaldtudincasiuans, trunco crailb, fcmipedali, ligno candcnte, roedul-
ia vcro vindi ; libro ubi ficcus eft ancreo , mn» vurente, Kmu autem cortice elafaro niccnce,
vcn» rubentibus ftnato, cenuioras hirfiito« obducunmr. lUfix perquam fibroiain cnniver^
fura dgndinir. i^MM tenuia. kmi^/loiy enifta^ poUicem longa , ancenus rotunda , fupma
Vj^^W^yKn^^n^wmx^t Um« nht ca» quoquc in cufpidera cxicns muliipliatcr divila
, furcuhs adhxrcnt, dccc/Il3que laui Jic collabun-
«ir: upor u rubaltnngens. Inodori, flavj, papilionaoci , pkrcs ex uno pitjrunipunt pctiolo hlt-
rti ccci apctali ; quorum unum exterius inccnugrans, incenus flaveloens (bhum dJ, duo vcro angu»
itiora acque eieaa. fiavo oolore lamsi^'
l^fic dpn mednm inflemiBtM^^ S-jfifM fpithami
longimSi qwmws anguftifTima: vald^uc contortx, dura ic fpinofa cufpide donatar, vlrides pnmo
MngUKUcmieinnC, feniin.ilibus loculis ab inceriore cartilagmca contracta pelleprodu&is iepimenca fe-
minum effidencibus, protubcrantes^ aft Teeeralbentibus iis evanelcunc ac lubfictait exn^aantix, i^
vero liliquz clongamiu^, ngidaquc mconrainni infleftuucur. Ftka primum h virtdi meeniBL exnB>
cacar pcrquim parvar funt ; coloris k cineieo fnlaiiiianii^ fipoiiBnnl^^ vel olane fylveflni
iW»itWileWhtno: niJAusDccembrileguiitur.V'**'"^ ■'^^ - - ■ tmm^
€ ^^"^"^ conf^raamomiiet ddSnoiofCfe ^ilsfiaaiMi^
luccotKilhmccunuitur. ' ; -"g i '^.n;*
,,.t;
Hbhhbhh^ SECTIO
Digitized by Gopgle
"J^^^ HlSTOal» PtANTARttM. \
SECTIO SEGUNpA..
C A F. L
SiSiim Cllvc Uis fmofa , frter Itulica C B- Coral arbor Ji!i<juc{a J. B. ylrkr C.rall,, Fcrr.ar. Flo-
^ra. 5fUiiMr« A»»/* frlT*^ '^*' ^*^* t 2«««««^« Marijgra^.
.•P.J,X7-
AR& eft cortice cinereo, ligno fragili, in MaBMydlrii amplitudincni cxcrefccns,- cui ra-
mi <iecifi8£ tcrr* infixi novas progcncrioc Arboies, idedque ad vivas fcpcs ab in Jigcnis
ururoannu-. Janiorcs arborcs (pinis acuds in caudicc & ramis amuta: iunt, adultxtfcs amit-
tunt (binas 8cin ramos rarie diftribuuntur : illae nunquam floreot, be conin : iflae femperliabeair
f„l j hx intcrJ.jm nulh, fci! tantum florcs, niminim Dcowibn & Iwn^ poft flores demnm
erumDum folia floribus dctidentibus : utrarumque/-ft» iont fiml», TnbrtftundA, ^feu pctius oardis
fublatioris fiEnrl, inferius tomenrofa, fupemc gUbra 8c djlunora, tn.i knvxr (idi appolu.i morc
Phafeobiiinj, inMdicubfeniipedemcucjWxlongpi &taBuropsdicuIo^^ qu.uaor, qniiKjV
llbi appofita (utiimfiin&roedum. ... •• _ - ,. . rr .a j
F/« maEmtu<li»^lii.!bflorcmierracJcquat, unw Qonftans foho, crenato, furlua>jCre<ao, adcHr
ius latus interius cum aiiaccntc tunica t qua prorompit dulds liqoor continctur, utmtlorc P«« , bwr
mick era^imi» ; & cx ciaem mulcx habet Jamma cannx in modLim ad latus Icnlim OTodcuncia, co-
lons iSSh» miniati, line odorc tamen: ftamuu vergunt ad brunnmn. Arbotes tiorcncci lougi
confpicipoflunr, inftarpanniminupcxMnfi. • . r rt u- « -
FlonbMs cito & cr. >io5:- decidcntibus fequuntur fru«aus, viz. copiofit uhi roatunicnint fu-
fcr .ibunoaaquuu{ucaigitoslongat, digitum craltr, tcretes, 8cm iotventn»clatx, &kxailamcn-
ta diviix miot contip.cnt pliafcolos, {iL:orum quilibet m.ignitudincm h.ibet nuclei Avcll.ma; aut Fabr
feu Phalcoli vulgans. In tonim eft miman coloris & prope hilum qua tuitelat t«i vam halict nia-
^m n\^L: Ttaidi, idb
lioiitid, co .iviJe vcfcuntur. . r i- i • i_ -j /r l-
Ex aclcriptionc MarcRravii & figura 8c defcnjf^Cillfil W» huj» arbons videnmr clfe bicompo-
fita ftu ramola. .u.i lcu particularia folia In arborc juniore, dcfcnboite Ferrario, nulb ma- •
firis iniernipto, fcdxqpbili 8c prope romndo ami»uu cirdnau Icvi^ faftigiantur; iplwsetiam
HedBi»rotaiifittiem, amplinjdmem, aafl^mfJltui^ a.
Mouricou H. M. in nonnuUis diftert k Tuinamtiiba \Iarcgrav. ut ^jJatem aij Idcoc eajfcpi JiL
Citcium Mcuriteu Malabarici ElepKantis arbor IklgL. dicitur, quu^tei#aW5*^JW?°«***
dclcctantur lit;no, utpocc lcui .ic molli. , . ■. 'u^i^^-iJ^J^kL^ .^fl.
I»»!» Liinwm Malabatenlb m enlium ac cultrorum efFormant vagmas: aniaim t»W» ad TatiQi»
tif«. S«Kaanim lodoncm, florcs in aMifeftio.ncm Carjl adhilxmt. CTtcrum folia pu^vcnfata ac
■ mSn cum nuce Indica cofta donec imgucmi cralGmdo fit, Vcneris coniumuntbub<«i«, dolo-
res oflium fbdanr. Contrita tcmporibus applicata cephalaa opinilaniur 8t ulccnhm^M^^
Saccharo Ja?ra diclo vcntris dolores, prxlcrtim fbeminis rcpnmunt, quod onettat OOfies aoOD Ue.
vigatus, &nuclcus pcUiculi ruhca dcnudatijs. fi <telnWtur. Foliorum fuccM cum ol» Wi»
Xip^ dobres icvat Vamt; cum Orjz* infufiSnc hauftus fluxus tcr cr, c. m folm BcuUtr^m
lilteiTedadus vermiculo. ia ve»ifii> ^^iskmf'^'* "^tT^^^n S^^'^
*^Tres varierates Arbons Coral di^ ^SSS^^rmamm in Cat. Hort. Lugd. B^f- Jv^P""^
albo virentibus & fcniinibus rubcnt.bus, £r<*Wi« Zcv'UnenfiHm dl^; U MuiOICOl IpMm*
albo virentibus M lcminit»us rubcntihus, /y«Mw* '^"■-^t***?"*"*".'^',!;-.!.-.
lemintbus mgricamibus^ Jaoera|l?»Mia T^ifgffpk. m,,)>^mm.mmf»^\
fjihuiad:,."
; - " t
,. lt^aid,a arUr Parlc i»^'^- ^-^-^B-nS^
XCfifit,
J^lua^cft^Vafta tantaintcrauni craffituainis ut trcs homincs ampledivixpoflint : ccrtUe fu-
/\ fco, brevilNis jj}in»«)i»<<>* alternatim oppoiius, io quibus 8i ramuliitidem opt».
XTL fib, oti 8c feUaad eundem modum, inxquaba mmirura paria m codem ramoJo, arcitef
,iij,itum longa, figdri Buxl fbUis firoilU, CTaffiulbda, faturati virid» felajacopa, ime pctiolu w-
niuhs innitentia & qiiidem non extremitatc qux mcdio fohi refpondet W vmus aUerutnam Ulut..
Hmc foUorum dtfcripto fuhhicuTa t(l \ ■vuitmur tamentKm tx f^ura, tum tx defcrtftwne foli,i hcompa.
fos effe, M in Ftlice aut Plama fmfittva, frtmnm cx furculu Jca rammlu («lu '^I^^^J «'"'^' '
fimmbt, itd mt fcafm ftm t^» mudU knc mdi emittat fureidti, & «Pjfj^W* fi"*'»'» p'"-
I
Digitized by Google
Lib.XXXL DeArhmbus Siliqtiofis,
Hinc ind^ awm m ramis prodeunt ramuli, fefquidimum & ainpUus JoiiKi. .nt:lr;, Horib:» quafi
inanum oongeftis onufti, pcdiculis femidigimmlongisinfideiiiei. qainque foliniiscoiiiiantcs auJ
fuor vulgaiTtcr cavis, 8f qumto repando, quod rubnun, Jfcin exrremitatc liu Hanim r«liaiLi fla
va : duo rcpando proxima ungues habent mbros; in medio ftaminula tkvo-paJUda, 'aDiabus ila^
vcfccntibus; cxioris ejufJem, at rnigrantiorii,, quam Lilium convaUiuRi. * f inr
Sequuntur Horcsy«<f*e oblong?f, duorum circitcr djgitorum, plan^, 00llipfd&. ettdtttsaailea^
tx, obfcurc f^ikae, m IB eoMninieittEis 101^ cxiguas, (pleadmtei.' — «*«««mmb»*
mrana vcnmir. riorct ucccmon. - Timpm.
. thiaura huius ligni rubr-i toti orSi cft notiffima. Sc<\ mimma moles tam Vaftx arboris tiii- kv«mtj/'^
gir, dempta einm magna partc iigm lupcnoris lola matrix tibiam ardtcr aallafubri eftoibirk
& ad tingendutn utilis. vmw»^ ,
nca
cil[as,&& eft enim vaJdc dcnlum & ponderofum, necnon politura: capaxf ^*^*™™ ^
1. Brafilto funih ligmtm V trmminck Cerm/mii diSmm ]^Bi, Am HtVlnnt m^mjtm ?
Hoc lignnm (tnquit J. R) i Brafilio nobis Gcnevx pro Santalo nibro cxhibito diffett, nnoiliimi
Wit, h.ibctquc quo cum FagJneo ligno nonnihil conveniat [li colorem dcmus] prxferdiD n
illis tranfvcrlis atquc crifp.antil)us pcr fubftann.tm cjiis iparlis neque dulcorcni illum iwaftji
prxfert. At luperitis paub duccrat ligpum Vtrmmbock ponderofuni admodumellc & in aai a
leaum ftanm iidef^ Iblidam Ebem mftar» lubens; infeaores eo uri ad tingcndum : add to
mi & aliimine el^antiem oolorem tubntm pro lcriprur.i pr.vbcre.
yjmnmboclc lUNiMn aooepit i Femambuca arce Luluanomm m Bfafila conftruAa dIm Bnfi.
Benfaind^gBtigctimfenieiCTmnniacawBeiit> *uw>jjhu*
A p. m.
UgM BrafiUano fmde, feu Lign. Safeu, lanh tivgenii, fmmmmdnm C. B. TfiapoHgam H \f
fort. 6. tab. i. cHjut lchtn * Clmfio fub nomtne Lobi madrmmtu nieri tUreri^tMr t*i- J.^.'
rioabmoriim hominum altitudlncm proceritas, intra palmam craffities fubfilht. <"-)rti - eft
onerft», iritus iulvo, ligno admodum duro, rubcllo, raanira attate rufFo: Ramn m latera
pronis, intro albicanabus, fpmis mtcrcurrcnnbus curtis & deflexis: Rjuliet fibrofa, ex a!bo ru. '
bicunda, inodora, cortice croceas» nigticante obduao peUicula. FoUa polliccm lonea .! ir 1 U.
u, romndiurcula, Omi more, aalBfire furculo, fpinis privato, ex ordine appciKlemi.i, nica»d -
fta ab avcrla partc miilr.is vcnulas fundente dividuntur. Odor lis p^.tus, lapor vc ^ fubicris &
amancans. Sole occidcntc inteftims Lueribus fc includunt contrahuntque. FUret joodori flavi
racem.itun c 1 .miorum foliis deftitotorum extrcmis furculis erumpunt plurcs, dccapctali ' DeraliJ
^<^n '.^"s, quorum quina cxteriora cuTpKUa parum ac fubvindia funt uno meSno-
rameuneille, vcnuJistrajeattrofets, nunufculo, coi adftat oblongum, viride, totum Horem fi dn-
SEiSLAffil/S^ J""" g<="'<^"'«^. fl^vo viridia/.m,;^, mgns femilunuiads'
TfT pcde commmu plano, lanugme albido fmam pnmotdiumeoo.
rfncnte. fquaWcs, comprelTx, fuccretx y;/,?,,^, P«i6lis adhxrentes pollicaribllf ' qSw^^
vcrlos polliccs longx, duos propen.odum latx (unt, dorfo cralEoi^ OlfidaBr?aK^xS
mcurvo ; nuturx & ficcx cortice funt duro & comeo, i furvo nwme. mi3ifi3tLnfl.I;
du^ cit^ne, qu«jAi taionoies llmt tranfparet. 'poftca vcr6S^ivit^ES35SSk
oUong^, fubplvia, i dnereo fiifia, t tranfverfo linguJis liliquarum dorib adhaiainx
Arenarum cupida per umverfum Mil.ibar ob orti.itum uliimquc 6«qiiens colitur Soontem w^at
Trevanc^or, provmais Gc.nJre & EiU de Soroan, aJiifque niontaiis IttSSriociirAb A^ruf S tSH
Scptcmbrcin ulnue florct. Fi uAus carpuntur cxcnnBB anna Tkima £11^» »5«™:«.! J
bens annos, quibus nunquam dcftituitir frondibS!^ iniateia, ritam m 100 tra-
fnramniTOcant; qux cum Alumine diluta nibncoi.i ev.ic{it, niaxim^que ad Imtea& alia nibeHocBL ^
fore imlxienda m ufu cft. cdce vcro obj^atun C^uod h furculor^ bgp^^K
fnxeiis ili.o rrmclcK. quo ex.ftcntc moDlOlf ikiet. . U Opei» pKtiofim nugifquc fiSclC -
vanda manu, noc iignum adhibetur. ' ^ .«.41441«, >uuuu «miw>
Btfm edubei foBa bibonq^ «d modiim AfiKW aot Fnticis fcnlinvi.
Hhhbhhh ) c A ii
Digitized by Google
1758 HlSTORIA Pl A^. N T A R U M.
C>f. lY. ^
Nl/ci-s iins i3nt.irinc (^iiS^x oblongjc funt, nuclci Avcllanx magnitiKlinc, .nt cciam niiclci
tum luo pucimme (ed minons, hguratriquerri : puc.iminc ttjguntur allMc.^nte, mcdiocnter
crartb, fragili, cui ikicIl; ,s r.ibeftcraffiufcula fiingos^i pellicula, niveicolnns ubdudus, albi»
dus, AveJUJi' nucki aut Amygdalx coniiAenai^ pmgui^^ quic^ue nubis jam in nucibu» ante )o aonot
icpolttis non rancefoerer, (aporetanti^inanuropranllcus. HujusgenerisnuculKaUsfeflileSj, aBccb-
Jongijtnajores, minorcsj cffigies triquctra, (edrotanda&gUndisarmula huicnomen gcncns .ipt.n ir.
Nalcitur .-lutcm in (iliqaa admodum eleganti, palmum long.i, carinula bifori conllaca, tcicci,
gracili, biniiuuc loculb vcatriofa, nempe inia me(ii.ique fui p.arte qi:': protiibcrat, gLinticm hngu-
lam fingiilo ckuilcns, iurama vcro acuto ftylo roftn inlbr, vel Rbododendn, vel Pcriploc* i«|icn-
tis, aoutum mucroncm prataidK: intus itaxvSa colore^ foris puUo, cinereuvc, 8c («xufld^i^ ioii-
eicu^oem fihis vag^Bqf» «xant»: nbmou tou, iiexilis 6c cortia^, iniipida, iiibaftril^^ 6e
gicua
' • ca.
Vctcrcs iii DeTL! iptionc .irborii intcr fc non conveniunt : Thcnplir,jfliis roll.T Myrti ci .irtribuit,
Plinius Hcliotropii, Diolcondis Myncx. Aft dicendum, Mvrti &; Heliocropii fblia, quod ad figu-
lam attinct non multiim inter fc diifcrunt, & quoniam fwfffwt & fivel»at voces ouoad elcmcnto-
itun quibus icnbuntur formain affinei fimilet luni^ a librariis lucc pio iUa m Diorcondts
tcxcu iH>ni potuit : vel dicendnm Dioftoridem nter ipfiut arbores^ non intcr earum foUa compa-
rationcm inftituilTc.
Atbor ipia, tradcncc BcUonio. Betuum rcfcrt tum magnitudine, tum ramis fimilibus, 8c tnm-
00 albo, ttl^ UC ^ lonranquo vidcntcs cert6 crederenc efle Betnlam. Tobiai Aldinus, icu pociiis
Itetrus CafleUus, arbulculam in hoirto Famefiano 6 femiaenatam aocuratiib deicrilMt. Foliis au«
. tem crac bicompoftis (en Famofk Nam nervus feu cofta media totafis foB itmcDlos feu nervof
hinc inde cmittit juncis non nuiorcs, qr.ibus ad iruervalU longior.i bina coniugatini adnafoiintur
foliola, nullo impari alam tei niinantc lcd ncrvulo mcdio m tenueni lctam cxeuntc. Foliolaui
luioitis ima raamdioFe cufpide funr, Hcliorropii fb^iorum inftar, mcdia acutiora Sc Myrtinis £•
n^liora, fiunma minoiaficang^ftioFa, ad Polygoni raiia aocedeocia: Omnia iiyeme deddua cum
iiirculis etiam 8c cofta mefia. ' . • 1 * . «
Lacuna duas Nucis ungucntarix ipeaes facit, AUjarerri, magnitudme AvcUanx, corticc rragili,
trtpbci coila, nieJull.i alba, tencra, oleaginoli, aai cum levi amarore: Mmmrem, Ciccris mag-
nitudine, cortice ad nigrum accedente, modulU v^aca, quara pemiciofam cxiftimari ait: majo-
rem folam elfe ia uiu. Foite in boc MdiMm (iKaatns eit In mu^
cimu5, ac ipedes diverias d»i non oancedlnn^ nec tamen picfeiAe negamns.
%mmi In Ar.nbi.i propc Vkaraf^cu in itincrc a Ciyro ad montem Smai n.ifcitui , autore Bcllonia Ad-
fertur vcro cx Syna 6c /twpto in Euiopani, atquc illuc purat Marthiolus cx Arabia advehi, &
fbrti ctiain adhuc ex .Stniopia, ubi ait Diolcoi ides nafa. J. B. In India non nafci opinatur
J. Bauhinus, qnia negne Veietea ncque Garcias inter lodicasjplaacas eam recenicnc, auc in India
fitni "^D:oreondes alifque &yetcriho8«nkant viies adioihnnr. FoifK Gtperod & tnftni^i, educltqiie
bilcm ac pituitam.
Msiae Glam ip(a humiditatcm habct excrcmcntoGim 8c acrero«' qufi ventriculum fubvertitj
naufeam exdnt & viieera concurbat. Pituttam craflam & lencam vomltu ac dcjcdione purgpc:
nuare coiifert coilioo ailedui pitukofo fumptus, balano clyftcre iriiedus, cataplaimacc ex ipKos me-
Julla, hordci farina & mellc appofitus, & calorc ftio nc: \ orum fngidis affe<aibus, fyiiw.o, tetano,
concraCtiom. Tumores quoque duros, llnimas, nodos relblvic cum mcJlc: Hep,iti auc l.icni ob-
ftinAo 8e indnratocum farina Jjupinorum & (pica confcrc impolit.i. DiofcunJcs trit.ir.i cx
pofea dcacb-peodere poum bencm abiiunere icnbit. Oleum aun infuliim tinmCui, iibtio, furdi-
tati «nDfiatur.: Gcatnoes ftiidaB, lentigines, al^ios 8c cztera cuds vicia cmendat Pwus aucem
fiij(5his ad oninia cfl: valcntior, molcftc purgat, vircs dejictf, fudoremque fngidum movct. Mag-
nus nc vcntncub noccat facit alTatio. Ea cnim humiditatem excrcmcntolam & acrcm, horuni
iymptCNnaUm cau&ni coquic &: rc(olvit, tuncquc folum de)e<J^ione piUTgat. Adduncur pt:i.tcrca
ipj^ hntfelviT" ooquoido wmen Aniii & Fcemculi. Hinc edam Mefuc, & refh^, Bcn antiquam
recenci pnefot in oiu mediock, cjpiia in wxdida humiditas aquea evaporando confumpta cfl. Enn-
dcm in modum AfariedttVVlli'^^ taaices violenter Ijgbirftuit pcr mpcriora fic inicriora ubi virent|^
propter tale ahquoil (emm «t»»i <i exicoemtir amittuHtvnn iUam maJignam 8c vehementem* QifoP
idem evcnic quoque Iridi, qux vircns urit &: pungic violenter, cxiccata non itcm J.B. J^lem eciam
ob(ervavit D.Greviusderadice Ari, quscxiccando acrimonum (iiam amirat. ■ "
Unguentani oleo utuntur pro conficiondis odoratiflimis ung^entis, in quxtSc mofchum, ambiUI
^ zibcthum addunt pro chirotfaeds & manicia, aliilque fii£5m perlundcndis aiit Ulinendis. Fotro
prx omnibus aliis olets hoc potiffiimim celdifimt unguentarii, non qu6d aliqua odoris pniilan-
tia comincndctur, (clI (]u6d (oIi:in nunquani vctuftatc rancorcm contrahat. J.B. Alii tamen
C|us bcoiddunt olcum cxpidium c nuwkis Ceralbrum^ in quo lolvunc Bcnjomum. i/cairv. m Mtd.
1. Nnc
Digitized by Google
Lib.XXXL
Ahorihus SHiqwfa,
m9
t. Nmx Btc» Ztjlauk^t fiUfti triia%idJt,fmin^ aUUit Moringeros LiiJitmUf Kacu Murungiu
Hujusdefaipdoaem expeaiiinisiii MdmZafhmoo
CAP..y;
Blnuium homtnnm implet complejcom! libro eft anereo, li^o candido, fulcis qulnqus, J
quibui fptnx erumpunt ftriaco. RaJke eft_ adftringcnte, hbrofi, nigro coruce, mtus ru-
bente. Rmhi cmerei, iigno albiJiore, pronis (entibui duobus in fulcis fiequenter obiitt.
jW?«24UBMNMrMi4nifi breviora cflient, potcr.mt vidcn, intcriK iin.ui, unoncrvulo m cxortu, uc &
multi^ venulis <Wa«t infecnidilutiora, fopcme lummc lunt vircnua. FUru oiiorati, caiididi, ru-
bris c Remmis enraipemes, Acada: Indkacin modum foliiinun acumpitaifwn, imguli, Uai, non-
nunquam terni, pcdicellis pollicarib is in cxtrcmicate iurcaJonun modeuiitt^ peniallis tcnuium fiU-
mentonmi, qux mmutinimi. capirata apicibus verfus onuMS lae enondont partes, ornantur.
FroAus perplana: Scloni^i lujit: /;<-e, utrinque cufpidata:, cortice craik), duro, lubpurpuralcento
nervo oW^ptaCi iinguk aliquancio gemuue ^ furculo dependentcs. Ipix aucem iabc moJJe^ Sjif
amarx, oblongz & planx, tranfvertarix boQiiricanan imitacuesin came albicanie iadodniitBr.
Nafcitur, quamvis fparfim, in multts arenofis petrofilque AUUUr, ut & Crmtgmeor locis, nim- Locm &
quam ui caudicem adolcfcens, Flonbusinduinir Julio & Aiigufto, frudibus maturis liib hyemcm; Itmp».
modibns lcmpcr vircruibasj qiijc dccedence die fc compb'canc. Ilorum vcliit & coracis luccus
cum p«uuUolalisexhauftusvencrisledatdolores: ijplecortexcapicislavaaieatoutilisadditur« quiia
pdveran isdaAiB finiiiiio aim teramiiie uke^^
Cap. VI.
Col
ELeeans hzc Sciira planti, Acadx foIiis& raraulis adluntlisj necamarorem, acrimoniam aut
Allii fcecorcm refett, nec manifeftam adftrin«otiam obtuet ; eft penoacis, & lcnis
pcnnariim ordimbus utrinquc diflcAis, ac lobam fiwft ngmti admodum exiguis, uc vix pi^a
icBte cxprimi potucrint, incilTs. Spinas ex lignofis ramulis ulmeo corcico vcftitis noa fiinul binas
in exortu foliorum, led diftindas lubct, & umcain tantiim in illorum cxortu. 5em.7i« pauca
profcrtcffigic I'yn folmajoraj minora parum jEgyptiae Acacix, comprclia, Ixvia, nitida Sc co-
b)re fpadicco, niiqius five ccafli» kibis contortis* obeus, medulla pallcntc fung^pla cunudib obliqu6
difpohca inclufa ; nec uc in Acacaa i^g>ptla vera, oiios filiqua eft deprelb talitiu&K cowenta.
Floreni i^uioi .muis cu)us fit gcneris, nam in licco ramulo non aacraL Frucicem amplum, non ar-
boreni lubluncm clTc Petrus de Valle Romaiius eques, qui collept & attulit Columnae alleruit, hu-
nunam akitiidinem non cxcedcrc, & iuxta riumen Tigndcrn in Mcfbpotamia, & in dcfetta Ara-
lu HixtaEnpbratem vel parumdilfitolocoreperui, cu|us iiliquani ab iocplisad ftiigMfw ftuzum
«lubei^tim utikm ufurpari acccpi^ 8c Tol^^uiter fibguam hancj otiaiii ut CeraroniiBn C&irnwji •
' did, gBneiioo (brfannoiniae liliyuaium.
c A p. vn.
Xltj Brafilunfi/nt Marcgr. Aca<t^ a^s ftlut & (Uribut,
Marrgr,
ARbor eft faturatc virens & fpinola, Scorbo Aucuparix nalosndi moiio fij^-.irique ^mil»: III
mulcDS difpekirur ramos, & fcr^rotunda eft, & in r,imi5 etiam raniuli ;ilt;inatim fiint qp-
politi. FoIm habet mininu, eodem motlo ilifpolica quo m hcrba viv^tj in cxrrcmicata
iua quata bicoriua quo difterunc k foliis Tamarindorum, qux paricer (aturar^ vindi.t, & pnecerea
acidi fipoTOy cum hxc ndlnm (aporero habeanc manifeftum. Si (apore effent addo & ffiiqaatf
ferrenr, cnm Acacia conveniret. Non tamen (emper aeqaalia iblia in hac arbore fibi opponun-
tur, (cd intcrduin iblicarium ell in extremitate ramuli. Fert flo(culosprope ramulosm uvam con-
gcitos, albos, longis ftaminulis, ica ut pilofi (eu (pinofi vidoaiimr. figaiun album eft ackunimi
cotiicc cx giyieo liibfutoo ut Sotbus aucuparia.
* Cap.
Digitized by Google
C A P. VIIL
Afimefa Malab^rkt flon peniafttah, filijuis Imuginejit. Kat-TvJJavaJdi H. M.
AD trcs quatuorve pedos aflurgit. Radix mffa & capillaris. Ramii, qui prinium nibe?,
dcindc vindes, piljs non niodo, fed etiam fpinis divcrGc m.ignitudmis innumcris, dcor-
liim dcflexisobfcpti ftint; adhxrcnt furculi fer^ digitales, foliacci, cx advcifb gcrmni, ru-
bc^ntcs, (pinulis quoque eiuldcm coloris hirri. ttlui proxinu Intfta, pcr ordinein con-
trariis intcr pediculis anncxa uir<;ul6, clonga, angufta, antcrius obtufa, pertenui.i, lcnia, nervo
tioiis longiulcuiis, ngidb .itque fpinofis, fubpurpurcis hic illic proveniunt, qmnis conftant petaiis,
qiiorum nuatuor tenuta, lcnia, latiora, ad unguiailos ver6 ftncliora, circa anibitum exiguis rugis
ciifpata, flavi coloris, fed ab utraquc fac:e internigrantia funt: c\ his duo antenbra explanau ad
peciolum (cle rcclinant ; duopoftcnora obliquc ereaa fefc mutuij relpiciunt. Qiiinrum inter duo
emicans rigidum cralsiimque cft , eiuf3em at dilucioris colons. ILx me^iio prominentia fiamm*
jnfcmc ar^ite compacla & lanugine obfiu albicante dcccm funt, c vindi albencia, fuperne tcnuia
iiitcrnigrantibus flavis apiabus dotata. Olyx quinquies infedus, permollis & purpurcui Suc-
crc(centes5//<5"'« duosdigiii articulos iongz, lanuginoCr, & atns interfper& maculis binas, ternas,
rarius unicam indudunt labam, tranfvcrlarum, acerbani, iubviridcm, maturoni in nigrcdmem
vcrgentcm. Sapore noftrates referunf.
• - Nafci amat loas petiofis umbrosifque. In Canimatt, TtctncenT, aliilque locis plurima cft. Sem-
perfrondcc.
C A P. IX.
CMihhfocaca-hiba Brafilknfihus Pifonis & Mor^av. Arbor Sdiqim termfa futrtfctntt^ Fraxi-
ntSde foliii Breyn. %
A'
Marcgrav.
RK)r cft ligno, cortice, mcdulli, odore, & fragiUtate Sambuci rmula, clegans,, in mufto*
ramos diviia, qui m extremitatibus luis longa gci mina protrudunt, in & lis mulcos ramulos,
. temos aut quaternos juxta {e politos. Bina folta (cmper (ibi opponuntur, brevibus pcdiculis
uinitcntia, ad tadumdura inflar membranacca: chartx, extenusSalvix folib recentibus venis & vi-
riditate fimilia, fuperius dilut^ viridia, daos aut paulo amplius digitos lon^a. Intcr ramulos etiani
fbliorum prodeunr pediculi, duos aut tres digitos longi, qui ii aut 14 j?<>/c«/«{ umbcIJatim conge-
ftos (uftincnt, figura florum Primula: vcris, quorum quiliba conftat qiiinque fbliolis, dilucd flavis :
' inmcdioauccm ftaminuin loco propendcnt multa filamcnta, fefnuidigicum longa, qua: quoad mc-
dietatem lutca (iint, exceriorc medietate Crocum Orientalem rufo colore & cnfpitudinc rcferunt,
& in cxtremitate oijufque vificur pundhilum flaviim. FIolculi funt (iuviflimi odoris. FruSmt fert
in 5i/ff w/ quatuor aut quinquc digttos longis, anteriiis faftigiacis, cxtcra parallclogrammis ac pauUum
compreflis. In utraqiie laterali cxtrcmitatc quafi futura fiiconbus ufirata funt claulx [Pifo Arbo-
'lemSiliqux dulci ditbr compar.it, funt enim, inquit, iHius Siliqujc dulces, tortuolic & deforme>,
• pnmiim quidem virides, mox matunt.itcm confeairac fiunt nigrar & nutrclamt. 3
Leciu, Apricis gaudet cainpis, minficequc pcrcgnnances dclc<!>at florum elegancii & odorc.
^irtt, Radicis mcdulla cx albo flavcfccns, a lcviori corticc Iiberaca m taleolas diflecitur, eiquc aqui
foncani niaccrata pcr no(itcm liib dio, & aliquoties pota non uni malo mcdetur. Urinam enim
cundantem cict, rcnunt &: ve(ica: obftrudionibus ooitulacur, cjulquc dccodum vel folum gonor-
rhcEas rcitituiirc vidi. Succus corticis recens oaiUs inditus e.^rum inflamnuti^nes tollit.
Folia hujus arbons accuratius dclcnbit Jac Breynius his verbis, Fiondes (eu fbha ramola quibis
obumbratur Ii,rc arbor i Sambucinis foliis longe liint divcrla. Quilibct enim illorum pediculo ro-
tiindo, Ihiato, lenitcr hirfuto, dilutc viridi, dcxlrantalis longtcudinis, candidiflima medulla fardo,
tonrtat: in quo Siitfiagtnes tres aut quatuor, l>olofericca: utrinque cx oppofico, pcr inccrftitia tin-
ciaha &: (tjlcuncialia, (umnto ordinc difpofita cernuntur. Ex his fufTraginibus, infima: plerunquc
raro longiorcs uiiui ; (ecundx diiplo majorcs : tcma; (Citia .idhuc parte; (cd qui quarto .lut ulcimo
iocata: bicviorcs iterum (c lulunt. Mimmarum aut uifimarum fuflraginum unaquaxjuc fbJiis uno
aut duobus, fub(equentium tnbus aut tjuacuor ; reliquanim quatuor aut quinque, Fraxmcllx figuia
8t magnicudinc jcqualibus, utrinquc iibi mutuo oppofit:» alata eft. Rcliqua viiicfis apud Brey-
iuum.
A P.
Digitized by Google
?a!t^a-?aianeh ' H. M. vJritr fiuijuofa Malaiariea, eorUf )M», /rnffi» IWiWMW «Wwy * f. j. f. 41.
ilano, f^nfHfHtf^ran^cM. p,i>fMA « ' \ , /.77-
H. AI. • ^ . .\
ARboreft procera, nafcens in areno&, nunit minus in tranfverfuni difFuds. RaJix Hbrofa,
ramos quaquavcrfiim cinittcns, tmiin crafib, niolli, cxterius riifo, incus ex viridi flavc-
(cento, uporc (iib.-imaro, ligno albicantc ac molli, quovl facilc iii filamenta protrahitur.
CWex ambitu unius bomims amplekum amtilct; ilque & rami nujorcs dnerei, rcncriores
virldes, * fcabri &.FU]idiilBafperi , grandibus noois , ex quibaB laiboliM aanfvcrfos binos & * Verhu li.
binos eiidunt, exniberantes; JneduH^ %iSf^'^ aU^canM.liaiUI pMOOi» atqne ade6 valdc leves: ittniibMfcli.
ciim vctuftiores fiint, deddunt, nocsftcttnqtieiltei, in quibus enam txm erumpoiv. RH» pinnata """" P^^ato,
Fraxini modo, cofta medii, cui pinnx lcu rolicJsi j^inquc acViciluntur,quirique, ^c^^vc^^jjp^fius ^J*J„^^ ■
(^ltus longa; puifus inpetio}is cuitBadha:n^ci&inumcri) t.ifi\ii, qulnis .lut icpceai|^ Jjbi^^ 44.
aacMniam oolamoolwpanifeic^ circumlaipnoiK avl pciiul^fij) nxiip^^ mterilB Wiv AyZr**
cnfi^ aopiQft^ eminOTtibgs, textuiitenuibt^jic moUibu^^ fiip^Rciclciu, fupqrti^ l^nir^miiv^Effittis ttnviJtnmi
^SaSKB vwBWjbin, (apore mbanuro, odorc grivt GcuheSc acni pinnaruui ia averiaiKUtunipartc *»«»ra'
eminent. Flirrf in fummis ramis phircs tin.i provcniunt, in petiob crafliulculis, grandes, cAropani- ^',^J2lfw*
formcscum collo oblongo, & ad unam p.irtcm nonnihil inHexo, calyd oblongo-rotundo & pro- i r.<r
fiindo infidcntcs, (expctalis crafliolis cooipoiiti, quonun quatuor qua; ad cQncavani colliipartemf uA.-.i..':.//0-
|ant« «xMriora versus maxun^ ^c^^^ relit^a duo (urr&fta & minijs infiexa, omnia fungoia naf^M t^^i»^
venofij ad orascrifpa, 4»^>b cr3)ufirelirisprofliii&exteriiiS per loogum.ftnata, colore, nuximi
jplBnus ex albicance fubBavo ; exterius in' coUi convexa parte, folwTque fiirrcdbs, qu.: vjrsus eam
faitsm fita fimt, ftrus rubcfccntibiiS rinifH, odorc fcetido. Stamma quiiiquc trafliola, nonnihtl
jnBAnai> ex albicante fiibHava, quibus incuiubunt apiccs Lici, davi, biiidi. Sr^l.a ccnuis, a]l>ic.in?,
fiunmitate in plannm exccnuatus, 6 plano albicante & lubilavo ca^tuloj in fuiulo calyds fito, quod
nidimancam fruiiuseft, emmpit. Cd^x cra(Solus lax^ coUuro floris exdpiens, tndra DariWi
«utfpiliMiiseft. Frf^MT flohbus dcdduisluccedunc prxgrandcs, forma veluc machxra:, tres fpithamas
longl, palmum lati, digitum Eermc crafG, cutn oris aa iiium partcm nonnihil rct{c\!s, corticc crar
fiolo viridi, tencra ac humida carnc, qua- d^^in in hgnolain duiiiicm cvadic, in cjuicc cxtci ius ia •
niedioinloiigpminutraqacparte uno iulo) ftriau. Mcmbrana lau conac^t medmni t^i octumj
immiwlariuidineui te^anuni exocnfa, in duo locubmcnta dividit, in quibus lingulis femiaa mou-> .
men contitientur, lato-roonda Sc ▼ald^Dlao^ feu comprcda, cum umbiiico longiuiculo mcmbra-
naoeo, alfaicante involucroamida, 8e lad roenij>rani pelbdda, ajbicant^ cir<;um^|aAi. jaccoLtquc
ieriacim in planum in iuis uivolccns, aha proxim^ ad mtaf^fllli^^MA/iff^
vtdxicris viridia iunt & dcnfx camis, (apoiis nullius. ' , "^'^
Cortex arboris (ervitpro coniblidandishaduitb & iciiLris tritus & cum vino impoficiu. fxM0Pin/.
indeooaodauin hydropeprodeft. fiift< tcnclfa aia Sc cum Qoco Malabarico uIccrihiii.Hijpa|a
a4 lanacionem coofenmt.
I. Pajanili * H.M. jirior JUi/^iufa Malabariea^ ftlio majere mKsrenatOf fntUu foaxuna oh- *?. 1. F.4S,
l<mgt fbm, fimim awiwli#aaii» P. Syen. > /■79.Be>
JHf A/. - . , .
Bftaifar prdbai^; iAiii<j<llPi^^ in weBofii. RaJ^ ia
ttnot ^aria, cxqnihus hincinde drca cau<fi6em iKirae (hrpes expullulant, corbcccralTo cx cinerco
liiigricante, innis albicante, iaporis Cubamari, ligno aIbicaiU4>i laxioie, quod in tiLimcnu iacild
protrahitur. Caudex craflStic * prarcedontis, ligno quoquc fragili> Sc io fitamenta (c hndcntc, cor- , p^,,^»^
uoecinereo-ftifco. Fdt» t caadicc cgrediuntur^ uc in pnecedente, piiuuca, cofta mcdiii iong^a-^
dibe pari, vindi-dilau« <e nonnihil icabra ieu punftulis aipeF^, rocundioli ac in vm& paite« ^u»
cum imeriori petalonnn convehit angulo acuto cmincnte, nuUb cxmbcrantc nodulis^ ut in pnnia
fpecie. Pinnx ieu feUola bina & bina adveria, mulco majora (unc quain m prima Ipcdc, (pitha*
niam & amplius longa, form.i oblong.i, lacenun difibrinium, quoruni quod cauhum faftigiiun rc-
Ipidt, duplo ferm^ amplius eft fic rotundto.-is ora: reliquo, ac ex inferior^; partc pccioli cgrediens,
odoris maleolencis, texturx craiEoris, iupcrne viridi-flilca, (iibcus clara. Flortt prxccdentis iimilcs,
in quinque ladnias ieu folia indij, petala qpim illius multo craifioraL itugts fungoia, ac m oris
piloia, ieu laiuin^noia iunt. Summ» cantijm quatoor ei^eAm alhicantiou& ^^1* iiaSo ac mucof»
laAe, quo etiam flonim cvccrior fupcrHcies inunAa^ flinil ohdklduit luiliqaanOI|ei^aBfillBb od»
11» male-olentis feu fixtidi. Fruilm planc lidctn. . y
FoUii ejus piftB 8c tritis, tc oni cum Cardiaca, id eft, Myrobalano ^amo iiiMaadi ib .piru- PTrti df
ht ucuneur ad tingBnda linteamina colore nigro, qpx in (uis exfequiis gemnr. tjft«.
Radtx trita Sedeooftain deoprocapicisdiNbre & gravcdue ittnc fada peninffioaa: GoiteK
radias in dccoao datus tunioribo» leiblveodis «miinodus cft, DBCQdHia «0""^" *" '^*^' ^ — '
tricis in undione corpons pro puftulis ac ulceribus iervic.
Qpainsarbor han: non iit ioliodecompoiito ieu Famotb, qda tamen iili^t
^anBO coafeoi^ & eodemnomine ab Indis iniigniatur uni tradendamdaxwMB.
Rniftuna faiBe valde fimilem, ezceoi liiQcrficie icabrl, vidi m hb&o. ^nAiioi
Vin AONWCtaMaw Modii T^Gnpli
SBCDO
Digitized by Google
HisToaiA Plantakum.;
S£CTIO TERTIA
De Jrboribus <p Btuidhiu fitf»fis fkrt fma^etah.
C A P. l
. Sead jUucmidram 9 afigiu, '
OVimyk Scru rcvcra heH>a fit, non Arbor aut &iitex, quia tanicn a Bounids fnidcibus
aniwmefari Bskx, & i nobis inlaAock herfaaium per oUivioiMm amifla Inc ia lo-
co ejmhiftbiten Cradetnas.
Scn.r nomcn ab Arabibus fluxit, fiqui<!em Scna Vctcribus Gricis 8c Latinis incognita & indiAa.
Senx notas charadieniticas Facic Paulus Hemunnus Sutnina falcau c floie exuru & iemina
1b Obfm UtMhiA nnicap&lanbas, quB p«r «061110» ionAii.
t. Smt AkxmHhin» fivt ft^ 0tMii. CH StM J. & Ger. Smt Akxmuhmi ParL'
Scna quam e\ Onente inftitorcs importartt primar cft noix : caHiiiut cubicairbib aut p.id6 altio-
ribus, ligncfccntibus ex quibus .iltcrn.mni cxcunt pLiiiculi tcnues^ palmo longiorcb, ad quos ex tno-
dkxribus intervallts a^itrcxj: lunt toliorum cjuatuor aut (ex con)ugaciones, nuUo impari alam clau-
ieaxt, qxibi animadvertenmus adhuc. Singularia autem fclm ex ▼iri<li m flaviun declinant, pro*
ximdqnc cofti .n.lhxrcfcr.nr, Gtyq^irhizx foliis (imilia (cd acutiora, guflils nOnnihil vi(adi & .ima-
ri, non (inc naufca altq i u Silmia falcatx, comprc(Ix, nigrKant, jemen coutinentes parvujn, gi-
gattis limile, led comprclli.ni, album vel nigncans.
Cordus ftores lutcos £c pallcicentesj quinque iuliis in caviutem aliquam rcflcxis coa/bntes So>
nx attribuit; Matthiolus pariter fierti lotoos, pentapetalos, Braflinumiles.
Scna Grscis & Latinis Andquis nulqiam dcfcnpt» invcidnir : nam & Aveniiottnovam hed>am
ede atirtniir, & Prifcis ignoum. ^ _
Omcr.inns .'^cn.im Alexandrinam* ni quidem in lulia, ultra annun ^nnm^ kb&^ piD inidoti
haben non polle ait. Ncc icio an in kioo nauli longioris zvi fit.
Amat caoibs repontt, firigoris impttiflniifl^llM dt In Septentrionalibui pravindk fita ptDve*
nic quidem, vemm ad frugem noo povenit, imo taimim abeft ut nec iiliquas, nec flores promat.
Seri «uiit in Syria, PeHia, Arabia, indc in ^gyptum deportarij ad Alexandriam, onde ad nos
defemir.
Knt, Puivat Sena non untum bilem utramaue, (ed & pituitam : imo ia melancholia & atra bile cre.
$tnr nitoe pKragaiivam quandim. Vim ejus camaiticaro ad ftupofem nfque extollunt plen-
• ifriftVfMff' V8r& ttpeitas {uiti, 8c ame me alii, eile iafigniter flacuomiq, inguit * CHoftiUtt. Sc
cm. IbbdiasMattluolum reprehendois, fblia fi per (e, pulvere, inliilb aot deoofto detatnr ttHiarani
muhim cierc, & inteftina ftomachumtjue torquere aflcrit, ut vel plebecula conoueritur. Hoc ra*
tto etiam didat: Vi(co(um enim illud quod in Imgiaa relioquit plan^ adftipuLuur expenendc:
dKpnlnur edam virofus ille odor, Cynog^ttit Plnicc fove finiBi; qf»k qdd cdim tun in '
inmfb quim in liieroflft iemicur. C. Ifi/iaw. ,
QuiacaBiaSefiocaeft ooiiigiinr flor. Viol. Bon^ Pntn. & quia natnlenta^ qoft ^nbkAs Vcntii-
culo obcfle pofFt, Cinn.imomo, Galanga, Ztng3>ere.
Qpocunque autem modo datur, in deco^ quJdcm minijb Hjtdcnta eft (ed debilior; in infulb
liinm ftwgwnHor ibd fonior. Debet autem dccodio efTe mediocris, ut MdiiB pndpit: nam
cdn iWIH^fflftff^ Gt in fuperfiae diutuu codione evanefcit. -
l)iiinrkfi«bSiriib 3P. ad Sjj}. in infu
Exbibalpoidl (inqaBtScfaradenis) CBMii aaad & vdipfis pi«igjMnrinB>{ dcbi» modooacra»
&a.
Infjgnes ei vlres ad(cribi.iiu mcdici ci:m vctcres, tum recendorcs. Mirific^ prodcft capitis dolo-
ri, delirio, amendz, Epiieg^ ic^iutioiu nervomm, lafluris todus corpons, Phthiriali, fbbiei,
puftulis, pniricai, toc oe^ «Miwir jWBWi mns, & audinun fiimac ouoquo modo fumpu. vifce-
nim obftniaioncs apeii^ auget javeiiinca^ iraiianqus ratiidi& Folia ia oipitis peifiifioaibas
utihter decoquuntur, praflwtim aodia Antheaude.
Folia cxhibentur a ftipinbui (cu pediculis avulla, rejeiSis flipinbus.
.Ad Scnz pratparationcm purgantem (inc igne. iV: Fohor.Scn. mund. q. (. Ponatur in lagcna
^ea (atis capaa afBmdendo aquam vitx, tin^huaCinnamom. impraegn.it. ita ut quatuor vcl quin-
quedieiris excetiat, ^anva& bmo danki finamr pcr faidnun^ 8c poOea ucerc Do& cocfa.q.cum
lulcula D. Hulft i diefiiean.
1. Sena Iialica Park. Lalua folut cLtnfis C. B. FLrtntinj J. B.
Oif
CoMlt conftat cubicah; feliu fimilicer difpofids acinSena Orienuli, fed muk6 ma|oiibu>, ner*
vofionbus, non acuminaiis, kd per excremuin latts ac paene ctxt^acis, guihl gfaldnolb. Flerti feit
luteos, fili^cor^reauU hUcatas, anguftiores Orieofidlii UUinque pcr medium inzouaiicff
cxtuberaote» fimUm fligini «ompreftis, iiguri oordis. ummur
Digitlzed by Gopgle
Lib.KXXL T>e Moribus iiiliqmfis, 174-3
ITcuntnr hac Mcdid loco Scna OnentaU» ad pufgandos aaeshmiwBB, fed iang* {n<>ii?;p,ciftrflft
ad eum ofam. *
X Stna OritntaUf btxafh/Ua, Tah ZtjlmtHftbut Hennannu Hort. Lugd. Bir.
Ibman.
Hadktm fert albjtn, tenuctn, fibrofamj annuam: taulicnloi doi.1rjnr,»Ie5, fierliiccos, prinium ere.
€tos, poftmodum reclinatos : Fo/m in qualibct cofta fex, bina libi oppulita , fiihiuCLinJa, uneuem
kta, pinguia , fapons (i.b.icns, mgrati, coitx voro Olcracei h<iutl iiigrati. / /c; r j congcncnbus fi-
miies, a(r mmo^-es, pcnupccalos, Aatninibus in medio concoloiibiis, & Aylo faJcato^ ioaraori:
5j%Mr Gompredas, anguitis, recunras, unicapfulares, bivalves, quafi ardculacat (eo ilkhms in>
ierceptas; in quibm /«imM oblpima, MBrecia, ludda, fiuca.
Senn« fp&iebus ram ob ftanSnaTaicata quz ex flore exfenintur, Rim etiatji o!> fcn linaiu riliquis
bivajvibus, unicapful.iribu5, quafi per arntuJos junctis, annvimerat D.
I. Paiomirioba: primAni jpeaeni P</«»« ; q\am\<KMSmnam OtctJtnUitm^ oJi,rt Ofu virofe^ Orebi
tmmmiii fitiit mmmutis, flaham : Cujos delcriptionetn vide in lib. i8. p. 9 ii. Hift. nollrx.
a. Faiomiriobx (ecundam (peciem PiuMiii; qiiam Samgm Qetjdimalam, aJfn (^mimu xw*^ ^
Xif jMpjfafciir/fx appcllat; cujusdefcriptio HdLnpftnelooodtamhabetiir. '
). Latoaffinem pti.>.m C. B. quam Sennam Oriianalem tetiaplqfllam Mfim diaam nffttaipafc
Ddcribiiur Hilt noft. lib. 1 h. p. 911.
4. Galegx affinein Sophciam didam C. B. quam Sennam Oritntaltm fmtieufam SipLera Jichim Jn-
fcribit; ficPonnamXagera tf«rt.Af</.Tom. 1. p. toi. facic Defcnpcionem vide UijL aoSL iib. i&
pag.^tl.
5. Chama-criftam Pavonis A.mericanam filiqua mnltiplld Brgn, cot &mm OeathHlaiii /3!ifHii
multiflui foUu Htrb^e mimofa citulum ficit.
6 Clumxcriftam I'.ivonis BraHli.uiam niiquafingullriJBlr^KCbntl.p^t^- VaniQ ^iuunm ^
fcripcioaes habentur Hift. noftrx pi. 981« 9^1).
C A r. IL
T^geiM. K Kl P. ». F. 5». P. 10}. SdM jj^aii
H.M.
PLancula eft aftimdine triofn quatu6rve pedum , nafcens in arenofis. Kaiix fibrola, nigricans
aclignoG. CW« tcretes, lignofi, virides. Ffl//d in caulibus, qui ad cxortufn nonnihilextu-
berant, 8c inccriiis ftnaca func, brevibus pcdunculis in duabus lencbus bina & binajprovcm-
unc, obiongo-rotunda & lata, antcrius rotimdi ord, ad petiolum ftriata, textuia craffiola, iuperfitje
plaoa, ad udom lenia, viroris iiirdi. £ cofta media q&x in ihdiu «dam paite nonnihil «miQet« .
nervi (erme paralldi , qui (blum m pronaeimnenr, anntilariduau exeontr
Flares fonni ?c colore ' prxcedentis (iiniles (ed minores. Catjx viridis quinque oblongo-rotun- * P n^wmXt*
domm &c vu-idium folioruin. Stlnju^e flonbus iiiccedences, re^a: quoque & oblongx , lcd pUm- gt^" i"^ eji
orei & anguftiores quam illius, (epcem ipollicuni. Fabtt quz in iis cowtiwemor, rocundioix funt, ^•/'•m>
cum (iia longitudine jaoemes tn Mog^tudine iibquacum; Uporit liibacii^ phniikm virides^ ddade
tinerex & nitentcs.
Folia rnta rcrvtunt pro icfhj apum in inunftipne part^ affe«f^a. Seminatritaac aim crocoufur- yirt$^
pau conducunc pro puihibs Sc ulcenbus, &, aini (ucco pUaae Fetla-CaiiH (ervic pro nulo naco
m Bimiihiis iis Mffgouot»
c A F. in.
I. Arhr txotiea Jpmofa foUii Lennfct C. li. ffmofa Indica muricatii /ili^it Park. Lolnu ijfniAt *
cam Pifo duro cintrei cchris J. B. Lebm tcbtnafm Ger. Cmac. Bonducb InJermm Ptamg fal. *^.X.F. ±2i
Csntti * U.M. L«Aim ttkaeJem Otifit gnibicmi Jfkm, Mmhf Mr^ h/btcff. h M*
AD Inmuii.nn .i1tiru>linem alTiirgic.inferiori parte ciulium rcpcm fupcr terram. RaJix ei fT-
brola, nigricantc 6c ccnui corcice, ligno mtus albo, odoris nullius. Stifitit viridcs, dcn/is
acnlads fpinis m totum munia, intuiouicdo ftingoib albo. FoUa pinnata, bma in r«*
imilis et adverfb fita, i pluribiB pinnarain conjngatiQnibai* bceviffinua peoolis hxrentiBin
compoiita , duabos ad exortum (pinis rube(centibus & deorfam tnfleik Srnic aoiem piniut (euib-
liola parv'a, obiongo-rotunda, utiaque extrcmitatc cx rotundo cufpidata, vdrsus intcrior.i nonnihtl
ciaufa fcu crifp.i, tcxtura lolida, cTaffitie mcdiocn, iiipci-ficic plana, glabra, lijpcrnc Lituratius vi-
ndia, lubtusiucidiora, (apore amaiofic labacri, odorcnullo, li bnliffimis nervis & vcnulis intcrtcxca.
Flort$ fpicatim proventunc m iurcoys propriis e ftiltorum linubus (bbtaiiis , bmts, vei temis limol
exeuncibus» duas (ermi (pithamas hmgis, mcurvis, aculeacis, inferius raris pilis o^fitis, ftriatis, v}.
ridi-dilutis, in vertice fpicarum ju.mci()lis foliis anguftis ac aifpiiiitis vclhtis. .Sunt autcm fUirei fla-
VI, quinquc pccalis anguftts, oblongo-rotumiis & a ic mucuo nomuhii chibntlkis, q;.x vcniilis ob- ■
licmc antcrior.i vcisiis in iongum ftriata liint compolita, unum quod minul.i.lnin & iACinlcubni
eic ac uucriora ve^us nonninil lailexora (eu ooncavom Uik» rubMScranlverfis variegacum eft.
Scanmtt.dccem JDtred^ alhinimiai ^^att triridia, pikila« apioec obrcnr& Aitos esftamiit.
■ •
Calj»
Digitized by Google
1744 HlSTOKIA PlANTARWM. .If^
C«lw auinauefoUis oblongo-rotundis & iknciculis normihil incil», vcrsu. luicnora nonnihil
tdtero ranftat. Poft flores frua^ h calycc cnimpaht edunan, oblongo.r#ti:nd. valde plani, cx-
rides, poftca ix cinerco nigncantcs, duri, ini€ri&s ootticem carne er.ffioU Tkndi, qu« pfamnm
guttulis hmc indc circundantibus cft urigata oWufti, ac l.t. m nicdio an ir.uc.
J^flA^ intus dux tres, quatuorvc ac etum lohtanx. unibihcis, tcnuibus, .dbicintibus, echinidor-
oink" dr^o nlbo^nereo, T^nliftoe »i«i5"andulantibu5 ftriato, mtus aibi^Iima funt. ■
Piitnrncn .idco f.ilidum & Airwn cft, ut ftaAus faxei vidcanmr, & cum difficultatc conft ingi pol-.
&r Hincex Amcrica miJfr.ni accepinn s ntulo fmclus lapidci, Uintque qui niicem Bezoardicam
ameUent Nuclcus guftu cll impcnsc aroaro uiftai Lupini. Hic fhnaus J. Bauhino Hj/F. U. \, de-
^Umr fub titiilo Fr^ftib peregriqi canqaaro «onio dabocati aiga»ei : eOvie finaus i.«ap. 3o.Ub.i.
^MiSn locis tam in Ameiica,' qaim in India Onentajj nafdtur.
Fruftus c filiqux exempcus, & i D. GetrgiQ IVilmtr Strattordiac propc Londinum latus, cadsm xlta-
tcnon germinavittantum, loi bicubitaleni fcrc alntudincm cxCTevit, quaquaveifiun ramos ipar-
gens; parvis, aoitis, aduncis (inms tain pcr ciulem, quani pcr r.imos oblitus, feJiiialadsleapiiina»
ds, L«iw Virfflttiani asnulis vcftitus, Scquens hyems pl.int.^in conupit. ■ .. '
- Hnius etiani generis efle puto fruticcm quem depingit & de(aibit J.Baahinia]ib.s. cap^^y. fid^
titulo, FnKlus onuiino rotundus lutqwnQa jyplendens.aun iuo frutice. /. . •
Radix & Cortex, contnti, nccnon lalia tiita leti tn aecoAo cpota, leu etteme imponta ; itera
Faiw ieu Ciim lactc Co<^ui InJtei trit.v & impofiri, (cu in pulverem rcdac^a! &. cum vino cyot.v hcr-
^j^, tumoribus t^onducunt, ac infupcr Hatus diflipant, doloicm cohciim lcdant, ftomacnum dcbi-
lem oonfoitaiit, menlcs movont, 8cc. in calculo eiiam prodelTc dicuutur.
Johnfonus apad Gerardum libi i .noipnullis relanmi uiibit has 6tv£tui vencnatos ene; ab aGe^
vomitum valide ciere.
Hanc pUnc.im Marc^;r.iv!us fic defcribit:
• In Cyno&ban niagnitudincm excielcit. CauJex & raniuli plcni fpinulis hcpatici coloris, lignum
autem intus mcdulloGim inftar Sambuci. Habet in quolibL^t i. ivio multos ramulos libi inviLcni
ojvYiiiros ; in ramuhs pon».^ itidemopmiu^iqiuOiDrdec^ ad vigjnd in uno rainalo, q«»^*er
quoalibct par foliorum duobos monitur acalc». Sunt autem fiH* bfte viridia, fplendaitn, ftre cy-
hndracc.i, & unum circiccr digicum long.i. r/af; fomn (picim congeftos, iuteolos. IIos fcquun-
tur Id», jpmoli, huluti, colons cum maturuerunt hepatici, in quibus iinguhs tontmcntur <.iuo glo-
• boli duriiiuni, cincrci coloris, g|abri 8c Iplendentcs, qui quailato lobo ftrcpitum cdunt : nucleus uice-
tior ex flaviK^ anuui lajKicu^ inftat Ijipnonun. Lobus ^tutem per maiuncatem diftilic 6c c^unr
diti^obalos. , a' •
J. B.iuhinus duas ali.t5 hujiis fruftias v.irict.ites dcfcribit hb. ■;. C48. altcnmi liculo Fruaus peregfi-
ni canquam corno elaborati flavi: alterum tit. frudus Indici canquam torno elaborati viridis.
1. Arhtr ^mf* ^icn/tKfa» •taMifit imm^irmu, BM,lurttti JUl*. H.M. P.6. 7. 20.^3;.
A pr.xccdeticc diffcrt, quod hxc fiorcs proferat finipliccs, juxta furculoram exorttis pofitc^ deo-
diyllos c viridi lutcos, ftilum rubrum emittciitcs. Siliji/.f KakamuDa effigicm habcnt, coracefiin^
denio, fubfuico duro, intus helvolo, foras viIlof.T, non autcm cdiinati-, Linicam duntaxat labam
oontinentes, quae perplana pik^iqued^ fed pnedura ^ apud naedicos in uIjl /
Nafdtur propi roontes denliffinit tn l^lvis, in Provincd» C«M««Mr«« Cmm»yt 8c absloas,
Tn h,ic .11!! m.irr.rcfcunt fraiSus, alii turgelcunt, alii florcrtt.^ _ . ..
fruclus hujus arborb cxtat in Mu(co rcfei ciiruno Clanflimi viri D.Gnlielm CwirfweMediiTempU.
J. Ltbm ubiMtiiu MtliuaiSt Ponae. LBlmt orkitMlMit ftifcm,3tiK>fit tubercuin objhm bmu fbsftf
Itt Mgnt tminmi C & fh»flto4. A ».*• *5' E««-anC fw ti£t Smnfmrmum.^
Chf.
OrbicuLiris erai hic finidhis fivc lobus, undalis magnitudinis, infima parte in macronem dciinen-
te, fpinofis (ubrubcntibiilquc nibcrculis undequaquc obfitus, cultdli dorfo non cr.iffior, pediculum
ad orbis latus habcns , & totius lobi color fulcus. Omncs autem hujus p^encris quos confpicicbat
Clufius in mcdio pertufi crant, uc funiculo trajedi ad commodius & facilius ( ut arbitiabatu; ) ic-
ficcandum (uipenderentur. Singpti vcro iobi (ive frudus bmos phaleolos contincbant, lonmum
Anagyridis formam & magnitSline , prorfus nigros, ut conjefturam faceret eos lobos anteqBaM
pertujidcrentur , non adco planos fuiflc, fed .iliquatcnus tumcntes. Indi Snm^aranttm aP^Ui>-
bant: Q^andoquidem autcm iiio trajcdii adlervabantur, apud illos abquo in ulii fiuflenccelieeft«
fed qiu& ioteUlgm iieqidmt Ctnlm
Cap.
Digitlzed by Gopgle
Lib. XXXL
Arhoribm Stliquofis,
»7+5
C A p. IV.
Mmnra Lemifci folio, fruSlu magvo angulofo, m 'juo ftmina Ervs J. B. Arhor txotica Ltr.iifcifi.ito
" C.B. Afe^w^^Fcn-ar.Flor.Park. Acoft. ;Wtfi»ri»foi*H.M. » ^
QUinos homincs longa eft, unius complexum cmda, corticc oWu^la nigricAncc, intus albiiio,
odore & (apore Nafturtio aut Rhaphano ruftico limillimo. Rami funt ligno albrcante, li-
bro vindi. Radix vcftitur oorticc ex albo fl.ivc(ccnte, trur.ci (.iporem rcfcrcntc. Folia
' bina fibi invicem oppofita, communibus petiolii fpithamam ferc longis, ciibit.ilibus furcu-
lis ad verticem ulque adnalcuntur, diminutis fcnfim pctiolis : (lintquc e longo obtiif.i, tenuia, mollu
taftii & lcnu, media cofta prominentc, nervis aliquot m latera c\currentibus donata, fupcrn^ 4
pralino fufca, infcrnc ex viridi lartiora : odor Fabis (ylvcftribus proximiu. Floret candidi, dccapo-
uli, pctiolis incurvatis c ramorum cacumine dependent ; qiuna cxtcrna 6)Iiola oblonga, cxtrorlum
ftelli in modum cxponfa reflciJtuntur ; quorum bina poftcriora ma|on, trina antcrior.i ininori di-
ftant intcrvallo. Intiinorum Liriorum quatuor infcriora obtegunt, quinto ex infeiiorDm medio
prodeunte, e regione arre^to. Harc mter, elevatum foliolum proxinn.^, mcdianus fe engit colus in
dccem ftammub c viridi albula extrorfiim inflexa divifus, quorum paria iino grandiulculo, flave-
fccnte obteguntur apice. FolioLi dcnfa, ftuximd intcma rigida (iinc Calicis latiorb, ac c viridi
fulci umbilico iniidet globulus, fruftiis gcrmcn, oblongtis, quadantcnus pilolus, fil.imcntuin pro-
dcns albugincum. Odor iis gratjffimus & mclleiis. Deaduis fiiccedentes floribus/ri<f/»T funt,por-
cis altioribus ftri.ati, lcfquicubitalcs, corticc colons herbacci, intus carnc cxalbid.i, ftmimbus rcplcti
candidisi in deliciis ob gratum faporem habiti, graciles; quippc vctuftioics, cmincntibus lingulis
in btenbus ooftulis ligncis, crairclcunt, ficcique rubcnt Tribus frudus latenbus tngona inclui;i
funt (emina, cartilagine.i pelliculi, nudeo intus albcnrc, membranis alata tcnuibus, iecundum fili-
quarum longitudincm dil^ncis.
Acofta tum ipfum fruticem, tum ejus ramos valdi fiagiles efle annotat, fruaum pcdalcm, Rha-
phani craftitie, oAo angulis infignitum.
Arcnanim amans non modo in Malabarix, venim & in Zeylonis, alioriunque Indio: locorum Lmt,
hortis ac villis ob fruiftus (blummotlo colitur, qui Fabarum more vcnalesquovis mittuntur. Florct
liienlibus iftivis. Frudus nunc in anm exodio, nunc cxordto, aliqu.indo in v.troquc leguntur.
Scptuagcnaria vel oduagcnaria extinguitur. Folia fuccrclccntibus novis ei decidunt. •
Ex foliis, radidbus, cortice & fruAi parantur pilula: antifpafmodicar. Hujus arboris radix Ctefte VireiisVfm',
Acofta ) IJnioomu & LapKUs Bezaar vices (upplct, vcraque theriaca eft, qud vulgo MalabarcnfiK
utuntur ciim adveisusoiiiiub ecnais venenum, tum admorliis Serpentiuni maxinwi noxiorum vulgo
Cobrat dt CaftUaf diclorum, aLorumquc infcdorum &: virulcntorum anim.intium, tum intro (umpta,
tum foris applicata. [H. M. cortids fiiccum mcrum oxm aqiia & Allio comnMxtuin hos forpcntcs
c\ xdibiis cxpcllerc tradit.] In cholenca quam vocant pafllonc lingularii cfficicu: dl- oupichcn-
tlit Acofta. Foborum (uccik una cum Pipcrc oculis immittitur contra vcrtigineni ; qui Zinziberi
li add.itur fugat fcbres. Radix probo nota cft clcphantiafi laborantibus, quorum pliuriiuos continuo
ejus ufii fanan perhibcnt : Acofi. liippofita .ibortuni ciuiat H. M.
Alios ufiis cortid> triti exaqua Oryzxad axicmata, & adjcito Cumino ad otlontalgiam, a^i vc- > ,
nenatum glinum morfiim, fiicci eius naribus h.iufti ad nuniam ; epoti .id lancinationes ai tunm ex , r
fi igore; Folionim ad tumores Vcnereos dilcuticndos, ad pcdum lumbricos; Suca arbons ad dolorcs
Vencretifc fohorum ad vermcs in ulcenbus enatos,&c vide in H.M. _ . ,
r
A P.
V.
SUiejHofa InJiea florePapilioimceo decapttalo filijuif latii mtmffermis. Kaba Mulln vel Rak* MtuUat
H. Mr.6,r. 19. f.}}.
H.M. ' "
BRachium crafla eft, ligno candido, corticc leucopharo & (cabioib. Rami ejus fpinofi, medul-
ia pcrfbftt, aliquantulum contorquentur. Radix (xioratius vibrat, fubfalfa. Foha fpifta, (o-
lida, glabra, uunmc vindui, ^ longo atnilcata, ex adverlb gcmiiu, (iirculis, qui duobus (pi-
nis gaudcnt amguntur, primum leiiitcr conftridiva, ubi manduntur fubacria, inodora. E gcnimis
fulvis fiorei jxipilionacei, luta, (iirculis pollicaris longitudinis )uxta florcin inflcxis c pcdunculis adhi-
refcuntpolypnylli: Decem namque A/iwrri*j^0 haudabfimilcsconftant foliolis, quorum cx inferiori-
bus unum infle«^Htur, cateris cochleari fimilibus, quatuor intcriora ^ longo lanora fiint. Sr/tii* hir*
lutus ut Mouriwo, nifi qubd in novcn) findatur jlamina ; odoris, licet languidioris, gratiffinu. S/ft-
g«<e latiorcs, liuro corticc, intus cxalbido, finguli unam folummodo grandiorcm invoIvimt/<ii«W|
cx albo nitentem, qui (apons (ubacrls aromaticiquc cft.
Arbor paluftriumcupiaainMalicxcrefdtaltitudinem; vivit propc Clienotti, Pareu, iraraftli,A\i- Lce* &
ifque in loas ad fluminum ripas. Eftlorct Junio Juhoque. Frudus cdit fub anm irutium maturos. Tmtfu/,
Frondibus nunquam nudatur.
Mcdicus c)us ufus plan^ incognitus , nifi quod cortex ex lade contritus vaccino diabetem gonor- ViTrn
rhoeimque perfanct.
• Hujus iit & pra:cedeniis arboris flores decapctali cflc dicuntur. Vcrum fortc quinque extcnora pe-
tala dicla funt potius calyas quim floris.
I i t i i i t Lobuin
HlSTORIA PlANTARUM.
Lobum h uc V iia. iimilcin vidi in Mulco inftniftiflimoemdaiffimi St onudffimi Viri D. <hUi€bm
.C«»t«f fubnoiiiinc /{i^i./w^-'' ixvis. " ^ "
A P,
VL
tt. n
A
Arhor Iniiu JUivufsfiM fmU^, fiifm mffiMm c$mmis,lmigfd^. Kmti^Cmm U.IJL\
rW cft pnecdla, CMlfi&rquc quitm ut duo homincs complofti poiEnt ; ramispitulis um-
_ ixxKilqii^ oorticc & hgno fpadiceo, rubri meduili doxuto : raiut \oa%^ aberrante, com-
^ cc acligno nibro. Cipore infipido, odore gra»i«(iieiMiliii. Alwoblonga, culpi^tt,
ttuai.t, np,id.i. lupcrnc^ c Fulio nitentia, infoB» dlluliook.vcnplaque , RcmiM ntplariimmi, par-
vis incurv.uilquc pciiolis, liirculis adh^rcnt. Ffcrtf cmmSi, odorilquc cxpcrtes, i lurcolis ramofis,
quinque oblonf{ii coiifbntci folioli-,, culpidem deorfuni dcmirtentibus, conjunclini enafcuntur. Ho-
ram i raedio, {lannnum vice, falciculus filamentorum tcnujlliraorum emifiet. Caiix auteinpar-
vus, quinque liabens cufpidcs, florera ara^ involvit. figurf ^iralei, comoitB, atdHori*
bus ncrvts cxtuberantibus limul & koiiginc oblit*, apertis orB criipai^ intemnni i.croGeo rube-
lccntcni oftendnnt corticcm. F**<e in filitiuis proniberanttt, lationbus imsivallBi fiiiincem dif-
iumaim geninnila; uni ir.o.x ^U:; :i)dent , Rl.ibro .itroqucVornce nitcntc? ; pulparoha)wnMpifiattI^
duabus vilibilibas pelliculis diltindum. Ocbr us gravis, lapor planc iylvdbis.
tMH. In qnovB provenium folo, praedpoi drca Pm» Sc BtfHm, FnAibas aoc floritMBffimpendieni
jjgitcr vcftitur. ■ i « _ • •
jtoliorum deco^m cajiitiem averdt, lcpram laiiat^ quod prxfiatfcoaitexcamSicelHBoiapaftaiii
fedaftus.
Vmt.
1
C A VIL
iVtllM Taga* H. M. P. 6. T. 9, 10. f. 17- Sih^ucja MtUbaruapre femaf€t$lt,filiqmi l<miu,{ls-
wi, ^n^inpMitit fmm fetMtilHh$ muneftk,
M Mt
'N craffinulmem brachti. altiniclinem honntdi adoblcsc, viri£ invohita oortice, hgno adtnodiim
pauco,r.inn5 rotundis .itt]ue vinJiKu5. Folia c longo rotunda, permoni.i .ic j;labra, uluribus vc-
nis, medu c coiU cxortis Itruta, glauca, fbliis Tagtru: proxima, communibus petiolis praiiois,
concrartis, inter (e pediculis adhxrcnt. Flaribm, qm minores, fbliola cfxx arboris pof am
videri» oninafiint, lutea, iio^iuU tribus nervulis parumper eminentifaos iQtertexta, & calyce penta»
pl^lb (»(epiDntur. Homra in medio decem ex albo Tiridanria, oUongis majonbo^ ftivis, pisft-
nndMD obmlc.mtibus donAt.a apicihi, confpiciuntur ftamina, cmincntc uno viridicato, oblongioie
aiqne incurvo fabagmco germmC' Succcdentes Boribus fili^jua, duas palnus propemodum iongZ|
perplans, dgitum tranfvcrium latx, Lrve;, iri tranfVerfum pofita incnidigicylmvM^ elongaf tnnt
V01& quoque ioterlepimemis 4 ie invioem icdulaj aliquvMlum iH|tflttlDe.embeiaacia.
Itottfi- Gohnirobiblamelegantiaminhoiris, inquos^fylvjidibiftNtf-^ Phe.
TtKfm. cipiri flores cxhibct xf^ite, fcu menfe Scxtili : SenMtt miffl'""» Novtlllllri & DeCBinbri menfibvHi,
arcnofos amantes locos, lempitcma vircnt comi. '^! ■ ^
St radicem c\ci(Has, quicquid ex arbore exhSjeaSj addiU) Cumino, Saccharo candido 8c lade fi-
nic gpnorrhosara Tirulentam. Folia ladi incodai Tacdno vel in balneum parau articularem cxpd-
hm Morbain. CoitaiGaroSaodiirDCeaqiuilanrifamsDiteiecommoduseft. RadidscocteKcnm
Qttco Tiicnte Jafte exoegtiB Podagpt noiaCB St^g hUU MaUharenfibiif diftg fiiocnnrit
n. i
K
Cap. VIH.
• r. I. F.ll. Ctffta fijlula Alexan.-hma C B. fiflula Gcr. furz,''^trix ]. B. foluti-va vulgant ViA, Ctmm * R
/• J7- Ckjc o?fiinarp pui^ng ^Taina puD&mg pipc^ttcc.
H.M.
Kbor eft procera, fjugjandi trunco, ramis, fbliifque proxima AlftnA RaJix cortice oft
falbo> mroo» tranfrerfos Ipargens. Cmi^x ambitu unius hominis amplexum exccdit, oorti*
cc cinerco, ut & ramt m.iprcs, obduclus, furculinovclli viridesfunt. Cortex adftringic 8c
iiibamari^ efi'. Folia^c quinquw pinnarum p.11 ibus impari coikm finicntc compofita , pinnis fcu fbliis
partialibus ad b,tlin latis, ad cufpides fltriaionbus & acutis, fecus quim in Caroba, mollibus, dends,
mediocriter craflis, glabrisi iupernci^iaciore virorcnitentia, fubtus pallidiora, faporc fubdulci 5c
•Diuijpiti^. iiibamaro. Fbrt$ * KMigis CemiibnSj Tirldftus furculis feu pediculis hxrent e folioruin alis exaintibus>
ma$ luigii. plurcs juncti velut racemarim, eo modo quo fiores I^burni, iinguli paiolis triundaiibus hinc mde
appenli, ilavi, quinque petalis oblongo-rotundis 6c nonnihil crifpatis, anguflisinfcritisunguibus, cx
• vena media latiorc venis obhquis ltn.ui.s, compofitL Medium Horeni //dwj;»<» occupant dccem, tria
' nujora fUva cunigrandibus apicibus iiavo-&fci5, &c. fepcem minora tuva cum grandtbus paritcr api-
< dbtis, fi» lemibin& flayo-&lcisIinnDfc £x racdio longum filiquarum vinde germcn ^rodit, verum,
. nonex omnibos floribt». Otfy» qumgne co^idatB foltis oonitat. Siliauar floribus iuocedemes ad .
dudm cnbitonim-paiiJaiiro kagjmSinem encieiiaBnc . ibnni qrlindmcea, diaraetro unciaB. oolore
peroiawricatemnigricaiin^ coRtoeMBnolb^ leupoimceial^^
ft« ■
Digitized by Gopgle
Lib. XXXT. De Arhorilm Siliqmjis, i j^y^
&.X \n loculamenta per (liaplir.igmara feu orbiculos c.ii tiI.iginoli»j rranfverfcis ac pir.illilos, qiii . ^
corttci interiori affixi, Sc ia medio redA ad-eandem coros partem llriati. OrbicuU hi pulM
fubdulci, ciiue pnmiin lAiCat, dein Havefat, poft ex rubro idgriott obduai iunc. In putpa f&.
involutz lunc, obloii^roniiKic, oriMColi* M|>ocntiBir iiiferior» nanifc iflc cuin (oa longiciKbne ro>
fpondentes longttudim fiflnnrf teiMne opKios ■tfclcwiHt fiint, pulpA inns Tiiidt iiibacida , qu« c4f>
ne peltncida & nervofk dnoiiMU «ft, upore fldb; cckm macans 6e fiooe fiinc ooniBB dttro, < .
bro fiiico obducuntur. ' . . •
foiqpontbus calidis, ut /^gjrpto» & omnibus fei^ Indix Orientalis provindii, flrintr. uc^
XenfOL dihicub por Caflianini ktca deatnbtdare ficpiiK odomcaatt ooAliieivnmt:, quippe aiya y ft
i Can«t enmlnn ae graviffimtm , Oiiente prarrettim iob, otlor«m fpinuuibiis^ ad iploc del^ viia.
oUea.innir. . • '
Quod ad cleftionem attinet, ca eft vd FiftuLv, vel fucci ra.k is. ■ '
Wlula: bonitatis nota; (unt, i. Ct fit recens, h. c. ut non diu icijohta fuerit. .Sgypcii iaiem
noriutuntur receaaflSmts, ied laltem poft quaraun nien(cm, quandoquc ]umores recentiat^d^
inotilte neqae i noxa immunes ebfenrantan
1. Qui fiftuUm qu6 majorem e6 meliorem pronunctaoc iallnanir 8cfalluac. Mf, Eodm n>
gredinis rano eft. Verus color eft cum rubedine nigrefbere . . ^
Alpinus, Quod alimii cinn.is optimas manibus concufTns fonum non edere aiant^falfum pwmgK
tiat. At eruditidimus Vellingius ci-cpitances a concuiTu iiftulas optima^e0e vendaces quo^lam Sjfap&*
os Alpinoperfuaiiile didt; cautiores enim mercatores crepitacula illa 4 (olidiore fiiMfta leccnMn
fe vidiflef & (tqua fifhilx p.irto le diftindtijs otierant eacenusobrumpere: Arida enim tntra lepcuai
(emina continent, & pulpameiMonieOeodeftituu, humore Mnui qa»r«luiidabantdiG»J]ob
Pulpa ipfa trcs notas habet, prx nigredine fplcndcns 8c pingublit : dulcis fere ut Pruna, fed cum
aromaiica quadam acredme. CXix enim vel acerba ob immarariutem, vel acida ob vetuftatem in
vitio Summi, Qua»:unaue Oflia cum dulcedme quodam aK]uaUter affidt fauces, nullo modo
.tnoitlicam, ilUjBftbonatquaiiloaaquB&filbik &IJig^^ £t paul6pa^qaaoKyadukateft|Canr
£u (ecuroseft efaiii(a&
AtF.il!opius maturitatcm Caffixexaciditatc diiudicandamcfleait: fii
tndicare quod fic matura. Nos cum QHofmanno (encmiiis.
Colle&as (iliquas iEgypcii continuo in oppottuna loca (ic chadlHI^ _
dnne:(fhtnimoaensconcadu Ca(fiaeconainpantur. Ai^ T . * ..
• ni^Caffis pontat bilem 6e Arafin hinioiCi,&oonvenicin ardoribastum oxmriij tam incemii»
^lilgpinenl cohtcmperans & puriorem reddcns. Afftdibus pccioris .t deftillacionc acucorum humo-
Tum conciratis iilire fiibvenit. Pulpa h,ic cumSaccharocando Sc bquiritia pro fccrcto uti foienc M-
g^'ptii ad rcnum veficxq, vitia. Prouuic cjus ircquend uiii ie acalculo prx(crA'anL MonardoilB
cum eo Matthiolaspro mfallibdi prxlervaavo habent 3iij qaotidiie tribus horis aate prandium.
Tamen monCt Fallooius, intutum efle u(um ipfins in anlors arin«,qadddncacad locmn afibAna
&morbum aupOac. I(wmob(ervavitFabiic.Hiidanus E]M/P. ;5.
' Habct Catna hxc diio mala, Humiditate enim fiia diikilvic tonum ventriculi, & Eatus gienlt t
Uiidcncc hiiniulis venniaihbj nec hypochondriaos & flamlenQS^ ni(i carminativis & ftomaoiict»
(v.g. Cinnam. Maihch. Icm. Anili) correda conveQic Sebrod. Prxftat tamen (inquit CHofman*
nns) abftiner^ab ilia in hypodbondriads ob inteftinotamdd»iIiutem.
CafEa etiam utuntur (vetfaa fiuu Alpim) ad tuifiin antiquam, dyfpntcam, alUima & orthopooeaffl
cnm Agarico : proaiH& artidolofBm dofeolMS^ inaxim6que in podagra, dolendbus partibusem»
^kftri ninJo ipi.im .nlhibcnr.
• Saxoniam prn \c£t\onc dixiilc meminic C. Hofinannus, Cautis dolores pdft cibum non curari ie-.
lidtis qu.im Caflia poft cibum : quodpoao» jovaaii iqad Bcndariimi ^a caifle aic Imic loodb
pqftinadffimam opnthalmiam. .«..«-
< ' Oninia lenientia 6c incer ea Ca(fia (iimi debers innc modboame dbam tempore, qooidS
tiOj .ilii tnvl lioni, alii femihora definiunt. Vid. C. Ws/«<»)>.
"■ Enarc cosicribit Camcrarius, qui ouftiment femma C^aflij: purg.irc,aim potius aftringant: ca-
juscontr.vnum leexpertum affirmat Fallopius. Garci.is cci.ini Moiurdi idcm airerenti contradiat. :
• Comces hliquarum moveremenlesSc peUece ioGundinas quamvis Anibrofius Parza^.Scqpulvada
ie aliiaffirnunt, maxima camenparstneaicoronnegu; ,
< Stliquas CaOianun, perinde ac Pha(eoIi,pam9i virides, tn aqua prius parum bullitas, & mox in
iintbr.i .ib humidicate (iocatas (aochaio vel iiMlbfiQndiant, acquead ululn iervant puerorum delicata-
rumquc muiierani. Exfaibaic ve(6 ad iiaaaaun eas ad \mu atque ad|j poenii ad fiifiadiAPB
%, 'O^ui0iiU Brafiliana C3. /elittivs BrafiiiM Park. CsSa flifia Brafiluma fmrgttrai eem^
frtjja Lob. in Pharmac Rond. Ttfyrsntrpuam Bnftinfihm lAsaoffxi, & V&Xk, OfSut
■ j,/fuU Brs/Oim jkrt iewniMfwBwya .
Marcfrrav. Pifo. \
Arbor eil alca & magna, atque in plttfimos ramois late oxpan(a, cdliiaMlriAl eKCinereoalb^
caoce, Felia fen ordine libi oppodta, pauladmqoe fiureftim itaiitta, Sfmtt €f|Bldienni^ dnotdfigi*
tbs bngri, & ? dtgin laca, brevitfimo pedicub inntttntia inftar fbboramSeiHe,ffiDii viri£a, fibalimr
hirruta, ad c.adimi mollia, rubeicente ner\o fecunduni lonptudmcm, & vcnulis fccundum lacitodi-
ncm ordine policis pridita. Florti fert (picatim congeftos linc ramults, pcntapctalos, cum tnbus (fr
milunaribus oorniculis, qux cum /«wwAw jbiidim pdfici* fiureAa ftant, colore ioQimaco degancif-
fiino^ obqoemibi^confpiauncur. Suooedunc/>/>fN<r,imraaturatquideBivtridesjmatuCzmgrz fei^
fblcE, deodiMa prapaidcnta, duoi dreiier pcdcs lon^x, quinque digicoc cnflk [\n ambitu] paulubm
inoanra : "«M^^ff» ipHnwmw dBfki( m iecundum longimdioeaiii in iHmo fimpbibqnafi chor>
liiiiii » da
Digitized by Google
Ltaiu
HistokiaPlantarum.
^r^utinata ell^t fubcortke; non cxaaiwrctes fimt, lcdpaiUum comprtfla^ namtran^erla m-
ftiSlflSSo uSs mulias habct ceUulas, mffinc penn.x: aafenn», >phragmat8 «Mindas m
FSiinim«tflanimhuiwaibo»pkd»rem<kto Bg[Mum (^.» i.
Sttiqiiar^^mlooofabaslongiufcubs vulganbas nMdijBh«i« pulp*
y^mp«ffu«fit nigricans, ?ifiiiiiDore itMiiilttidiM, ex Amnb nUib qp» eaUi&r-lrfjlK
I. r«Mritt£i» G«r. Park. J. & fi%iM ^i*- fiutTmmmim C B. Bslm^ fim AUJirm'
fnBi H.jMi P.i. F.i;. fk39. <ff CailHniWW^
ARborcft grandis, ramiideiifis, in btaindiAiitt, Alpmo Proni, Garcue FrMoni, Judandjs,
Caftancjcve magnicudinc, Marcgravio Tiliac maximi. RmMx CFafla eft, brachia ktd dif-
fundens, corticc rubcicente. Sfip»j craflus, ambitu duorum hominuro amplcxura acquans,
«aitlce crdlb, anerco in tnmoo (k ramis yetuftioribi», m fuiculis mirvpnbus viridi, matmenrroa
non duMQk pinnata, Filids fteminat foiiis fimilia Actfia^ pediculo communi & cofta cui
pinn« aSiShtilHir fpitfiamam longo, in qno ordtnati polita pinnac Im folioU parya, poUicm
femi longinullnc [paulo plos fcmuiigitum longa JW«wjr.] lantxidiWI^ retmfi lCTMdi^U«agUM
undigus lacitudinjs, paulo tamen \xi lus apiccm anguftK>ra quim ad peaculum ^ bin» MlMBl conae
fliUmie opponuotur, 8c nullu ferc pedicuiis innitantur, ac axAi fe mutuo .utmgunt, apiobas
fiibntlindi&. SontaittemAW» teniua, leiauri iekU» piana» infemc cyuti vin,dia, iuc>ernc lamra-
(lAs; kii^iiitiidTO MdmilBnRitudinem ffiiiTiiiiiiiii, Ik f«nulis cranfverlis ieGundum laumdi-
nem, fcd valdi rvilibm prardit.i, qiu: {bpeme vix coa^MOallir. Egrqpm «oditatcra laMW »•
fenmc, & ideo in {ebribus litu excinguemlx grani mattdDemiUr. FUm Vk WOm iea (XdiealKe
ftlioniin finubuscgreflii oao autdeccm limul, Aurca N<ali fk>ra>is adroodum limil*» formi exteno-
m accNfere jko/t*. oao petalis IHM. feweaO a>nftaote^dcal?oe oraffiob & rotundo, [odore
fflillo aM.1 ptoia quatuorexterioracaiiSibpoftiwAim wrimfubf^^^^ Mong^, cu.p.Jata,
tcnui.i, nullisvcnis fl lat i [A oflx quatuor intcriora alba iuni & crafliiya] tm uicenota fflgemo
rotundjoni, in ons tenuiter trilpaca, coio^c albo rcnis ruhris vaiie§ft^dlldMI tt^JMffaatmK
ktiortbi» icrtium auiem fiureaum eft ihinufcuium, concavum, CiftiaejiftoaSUiniWOeoillBll^
AcoftxbinaepetalisexterioribuselMuntinertroradiau (unt. „ n. t^)l.
' £hMdiOftlie CAjoofbt quatuorl tria enirfcQnillir /mmm temda tc incurva & vindia LAco^
candida&corniculorum mcxh inHexa] pnmi ^in unum. jiwftj, W^* '^^^SSjjgSil^j^^
cata, enenora, dptcibirt pnmo HavB, porflea cum norei liMafBlCMit riibPO*lfc« «lOtti «rjrjwr
ftammibus craOtor, mtcr iiac & folium runwauni prodit, qui (Tliquofum K«-mcn elt.
. «VMl^l^lotis &crafflufculis petklli» nunis appetiii lunt ; filupue cblongx, a allo;, in glaiiduUs trw
imatiiAtTeextubcrantes, comce craffiolo, exterius nifo, interius viridi, fragili,_pulp.i per nutun-
uwm molli, & flavo fcu mbrcvfuic^. ad corricera «fKjetftKjtiMfeflaineotis led rans m ion^
Sstterw, addi fapons gradflimi ; fub camc fibqn«iii wufc*HM4«lM iiliinrnn fflqaUi loaiaMa
ftinAefunt - : ■ ..xaiL^
Smm» quadrata funl fic dkna^Lupinortim aemula, dum adhuc iramatura lunt cwtioe viruu^iiB^
nitcntc, amaro, puipa innis alba, iolida 8c dcdSl» fipM» «MWOiWi BWftiiiMttm oonieGtti la
ofleam dniltieiucpiuoe nAwfeftoewdgifc i *t
Flo«t lenie! in anrto» meofe NiMntUai „ . ' , . ' ■-'^.-v.. ,^ ^.j:.
YAwx '^h occidente ut in Adcia aliifque fclc connaberc foJent, e6me onenWapOW^W w««
Alpmus. At vcro fhiiaum livc liliquam frigoris Tic.mdi caufi foliis fefc inv<dvere ut Aipmtt ec
Acolta ifcribuiK & iniracuii loco habenc, nuhi cum D, Sjm t.ibul3ni rcdoJcreyideair.
Cre^dt becarbor k> Anfaia idio^ inqie India Qncntali & Occtdentali live Amenca. ^
ffjgtf, TMtMiillrtl iaiiiMMiiiii liniiwiiia iiillpw— . Ilieai poniant, efufque & iangmnis tcnrorem oom-
pefcum, ^jMMDBs flciftecum fiuo^ iiiiro acomsemrentricuU hepatiique ardo^^attmgMM»»
Tt:rc.^: 6c Arabcs xfttmlonj^qaum iter fufccpmri (ait BettcMIMK) TaBiaiMW«liW«H» ttOtpk
in 1 lucia ulus, non moi^cina:, fed fins rdtinguendi gratii. - , .
Utiintur /figyptn, rctorencfc Alpjno, fbliis Tamartndiin pneris adtemies necandos, acquc iph
Vd mfuk>, yddeooi^o adlalv«ai«h alvmn. fMedidiiuMaatwe Gatoate Acoita^ tolia
i^artibo$ooipoiiifiiyfipehteiaieai$iropoaumj)^^ A
lorum
— cnf4
Anb»
Digitize(J by Google
JLih. XXXL . De ArMus Stliqmfis. ,
Arabes condiunt filiqu« p.irv.is ac viridcs faccharo vel inellc Carcb, tiimcri.im p,r.indiorcs fli.^aj
acque nuturat oondiunc ipunini pulpam Saccharo, quam pcr icinei qux m defertis AtVicx lodi
oooficiunr, (scumfuintsdderuiit Qii lcpe calefadli ac ex calore iciiierdque tnftimnud valdi
fidefites rKrigenntur, atqiie «iai reftinguniitj per alvum plurimum caliidQrum fauuiomm labdii^
oentes atqae evacuantes. t
In febi ibin vcro peflilentibm, .ttquc omnibus aliis ex putridii exurentibus, aquam in qu.i mult»
copia Tamanndorum infufa fiient cum Saccharo ebibunt: potus liquidcm cx caiore (idencibus jn*
condifltinu» eft, aMarim^ue refrigerat & fidm extinguir. Prxtercaad goiiorrlHnroniuniTama^
nddonmfifegMnnux. Fallopius etiam in gooorrhoea biliofa Uudat; <
In Inb idtaiidanda, fanguinis ferrore 8c eljdlitione, (?n infefta, niaite oitatieis 8c prxuitim
lAOFO fimplex medicamencum ex Caflia fiffula cum Tam.irindoj uni Oim Sacdiaio VldfO iBAo
?«nvi iicMMablndU datur, quod leniter alvum (blvic IL M. * •
Atfcrtur ad nos Tamarindi fruAnij noatMcger, ied connila^ntbeneoompafttis nonadmittae
anem euernum*
Annos cres (ervantur tn vafe vitreato, ftiiAi <Mf^ 8c bene ol>ftra^, 8c in locum purum & pordi»
tilem fepofito, ni(T externus vcl calor velhumor piaredinis initlum ipfis amslent.
' Nonnulli Tamanndum Arabicam ab Americano diftinguunt. Nobis una eadcmque (pede Arbor
yidentur. Siiiqpa tamea Jm^ five TanMiMdi ItafiBamr tiewnr dc matfs «wqen^fl* cft
viiietur.
J.B.
Tamarindi ieminis majoris feri (igura erat, undam longus, tettiiin imcix partem latus, ooa»i
prcflus, fufcus & p.iulo mmus quam ntger, fupem^ qu.\ nJh.rlliTc videmr levitier umlniicatu^in;
tuni acutus, utrmque luiea ovau ad &uftus iiguram imprella notatus.
Cap. X
* • * »
Caramlm Gmum CB. Gir. hik» AMfmk Jl& Cmmuk BoiilS. 'A»Jb(UiUOMi .
ARbtifttdi eft Atbnd m agtiitudin^ fiilSs fiiiiillbiB, copioio flore, odore Plinclymeni ;' (ruAn
exignis Mitis pCTfimilij nigricante pcr maturitatem, gradffim6que uv.irum faporc, e\ quo
a nonnuliis vmoliis luccus cxprimitur. FruAus autem virens nj.ignicudine eftrfucis Ponti-
cse cum fuo puamine, interdum major, fuccum nonnunqi;.i;ii cxllill.ins vifcidum & ladeum. E^ii-
cur i notuiuliis fiudus nuturus cum Sale. Solec tameai, dim vuidis eftj murii iut aceto cooidir^
flBieieil&rviriadexcitandam elanguefcentem appetentiam.
Naiciinrtiimin Condncnci, mm\n Rala^ate. LmSi-
• Nifi ipfe eandemdixiflet, .iliam arborem cxifKmaiTem q^uam ildcnbit Bondus hoc nomlne. Fih
Jia, inquK, CarauJie Malaus dichc cum Tamarindi arboris i-oliis planc convcnmnt. FruHiit niaturl
Hucibus Unqoam nucki inclufi, finguli lingulis, fecus ac in Tamarindis. Cobre iiic frudus c(t«
apenoimdeok «nreojqaem 4^;anst noflrates vocant, & caro cjus cxterior giadffimi eft fapoiis, ne>
«e dentes tam addat redttit qu^ Tamariadotum pulpai^ ied de duid i^oire partidpa^ oeq|laxa-.
tiva facultate praeditaefiut TamariiiA.
Clulius AuiuKim Oviedi L 8. c li. huic fere fimiJem alt. At illa vafla eft arbor pulchr.inue
(cum hxc pumila fit) materie firma&udli: fruiftu longe (uavi^mo, ut fiinc pyra Ap!.inj, mufcna-
tellina did[a,(ed qui la^eo fucco, aSque Tifcido & glutinofo abundet, quaiis e/t qui in haibus unnia- ■
diris; iddrco moiefhis his qui eo velcuncur, nifi pnik frudnm tnaquam 8c '"^im iufi*.
cnm digids exprimunt, qui in aqua fiific
Frui^tum huicfimilflm oUemvi in Muico HiGiMmiOmdm AnnigeiiiEib mnilne Ta«anali
Americaa. . . ■ « — ■».
; C a f, •
X M H.M. P.i. £45. ^81; 'ArtmMMmieMfemffi^kS^imt^
D.Syen.
H.M.
EST arborvaldc procera, r.?mis tnnf. crfim latc fparfts, nafcens in arcnofis. RaJix iM Ilt
cenam defcendic, radiculas 1 jcc dirtunilcns, cortice rufoj ladtifiuo, & valdc amaro. CauJtA
crallusad duuui tniimvc hominum .implcxum corticc, ud 3c rafni, cincncco ac lattcfcente,
iignolevi. Rami vcteres i nodu pieninque trcs quatu6r\'c furculos diffundunc. Folta tcrna, qua-
tema, qoinive fimul furomb iurGnB in nodo idident, tranfVerfum in orb^m expanfa, oblongo»
rotunda, extremo fubrotundo aue edam cufpidato, ad petiolum angpfla, texdiri iiiJid^t denil ac u*
Ae tnrgenda, ftiperfide plaiu ac glabn, fupeme obfcaro virore mtenda, fabtusdillitKire 8c albicart-
tia, fapo'c .imaro. Ece^^craflaj viridhalbicante, cra/Cufbila & Lita, eciam in fiipitu partC non-
ninil eiuinence Venz fuboles numcrofas tranfvoiimre^acpara^o tradu proxim^ ad marginem
praffrediuntur, inddqne reflexz in (e invicem incunant Jflbtf niocalaHm proveniunc m (urcuba
nodoHs 8c vindibus, qui ii^n fidu i. nodulis nunoniQi quos compleAuntur reOil prorurapunb
Ql,iaaiidrfiivclquinqucrnnliflailfetiifiiBguliinadnlisexeunt, (ioguH quinque velplures ftunil
floceiittfiHiMniBMe ipftentti iTiridi elbiciiUBSj quinquc petalis niniodiobj veni^ un^iicilns an-
iiiiiii 3 • guiUoribui^
Dlgitized by Google
1750
HlSTORIA PlaNTARUM.
ou!lioribus, ad orascrtfbisac rigidc cxtrorfum jnflcxis, non flriatis compolitos, pediculo aibicanti,
mftfrnc & fupernccraffiori infidentcs, cilya arflo quaarifolio
,...v...- ^ .upernccrafliori infidentcs, calya arao quadrifolio cinaos, odons |ucundi & foitis, ftal
eravis qui cuarrhos 8c gravcdinem cxutat, & caput offcndir. Stamms quinque tenuia, pilis albi-
cantibusobfita, apicibus Havis&libciis donata: inierque ca ftylus aJbicans, tenuis &: libcr, nodulo
albocapicatus, ccapitulo parvo vindi. quod rudimentum fruauseft, & mcalycc fituni, c«rtum du,
cens. Fruciiet, quipluics limuliii liirculis nafcumur, 5»/i>ffunr, cubitum fcrmc lonRx, angufta:,
comprcirr vindes, laac tui^ida:, in (c rccondcntcs numeiola ftmm*, parva, plana, oblonga, cum
(ua lonRitudine jacencia in lonRitudinc Iiliquarum, ac ex an^enori & pofteriori oculo pcnicillum
.arecntcoaim filanicntorumcjiuunt, in unani lcricm per faknienu Jmplicita;, colore vmdi-flavo fcu
remput. Florcs fcrt remcIinanno,inJanuano. • • , „
Correx tritus 8c in decodo datus commodus cft vcntn Icniendo, ftaraacho roborando, (addito
momento lalis, & pipeiis) flatibus dilcutiendis, ac ardoribus jccons rcftingucndis : /Vfii»tritus& in
aqua calida potus lunibncos enecat; aim aqua tntus & impolitus ulcera purgat & (anat, &dolorcin
arthriacum lcnit : idtm cum Icminc Cu4u-Ptirt:i co&us in oleo auribus inltiUanB fiu-diuti confat.
rt. /
A'
C A P. XII.
TniH eenrigil H. M P.6. T.i^. p^ 4}. Silujuofa MsldhgrK* ftHU^isU, filt^mt ttmatt^i.
H.M.
Rbor cft Pruno fimilllma: bgni albicantis atque in circulos diftin^ai, libroquod ad
coloreni fanguineo, crufta obdudo atra, nuliius odons, fapons acns. Ramu Iigno candidp
mcdullato, cornce fpadiceis. Foh» longiora, angufto cufpidc aculeata, luperhcie glabra>
fpitrt, ngida, Pyri paulo breviora, numero quina, vu^orcliipma parte laturo, prooi dilutiora, utrami*
nitcnteluni: vcnulxucrmque conlpicux frcaucntcs pcr totum oberrant folium, cui fapornonnmil
pungcns, odor lentiflimus Exigui periant/iio qujqqMjcs inciib ftelliformcs, candidi, pentaphylli
rtorcs pcrfi:<ai, m liirculorum CKuniinc ramulis mnati, dena nivca Havis decorata capitibus habcnt
ftamitu, quorum qaina, pstalorum es unguiculii quar cxcunt, paulo planiorapfunt; Stjlum infuper al-
bsntem, crafliim, Sili^jua vcro cortice coloris aurcoh, interno rigido, cano, extcmo tomcntolc», ni-
tente, in dorfo, ubi maturuere hiantcs, fibaceum includunt fettuu c longo rotundum, pellicull tc-
nui, nigella, fblendcnti involutura pulpa conftans, in viridem indinaca, umbilico fiiiqux in ajigulo
CxtLberanti, duos in lobos divifum, adhzrens.
Ltem Arenofis An/te caimal vitinis, aliifcnie ut in infub Ztjlm, Tattiturt & Alictn pratis abundantiP
Trmfm. fimc provcnit : florifera Augufto, Dcccmbri vcro, nonnunquam bis m anno maturos fert fruftus.
Cvterum e nimio rigentibus fngore menibris mocum refticuunt contuli firuSus, quorum c lc^ic cy:
Snmitur olcum aphthis convcmcntiflimum. Foba in balnei fonnam decoda tumor» refolvunt oe-
cmatQtos, tncantatifque fuccurrunc hominibus ; quod idcm pr^^Ijbu ex aqua Oryz« contnta radix,
«Iias oleorum inferviens codioni.
n ivi
H
c A p. xra.
T*dri H.M' P.6. T>26. p.47. Sili^Kofa fUrt ftmttfttsiv, fiii^tt Itugit ait/tufiu,fMJra:is m-
t«rtit.
n M.
'L7ic arbori Jeccm hominum altitudo eft, craflltics unius. Rsmi tcncriorcs vjridcs, Jigno
fimiliqu; nKduUa circa meJium flav^ conftint. KaJix, cortcx, fijUa, frudus plane inlT-
pid.i atcjuc inodora. FoIm i rotunda bafi acuniinata, /pi/Ia, mollia, prona p.irtc ddutjoraj
liipin.i tufci, (ubi vcnarum porcis mcdiana Iignosa c colti aliquot numcro didudis ftruntur) ge-
mella ubiqiie, pcdunculis ^ fpadiceo nigris, communibus cubitum propemodum longis/padiccis quoo,
gcniculatifquc adhircnt furculis. Alt propnis (urculis plurcs ordine geminato tcnuibus petiolis ad-
figuntur perfecli fiores lutci, Carjophyllos imitai^l^s, quml]uc c calycc fubnilfo prodcuncibus foliis,
circum oras, ubi p.-illent, crifpatis, venulas in averlb latcrc habcntibus, lanuginc cana ac molli obdu-
Qiiatuor lis tcnuia, candida, longionbus croocis inftrata ajtuibus fiamwA liinr. Stjim paulo
emincncior c viridi alb^ns, circa imam crafGor, fupremam ftri<ajor panem. E Hoi ibus prognata;
filiqua c longo anguftx, longitudinis trium fijithamarum quadratae fbnt, angulis ipfis acutis enunen-
nbus, contorcj:, cortice c fiifco nitcnte, macuhs interfpcrio, fiLbftaiuu duro, tilaincntb intus pflf-
texto ligneis. Semna ipla oblonga, tgnofiquc funt, iiiiipida, odoris exfbi tia.
Laem (3 Montolis frequens locns in Ttclenccmr, Calicolatig aliilquc proyinciis cxCurgit. Florct Jansario ;
Tenfm. fniAus leguntur Aprili Maioquc. Longarva in prxccUam cxcrclcit altitudinom.
Foliorum dccodum vifccrum^ ngorcm intoferabilem expcUit. Limonis hujufque commL\ti fucci
riicdcntur manix. Corticis vcro iuccus cum frudu ftrdt liibadus immodicum inhibct tliixum meo-
ftrui.m. Radias cutis cum cilamo aromatico Cc zinzibere contnta, fblionimquc PaJri lucco admix-
ta cxhibcntur morfis a putrcfaciente colabro, MaUbaxwilibus Paletigtt dicto.
C AP.
Dlgitized by Google
Lib. XXXI. De ArkrihHi Silifuo/i?. 1 75 1
CAf. XIV.
De MtnJtrti fen Arhre jiliqHofa tUtdwk» fdik llfidit.
ARbor hxc 4 Jacobo Zanoni Hiftor. fux capite ao. dcpingitur fub timb Ailicrx fivc Ar-
borb S.Thonue. bodein arboris S. Thoroc nomine prima; fpectei Rtmalwi D. P«m/. Htr-
mmt. ad D. AmeU.Sjtn ex infuU Zejrlanttanfmifla cft, addita ratione, qaoA in Hoiibus
apparerent (ai^uines ftrix, ab effiiii» IX Hipaue iaiutuine coatc. Docaifle eniiu u eUicur
D.Thomas m Malabar & Zq lan. Hafcd auieiii aitaQrai taldBak mn eAcdm Affaon SbTiionic
Afloftae &fC Macere Zonomus & Syemus cenlent.
t. Chvomm* MMiUru frima * H.M Arhr S.Tbomje !>. HcnnaiU. Mtr fiifuf^MMih* f-i-^-fi^
ricM ; ftliu hifidu, fl$rt furfmrafctnit jtritto D. Sycn. flA
H.M. . r , -
Arbor eft aldtudine quatuor hominum, frondibLs dcn/is & opads, latc fparfis: RdJut craffa, in
y^Mtn Ina facMkia dlftuiukntc, comcc iub cxrcnorc ciuib nigricante-rubro : Caudice unutn fermi
pedom cmftx FtU* pedoUs breribas iniident, extrano biiida, ut capranmi pedes, ob id l-M<i»^nir
y^JtCsfm difta, inccriora verHknoaniliilehdt, biarftui ofalongis ac rocnndii, anmrlunr tenker
eontraais, rotunda: ad bafin incurvatunr, (operni ptatia, colorc viridi-furdo, fubcus riridi-fubcce-
rulea, ac in margmc nen'o fubtili viridi-diluto circundata. E petiolo ncrvi cndecim, nimirom cofta
media tn 6ftiiraro terminau, Sc ad eam hinc inde quinque, fkvefccnces. FL.rei m pecicJis longiuf.
oilis ii^pa ex origMie fbliorura proreniunt, odore niagranti ac rofaceo, petaiis quitique ratundialit
8cpiRini tifalanffi) ad unam poitem inagiifiiSi coiiipofiti, quonim onum auod majus d| ae taijnt
& rotundics CTtens, furreifhiin, colore intns parparo-rubro^ ad umbilicum fiorit flavo ptirpurers ma-
culis hinc indc notato, & vcnulis purpurco ruwi» varicgato; ad oras purpureo dilutiore tmgicur,
extcriori (upetficie mai^is albicaTue: cxtera quatuor oblongiora, colorc intu» rofacco j.uuro, cxte*
liitt.diluto; honun duo qux nujon proxtm^ adjacent, interius in ima parte limc coiore jlNcanrCj
fCfiqaadntiinieriibiRtaaimcMore finin^rofa^ fiiniqae renuli medii latiori, ex auifenobfc
*obliquz anteriora verstis exairrunt, flriata. Stdtnina in loiQdio quinque rel fex, opieihK liirreifHs ao
vindi ddnto fUvefcenobus dotata, verfus petalum fiirrcsftwi» reflexa, quorum duo vcl tru minora
ac magis incurvata colore candido, tria rclii;ii.i lofjceo, ac cum cib /■■/(■ja.r gcrmen in fuo i>;.tioIo
lcprodii; Cabx unifolius. ftriatut i parte.petaii furreAi flprem fucciagcos. t^ftflores Jilt^iut,
OMnpieffi^reftK, glefat»« ftpeenaatomcirdter pollices longar, prodeunt: f«kM continen-
plttias ac oblongo-rotunda^ per BMmmnmnniffiis* fat.flCT^tMWMjeiite obfcurocolore ad fpa»
dicBom vergentes, tn pfoptBa iocBlwwiiriyhBlpiiMlliM Sm iid-fli|Bni aenlrwfii, comeftjcikib
ioter&piinenio a ie mrioon iajenSas, iinm pBTwiil verdoft uiAiBoQ fiBqpemm AxnadlNt*
rences. .>-...:•..,.. • ...
Toto eoiK» hMcmbor ftRfloni^ ttmcei»tlw|afe.-»eg»»'giwreuiii. Jnarcnofii peirofis t^'»;"'
AmcamSaocharodeooAipnifiai&iifbpaMar loobGmlm fShtr.
. tf. Chevmu* Mmdsrm feemkU * H. M. Ari«r ^Ufuftt Adslak. fohit itfidu msjoniut, flore m- ' 33-
■ ' " .. ' ' ..I ■ i . . v. t-i9»
Hxcqooque procera eft arbor, denfts frondfa^late nafodnlq uc in arenofisi 'A pranDO'
dente diflert imjorto, pro^mdioreiiAM incifis, ktitkifaas aotrorfum paulo contradionbus.
taftu lentbus, tn averfa parte, ubivenulx inter oofta» roedis mintb exunr, colorc m.?gis hy.ilo, at
tn fnpina partc faturatius wiruh. i. Flentuf, qui uoifolio, rmkli-flavcfccnte ^ ru!>c(cente calyce,
craffioio, ^cato, & Uxmcnt» m tnfenori parcc ienelf rato iivoangunmr } DetaLs oUoogOianguftio*
fifaoib unsuifaes bnpalGalis tc at^oftis conftant, colore. puipmeu vaUft nniamdot qoo eorum qua-
inw SBta (uperficie ram exteiioii qu^ interiori iinbuumor, anam ad ongaem intus fc cxttx ftrits
aJbis traiulas inter purpureas depit^um ac variegatum eft. Sumimlms crafGoribus, & cxorttmt
ieXi feptemve parvis fuamentis comitacis , coWc purpiirco Valdc diluco fcu albicance. (Jemmrs i\o-
nim quinquangularibus. fiAfnir onuuum iongd maxifflu^ I » auc ctiam i ipithamas, «qiuntibus, laa-
tudirie poUican. . . . . •
In rnqois coimBuaiit.
Radix mafticata confert in dennnm tt capttti dolor%us ; trita & impofita, in dolore podagrico Pirti.
cum gmgibcre ficco tnta & inui4iBnB adhibita. FolKiram decodorum vapor dolores corpons lc-
dat m patte a&fta exoepcu& Him fimphater cometti puigatiri fimt. Cortex fiore» & ^uftnB
fiaMiwisfcBii«i€MnaqBerin-4MmaBei«iitOqM '
TX SyetL f.6t.
t. ftnoedenftbui^hnniilioc eft te niinor, aiiimdiBe animteminis, JU£«emhRbcMfla,necpiofiindii
in tBrsamdflfcesideute^ CMdwr «mmdrdterfalaclfiam ceaSo, P«!m prolmdtes iht^, imgiofi>
^us & vcrsns (■i!iirrritatem in cufpidem concraftis, ftipcrni (Inai colhii.tmm nitentibii;, fijbrisi ex
ttiridi fUvclccQtibusi ncrvilqae crafiioribus excantibus inter ceftas i^naus. Flmbin, qui caiycc ic-
aeftimoTiridi «c ii ibm fiii iiiiiiiiB. iiliiilim, mdliiiiieailgi iinai% Inodoriitr pembqninque romn-
.• .. diolis
Digitized by Gopgle
T^JI HlSTO K I A F L A NT. AR U M.
~^\7ZI^tAilMm venulis fubtilioribus ftrucis compoficls. Stammhm Atccm candid» cam Mfi-
diolis pariim<raRu, vem^ ^ tencrum fil.quarum gcrmcn, c cujus vcrticc
filamcntu.n craffiarculum 5«^^ ^^^^ j^^ -^^^^ ^^^^
Viribui ooofenk cnm pwBodenia» ^«^^
nopovA, forti. maxiW cum tcrunmr noaumo cefflpife duobus lobis ad-
!on^r«unarS^^ unguibus mutuo convoluds, compofir,; e pctalu quM magis lurrcaum
dlT^Sius £ OTB ad micriora contraais, ad ungucm mfigmmm cft macula purpurco-rub,.
cll .V f^i,um oarvuminfillluniBtte acummamm ret>ra:lcntat. Odor eis nullus.
**%*valdet«rw!iflbculbfi|ii*'b&^ 'l-ft»"^' codemfidiqi»infiipcoarihoi.
iZa bi. vc in anno fert, tcmpore pkviofoubmorc pcoventu.
• ■ tAp. .XV/
fin. ' .j- . ' •
litur Lulco; l.Rno cft ^oli^ alUtc. nufquam no«
2«lienca. eravi. merata, tcrrx irnipcntc, refinofk, ubi l««ur, adlareiue» .grayiami
. . cdorc,cumtfirSUpro«^
prona dilucora funt ; mediam coftam emmMjWn ^*?'"^.^"'^^. „t!!^ft.nt« o£
Funao ccaiyceprodcuntesy&m, q«»9*«»l*«;««"^h^n» «""^;^,^^^
• fcne .n moiu.i. corona: furculorum foTiaccorum n.mm.utibus «'gxrcfa^nt. ^-^«juuu, m
feusalbalanugM»^, iMP<»ii«'^?¥=^^*>^'^^^^
neris ac coloA «11 «fif"* •«« fiibpurpurci, cad^. •i'^ JrJJ^^^^^^
fi.iailis mhanntes^ qMOlor plBllidnMoblooBU, furvas, miip.das, mgratalquc tranivcnan» uiua
U ^n^l^h Ba.pn alndiuc .^..0^, aft raris crcirat m ^oa.J^^^ ^y^^'
Medicum nullum pncftat uliim, mli FoUtM, idtu,
■ • capitttdolttei ratwtidqja^ fibi aaimunt.
Plt a cft arb., bm«.ml^^^
moI<^.«i« mbcntc quJ» fe^ra^"^^ mcenc corticc. F«/». obr.ns nris olv
hgno admodum pauco, A J^.^fS^ pronA parte d.lut.ora, altcrnac.m vma.bus lur.
long. t..u:,...molha,lema. ^ "''^Ei ^
culis. (pithamam propemodum longi», q"» '«'^_ r\A^. F^cc^ puftus fubamaili
coftrut«. ifufcifeV^odcunc, api^ndcnt.a conjpuaunmr. Odo™ . lunt 1^^^
Araobrcvique^ calycc lubc^ocl:. pcncapetali flore, anguftis ^l»!» f^^^J^erS^^
fi«quentini^.tenu.busfimul ac 1kcv>\>us pcJ.cuh., (urLm
nigiicaiKC, nonnuUisjenulii patexte» r^i» C^J^^^t^liint-
pracdu», tBnici cram» cociaBea,gbw» iMWntia, ftywFawtinii^pi^'"**' Arboc
Digitlzed by Gopgle
1
Ub.KXXL De Moribm Siliqmlis. * .1753
' Ariior hzc inter prooetioKs R^ni Xbhibttid vAnns cajwt aitollens quocunque crcfck iblo,
Httiillld Umen in Ahmfttti, Cacbm, Per^mnKdur aliifque locts (requens. Anno demuin a (ndone vt-
gefiiiio floRs Seotanbn meo&i maturi frudus in hne atque inido, quAmvts & alus tempelUcibus
anni, Goai» mgK €Oi^gitduam» IHqiw «ie6 kagpEva ef^ uc soo «imw penlnniv pu^
temr.
In nl^qiNtUiim fijpinm ob foiidicattin variis opetibus infovit VolBiin pulverem rcdadit Erii- Vfih
md tacxreraonus utuntur. Semtna vero haud ingrab Isporis, prxterquam quod a plebeiis five co6ki,
(hre oomratnDta in farinam, comedantor, magnum prntant mura aurifabns Sc gemmarits, quippe
ob aqualitatcm granoram vicc in pondcrantiis nierdSus adhibentur. Singula namq, Moijdina qua-
tuor pcndcnt graiUj quibiii utuntur Aurifabri ; qui quoque cx contufis hilce femiaibus aqui nude-
faftis uni cum borace gluten ad elegandora tum nova tum '^■F-"^Tarft<^'*'|H*'""^ '^ffT^inTi
Mectid Tcro i fiiliis oooBitis podonem lumborum idan^
Kec aifccr ftlbflft Uooaivofitoieananfr
Cap.-XVIL
• FtKfelun five Vermmrgm H. M.
ALiquando, priuiquam in raroos ie difiundtt ad 50 longicudinej craffitie ad duodecim & plurei
excrefat pedes. Cmice eft ciiienoi,(cabf04proMradioemjUbi excepca aafTuie ^ux illic niaior
e'/ljidemc{l,'graTeolenti. FfUs esmniom crirpatajaaiminaca, dema, glabraj lupcrne niten*
tu, inferni paululum dilutiora, falciformiaj genrnia pierunque brCvibus pedunculis communibus d
fuiculis Iignofis depcndent. Colh vcro intermedia averia, m parte fummc eminens .id 01 as ufquo
extenfa, arcuatim reHedicur, multas fubtiles hindeos veu^ Odor ipiiiis nulkts. Inodon^ abfque
calyce pentapttali prodeunt exaUiidi floret ^ures ricenMlinpetiotis viridibus rotundis (upern^ angu-
latis tnliilentBS. StMm»M uc m MmidijsJi oolore 8c niunevpagitudi» iniit : hlm in vemce tricu^e
plano ac viridi capitulo corotiatur. 5*%ibe foUacex leiiiiiiam ^ fingldii oorum peduncdis tamae
prodcimt, lateribus carne iiucrmci^ia tenui 6c pauca conglutinafis, digiti fermc quatuor articulos
KMigae, pollicem lats, fubvindes^ cralGon nervo, qui una cum cxteiis liurculum pxn6 cfficit, donao-
tUr. Hic lods fingulis in fiU^us anncditur fmtac rocundo aculeatuin, qood tocum drculum peoi^
imple^ viiidfii Sapor lepMtinolii» ied lanpiidnt^ ipfi fiMtogqnMam wnitQii iiun. Siliquson*
PBCi afi maturitatem peneofnn^ eueiiufluu enm una vci aaeni ocqnir.
Grefcit pingulorc (olo circa Mousa», Tarca & BtrJeSe, ut & pluribus aliis locls. LfflHj
' Hores Maio Junioque, frudus vero Novembri 8c Decembri fer^ menfibus, fro^dcs (cmperj quz
llt6eikMt»iitiiibusenunpuotnuiKmiiil,quiezindedongantur. Longzvis aimumeratur.
lljcnum in cuhnwBm enfiinnqne fixmatur vasioai. Folia «MKiita aquam elegMuer tinglDnt. j^„fg
Coiiiiiio € ciMtiije eaouAum olettm oorpori iliitum nomoiea viiioiwedadt; fixdUamcK arimie iiic>
ciis, cum ladre ebutyrato epotus, flACiis difaitit. Frudus cam Abmj» trinnci» prywqMe deoodo,
immuti cephalalguc ac ophthaimiz ocults in}c&i mcdencur.
cap. xvm.
ITafram H.M. P.6. T. 11. p. SiJi^iu^a pn mMhu pe«9«afr« J^alAv,- Atf^.
ceu^ mmoffermK, *d mnm flerem fluriiut.
A Ldto£ne quaiiior,cn(&tieunius hoaiiiut efl^ IknocaiMbdo^nibdt modulla trajcao, cordod
/lA dnereo: r*J»«odore guftuquoiylreftti JW» ejni3em ac radix odons laporilque, ob-
JL JL Ionga,cufpjdata, den&, ngida, in fuperiore patte glabra, fuboblcara, infcriorc cmcrea funr,
coftadonataaalfion, m ligneos nervos porreda. Flores umbdlifcnjpentapeuh, rubei, iurcuhs ra-
maloSs iniidentesj globulum rufum ftylumque brqviorem induduni; Fhicftas i fit^jaliaquaMmi
ini6 qoini exoriuninr froftus. SUifut dj^gitali bngjtudine^ ipadicex, cortice iubamaro, onam fin^
fld« iiiveAium nbam, pelle ciiMldaiq, tnns moUem ie fiuigo(am, guftu amaram 8c adftriii'
^Bnteffi.
Arenofis Hcet, paludoiis tamen, gaudec lods, in iniiilb BenJiati, Aree^ aliilaue intra Qrmj^awrm itau (§
& Torta iTtis freqaeni^ AiigFiiii^SqpMnbrvMDvanbd
fioadeoseft.
gDlii>niml5ocBSCumNiirit1inifaroleo vgntq ato laaaiicam qjni innpwjiiniiM» jSg^ Vk^
CAP/
V
Digitized by Google
4
1754
H I S T O R 1 A P L A N T A R U H*
r$ns.
Cap. XIX.
tnUgs-ftU H.M. P.i. F.47* P^S^ Jbht MUSviM bB^em, Jtfi^ Jlaittiin, fiU-]
rfuu Mmgft D.SiWP» • •
PRicdentis [Ciirutu-pMA "] alrim6iji»,«ftfieciaflfcie, colore corticis in r.idice n;bro fufco, in
caudicc rufo, & faporc minus puiMpnd ab el cBflert Folin in (urculis bina oppolita, penoljs
Ctii&ifppen(n, Cnrutu-fAla Foliis nmiliaj vcrum majora, latiora, cextura: minus (blidx, ac ve>-
nulis nuinerowirilbus incer nervos tTanrverlospcrcexta. FUret, qui fupra ex ongine folionun undalibiis
pcriolis proveii«mt,\Ciirutu-paU flonbus difTcrant petalistextura<lenfioribus,& in oris faaud crifpatisv.
Imguftioi ibuscalyci .ircln inWentibus, odorcfragranti. Sppiw ScfiamuncHj^qumq, parya, ut in flore"
f^/rf, Stli^^e quoque oblongo-anguftz funt, TaUt (iliquis nmiles, (cd craffiores ac nnnus comprclBcj
viridc$,fpithamam plusminus longi. Stmina, quxquoquc nunicrola in (e rccnniiunt, limtctiaia.
piana Sc (4>longa, acpauTo majora PaU (emimbus,cum lua lomticudme jacencia in iongiciidjne
marum, ac ex Iblo anteriore ocub penidllflm areenteimim falamemonim emittentia, p^rqiie ea
in unam fericm implicita, colore cum vetulUofa (uitt ▼iridi-ibvo lea rafb. Nalcitur in arenofis.
Ctritx ieu truna feu radias tritus & epotus in kAeaddo, alvi fluxum qncmcun<}u<^ ut S: hac^
iJnWltmtihff»! ^'ftw- trita, & cum aqua in qua Oryza mic lota decocLi anRini alilfquc tumo-
ribos oorporis fotu condudts doloriaRkiaoo porti aSoStit inqpoiiu, dcnuum dolioii m ore deceau;
lawWoos quoque «neciti
Cap. XX. ' " J
ftiAe uh H. M. P. I. p> 83. Arior Aitl^AMriai.USt/ais piArMto fiatj frtM» tmd,
enf^reflexo D.SfCn,
A Rbufaila cft unius duorumvc hominum alacudinCj caudue pedcm crallb, corcice fufco, latlc-
(bcntein ramisancreo: r«i»«minusaltidemifla, ramuloslateraleslatddiffundente. Fdi*
petiolis brevibus ac aaflts iniident. obkiaaD-raiandaj ad peciolum contrada, & antenus ui^
cufpidem oblongnm ddinentia, lexinrf fcfida, laafflnC^up^ latnro^ifore nitentia, lubtus
fidiora. Cofta niedia aSncat, ac in fuplna parte nonnihil cminet, unde plures ncr\'i obliquo an-.
ndari & fatis paralldo duftu ad marginem fen^ cxcurrunt. Flores in fuperiori fiirculomm patttf
' nnveniunt in paiolis rotundis, tcnuibus, languidis, quam pr.Tccdcntis maiores, in totum albi.quinq,
petalis oblonps. ail onaiesftriais, ad nnam panem mflcxi», f oris ab mflcxura fubKKun^is, crifpit
& t-nuibus, in mcdio crtflBolb ) mllli venofoftriatBi conipofitl, qumque calycis fobis viridi-dduur
•• . & cufpidatis liiccinAi; odorisgrati & debilis, 5f4w«4 qumque «^** flavo-albicantibus docataj^
.•jc inter ea fljliu viridi dilutus, bihdus, utroque cufpide nodulo tcrmmato, k globufo ob|o?w>rptaii-.
'^iah ac viricB, qui fruftus germen cft, crumpcns. Succeiiunt fruHu, bini ac bini cx trantVc^Io litt.
obbneo-ratuiidL anwiuiculpidao, ac deorliun maiimt ad cufpidem rcHcxi, duobus latcribus ro-
(ondi^ quseaffl» raan^ne «emit, cooftantes, & fuperiori latere proiuberantes. cottice crafc,
Aim immamn funt Inae m..nantc & obfiau* viridi, cmn maturaere extenus flavojauieo, incui
&vo dilutiore, apcnuntque ii; in fupenope laiere, ubi »wra per mediam longKuAneni Itnat»
fimt Semina intus quinque, fcx, fcptenlve.oblongl, figuri vald^ u-regulari aa»mmodau ad alio-
iWBfeaiiiiuneiiqimpolituram, merabraaula exterioreCoraUuu obdua», acintus conitapta of-
iici^ffa(c»niinni*(hiro, inquonnjlettiAlis contuietur.
riorcs fcrt toto.inno, maami temporepliBrioto. ' ' '. -ji- i^"^ j i
V,r,t. Radios concx tricus 6c eponis in aqua calUt flnmii tttilrtffflht^ ac prodeft m dyl
m^imL iafcmiriiBsciim«i»fcv«««»?F^^ .
A^Rbor eft nroccra ramis dcnfis, tranfverfim (paftt, nafce» mp«^ R^f>^,
tSfla rSi m^en' in dcfixndcns, hincind^, 4 Uttreacfldiwfilrif Veftilt, COTOce db.
™ J.ffifjrm1na ckuo, qui &poris dlaqud raiamari. C«i«&t quanmm homoam-
S!SS^ic^ c Afcc^xtcnuWri acfubdncriceovindi, lignoalbo. quc^ con-
fraSnm r^i^/^^^faS Fclui peool.s medjocTicer longis, ad cxornim acquc ad folium
SSSinL^-nSit^fSr^^^ & ^ ^^<^^"^« poUicTlonga, lacmdme longitud.ni,
versCis mam parcem reflexum defincnna, cra(fitj<: mediocn, plana, lcnia, glabra fupcme
t,!. coloTutrfnqu" obLrc .n.h, fcd fapcrnc famraciora FloTes ^'^J^^'^^^
pllolis, vdlolitaii., vdcuamb.niScbm..n fumm.s furculorum ramulis crumimnt, qumquepeta-
fcsanguftis&ailpidatii, cufpidibnsincrorlum Hcxis, ac mucuo ad unum nodulum unuis & e.iufis,
quorolam ^"iwOn'^^'" rrpyftr*"^ »^ ^ i^itsotijm rdkMs pili» ctaniveriis loog^ulculbob^i^
A
Digltized by Gopgle
Lib. XXXI. De Jrbonbm Siliquojis. 175 5
cxtcrius virjdi£ulas ac fubruffis^tcrim ex viridi fevefcentibus, oris valdi lenibus. rubro-fufds
n«x inftar rubn Vefatilunc E tnedlO ftaminnliini Viride cxit. cum apicc feii ntxlulo cr.iffiolo &
refumit. Floribus fucccdunt frultm duo, rrcs, quatuor, aut quinqise limul, ranus (blicaru, inirio
unum c.ipiti!lum fpadiceum & villofum, totidem iaterum quot fiuAus fiint ar<ac jun^.tanA»
cum jufta m^gnitudjne lunr, rclaxato capitulo «i tranlverfum rocundi ac pariim oblonei cvndunT
corticc craflo acduro aureo, qui arne intenore albicante eft, ac intus membrani lacunoC^, crti-
l^gmcaac lubflavaobdiuaiis, ttbuna partedorro emicantcs, abMtc,. fitur.i cx- pcdiculo ir, v-,ure
per medmm in longitudine lulcati, quJ prat matuntate laxata deriuit materia vilcola im eclatina.
qu.r inll^rmucibginiscxtcnorcm feminum /upcrficiem lubricat, c.imquchincindeobdBdt
Inhiiccfruaibus, qiu lau capacitatc funt, F.ibx, novera circitcr vel docem, oris futurar umb^lic^s
affisa: funt, utrmque quatuor vcl ouinquc, vcrsusdorfum dcpendentes, crafli rotundx & «bionei:
ItoUicetn fer^, ac glabr*, cortioe duj^ ceftae, extenore inftar caticul.-c tenui, & pcr f.,ba: mita- '
ntatem nigemmi, nitentJs, adco fr.igih ut in mmuta fraftuk, vclut cortices igne diiti cx attri-
tionch|fcat; imcnore crafc, a.niolo ac puniceo, cvtcrius oUludo polpa mucilaginofa & alM.
cante, innis vcibto tenw & lubrutta pcllicuia, qu« nucleum (cu pulpam Fabx albin ambif IimL
que Fabf tofta: in eduliis. «ihk^
Ego.hofccfiiiaus ptoUms pocimau^pronueibiislabendas cenioo ob-fiBqiaiMMi ficfi.
inikmiiinBfaniniimiwFabanimdodbafiqoKanae^^ «wjh» iflfwf^ k n-
C A p. XXII.
C0rs^chum H. m: Fk». R4t.f- 91. Bwwr bikm fj^ C^fpmii fims, Sibim, hpvdvi
brtvf
H.M.
FRutex dl fpmofus nafccns m .nrenofis; r<».//« fibrofi, capillata, albicante^dein rufefccntc '
C*i»/« lignoli, nodoli, piloli, vu ides, corculo in medio albicantc, fungolo, in nodis fiMais'
lignolis, longmfcull., ccnuibus, acutis ac nonnilul mferiora verfiis inflexis muniti- quxtanc'
& bmx prodeunt, ad divcrlas partes tendcntcs. FoUa ^ nodis adcxortum fpinarum prodeunt pirvi
craffiola, rotunda, parum oblonga, pilofa lanugine prona ma»im^ parte obduda, fiporclubVnuro
& (ubacn. Fli^um fummis ramis cx ongine foiiorum, c medio duarum fpinarum evcunt ncnta-
petali, coloreplanfctenileo pede longiufculo candido & mtentc caiyci intidcntes, odoreQMwiifi
nullo : funt autcni pctala oblongo rociinda, tcnui.i, venulis fuis obliquc in longuni ftnata. E mediD
fiorum emicant duo candrdi cum aftcthus oblongii» iiifredis» fiilccMiBruleis & cum iis d
lamenaim«oue albicans, d globulo viridi qui capfSli fcrolMBi nSnfeitom eft, cmenjei^
Calyx quattior foliis conftat, duobus grandiufculis oblongo-rotundis, totidem minutis cufpidatfa
wnfque pilofis, quonim pleniorcm defcriptioncm vide. CaffuU lcmmales oblongx, quadrLc»*
& in pknum comprclTv, in latenbus planis fcu latioribus viridi<liluti, in anguftioribm viriAS
oolons, cortice lignofo ac duro, in duas camerulas oblongas. tn quibos/tmwa continentur, bina in
fingulis, plana^ rotundioU, lanuginofa, Drim6 ai«eniea. «(eindte mfefcntia, fapore fubaiW in
«cntatioi^Mlqj^cxmcdioanguftiorumWerumproduao, diflinAa *
T^moribus refolvcndis fi in pulverem per ignem l eaaLta ac accco pcrmivta adlubeatur in Dcr-
niffionecorpons: In pulvcrem contnta mixt.i cmn iiquore Surtt Axeto ex Coco JndiooaDi^
maobus n itLir.inajs ac .i[>cncndLs lervit. Radix indecoao dau unnam fuppredam movet- adlito
mcKiicnco Onvx prohcuc datur pro tumore vemris. Foliorum quoquo dbSoailfflCOm nwracn o
Oryzs mcus luroptum membru tumefaats cxtenuandis <v>«««i~ivip Mnn nioracnto
c A p. xxnL
De Balfian»,
^^SSTlLSalbt!^^^ a'vina'mquc mefTem i«ddat
1 J ^ ^ * Tu. * Rc-^i"^ Ballamum cft vox OricnS q. A/>4.
B
t. Balfamum verum J.R genumtm An$i<jmonan Park. Syruunm Emm filk CB. AflU
Alpmi Ger. eniac tnie naturol SDkiiCim) Cttt. ■ — «^-
Alfin.
Arbufcula cftviiicofi, qu« excrefiatad altitudincm £/W fcuLiguftri vcl Cytif? foUa om-
cjffima gercns, Ruta.pfOxima. non tamen iis candidiora, ut Diofc Sci potiu; L^nci b ffi^
S"et''cob^cTrn-^'f K t''^ pcrpetuo,uc vircntu. K.us i.gnutn ZJZ^^Z^l^
paret, ooiorc extcrius lubrubro, cujus ramuli codein colore confpicui funt, lonei raai graciItT
poucB fobobs ordinatim rcferti, foUique funul terna autquia» ^Jf^r^^^^^L^^Z^tSo
UtaiSu folwtum«muk SuncautemnmuU odocat^. gp^amofi, d^oe ^
cis tenaciter
adlucreates.
Digitized by Google
IJ^6 HlSTORIA PlANTARUM.
adhxrentes. Fkrts feit pwos. albotj Acad«fkHibusproxiiuos, tcrnos lingulis alis appenlbs, quafi
in Umbelli foma, Smmib odoratos (odor patilido «empons rcfolvitur ) k quibiis /inwiM praiiu*
mnt flava, foilia Vis i-,if;-is fnhrubelcencihns contonra, v.ildc odorata, intuic^ue humorem flavum,
melli perluTnlem habentia, laporc lubamaio parumque acn Imguam fcrientu, Opobalfaiiiuinque
rcadentia, Teribinthi finamimfiBgi» 6c inagimiriinit«wiia, qacma aaUeaca me^an aaC-
llim obtinentia. , ^ , » « «. .14/1-
Opobalfamum, cum primum edaamn, oolore, ut anAi, cft «m, qui pnld poft in riiUan^
tcrtio in aureurn, JLmiiin in mellcum mutatur [longo lemporc:] Ejus lucaenain /ubftantia in-
• primis curbida crakiquc uc oleumftatim ab Olivis exprcffum ccmimr, poftea tenuilEma atque cl»>
' nfliina demum Tcrcbinthi modo cralTefcic, odore cximio inprimis atque acutiflimo Tcrcbinthum
'redokTOCurofiiavioreodorisfragrawiacernKur, faporcqucam^ acri fic adftringsntc, Levilflmum
eft tn prinns diebui, atque nlque ade6 valicU & acuti odoris, ut aliqunui inter oJoi andum fan-
guisi nanbus crapcrit, & prx multa ejus levitatein aq^uam ftillatum non defidc^, fedexaltoin
enm proiCvti:m paruinper in ipfa mergitur, fercque ColKinuo alTurgens fuprawiani aqos iiiperfi-
ciem totum cxpanJitiir, eique miicctur, 6; citillimc in ea didblvitur, ut ab aqua maxinia cum
difficiiitate (cp#ctur : in qua paulo poft concrcfcit ataue coagulatur, coagulatumquc Ih lo tonim
a^) aqua eximitur, quod nmc «olof« ItAeTdt, len albom quale iac vihtur. Quo hic iiicau
Annr!'or cCx c6 fic inodondorj atqt» ad momm fegnior, 6c ienio oontedus crailus vduc Tem'
binthina cvadit. . ■ , . 1 ,•
liclionr-15 ubicunque nafcinmr hi Fmtices duorum aut tnum cubitorum .^itituamem cns pon
fuperaic icribit, 8c ittdali altitudine cum imt, in multos gractlcs' ramulos, anlcrina: pennz caufe
haod craffiotesfindL Alpinmmi^abix fiitoadl^ 7«nbiniU6c Fync^^
. & maiorcm edam excreicert fudinc ^ • « - .
Bclionius foKum accuraiiuj oeicnBit, FoBa Qtrinqae in nerro nata, ntin Rounnn, rei FraxTai^
vel 1u;4i.indis fohis vidcrc cfl; Ciccris tamcn foliorum magrlicudinem noa cxcedcbanr, Ocque con-
itructa crat iplbrum leries, ut poftremun'» foliolum extrenum rilam occup.uis imparcin numcnuii
efficcrct, cr.itquc rcliquismajus} faAocnim ab illo progreflu aliqua fenlim mmuciora fium.
j . Qiiod adlocura Baliami atrinet foibit I^linius BaUamum uni tcrrarum Jud« conoelium, quon-
' d..m m duobus rantum horrts, titrDque Regio. Theophr. paritcr in valle Syrix gigni fcribic, m
duohus tantuin, i:ti f.-runt, hortii. Hisetiain confentanci fcribit Juftmiis.
Diolcor. non loiuminconvalie quadamjudaac led & m jigyptonafci teftamr, aliiquc in cadeia
fenccntia lunt.
Strabo, Pauianias aliique non in^Ssnria Cantibn fed fic in Arabia quoquc , Sabxonun tradfai ni»>'
ricimo provenire tradiUK. Femii Brikniite tc Profper Alpinus Arabum tcliccm BaUuni locum
patnum fcmpcr fiullc, nunquam iE|mtQm aut Juda:am contendunc: cuod l:;:ii;^cr tuminfadsMy
tum in .(Egypto planta hxc inharrisautafuir. JNon folent autcm Ipontanc-T; plantx untS diligeA»
tiaocdi, nequc enimct indigent: quodquein Judara dudum penit &; evapuic ; inque i^ypto £e-
pais,novis pbins.dcnuo ex Arabia adveftis. lolephus etiam, Balfami fUmtam (mquic) agm At»
Mt ftrax no^a wjf» lit, Rizintm SAm t» JaJium attnlijje aimM. Quo cum Strafonc conientir.
Sic rv,ni cx,>edir Ifc!lonius, quanquam pucarit Thccphraltus BaKamum nufquam lylvellre repcrin,
coniUiucrtamcn.iffirmarcaudeinib, &olim, & etiamnum in Arabia felice exiftere, unde lik^nun»
& fim&isabomni .ir.tiquitatc cumaliis mcrdbus Arabicts dcterri lolita, qaod ex Mirhi alatica An-
ikloco, ex Dblcor. Diodor.SiCttlat, Paufania, Strabone, Com. Taaco faciie eOct prohare, adcoquo
inftitores CayiinideBaMamointBrrogaci refponderunt quicquid XylobaJ&rai aut Cafpobalfimi ut».
quarn vcndidcnmt, cuin .diis niedicamentis Mechi Arab'ia: delatum ; ubt creicum m roonte quo>
dani aienofo propciubcm; atbulculas autem qux Materc* yEgypn vifcbantar, magms (umpnbus
liinc tnnftcAtt
liquorfafcpKciolusiacifiaaefaaa t inrsiscmanat Junio, Julio & Augufto mcnfibus, tradcnce
AliMiio. Ipamra antem, nt w!t Hjcophraftus, unguibus fciTcb fadendo, quocum confentit Diofco-
ridcs. AtPIinius, incidicur, inquit, \ncro, lapidc, ofleiive cdtdlis. fenro Ixch vitalw odit; Quod
& ^olinus contirmat. Lgo cum recentionbus pennde cffe exiftnno live fcrro, iive aba rc quavb m-
• ciliofiat, modo, ut PBnius, incidends manus hbrctur artifici^tempe.Mnicrito, n. quiJ uln i coiti-
■ ccmviolec' Akinwpaitim^Qiice* paitim ftipite terro lcanhcato opobailamum dcitillare £c in
-TOreaTajaredMfa^ . . .. -r # • .
Folia, i:t tradunc Pena &: Lc^belius, exuit Decembn/]nibip tMOnili mnteMarao nova fiiffioan-
tui-. Q^od fi verum, lam corruit omniura uro prilbommj qiumiMMB^^ ownio eilis
perpetuifoliQm. £c fan^inter notasi veterifanspiQditw^ «mi» BalfiiiNun dwidci (oflit, om
cft, ucpcrpein6 vireat. ?*& '
Opobalfimum, ad vulnera lananda omni levo oeMMcrimDm, CancaqBe efficacix habicum, nt
aliis unguenciso' ' ' ! vnlner.iriis pretiofiflimis nomen luum omimuiicaviR ide6q^6 Enmjiidfie
Afn-rt^ ut medicaracnca lua cotnmcndatiora apud vulgus redderent ea Banamorum appeDarione
honeftimnt. Nec dcfunt exempla vulnemm ctiam periculolbrum brcvi tcmporis (patio Balfami
hquore perranaCiMUm. Qjjin & lordida ulcei-a cxpurgat, ut poft Diolcondem Alpinus lcriplit:
cu)us de viribus 6c ufb BaUami hodicrno apud MgjptiM verba adftnnMis. In venenatis 8e demor-
fk 4 ferpcntil I ni e idis a fcoi iMonibus turaepotum, tum illinm muami fnt»» quodiSc vetere»
. Efofcor. & Plni. rc;lmti:r. lii pelle utabcfus concagio denndanmr, niM ma» tabent qnotid-
lu» Sc tutius utantLii , lingalis diiba^ ci'^'"^ ''^""^^'■^'^hmam dcgluticntes. Multilqiic cti.im putrid»
f-hrci co epotoilli lanaiic, l.ir^iorc ab iplo erumpcnte iudorc. In Chronicis febnbus .1 crudis fn-
i^iiijlijuc humorilius obltrudioiiibufq, vilccruin nihilucilhis 8c prdbntius cxperiuncur qnam Opobal-
lami hujus binos ^rupulos vcl drachmam per os quotidiB eiblbete. Oculis vifcm depcrdicum, ac-
qu9«Qribus aiidicum inftdlatom refUnii^ anhdmque dolorero auferr. Mtdefiitn Flmmf ocnknam
eUkgti fltirmim «a^tm, ettHptnm iHtmtrt & Mmiim fwfim mib «ff* (erika, Prxterea ad cnn-
vullfls
Digitized by Gopgle
Lib.XXXL .DeMmhHS "Stitqucfir: ^ . •. ' , -.175^
vullij!. cx Iimiii.licue ac friRidkacc, ad vertiginofos, cpilcpticos, rcloltitos, trementes,ad t;ifiiir>'L:j cx
fngido humore, orthopnoeajii, 8c omncm Ipirandj ditiiculutem, pulmonum fluxiones, humitlitates
6c dolorcs, ad ftomacht friKicbeatetn. cnidiMtei« aique ad omnes flatuuin moleili.is, ad uten fdfjt-
cUfn humidamqai inien^riefii, aa bnifeaiHoii^, dolores, fterilitatero, albM fluores, ad inter?
odMlm tirlium ex friri^ai^ nAa «d bpidibm, sd bileal^lqiie in tenitwi falenier frangendos ac *
AhwerRcndosuf^is Opoh.ilfami eft apud omnesJIlos populos notifEmus, & ad hxc omnia mala pix-
■ftantitlimum illi auNiiuim cxpcriuntur. Mulicres vero /T^RYPf* ftcriles CO fcim fiippofito, tum
epoto, tum fuffito fcliciorc (ucceflu Ixpc ad rcinovendam fterilitatcnn utantur.
Pro Cofta^tico eciam iniigm a mulienbus habetur : uteodi modum vidbapud * ProTp, Alpiti. la • j> phMit
Go(KMTlwMdaturprzmi{G$ przmittendis. ^ ' yeioftim$
Carfttalftmi nomiiic in offijlnis habcnfur (cmina TerebintM acinonim oblonT^i fijrm.i m.tgni- c,-, ^,/,4«^,
tudine, pcdiculo brevi donata, corticc nigofb fu(co, quatuor coflis in totidcm (;indr.tntcs diibn^iOj mum.
■Clli lubclt -tenerum pntamcn .ilbum, (xpc c.illiiiii, intcidum nuclco piiigni, linLi, nifi feniftate
ninna ranceicat, gravidum : alioqui {apor etfcras, cutu(modi in offianis ailervari ibleiu grana, hah
, Ins; nttllus odor. Alpiiwis dopM gisaw diftiiignit, jam defcripcom, tc akenini aUongius;'& oc
n>edictate folliculo te^m, odofaain tamen& aromaticum.
XrUhjlfami nomine Veilditantur exoleti ramuli, qui ncc fapotem, pec odorcm ullum evidcnten) A>iW4//4-
lenfibui mKercre (blent, contorti, diptali craflitic, duplici conicc inte<ai, cxtcriore tcnuiore, ru--"""'"' *
Ho(b, cmereo, mteriore craifiore, iiilco, textura latis compadli: nodoii (imt admdtium, & muitii
tenuibus ramulu bracMan. Ika^t Ut & frudus przdidos; pro faj(ts, adulterinis Sc GippoGii^
iubent plerique BoianiicL Veiura Profp. AlpinuSt qui omnium optini^ novit, veram cik Anti-
quorum tum jijMiUfmmm tnm CmrfMftmiim dEftiiat. Virga: autem pairo tempoie omni oclorc
ac (aporc deflituuntur. Tanta efl emni (inqilk) illius humida: fi.bftanti.v, in tiu.i bdor fapo.cjuc
fundatur tcnuitas, ut atb ctlblvatur, limiilque enm ea fapor atque odor evanefcac. Crtcrum (e-
riina& lignom BaKami iiliicm facultatibus donata funt quibus fuccus: vcrum efficadflimam vim
habet liquor, proximim huic &uaus4 mimmam vero lignum. Dufe. Alf. Ad robur ftomacho con-
dtiandnm nonim puiverem cum deco^ fpic#Nardi ad binas drachinas exhibent: idem p .vilac
decocbim: utunmr tic eo in Ipimndi dilfiailt.uc& tufli fngida: ufiim cti.irri ficqucrmffimum. iiabcnc
Eulvis & doco(aura ad humidiutcm uteri exliccandam, ciulquc ciiorem fovcndam. Suffituin cx
is fi-equentantad omnes uceri morbos acaula fiigida qoiicicatos. IIxc Alpinusdc i^gypuis. '
* Api» anciquniBaUaiiMim ob odorem pneapuc expedtum ad unguenta. Plinius ononbus odotj-
prslatam aftbmat; uode 8c liquor ifte interdum dupb rependeoatur arfienta '
Qii plura deBalfamo velit, I^ticlnim confulat, qui inrcgruni de eo libcllum CQIifiripfici lc Al»'.
pinum, qui Diaiogum dc Ballamo rcliquit. Kt Vcllingu Opobalfam. Vmdic ' ' • *■
Lobelius Opobal(ami cu)u(dani cr.dfi lcu concrcti a (caircrvan mcminir, Tercbintfi!n«rCVp9^
veteris iive vieczaut Re(inaceoi::um liquorum inllar deniati, glcb^ Benzoini fia-e conctetione>,'ia'
poreacii Scooiore fulvo, nufticanti uc Ma(hche lente(centc.
Huic fort^ idem Opobalfamum Iblidum jF- fi- 4 Paludano ad Diiccti WirtcmHc-g. miflum, *
quod it.i lolida eft (ubltantii nt HcKioniinierim non refiftat, pellucid.t cx' digitis durtili, non fria-
i)ili ut Colopnonia, auani co1<j'i; i utiio e:.;icgii: icfert, iniif.irmi, (klore luavi Bcn|oini,.q'.;cin fra-
grantiotcm cum adolctur adipirac nanbus, nec iegniter ilamnum conciptc. Sub dcntibus Ifenrafcfc
•atque iis inhxreicit.. " ' ' , ' *
Baiiamifene ArboresAmericanz ad hocgieniis imn {Kitinent; quin & iplx imcr (0 ^?n?— ilif.
^evidemnr: aliB enim^fiiiqtiolzfanr, alir ^otiija nudfers. Verdm quoniam omnes Uaiijmife.
ramm cimbfipmhliiit» nmt kparandas duxi.
X, B»lftmmm ut PtnrjlB. dn O^KfiHdf^ BMmm IVrimMiNwFijbu? CddAilKMK»».
FkttJig-mmkifdmt^mUcpmm^ .T
■^- ' *
Fd/ii» eft exiguo inftar Myrtl/cOrticc cinereo, digitiim cr.i(To, fcnui membrana mlniati coloris
extenus cooperco, liib qua flavus liquor, quo totus cortcx turgcic fblet, latuat, quf_vetus.gratiOrcni
l^bac «dorem qtlani (i recens (it, fitquc con fiftc-ntix craOioi is & colons punicei : C^rtex Goacu(us8C
■1 maflam ledadw ^viffimos.effiat globuk» & aliamuka. LigaumiiliusfiDgularem jifiim pn^
in cdifictis. ".• •*»•••''"
Revirclcente arborecircaFebn!arium&: M.irttum Lima plcni, c\- Ix(b OO^iyoe deftjiUlis.peada*
lis vaiculis' excipitur Ballamuni htx^fragiantifiimuni CtfJ-wrf/fjMdiiitum. ' - ,
i£des non Iblum, (ed lucos integro^ gratiQimo odorc, Pcruviano paqitam fimili» infiac. S|)b*
Aannaettcompada&tetiaci, (ed calen^um (equaci & duOili. • . i-
CSrca ftuvium potiffimijm Jtmift « triiBftriaiiqilX VitiGeiKB 8c Spiricds Sanfliqttim in Par-
liamboccnli cncbrius icpcrimr.
■ Ad internos ii.: cxccrnos afFcAus non infciiori gaudct qualitate qu.tm Co;».!»^'.^, calidum eft & fio-
cum, dilToIvit, digcnt, confortat. Aliqr.oc illius guttul.T pcr os )C|ums cxhfbira- Alfhniati prolunr, "**
inieoijpencmquoque ventnculi, vi(v;cruni languores invetcratos comgin tepiduin i>edort £c hyptK
dMtndm illinim eorani ofpiladooes & frigiditatef toUic. Irrigatiotie & iriAione GafMcis 8e cerdm ev
panno rubro corroborat cerebrum & prx(cr\'at .1 Spaltno & l'araly(i, imb dcbiUtatum omnc nervo-
rum genusin priftinum vigorcm reftiniifle (xpiflTnie (bmus cxpcrti. In ncrvorum pun^Jtut is acrimo-
niam (aniei, unde toc dolorcs 5c convullionci orin (blcnt rctundir. Cxccrum r.iilicani axjuc ac
Brafiliaai.adversus vuhiera 8c morftis-veneaatorum aiumaliiun ineile illi virtutem qucndam An-t
falaremteftantur: adquam Anlinalia inftinAulblo iitturaliooiit^i^kiiii,oariio6iique deNnii»
«apmlzfitpncfentiffimumiaveniuncremedium.
AJia dtlpedes iuiios aiborit^mbeloeniii coloris, odordque Cedro Brafilienn^ quae incolti j<raM r«-
dkinir,, aMi diffiiiiii»
4
Digitized by Google
»75
8 HisToaiA Plantarum.
Franc Hemanfilcz Aiboreni Bailaini Indici, Mcxiccnlibus Htitxaloxitl di^ani, id eft, rclind af-
flucntcm.ficdefcrihic: . ... . „^ j- l
a . „ M.ili NIj '.icx nwgnitudtnc cft, foJns Amycdab, tiiajonbai tamcn» fOtnndionbus & ma^a acu.
J^iiTlhCtA- mmaiis, A""^» incxtrcmis litmorum tUgellis luteis, initio KWikmini' oblonRonim fbrmi, led pro-
. «edente neinpoit quoiundjm vcliiti tuhoiaim citci is longiornm .& latioruni, in qnoruni cxiremita-
tb cavicate ftmma inclula contincntur, candicancu, & in quendani pallorem inclinantij^ obloAga
& fnti&p ^r contnrvj , icmiiybus Mali Medi|C« Ittiiilia, anc veriut fais qnae Haftini vocaoc Hmitttic
laccharo incruftarc lolcnt. „ . . , . . /• , ", .
Ina(o hujus arbtvis cortice ftipiteve quanw amu cpnpne;» |sd pra:apue tuBt» |amnnbribus, li.
quor ille nobilis dcllill.ir. « . • - . '
Rcgionibus provaiit calidis, quaji»cft Panngdna.
Uennpr^ftmMt flirM.ftjdm^ttMmttut 9ro(mldubt» fuccidit nitf^^
Hac arbor eCb vkkutr quaoi de^cobic MoiuFdes cap. q. M> hnem, ciqpie duplicem ttiiii& oocti»
cem, unum craflum Suber» modo, akerom vcri tenuem ; miAnm Ciceris aui Pili grano noni tna-
)orcni-in cxtrem.i filitiua, angufti, digitum loiig.i, .i!ba, tenuitate r(^aJis fimplicis.
B.illimi «iuo gpnera lunt, altcuim quoJ e\ inciU arborcejufvc corticc cxitiilat, tenax, albiJius
qnod pncftantius; altenun cochonc, modo Indis uiitatiffimo, elicitur, cx rubroad fliicum vcrgcns,
quod vilius. Ballamnm ei^Pcru j. fiauhmus lic delcnbit, Liquor eft ponderofus, mollec coaiiftaina^
den fus, leniorii refinacci : colorex rdfb ad nigrum ver^ens : odor hagrantilGmus Styracis, ad Ben.
zoini luavitatem nonnihil acceLk'ns,& qui fua fragrantia totum adeo ooncliivcperfi]nd,3r, {iuKine ^.icr-
ievcrcc^ fapor (ubacris, linguam niordit.uis. Dcntibus atcritus , lentus, nec illico lcpar.ibilis atili.T-
leiBCi FJammap facilllme concipic igni adnuxus^ luavitirquc olentem linnliccr tumu!ii Itiareit.
' Aqiut inic(fb'.s rnoxfundiim pctir, in qua cxiltensii vel ilatim diguu» atteratur aibcicit; ncc ]&o
lentorem ocix>nic, led inlUr Refinx digitis ciiam nugit quam denabus adhaeret.
Monardcs cumqLe lccutl C Bauknus aliiqpc Botanladupkx BaUani lodid lonidiftiaginHK^
qu£ Ibrtc nbn alitsr quara cliuiendi modo difterunt.
I. S^iJ^mmit iiJitmm t» tritr* Tnmt^md» msjtrtt Jfylt JtQ*^ feiut UrtitM C& B^fmmm
' Ar»«MNin> Park
Pro hufis arboris fru&u dcpiagic Parkinfbaus filiwiam longam anguftam* oolore pdlo, qui fial-
iamum Pcruanum.auc Benzoinun odoK ade6 Mmnbar, nc fibiplaiid.feilbaAric cpdilBmaikm
ifttdumefle.,
ClufiDS eandem hanc Siliquam lib. ). Exot. cap. i S. Lobi oblon^ juromatid tindo defcribkjp 8c ia
. : Cnr. fo}. eius iconcm a Joan. Pona ad fk Iniflam ioibic pco «Svetottftds fialiami Fteuam^ cnpa
delcjiptioncm vidc intcr lobos.-
• . ' %. Balfammn pntut Monard. Btlf. dhum Park. Amtrtcanum C. B. Gotamtx. OwtJo,
Sunt (ipquttMonard.) cx arbores'ex qmbus iioc gem» elidtuf in Americx «oatiMac^» vallit
magmtuduiis & .id radiccra uique ramo&, diipUci feptx oortice, akero crtft> Snbertid modo» al'
terotenuiintcrno, materiem arboris complcacnte. Ex co qnod intcr utrumque corticem eft fpa-
tioincilJone.BaU^um edudtur, alba limpidi&niique lachr>'ma, iuaviilimi odoris, quod iniignes
' faookaBa ftaiim piodic. £t oertnmeft ilfius guttulam potiorem cftc aJtcnus quod dccodtone ex«
trahinir arrova fni if Ubiis, tamecfi minusk^iibs eins videmnuaeffi^ Fruaus-huju» Pifi jnagni-
tudine, amara, qui alba fiUqui dlginim kxiga indndmir fimpGdi Regalis Hif]uiud tenuitate.
C Bauhinus huc rcfcrt Lobuni oblongum aromat. CAg/; .mak nofiro fMMo, U IIUMblHjni afbat
. . 4 pracccdcntcdiftmaaelt, quod milu non conftat.
• ■ • . '
• ExH.tt.e. BtUfmmFtnMmifimam* di^h^
B^famVtnimfriammMjfmii^hKfr^
lccm * * . • ' . '
'MmmhJ^frtBiilfmmf^ .
M«3t fvt offtMm Cypote fmOit Uiiti BOfmm Ttrmnmii }.]kCU:EM^]ikft.«. 1«. ,
. Horum oranmm defcriptiones videintcr fruaus exoticos. Ex his autem aliilque fuperius allatr»
deld-ipdoiiibusconftatBallami Peruviani arborcni iihqupUm
-CjEtenira de Balfami Peroviani vinbus cadcm iiabcnt Monardes & Hernandeit, tj» Pik> §C
mdto adhuc plura, nam imos fiimpmra ad urinam otjueendam comracndant, ad juvemMm vigonnn
^ucius confenrandum, quod cxemplo confumac Monardes, ad colorem emendandum: m J>Mm-
kk efibrmanim ac vulvx obdicum, iesundas & fcetum nxNtuum trahcru, & fteniitatema higida
caufLpofl^ affin^n^ aliiqwaoliv* •
9> BM^mmmitTJiil^BiPmk Ttim0mmt,(tintCtmim fmilAm, fasJmaAftm
Ailxires c quiljus coiiiglrur hoc Bal&muin pimiiliB Ptnis funt fimilest phiriiiios ramos quaqua^
verfum fpatfrcntes, foliiqucCcraCiie finiilia obrincntcs, femper virentia. Inciditur tcnuis Sc tunelo
lus coitcx fcrventillimo Sole ( nam nodre ob frigiditatem nilid eftluit) liquor effluens coclileanbur-
c ccra uigra faah cxapicur : coloic cft rubro ad auteom Cendentc^ mediac intet denlum & liqnidum
c^uiiftcnns glucinoliis admodum 8« ubicunqiue liqpooamr ftiaiaar icduaai^ iapoce dulgi & vvm
' • aec
Digltized by Gopgle
Lib.XXXL De Moribm Siliqmfs. ^JIp
ncc ii fumacur naufcam niovente, qiicmadinodum rdiqua Baliamaj odorc exceUenciffimo^ Scli'*
tnonuro&aKrantiam quodammodo referente.
Eirundem fere virium e(l cum Eilfamo PttuviaoOj quu pcolixi ddchbit MonaFdo!, gaem OOIH
fule: eas pauciscompledkurSchrodci-us.
AdyehimreKOomuientbqpdttttprovindain^ 7«&ab
Indisdida.
Antecell«re videtur ficultatibus ei quod c Nova Hifpank adfeitar (PeruHp nomine )efficaxquc y,fff
eft ad omnia ad qi« BalQnium Arabicum. Calf. & ficc. attenuat, refblvir.^^neranum efl, pt^clas '
cxDurgat, ficc. Uliis pricip. m Afthmate & Phthifi, in ventnculi cnidiute & dolorc. Excfinlixus
doloribub k cauf.i fngidi quiliulcunquc &c inprimis c.ipitia, A:r'iiic:Lis ix N^phririco: in deHuxiom-
bus ad oculos phibendis, in pai'.^lyii, in venthculi imbeciliitate, dolore, miiacione ( inun^um
Cnm ofeo Nardino ) mlients imbccillitate, m tmnoribus quibufcunque ac cedematibus, in con-
tnABTa: piirotidci inrupec ieu Icrophulas coecas ctint Inpcimis autem cclcbr.inir in vulncnbus
amStiiiiandiStde^aidM fiofla quoque Ibnt ooofia^ ( quippe Fiagmenu cxpellic.)
involneribuy aitictik>rttni« Imioniboinervoramj punAirisj ooamlioaiDui» Ste.
4. Ctfmim Piibn. ^ Marqrrav. Arhr ^a^mifirs Brafilienlii fruBu mvncf^tnm. Balfamum eirtd.
rmv f>«niiiiM» /i2«»«nm» ^
r.io. A Exor. ClnC ?
Marc^r.
Aiborclt I.iti3 pioccra, cui iignum rubrunij quali minio vulgan laturatv: tnxitum, duritie Fagi-
||0a:qualc, exqmi aliercs lati riunt ad varios iifus. Fvha fcrc obrotunda, aut ctiam ovalia, quatuot •
•ut quinque di^itos longa^ duos auc duos Sc lcmis laca ubi laii(Iima, in pedicuiis di^nun lonras^ craP
^,uti lunt & ncrvi, poiMct parte rnaxime eminentes. Flartm fert mediocrem, qainque fDlus obio-
tundis condantem. Fruilus cft (iliqua obrotunda, magnitudine unius digiti, hifca, qui- ii (li^ico
prcnianir facilc apentur, continens iiuclcutn Avclianac nucb magnitudinc & (igura, cuticuU njgr.i
membranacci tectum, qux ad mcJicratem veftitur pauci puip.i, !i:tc,l, lcnti, nioJli, odons inltar
Pilbrum contuibnim: iplenucleus conftatcame lenu, inftar eomu emollitij cedente deotMiiBj Ch.
hand menifefti, oolorb aqoeij qui comedinu; .Siliqn* maionB decidant Simi* basfliqaK
MNw naud manuei
oepopuUri amanc.
In denits nemoribus meditcrrancis rcperimr; in inftda Mtrmbeu vald^ luxuriat. Uau.
cftj nequidefRuere pofliCj & duabuspoft.hebdbmfldiscumfenorerooiam oompensiire videbis.
Non nJuro mirificitpoUet vi mundificandi & oonfiJidandij 8c ad qtucvis vulnera, ( inprimis ncr- virtt,
Vorum) prima intentionc rcAitucnda, morsii/que (erpentum curandos & cicatrices toil;nda>, (cd &
incem^ edtibimm inliencm prxbet uciiitatem; auippe cres velanatuor guttukein ovo (orbiii bis
tttl ter manft fcmpt» ayieaieriam ▼daUosventninunsfiftnnt, ftadones eriam mwlicbres Cc go-
Eh» fidotares vhesin drcnmdfkNie «cpennntur Judzi, fanguineni ex cradeli 3bTn]neiO| antea'
.non paucis exitiali, pioflucntem eo cocrccntcs.
Plcrique Amcricani, adnotante G. Pi(bne, communi notnine omnes RcfinasodorataiSc ■ummi
vocant C<^«/; vartilquc illarum (peciespeailiaiibusdiftinguimt ncrniinibwL lA Bmfliaill aiboieot
banc, renniferarum tacilc prindpem, CtfM» vel Ofmkf nominanc
Hx plantx, MaSeo perhibente, cernuntur affiriftu animalium attritiv q»^ ^ ierpentibns
mcisauc a foi»iaaad fomediuffliUnd aatnnBinfiinaft fecoafounc. Idem tiadit Gi^ ffUb da
CabureilM.
5. Balfmim frniiK racamfo t» Htffmtk CH. nevum fruS» TMmtft J. B. Mmftnim * Jk» OedJH
J. o.
Ad duorum honrinum proceritatem interdum affurglt, caulibus ciijcrcis, foliis viridibus, fuperiore
partemagis quam inferiore, grandibus, cofta cra(Iiore& elatiorc per medium diviiis, pediculis non
virentibus (bd rubeiccnnbus. Fruclus eft racemolus, longus, mltar roanus digiucc; acuuejusrarij
virente^ Scquandoque rubefccntcs, qoi matucefbendo magis ac nMSi> rubelcunt. Suocum ex eo
hoc modo excrahunt, Cymas & afpantiM leneros oolligunc, alii racemos atklunt, & ex his fuc-
cumexprimuntj quem in aqua coqunnc ad dimidias, deinde magis ac magis ad Sapx aut MeUis
craflatuJincm. Rcfiderc finunt & ad u(um reponunt. Vdneribus Sc ulcciibus mirihcc mcdetur, en •
cxtcrRcns & (.tnguincm repnmens. Lx cjus (unimitacibusdeftillatur aqua, praflantior aqui vitar,
vidnei ibL S uciliHima, &morbis omnibusqui ;i fngore orcum habent, uti dolori ventnculi aut partis
alcerius, aliquoc diebusbibaQU'* Fbiiii iEcfaiopes iooo fiihilanim ad hauriendiim &mm Ttit,
utunou;.
Maripcndam fc« BaKamiferam arborcni III. Franc Hcrnandcz fic dcfcribit,
Fruiex eft ftipites fcrens vigmti fere dodrantum altitudinem habcntes, ramuique fuicos^ ac kiit
haAanun mucrombus pana crafta laci^ue, fed fiiperoa paite virentio», & (parnro purpncalcends
c lubeo^ 6c appenlapedicdisin coccummooiweminQlii^^ fiute laoeinaitm dcpaideatiey
*Ccodo poni uncias longo, ooncinnaeD aeinis nvamm fini&fimilibuv ftddteDenniioribH^ iniion'
rcr.nbu^, dciiulcrubofcentibus&tandem^ pnrpureonigricandbufc
^uperior dclcnpcio ab hiK (ooK proiiuxUlc videtur.
Ikkkhickka SSpIiO
Digitized by Google
iy6o HiSTORiA Plantarum.
SECTIO aUARTA.
. Ahorci Jlliqmfai Mifcellaneasj vel anoniaUSy velob defcri^tioms im^erficias nobis
ifKiam fatis^l^tasi^ perfpeBas^compleBem,
C * P. I.
De Lta^aarhre i^ratHus Ji3a, cujusfiliqM IjhisexWh^aHdeemm Chifatesc fMeatiSk
eraditi B^ami D. Lcooaxdi FUidciK^ M, D.
lUalemJerac AM«m ticc aitof MnnJuni ^lone pociu^ cuka eft in HoM>.iiiftniftilBinoRere>
jlrter /ilitjuefaex Vtr^mt loin fmfco fcthn CB. ittm arbor filitjHofa tx «M jmnmi Amm elicitiir
C.B. JttMb» Bru^mfikm Piloa. & Marcgr. Arlw Br0^i^ijmfi^& pmmfrs,
gumnt Animt fium. LAm tx Wmg^mUtctmnv J. B. Cj^ SOOlff Cnr.
Tifo.
Ligno eft duro, albo, .rdifiais & m.icliinis .iptiflimOj cortice lento, puniftulb ex albo Havcfccnti-
iformibus nuculis cx albo (iibtlavercenQbus. In ramis comtnet
parva, iedoblonga, viri(iia,ad tadum Ijevia, ncnro fecundum
I infenK oonfpicuis prxctita. FruSum feit in fiU^Mk oblongis,
*C»Serii cj- comprefliJ, (i' riufirulis, colon^ ficpjnci & quafi l.xviR.-iti. £ (lliqua fr.iifta proman.it rubll.iritia
77411« M.irr[^r. molli/Iinia, hl.imcntola, iubincarnau cobris^ upons faniucei & nibdulos, guz cruda edults cit. I luic
iMifnniJ.-'.f hrinacex ltibli.uKix trcs utcanque bfidei^ oonprefl^ lM>Qf * nvi mntmatat, t Sgatg 0c
dtarbrum, jt- magnitudims dacivlorum.
^J^^l"^^"- Hxc arbor refinam dat odorifenun, qam Bnfflienlef Tocant JttiahWtOt Luftani verA Ammt
' ob fimilitudineni quam habet cum Anime norx HilpaniB. Eo noa lolijni medici, fed 8c vulgus (a«
nuliariter utuntur, praccipuc in capitis dolonbui i fii|;ore ortts. Solus autem tllius (uffitits ad robo-
r.induni non loliiiii caput, fed & rt^Iiquas corporis partes frigore afTeft.is valet. SiuviUimi eft odo-
hs fic faciiis conliunpcionis. Vicuudkin aromatica 6c peoilian iuo calore hoc gumini praeftar^
«c paitibw Mrfoft iUitam, ' emplaftri ftirail afipQ^^
funt.
Folia arboris contu(a lumbricos enecarc^ (i exhibcantur, oonftannr indisenae teftantor.
Intcriur corticis (ubOantia r.i(a, Sc aqux ioqpofita oontra venricaK afentofiuNiei ad twiiwKiihp
formam praeparatur, alvumque iimul movet. ^
, AfUirmcfpiflafclpedouin ParaybspTKfertimdillriAu provenit.
'•'^ Gnmai per nieanis cocticis inteiiores decidere oertinimura eft $ iUud enim teUuie effiifla, fiib
aAoristriina) & radlceoocolunmiexashetelblent; Qiiod poiifliaiibnWHibnnem«ftaiii»mefl>
fc Fcbruario. M nardes cx vulnentt aiboie in Nora H3pama ooOigi teftantr, haod «Gur
quam MaAiche .lut Thus.
Hujm arfaonslobus d Ja Bauhino accnrttillim& delanfallnr depingM
etiamplananovella ^ femineoftl
Anxxem noftratibus tj^e Xotufl €tm eandem cum hac efi» mim pwjnadeo : namque & £•
gura & dcfcriptio fmaus apud J Ikuhionm LocuflK noAnt .finAni ujuieniBntj 6c iblia aiboris
nellx fohis Jetaibx apud Pilonem.
Hujus arbori> lobus, (ed feminibtis exhaufhis ad me tranfminus cfl a penttfnmoBotaaieo D.Dtt^,
PhamaoopoBO Loadinenfi, qui iconi Lobi ex fyu%mUeemnu Clulii ejufque dcfcriptioni latis bene
relpondehat .R>Ba arboris, qux un4 mifit, idem amiciiSmns Vir Jctaibx arbons i Pifbne depia»
fuliis quoad formam fimilia erant, nili quotl ner\'us feu cofta , foliiim per longitudinem dividens,
iion medium percurrcbat , fed tela folii ad coftam extenor multo lanor erat quam interior 6c arcu-
ata. Erant autcm felia glabra, ticnla, lupcrnc Iplendentia Laurinorum conliftcnti.i,&; quodammo»
do ctiaro figiirl^ tuB quod ob celam foUi didam in latitndinem evagantem ab uno latere m^ pio*
# minerent 8c arcnata ef^nt (An tamen hoc conftans fit tn omnibus foUis hujus arboris nefoo) tres
infuper circit:r dirjtub lonR.i, fcfqnuli^itm l.ira . crant b.rc foli.i. Addit prxtcrci idem D. DoW/,
fe ab Ainico qi.cxiam qui m luUila Ancc.;!) ali<]i:.indn; vixit, a quo & folia accepit, cdoitumj Ar-
borcm ipUm cxcclfam efTe, caudicc li .li i, <. im i in c.ic.iminc Irondola & p.«iJa, umbrani prx-
l)cnte (patiolam, ob i^m pnedpuc cxpctitur & iii longinquas r^ioncs, ut v.g, Novani Anglumj
t ansfertur matcrtef albomo excepto, fubnibente, dura, folidaj & quando IsvigiK ac poUta alpe-
<3ui pokhra, muki m mei:faanicis ufusjpracipu^ ad molendinorum Sacchareomm twulas cybndi^f^
ve. luic ctum aiborem hanc ctfm yeta^ eJfhdiirti efle conjido, fiqiiidcm Jetaibx lignumj tra-
J*P***»r(^vio, valdcduiuin eft, & adtiabjs xdilicioi um atque axes Machinarum dui-patur.
Ooroce lxvi, albicantc. 'Fioreni ot> pK.cei it.ujm .uboris (o nunquam potuiile oblervare. • Pulpam
hiictusjmteiiorcmcoioiefubliiteocilc, l.ipore aJ.Jo, indcque ad fitim extingaendamab indigom
coniedi. Hxc deicnpoo, (inqmt D. D»odj, cui & nos allentimurj ado6 «ude conTenitGum RO'
aJbl^'!ik ^«^diftK. Hiftor. AwilL «p. 6. Art. lo. otdubitamneqaeam eandem'
Hujuliiiodi
Digltized by Coogle
Lib. XXXI. 'De Jrboribus Stliqmjis, iy6i
Hujufmoili lobum prolixilads deicribk J.fi.. his vcrbis, lofiRnis erat cralGtudinis, fcx uncus
longi!5, tres latus [Chifianorum aherfeicuildtslongus fcrat, iVlatus, alterquinquc uncias longus,
binaslatus, utcrquc uacum crafliis] exterius fubafpcr, tiiberculis minimis ina.'qi .ilis, cianfllmus, Qi-
ftanei lacurad ooloru una tn parte, oppolita ver6 flilci nigi icintifque nugis ac ipieiidcntis, ui extr«-
niitUB VM lecDndj^Iongitudinem coniidcnndudu lUo contihuo in nmiarem magis ac inagis
furgit ; ex oppoHta teA kkk. parte (iikus iofipna ipG impreffus conipioms apparet: in ladoidine'ejus
lobi media partc evidcnier intuntefcir, ai! uteni ver^ fenfim detnmelcit, tumore ibkmniodo in
extrema longitudinis parte pc.-!icu!o oppofita liberaliijs excnrrcnte : pcdi«ilum dsnique plufquam
unciakm obtuiet, obliqu^ inHxum, duoDus intcrnodiis przditum; ad lobumtcnuioreft &rotundus4
afpertafculusfulculque, nlierinsvero progredienda venus utrumqueincenicdiumcTadior Scafperior
evadit, donec randem in «nremicatem latam terecemque abeat Apeni isun lobi craffidet ]
(criptorix vuli^aris craffimcBiiem adimplec. fubftanda albicance fofcaquo donata: cavttas ejiu vawxf
liseft, intcrius plurquam fufcn nigrican^ue, ad pediouli regiooem exiremum angnftior fic, & in
leomni exp3rtcco.uctatur, in oppolita vero parte finali rotundatur & arcnanir: Coi\liicantii di^i-
linn tenuiimio pulvcrchifco alperjzit infickque : cnillamhabet interiorcin cjvitatcm undiquc luc-
cingentem, qu« tenuior cum fit, )evi opera i reliqua crafliorc lubl^antu abitrahi avclliquc potel^
cui robeft iplendem quxdam 1id}(ianda, fulcedine iddem fibi ra^ .'
InClulii lobo btebant qdnqueauc lexolficida verius qu4mPha(eoli,unciaIisIongicudinis, Avel*
lan« magrutudinc, dur.i, nigra,aIbom nudeum oontinencta, Amygdabe vel AvcIIanat lapore,
Alium huiii^igcneris lobum habuit Clufius fcptem uncias longum, i } l.itum, miniis cr^Tum fupc-
fiore SccolcMis mag^s ipadiceij qui plenam nuturitatcm nondum aoeptus viddMtur, ex latbla Ihfti
6ve IfibeUc vidtM ddem inEiin del^
C A p. II.
Ptf.
r jo Rbor fvlve(lri5 terris potifnmum glebofis Parnambuccnfis prsfe<ftur« delcdatur. Si mlnu5
"' J\ kha lolo crefciit parvae arbufculx vix*acquatur. Fhrim fcrt e cccruleo purpuralcemem, id-
£TL qnemenle Junio: Semen autem nigiicans, quod maturefcit menfe Scptcmbri: FnSim
mtunj led iaunkm» Phafinlo maxuno iimilemj ^ui raatunis fadus aperitur nun^- .
rtuc vacuus.
Ejus folia oh\(mgi funt, lingnc Bffuii» dibti tin^ nerrok»iadum lonptndinem, 8c«oajf oUi>
qids eminentibuspracdita.
Gofln funt amara ; ficcata ac contufa fomcnteac balncis pcridonca» Qiir cx: illis conficluntur riVw;
remedia, edaminCBrn^ a^aropa« eztiocandi, mundjficandi ac ianandi vt pollenc : quod felicicer
in plorimts diionids & articuiaribDs morbis, impriods ancem in Lue Venerea ouraiida;,^ Pi(b io
ezpcrcumaic. Eailcm tnta, .irq ie in enipl.iftrum pra;paraca« uloenb<iique applicata, mjimc^ pro-
fnnt, moibumque radicitus li-pc cxpugnant, prxlertira fi rmoimeo primum corpore COrum deco-
anm per aliquoc dies bibatur, & liidm pnfocenmr. E flarinisqpHiqpio oooipanam «pdiBrvam
adcandemuuim. ILk «mms Pi(i,
C A p. EL
H^^^jut ramoliini damaxa( dodrantalem nSt Brefniasi iQe antem UgnoTus erat , criangula*'
ris, 8c fuporius in ramulos duos divifus; drca quem fine ccrto ordmc fparfa (uncfrequen*
dffima /«^Mj pcdiculis penitus carentia, dura, folida, Rufa xmula, majora autem,&, (I
aoainlii eadem ooferves , in amntu lenicer ferrataj anteriiis in mucroriem acuciflimum 8c pun-
eentem exeuncia, in ba(e linaoia, & plane (icat ooicaium guod plngi Ibiec formata, mulcis nervis«
fecundijm longimdinem cxairrentAos, pallidi colo^, CnHdverfim venulas roultas habentibus nota»
ta. Florum form.i tnc latet. FruEfui vcro ramonim cacuminibus inirdcntes, fili^M (iint cereteSj
^jl^^alu longitudinis, ngidx, tumidrufcula;, membranaceaej & ex purpureo fpadiceaCj quae ^caiy-
cuBi ejoflem ooloris & lubllantia:, iii lacimas qjninqBe dBfinmrihiw praniineqc» fimmm jnane^
npmj^ piii^ apCRs qu^ i me «laipofta. •
Ca». IV. . -
^tKMfbjB* fiUfmf* Brsfilinfis cmim ^imfi mt£» fmu ikvmirm khm^imh. SMmmn
Slquje afpcdu mirabilii, cxcelfa Z< patula fan^ cft ha;c arbor, iif3em fylvis mcditerrano&.ailil»
(itUnH* oonlpidenda ; quz iupcnore & inferiorc trunci pane ordioariz pft aafliti^ fed in
' mediodapb nus bbe(a, inftar alnphone adeoquc rumid^ apparet, ut perqninantecii actoni-
a«n icmofeoir. Ex nimi» pcdicnH mifaw>»^m^^^^Bmm qviSi» ptmwaeoih anittc gvr
Digltized by Google
iy6i HiSTORiA Plaktarum,
rmi.
fum & ferranira . mulns obliquis vcnis veftuum. 5//^^?«« fm obloDgas, Pili nihra coiumaucs.
Tmm tmncus -4ftaiiH« eft intus albJ. meduUofa & pUnA fiMB^ .exms aneiei colori^
validisAhorriaisrpinisipedcadvertKxrnufwoWe^ i • ■ n
Ex tureidis ipinis, ratis & contnfo buxoidKMitt «dmius, cOjus vd exigua quandtas mflam.
oatfe & involuntarid lachfymiotibus ocnlii iffiiatis medaur, mn niaiiifefl^ tpov» vifiun Miii^
6c Awur ilii adilu.
famM.
CAt. V.
I Jrhr fibmtfs BrtMitnpi foiim fmn4tu, cofid awAt mminKmti «rrdifM txtmtim Auu Jto*
• Om A^^^ cft haud magna , ramos & ramul(« oppo^Itos habcns alrcrnarim , & in " ramulis
Ui^J^M Z\ duo, tna aut quatuor paria foliorum acuminacorum , indera oppofita : tW« ad quodJibc^
Jtmt JlJL folium alatus cordis figiira, ut & rcliquar Ipeues. Horem non delcriphc Audor. fhiam
' ' ■ eit iiliQua fibacea, coropiefli, flava. du«, g» vd quatuor d.atos Iom^, mms quaoior, 9^amB,
let ^-el plura femms tranfvcrfim po&a OOntmens , voftita pulpa nivei , qnafi holotenoel , ad ta*
Ai-^ FrJRiiulculi , i^V^ns dulcis gratiffimi , qua- liH)nte fepararur ?b inviccm l»0 iniiiiero gr.mo
mnt lemin», & dcnobui leparatur a lcraiwbiis , & tonicdicur, aiauu bom laporis: Senuyi autcia
Aus maiucacnr Maio.
%, Arbor f.liv"{'* Brafil>ana, plifM bij^fimipm, CrMmiafmk Brcyn. i^tOfmFiiU
Bra/iliMtcrum Marcgrav.
Arbirh.TC Sorbi fade aalcilur, rarnk plutimis laterorfum extentis, cortice cmow, & poulli-
miim arca" faftigia inftar RhoJs fuMiirfmo veftitis: quibus/«A«aIiematim adna(cunoir, uniooftx,
filottilialniaris fcre longitudmis, craflx & hirfutx, dena plerunquc cx adverio lua^ por uuervalla in-
h^^a * fiiwularia vcto fiaba ad Sorbi quodaminodo*accedunt a quibus potifumum: diicrepanrjquod •
latiofa nulIomo«bferiata,MyitiLaurca:dEgic, icd paulo mapra, ac acn o ru^cLontc, &v-cnis
fhn^ Vililqueferruginds, iaminlnpiii»lpleiKbdiffiraa, quim m prona parte, douts iunt. Fhru
br-viilinios pedimculos, articulisduobos intcrccptos habcntcs m raiuorum CKcemKaiibus leMcm^
icrVeduafiinipicabrcvicoKarrent. utcrcdo, tubulolJ, 6c albi lculujdoolpns, mmoduinplcrariim-
auelmiammBraiilicnlibui Hi locum (uum poftmodum fponie conccdunt//.?!*- fubfequentilius,
ouatuorautquinqueuncias Iftngis, unamlatis, comprcUis, forma Ceratoma:, anccrius adunco aoicc
^romincnnbus, & lccunduni kMigitudincox ad utmtntiuc latus, vcluti Pilorum I. .qua:, filoquodam
circund.ati5: quod invSfiblfe intenbm ob pilos hctos fcrrugmeos faliquara hanc degMOlfiinaiii uqr
Dcnsc ica vcfti;:iitc^ ut tadu 8c .ifpcdu vclut ex materu hololcnce» contefta «dcatiir. ^ _
Cxtetum b>£*-OPu>-fiib» Bralihcnlium ^ic brevitcr dclcribit Marcgrav. Arbor cft coiticc oncrco,
in mukos nmM enaiUA : K'/- libi aucctc oppoiita habcns, duo5, auc duLh & (cinis digitoi L.n;;.i,
ftifii,iiiqdbaioaBdiMncnr(emina. •
. ^ J!i|««fi«Ja(foMaic|r. 5ifiH^J»^^
ASOTS*coi«oefiilbo, inmnfcosJMiosexpanla; /ifi^ opoo&a, & ramos alato« habcns, ejuflftn
pznc form* & conditionis, nccdiftatmultumac«Br»&^h» pc«na^^
dwintur, quinquc, iex, ieptcm, pcdcs lon«, cx villd|.i*«Bfcwe»|p». «0|«Wl4.SiWWrtpiBi«W|-
IgiB^ vrioiJhaanMn ladicnm gim|imnifak
4. Arhr ISlivuf* Brafiliafufpliutimutitf et^ mJia aJ fmpih. fmmm fm>i,0gffadUtm Aif
AiwS"a^ticefolc«feeo»ntAInus, lignolemo. F«/« hab >t longa non fcrrata, vjndia, or-
dine flbi inikem ODpofita, SC piaterea, ramuios mcer IpUa appcnaicibu. alaios, qux cor ciiigur.uir,
Be virid» fint nt ioft. Ad exoituro autem ra(nulomm m rarais raa)onbus tcrjn icmper juxu
ieinfiGem prt)veniunt ^cdiculi, fcfqnidiBimmJoo», in quoi|m» Imgub duodeciti,, quatuorda^uu
«KiimntWim nl.,rt.« naucior^fvc in uvat modom ntalcuntur ovaha capicula, qux lclc pandcnna
^^£t^"J^^^^cMr..\\^^^, lcn,tcrh.rfutjsinftar(c.id, figud a>mm^^««^-
lium pinc fimiles. E mcdio autem fioiis exjc mamnulus hlamentorum albifrimomm, fcnceorum«
longiSdine duorum digitomm. Flos porro dulcis odoris ut TiHx. Filan.uKa iurc m eXtCOIlltam
apiecslutposdjnnent, ic ftant ercaainftaijlumaru^ roajrcdqmt.
^ Hniusg«ienspUntamRoro«alkiuandowaimligc»;HBnriaQ^^ qmiBam.iimGtaBaa>ii»e
oftendcbat. h_ J
l\x Arborcs Ingi diftx peculiarem habcnt fohomm ftruauram. Eorum cnim colte; medut ad
quaspiiiniconjugatimannexa:limt, inter pmn.iruni conjugationes appcndicibus leu aas utnnr aa^
.luaafunt, iisfimiUbusquxadbafinfolionunMah Aurantixcemuntiv:, duas autefti hujulmoiiwip-
Sndices fimul cordis figunun rofetunt. HqiDGiiodi plantam Bamidim «Uenuis OOhis ofteqfjUll
.iJteimcmGocvinuliahi»oli»a«&qaMBpio^^ _ . _
CAP.
Digitlzed by Gopgle
Lib. XXXL T)e Moribtij Sikqmfii. ' ^^^^
C A p. VL
DeSyringa.
ARboris imcrai|ra rnagnituJinem acquirit, plcamquc tamen fruticofa eft, r«&» mult^im re-
ptamc & pdlul..nte, coqnc plurmnim ■r.u!n,.lpntc, robuftis c«»fi« cxTCrioVc
cmereo Virefcente dctracto hbrum ollcntans viriden, , fub quo ItRnum fdidunr firn Sm
Jn extremitate ramulorum funfcrafTx ac turgentcs ecmmx. F<AU bim a.W,-, f , T^l, "
calcde-aad«»cmdformi d.fpofie^Afcle^d^folus ^J^^^^^^^J^^
m, poftcadoriora &firmior., utr u^i.c parc. glabr., ped.culis uncialibus aut am^ionbS aJJ^n&
fubamara & nonmhil acr.a. expnvato furcuJp «nkica» &ikicuoi ftip.itu obvaUato
Lmtesonuntur, m lufaformam difpofid, numerof,, fine fbBk. ^«am linguli ad
te florc dcciduo aooedere vtdenair, obloaKi. nibentes. auc ex iSore or., ni.. **" ""'^«'-^'^'eo-
«nu.tuor apicibus o«efa alt^ re«tiSS& &Seqi*JeS!^;.^' ibenti^SS' ■ "
vix uiisucm longar, cx brcvibus pcdiculis, qux maturx in duas partes leparanmr, 6e miidiri fci^!
in qu u nn intciltitiis lca.nai.ai longitudmcm porreda ladiaat [cmma longa, aiicnfta. aMiOMl&
folMCi.i, teaiiia, Cluhohiiia in l.njjulis. * ^
Dc loco huius natali nihd corti tr^ituai. «^^.nec Cnim cauda vulpin,^ Turcarum Edkn. cl,r
5is ft P«'<='»««»*«w« «e iuavBotentiMi m lioiiib «^oJbE ismk imSEb in «dkS;
Sy-ing.^Arncum voc.buhin, C. Bauhino vidatur. " At Clufio placet hanc aAQian Syrineam i
Frotez
intns
f^»Jtr/!ca /iw Prr^ww mctfii fdus, Jafminum Perfiam d^Mm Park. UUg
letjarum j-je l.uac mafo folto Cornut Sjripga cxrulea Ger.J.& Deii/lntm /Jiit
cmam Cli. S^mga Ftrfo^fiirfm» fO. IsckS»», & fiUmt^ ^&^flrum joUit
1^*?."^ «««/lu^f^p^ cubitorum longimdinc, ligno molli, fubalbo, muldaue
« ™*™"*,.*''»/ep''^^ P"'I" •''"c ^iifctf rubcnte, m.Ilcquc punitulis iiibluceis macuIanK
lubcfl hgnofa &: hbrol i, uc Pan.Cf Varictas cft pcculiaris ii folio, quodSmSiS
lacuuamri ^ editiori autcni hnc l.cinus eft, rc&tquc quo.lamr.,.i«
Sr^tS^^JSlS^T^^ I«^afcir, cffluqu. o !□ cn. vul;^„i noftro l^ng - luav.o:
«nL Altwum flons lempus, cft terus Autumnus (quanquam apud nos id accidat raro. & li asian.
do contmgit n:nc rcnnv>ris m florem prol,l.rc, noa ille perfeAus cfle fctee, necpari ^pia ll^bna.
aariaSS ^^i^^ Sit^ "^J^ «tcnaanir, utniiqucnmeora d,fcrcta,
qaa^pane <^ macanntem nedte difliaditnr: appw^ne fmm fubnigrum, vulgan finnlc, fcd
vJ? ^''^lf""T'"^^'*'**^7 pRnc&ii4 «mulamr, unde^nonnullis Jafmim nomcn ci mditum
Vcrum nulla al.a .n re cum J4mm.sconven.t (cd in omn.bus cua. Sy. inga ; floribiB in fpicrdiac-
ftis, Syr.ng.rcavulcx- adco Imuhbus, ut vd obitcr mtucnt.Syniig4mdIblcp«)dat, quin Srendi
tcmpo;e, fru.ius hgura, (§"1 huicfd.qua duraeft&mucronai
SsSaS^^ffmr^S^rmg^ — ^ ^
Fcl&gnTct"^^^^^^^^^ 4j-i^%flo.cmPerficumfignificat; ^^eaia,
Cap. VIL .
W« 4tt«Ger. fiv4 TWOditmAtimm CE>r««a^ J.a jftrvnlte/Myfifr Parb
1C TAlde elcgans cft hic frutex, multis ab radice longis virgis prxdims, redis, dnerco cortice
my teais, digjtalisaut maions cnflinidiQjs (qus taadem brachiatis intcixbm cvadit) nodoiis
. T, «ywwnwnodo gcmculatM,multam meduHam in fe omcinentibus : hx d(;mum in multos
tniaio» jntides ramos fpargantiir, qiKM ex intcrvatlis bina (emper fdia, contrario peJiculorum c\-
«Ru aaloentia exornant, l-^urinis ma|ora, oblonga, pcrcxtremum mucronat-i, rueola, vi.idia,in
amb!tu crcnata, ainariuiculi prm.um dcguftantibus laporis, dgndc acris. F/«rcf eitmrib lamulis
mudcn^ term, qujm, leptem, noimuiMuara plurtt, imu leinper iooff teoppofiti, enoBmo impare :
OMJlta» ii qiuBior WiiiMammari% alB^^
Com
Digitized by Google
i7<^4- HiSTORiA Plantarum.
cnm occupantibr.' : o^ov ] icunde gravis, qiulb in aureomm maloram & dtriorum floribu& Hk
(ucce Jimt cupi'*^' ^ ni.ikii qti.afivalruliscompaaa (uperni obtu(a, primum viridia, deindcper mam-
rit.Jtcm nigricimi.i, quibus dcihifceiuibiis oblonRvafcuIum & tenuc (cmen cxcuiir, (juod plcrunquc
novcllam plattfam procreat : nafatur eciam avullionCj & ftolonibus radices fpargencibus mire 1«
T m»«) £? ^"'plofct Junio, femen AuRufto maturum cft. Lcicusnatalis non tradinir : in roglonflNis tam fiip-
Lccm djs quam cali Jis fatis l«e viget, iitriulaue (ut Tidenir) eitioni patiens, tc cuknram libaiMr aiimi^
tcns. In S.ib.iudi.t propc tnont:m Sikv« eiin,oblervavi« procul & domo qaMOnqD^ non taineii
aulim diccreibi fiX>ntCo:c.im. , , , ,. , . ,
Utuntur rioiibus rcccncibu'. l.rpius mutacis .\A la.ivcm odorem chirotiiccis commumcinJuni.
* Ad hunc locum non pcrtinec, vertun ob comnuuuonan nonuois k Syringi coerulea no<^ kguuh
damduid
rrrti,
H
C A P. VIII.
.Ec arbor mediocris cft altitudinis, montofis locis crefccns, feliii triftc viridibus, exiguis^
buccini (imilibus: 5i7/5«*f cft inutilibus, cx minio nigrcfcentibus, miris variilq, modis in-
curvatis, qu3ca:ftivis meniThrii contpicii.nr.ir, & acinis rubris exiguis replctx (unt.
Ctrtiee cxtcnus 8c cinericeo, intenus faturc rubente, quern Iblum expcraorcs in Medidruc ufuni
Vittf & recepemnt, Hcet feliis eankm qualitates adftringentes anonnuUts attribuantur. Cortex enim (qui
Vf»*' gnftu Amtruseft) (iv« in pulyoem reda^^ (ive exGoAus flc femenQ loco adhilntus^ nkenfaut «>
vcteratis & mald moratn felidter medetur, ipiumque Cancmm fubinde inligni muntfificandi &
ficcandi qiulitatc cur.iiTe fl:it compcrtum.
Pixcer harc, quia eliicKifrimc adftringit, balnea ad (innandas etiRsminatas cames ex illis con&t-
unnir. Pociffimiim vero mcrctriccs iis utuncur, utluai pndGndl pafiibns eoaim fefttiiiam ; inA
quapolfibilevirginitatem hocdolo prxtendant.
G A f; IX.
'AfUrfdi^*h£€*fUfmkiigjkmMi,mfm^ Ha»P«faBai
PYro h.uid abfimilis cft, caudicc decemplus miniis pcJcs .ilto, hominisimiiiscomplcxuni cr.ido,
oottioe i viridicincnccoobdui^o: RMmos habct patulos, qui tenenores ipadicci incertiigran-
tei (nnt, vecuftiores cinerei. RMlicit vilk)(i(finw tam Ugnum, quim Bamalens acidulque cor*
i«t anMcanl; Ab* mQllta» denGi» glabra, nitentta« ibbtus dihidora, obloof^ pnpi pcdnnraihim
rotondiora, anterius acaminata, bina oppol^ta^ cmtis fu(d(que pediculis, commumbas innitaiiior
• furculis, viridibus, .ilternatim prodeuntibus, lulco ftri.atis. Purpurci coloris eminens coft.i obliqu^
pcrcurrit folia, qui odoris fapori(quc valdc (unt acris atquc infcfti, ubi tenuiora tt (padiceo rubenoa.
Flmtm ramorum (iimmitacibus provcnirc folin, utplurimum p:opius petiolis crafus parumper pro-
fnAtnta*!» iqfifript^ taaii, tubae (bcmam refisrentes ; quippc <t calyo^ bngo anguftoque coUo
propendetilies latnm in orifictum tecra^yllon definunt ; folia craiGola carnofa drcum oras criipaiH
nir : hTGce inter /?«m»«candidi(Bma> (pifta, acutmnata lcvit6que inflexa cminCnt. Ex ipib auteni
umbiiicocanclicantcengit (eelonguscandemjf;/««, cujus caputexplanatum cft. Inlequcntes flo-
nbus truftusinftar CafTia: nigra: cbntorta:, raucronatac, unumdu6f\'c cnbitos longa: filiqua: fimt, cor-
* ticcab uno latere c rubro mgricante, ab altero c vindi iiifi», lignolis intus tilamenos pertexco,
odoie gravoolenti : Kt carnoto dedoq, fuxta lon^tudineai iMmepimento, in quamor, mox crant
veiitm m plnrcs divifx ccllulas, [tmtM inchiduiit, ife lonMangpftsLi^^a^
aimbont vald^ plan.i, niaterie dunora, ligaofa, primum almdida, libi fiowfauH nibenttt,
Ijwatf Humido hmoLoque gaudcns folo OeJampne alilfque locis in fruticctis invcnitur. Flores menfe
^*^*»» Aprih icqucntibufquc, nonnunquam bis ui anno prodeunt ; FtudusSeptcmbiiMaraovemealibus.
Semper virens, )o complec annos. . ,. , . . , ,
nru& fhtftibiBdeledantur Fiittaci Eramtiradic6]ueootifea.i rcciaoorticHdiecxiAolubnibn) eacoO'.
t^. lervare alEievere pifcatores. Frtftds verd nndeus oim cxiiccato Zinzibeie^ ndieB finfiuve Pai>
vettz concritus, mediante Otyzs lotura, fpafmodicis afleaibus MRbbM»F«4A»4i«NM iabo:
huxipaitiapplicaoduineg^OgiamlioiawQ^ ~ -ja-^^.v^'-''
JLib.KXXL T>e Arbonbiis Liiiiquo/is, i y^^
Caf. X
H.M.
PRuni alcitudmcni xqiut frutcx iflc. Ramu eft corticc cr.iiTo, duro, colo^ ciaem^ intusvi. '
renti, lapore lubatnaro, obdudis ; ligno doro caiuWoque, Radtx flava, guftu amara, oll^^
hanl ingrati. /«/.4 craffiora, rigida, (upina parte hirfiju. afpera, Mori amUla, lata, per
ambitomoramvdpiura, vdiolicaiiA, bcewbw capillatifquc pedic«iii 0 vindi fufcis, ipfu ranus
unmiiiit; conziitrinq, eminentes tres qaatoofre c pcriolo prodcuntcs in nunoics !>; ii riunduntjgu-
ftu amaricinrc : F/^^^i hinc indo ramorum c nodulib vcl iiii^uii, vcl bmi, vcl tcini plurcfve liinul
brevioribus, rigidis icibiu luteis pctiolis eRinipum, moiloii, rcnuilxis & tranllutidis colore aureis
conftanicb loliis : horum unum, ftylo accuriibenb ci igicur pcraliim, qu.itijpr vero lateralium inftar aU-
nim opanlorum duo minora anguftiorave obhquc attoiiuntui ; duo infcriora latiora 8c ampliora fubtus
atrisafperiaroiicnlis, deorfum incur\ annir. Hsec interaurcoIum, aft inflexum, virefccns proccrior
jl^sictolliccaput. Fruiftus auRmAylicapiintloiiantvern velut pcdunciJo mhxrcnt t!i it lic (iv
Telut funiculis, inquos piac ftcitate pollea reibhmnt fpiiah niodo m coni forni.ini contoi ti.i'*.
»/»4 plura c viridi nilca funiculis Hngulis inclufa continentur.
Arenofis provenicns locis fingulare non poftulat Ibium i confpickur intcr CremeinmrScMtmstti
ut & in ahis rcgionibus, lcd rarior. Februario SexdUque nMoJibas (kntfy ooritifino ftiematuiurn ex- r''''" ^
Jiibec tenen. Frondes ci nunquam deddunt. " ^ "'"J""'
yircseH«gias inempyemaie Homachiquc affedibus prcftuit tKidsliioctts, vd ipfa fonniecus *
adhibita. laexiniiieiDaeBquoqueScFaneiiitoniinlibiiq^
Cap. XI»
X^mMkA H.M. Rjfc T, x;. f. 41. Fnatx Jbfaw fitre dtfetalo ctffuIaeiUifa, bms ceBulk
F\msx cft hominem longus, cujus inodora 6 r»Jiet, fibrofa, ruffa gcniciilatus carinatu/quees."
&f^/ifei duntaxat unus, frafta per&dii^ ramu)osc geniculis protubcrantes habcns gcmclJos
oppofitos. ll«w ut& (iircdi peitenneieilunt, colore fufd, teneri, pilis rugofi. /Ww hlc
illic furcu!i5inli.!entrar.i, clongo angufta, longitudinis pollicaris, c viridi flilca, intcrnc dilutiora,
quz lapfis fionhus ramis dccidi.nt. Florei purpurei d foliaceorum lurculorum crumpcntes cxtremiu-
tibus, foha luhan c longo angul>iflima,erc«aa, extrorfum oilpata, quorum unum dnguftius, infcr-
ne^cwdidutn vemsflriatum, alterum ktius eft. 5f«nuiMbina exalbida, purpuids ouongis apict*
MH^ duabus quoque ecmmulis exoniata, albens fihA i calycc viridi exortunt adjnnAum habet hla-
inentnm. pecidcntibus floribus c calyce eaffuU enafcuntur femin.ilcs, uhi cilycc cxcipiuntur c
longo anguftiores, capitulo comprcflb oblongoque funt, virides hirluc.v, iiccA- lignoLv, cortice albu-
lo. Ipla vcro /fwm* complan.ita, «^ruflb fufca, duabus in cclli;li, interlcpiniento quodam diftin-
ais, propc capitulum buu utplurimum reperiuntur, tabx figuraiii armulanua, odore ('^por^naa
Arenofis ipTu frutex apridlquc Raudetu campis drea Coeii» itWtre^ multus cft. Flores lami- V>tus ^
'^.^^'^^.^^.M^M^r^ >'P^?"''^«^'»'"ft°^chidolQnbusj2r«'
«qBeiniciaiieoniniiniBiiBiMnfwiBiiBcft: enctnos m icabielieipetin,. M>w»
i C A p. XIL *
'jit^ ItM. P.6. t,x%. f.si.^ Siliqiufa InJicn figre trifetaie fi$quu ttrttHm fnlftiAf^ ft-
mtnitm rffulit,
KM.
Hl^us fruiidicaodex bb t^e divilus cortice vcftitur k cinereo viridi, inodoi«« Jdjoa^'
ftnosmoqiife lignbaaMcantci me^^^ Ra^
«x robra m capillaoeis dedu^ fibras undique lc difTundit. Fdia cx oblongo angufta,
inaifpuiem cxerinria, fupcrne (aruro virorc nitentia, infcrnc furdibr.i, coib majori raimilul.i, vcnis
ncrvifque intcitexta, craiEs, cuitis, interius planis, fingula duntaxat .idha-rent petiolis. Odore fiint
luiKi ingrato, laporc fubacri. E purpureo nigeUi, incxbri, rotundis ac tcnuiifimis d petiolis pro-
nimpunt /!0r» bini ternivel^ «oniandi, tnbus latioribus cufpidacb conftantes Riliolis, cxtcrnd
nivcis obduiftis pilis ; quonim n nodiB compidtur trifkihm dilongis, tranfvcrlis, ndxisftaminibus
divifus/yw. FionbuB coJpdatt ttirctdque piIpMn dmdJani d)J$io Jeminibui, Qtam oonJflidiu.
inbaelaint fiU^ie. ^i—^
loca deledatur arcnofis & apncis, in Aregatti 8c MondahtSt aliifque locil OOpKlJns dL FlQMi tttittl
^ /r^^j^ y^ aniu um cxodio quaiu exonlioj frandct iemper apparent.
^^iodcnniMO IWM fiiiridt enm niea in iingfieiMMm nSa^ aA f&run vMH^att„^^ ir«W nL
• • J^oBoraoi
\y66 istoriaPlantarum.
l olmr :i;iiri!CCU5 cuin Calaraoarominco coiura lerpentium cxhibctur vcnenuiii ; fpc- ciatim vcro
Rc2uli lcri>ciui; i CBi/ra Capdia) vcncno refillit radix cx Umonis comrita (iicto, in noihJum ligata,
naribiirquc i^io crrhiiio imnnrti. Ejuldcm junioris colubri infiingitur vinis cadcin radicc aim v.ic-
cmo h&c propinata; qucm in finem ctiiim catapUfmau c Caumo arotnatico atquchac radioccon-
fe&iadhibenatr. * .
Vlm.
H
IIM. Arbcr htJit* /ilifMfs fitrt tttrsfetalo JlcSale, fih^nu bipalmaribuf pUnit.
"f.
,4c Intfia pcrfiroiHscft, atiainenipinitctrem, altasroariut aibores. Rami ejus viVidcs,
carinati, atque ubi novi prodeimt fircuKbinisdonail itnKloiiis. Radix aftringcns & a-
Provenit quocnnqiie ^lblo deoiis fylsiiaxWtr^ptiiiit aliilque Malabarici Regm locisj fcmperri.
rentinm interponiturnnraera , v i j P ■,
lli.iui arboris (iiccus una cum I.iiTionh ?c vircntc Curaima m Nucis Indi» okoduuHttCOaiSU-
luieiuio proddt lcprxj mukimlupcr uliisdi ui ulccribus invctci.itis.
C A p. XiV.
ArhcT MMmks fm mmt» /aSlfM m^fimL RU. P.6. T.iB. p, iu
A Rbor cft tantx proceritatis ut lex homtnum fiiperci altitudinem. Cauflex ci hominis cranl-
nidinis; rami cortice nigro, lignoalba fedamaro; teneriores vmdi limt. ii^iw tumodo-
re, nim fapoic gravis aiquc amata. IMw pcramara, crafla, folida, glabra, veto^ara bob
fraRllia, oblonR.i, obcufa, refta in parrc i viridi fiifca, infcrnc dilutiora ; ccraOls, iwun-
dis, fcrc pollicanbiis piovcniunt peciobs, cofti multas albidulas fundcnte venulas, divifa. FUnscU'
ca ramorura fumnnt.uci m lurculo perbngo, rotundis, parvulis, puipurcis paiohs plures conjun-
etaa inlmenr, tnbiB, &quatuor, «e quinquc interdum, ad mvicem mHcxisconftantes foIiis,cxan-
niaftlatii 8c obtnfij, lenHnis, coloreabuno laterc fubflaw» in album vergcntc, ab akero prope.
^iodiiin fanguinco, un inque mtcntibiis, h calyca in quanwr lawuas diileao faxumjwu Stjlm
mediaflinus brcvi. cralTulqiie, rilamentum obtoogum d fiiloo Harom enMtens ffJwiM Obtonga,
ctwca, spicibus qui donaiitur rufSs, comitatur : ^orrs plani cxperts. S iccciri floribusfr«f?w pe-
dunculiscurtis, tomcntofis falciati dongo cauli 1« pcnolo appcndcnt nuaformcs, quamvB abouo
fflodo planiores, cortio: craflb, Iiniofo,lun^ «c le»i. qm inchiAt annm nndeum dooi in kb^
cute c fl.ivo rubcntc divifiim, guiru anariffiinoni. ,-./• i •
Arenammamans propi Utrora inv«riBirtotaia»B«*«^.pope Pabwti,Anttmi, iUr<i, loas, r-
ati. Floca ti»Jmmattai4^ ii/u^ &oodes lonp
ScininfukZeyloiienU Fbie»ejii$JM¥^fi«»'f»>»^^^
^ Folia'baIncum prillant fcbics fiigans algidas, contrita vcrb Eryfipclati occurnmt; temporib»
adrriAa oohibn cuinloinqne adveifentur veneno. Eorum olco mcoai» iuccuslimmentoPlYdfaag
cfti E&uaaiu OTHiimim^ confidtur deum amculan, dem potwdmbwiiictosmoifao. iUr
didBoieamvsndsettnlnadiMgiG» Ma^^
CAf. xy.
i I. M. ?• 1- 4*' f- 9?- ****** fiti^n fh^ff» foli^ jtgriftUifiifmgadMMlnvi*
FRutcx eft fpmofus, nafcens in arenolis, ra^icc fibrofa 8c capillata, albicantc ; cottice ara^'
lo albicante, mdll tcifti. CW*; tjrc-.e.- L.nc, vuides, noaulati, fpmis quati:oi, cranfvcrlis,
duriSi y:ni***"j »c libi invicem fci inc oppolitis in notluiis draindati. ic'"» cx Ipinaruni
t»nginebiiM fimaleitednt,p«iohs brevibu, ikcr.ulis, dcnla, rigida fienitentia, obfcuri vindia, lcu
flavo-vindij, utnnqueinoristribuscuIpidibusaailc«is eminentibus, qui alternatim versus pronam
Sc /upiium Vuln partcm contraai funt, cum uno in vcrtice, munita. E ooIbrocAa nervi m ailpi-
tlcscxcunr. FIctci ui iiimmitatc cauliuni bini un.i provcniunr, uiio conlbu^^pWw grandiulculo,
latiori & oblongo, qubd vcrsus e.\tcnora cum liipcnon parte liiilque M «loninii rdkxum dr,
ac rigpdumflc cwffiuteilnmi, pib ionriilisalbiGaiiabus nliiliiiliiiliiitlili""'"'^^ ^™^*^'!^
Lib.XXXl. De Jrhribttt SHufw^. i-j^y
lore coeruleo fiibpurpurco : in inedto longitudinis, ubi cxtuberant ac c^afliores fiint & glabri iine
i pints, oolore ecntdo-purpDrao vaafft ianiio, (ubcus dtludore & albicantes ac nitentes, odbrc nuUo*
S;a^*r., ir^u s qu.itiior, lonanlbila* cn& & aUiicuitii, ioMnii bubau dcnlis, alhicantlKut lea
etum ii.tv:uic.ilis ipinis, ac UnaflCHnain feinviceni deconinnda: inter qvat emkat (QamenhiRi
tcnue, .ilbKians, m rummitate bifurcatuiri, exomim c globulo fcu capitulo oblongo in calvce Iko,
quod rudimentimi frudlls cft. Co/;-* foliis rotundis fc dbi mutuo arcumvolutis conftat. Capful^
ieminalei grandes funt, oblongo-rotundr, mreriorc prte paulo crafltores, & nonnihil pl.in.T, in
du.-ibu$ oppditis panbu, nbi roiunttiori fuperiicie iunt, in iongum una ftiia nootae, acque ii>
vci tice uno l^nculo nigricante eminentiai, oordce per niaturitatcm nigncante, in prolimdiolo, viri>
Ji diluto cilycc confiti, form.i cxtemi & magnitudine fruftus jln^ua rcfcrcntes. Semina in ^^uoSis
JoGui^mentu in qiuc fruetus per intcrlepimcntam dividitur, conrinentur; in (ingulisbina, oWongo-
rotondiay pancqua ad corticem frudtiis adiaccnt convcxa, cum immJtur.i lnnt c.;ndid.iac nive^^fiC
conix cr^"^'^ e>aAiAn fit ydut fiiQgofi). jnPtt nucieoalbicantc lubviridi. lapofts tiibanuri.
Cap. XVL
9»
Uk'S€h)J& Il]k£ P4. F.4& f 89. tmt* bihm fkn Jif«A ldim», flbvfd i^m^
FRutcx eft ft?inori s in udis nafcens : ritdice fibrofa, capillamentis dcnfis veftita,' cortice albi-
cante, intu^ lij^iiola. CWf/ virides, gcniciilati, 6c ad articulos extuberantes lignoii, corculo
asjueo .lut viriiilcu albiL.iiu^c, r.iniulos e.lingulis gcniculisbinos emittentes, altcrno ordine,
lupeme qiAdratos, &:in latcribusiulco ftnatos. . Folia pariteradgentculosiingulos bina, petiolis lin-
guidisinnixa, oblongo-rotunda, anteritjs rotundis oris in cufpidcm contrafta, ad paiolum ftricba^
tadu inoliia, plana, glabra, fiipfm^ obfcuriiis viridia, lubtus clarion, in margine limbulo rubro»
acuto circund.ita. E foHoruni (innbus /6r*/ {rfurcs, ut qaataOTTel qviinquc fimul prodcunt, dipctali
inodon, Hjtt'- S.L:i!h Honbus iimilcs lcd nunores, collo anguftiorc, colore p-jrpureo coEnilao v.iIJl-
dihito, 8c maxima parte aibicautc &: nitcntc, petalis niinus profundc in orisleu labris incifis, quod
kt^ eft> inecriori parte pondis rubicundis (eu nigricantibus, qua: pitos cmittunt, notatum, null»-
. us pariter odoris. ft«iMMM, nfka Sc fylm A (e habent uc ia Bsbtl^SdikllL Caljx fbliis parvis, cufpi-
dat1% glabris conftat. Sitiqiide fiirreftz, tpAm tn BM-SMU long^ores, teretes, lignoli, durar, fuper-
nc .iculcats ac pung-ntt;s inft.ir fiTinarum, in longum fcx ftriis fiilcAti, calycis toliis ngidis nuxi-
num partem arcic contentx,pcr nuturitatem ruftx,in duas cillulas fcu iocul.imenta intcrllitio ligno-
ibiaKtDgUtTi diviG:, m quorum Imgulis /rmn« plerunque (ex roninda, plana, ex rubro fu(caooik-
^«yMiiiir- Ify^StkJtt difiitur quia naicitur in aqua : nafli <Nir Malabaiibus aqoaini iigniHcac .
. FbBt in DolfeNitttrita, ftcnm olco Ftcus mfcmaBimlita, iiiiiibraiOMpMii8{^pl|ilendoiimil!>
, — ■ — ' — — — * -^r-r-rr-
r C A«P. XVB.. . ■ .
Detfen»Jfbe RhsJoJeHJro.
FRutex hicad Ap<xr\'ni genus pertinct quocum partibus prxcipuis filiquis & (eminibusconvenit
Verumquu locis noimullis Fmticis- moduni cxeedit ^ in arboream magnitudinem eicrdfcitj
nec fiiooo la^ turgeat, Apocym ia modum ab faerbis ieparandumfic cum atbocibtis oonjnfr
gBodtun dmdmui
j. Nertum ftve OUander Gpr. Ntrium fivt RLeJtJtiulrim fyn rtAr» & alh$ J. B> Nerinm fia»
• iinbcr, 0} HoCc bap. i a..
J.B. ■
Arborea eft planta, cMidict ro&o, re&i(que ac lirrois ramis brachi^a, croceis (eu cx viridi paUe. -
icemibos ; in quibus /0/1* nlulta acuta, longa, imctam crrcitcr lata, ntphtrimum tcma limul onen-
ti.i, intcixium bu«,ubi rimi dividuntur,tr.iniverfu!Ti fero diptum inviccm diliita, rigid.i, durj,cra/Ia,
lupcriorc partc atro-virentta, ut Lauri f<^ia, infem^ magis propcer ^lper(as hinc inde miculas, albi-
dr,e((lloca. Slipreini ramitnfiirculot aliquocdivaricantur{
odori, ptikhaninii niboma^quaK 6re oolore Rofit ^fttatfnttyoMifi^UkuiBii; «« «IbL.dinfori qaiop
quep»tiia<3eniaiidkDia(niiaidiit fingdifque^fi6iiiS]nrdbasiiMhje
pendix: in mcdio apiccs qulnque finiul funifli, albi, pildi. Floris vcro longi ^^clut cilycis imum ex-
trin(cais obvallant tbtiola intcnsi rubcnti.i. Sili^jnx nmradis floribus lucccdunt qualcs Apocyni
Tcl Afclepiadis (ur(iim (pechuites, pappo(o (eniine plenx.
. Naid in maritimis & juxta i)iuiiiiu'«Har eft Dio(corSdes^ & es^crientia confirmat. PatEm ad Ltcm,
iiquiBtmiiluentainCreta repericiirr Attinilcs Anguillara StCaraerarios: qum &in StdliaadriTOs
c mome i^ltna dclabentcs : Ad Benaci ripn^, & in A^R-nrnrio promontorio in rn.inrimisSenenfi- •
bus. Matth. In traftu AlpinoScmontuofo T ■.i;:irir inrcr Nicxam & Gcnuam cum liiiquiscopioJJP
fun^ LuJjr. In montis llaldi parva inlul.i Mfinichorcm niinonini Tr.^ndilcinOniltl CX £uCb lUldif
propeaquampuUulaasabuiKUntorproveaittioribusrubris&albis. Pau.
InnonaalliBGroiatinlalii oddkciihnimnnbAcDnfldenAak^bmi^dflrj c&in idili fittrain lit Vi-^
" '.I. c^i7. p^fi. Siofeindes
^
1 768 Hl STOKlA PiANTARdM.
Vtni. DioiconJes
vcnciium cile tr.idunt; homuiibus vcro concrA (crpentium mwlus confcrrc c vino pou, &: ui.igis
• >luti addic 1 : imbttilk* etiani. ammantcs, ut pccus & capr.»5, li aquam bibant in qua foli.i ea nu-
4nerinc mori. AftGldeaus> cui magis crcdimus, Ncrion foris quiacm illitum digerendi vim obti-
lienD» intio ver6 in oorpus.aniiinptum pernidolum ac vcnenolum non (olum hominifaO^ ioi fh-
T^eeriampecodibasefl& , - ■ •
C.i-tc. uni Nei ion Jo. Bodao A Supd dKatnr hic frotcx a »* particula pnvativa & tan^ am!>
quali in.im.ibiiis herba : Alii h nvrophis NerddibtB nomcn impofitum Icrilnjnt. Alii imi <A r» p«r.
qiiod coipus niininje llujdum redtlat, lcd potum rcpcntc mtolcribil©, excitcr .ingnfti^js.- mtumefck
enim v«nta-, & fublequitur univerli corporis inflammatio, oiiinilque humidi exiUo^io» RhofkK
daphtw didtur a flore Rjoiie fimili 8c foiiis Laurinis : Rhododeadno, Le. Rcfea sulbor, qudd aliGdbl
^jnaamadinemarboream excrefi^atf&Roleoflarefit. <' .1-.
. ObUoiuro elegannam & perpetus fbndn hanorera n hoiw
a. Neru fimilit arbm C B. Keru facu m ber J. D. Nerii ftae 4r^ InJica Park'
Huic arbori propcndent (iiiquz de ramis & lurculis, Sambuci Daluftris, roeduUofis, paJliilis pullu^
tiodotis, (efquipalmum Scpedem lon|ps raginis, cutaceis, unoconxdi ieptenis aoc norenis, {ingulis
{^cilem Lampecrdm efEgiantibtis: intus brdtintur peliicults oepaceis&rtomentofts, adeo cxiiviuni
ierpendseinentientibus, 6c quiddam cadavenib anguini limile inTolveniibusj ut pucns horron Ac &
illmU*. r^fimib ^hwnm MMm exeuitt eakcuh lieHM» find;» «Ar <^
iUadat GonliiiiibflonimoioicnexeuittcalyGahlieriMefi^
mpifiif^i^P^ tJtrmm fmiSeikm Hemian. Hprt LpbiL Bar.
, Haic fiinc fbtia. ancKftai fiorei iiicam«|, noonun^m nibentes» odoris giati, caKSia vuJgfuis
HeriionuinDpaifia..injBd^^alm ^
- • . •
' . . . • • . 1
Vulga]v*Nermm per omnia xtnubttuTj lufi qndd flowsrnnfciplid petaloruni firie fiit OMAniAi, ad
amphrudinem Roijs mo)ch.^t.r, coloris incarn.iti, propitiore ta-lo diiutc nibelli, odoris fu.ivi(fini^| ob
qucin de colio gellantur luoii Cohcur in hortis Zejloiieniium ahonimqueOrientalium.
•
5. Ntm f^ufut t§^U Kdjft Bsk* J. B. tmiiiu Neru fiit^ua fyiiri C & Clu£ exOC L 3.
cia. ■
Clmf. , ^ ' .
'1'eres, Infraque digptimiiumi craflkudinem eratfruAus, qui intcger fec ondanim bngltw£neqi
iuper.iire vidcbatur; inimatur.r Neni fihqux- formamquodammo^lo refercns, denlocorticc pr.vdicus,
fbris rugofb (lriat6auc & veluti innumcris tuberculis oblico, inllar Onagnot pelhs, livc coni 4
quo vaginas (iiis cultellis &acinacilK>s exapicndi^ ceguncTurcz, ntgro alioquj« nili ea parte qos
pedicuiq pnnima» iUaeuun nifia erat. Adeo Iblidus erat unus ex his irudibu^ Quem per '«ignj-
dinera (ecare tenwMtCluffas, uc trangeretur dtiut & in partes didiUret quam lciuunim admitceret.
In confr.-»fti t.imcn p.ifticulis I.inuginem quandani obferrabat, illi non valdi diffimilem quarin Neiii'
liliquiscoiispicitar. I>.im reccns dit edulcm clTe .iffinnabat AbdalaGuzarate oriundus.
. • GA r. XVUL
De Celfmimi ffKriis filipufis. •
i. GMtmMam IkJnrmmm i$iimm CornucL bdioimmmilmm fiire fh*iuceo Fcfm.
ffmh rtwiww rngimmmi, dik Gdfmmmm mmdmKm Jm^itmmm fieri fltmem FarJt.
TttmmsMm Mmimmi,
Corma. ■ '
V
nues, genicuJari, herbaodFcaulem pkni« Mni|enii geaiculatum, kntum atque erraticum rribiuc
FcrrariusJ Fc/i* iitrinq, adyerla ad genicula oriuntor, Sorbi inltar aut Mollis Clulii morc divife,
liniiiK^ i<,uc ierrata, gullu inuio tungorum, tandem iine moifu lcvitcr liccmte. Scptcmbn mciila
in apicibu» lamorum coiymbus denlior apparet, punicois quUNiQaro 'veJuc i.iocniis ui orbcm cir-
cuniaais: globuh illi fi>rim gcnimx funt, qm (infim in caklbll' obiongos coloris punicci dila»
tions extcndunnir, forniamquc capiuritquam Djgiulis Recentiorum [ luuko oOiculo in qoittnue
labdU. relupinato, imo vcntne lubftnao, medio turgidulo, cervice anguftioie! qubos Hxh,
cx arido ialyce, pwjgitur.m vindi fiibrubem,dji4,nim longa, ima partc fuiiuaique tenuis.
inedia nirRcns. mh;a fupr^w jnteraiimw toro biuaii.ta, gravis, ut in lutco
'""'^t:-^^'""^ hxc nicmbVln.v tci.K.. invoWci.CKniiLYta,
nter)Cctrim,conteram UKilerccque conftipannir. FerrMr.l Ederaceum a»cllamo$ quod ad lineul*
««r«odaxul^turaipcn«squacdaro,«nu^ ^W^poSta^p*^^
c"i>»
[.icu Ly Google
Lib.XXXI. 'DeMoribus ^iiiqncfis, ,7^^
c.ilo .r:tprop-- conhns nrbonbus .idncftitnr >V tinaciffimc adhxret, T IcJ.rx iirfW,7jc.',quo qu^
vis iu iprc n,itara culucum ad excell.i t.ii 1,^,4 evaa.r. Cim aucem hi quibus adminidiU aDU» '
hendic, non e toto corpore uc in Ldci.v. Icd cx un.sgeniaiIisorJuntur. RaJix perhtunmnftmSam
gr^BOt nodn in qiabitt alpentttts lArabt quas dnanMB fi Imiiio mandentur radicem aliquando cf.
E^IHpkepropittnawiliediocn^^^^ lignofo aJiqnot CCaulesvoc.it autornofter)
hte «nandentes : qoaNn ad tnKmna bitma hna adneaimtur fl.a Myninonun .v,m,l.,. nuiulai-
la, glabra, mtcr lc contr.ina, fupra alu, quemadmodum m Syringa Arabica l'.^rc diipltci diC
poCta. Flm, tres quamorve Imiul m extremi. ramulis, Gelferaineorum nonnihii limiles! i {oam
cubo m quatuor angu os exeuntc, non tim.n in tolia fca petala eipanfi inonim itSar. flaS!
paoran: quibus (uccedunt parvx flavcfcentcs, glabrr, pauiuJura comprefra: & oblonM. pc?
bngMaaincm in n.aiio d.v,(« fca biTalva; femmibus parv,s, aMnpreffis,7ubfl,fci5, altciiexb^.
nionienibranulisveiuealaai,ScmacroqnBfiliquxJ8Miealiii lupra alia TCfcicasM^ fel
coaoervatis replctac; ««p»™ w
. E Vii9nii« nbi ipontooriturj in AngKam Innilir Jhantwt Tr*Ai^»M^ fy^^
Ci,n XIX.
'jtrier f!,^::ofa BrafiicnJJ, fiore etmfmmUt». ^tmra-iia BrMimnbut Marcerav. & P£
ARbor corticc ragofo & mfeo, in rahmenofiKX halieiMnmulo«.& in his tria, quamor .lut
qumque/rfw.m frondcm congcfta, pedicnlis ruitQtscircitcr digitos longis mniientia, pal-
Iidd viridia, figura Silvix, fem. aut digitum longa, folida, & ad' radum dura. fcrt
Hayos. duos digitos longos, figur.5 Ctmpanae. fupcrios m quinque partes fcaos. totidera in>-
tus ft.iininulis brevibus. Havis, apices pallidos gellannbus; ita ut arbor florens tota fl.iva aPDareat. in>
ftar.arbons quam Luliura vocanc P« / grct: nam raccmatim congefti ilint florcs. & aHxvttltt
MMUM babent folia. ' * w
— .^(«uitttr /AfM nuHiususik
MiaRirkxiiKntmno&tainiiuffl^
■ ■ ' 11 ' '
C. A W. XX.'
Dt AiitriiHt mmiiMis Ktitdil Mu Jikit,
Rbom ha an SiliqnB6b ea Qiaiiteiferia^fi^
A'
^ I. Canicl H. M P. 6. T. ji. p. 57. f^mtn SOfcm fWnwAaHdb mtimmmilm ft mMbU
flie<tns,frHSitM»vge,tertti,«muif>, . ' ^
^Fru^ hommis comdexum implM^ antAffie nn^ prono pondcrc de-
fem matrem diffiaUime qucas ,nvcn,rc. RjrH,rum gciicukrorum lignum mtus durm/firmj cor-
tex cmenccus. mtus mbens, cxtci r.s iuicus efl. Ipl, autem rami, ut & lurcul, in conum faf^giatL
fol.ofo involucro tenerum gc> n.en .nvolvcnte m iT.penori parte foli» abundant. mferiori dcftinuih . '
^iJ^li g«mclla ord,ne *^cullito petiolis longiufcidis i viridi dilatni, intenus carinatis, lonea,
aakata, denla folida, (uperfiac utriquc orcfiliiii gUbrlqi,e, virore in re£bi partc pen^ fufco n^
^^\Z^itT^d.'^*'^^4Pl'^''T^ P™"-^ ibluminaioeminens,
Mnfc^ lubntor «enelas moa ipfumfolram fiibeuritcs, exiernc haud confpicuas, rcli(ao ad mara-
ncm hmbulo, p.irallclo durt.i .i/l obliquo, antc. lora vcrfus decurrcntes, produdt. Saporfylveftris &
aclitr,ngc.is. I-hrt, rolis proxim., c Havo rubcundi^ duodadin petjlk rigldilMihinfrilJmWflrgijto
laworfumo^uodarainodo^^ ac duabus flhfjyiteJi^siK
croceoia tdcum WBrgMMbwcQnftante» iitlolieram «jcoitti pfonttapant. Plurlma vero in medio
#<Menajontitefarflth i rafoallMcantibus oipitata cx>nfpicnmtur. Infupcr languidc .dbcns fy-
*jr«|]inb«lico adurgcns. Eorum caljM ablongus in Juodcnj angiiftioia,acuininat.i.crairajirida «fivi.
Ks j«a*,t^ pa, te vir,d.s,ex parte rolaccus owarn^, mtcme eitalWcans eft. Getamit vero ekau! ai<
Ipi.urx.duo bmina interroliorumungniciUeiPtWoWto IfctidaiiflbriSSfac^
c.^elcunt ^i^, ipithamain bngi, peffiom in acumcn excnnt.-s propj
3. I!lrf «rnce fpi(68c faWiifco, carne inn» alba & lignoft, quodammodo tungula, mc- \
owui inrermedw ruM J li quod facil^ fit, frangas, intii5 vidcs pilis emincntibib lc. idHi.u candida
opjitos, gerroen velut iurculum toluceum vindem contmentcs. tfa lim tcrram areiwlani deddanc
LlJllil nf
Digitized by Google
-^^^ H I S T O RIA PlANTARUM.
Virej(SVfm.
« la£ & arenola hmc arborum geaeri apta, undc .n ripis £]fenim']acuum c»^iqae ]ocii paliiP
aofis. prxfertim Cocb,n, freqacns eft. A bunam feit WMom f>i(» ami fhiaiim, flom amem
^**«{S^"lSS5S4rJiunt tinauris, ut rolia agrorum ftercorationi. Cortex quo utuntur co-
riArii&Totricejad veft» pw»«>das, iicxoleo tcratur donec crafGtudo lordium iiat, Jiitu fink
2ii;im laffitSwa. Atla&&liiityiofeo6oweww cptaitor « hepamaa» (utvulpKloqai
aiiiar)lstis.
Ktr^K^M fmXMmtKmU. CmMi 0^ fMm kmii^ fiM$ tmm, fimSm mifp-
iim,
it M
Aib ifculi cfl ciim p iccdcnte plane conveiiii», qtnd akitudiiie teroos fiiperet faanwM^
ncnuc m toc cl.vid.itui llipitcs. Fch* figura proifo cldem aft iQnK^ miiioni, aded arqaafnor aut
quinque demum pollicuni lint, petiolis mmoribus imponuntur. Fhret i calyce 0^0 laaniis, qux
remanentesie rctro fleciuntpriciito,candidi, lujua fohomm exortus terni, rarins bmi pcdiculo in-
nizi piodeant, odoetiam habentes acunnii.ua pccik, Ihmina e\.ilbid.i, rubns cxornju apicibiu.
Jlwaw pnBCedenti peromnia iidem. cxcepto^uod digiti nunons lantudine craflinequc iint, tene-
riores cortice viridi, vetuftiores c ruoro conulet Loca aliginoU valdi defiderat, fi^equens ide6qne
in Fcrtea aliifquc \oJ.i. Annotina fmdt&m fator, tt fic )o imj^ieie uaok Deodni frnAus ucioi
X«»4/«/ eodcm modo Ib iu .Klicant. , - • 1 1
Teneriorcs in eduliis funt ; Caril in lole exficcati etiam cum nuas nucleo eduntur. Cortcx au-
teih in fero ladis decoi^^ mccAmoriun tormina, dolores iktu(que toUit. Huic ut & frudibus af'
fnfia PtlmUmhi fuccus, oleum Msrotts in vulnerariuoi «fliBietitnm coqtmntur. Eidem fi oordca
mmuHiIjf nucis Indicx, ac vieidiarekx&ndui addiiicoticniivieexeqnadeooqoannir ponu aplicbis
li 05 ca alluatur/vpiiis medenKr.
;. Td KanJel H. M. P.6. T. p. 61. CMdtU ladUs fhtSn Umpm & crt^mt^ fkrttm».
fetalo. . -. v;
- ^radm^defcriptiriim (pedes eft, pluribut llipitiin finikefoenSk trium homimun longitudine?
Ttlia, tjtix ni mi) > .1 ciaflforique eiTent, mox enarraurum poterant videri, prona ]»rte diliitiora»-
inter nigranna, crailis, c viridi albicantibus appendentia pedunculB, oofti perquam cralsa atqoe emi-
nenie donantur: Sapor adftrmK-ni. Flcra c calyce craflb ripdo, quater, infcao bini 8c bini crum-
pentcs, candidi, poftea tainen rubelcentcs, curto rubemiquc Mdicute commum virenti inlcninmr:
conftant hi quatuor, cx obloogoanpiftis, cufpidatis» arca orat lamigiQelis, hirrutjrquc pciaiis in ca-
Ivcc tarmi albi qmfi confix:rlis. ver6 duo4edaj,deOBp,novem,ranffimc
acummacis, luteis, brcviffirais /«iww»/»/ infiftentibus,medmmnnacun; obulorttnKpiinwnlhunoaii*
tmente ocoup.mtibus. Odor quamvis dehilis non equidem tngratus. FruBui oblonKiores carteris,
longiaidine cnim duas^vel faltem (efqui-Ipithamaro excedunt, craffiordfq, funt, prafcrtim circa api-
. mn hWwr faftigiatura. Tencriores virent, dcin una ex partc cortice rubcfcente, capimlo CT^m^
oUmaaffldW^fumooU^^ cui mediaMe^aiticuIatKyne i^[uftus aUiganair ; jncra onficiuni fuum
furculum fobaceura exiguum, acaleatam'nftmm: tiui ex fiiiampiooed» nmbiiio^, recomwnteR.
Eovleni modo ut in aliis Kandel deadui fniaus fe /ok) undicant. ^
Ad Cttbm ac Cranganoor copiola cd Vinbus cumpnrtttme detenpt2(
Ttimm-K^tl H.M. f.6. T. |5. P-:6j« p^nMs bdiu, bmmlur fin* txtlbiJo ftiaaft'.
ttb, fmS» meqtrt,
Hujus Intra (iptcm pcJcs confiftit long^todo. Fcli* gemma oppofta tjfonfcas peAmcnEs Mn^'
rcnt, planc quod ad tcxmram cadem [ prarccdenu ] nili quod longiora, orifque funt rotundis.
exalbidiquinapetalacrafta, ngidiulcula ftcUx in modum expanduntur ; quorum ex intcrltitni nu-
«Wofi/nlvea, produ^ora, fuBs capitibus nodulata, filamcniis w£sf» fc candentibus concomicata
eruiUpunt /temina, quibus adeft bjfjduscandem fjflms odor non insM» fe<l wHlior eft. Rn&m.
tbnt nmillimi Tet-Cmdtl.
Ifou. Salfa pctit Kxa aquoiique. In Paroc aliifque iocis plurima cft. . ,
Krt$ fS Lignum conibuftioni infervit ; coctex vcr6 cum oxliccato Zinzibere aut Pipen loi^, tr^m» «0<
tffiu. a«]ndicefiar,8caquiIlofiramcri|nidiabe(u
f. tmXmiU H.M P'^ T.H Cfi^ hiim fmAm tmMt^ tdMf
II. M. 1 1 I r •
Priorum fimillima, alticudine duOaim hominura eft, paucioribus ftirpibus h radicc prot\iberans.
F#/m cum fingula, tum Rcmina rubris brevibtifquc adnata petiolis, cateromm formam & texturarn
habent, excepto qu6d ons planc llnt rocundis. rlui-i, pr^ cztcris tcneri, candicantcs, pentapctalj,
conjanaim t peduncuhs gradlibus, , d yuidi dUuijis dependem, foUis retro fe fleaenubuSi ^*"^
guina;; candida» <««^>g?w«>fca%'; dqenM, ftriatis parumpcr & inrorris, uni
aiveoaikitopraMIMit^ ' Ob racilluntmafidocem pluijs venamt. Trutiui combinaii.inndem am
ci^i'Ubenc formam, quamvis patdd fam mmores, levitLiquc mcurvati, & in acomen den-
nences.
nces.
Pcr eotura Malabaiicura regnuin copiosi provcnit. Fmtio loocevo fempcr fkxes lunt, quibus
Gentik»C«rtrfi»diai:utunmr. MdigmMiriiAitr ■^,^'"'" ^
6. KmU-
Lib.XXXL T>e Jrbwtlnu Siltqucfis.^ IJ71
— T : •
Frutcx hicramos habct c lufcoatros: F«/w»cralTj, glabra, oblonga, ajjtcnus leviter (inuofa, »♦
riii%Kincifi, akeroadmnimwainUeneia, oofta mcdii nullasooii^cnasfiuidetue venas, (ubtuso^-
«hicuntar. F/or» quatuor,qtiuiqu£!tefi)lkxiim>can<UiiKH^
Iis,jf«w»)jqnmque'albula, rafu dtnuta cspKnN», i lolioiuni imerltieBs ertirapeana, & ^{//««liap
bent viiidiuiailuin. Floribus infequenres clcctdr.is viridcs, oblongi fruifius funr, utnnq, perplani, dnclt
hlamcncis ijgneis pertcxo, virentem habences moiullara, m flore vero calyccs conihtuemes.
Annofiun diligtt (olum- Circa Wm»f»U» qnainri» 8c aliii in loci^ nnilaeft; * wm.
Igporaram habctar Tuitun.
. Cap. XXL . -
M&t i^satHm frulU C^jftMtMctecifera C.E Dtbmri CivS. ex. Lt. e. 19. Bixa Oviedi ejutB. ' .
tst Kl. «.lOh J-B. /. IX. UrtKti BrafJienfihu Marcgr. Pila *9» fo tmSv» QreUaoa '
fmm npmJtmm Saihgpn. Actittl Hawuiile& Orkmm fmOrdmtfiBmUi
Hrnma, 4^ flffiiiMtK, oillillcaiMKn;
Frutex cfl aiborefccns, [\'U\\ NfL-dicx nugnitudine f/rrT». j ligno albo inftar Coryli, cortice fklca;
Ftba habct alternadm poliu, 'ui pC(iiculistres,quatuorautquinque(iigiR]slongis,etiam tHreviorib(i%
flUonga, mucronata, cordis ut pmgitur Hgurj,5|lliliq|DI|.fio^etiam ieotm ficdiiodediB di^tos longa,
nerro fecundum longitudinein, & venis obliauttiiiMin proininentibus ptaBdiu« Ixti viridia.
Ad extnsmitatem ramonim hibrevibu} peaiedis liialn ehal£bntur ftoret, inuvae figuram difpolki,
quilibct m.ijrnirucline Kofx, quinque fbliis conftans, albis incamacodilutis : In medio ingew IUiniO»
rus Itaminulorum luteorum, apicibus purpureis: Vix (enflbilem aliquem habet odorem.
Florem (ieqaitur frucias, nimirum nliqua, Mjrobalani, oblongi fbrma, (eu pyramidali rotundi^
duos aut tres digitoc longa, magnitudine Pruni [ quanior modids diftin^ '"^l''"!! iecandibi
lonutudinem diiairront Bem. J qux immatura Tirelat extcriiis, matura nifelcit, Mcpe toca ln({iida
ob ma qu2 nabct prontinenria, (ed non aculeata. ' In quaJibct filiqua ultra ? o aut 40 grana, fuo
quodqu» pediculo innitencia contmcntur, figura* conicx aait.r, aut exigiii Pifi, at in duobus late-
ribu5 (lUjfi JJfjto comprelli. Granorum color inji^aicer niiliutus & (plendefc£ns, atque tali (iicoo
roadcns, ici ut ad tadum mficiat manus cgr^o muuato coloce. Grana reoentia moUu liint, iii>
fiar granorum I^aiiid, quodlibet exteritjs pwi^oaigeam natMaiar Siliqua nfatura (ponce (e ape-
1». Grana (iocata «raduiu obfcur6 rubra.; nihiloinitius tainen ot ante dnouram continent ; & re-
ccntia (ive (locata ufirpari pofTunt Triu (implidter in aqua dmplid (eu (hllatitia egregiam dant
cindlliam miniaum, qui pota ocr fe proded contravvana venena, & eft boni (aporis, fubimara
& quid aroniaaa iapieos. Colle^ in mai&m cogitur, fphacrukque & cabeliz in multos annos da-
nfaues itujii ooafiduiicnr^ 8c in Fnropam tnnfmittuntur. Cum urina mlxta tam pettinaci coloce
cingit lineos pnim«( nt m poAccam dni aoa poffic. MadltetiQm edam ind^ mon GocaUi, pc»
paiant, 8c tm nim raforraiK Bnfilieniei patmas Sm 8c ugenas i Oneaibicafam oodicibui {aOai
nac tindara emriik tingunt.
Radix coAa com carne Gallmacca vel alia tinpt inftar Crod optimi, & bonuni (aporem illi
condliat. *
Barian ma&imi faaurik hanc arix)rem,_ caroque colunt drca tuguria (ua : Viret toco anno. fiu»
Aom autem fert Vere : & tum manciMdjns caedi (blet, quac fitilit cft ad ignem elideiidum mflar
Silicai!, coafiicandoinmriB. Hnjm pcmiacKisSc onk ineiu^^
«fc/W in Hifl;. Infiilaium Antfflarnm, & A Ififfo ialiillraoo Americaiia
Corcex idoncus ed ad funes 8c rudentes, qns whttftiwiet (unt Cannabinls,
Tinctura cum aliqua aqua qufdcm tempenOarlianOa aut (c>ris adhibica nUQgat a:(lus febrile%
fifbit (atig^inolentas dcjedioncs, difcucit tnroom Ilr lltfttffil^ y r'*y*f ^^flFT?*"»ifi«Br podO''
nibus rwigecantibas, atque etiam cibis.
• XGlbetnretiani ddicatz pocioni ^ Cacao, ChetUt» iaSa, ad refrigecaodam 8e bomml cdlortm,
atque faporem illi condliandum, cfficitque ne quavis quantiute haufta noceat : illius quippc ope fa-.
cilc digericur fine ulla cruditace. Miogac dolores dentiuin .\ calida cauCa natos, promovet unnam,
(edat (icim. ^
Tmdui .uii c fiii*^ faciunt hx raodo, Sumunt grana benc matura, caque jnfundunt aqux cali-
dz, & ex tublidcncia tabellas confiQunD.
OUer^ induin tamen ( inquit Jt. JtLKt.} duplioem tin^amadnos aflerri: Unam (impUcem
Cc perfe&jffimain, coccineam, cujusufaieft ad ncum fteminanim, Cin(ulani euam Americani cor*
pora (iu ei ioungunt cicgantia: cii:s.i ^ .u\ BcIIum imri uc teTribiliores, hoflibus videantur] alteram
cum Reliiu mixtam, & in magnos globos coa^m, cui 6c crcdo (iiccum radicis admixtuni; tmgit
enim crooeo colore ma^s quaiu minuto.
Granum parvum (iguni ficcoloce Uhww aon mukum diffimile ex iniula Barbados^fay^ nomiiia
adlKKdefi»air, giin in janmentaAntmAnrt» iMimtnrpm patmitflnliya TJmnnfe iwfie^^
LiLllli 2 Cap.
L>iyiu<.co Ly GoOgle
177*
» ^ I ■ mm
H I S T O ' a # A P X A N T A R U M.
c A r. xxn.
ARlyor eft mter cis qiu: in Occidcntali India vulgarirer nafcuntur, felcaiffintu, tum axli-
ficiorum -tabncas, tum ad rcliqua fabrllia. Creldt uliginolis locis, Ltor« mans, Ufug^
no>il'que flumintuii 6c torremium in niarc dcl,ibcntium ripis. Ftlia liajbct maioriiMis Pyri
foliis (inulia, craflSora tamen & paulo longiora, /d-i oppo/h.t, crajffi nervo {temultim hnpttUmim^ &
■vtmi ftcimJiim Ulituimtm, Utiwrtdi*. Fie/cidos fm mukos in calyahm cblmiss, Piron. $i-
neo ab its cibis abftmere in pauina.tQkani/ qiiibus alios ve(ci vuleo, ^pmmam ooUl mpoBa» ne-
ccfTicate dcguftarc non pigct, uc coaunodius deicnberc pt>(fim; el^ue de caufi hanc fiuncem do-
guftaKim ; 11:3 Hruto. um auiniantiuni & fylveftrnan nominum potius abus diccndus videtur. [Fru-
^us dccuions CanCKirum tencflriLan poiiiiqa.un liuminum eft pabulum] Admiranda autcm ejlB
jUlxiriieft narura, plurinvx cmm imiLiI c;clcjii:j niultiquc cjus raim deocfum vcrgcrc Sc in radico»
OQnverti videntur ; nam prxccr muln», quo» ere^ foiiilquc onuAos atque ab inrkero feiunfios^
'reliquarum arborum inftar habe^ C^ittilibiB etiaro aliis cralfionbus Sc tenuioribus *^ii»*H \lt&
ad aquam dcmittcntibus, aut (ub tcrra aut arena radicet figenttbus praediu eft : qui ubi apprehcnde-
rint, alios ranfos furfiim vergentcs profcnixu: etemm non minus firmitcr hcrent quam pvimanus
arlx-)ris truncus, lic uc cx multii cauaiabus finiul coiincxis vidc.uur arbor. Ligniun arboris cft gra-
ve^ ioliduro, SC corticcm habec bi iinnum, qui corurpriparandis Sc dentan<fa Ittfemt^ Qi^uoi
)oca Nam QMCrcuam in hifcc tcixb nuliii:. eil proveattu.
Radk aiboris, qus nic^ cft & ^uiauda, fiflajf (oib^ calida punAu» veneoatae ntiioique piC-
cis Kupa appUcat^ eji» doloce fiflat, 8c inemlinni beftm i^Kttut, licet prima fitmte dolores exa»
Iperct. Magiuim fanc rcmedium cft, & a piicatoribus primo i.ivcntuiii jioSifque tra<Jirum.
C. Bauhinus qui aJlas non parcus efle iblet tn Ipecicbus niu](ipiiciruij:>^anc arborcm rcfcrt ad
I^Cum illam oelebrem Indicam Arhor itSjys didtam. Vcrum non hoc proprmm efl um dunci*
xac aiiioris (pedd faoiculii in terram (iqniilCs II radkes agemibu» le multipiicare, ied ^ariba»
coaununej utv.&duahustrilidlVeRcBtteycgipeiidiu^, falacailMti, SedvaiboidbeDd, KaidB,Sc&
O. OrvA» ^ajpkttfthtu Marcgrav
AiMfftt ft$t Mmf}ti frm» fftcm PiSoo. Athw Brs^i
Ail>or inftar SaKcts pnmilar, tali ligoo, qus deniqae (ig^rar, fiilas itidein finiilibaa^ led paal&
cralDoribus: Felta autem tliredi iibi invicem oppofiu haba: in extrcmitacibus autem r^niulotuia,
iiiter tria, quamof &c interdum duo (olia, doo praveniunt pediculi, quilibet tres, quaruoraut quia»
qucfiolculos habcntcs congcftas, cx albodihrti^wfcapiq, ci«apnlUaiaB4waior«m^il«>
minulii nigris fiirrc^, meilei odoris.
Foiia hu]us arborb luceote Sole lalem albiiSmum continent in iua fuperficie, quando vtrftoodnm
nubitum eft, aut tempus noAwfliaiq, ial liidblvitar & in(Ur lorii adhzra, interaiu auteoi ficcas ti
albitlimus digitis dctergi ponft : ac tantoni «cdndbai vd cnhafiiKk hmd fOMft qaantom iai'
Cerciiiiit»^ Mtngiief X.Spttiu Pitbn.
Nec radiccs in te.Tam agtt, nec tom tortuotb dexu luxuriac Afif cft oraila^ glabro, totundo,
dilutc viridi; fiert albicante; exigfiofritSu Sc valddanuro^ nucis AwMaaK.magninitoBi, qoocum
Pabunbitccmne volucies ddfeftii.meliotit alimenn icfe tagBigtarant, eanim caro adeo amare-
nt vb dcnkntt iit. Cofdoe-«ii(Bc ndKO, ex quo RbOM Qodaria, Europau haud inferior,
Hlotoc^mqiiyDqinadjn^
SECTIO
Digitized by Google
Lib.XXXI> *De Arboribus Silujiiojis. 177^
SEGTIO Q.UINTA.
LiAqs feu Si^<itias qua/dam ijuarum arhdtts mms co^mt/e, necdum, quod Jcum, de-
fcri^u funt amtmm.
C A p. L
De Liiis Br^aUms * ChSi. •Entt.Uh.v
\. lAus BraJllMnus mgem QnC Sififiw AnmM firmi J. E ^rlfr fdintufa 'ju^iaHiu f«l»
PRsceKa cft arbor, in nrafHi.i n.ir.ciis Jiigl.inill^ foliij pr.niit.i, fi udum in W.ni aOt jiliqiijs
gerensj articulacim dillinctis indar liliquaruni Acacia;, iiiiguloiuni arcicuiorum edam me- .
So tomentO!, quo viz. (emcn concinccur. Erac i( quem aelcripiit Clulius i', pedes Roina>
nos longus, quatoor unctas (tifai latiaub maior^ latm, -atqaie plamui,. inftar pnedidariim fiiiqaamm-
Acicir, cineraceo quodammodo colorc pKditus, qni tamen ante matuHtarem leAus fuiue Wdeba-
nir,nam (s iinvi contKaL>i & rugof^ cr.inr, orbiculiri pxnr fisiir.i,Niici Voniicr non vaUc dinimilia,
quodam vclfigio iniprcilb ca paice qiii lobo adhxMoranc, coloris cx .i.bo i utulcenti!. SemtH matm'
rum colorii tji ffndtcei feu lguco^>ti JplenJentis, diamttro jtfcunciait, crajfitn fsmunctali. K(ll£ R. &
NiMi probac iiliquas a Boahitio aitiauacas did D.Grevius^ ied poaiis uiier icmina ifthmis intero^
tif^ minMnndas cetifo. ^
0, LJkm Brsfilianm cr*ffut htmtdus, Citrti femttte J. B. Arl/or filtijutfa Brafilmna Uio latijjimo
Duos hujus geoeris lobos habuic CluHus. Alter oAowiciaram longicudinem habcbac, lacicu- ,
dineni, pl.inus, dorfo gibbero & alvo craffionbus & mag'» tumentibus ip(b meditullio, quia fortd
ad plcnaiii nianiritatcm nondum pervcnerac quum lcgercuir. Spiffitas tamen dorfi & alvi a lacu-
n^uni in nuibus Icmcn l.itucrat cavo uncia: unius, maccric adprimc fiingosi confliiib ; lacun.r bi-
nas uncias iongae, numero deccm ; in quibus femcn quafi qu.jdrangulaie, unciam longuui, obiiquc
iicum. Lobi color emtOid ex fnjE» dncraccus.
Alter longji minor cnt, ookm ez fulco mbeicente ibris pncditusi» qui per medium leAus o&o
dnntaxat laams oftendeGitt. in qoibDs iemen imperfeftum* Gitrii inali &nini noa vaidd dilfimilet
- Uterquelobas ^ Bralilia ^]leni4, & in praakaaibora
|. Arbor fJi^juofa Gumtnfn laSn fpjJice» fufco C B. AL'g>nii i^m «B GamU QaC LthtU Hfag- '
nm ex Qutnta fxtidiu aumffranu Arboris JuJ<e j.U.
Vald^ plaiins etat hic lobm pioamplkudints ejus tatioae, nam cum deoem uncias longu-. eflcc,
& trium undartam tel ampliorem lattcudinem haberet, vix qnadrantis unciz crac e|us cralGcudo ;
matunuTi tamcn fuilTi fcinin i in eo rcpcrta evinccbant. I.nnto a.itcin & vcKiti cuta.eocortice c»ii-
ftabat, ex Ipadiceo fufa coloris, frcuuentiifimis venis ab inhui.i lili(iu.t: pjite cx pcdiculo dependen-
te fiirium 8c m laccra urrmquc fparlis prxdito atqiie quodanimi>.lo ornaco : mcdullam live pulpam
continebac palleicentemi ucisgrarbodorisflCcapiDcetiamfencntis^ inio ceFebrum ofiendenitt, qui
invDlvebantur afiquoc grana dura, ex fpadiceo fulca, non valdi dilBinilia granis quz in Arbons Ju-
dr lobis repcriuncur.
Incola: ilLus regionis in qua nafcitur grana frudu comprchenfa in pollinem comminuunt^ quo tj|Sr,
id Talneta cotanoi nnifliar, incra cocpus vec6 non affiimaniU
c A p. a
Leb/u ^uadratifttlarit magnm fra»i$ LentifaU nigrit J. B. Arbor Jili^fa lote quaJran^ult fufco
CB. lAm fir^^mm fuiraiipAnru ChiU
LObus hic qnadrangularis eric fbcmx, lepMm nncias longus, pxne binas latos, pfominemi-
bui & p;otuberancibu5 qiiodammodoin .ia:ttien ilo; (b vj.ir;-, .u !on;;o ■icrin;juc (alcO
.1 cipicc .id iiihnir.iii lobuni laterales al.is lupci.uitc, cjijS coloi' tukas iSc iplcnjciis. Con-
tiiicbac autcm hic Kibi.s in iiicdia Ipina aliquot lcmm-i, horum unicum nigro Iplcndcntc cor-
tice cciflum erac, Lcnticulr Fcrc magnitudlne, cui lubcrac alba nicmbrana vindcm pulpam conu-
nensnon inluavsm, lcd inliar nudd Piftadorum, fcrridioretamen (aporc. Ip(x lobi alx intos ioa-
nes, nifailomuius ubi circa (iilcoj ijuiunelccban^ fuooo qnodam duldt qualis paene Geciiiaranii^
pnnkB efle deprefaenidebantur.
Lllllil 1 CAf.
Digitized by Google
774^ HiSTORiA Plantarum.
* Exati Itb. 3
De Tbafeolo Coies diilo.
• •
1. Arhir Jiniutfa ylfricma. foUo ftrt Tjri femme Fahmnt C.'B, Phafeelus V. ptrfgrhm fme
Tbaftolu* Ctlet CluC Celet CacM farmam ^MoJgmmnu rqkn»$f exttrua parte rurefiu
C)les (inqnit Tobias Roclfius apud 'ClqfiuiD) fruAus arborcus cft : huicquc arbon folia funt
fcr Pv 1, ( longiora. Frudus BooRC maioint iive Fabac noflratis iimibiudincni gei ir.
nili qutha iiliqnx Boonis PhaieoUive longiores ma|ordqae kmt 8c cokw eanJ&Ax, in quibus
luntquatuor auc quinquc rcmm.i fcu fabi: harum fingul.r fuo putaminc albo fuerunc tcctx ; guo ab-
JaiouUienor frudus pars cx rubicundo oobre purpurafat, ciiinabarilqua ac minii colorcm habcc :
Facile edam iiecoiticatus frudus in duas lcmiflcs (pontc fiadirur, iiti noftratcs fabx. Colcs fruaus
exiccarus valdc dunis ac iolidus eft> ut rairum fit quod referanc ftomacho conducere, & quemli»
bet ixwum magis fapJdum fieri prannanfo Colcs fru«au. Sumunt ainem hos frudus AMat iaaalbt
in ti.KtLi |i xu PromniKorium vinde teover ieiuiiij pertenutqD^atpQriiibenc j«iiiidiim,toto
ubi trcs auc quacuor edcrmt. ^ ^ . . r , • , - ,.
• FlVlftus hlC» obfcrvantc Clufio, Cacao forraam quodanimovio rctcrebat : magnuvKiuic unaali .lut
ndnofe. lapods non ii^ati 6c adftn^ttionis partidpc : gravis puiio crat & ui aquani injcctus iubli-
F.K dcfcriptioiieiMnmDe SCfift^ ficim enmcMendi appaiec Cola fruauio ail fitim J^B, buc
cundcm cfle. ^ ^ gHmfimki, wgit, f^fimimammmJU fiAnff*i.K
Cam C«lei (inquic Clufius) quandam affinicacem habere vidchacur hic fruaus, lefouadam Uuh
gus, fjm irrci^m Litus, dorlb tamcn laciore, rugofus alkiuantulum & fac» kvis, Iblidus camcn, nee
cavus, nec in binas partesdividuus, niger, fpleadeM» (ubnlfi maciili jaas ampU pr«d^^^ c^pam
qui puiaoiiai adbmebat: loboenim vd fidcemaUqqocQrtfee te^
•BM^Ukt, i' feregrmm t»'Bti^ * CM J.R Muifftt tmrmm ttgtpa & pUtfm CR
ci^i^. Ctk* fimiu.
Q^quc parne unci u cr,« longus, totidcm ambitu complcaens una parte gibberofus, rugofb 8c
inaquali cortioc conli uis, liitis crallb, duro 8c Hgnofo, cineracci ex fulco coloris, qui bin.is nuce»,
fivc vciiis nuclcos continuifle videbatur, cofque imcialis longituiliiiis, in qu,unor p.irtcs divi Juos,
vaU^ duros, coloris ex fufco fubruffi, (apons adflringcntis Si linguam cxiccantiSj, goft ahquaiu-
nwn temporis intervallum non ingrad, ftd wes rcficiemis & (itim fedancis, quo in DRl apnd iodi-
eiTc mihi facilc perfuaieraiii cefii & fiibftaaiia & coioce St iapoie plunaiiini -
lur ad fiudum C<^t.
fecuv
debai
Cap. lY.
t
• Lth mtmirmieu.
t, lihu ctriiee ctrtilagiMo rugofo frfeo, Jufliei crtfta fnncfa tlcnatut C B>
tM kfitU AUtrit» fbsfe^fivt Faia nigr0 J. B. Tem. %. f. 272.
D^^^Uos hujus generis lobos naftns eft Clufius: Eranc illi divcrfje quidem lon«udiiu^_ama''
lis tamen I.itituuini5 non v.^Idc crallo, fcd caitilaginofo potnM comoe tBoi, brevituB(|,
lanuginc obJuclo, qium .idhuc rcrincbat m lacunis, ubi attiita 8c dctcrfa non fucrat, fii-
pcroi & mfcrna partc duplici crifta linuofa & lemunciam ferc lata k pediculo ad mucronem ul-
qne lobi pradnaa pn^to: Phalcolos aucem conttnebanc paai& imdam latos, orbicularis fiirmar«
non tumentes tamea jn oiedio^ ied dcpreflbs, quia plenam maturitatein non erant adepti, in am-
biru'undequaque feri vdnti amftib dnAos, ut plerique (tmiies Phafeoli, vald^ duros & nigros,
niicleo tamcn all-Kj przditos, quo rcccnti vcfci licuilfct, quia noo erat ihgrati (aporis. Iftorum au-
tem lobonim unus quatemas undas longus erat, crclque Phaleoloscondnuciac i aiccr tcruas dunca-
xaCj & binoc Piialeolos hdnenic: uterque aqtem bii^
1. LAu fer^am tm^t^mme F&fM» tn fmmtt m^, tMH§mm mmdt mS» l B. jwyane
eertHe^mu Ck£ -
Quatuorillldas cum fcmifle longus erat Iiic lobus. binas ,iut paulo amplius latus, cartilagineq potius
quam duro Sclignolb cortice conflans, dorfb inlignito duplid vcluti c.-ida cartilagmca & linuofa,
ad cxtrunium ulquc lobuin protcnfa : rugoliis autom crat cortex, & coloris nign veriiis quam
fuici: iiccc porru ca longitudine cirec pra:ditus, trcs tamen phaicolos duncaxat comincbac, orbi-
cidaris formx, nic<^h.i p.utc aliquancum tumentes dldtier nnaai" luott Ht ainbictt ton ""'^'''rm-
qvc Hoqiiam aniiulo on^j valde duios 8c ex puiiiceo okrofc
- C]
Lib. XXXI. De Moribm Siitquojts. *775
C Bauhinus hunc Lobum 8c praoedencet ad idem captt tedack, neceeo abnuenm. jt/jcMi-
wr ipecies efle vi()entur/& Lcgumioii tcandenbs non arixn» naatf.
FruSus fulfrotunJui JuriUt tltgmer rubtm C R FruSm fmgrima lo, Ai*tei ntmnu Mtct-
inw*Qn£ •£j:M./,Ji.
Offic fohninr aot Cmtioram (emen magnhii^iie cqnafKir, aii etuiti forrol fatb refpondebiif.
lumidiim tamen aliqu.xntuliini colnre differens, qui in fioc ^rjL-cji ruScr cit, lit m Ow p.caiithx
vulg- (^ru^, IbiiduSj durus atquc ui aqua iubiidens & imum ^\:(ciu. SiiiQua auc lobo aiii^uo incluliun
fiii&Terifinil» e&
4. Ltfcu (trrwf mmJtmmm^ «iWj MeMA C &' «gfvirjMWtiMnAn * OaC FrMffiw eSt Tfuir * finr.
Binas utici.is longus erat, un.im lanis, prorfis atri coioris, tumiJus inflar lobi Ciceris, ncc foi ml
vjjdc lili abJimilis, ni.ijor tamcii, membranaceo corticc I jtis duro conflans, qui pr.v iic.;titc dc-
YiSeduA 6C OOOTolvebacur, quemadmodum pa^ne Icguminum lobi, femhtJiftie contiueb.ic bin.i aut
tetna> nigira» drdnatac ferd rocunditacis, plana tamea Cquod mirum in adeo aunido loboJ (ormk
ndn miilmiii diAmlB artiGulis Lobi AcacLr^ non aide6 tainen turgcntia ia nii»dMi tenoi acuiodum
membianiteda, «IqneetiamuigFil.
y. l^ka mndrmmm mrt^ftJkmt ^mm GAaifii C-^B. niggf %.fltmtt *ClaC •Sx»hht.
Hclobus nmnino planus erat, alioqui vatdc limilts prxcedeodj binanim etenimunctaramkih
gpudinem iubeba^ iiniiu latinidinemj cittieinicas paub Jatior eia^ cokr ex atn> ijadiooiw.
i. liAm mmAnmmmitmm «gpr J.B.
Omnino planus erat, alioqui fbrmi vaUc Hmilis Laft> quadrangulari Cluf Binanim unciatlUll
loiwituidinem lubebat, unius latitudincm. £memitas paulb latior crat, color ex atio Qmmpdmi
EGuhmdelams eft.
Hos lobos .iihor.im FrLiclus cfle conjertatur D. Grcvlusin Dcfciipt. Muf. R. S. p. 114 ut &
quirtam fpccic.n r,uim ibuicm defcribit Frudus c]u.idiMa .tltcri;b lobi titulo, i; unc. longam, una
extremicatc I i i.nc. Ucjiii, .ikcr.» unciamtantum, lcnuincum in mcJ.io cuiilam, ubi utrinque mtu-
melciL Duo margines oppdKi eoorexij tdiqut duo Goocavij giabram & ex Ipadiceo Jiigncan'
* 0 A P. V.
Leli Mifcellanei.
I. JMmi fMirmiifdmis Chifii Em$» iL }. e. 17. C &
CUf. ' •
LObus bic f:-.:.iclr.ingulari5 cfl, qu.ituor cr.ifliorilius & cminentioribiis ncrvi.s pr.t:difus, qua» .
drancem longU5, & circiccr lcmunciam crallus, corticc (atis denlbpro legumitie pratduuSj
eoque oblic}uc' Ihlato, coloris cx fufco fuliginoli, (epcena grana continentS ^udnngpjaa
in buias paites aliorum Iqmininum inftar dividuaj qu« vetultate duritiem GOOtraXBiaDCi
4, LBhui eblmgut aremdlicui CluC f«M efi fru&ut Ralfmi Peruviuni arhorh CluC cur. poO^. t/h
bus uremMieut fuhfuftus^ Terikimla eemculii jimtiu C li. ttem Baijamum Amertcanfim
«inflam. lAmttmjMi ^Ammtkm, timfin Jafenrt J.B.
Cluf
Qutnos (en6fve hujus generis lobos a Morgano habuit Clufios, qui varic erant magnitudinii»'
nonnulU (ex duntaxat dqpcos longi^ alii le|iteii^ quidam edam adk> uncias longicudinc (upcrabanCj
unguli vix (emunciam etaiit laci, o.iinet teretei rugo(i, fub(u(ci coloris, ea partc qua pcdiculo
inlu:(eranc nonnihil recurvi, extmij partc obtuG, brcviter fonni non valdc dillimiltfs quibul4ain
tenxibus & oblongis comiculis qtix m Terebintlu arbufculis oblcrvantur, qui aperci (in bioas enun
partes .\-nuaIcs (ccundum longitudmem aliorum loborum mdar dividebantur ) nihil oootineie do>
prehendaMnturqwkro tenuem queadam poUincm nignim & iplendemem, tenaciter inceriori k>b«
Siti inhscremetq, odorii ftri SdbHni imtio^ fed fi^us luiibiis admovcm ci^ncib gravedinem in'. %
centem.
Hujufiuodi tiuctum polliao alUdo rcfcrtum vidi in Mufeo D.GuIulmt Counine.
%. Sili^H» Titjimiamatu edare J. i).
■ Oim J. Bauhiiuu hanceandcm efle cum pnecedente fadl^ (ibi perfuadcri patiatur, non cfl cur
noi de ea laboremus. Cava erat 8e pleoa nuiumis (emimbus, minoribus qium Peci, nigrisj ipkik*
demibusj fiib dennbuf ftridmtibm. Rjdiqiiamdefoiptioiian videapod *J.B«il)iw «liMLi.M
.4. 5i/ifiw
Digitized by Google
«t
1776
Historia Plantarum.
r
DAbit 1'akulatnis Clulio filiquam ttW imcias lcM^m tKctt Inttrdum brevior rcpcriaruij fatis
mal^-m niRof.im 5c in.rqti.iLni, cincracea cutcranltantem,qui recunduni longitudjjicOTinhuMg
paitesdchifodMt, muka graii.i tuncincns, plana.dura, Colutsx granorum tcr<^ imuia.
«£mXm.» • 5. ttmfnffm ftairai^ui, vtnu emdtemubm & wgrKanubm ut Coles fmtiiif Jifimaiu
Ilic iiuvlus omnifto 8cTaricfbmue erat, quem fobo Indu&m Itiifle ailxtnliatur CluGus : Etenim
nonniilli plam crant, Sc quafi quadranguli, alii oblongiores, & akcra paitc obru!-, cavcro qiu le
mutuo oiiKigerant coinpic(fi, onmcs tam;n rt ji L^ nigoti , nigricancos, & «andicantibus qiubul-
<lam venis ciiltmtti, in binas partcs dividui, uc rckqiia lcgumina. Sobftantia autcminieriorlnofiilca
& lxM>t &ejus iapor edam aftringens peruKic ac tiu^i Colu fiipcrius dcicriptus.
•Bmlxjtat. 6. OmtHs/hiSmfilifufm OnmmfhiSmtrtariJiinovs' CiuC
Siliquam refcrt maiorem, crafliufculam, compre(T.in>, fc(lunc;iam longar.i, unciam fcr^ Jatam,
iuUmeam panini, pamm autem fiibfufcam, utnnquc muhis maioribus £c minoribus, putimad la-
tera kSA deamtniibus fuioit putim ad^Bqiu: inairvx ductum obliquc difperiis : pedolam ffat
cxiguaniiieKiemafqne fidciun* ffifif— toBun iuftinentmi. i paite pctioli Inperiorepeiisendode-
orfum, latiufaiLim, undibnque (cri lonRam impreflionem obtinet : quzddn nirfiis in afcenfu fit-
pcriori, partis gi!i:>cro(x rotundarur 5c attcnuatur. ParriseJcterioriscircuitus plufquam (cnucirculafis
in ainbitu, nugis quam tres micias longus cft, latuilculus, atque in mcciio ncrvum inhj:rcntero (<»>
titur, qui ii cveliatur (tliaaam induas partcs xquales dividit atque le)ungit : Oincufla lcminis intus
latentis inanifellum pracoct (bnitu argumentum. Siliqua vero lilhzc aliquid limilitudinis iubeCGon
(iliqtu Senat. Dam apenretur facild ieftioni oedebat, intus vero (ubftamiam (iiiqor, (pillam fatis.
utrinqnc cxhilx-S.u ?i dariulcul.im, unicu* Mntiim nucleum 1'harL-oluni armulantcm, conip clT^uii
tanicn contuiebat, Ixvi tcnuicjuo tunica rugola invefKtum, colorc aliqL.o r.ioiioviolaceo iinb.itiiin,
iiiperat pulpa dunulcula, albicans, qux nobis nonnulbm diJLLdmcni giWtando inipriinc c vjdcban:r.
Frudus contuli vci coafra^ iiwcum tn vdnera inihUare iauniur lodi ffiaficl iacolx ad ea con-,
7. Sili(>H«cll(mga cintricttgrmiii ColutcaC.^. FruHunr. cap.io. hh.\. Exot-CluC
CA»/:
Siliquaiftharc trcs uncias longa crat^licct interdumbrevior rcpenatur, iatisgracilisjruzpfa & 10"
cquidis» dneracca cutc con(tans. qu« iectmdum longitudinem in Imiiis piitieimiilcaMt« maka
gpajaaMOiienSfpUnaiidun^Coiattxgnaonim fi^ «
& IjJhufirtfuhnwi MnC R»S»irtHtuikt9 ein»9dler.
Trci proxim^ uncias longus cfl, ij Iatus,undam fer^ craflus, valJc fibrnfus & iIcmjfx renitcnsj
tenui 6c vaide laevi meoibraaa intusobduitais« cavttas intema nnicii eflii &aoo dill^ca aut ia ceiias
diTiia; niideapparet onia» imuiiniGleo peiamplo replecam fiude.
C A P. VI.
* Ft^ fnrgfUriees ^ t^s.
I, Fahaft-jc VhafoU fuTi^antfi Patk. Tbafeili furgMtrictt GCf. Vhiftdm Vt^Otikf fivt FMk
l£viti*l6' 7 ^'"'Jf^">*'^o^'^'*f£'"'* ' i.^. ral/M fur^atnx latilJims ex imfiils D.TTnmi» C.E.
T_jrUjusgenetis yariat magnitudinis lubuit J. Bauhiauc. Alias undanim duarum latitudln^
I ' I aiias lefcunciali, utralquc orbiculatas ferc, iariorestamen paulo, nbi fmus parvus quafi-
^»» -^- liqux adhjcfcmnt cavas ikrjti fcrc craflitudine, mo<1icccomprclla;, fpatkcco, Lluro itriato
& lucentc cortice intciftas. Quod intus continetur,tcllc ciulJ0.album,Armum &. induas partesiu-
tur.i (edilc, laporc pnmum quAli fcrc luntomnia legpwiina, 6d illicoJiiigpammoidiGanie8eaeri>
quo fir, ni lallor, ut purgandi facultatciint prxditx.
* Hujus lobi icon ad Clulium mi^quinqueduntaxat uiKurum longJtudinQll habebar, binarum la-
tin^nem. Duro autem crafloque ocntioe iobus conftabat, cobri^ue erac ex doeiaoeo fiiicLde
aafli» pedkailo ptodens. Binos phaleoio* ibiummodo continuifle videbatur. Horam tlter, ad Cfufi-
omcum ioOMaufltB, binas uncias laniscrat, lefcunci.im long is, fumpti ab hiloquo kibo adhxferat
ad mhmumfTuAummenfuia, planuj, mcdio tamcn .iliqiiancum cxtubcrans kvis, coloiis nignSC
Jplcndcnt», quia pci tca.uii ui.itiuit ucin .ulcr,n;s crat, .ili.us cx fulco (tudicci : pleri<j.i:onmesquos
yidit Ciuinis, cordis ut vulgo pingitur tormam habcbant, Ijoc cft* ea pane.qua lobo adhxlcrant pau-
hilum erant cavi, atquc propter Banc fiimvun» & qoia in inlula &Thoiiiie nafiamair mt S,7hmt$
a quibuldam appellantur.
Fahunm porBttricinm lolum feitile CvOia^, NbmettDei fcinfula a ThMmedifta.
CctcnuQ
u\gui^co Ly GoOgle
Lib. XXXL ^De Arboribiu Siliqtiofs. i yjy
Cxcetiun (uc Moiurdes prxcipic) pellicula iUa tenuis qu£ pcr mc lairn inrerfec^tjfic csparum Vtr**'
tuniaJam cinriocciii acmulatur cum cortice abpdenda ,eft, alioqui canca vdiementii (upemi &
infeme purgant, ut in tub detoimM iiunMttfm Aflandz. dctnd*: tum i rilhijitnacri-
■ monia infringacurj ddnclein |ra1viereni oommintiaxLr. ISwur hic pulvi< vino aut f.u. Ii -inexceptus
ad ittiwhlwreunum, dcindc kanftis vini ruininir. Apiid^dos hoc mixLcamcnriiui !c''i!co(h ob
• fumcndi Ivicilicatcm : nani linc molclba bilein, picuitam & crailos humorcs multo ientus c< ^acilius
quain Avcllanx catharticc auc Pmei nuciei cacharcici purgaL Datur in ft^iiiMS dtutnn^j colt
dotonbui & intfeflinaain iDoifak Dola k quKeraaiio nmiKio ad ieiiacinai!, fJuriMtarvauc paud^
orum prozKriTiiibus. ■ _ ^ •
Hufus varietntcm longiorcm defcnbil J- BatJanus qox ab htlo, quod emincntia; cft, ncc finum
faac, adnppofir ini r),ircca) poUiceilata ontt lomitudo duarum erot unciarum licut aborbicula.-
ta ruperiorum tigj : a itaB.pwuiniiftiftiri ookv $niiam^dikiiiar, Ubidtas it, mar^ i
HHiorjCrafficiespar. .... 1 , . •
OuJ. Exai Hki. ew. ijl.-. •• • •
Siliquxiis fimilesfunt qux i I^bcliopmgunturPi<»;W;fir<i/7/»<iBi Cluiii nommc, a BrafiJliaiio ta«
nen 8C parK^ioe Fabadivcria grana concinentes, hac cnim minora, illomajora; orbiculal^ ie« '
mDlKiali ktMiidine* oonice dorq, Ixrij. fpadidco <iktia3u, kvket comprelTa, quorum hifaiiii po- , •
fiin^ii^ ^-jnraKCTl^mm, nrtn pilinm iit in Brafiliano fed reltqao cnitici rimcn\nr^ ner ^nmfn fa. * - '
ten liMgilmvc. uc qimd duas dumaxat tdRtis orbiti ctncaCj djmBraniianasPhafeohisbrcvcm inh- •
miittiwnquac Cartice ieparato^ ^ craiSnyjnhn . loultam de intsalo illo oolorc reimait, pulpii
ia iiwi^|lftMi»fMb^^ i>Wi,|B in wtogtoiih matibbm dh^Awhi figawykAfc .
• * 'i
Purgatridbus Novi orbis Fabls oompreffior eft, trium undarum latimdine, acutior ad hilum,
oppohta parte laius, 5: tantum non qi^ratus.longirudo fefcunciAlis. Cortex Cafbnearum corticem
cra(ncudinc cquac, cx fpadicco mgricans, oblique ftriatui., amarefcentem liibfUnciam claudcns, acc
. APaiudanoaccepit. * ' ■
iiuiciAndeaicfle non eftcur dubicet J. Bauhinus Phafcolum peregiinum i. cap.7. hb. ). Exot
Unaqiia coiin i fcra. BJndano mifla «ft;, VAm ailwefcHitii « Gdnea appellatione, nec
maniinido^ B^n.aat oolar mnknni diracfi. Vinitt aaMm Mooibil amniBidmq, %Dia U
aaJliiift . ' .
WflcdiibiBmafti|iBiir<iliBihDfH> facm ^pmi ChfiiB capfeiiisBCBlBBtffdBfcrtttittbddifci ' "* •
4. hMFakm MhartfctMitf J.BMbau FtiiearhirefeentitlaHpj^iHmloim, Pis/iol» UtitfloM» ,
^tJietit. CB^mbmt ArlHrfiitfitf* Gmna^ fimSt$ F0hcm,friit hnp^. C. &.
• ^**/* : . . . • .
Vald<? n-agnus craclobus, figinti IUlOarum long^ituJinc, dur6que & craflo cortice prxilitus riigo»
ioque, coloris cxtcrna parce nigricantb & f uiigmoiu intema aucem tur6 ipadicei, coDtmens niagnos * >
fipteni phafeolos ii uncias longos, i i latos, vald^ puuiQi pro magnitudine^ & minime denfbs, colo>
noxipadiceonigricantii&lplcnidam In alio hu}itt fenetit lofao, qnem ridcbac Ciufius, . •
. akiptaoedenceiKevi(Me,ookir«i^mdfiiloa erat, quem cmiffibrei Tensfive ftrix nigrx d pedieulo
ad«0ECremiimillqtielobura lecnndiim longitudiocm dudz exomabant. Intcrnus color ex fpadi» *
ceoadnd>9&Mai tendcbat; ipfe Phafbolui pLinus erac niger 8c fplendens. Uujus cciam geacxis
finc
5. Fah^tarbartfctntif fruam, Pitfealm ftrtirmmftetmJm^CluC * Bxu.hjg.j.
Superiorinoa vald^difGniili^iiedlfliif&iiiiiiorj ielomdam •
nus^iugoiiis, ipadiodquodaininodooolonii, nervoqmearo^ ^
6. Phafeolm feregrmui ttrtim C\a£ Exet. l.X. *.7. . •
• LoboiiKhiins fuiflb videbattu'. fbrroi ofum ooluinbinuin (eti emimebaL kmi^ nndj» amfai''
fefitmciam feri aiiiiprclieademr« enlbaii 'cofcnns', cntflavf quiaptamciRSl Cktrenfint piraeniy
iqyi lobo inhxferat permixtum ; drcum vero locara quo lobo adhxiciacfiili^lioftmacniieratinfig- '
nKtiSj kvis ailioqiu & fplemlcns, gravis &ponderorus. Necnon
7. Pbafeolus feregrtnm quarttu Clul lyfd,
• • •
Quero etiam Iobo'ooinprelienlum fuilTe non eft dubium; ent antem crafliufculus, ejufSem gamd
magnim^nis cum (uperiore, totus niger*prxcer exiguam maculam fubalbam, qui proculddbio in-
hilerac lobo, durus auccm & folidus & in aqua fubfidcns.
Phaleoli Exoaa^filiquam iongam fakuan^ lcmuK ex toto albo vidi m Muieo celeberrimo.
* * CAP,
y Google
i
778 . H I S T O R I A
Caf. VIL
Plantarum.
Slliiaa* Dliues cx ano tnbcKailojiendem, ancumm duarum, trium, quatuorvc longitudinc, to.
, nida^ pennx anferinat crafficudine, nigricanies, mcurvae alimiantuluni, thorulis pro con-.
> tcnto^irfcminum nurncm dlftina», aTioqui «dim ra«>&, fibttt longis, lea^^Uiqp»
ooaainMabus cootcxtac : mcei lor lubftantu cx rabro nonliihil eft anerea. Semma amnnscoai*
mhewlaniDir locuUs (camofopariete linumquemque diftingucnte loculum) ex romndo oblonp,
^ fiUgua avelknda, nugnitudme niinimi Pluleoli. fotis nigra & ninda, mace^u du-
riDfcoh, rafUbetite, tertorf canccllaa. (prafcrtim juxta pediculnra qua mtegiGu-J &nM ipiai in»^
Uta. Sapor tam fiUqnar, quim itaaamk t^Vi^ '*PS^ S*?*™- *, . ,
D.GrcA^us femina minimo l4iaiedo duDid» nm at neque liporem habei*
Pipcris n.gri. fcd potius Cai7«fdvllii «qBod«oiiwU*acreli^W«dmodiimaioawiai^
tkn ad igDcm excalc^um.
Tifcrit/filntficolhmU^ClaLl^xc^ l. %. e. 16.
Non valde difltmilis crat ytthiopid Pipcris lobis; nam & iJlomm inftar ardculis^fliadlll*
eranamfinpilis continebAt mgra, craffiulcula, rugofa, acris fapons ; alioqui lobusOtaWoreratPi-
per» iEthiopicilobis, corncedenfo conftans, foris rugofo ; coloriscxrufo nigncantis, fupcrna &
SfenaDane duplicinervo a pedicalo ad euremum lobom excurrente. Pluribus ;Uiquoc aruculis
pdfaimlUft f«rifimife eft, lum
^ « > • • •
HISTORl£
r -1,
Dig^itized by Google
Ub.XXXIL ^119
H I S T O R lyE ,
PLANTARUM
LIBER TRIGESIMUS SECUNDUS,
Arbores & Frutices vel anomalas vel mintis cognitas
exoticas novas & in Europam nuper illatas exhibens:
Necnon Paites quafdam Stirpium mini» cogni»
tarum.
UNC ergoIibniroiQ dii«pttfMdhy«niiB^ Abmttft . *
i)c Arboribus partim anonulii, portimob defcriptioacsimperra^as minus diflin<5^
cognkis^partim deniqudnovis, «odcis £cin Eupfoam nuper advedhs^ qux nondu^
apudiMC floccs fic finAw dooinK
Ahara de PaitibiB flirpium minus cognicanun, nimirum i. De GoitidbHb ftUpik ^ Qt
Fbribus & FoUis. DeFniAbas. 4. DeSoocisiiveGumQit^nit
fiiw Rciinie, five mixtc tcinedic inter ntrunque naturde.
P A RS Pil I M A.
. t« 1 • '
1 ' I m '111 1
Arhtrti hdica fiC Exotic^ ex Hifioriti Arevtatum Qardd (Sl Atojia^
Q
S. Mactr Vtttnm CB. Mtua DufetrUit & Qraemm.).B. Mscer Grtmrm Pwfc. UhH
sffimtt frmiiM vtfiaikt mmhrtMttii & femm mtm mlift comfofit».
Ui Macerem GraKpnim & Maan. O^. unum flcidem ede opinancur, nx illi mulcum
hallucinanoir. Maoer auBi oonex craJbs .«mtfa Mads tenuis : Macer perquaih
aftringjt, Madtfipoieliibiaiieft: H"*' »"mp>i.a»n« «A^ \a»^^Xy\^ PnetcmAnfae%|
oeSeFapioftAvioenna, deiif, ntderebiiscUveHis. diflinftii capitKNB agunt, & AviceaiiB
Macerem Talifafar radicii corticem Vocat. Tanctcm VeterCs qui de Maceic aeiint nullam Nuds
Mynfticar, cups opci imcntum eft Mads, mentioncm hiciuiu, quod non vcnlimilc cft cos ignorare
potuinc, auc lilcntio pr«rerire voluifle, li illorum Maccr cliiii M,ici idcm fuirtct. Qpin Plinia»
apcrtc Maar corticcm rubeum ra^icts nuu^ac.efl» eilcric Hais^ arbor, HtftribetlW Afiofta, vafte
eftj 8c multit ramis pnedita, Ulinosnultd loeier* flHfiu ioG«Mt aut ftpten vatiM looga fia^dnat
iata^ «:(teiiore parte dilutiiis virentia ; incenore latura. Ea non alium fioAum habeie creditur
practery«i«Mqii(Mdam,djeriariimagnitudme, tenue, cordiseffigie, coloreflavok j^porover^ Amyg-
oalx, aut nuclci Pedicorum makirumi tenui & candidi tunici codum, quoti veiica quadam ex ce-
nuifCmis duabuslmiul junAis & tranipacentibus membranis iwafUnte mcbditor : ca autem vefic«
in medio felbnafdniTf alni nNgpkndiiie nondlAniii» fidcaqH$lcobtuliore& circa pcdiculuman-
md&^re, coliwnejbinieriatffiaiB:8c fiilvoii)«;.inirqBali4 ficjmtii fibris k pedicub ad «nmaiinH
i|emraftdUnet%Aiicri(po&rugofb, handaMuailisiUiqQcio vlnMnalanv» peol^ iMiBC
Scptanior.
Succo lataeo pnedita efl hatc arbor uti Moriis., radiccfquc habet llici pcrfimiles, magnas, cral^
fas, m latum & profundum di^as, & corucc tcckM cralio, arporo, (cabro, dui oquc, cineroo fo-
riscolore, interiusaUiodiini leceqteft, qim lic^ d^vcfcens ^ admodum aft^Qgeos: Succo cunl
«dftnftkmesfl^MnofdKnH^ m
ItMicif
Digitized by Google
17B0
HlSTORlA PlANTARUM.
IW 1. o ticc iccenri trito, cunioaiygaU lcu bac acido mato omius «neris dyfentcrias & al-
X i nroH ivia m.iabili laccelTa curantoiiines Me^^ci, tum Bracluiiane^ tom Caiiarini, & Malabanci.
- Al ui i uios coracslicci m pidv«ro reaadi fcmunciam p« iio^ n^^^^ ferilartis
« nucWsuiaic propinanr, manc & vcfpcn: demdc mcdicamento fumpto Or%z..n finc (.lie
? l, ;fTroooaain. atquc pullos gallinaccos coaos m.iceracos & tritos m On-/.a: ilcaKtianc (b:m,
cvhibcnt • inte.lm li neceflitas luifat OjMUina^mikent. bolent »ero etuun Aiabes
agio c\niix.nc fl^v^ op|o nuce nivlchara ailinixta cnrare.
''"nnu/iteni r.ia:crsurus laluuns c«*iiitad voiwtijs conipeloendos, & ventriculum rn!>or.m.
A,m cim, a<i Mciithx & Mafbces pu^eie -Plus atKempolterc aflerunt Tndid Jcgues huy^ arbons
nnmuncuhin ui compcfccnais vonntibiisalviqucproHuvns imentlis qu.im m.iRnani qu.inticatcmcorti-
^Mvrobalanorum,aut Arezx,eanKiuc prxftantiofem eflc Cer« Maiabarico. Prxtcrea iU»<r« frudum
omnis ecncris lumbricos m humano corporc natos necaie, & caJculum m renibus fhingqie : tum etiam
eS qui fingulis diebus mani uieiaiwr fibcros fore 4 calcuio St ktp^ dokdbui, iwc inebriari pofle.
Similitudo nominum Maocr 8e Ma|K« & oonvcfKntu m vnftas Imnc cortfcem Dfofcoridis
ft. Httga a^is Amhare. Amiarc Mtt l & Jtiw hA*fi6»yMglmSl,fhB» ItetS I
tMJme C. a Aml^rti Pirk.
Acfjlit. ,
CralTa niagn.iqnc cft arbor, f»lM<}nt habet Juglandis foliii magnitudine relpondentia, (cd non
ejiLsfornix, diludus vircntia, &mulns vcnis claborata, quac •illis ma^m gratiam addunt: FUret
ej(igU0S, candidos: FrnHui nncis Jusiandis magnitudine, dilunus Ttrentcs, & corticc qu.im ili.i
fevmre, odoris gravis, & gufti» accrbi dum adhuc viren^ : coloris vero flavi m maturo gratioris odo>
ris. & guflus grata aciditate commeiideMM^ mdhiBiB OMHiiicina cart8i|^ncfiin ttiama, i
duris nervis obliqu^ intertextis cnoftaniqp. 4 - ' . , . «
Garctas fhiaum hunc immaiurafiiallDC carciUgineo qooani cortice virelcente mtegi lcriN;
tjlBfc Propter Frudiis gratam acidiutem eum Omphacii lea Agreftx modo cibis adnufcent Indi: ma-
turum cx (alc & accto edunt : exdcat enim edendt-appeticum. Adreriiu biiioibs humoires otileni
cffe pefhibent. S.ilc Scaceto condinisdiu airervari gpieft.
' l&Lu lii&an^Ipecifli efle videttv auc ad Mangaai fm^nik.Keoden,
Aco(la. r 1 t
Punulaeft aibor, folio Myrti, vcl ( ut alil volunt ) Rhoii coriariorum Lquod vclur) .iluul fo'
liuin iimilt forma in roeditullid delineitum habet 3 molli, dilurius virenti, ^rudu racemacim co-
hxiente, uti Myrti frudus, rubente quando maturefdt, cjufHdmque magnicudinis^ quando verd
B]«tj>ui macuritatem a<kptus nigricatRfl : tufli vero herbe t(k mflfm, quie oolM|^tofittniftrK ad
ficcanduin reponitur, ut mclius confervari pofrct. Hiftorici Pcruviani omnwTWBronC incolas
ilkuis rcgionis Cocam j lummo mani ad no^lcm ufquc pcrpcruo in oreretinerc, tamctfieam ncouo
mandant, neque dcglutianc, quod eam affidud in ore habcntes tamem & litim abfque moldtia
^o^pofEnttolerarcetiam perintqsrum.dieni. Hinc raagni curi (entur 5c cohcur in oonvallibu»
Bibnmun yhdtt didorum. Maxime in prMio aiKmI ^Mvvianos eft, unde rouki meiGtmo»
tjib niofoloditiflimi evaferc. Exfoliis dentibus attnds & cum aliquanto pulverif concnyboniin iifti><
ftorum admixtis trochifcos fcu orbiailos conficiunt, & ficcandos exponunt. Qiiando iii uH Vf>-
luncunum orbiculiim in ore lumqnc eumque exfugunt, (iibinde tn orc nunc h.u;, nunc illac ver-
fant^, & quandiu poflunt rctinenccs: unoabfumpto ahum fumunt^ & deimic tcrtium, iic per-
tfitirmfi rhmtrimfmrflefl i? in iongn innerihinmnfTrirndii tyui hibif j praeiewan ii gcf^lot^ fianr.
in BuUa aut dSi i^aquc oopta eft> U vdupeuiigracii a£ wii, inliin fViin ''Tf Pli|t
mvidifiiafad AiOottuB. - ' • . .[.M-j-fr ' ' - Jb^
■■■ ■ • -■ ' ■■•- . •J v- t . s-iif» ,r" -..I 7 '✓5i'K}siv.-.ii
^.'wfr^sr exctica frullu rac^rmlo Clsrsmm ifiib CXB, rHiHIWl fiik ^J>Bl Cimimui
. Vuk. jHrcm & Perjii Ambils. •
'■ •'Aaftt, ■ ■■ -
' Iil^«iteriidB»fiiBt faMra, «Mrii mdptli amplittxiine, fc4iis pyro imiibbiis, dibt^ virentibos:
Wuau AvenanhAniifi;' admodanribwD, deganter m mdtos anguk» definente, iapore omphacS
Scgrara aci<iitata, qucm vcl immatunim, vel m.itumm, vel (ilc conditum vulganter ednnt, ad
oraxin e.\cicandam : vel aliib aiuhis quibui aciciirarcm conciliare volunt admiicent. Akenun genus
CfUfdOm eft nuKninidinis ioli.iquc hal>er M.ilo rninora, tTuihttl-ntd priOMniMfank CBjns dO:
OoAoctim Santahs adversus fcbres utuntur Canarim m^iq. . i;.:5;'. , l. rj!!-
■ Oefoc m fylvis & montibus pitwul 4 man diffitts. ' : * •
E primi gwiflrii (quodfeaind^i^ arboriS,;. rdnr mt Decanini ae Canwirti ean»
qo« longhis AincajMt hu|»>i4dtott <M«k«m (cm kctcus tuccas ineft) quatuor <figitorum
Ipngitudme iuiaemai cum drachm;» Smapi piob(J tcrunt & alUim.uici5 cxbilwnc: v.ilcntcr cnim
pweat peraiVumScvomitum. Quod li immodica lublbquacur evacuano, Ctfr-wW* frucUim unura
Vtndcme<iuiit vclaccci Cananmhauftum (uniunt (quod niliil aiiudcftquamaquadeeoaionisOiy-
M, imo aut altero dw rclervatadonec acefeatl fi profluvium aoftceflat, wris •canoc fiieidi ab^
Digltized by Goo<?le
»■■'■- • , • ' ■ •
S. ApttMftm MnH J.B. Mnm b&m CK
Gsrc. . • • . .
In MaUranca Indix provmcia pufilla eiulcinir sil»r, major frutioe C«n», qnx {bliis, floribus
&rrudaMfrtopBrfiiniliBeft. Fni^ quum eihm iift cnm It^rto fi^^
gendor. H»c'arMilbuUm tiiiotiam olere R»^^ Nafiitar ia montiDas. Ajunc mine d& effi.
cadat adverjus inveternc.r'; ciyfcntcria?, aciufi Frigitla provcnientes : • ^ ^ fenwf ^i|t<lain Ijifeai^^
in fiiia fiuexpsf ciu eft, coracc tj-ico 5c in aqua Oryzit raaccrato.
~ Arbor eft pumila, Malu aaixx fimilis, cni eriam per{imiJia habct foiia, icA qiix nicJium ner-
mn aafljorcm habcnt, aliis ck3:o aut novem in latera cxairrenrifnis. Fhi hic.i, eft, odoriffer^
expers. At Gardas folia MaJi Periica:, Hores candidoSj Pcndymcni ocloreni n.iin.lantcs, eiattri^
Ihiic RadkvamndflnlO virore prxdituii eft, levis Scmina, qui fi (rangatur aac vulneretur mul-
to haeoincootnanat, lenciore & magis vilciib onim qui ex liMen mt, gufiu infipido, amari-
lodinis tamen alicujus paitidpe, frigida» fc hcpos, plys tamen fiocfcitis quam frigiditjcis pof
fidcns.
• Hujus vuxntis cortids fucco, licct admodum ingrato, plurimum unmtur Malabar mcok, tum fVrw.
Gendie^ cum Chriftiani, ob admirandos quos pnebet cneiftus in omni generc proAivii, tumin
Ueoiiiiie, mm in piarrfaflM^ fic Dylcntcria, i quaaingiie ou^pragoau. Scpcan ttncias mane,
lioiUbnifibvs^eiMiiediixnt, ii neceffitas uTMat; SedqnoiBiinfiidoDieiiieiiB eft&ingratiiSj
ab ejus potu fefom propinare ad os ooUueodum folent
Lufitani oorticem radicisdeftiUent, atque utuntur in hunc modum. corticts in pulverem tritl
|vui Ammeos, Apii, Coriandri ficd, Ciimini nigri nonnihil toftorum &in pulvercm redadorum
ana §uj. Corucum MyrobaL dieltt |Yij. fiutyh vaodoi oon ialici Lai^ addi q.L ad pulveies
iAos exdpiendum. DeftiUentorinvAfeUobaeb»' Ijqporis ftillatitii unc. quatoor Tei qniiique., cum
aou Awdlana: Indicx, vuleo .lineiwirilweM^ Mta^. expedicolis Rof. |ii.praiwianc aM praflit-
<no lekmntibus, femd in die, vd l» fiopos M ; inte?Aimfi neceBkw unpet mdiiiGos de Gardie
vd de Lemnu terra admifcent Ilico aucem po{l c|us fiimptk>nian Ol^pBun cuinOl7|da eddierii
lolent. Clyila^cs etumex eo oonfe&i fubxtodcm mjidvnt
Tametll autem Gardae femper bene fitccef&t hiqubnodi aquac ufus, facemr tamen Malvaricani
lierham abip&MalavarenfibiJS naiparacam magis prcfentaneam opem adferre. EaTer6macar
cs iif3em eoc qdbas dtda a<{iiarniis« tenuiffimd tritu, b fero aut jufcub Oiyzx prM eocor im-
oeratis. Acofta hiuc liouon kmgi pnefert Maceris cOrticcm viridem, licct mtUto ingratior &•
liunpu diffialiorfit. Salutare ecSm eft hoc medicamentumdebilicati ftoauchi^ tum etiain vomi- '
CBniaqiitMcBChi& MafBchesfultewfiaipCBin.
KAmii IncbnHn bb flaram (ragrantiam ^ Javanis, apud qooi ontltr valdd cf|iAiata, Tilix
kih fpedoGe magnitodine 8c fbrmi : A rlxjr eft potula, ramb diffufa, cujut juniorcs ram Ji
GOrtioe Icvi^ «•alfaido ac incano lunt obdudL Fdm ortutor Pyri fbliorum facie, e& cir-
dnato nen^ obkxiysis fen ovalii figune> (hnm, inienliim quatuor, undarum Iongttudin& lanol*
4ne dnarBni|far6ainai, Mrnirooawim per longitudfaMun nerTulos^trnfMctin ihebenabw; ae
ciMififtemiaaBrioraac nrmiore, brenorftofque pcdicoBs Infidentibns. Ex folhinim aKi 8e »intf>
lorum aptdbus FkfcHli oriuntur orbicularis feri formar, parvi, Pifl majons ni.ngnicudinc, duOi tres,
quanwr, plurdfve luxtafc, pcnolis brcvibus, lanuginolis mfidenrcs, fimul politi: quorum quibbet
ex multis pct.ilis .inpudis & parvis, d rubcllo albicantibus congeftus ; & caiyculo foliolis o^, acu-
nutucisp lanuginosilquc, altematun pofitis conflnido. penkos feie circumvaUatus. Flores hotoob
fiwfiSmam quem exfpu^atx odorem filis auc qonBiWHni ftlieram neiTis cum Idinri & TfjtAftis
fioribusgajeaosin urfauBatavig forovenales eattiBiMH jTg inlul» indigpnt AqpaeBamesiit
«docata &0Qrdialis eUdtnr, ejniclempcne illis cofol llflbtt Rofarum usus.
X. SdMmmmLi ttrtinClufi* af^ftlui F»lu C. Bum Sfei Brej'n.
FratnccftliinQfiH^ RnfiMiinifade crefceos; cujus ramidhaJanBi^ circnn4>ti( ftfidiisT»'
ridibns, fubtm aoiemcandi&Selanuginofis, confern, PolnLa«Badnkfiife'CA9eriial&f«ferenii*
bos, qdbus ver6 maenitudine, non autcm craffitie, ccdune; Zarfflinotum l.irenbos nonnunc^uam
aliquot; fcd caxa iiUortun faftigia furcuU nuilti inftar C:hryfbcomei Column* m umbcUam mor-
dinaum difpofici» undales 8c biundales, fbliis minunonbus dcTnan cnata.nrur; quomm quilibct
glerunqoe unicumi (rar6duo ) V& m^;nitudine, drca balin parvis anguflilqnc tbbolp catijftum
duodedfflj tradedm, vd plunbus, Sanamundz tertiar Cbgfl dan^ conTeniBnti-
rcrc (.jpmMM^ ex , , . , ,
km fwik ptt flafcMBi CBmpofiBim ; qui extiinfecus plane albidiCc miiMniiCMv in qnanior auc
M m m m m m m quinque
Digitized by Google
•5 , . .. , Cbmdsrtx CrJ* Chentpcda Mor.omctaftnfit jBcCjn.
i%V I 4 r \»xt% Bonz Spct promontonui» <leferu Frutwcm echinatum queiKUm , frequcn-
'» Altmc, inqiiir. -.^r. Jivai icatum, qui per uiter|tiqa bfevU lovicem ambiunmr a vindibus La*
rick .n n.odum ^«^^^^"Sum craiToaiKatis. Fert in ranm&runalis, uMc fiKidDrom di-
^"^^'^ll^tfm ali) mV hiriutum vjJdc fwe «llolum, Cerali maanitudine, Cx foliolis complu-
"bi^'i^" u' '^1'^'°* ycftiunt niulto hirlutioritus, & arcuum motlo mtiods contcxtum : mquo intcr
Irtlirvii /Jjrn fiivi enaici dicuntur. . < • ' ' ^ ' i_ '
apbus cura folu glubi iorma Echuu u^n«a>m^fia^
' i ■ ^ I .j I I I I I II I .ni r
.. 1
^^iex eft fclquicubitilis [plmimls virgiJlii aajjjmanam feu .ilutudmeni affurRcns P^t ] cau-
1? /Ifcmoro. rotumb, atro-rubcnic coriicevcftito C^^tT"* ^"'"^v^t^t^^
r XirSusvirffls illcdenovcUiJiiciumoobusloquiturJ infamulosbracliiaio. FWwhabetRu-.
gw£'S^to n^lcl lc^^^^^^ r--' -p.on^,,'S^didos7pc4k«I»0«^
^J^-ISftBSim. «lycuris virentibus iL.itcnt.%n, mlidentcs; in quonun modjo hlamenta plura en-
JuSmSBimu FlmniliW frudiJ gl^iTj^^"^^ 'P deadit. loliis etuin cft dcadujs.
— iiii — r '■ • I'- *:
D
. . .....».••-'•"
X. CmfmmM mUr MrtMfl ^f^
. i . . i • . ••
E hac arborc pauca hic h.ibet Gul. Pifb . Multi mulds 8e eriiniil doolwJ exoeHere agre-
ftcm hanc arborcm tcftantur. Flonbus flavis decoratur fpccies illa cujus fticcus l comccja.-
fo exDTcflus & cum aqna limpMk miztus ulccra invetcrau & purulcnta niundihcat eaque
' Aiwlft figamm grandis QP«cikautPyiiftWWlhAbc«, c^^
noftratis hm.Iia!^ Flcrtt mn dcfcribit AnAor. liimmiaalbofiibaavum cft ; mcdium autcm cx ruto
iuericat; optimum eft Sc durifliinian. . „ r \ 1 - "y^"
h\ rjiiiiiuRcc h.:iu. irboris&fummisilliusramisnafdnirplantailla fpKhan»longifU*lie,TO«%
diculis nititur in ramis, fic radice paulp aaffiorc : m hac ocdinc i^permntur, ofto, novem, tw»'
cem ibbuli flavi, inftar myiobalanorum fti-iad&lMcpusacuminao. m quo acuminc toMum ex-
utfexauleptem digioilongnin, ifim^M ^ & ^vom incimass, nervo m meoio
iecnndiim longiniHinem. , 1 ?
Arber Braftittnju Jruiiu avali, .Avtlimue m^mudtatt Fiftht ffif% <^
/ilita^ iilfUftfllf.Vi&a, . ..... .f..7. .
' ' Aflibr%KuLe flgura ^ncdtini, coiuce h.(co Sc pun^ulis albb.ndtttOw tennifiimo; ligtw lenro.
U ramis ramukisialtcniadm po£tos luba, 8c novem fblia itfdeiB.oppoiia» tres cirater
Ibnga; anguih, acunnn.tta, figuri foliorum Salicis, fupcrni ratutaid vuidia, ^abra. IpiendMBat
infernc cincrca; & mollibub pilis cincrcis quafi lanugme tcfta : qux ftantia in areorc deonum
le indmanc FUrti fcrt albos, Icx oblongis fobis conftantcs, ocHii.itos, ad iingula fononwn paria
binos. Fruliui cft ov;ilis, & nugnimdinc Aveliaiix, laporis arumati^i ac iiciis, qui loco Piperis
in c^s uliirpator Ijccatus £c m puivcrem redadus. Haoct enim iniigQCm viin anvnaocam, ncc
iti acris cft ui * Pimtmtt. -.^ .
Cortcx arboris detradus loco ftmium ufurpatur , eft enim kfVrffVP^ Er lllicin tnwfiuAi
liiiiicub fulphurarii, ad fdopeu explodenda neceftarii. Qyandtf dooldiinMr idbaK4ft'fipen»wi^
' FlQramedeF^fanada ' ' ;•'!
. r . . » • . ■ . . ■ '. , 1 ;i: . ' • '
,,■..;.....•-. ia4.«J«fi4*«#
Lib.XXXU. l>eJnmA&mimis cog?iitis,o^. 1785
4. Tiitii§0tt0jh« Seiftrili gtfna >4t I«jl&<iiif Bafeurinltt. J
' Herba non fylvis fed apricis campis gaiida : vir cubitum alta, tenaci, ligno(a^ unido plcninque.
tmie aSanatf cui i ftindo ad vcrticem ufque perpecui nmufculi adnaiaintar, omat^ expanfi iiipeiw ^ *
pyramuns inflar: Q^t undequaque plurimis angnftis, exiguis & acwMnatb J^Ufw, ftellatiih eom- ' * ]
pa<fHs, hinc inde fibi inviccm oppofitis vefliuntur. His inferti apparcnt inhniti ocuH, viridcs, 1
aciculx capitis magnitudinL-, c quiDiis flofciili dilutc albicantes & cocrulei crunipitnt : Ec pofl illos J
rotunda corpufcula inftar bacailaruni , qmbus connnetur /tfnt» minimum, hifcum. i;<if//<* «ft "i
leftaj bcevi, caiuli(ia> fiUinentola, qiuc fjciit & toci planta manifirfto fapore & odorc carct.
Ineegne herbc, pl»drtimiiwems, deco<fia, b.iliica, rufFumigia admodum func anodjna^ cftuA-VheH
lientia & attemperantia , ut rot inngnibus Malvis in firafilia luBnttntibus pneferri debeant. Uec .
tnemtni me in tenefino, hzmon-boidibi», ani inflmMMtkniibiii Td doloribus pnientins atihibuiHi i
Prooeia aibor, Sorbo aucuparix ex parte firoilis , cottice cinereo , caudioe in nmlias ramot
difpcrlu. Lignuxn illius incifum rundit de 10 lOEeiim fiiocum, qui ij>onte efHuit, ac p6ffea indure-
fcit, ita ut mll^r picia fit fragilis, nullhs odorb, nec Qtds, quod (ciam, apud incolas. Et quia Iwcc
ariior ripas anrtnium amar, radices habet multas, v.ii extra ripas (iapcr aquas concorte exp.i(v
ias. Frtw habei fibi mviccm oppofita, angufta, acutninata^ (blida, Ixvia, viridi,i, fplendentia.
flbr;r/ fert multos umbellacim , qui kk proveniunt ; primd el^antif&mi> miniati coloris in fins^is
pcdkailts (atnniB^ rabeabbus, femiduatum ant plui loMis eaalcantur, (epcendecim, oAodeam»
vigimi juxu (eniununibelli; * luamema floris ooRmmda ex fbhdis complicatis ovalis kri fi-« Gmmti
giir.T (iint, & magnitudine Pruni (ylvcftris , eleginter quinque lineis obfcurc rubefcentibus fecun- *^
dum lonatudinem^^jiiafi diflindia; hxc p.mio polt lc pandonc in Horem, quinquefblium , elegan-
tiifinK ruDTum, conflantem guinque Foliis cavis fcu femilunaribus, exccnus curvatis : in mcdio ex- '
cac ftamen fiuiuat^ nibnuTi^ i^jBuri pland uc Caiyopbyllusarotoaacu^ a|||uperiusadhucquinq,uaflt*
nlaivfldUft iiiKa inyofia cerainr. •
FraftisabAnmdeCciipnttiiaaeftiiiraiini .
^'^'"'SP'* _ /• • •
Adduorum^ut pluriutn,pedum aldcudinem aflurgic^ caule rotumio, geniculaco, lento, lucctu
knto, & quainpoi^ioib ie|i.anmdino(a»,vj|jd^ flcninoind&brevifHmis pil» nifdoentibus veftiia
Ad genicula tam caulis qu^ r«noram/USw fine petBciiIi! doo lempcr oppofica ftant diroAi , cres
vd quatuor digitos longa , anK'if^<^ inflar foliorum Ltfimachix, viridia, & in utraq. ptanitie pilis
albis brevibus prxdita, ad cactutn p.iuluin hifpida. Ad eadem gcnicula ubi folu func hinc md^ cti-
|m doo podiculi juxca fepolici, eic<^c flances, duos vdl cres dif^tos longi, fupciius Horcm .ilbum
dKdsMro fiifttoiBmeif magnitudine IkllidiSj Circumcirca mlnutis foliis albis ; ui umbiiico minima
llanuna aftn. Jbubii femipedem aut paulo plos lonea , tnullum cui va , paucas n^ctilas habens ,
■ lenta, lignofa, cortice oWcuri coloris vcftica, oux dctrahi potcft. PLanta hxc tota cum fua radi-
cc fucculenca eff, & fiquis vel caulcm, vd raioicem irangat, iiacim (iiccus etiluit ccEnilei coioris.
Fit ex ea Anir (bliim herbam conrandcndo Scaqpem aflniiMida: iiaqdmr ut iiifafideac,J '
Oahicur, & in Sole ficcatur quod cooiedic
. ifeicslaaM,mm§BnaMdwcrfteftd> Altan.Aitf cK^uJd^
7. SviMMd tirtfiUtnfim Marcgrav. TfMad pifinii JtaM» Brtfilunfu fim t«mf<^9, m ftf^.
liraiex atborefcens Mali Punicx figura eft nmiiis, corticc Sambucino, ligno albo, & mednOanf
connncnte» Felia obfcure vtridia, haud inagni, fdquidiytupi ionga , fine pediculis ramis adhocren-
fia, afpera, multis vents confpicna. In eilieiiiiiaie ranioi uin fett rrmltas umbellas magnas , fionbus
lutelcCntibus onuflas, quibus aliqula pifrpuret admixtum. In medio autem funt mulu ftaminnla fli-
vcfcencta, ut Borum l licracii, fic eodcm modo defiaunt in pappos: cxi&t odorcm referunt St3^acii,uc
pniicakin illii pappofii «Viw leaiea inin^^
& foli.i trita. l'olt tlorcs
mulco minus Papaverma
Brifilicnfmuniaoiribl&coixaftinoicdilkmiidolo^^ ' nrt4
iB. GmrtfgtSkt vd pnfmiU Brtfilunfihm Marcgr. Arlnr Br»fiUmfU fiUt rmMf», /Mtu
MtKp. , ...
Arbor dl da,hOtCe mediocris tnlGDd» /S£a ita in fiondes cotigefta ferens, niminim qi^Iibet
frons habec quamor, qdnque, ant pedicuioS;, anom autduos digiras longps, in qnorom quoliboc
quinque fdia, quoaId>ec (uo pedicuk innitens, jundim exiflonc ( rari^ tria auc qoanoir ibaa ) itf-
zqualis magnitudinis, oblonga, faturatL- viridii^ (plcndentia; ad taAum mcmbranacci, ncrvo fc-
cnndum longitudinem 8c venis obliquis pixdita ■ Mcnlc Decembriarbor finefbhis cxiltcn5,qua: ami-
Ct initio iflacis, ^er« procrudtt copiolillimos, Havos, rrugnos, tres autampHus digitos longt>s, lupe-
rius in quinqno quafi folia fe^, fane lUmitubus, modoros. Floreos, aibor tou apoaret dava, U.
lonpfliud S^Ma iowft iJ crio vdqvaaior milliuia. EbctedockkaobaiftliAitcma eran^
MiBrammmffl i ■ \ ' MSi
Digitized by Google
(^g^ HlSTORIA. FlANTAII.UM« .
Aiiaaeairrit «pmd MarqjraVium GuiraparitKe fpeaes Cap. 9. p.108. «lelcripta.
Aiiorefl niaj^iu 8c .iinplj, corrtcc (inulis arbori Gitayabs. Fdta fcrt parva, in nmulis oppificis
oppofita, in quohbet r.i!m!lo xqu.ili.i, pana, ^'Undracea aut fimilia, faruratc viridi.i, ncrvo (ccun-
. • <iiun longitiKlmem, & venulis tranlvcrli^. ix confpicuis pr.rdir;!. 1 igniini intanii, coloris ell ob-
/curdolivacei, ad nigrum vergentis; cxteriiis tamen ex pane dt palUdum, fic iUud intenus amari
eft laporis, {1 vitidc nufticaur. - • ' * ' ■
Ebcni fpedes eil, quare & 4 Poittigallit Utm focatttr.
Foliodecompofiio feu ramofodfc Tiifctjir.
9. Vifjutiro iMfittlfi* Marcgr. Arbar Brafilunjn vifcifer* frnffu longo tuhulo frxditd.
Msrtgr.
AkiflSma arbor & latKfime pmos fiios expandens, cortice grj fco aut lubwiifolcante ; in rami»
tem altenurim poHcis fert ramulo:*, quut iam diredc, quot«Um alternatim oppolitoc inque hJs op-
pofita (?bi folia parvula, foliis pamft httlME vivxfiiiiiln» beci viridiai tUru mnl^^Ait mShr» Fm.
Aum Iwbct longo tubo prxdituni.
Cjb. H.rc arbor dat copioiam rcfinam, moUem, vi(co(am, inodoram, coloi c picis qui iituntur ad vo-
lucrcs capicndas iliinendo fiiper baculum.ucaosioiciiMUviicumi ratiustamea Sousiodutcicit, quiuie
ii cavendi. •
I>iat 4aDtar fpecieh iniiii 8c ^lvcftfK.
Altrcgr.
Caudice cft redo, & mcdiocris artitudlnis, coitice cinereo, ligno fragili & mcdullofb ; fuperiiiB
in multos ramo», (ed fbliis fere nudos diipdatur : folis camcn habct in illorum cxtremiutibus in
l'itt*.
frondcs congefta, quinque, (cx, (eptemVB jmna (e, fupem^ dilut^ viridia, iiUvrni albkamia, on
dam oblonga, (lu.tdam pinc rotunda, ncrro (ecundiim longitudtnem, 8£ venis traniVeriis ordmc
iibi ODpoiiiis. Inter folja m fiondibus etum proventunt pediciili <luos ciroEer lon^> qui
' #r.»k«..... ■i^ulMk* ■iiwKMl^eM tfWMBaB^JIw ulii%*aummam . mAnm il n ■ Cm^^l^
(iipenus miilm AM»* Maagph in^umbdbni coqgeftn fiiftiiMn^ dbo^ InapeidQii Sum
odons. ^
II, ghwjMwii iMKsfSm film fiJ^pm BNjfHmm Matccb ' • *:
Alinjp*
GoraoB eft cnerco aBncante, iiiuhjs lanm vsfid inflezb pRdjRk LiEnum lentum, qua/i SeB^
iwm ofadliet: fiUs autem obbnga, dircfic fibi inviccm oppofita, (blid.T, iavi.ij (iipemc cgrcgKi vi-
• ridicate Iplendentia, &c ad tadum inltar iioloferid. In extremitate ramoruin tert mulcos fUfcuUs,
fpicatim feu raoeinadm congeftos, fuo pediculo, deorium mcurvato miidentes, ^itei coloris, 8(
laccmu» flomm <ilf|gmrifliini^ «ftdiipofinH ; poft flocca nifciiatyr bacc» RiMum aMgyiiiiidiiie>'
Mtrtfr. ^ ' ■ •
A 'j. j: caudicc rccfto aiTurgit, non cmfri,' corticc cmcrco, fuperius autcm duoruin aut tiium p^
dum iongitudinc pedicuh enaicuntiir, in orbem politi, quorum quihbet conunet lcptem, o^, no<
yem aut deccm fbiia m orbeni difpolita, facj feptem, o&o aut novem digitos lonea, liiperne viridiaj
iiUern^ inAar Seria glabra, iniigni nervo 8c oonfpicuis venis prardica, foliis Ambaibz (tibftancii 8e
oqloNi fennc iimilja, pcdicub inlidcncia daot aut tres dig^oslongo, cui ^ longuiquo eadem Aibor
f Ideauv
.13. 7«ifMM £ Klboii firertdbXiMMttiqp; »mmtBMfltmf,nmmHfmtfmik».md^
» Fnitcx cft aiborefccns. I.ignur!i bal«t lentvim, & In ramis ramulbs oppontos, Scdoo femper fibi
oppodta, vcl etiam tria libi oppoiita foliola obtonga profert, dilutc viridM, emincnte ncrvo (ecun-
diim longitudinem, & confpicuis codis (ecundum latitudinem przdita. In fumnutate ranKMlitn
^ca salcitur ex i^onbus nuiltisumbeUatmi pofitis oooibos, obloagiulculisj cyliixkaceb, rubris: pe>
wdt auteiu ilorura crooei ooloris 8c longSnfbdi fanc
nm. F^es^efeiieprKfbtiflfainmfiittvcnenm Rad»
ncdium.
14. Tai^erac* III. Pifbnis. Fmtex Brsflicnfu vtntnefits floriiHs lanlreBatii Mernt.
iHanta eft rntcice(cens ri(ii<«crafla,)WM>nuncaItemacim, nunc (ibi direAi oppolnis,
CralEarilMis & rottuidtoribus quam priores Tan^acz. In extrcmicactbtis ramonim pedicoli longi,
ex quibus /lofculi umbcllao producunmr, primo albicantes, mox aurco colore reluccntes. Unide
advcna: ignari, gracoque illedi colore, temeriucis (ux niniis magnas panas aliquando dederunCj
inodb cos olfecennc auc tradarint.
In hanim foliiSj floiibos fc/emiiiibus tainaki pofica eft vis deleteria, ttt vd ex levtffimo eonioi
|uitu corainiittiinNlQit, mens turbcna; ocuB inapianc caligare, vertigines animfqae deltqiuaobi>«
"*"'"»', dcnique mors ip(a (cquatur, lanqoamocius pracfenndtmo remcdio obviam catur.
Antidoca prjcftannfima (unt raaoes JfusaunU 8c Csafu: His proxima radices J«iMr«ni% 6c
Qpln ipfica limiaMng ladjflti nwfBimini «enlaiKnrrHiMaiiiiiik magnigiianmatBcxfai'
15. DinfiMiiAa
Digitized by Gooole
Lib. XXXLL De Jnmalu mirms cogmtis^ ^c.
15. OmfKMfci Brt^Ua^km ISMsepxr.
Arbor cortice fufco, & inftar Batulr crcfccns : fo!ia habet oppoGtj, quiiique aut fcptcm in uno
ramulo, fplcndcntia, acuminata, non (crrau. BauU* foliis vinditatc (imiln. Flarcm Audor ncn Je-
fcntft, In iotorioribus ramulis proveniuac ^Uicuii^ priiuum vuides^ dcinde rubicundi, tnagniuduw
ftqpaaPiftaoeonms qui qiwmiiAnodiiin dc tgttBm ipiiantodowinfert Bt hka.
16. Giutfer^m BrafiUaifibms Mar<%rav;
> • *
AiW eft ligno gra\i &: iolido, coiticc brunno. Ramos & folia habcc oppofita, ataue hxc qiii.
dlin craiia, nci vo iccun<.ium longicudinem, Sc mulds venit fecundiim latituainem, adl Itrc Ixte ^
ridk^magputudinePyriiblitsxqualut fWcdkr (ertniulcasiacalydbiisloagpulaih^^ ex viriJj faHn.
ccoi. R$iBm (fimsmm mSbir wmi^amiji dKadeqsGanGranun wrwfltaim cft pabulam.
17. JtaA» Brspliewfihu Mar<^av.
Arbor laos aiu, cortice (ubcano : felt* fert in ramulis altematim oppofitis, fibi invicem dirc^ai,
«QledimaltMUKim oDpoljta, & incxcreiiMUte unum (olicanum, tres di^tos drdter loogas^ aca*
ndnaia, netvo lecundum lompnuiinem & veni$ ttanrveriis. ^lnem iqt caraleum. Ligpium linjH
ariioiis qpcfnmeft ad Ttrie tedpenda, nm CK ntfbbcnnmim
l9. l-rui(x anmpnet BrtfiliMm fiart Ktiri MorcgraV.
HiUrcgr.
■ CottiQB t£t gtyleo; f4i* habet akema^im opponca, carinara. icaphz figara, drcaextrefflkaiBm
autem deiMata, nete vindia, iplendida, vcnulis obliquis, el^andous {medita. In ememhatc nmo-
luro fpicatim* provcaiuot flfrtt, (c (pica floribus adhuc claum coloris cft fanguinei elegantifCmij hinc
fit flava, & Hores le pandemflsiiinc Havi,jpenupetali: giilihw autem petalo fubjacet folium aaum
"'^ n{inmodN^AaM#ainiV4m»fioi«BftB» .Clpi^i«*iiQda[rri,ot*^~~~'^
19. Bmhfmmm» MMflUmfAm t&ue^fm.
Ligno eft duriffimo, tt^ ut acicm cultri retundac Aibor magmi 8c nmoJa ; fot fi^ alnmatim
in ranus oppc^fita, tres aot qoamor d^gicos looga, figllii QQCdjlb mdjaaMmkilK iiOUnpiliat^ ICnoilb
iiipQnus duuce viridia, inierius paolum pallida^
•
M. fffi fyht^» ftuie fnu» Br^HgmtiJmmimttiu MuxgFXV.
JSttnfr.
In modum Pyri (ylv. crefcit, ligno frAgili, corticc dncrco. K/.m fcrt Pyri foliis finiilia, dcnG,
fupcnus fplendidc viridia, intenub dilutius, akcn^anm Drduic quxquc luo pcdiculo (.r.illo brevi ap-
p^a & deorlum mclinatd. In cxtremitate ramorum pi wcmunt quatuor, quinque .tuc lex in race-
muin di^Hjfita corpuicula ellipcica, Pifo ma)ora( qua; lelc apeneocia fiortm proiuunt tctrapccaloq»
pecalisalbis,cra(£s,interiusex albo viridandiiob nttiputudiQe Ljrchnidb, intcr qux in (^ulum di(^
pofita itint ftannnaalba,alu, 110 & (upra numero> ieiquidigirum longaa fiU Serici crafTi cralTicie,
luperiijs ftaveibentem fpongioUm adjutidam habentia. In medio autem floris & horum ftammu-
lorumaliud ftamen, duos digitos longum, fortius, ilavelcens, crcchim ftat, fuperiijs habc.is cylin-
draoeum capimlum. [ Stylus hoc non Stamcn ] Flos & vj(u jucundus eft, & fuavi Rolx odore prz-
ditos (cd non ita forci. ( Reli^ua nen fupfltvtt ^utcr) Ramulos, iiiquit, hujus plancx appcnlbshabai
inmuiMmeoadUbros:nociuadqoenuibecexortumpcdicuUcuju(que fiiUi, ut ficad quadlibet fi^
liitm flo» exludarat gotoiU iplenoidt
Smajimofe
C A ». V.
Jtrhrts fnedm nc Hurtp Malah^ko £M fleriiu, fitri^ & frriSbi Mt fiitm
fraS» vidm effi fermtar.
A
RboMS hqa&iodi tota ^pede ilerilei it fiuAn omntno dafliinCis dari neuriquam concedi-
nios; noniuOas tamen raiius iiudum proferre agnoicimus, qoxaue hujuimodi iiinc quia
earum fioAui ab indigenis non flierint obiervatz, pro ftcrilibus haoentor.
I. NtmM.Ervmtm * H.M. Sp^tngit MaUHirks IsS^tem^ fiert //ow^ edenttijftmo D.*p.i.F.y^
" /•i«»J..
Fiudcohs eft quanior pedes altos, naloens io arano& fibrafi, oortice alfaicafMe lea lob-
nib, in ramos fe diffundcns. Stititei ex radice aftargenm cortice funt fcabro, cinereo, cum ramis
fus nodulati. SmrcuU tenucs & novelli vindes. FaUa h genicuUs cx advcrlo biru pctiolis brevibus
, & vii idibus exeimt, oblongo-angufta, rotunda, ancerius culpidc parvo & angufto, qui versus unam
partem maxime inflorai ei^> cmioetuu, ad peaolum ftri&a. mcus ladea« rooUia, fupet&ie lenia,
tipemfe otfcuiime yiiwe^ fibmt ditariotc niientia. Goiblolii medi^ «c nmilattnkc etttroin^
Mmmmmmm | mpiM
•Diigitizecf by Google
ifZ6
HlSTOiRIA PLANTAR.UII.
tmm.
lopiiu parte enunenL Folu odoris & iaporis nullius fant niii fjrlreflik FUm in peciolis, qui fu.
pn ex f»ii^ falknuD etiam dofl^ tret vd plar6s (imul oriiuinir^ pltnei junAim provcniunt rola
nMnamuIi. in tfWim candicti la nivd, odore Uuvi & grato, decmn petalb oUongis compt^ij an-
teniis Iationbus,cra(GolB, rigidis, acvcnis fi btilibus ftrians, duplici ordinc polTtis, qwc in exterioii
ordine funt quinquc, in uno l.ucrc rectio;i lin^ ftriau lunt, ac magis crafljola, in aJtcrolaterc ro-
nindion ac tenuiori margui;, c iipo !ca corrugato, extenus nervulo ftriata, qoi proximd marvi-
ineum dudu inticxo incurnt; quinque illa qua: in intcrion ordine funr latc-
ixeAum exortus meum du<au inHcxo incurnt; quinque illa qua: in intcnOn ordine funr latc
fibus In nrraque paite rotundioliii, ac non cxaAc unifbrmibus arcumfcnpta, ac in oru undiquc cor-
rugiw. Floresauitemcalyci quinque parvdrumfblx^m.-pedunculo fefcanciaJi, qui cxtcriijs vi-
niVc diliiri.5 & (ubflavus, interus flavo ac croceo rtwe, quo ungues feliorum tingit, confpcrfus cft ia-
fident, Gcmni.T riomm conicx. . '
Sub tcmpus quo iiorum cxortus inftat, fbCa omnia decidunt, novaque frmul cnm floiiboi cnni^
punt.
f niaus num fent dubium : imi fim urtam, Ua$ A jtuterilmi mftru »m facHm dfirumk
Hic f niBcdai imB bAefdt, te aimo bh t6rve llaiei
Succus ex e.t exprefli)s ac cum oleo mixtus dolores oculprum fcdjt fiit^i cipitis pcninciioiie. Sa-
Jix inafticara^Sc in orc dctenta clcntium dolores lcdat vermcs enccamio ; ^um oJco dccocU lcrvit pro
omm mdifpolinonc capitis, &: prxlci nm cjusdolorem lcdat, fada pcruncaione: cadcni ttitaft in
aqua epota lurobncos cnccat : ti ita cum lucco Linionis & oculis indiu nnlw^.lani cq|J|[,
t. NmUi-Ervgtmlt mncr H. M> Jt^immm Mtlgknfmfilim iUb Ammii /m mHa tJmm.
r^w Comhielin.
//. M.
A priore tantum
noribus ioliiS conftant,
Kriori ordine (lu iunt.
Joan. Cbmmelinus hanc plancam pro Jafmini fpede habet, quoniam flores Jafotni flbnbus (imiies
fiint, cunique folh foliis Mali Msdici refpondcant, appcllan pofle cenfet, Jafmtmim Malabartcum
felm Alsh Aur«atit fien mvtt odartitt^mt : a praecedenti antem omnino diflenv judicat. Nos podui
allttiDmmr Aiuoribaiao(hiitGflibaifinM«r ^
diifcrt, quod foliisiit nonnihil minotifau^ miodque fk>res lunoliciaribus ac mi*
m,piiMtailtAm'qaiii^qiiBiuiefia^ quiinex»
%. SahE^i^Utm R M. P. 4. T. 34. p. 71. Aihtr hJ^m fiSm tUtm, fitre & fn^H vtJua
U. M.
Arbor cft mcdiocris mapnitudinis, caudicc mciiiocnccr cralTo, fcabro Scnodolo, multifq, ramis
vindibus acnodolii, m orbom lonpc latcquc ditlulii dnn.ito; Lignum albicans, odorum, corticc ob-
dudum craflu, cincreo, intus canoido. RaJtx cralla, fibrata, auicans, oortioe rufaicnndo fquamolb
obduAa ; (xior fiiavis, fapor acris & aromacicus. F«/m geminan ottiine paralldo ramdts inhx-
rcncia, (^mrmmmlu vect»t mhil mHkJ ftmt Muim ftli$ntm cemftfitorum coftit ) oblongo-rotunda, ^la-
bra, lupsrni atro-viridia & fplendencia, imeme (ubviridia & lanuginofa, in ambitu quodamrrioJo
crcnata, odor fuavis, iapor aftnngens. TUrei aut nullos fert, aut inconlpicuos, nec magis fru<3us *
mm quos pro frudibus dciaibunt excreicentue iunt Gallarum xmulx, iniedonim m^fficffl^ ^ ^
lionim omim, vd ip&fiiBii iaiialbenn^ oblongp-ttxundx, acuminarx, primAm «iridQi^ ddn pon-
ctvx« 4c fuoAuitisi fannacei referw^ iotn quun nonm
liimvetoiedtafflToladfe^ P^ipilioaamgeaefe liaporaaneni&ialttfh&ina&
Nafcinir ubiquc in Malabar, & frequencer in agris colitur ob fblia, qoccan ianaaQCoUigi •
knt, ut iis agri ftcrcorencur. Scmper viret diuque fuperftes nunec
Nos negamus ullam arborcm dan tott^ode ftaiieni, 1^06910 tcfaoc tfOGuUubb. fiufts fett
quamvis nondum fiieriiit aaimadverfi.
4. .^««fff H. M. fim. 5 tak f9. ^riar hdiem fUim mitmfi, fhn fkfm^mttuinifitdriA,
tJarato, friitiM nmtJum compcito.
H M.
Arbor eft inedix nugnicudinis, quindcam cirdccr pcdes alca, caudice mcdiocriter craflb, albi-
cant^ fnlmiiericante cortice cindo, ramulifque paucs in oiiiem diffufis donaco. allnciins,
iHBimnie ooirioe teda, inodora, proflind^ terrae inhsrens, fibrifque fuis late per eam difFufa.
exadrerio bina drca furculos provcniunt, oblongo-rotunda, crafla, fpichamam circiter long.i,
medii cofta viridi-albicante : odor & fapor ingratus Fkrtt odori, flavcfccntcs, in falcias collciti,
numcrofi drca ramulos proveniunt, conflantur ii e tubo oblongo, in quatuor fubrotunda iegmciua
expanfo, odo tenuibui,rubro-fplendcntibusac loneis fismMm, acro-purpnii^ ««citfM ornatis me-
diuffloccupaiitibai; inier quz /r^F(^viridi-aIbicaos,cra^*^atraftni^aonnu^ Qpaies
fert fniAns nondum conipermm eft;'
Provcnic variis Regni.MaLibarid lods drca Echmcorum templa, qui iftiufmodi arborcs f^ndios^
ib» colcrc Iblcnc, carundcniquc' folus & floribus uci in oeremonis liiis ad templa ornanda- Scmpcr
▼iKt, qviotannis floret, E)ccembn viz. & Januario mcnlibus, diuque iupcrftes manet.
^ E fbliis coQcufis liicais exprimitur, qui cum (emuus Cunuw pulvere exhtbitus oolKam fqffioinfim
laoarc feryir. PtaHamm pnlak cnm Siiiab dtrino aclaceiiMiQ aflbnym fii^ii;^ rtfipere «C
poixue (UGinr.
5* 74%-
^ lyiilZC
a by Google
Lib. XXXL DeJmmalts rmnus ccgmtu^ (^c, ^7^7
5. TaJijr-Kara II. M. P. 5. 7". ^.7). ^rlfor InJica fftnofa ^ore & frttciu Wm.
H.M.
' Atboir cft procera, socncicei pcdes a\ti, <Mdkt craflb, albicante, cortice cindo dnereo-furvo,
fjUiiOj ramaliliqae plunbus^ m oiix;m longc {uiq/ut ^ihi& donato, qui obloagis, ciun$, ngidifque
pitiis infuper muniti limt. Rftlix albicaai. fiv«0 OQCtice teda^ txilonsgravisj (aporis adfti ingentis.
Felis oblongo-rocunda, acotninataj in alnmtti le^iter crenata, crafla, aetita, fpieiKlentia, fiipcrns
vindja, inferne fubviriiu; nenis aliquoc c mcdia cofta in latcra cxcurrentibus: odor gravis, fa-
por lylvdtris ac adftringens. Ac vcro folia cenenora b vcrucc raxnonim pnxleuntu pleninque
rubro-purpirM loilt. Fi^" & frudhis, quod hadenus faltcm innote(cit> IMMI fot.
ProveDiitv»iiiRViiM»Iabarici locis, pra;(crtim drca fVara/miii iemper fkct ''"i^nt iiiff rftft
maner. ^ '
E radice in aaua coda ponis conficitur, tjui aciJos rilfrifque luiniorc; per cliaphorefin potenterflim
evacuat. Ex folus cuni vindi curcunu in oleo &ixu> paracur koiaicncuni, ^uod ad icabieoi toUeiv
6. Btn Mocnj^H M. Mr*.f, «rf. f?. Jrkt b^fiHu dmi^JbM & fiagit tiMMi, IHw Mnmm
jias. ■ ' • •
H.M.
Arbor cft proccra, trigintt drcitcr pcihimj emJiet mediocriter craflb, fun'o corticc dn<ao,
ramuUfquc ruiis, iignoii» ac geniculacii plui ibus donata lUdtx albicans, amara, aromatica. F«lis
Mniiiatain furcdw didveniunt, oblongo-rotunda, acuminata, tenuia, lcnia, glahra, fupenifi-
ndiat ii^si»^ £>bn»ui: odocgrani^ Nec doce» JwcfiuAusAudonbus. iiolbviir~-
raerc.
Provcnit variis Regni Malabarici in locis, prxfcrtim circa y^ree & Totdegcyl. Scmpcr viret.
Exradicccum aqua decodio hc alc>:ipharin.ica, quxin fcbribus nialienu valdd exiollitur. Exyj^
cortice cumcalanio aromacico & lalc in Otyi-x infulb co^ pacm coananiri qot TOfflimui Cm-
guiaeuin i xaxaia ierpentis cxcicacum procuius laturc fcctur.
7. AmlftJ^ H.M. ftrr. 5. ttk f i.* Atkr bJka JlmiHiQ- firiim mnMlMii, Mnm$Jb.
H.M. . . ■
Arbor cft juftx magnitudinis, albicante, cincrco cortice obdudo, r.imulifque viridibus &
geiuailatis pluribus doruto. Radtx Hbrata, flavelceas, inodora, amara. Folia gcmiiuta ordine de<
OlffilD petiolis rufis circa ramulos proveninnl^ oUdD^rotunda, acumiiuu, crafla, denia, mollit,
iMmii» inpeni& lpkpideacia« tnfinn^ ncqu.iquaais neivnlii aligiioc £ media cpft» in laBeraexaiN
Temibof, aid qnoram exntara noduli cxigui, viridei in a«erla foBi paite coalpidnomr; odor «ar .
dus. Floret exigui, candidi, excrcmis lurculis numcrofi proventunt, porredilque columellis tUH*
bellx (pccic panduntur, quacuor acummacis foliolis conllaDtes, inodori, (apore (ubamaro.
Crefcit loas petrofk ac montanis circa CanJauit: (emperviret. Jumo, Julio, Auguilo menfiboilMMr
floret: Frmaiu vcro nullo» fiat, affifmantibw iadiMaii ; fMihw tmm» fdt mmimi htitmU tf.
Ratlix ver6 hnjus aiborii Kcom geflata Antifitnm nabecu- ftrpndboi vefwaacis* atqoe ide6>W
magnivulgo zftimatur.
Cum cxteris Amelpodi (pecicbus (annotance D. Comclino ) nullam plani habct fimiJitudiucm.
8. BeUf AmtlfiJi H. M. ?. 6. r. 48. f . 8) . Fntt* hdiem iMftQ- ftlm kmit ^Uvtrfu^ fiarAm
ILM.
Vntcet eft nunk fidMririiSbtis. FtBm cdntnrQs inter le pediai£B ioreulb uioleentia gcmina, ,i
longo .mguftaj .icumin.it,i, ad pedunculum quoqucfhifta, moUia, (piila, gLibra, in fupcriorc partc
lubviridia, intcriore diluciora, Cofta, quam m ro&i etiam promuientem Rabent, m plurcs difper-
dtur. Saporis expettia, intus parum ladca iunt. Ffaret in iurculorum iummitate provenientes,
qtiinque habciu petala obloasEa, candidiiSma, ab uno latete iiauacaj ad unguiculos crooeocolore
leviter tindfit Odor ipi» nGmis.
Montanis gaudct lods: Repcricur in Teckencour, aliifquc locis pluribus. Floribus exhilaracur ,
menic Julio & Augufto, frondibus fcmpcr, frudibus vcro nunquam, fi crtdert fas fit m retuU-
rmu, froculdubto deceptis.
aqua^ ii uium roges medicumj coacrita & afiumpca radiz ierpeatium occurric morfiiMiSj ii tfm m
9. Ttn^Tingtm H. M. P. 4. 7t 60.' f. 11;. Arhr flert tttrafttalo edtrnte, frwSm mlle.
H. M.
Arbor eil procera. 60 cirqter pedss alca, catdift craflb, ramulis redis, ion^s, acro-viridtbus,
lanoginofii, aiperis, fungosi intus medulla refertis, plunmis dooatos ligoum albicans, nigncante
ooctice dnduni. RMdix fibcacA, albicans, ladeicenL nb, iacns aooeo, coirice cefta, inodora,
lapoiisacris. fUiM geminata oidine paraUelo, petioGs bni^drca nmolin profeninnc, obbngp-
rocunda, acuminaca, in ambitu crenata, crafla, mollia, ghbra, fupcrnc viriJia & nicentia, infernc
fiibviridu &. i.inuf;inoIa : odor liiavis, iapor aromancus. Flofcuh pcdiuulii oblongis c folioruni in-
tema ievlc ciici lamulos provcniunc, tci ni auc plurcs limul congefti, purpurei, mauibu>. coiitrich
luaveolences, calyciquc vindi, lanugMioio ac quadr^artito inh«em, quatuor acuminatis tbiioiis
conibintes. FoUola hrc intercednnc cotidem JtmKmJs pQrpncalceiinat medinm ocaipaoM/i|f/*
pulchr^ rubcnte, capiculo albicante. *
Fntftps hunc arborem nullos ferre Malabareniesceftantur; «r M^ii fiJtm mm fmnmt.
Oelcic
^uu Ly Google
H I s T oria Plantarum.
Crelcitlocisarciio&CepaiolBin Mangatti Scmper virct JuboAe Ansafto nMaaasi^
• fert diuQue fiipcrftcs inanct. - . „ , , - r~ " .
K». ■ Fy arboris foliis m Uais ftto toS& fit ofis collutkj pro aphdiis. E tonicc & radice in aqu ds*-
coS Apozema coniic.cv.r, quod .rflum fcbnlcm tempera^ hep«Ds obftniaianec rdent, aecwa
^eti, teabiei, («lulibulciuc atK-rtibus mcdecur.
lo Arhr Tnitc» iuf^. fimdrtu odorMu featafttaUst fttalo tm lute*t rch^ius cmtdtd^l Sida Im.
H.M P *-^ 59-f'«*9»
jj^^ Wno albic.^ntc. nicdulla viridi, oortice fufco obAitf fint Bii» acwninata, fpifla, folida,
ebbra ivtridi umbinlb lupcrnc nitcnti.i, infcmc (urda, coM .■ilbula,' vcnilque (iibtili^Iimis fupina
m mrte oonlpicuis mtcrmixta, ^ aaUis contranis inter fe pcdioulis gcmina, ramis inhxrcicuafc
numero plures i calycc aiunqaepertko, in petiolis comniumbus provenientes, texnui 8e
alDeau eratKCnu, odore amoeniffimi* qunqDe ladonbu^ antcriorc in parte innumeRi m fiUment»
quorum unum luteum, quamor aBi cinAdiffiffla tnmtverrim quafi obtegit, conBant (bfidii ;
ttmimftr vcro dcnls, cmdidis, craflioribus, furrcAis, croccis capitibus, ftjlc mcdium occupante
wridi eminentiori, lcvit6rquc inflexa FJonbus deculuis tz(^ gemmd* vindcs, ;Uta:, quj intror-
fiim^runter^asroaalpcinnar. Pioifiit lamen hahemr flwili^ qiiaii|faqnn|amm fineauBB
rrmm (S ^"^tSZ^^^^^W^M^^?- Pcmifi^glaret/is ddeaatur Iocis,quapro^^
Lmu, ■ b p^'""^' \{a-i''et'.t tl fanfoM v\{\xm. Ranmnia, ob florum eleganQam, odocUque iDCundkai-
tcro m lummo honore cft. KuUum mcchanicum nec medicum habet ulum.
C A VL
Arhres qu^edam Chinenfes.
f . fif» mhm & fnStm $iMM^ MkfaaeL Boym m VUtr» Staetfi Jonfton. Dendiolotg.
iRuihis cum maturefcit ad flavum colorcm declinat. Nortrada Pruna fapore imitatur. Ar-
bor pulcherrima eft, folus &: tlonbus confpigua |ucundura praibct afpcaum. Oiliculuni
fijidum & ovalis figurx habet. „ „. , r ,
PleriquccoUiguntfruftum FebniaiioSc MaitUw jMdfiBmidt laporis^ 6c peUiculam.Mcm
Pnuiis continct.
a. FruSut mnomnaiui Sinenju \t Boym in Flora S inenfi JorAon. DendroL Fkm Sinenfii fieriJa
i raiuibus JruclHm emitteni.
Arbor cft procaa, folia majuma, quz medium bonunem contegcre polTunt, producit: hoc
admirabile habct quod media radioe tcllure inhAei^ exalia autemparte radias paMate^w n*.
bros & fimr.I firftus nilcs Eutxjprts ficubus progenmK» qmcw matnrefomt rubent raahihini,
jbd imerior caro & lapor eorum figuram & laporcm fianm t^nsieacaCi Jdio « Aqgolto matu-
F
1. Cm^m Sisfl^ fimSAi fdft fthca. Johnftoo. BiiidW. Mm Sm^ fiifgmih
i^SAtiifmfKmUaaui.hA.^n'^dm.
Qiiod nos in mgcntcm fipe pcrduxit admirationcm ( inqpit Autor Atlantt maioris, tomo Sinenfi
p.119.) cftillud, quod pingucdo in arboribus crcfoit, fflcquavelut Afefocandelxopdmxalbentes,
ta^manumnon polluentes, cxtinazquc fcctorem non emiitentes, a Sinenfibus /C«m)<« vocui-,
aannur. Arbor eft latisni^na* fyris noftris /Um & hraram non di(finulis: album oAit.fierem
miCenrfiB. FtoTtm iA&c^xaaahme» adroedMnromii^ CaUi m.ignitadinc,co]tticem twniam &
nipric^ntcm induta: caro contenta albcf, nudeo pWBiails, quem baoat manirkacem «de|itii. jper
corticem nmam concipicntem vidcre cft. BaCCM Mlce colligunr, 8c I1 m cabda aqua ooqnannir
caro dilTolvitur ; cxtcmplo tamen a rcfnger.irionc uenim, uti fevum, congclat. Tunc rcdduui clt
nucleus, qucm imponunt aqux, uti nos Olivas, ut olcum expnmere queant, quo umcn, noii pro
dbo, (cd in lampadilxis utunmr. Hybemo tempore foUa huias arboris planc ceu cuprum rubefcunt;
tandem decidunt, przb^ue (cumpinsiediids qf^^bai^.in je) nggwiji^iqnmm janda-
hileTaocis&ovibuspabaiBm.^^ - - " , .^.^:.-
Digitized by Google
Lib. XXXIL 2)g Jmualis (<t mirm cogmti^^ (^c. 1785?
■' ■ > , •
cap. yu./ . •
JrUrti BsttHM }j9.Jk iMrt. DefcrifriMe twits '0(kil^dUs($ ViefemSergii hift. Exot,
Clvfiob I.BauluiioQr «/iir. * . < ,
AHtor dl in Bnfifia pfoccra, & P^to fylvr. adinodiini fimilif. FnKSus, qui incolis A/«r«-
fi^elongiim (c^pum habec. Decerpifur virniis, & bene mingacus & (.>p;c & digericur.
Quia ut FaciLus oallLgaau' prorutincur arlxire^ i^ed ranqres extanc. £ trunco incilb
laAeaemsiuK Uqpae, qoiigomnpaiuidumoenin tabulisooiifig pnteie p«eft.
/.i&ftit.
Arbor «ft vafta, 8c ptttill ramomm epacvatt in rqtide iafcivas K)|iis pxnc ficulneis, fionbus
§nk» finfti VynSaendf toiitios fiibftwo« came inttis upida 6c opdmi nuniinem:^ iic orodont.
" ^ . , . .
pyro&on£(xB 8c fitifttt ftbiSlkefl;, nii! qud^ Uc flmor iSc bbkin^, 8c tria tntus peniura oif*
ficula concincr. numcrjf frudtumfti^ meBiioFrfp fipMkp^ ^ m^iltn^ HMaimik ioMr^ptiiiios .
priiDUin locum itbi ilagicac. . ;
4. Paltiftr* mthtr Dc Laet W. (Xri^ /.I0.t. ■• . -, • :
;l ■ •-, Ti • ■ . ■ ,.
Aibor eft graidb 8c nunoGi ; finAum tei- qnac^rre mole P]rra Eun^sa exoedentem piiodudt.
Q^a colore & formi ndVris fimilis eft Pynim ab Hifpani^ rcx:atur. Peruarii nomen Palcc 4 pro-
Vincii ubi co;-)iosc nalcitiir indidere. Corcicem kibet teneruin &. Ixvem. M-cdull.i cr.tnlverli digitl
craiCtie oQiculum ejuitiem cum bvuSox fornus arobit. C|ub Saccharo . .coOiMca exiubecpr zgrist
Vrw^ in iniula Hivanioh buqpram flmnhata' inatad^
aofanfaabctedicitur.
j^pemtStdqpriTpi ffim..
In ca Indiz proviiKia, qfise fub terra Laboratoris efl yersos Ifthmum Dariemj arbor cft Pyri
Bcie & maatitudine, perpduo^fi)lk>« viridiffiina nitidtflimique fuperficie. ^ruftus quoque Pyti
Jpecieledcoliare vuidi, etiam com matufmi medulla imttconoolor, dulat* pingius, ^utyri (apo-
Vali^ ade6 eflMc od eoinun wpfopiai minaib
fi. <AMfgfif//hi OkAiMpwcm * Hiewmbe^^ ' •uifl.Ex^
Hoic materia eft levis & pac&n i ncuLin^ftatist (bCa limonis, wd nugis acumlnata, coma-
ta : fnillm Nucutn Foncicanim "WgninrHnfi CMiididiidii6nifti pun^ £c granula Fiailaeis fiinoi
jBc naturi fimifia in Ib coatinettAai. roTWlodicalidiiqiMiiieiliChink.^
ndilnnmicbtieiidbutfaldiprodeft. iMiaaidMccancmngiMilcspeEjnicw
7. nuekel, fum BimCukmwcmitiimak kiS»i.y^
* Arbor eft marautudims valbc, materie lenta ac brevi, foliis novaciibe krmi. Dua; ejus ^iedeit
Altcra foliis Xledicse, quz lareps. imbres dura viridia & tencra*funt cfHindunr : fmf\u ori>icu*
lari albis maculis diftirtdlo, ac granulis granis ficuum fimilibus rcfcrto, eduli, &; fiporem no(hanura
refcrentc. Indigen.r Ilifptn l-icimi Indicim vocant. Alttra Unoribus, icd t.imcn obculKjribi.b fic
o^rioribus. lyicie Thnml vocare tnalunt, fruduque minon. Uoaxtepccenfes Maooam iuper cam
caciantnoftw&fbtnittEvirilhufiiinleRi^ panld dorionm Ac ^ocinafiaRni.
9. ytnAkt Nieremberg. /. 14. c. 104.
MaeaoK iniulx arbor eft, Ficuifimilis, codcmmodo fionJoQ, i^PopuIi alcicudinera fuperans, non
filGda quidem more alurum ariwrum, ncc iiunb tamcn uci Arundo, fcd uti Fcrula pocius .luc
Sunbucos: coitice lubriq» aut bevigfKO. Fru^m oeat feionilpirtiamalem, moUide Ficus, fapi-
dumSc lalttbtcm fina]M& ▼ulneribu. Folia^TDUaftrii ft nimoem niembro reftimatedicunmr.
9. Arhr Sycemm fmilis m ivfuU Mtjo InJ. Orient. pag. 4. J^f • 19«
Arbor eft ptula. 8c quzcx caieis in cerram depa^is orucur, foliiique minoribus quam Fiais re-
ftucur. Frudus feit parvos, luteos, fine graiuili^ abfqoe quSnii hand fiwilft ittfCiiimr^ aded
firuttfiaacft. UocpeculiaieineaqiiiodfiiiAmnunqaamadmaniiinRm^ccven^
Digitized by Google
Historia Flantarum.
• lU occii. so. Cmmausrhr M3s ' De Laet. GMma Nierembets. A 14. c.$.
A^boi ipri ?c fraiSus Mori fimilis. E fru^aus fucco fi-rupus paratur contra tnfHm &
nem. Maieries arbons adco dun cft ut exfkuta & colhla igiicni iilicii inftar cjtciac
1 1. JtquttmiuacH arber * Dc Lact.
FruAu^ fcrt rr.igis (iniila^ ^iiblS lenunis Idco ootmnetur durifEma faba^ orbicularis, nigra, 8c
falftar Thraai bDub reibkMeas wnari£Ggio CQrtice.^ egr^ vicem Saponis, & validjus
^j^efdBmn mBUOMuntuSB^^neniL Btafite «wBgeiM.
* • I.
ManeaxlaliiiftMbeft: J?eit tta£tmP9iBASiukhVi^
FoBi Kblo Perfiae fimilia habet : cortcx vulneratus vifcum, guo Barbari in aucupiis utuntur
fundit: ipfa fiicaim lafteum (iculneo''fiiiBUai, fingulare adverfis vulnera 6c puftalis remedinai
lai^tur. DifTcrre videtur ab illa quam Marcgravios defcribit, Lih. cap. 1 7. p. 1 ;i.
14. DHchsmmAr* rimmM * De LaSt ^ PipHmm FtrimMmm Park? Lui 4fruM* fimilis
• luoccij. * ^rtwCA? . : -
In Palmz altitudinem adolefcit, & ftuftum fett Mcfpilo quidem non abfmiilem, pTira& vfridem,
dcindc flavum, ubi mamruerit fubrubicundum : qiu tamen inter Pruna a)mputatur. Immatiirus
aufterior eft, & ii mailhcetur os cum otquifito dolore aftnn^l^ maairui gracilfireu eft (aporis, Ss
oamimpfM(9dhHfinilja bqok AMmw «NUt .
'• , • •
tf, n<wwww hAmm i» kjid» Hmffmm ^tmam jumpmNt ma^p 3bIm£ SU»
• Otcii- ii6i.(;ii.
• • • •
I. Titom, mole, frondibus & fnidibus Pruno fimilU, fcd fniftus (iiavior eft.
%. Avtnon bovtb Acsjou, Pomo Valdc limilis, led fruftus illius fimiliores liint Prunis, nifi quod
erocei £bit oolori», Ciaviori lapore, oRiculo perexigno. , . „
%. rMbie»y Pruno admodom fimilib fionoas flavis quidttq» led bm» lUius Pnui» omaitio fiiac
fimiles, lutei ooloris, nodeocandido 8c fmvL •••'-•'
4. Ca^oviin Sc MtJutjf tmt parum dif?cnint a prarccdcntibus.
6. Ovag!ri,n\ nafcinir ut^orimum inarcnis ad utus, nec adolefdt lupra frutictt modum. Fni-
duni fcrt inftar ma|uris Fimoif rubri coloris.
5. Merutt\ itidemMMttrenorumfiaii. FtudusiUinsaaMris eft (aporis. . _ ■ .
& Jlvwirv, non nraltjhi quoqne aUodh a Piratio; flm
lonf^ pedicuKs, oflc cxiguo, camc crocea & fiiavl
. 9. Uvs-tvtffemra, mBensarbor, frondibus Pvri, flonbus candidis; fruaum fert T«u«rii ncn ab'
fimi^, cute Hava, dulcis faporis, oflb inMniis fiiAo ad Pttfioomm rooAun, nadeo Anivinlit
. panlo majore 8c ejufHero iaporis. - « ..i- . <
la CMimth tjtuf, Pnini arborb mole, frondibus caftaneiE, flonlMS. candlte 8c luteo ookm
mixtis. FruiSum fert inftar minons Pomi, flavum, officuJointus aqpi^ nncfao aniCTi edua.^^
His adde 11. "Jatvramiam Pruno arbori admodnm fimilem, ftd falSi ladofioiis. flMecanada;
qnx frudum fert duorum pugnoaim magnitudinc, 6^ iiH cc><fhi5 fuL-rit cd ilcm. Barbari coqonnt
ex lUo pubttencum oioddam flMnacho inpi inus amicum fic Jalubre, quod vocant Mmuftj. Ob no-.
nonii caoTCoiendamfiirpioar haae atboimi euidmflfle Jacamnds Mmtt^mo, 1 f. «. i|. ^ is6.
•afi.Extt. ' 16. Mmmifimtffrt mhm ^VSuadsei^
jLi4.«>|l^ Tn parem cum noftrisPrums attollitur magoitudinem, fimiU etiamconftat materie. Radioes 8C
foUa libi refpondent. Fmdos MstMxaccil lcu Pomum crrvmum dicitur. Commune cfl omnibus
fhidnm adhntdfceniem ftipidbi^amiique prius quam folia gK/^tc, quod pauas admodum ar*
borftose^tiniie (blet: i fi}|££Aneftta oonfimemave acida ooactaaan* eniMliie ainun:' noQ
admodiim fuaveaut falubre prsnarealiinennmt aiQM euuidem aifaotam dncris ope pudbittn
flavcfcere capillos. In quinmplia vero fiint hxcFlMni difteremia. 1. Cmmomt/ diaa, qur nibni
fiint &in longaraprotradafbrmamj nucum Juglandium metlioc-ium m.igninidinc, offibusmagnis,
firmsj extra ficintra lentis, ftriatis. Dactylorum forma, callo modico mollique 8c fucco manante,
inn» hueo , quale cft ipfiim Os. In cibi h.vc u(um veniunt, 8c ab affietis noftns prifcruntur.
Alvom emoUiunitt ecdolci acid6que fapofc galaco liuit grata. i. AttjmcMtttl, quz bngdmino*
n; oolorB luieo, oriiioulari finma, odore prnlantiore, nunore nudeo, rocund6que 8c gufra inGaii»
diofe; %. CcKjietwttl, ut Mexicani Vocant, qiu;i multisin MyrolMlationim referunturgetiera.
Pallidiora (unt, majora, maculis perfpcrfa, gratiorflque calli. 4. Aioyaxocetl cbicbittie, minima
oiiinium, colork coccincij lcd qua: fiDvicitcodoris reliqua vmcunt. 5. C/jichiaxocoll, h. e. (tidore
nuiMQtUj uucumjuglandium niagnitudine, colore Pal^o, ubcriorc quAm rdiqua callo 8c minore
Digitized by Goo<?lc
1
I ' ■ _ ' »
Lib.XXXIL ^ ^ JnomMis mhttffi cpgri^ i^^i
nuclea Naicunnu- inr calidis ^uM^ue campclldbus, horteniibus & hunici^ Cocticuni
aiboiamdeooaiM^abkmaecnviimtuim '
Arbor e(l granJis, foliis longis & anKultJS; fruAu longo & grandiufculo, onicuk quacdomama-
ra, niofchum redolentia, Am)gd.iloruni amjiorum (apo:c, cujm putndum ix)ft"fe rclmquunt,'
amtineue. fixtrahitur ex iltis liquor qiuJam oleoios 6c cmoUteiis ^ quique Aiuygdalaruin amna-
nmifMuliamdKiaemviilerar. ' '
l8i Ajniatipita Brafilietifum ejuflem.
. Arb((lcula eft quioque «ut fex pakios aiu^ frutiu Amygdalis (iauli, led tugroi ^ cJeom
«iniaimi.colomca^^ E» wiM.iiifitWBiwi-imff|w fcibMb fiwmw. . ■
• '1 .■'■•;.,■ i '• V . I . . ■•
19. AmigiUU anmmnfii
> Terct) eft trunco Pinus inftar, & genusquoddam Amygdalonun pcofert reiuim Ovilloium efr
• .• • ••^*
' Ifalo Panicc (imilis eft, ki fiondofier. dortni CuiwpbTUi odorem^pne le fot, diL
I^Qicmf & zinziiberis amaritiem : auotannis nulli glandium jadurd detrahitur. In ramis co-
^unlnpmi ho(pitia.j & quidem um mukanunj ut eo ex pcouaus legioiubu» Yoaacum tra^iciantj Sc
aatocalmte oneicninr. ,...-4n-. . ■ -
si. ^ JWyiiKWjB Ifciirtwfii loMfc DendicL
Snberi ligno affinis e(l, par Jt^landi pmceaHi^: canidi .^nilni^DfiB fic Subere lcTior, cor-
ttxcai^icans: fru&is nullui. Ijgpiimm alKr«'(ecittur 8c exori^ ^yti&r.
enim beneficio eraviflinu quarque enam iniHe pondo de maris prafiiiiw edacniimr. Giuitur pri-
mo (unequod hibmerfuiii cilhinc per lignum pcrforatu^i ItUli» Jlfl^fdOUf addicillQt ciakiem|Mir>
ciculis quoc ncceliaria open cxcquendo elTo iiorunr. - •
11. TUtamii Indu» Acaha dtda Nicrcmbcrg. HifL cxot./. 1 5. r. 8 j.
Smilis eft j cxceris ]platanb, anguftioribus tamen (bliu, firu^ t(ianguiari| deoem unc. lonju», caoh
£do calb, nudeis inultis 8c nigrii» Gioeitf p«inl& miniaiibu mnnhijMM^nl «biaibribm;
cxqao Fwaid |Bneia|liiiiea oonfiduntur.
%\, Fktlmttbi, fiih» mamlma «inlfem ifafc
Fru^lu panfo eft & tenui, in rres pr.-cdpuas dl^entias dividitur, TuJogdato^ Goytt & Bel<mgM
TOCatas., tructu odoro, & oris halituni iii mulcas horas commendance, faporis guti & nollris Apu-
nis nuhs, h cxquilitc maturuerint minimc cedcntc, cr)!orcquc extra viridi, ac divcrfa magnim-
din^ lempera^naturdj aut paululum (rigentij (ed aliquanto humidiore. Flacumficpituicamgc- fr,^
icmcUic» <c orii cnnuqenttt balifnm: qain pollcfiu um.tft IdliB^
ij afeeb immodicum humorem patre(cant, abflineroi
s4.CMCMB^*DeLaet»,^M«iCe • *ini.oc:id.
Fru<3u5 fcrt uvarum in modnm r.iccmatim colIcAos, Piforum magnimdinc, gr.inorum Mali era- '
naofctfmafic coloce, lapore mter iuavem & acrqn medio. Expnmeur ex eo liquor dacusj ad vi-
, pnrin^ acMdan^ tf^-i^ faa <pnHtB^[Mt« 4arliiitm«i^ffl| «imiim»,
' »fc Qw9»»bMBr§fi^iafim* De laec
Aibor cft |MCtta 9c nfta^ fiendaimfaiaqgnii* &^ nibkdiyi^ fioaa iifeai'ai(p«BM^«-'*'
-• - ■ , . *
%6. ynhM/wrW, QJlyfMeto/j fm FUt mHadmi * Niertmbeq^
*c.i^c.i^;,
Sambuci Ebulive folia fert; Umbellx fk>(culis oibicularibus ac pallenribus, inrerdiu contraAis,
node hiancibus coaccrvantur, unde adni racemanm depcndcnt, iniao viridcs, dcin coccinci, pur-
piirei tandem. Radix e(t rdinofi fapcxis. I^cnncur folia impolia pefton (yncopea roUerc ; cx ^
aqnccpoafiidorancieie, ftoa ex£i«fib jKii^ fiica) ooipui inmim^^ |uhris ui^fiisuloeraia- "'
fimabibe cnime* <c NMidi acnteim alete bbofand^
» %T. Eiigiuii^Umvtftnfitm* IJilMt. • •bilOitU,
Aibor eft mediocris coctice rabeibente, ligno fufbo, medulia pallefcente, folus latis & oonca-^'''^'''
vis, qua- diftiiiguunmrnervulispartimflavis, pai tun rubris ; flonbus racemacim pcndulis & hcrba-
ceis. ,(tu&u mpo, pleno grani^ i quo expnmitur oleum flavum ad cumoccs rdolvcndos 8c ad-
vcdiiiphfM. wdateintiinmlo»
t
*HiJl. Extt
I ypl H 1 S T.OKI A PlANTARUM,
Doo genera funt, Mm & ^mma. Ma)or ille & ampUoribus folis, int6^iie fixa nafcittir :
minorhjEC&in planis. Utriufqiie radid OU)ercula furca, piigni magnicoaine, inna/cunn:r. Su-
fiits , qui fufci &,cn{xlcs, rranfverfiin (i fcindas, m pelliculai qua(dam membranis ceparum iimiles
«lividuhrur. Folia Lauiinis fimilia, fumnu parte inipeusi acumuxata. Pioveniuiu in jiunic^iii
.ntiri)n>ril(}uc kx3s, fcaiiionbiu advoivunnir. UiiisjatUciiiq vencnads moriibus & potiotubu^ led
fchtc) operacnr, . - . • ....
* . . V). Aihvr Ijm^flut Simif/it Mttdn. AtL^tae.
Arbweft ntwen&magna, fbliisLaiirtlmttilmfc Innnioram (umnAanfljwraoeRii pt^deunr,
inquibiB, uc1nilffl|jf^«<^Mi, lc l 1 irior in longts pcdunculis dqwidet, figur^ CocotIi, magnitudine
Nucb Juglandiif finci l*Jnesc parvz acmulus , Iquainofo cordce ad membranat craffioem, accedente
cui inOB nudens Inoailemus. albi colons, odorisac iaporis rofacei. Maturus Durpurei eft colorifc
OfliculumioiracaniemooaukiK Vocam SioenittiMt^ Neicitnrio
praxipudinfhltiiiiieanpolkiemurio^ Nadeai ad inlbr cn«aBia(ii ralKid ooqgejati K.
quefcit in 01«.
E(i &c altcra ibidem, qu« flores profert, arbor procera, folib Lauri aut Cinnamomi. Fio»
minimus/ Havus, in racemulos dil|x:r(iis, fuaviffin;! odoris; apertus in ipfa arbore dm perftatinte*
ger> nec flacceicic Ubideddit, tncer)oAo meniisipacio, reniUulante arbore ruriiun noms Au*
cuaiinfi cempore gjsnitur : Tuix» Unjooum foooo 01^^
Siaii niila MleSoK COL Pisdic ftttatmA tfq^bBteoBpMfimm in Qfm^
Addi Im ^xxeftitiiAavSifienft iiiigjm t» l>MMIii oalu^Aas, fnpeiibre nlnor, cortice du-
riorc tnagiiquc (quamolb, ex ()uo tfqnor, vinum inoolisj expiillttur^ udiiridb IMbsilMnr per
totumimpenum* tcd liiccoevanelcentc nonum gratus. • '
Materie eft^ ndira^li^ Bndiliariia^jhBr: fobi |«De ttbiada^ fiud» ons haod dtffimjJii, Gf,
pons gradBfariL NitiiCDr p(AllBni&i]i'|uttl fitonL *
t ]• t. 8»
IllaproJtiLic /ix:L.ii;ni Maftiche gratiffimis odons; coitice iilius conrufo cdit liquorem quendam
. album, qui coiKiaif,in>s liipplct vioem charis, & cniplaftro adhibcmr utilitcr in affcAilxis fngi-
dis. £/l & alia ejuldem (pedes quanx Igtaigcicam, id eft, Mafticheiiduraoi inllar l^pidii apoel-
Janc; adeo oiim dtura & jpelludda eft illius retma^ ot pcne vitnilll cw VldeMar: Bul«ri conh
Amchic infula fcrt arborem, cujus ^ coctioefillABI «dt
dme Conandri, Anibukyi ei nonien cft.
*lMd.OeaJ. Ovd^trtVMMMrmumjihfiUa^ I3eLlct.
Ar^«ftaJu& vafta, foUisQuereiis, (ed pauI6 majonbusj, Ikn^s dilut^ flavcfcentibus. Fni-
mmKi^ pedmloiuun), maidnk mebmaK parem^ extra & incu» fLmun. liiartilsmi & framif.
iiflinaodoii,ftd«Aiftii«^^ ..
. Arborcft mediocris permultisrpinis IiorrMBy febllbiorm aiperioribasftla^'
rans. Mala fcrt ooftratibni fimilia fed parva, nee ntidlM» Juglandifans majoi^a, lutea, ante ma^
tunutetn praedura, pt^tqnam maturuere adipi rntiliituiiine quadam paria, ingrato (apore, fcd qui
amulosnon iubecur iniuavis. Semen (quod in fingulis pomis triplcx) lunan.m, inagnum, duo-
001 anj^Iis 8c uno dor/b mlTgne, lapidi duntie non cedit. Mexicani pcrmiila pi lus putrcfoeiein
cmporiisvcndit.int. Drutius ut in corrupta fervcntur aaui mtri conrpcrgmfc Genoina CuJa 8C OS
• lumpu cxaatijematis mcdenrur. Montoiis locis Iponte provemc
• A|<<.Ofe»^ . 35. Tacowrii infuUi Marmgnmut * pgljff
- _,Y*^ eft arbor^Pbmi (rOndibn^ flore .alhok finidu duocnm pugnomm m^itudlne, coctioe di>j
'°i<Bompidlicemcraflb: boioiaoBCfeiaaaaiina iiili»m'iiadboi coiitioet. Q»tcxcoaus« aucfic».. .
diaiocQaditniiftdelidb: ' .
' • •• i.. ..i. j ■ . ■ . , • > - • . » .
Y;M^>tu^.e, Frondibus, fioiibos an]ue fniaibui l^iiaMttetilnlbmaUndit Siuitifti cmoeu
if.-t:..' \\ .:>":..• < . . • , .
..... • .... ... ,i , ...'»'
uiyui^cu Ly Google
Lib. XXXII. T>e Jmmalts ^ minus c(^mtu~(^, '. vf^^
j7. Cr-M^^R^ ^^lm infuU ' Dc Lacr. *
Arboreft aculcati, f oliis Juglandis, floribus i flavo, coeruleo & rubro <»LM»*I««i«., j-n.-
FmaiB, qucm fcrt orb.cuJarem & racn» pcrgratum, nonnifi p&£ toSS dJS^ '
}9. IJtiifrfmm iMs Migadpr. -r*.i»# rmmu&fild, carmi. canmim «1.
40. Ighucami Brafiliammm ' De Laet. . j
41. M<Km«!piifi^a]^aRi.
A Oircopil Indii provinda notnen ftmpfit QfdQnix e^nagpMndaieSc fohR. Pn.»r,«4-
JniiiionBparamimeacpnfgat aab. Br oomiidi ideiiriiii» OmcMiili eamlam fafpi^,ff "
AAor eft magna, fercns Mali Mcaicac folja, fcd uracn arH-ln^ Corter adftnnirir <>1^4^ ^TV
bmu^i Jatus r«c« ftwHirarapntum cd?^ JWr»|t, atquo ». fifc ^ & Sp.ds
dotarcm, qutfuin nnun.^ j. ajunqi qIu leoQodi coafievk^ Nalorar OcX
43. Pff«M trtfHitnftum ' De Laet. Pi^«m /v^ Pfi^,, p,/»»„^ A^fnfra, •filOcM
«L^ri''''^"»'^'''^''^ ''"'".^""•^*»»^' nucldaliquotriintpcrm.xti,prodJnffiSS
i»Dum ( quod Luh^ Setm,J pmtmt^ qaz ia Bndilia nafcuntur ^.ffimum '^^^
uen^oniwpandiabetpeif jD^ proiodeiMfa»ifabncandis apeotnr.
44. G«;>p« MartpMmtiitfMla * De Lacr. «JiiCW
45. Uvavytcm tjmfieminfuU De Laet li//
J^j&*fert Jonga, flores oosrulcoj, fruaus Aurantiis haud abfinuki. iod Hmiast».
46. Cm«p tjmfdtm infultt Dtf Laoc it^ - . '
47- iftw^MamaAtl. Smeni: Jam^^
_^J^orfibofi/Iimoniimajor: florc^ albi fuaviffimi odoris. Fruftus capitis magmtuainc: oii
48- * Nicreraberg. •vi». S*
4» ft%*!W*iHP«*«*DeIjfc .aad«e«M^ *hd.octii.
SlwlSSSLSrS^I^^ Pugnoramttij^«oc, cortiw intus tresqua.
Hwmi^icni^ 10100^ Inraia rcius, opaHM odorts, (apons.nQa uigratt, odo aculeato contmet.
NnAnnaa |o.4pMj
uiyu..icu Ly GoOglc
I7P4 HlSTORlA LAHTARUM. . .
■ ' !" •. . • ^ ' '
• •• f
FoUis cft AurantioTum, fcd levioriba», floribus rofcidi^, fnidu aniplo, OMtioe viridioM. Ga»
dudkioiiM adowGraiiaranim iiilbr» oik^.du^
* *
" lifiia ddtudinis cft arbor, cdus rami alii allos fiibet^t, habet BufTiti: lingu'o5 raraos
WBhaxt fitidus pedent ioiiei : rert & eadcm gummi robium. Dum in Aroa^ka ciiet Tbereos,
iex m. id> eo ciuo taM3bbat, tradit^ qpameiniiimaitificio
(5oriu5 (ju.ini natur.i aibitrafetor quifpiam effiAam. "
Ail hujus aiixji i» frudum Cinquit) inniunera: convolantapei ef eoaBinentum peteiMes,in (bramen
e^l«iem arbons le iccipienccs, i.hi nielRficio & ccrz incumboofc Hanim apum duo gcnera ticlci i-
bitj Aliz noftrarum apum nugmtudmc funt, qua: mel optimum ooniiciunt, ceram i^avauL. Aiiud
genus dimidio niinus, quarum mel bonitatc fuperat, ccra timen carbonis inftar nigrxeft. Haniffl
&vo&depopulatarb6ibaqiuBiiami£MrM^ {tmmtJmtl L c Beftu meUis, dequa^gBteiioa eff
hujuslod. , . .■ ' /1,1. '
Frudus ubtb»f0 quani^is ab apibiB appetaciiri homiiiibitf ceinea nan eft edulis, prapccNS quodnon
fadl^ matureluc ' A ' . ' '
yi. TtKfbmhi anhr kS^im * J. B>
In omnibuscontinentislndizoris (inquit Monardes^ hOoiS quidam fuccus elictiur exailiolc»
lisMaioromiiinilimdine; Io(UPii>7i«(^ vocaot, i oqm lanHiiecilit laAem humor illico iaMitt«
aiiqiiantuhim denfm 8e vifoofiis.
Hujus lucci trcs auc quatuor gutu- fumptjc validi{Cmc per alvum purgantbiicm & aqu«. Bibitur
ex vino aut ddiccau pulvis deglutitor, pauca quandtate piopter ninuam vehcmemuin. Vioo auc
juicubalEinvwcimopeEitiD infiiniinr 8e OMkidaA idam cmdinr de RicinD Jn&o Ov^
*Lil>. I.Mp.
In Cauadaprovenit arbor (inquit Thevetui) craffimdine & figurifioulisJ^^glai^ cmnsdtis
diuincogniaainanilt, donecqoidam exfoiulendoaiborem obierravit fluete luocom hooi upotis»
qi .tl;s opiimi vini AuTciisnenlti oat Beauncnfis. Eim facci fiibjft toDeBBnnc ^amorantqpiSDqne
nwgnas amphoras.
$4. jirhr Brtfiluma Jnglmidt Jimln nMctkut ctrau Q B* L^tutm CefM ftmilt Ji^Utndtt Itg-
mJ.Bi
Scribit Leri in Bni^proveniieligiidm, amd nomimmc Gope-u toiiusjrbor {imilis quodam»
modojugland^ iionamainicesfems. ^iUnei» uiTidii^ pio «eaiihbm adaiNaci eafim
Juglande fenmfive^fibni fcebent.
3$. Arier tmllBrU ].B. ' '
Tlevet.
Giandiferarum noArarum cralfitudme cft, fru^m fercns Dai&ylis parem, ex cujus nucleo oleum
tiiprimiRir niris vittutibus prarditum. Aquz permifttun eamcrooeo oobm plani mHdtj quo tin-
ile ec pifem auofdam ex Jund vel Chyzz oak» contextos. Pnewrea id oleum odprc eft
uria^ oleinolbi rapore. Qjttaroobrem rouJti pifo
rioifai Mairia^ oleinoftn rapore. Qjttaroobrero rouJti pifces, Oryzam ah61quecibmcoonndinitf.
.Otimrin SenqgB ncno nbi iEifaiopm defent.
In infula dcrci ta prope Ormta. Queionne dida ar{)or eft iBAMMj cujns ffuAus vel minimum de-
guilatus moxlufibcat: id quod ipfins etiam umbra pneftat, fii|lm velquadmotem hont lub ea mo-
retur. Cum cunen afiii m regionibus ejuClem aihorisra&c vauaoramoiniiinm fit Anddocui^
iUiclttbali^ accnon fle fiiliwn ipftn 8c frudm qpii JtaiwNit foeanDv ^licciwbbnoa videncnr
. vcriuuiifaa.
CtmJ. , .
Hujus fpedmeo accipicbat Clufius, terercs, inzqualcs, anguloibs bactllos, rafe(centcs, in qoib»
tota binas appendices aitenm na^bannv alata fblu, livc vcrius abe tenuifljmx 8c Brnullinut, qdn-
nis & pluribus fbBoIis fingula latera txxupantibus pra:dit.r, ut avicularum pennas opmari quif
poffet, magna qiiideni cx parte dcdderant iUa, vcftigu tan\cn ubi hifilTcnt latis aiihuc nu-
Iftis tanquam peaiciUo nobiiioies ui«ok uti diccbantui ad oorporafim
58. J^,
Lib.XXXII. 'D^ Jmnalis (s" mtmscogtms,(<tc» ^19^
— M I llllllll III >^ .1. ■ ■ ^ _
58. Mif^j nnmS» JhJk Cdjabtba C B. CIuC Exot. A 4. c. r^, .
Cluf.
wnrlff ' _ ,
ik ^Ms eonftabac fitilfaim ad Clii^^
59. fri««x Whc Oritnul» Lmmdaltt fJi» C B. LjrvtnJuUfolkJ. & «
Admiraiulx luturx erat arbor five fnnoi^OijQS ramus trium pedum longtcadinem non excedefaat^
crafEtudinit diaraeter drciter duarum tuiaaniin erat; cujufque (aAigium in nodofum capiit non*
nihil extuberans delinebat, i quo fcfquipeJ.iles quinquc mmorcs rami profilielunt, adco clcg.mti
lerie ac ordme dilpotiti quafi bumana induilru fuiilcnc infici, infenoh ramo faae quidsm limtles^
fid inoOiorei tna^lque lucculeoii. In honun oomofis faihgiuy«/M adhucinhzrebani;, virentiajfoi.
ini, nup^tndine tc eolora LavendakE fblia valde referentia, fed fucci plena, aronuticummiid-
fiua fptraiida, mediuni iiner AqgeliGac fylveAns radicenu gummi quod vocant Eiemi, &K!iud>
gundis hsrbam qualibus toomi ramum veftitum fiiiHe ipu ui ramis vcAigia indidum FAjfebinc.
(^ncum vero ex re(6(9tione rariaorum ChJio coUigcr e liccbat, denQ IpilTique meduILiinlKir Sam-
buci ramorum pridiri fuiilo vidcbantuT. , .
£x India Onencali m Aiiglum dclatus eft hic fiutex, & i Jac. Garao ad Clufium trantmiiTas. Krtt.
D.HaGkiMt
Hujus baculus ulnamlonRuSj abfquc ulliscnatisramis in Muleo Rcg. Societ. allcnutur, diametro-
tmdali, confiftentia ieu loiniicatc Ligni Oxyacanchmij ipiiiij VAiidis dndus, alcemacim undique
pofitis, eo orditie aicendendoj ut in eodem lacere iupenor ab intenore 4^ circiter uaciai diftcc;
craflitieOallicalcarisnMiorii, &KaiffinHe| noniiier& cotMiei Ot ia XiihUUmicnrf», &i«t
iplb ligno cRrefii ut in Oxyacantha vulg.
Huius Oxvacanthx fcu Mcfpili folia & fruAus adme tranihullt ingenioiiiSmus Vir D.Sam. DeoJji
lUia «aaeuaCL Spin d% enflUe %Did
2VaM« htJscs Jk^pifU fmmtM Park. i«. TlfangMmeM fudoris txcitmi Monard. in Epifi. C B.
IbnhfiwMMi m^Htmmmii*mtrmmmu JlloUMiL Lufsi C& Jikr Vtmtufimih
bt Jmmu m E^. tihiomA G B.
Ve his confulatur MoxurdeS(apud quem nuUxeanun defcriptiones occurrunt: Mihi ccrt^ magn»
cpamttdloftfideanir«idiiM)diiianMoaw. Idetn diAnmficileArbofBaqpiaiiifniideniifc
. HJ|us fbrmam oblervarc non potuit Monardes, tantum dicit miram habere &cultatem in rupni-
ris pucroram &atiultoruoij odquc ufum InHum qucniiam reointi oontuf.t £c ruptura; impolita, adln-
bito miro quodam hgatune geoere, quo line braccis non minus hrmuer hgaa incedunt quam fi brac>
' ~ PoMtoliinmlblaadcwiiiiiifecifficfiQpbBriM..
CaP< yiff.
«■ " • . . .
;. ^ritres Pafyrifera*
ti T^isprmit mUrQitiithm. J.B. Gtgithtr» i» iKfiil» Wj^amfa e* (Mtit Ligl C B.
^ftntS*
Hlfpan» Uvm difta cft fuec arbor ab uvis, qucxl pro fni(Su uvas fcrac Maceria efl rubc-
icente, rotunda, denla, atque ideo optima, przlertim ad c^rbonem> ramis expanio.
Uvasedit rarius iparias, atque k b& diftin^. Mwts ferft ^onBokMCi^ cxigua earuin
pane cfcolcaca; nAm Aciai lonc Aveiunx tuids nugmtudiaej nocleum tam cradum condudcnccs;
nc (ttrum camis faperfit; FoKnm maximum, palmae manus magnimdme par elV, vtnde,aljquandp
nibnini, cr.ifTum .tqui fpiiTum ucefie poiTuncduo Hederxfolia fimul jurufta. Hifpani in Hiipani-
ol.> eo pro durcd utclxintur, cam prona quim iiipina paiie Ujsras adcuia p^uDECntesi, mbdo receiis
eilct folium 6c codcm die decerptum: Tonnlsaincincuni CBnneifii^ iaibaat«'niaiiiBnfardniaK
liihiireinorantur. J. B. txOvttJ^.
.* ■%» fMfimm tritrOtfm J.B. Caftj at jafids U^hmiJg CB. Cfw*,<<a*w«t<Mwai» Niewnb^
Guaiabarl procerior cft ; folio ipecie quidem fimili fed duplo majore [fpicliamium l.itiru(Iinc&
.rotimdum f^ J crailiore, 8c ad icribendum apciore cum aacula auc ftylo ; & quod venulx tcnutorcs
itmt minus fcribenti impediineotum afferunt. Clurtx iuforue ex illis ab Hifpanis Hebant. Frudits
parvus eftutiPruQaoi{f t&i iatis aptum. ExhacarboreiMxaod aliter didcucqukD ^Puui. Vido
,Hitrtmktr£, Wf. Sm,1Skk 14- cap..85.
Uiyiu-:
-it-u Dy Google
1796 H 1 s T o R tj2^L /in rj H n ■!>
— — : "T- :yr— /•^fciirKrnT.r^ini apud J. B. ScCR. non aUa ellc vkiaur
,J;i"3:t-7ifc^Sfi:^iU*- «cn— a-P-fc»
non legenni. n„inr;a Maeni 7.«. C*. npasnam arbdr /itcx imperfcaa & oUoani
|. Xtff» Mmtr» Niewrtberfr iL 14- »6. ^r*»r Pi^^rr* Xagua ^«f*
Non m.:l* un, JifFert i Muza. ^ H.l>.t P,lia tam g'*""^ "^Sj^^^ttJ^^ tg?
KKTdicc qua cft arbon com.Mrtum cn.to(K,c.lc ni.nq.ic per acm.fTam cmHdem captum fo-
Iu?r.L-rrihitur ab«boi«) mimeriorc ilJius tergo philyra albun«n.s ov, pcll.c..lx limil.? repenmr
c"na.aa • c . ut ex arieds jogalati corpore pdk* cxconatur, tolhmrquc a iuo corncc mtcgra ml.lo
nt V.ct r,,^ vel caprind membrani, cii|DS fiperaumntur omnes ac mcmbranas .pla* atfequ^
rn.'; ncquc n,in./rcnaccmc(Ieinqmanee«m My^"^; Forcy^ tanmm
^ prx(cntcm lcnlv.ia, r.cccffitatem faflwafc Frufl»pO«»p«goeta<*, MgMteMmM» Mmm^,
modus. Palmi pociub quam Mulk fpcaes videtor.
T.£i arborisfb.lv.t Oufii.s habuilTc fc, tcnuilSnw mBBAm cw&^xi»^ omna
J^r(cV.p^rpcrmdc.^^^ BwftinM-inlbkrik^
ESSatiSnJia Drau comitc acccpcrunt. A.. pannus l.bro arhons quo .n mfula Tu!crt fe.
iLotEnditu^. amtie quSibct ionRjrtaine ac Lititud..« d^adMf,«^
li^lluiajfnmiieMttin Clufio ddcrrptum pedafe f<:,T- long.tudinis erat, qu.ituor unchs latum.
aa.^vS.q,x ^qSMb fuperfcici ut n^ char« quid^g ^^^J^^'^^^^^
nictll ncqucainlum, ncquc craffum m 6umcn pagcHas Jfj*^ ^£?P°2X^
bcllcfcnjmram aam.ttcrert pcnnae .ic charta fcnpwria. «f^X^^^S^S^IsSL
(uquiO majorem curam m lcpaianao adhibcre volui<fe, in plures adhuc patellai WdriMdmdeco
^**"^ 6. fiiw» trhortiim ttinujftmum & candidtjfmum J. R
* CanaiaiO^mi fili glomus iGareto »^piSm^mSbi ^ cor^oe «>nfe^ fcril»-
bat cin S^^^ eonfttlrtt, floet.4miLmoautpiuubedcdu^
^tn; &iimU» aJ mubcbrem omanim pertincntu commoddfimc fien
HuinftioiffliftMnina Anglwhabuic J. A imi*Mlll«Wi«lll^SenaW»«m «IMa4-
aoaminiMindkweteaeCamiafauM. *
HUius aAoris ramuli ioonera cx ItaUa »A Regiam S«u LonA maRfti CWtamunicaTie
<?VrDC(«J*£M.D. quivera8cR^n.in,i vKktLi ; maximjquod convcn..it cum a>
ISimione D.Wi,qm fe konem arbor» exa<aam KotnM.Colleg.o Romatwjefuu.iimi
nadan, rcfS' ' vTdem. (inqSit) arbor .liqa.m hdj«fo^
iiunatU, pratcrc,it.Un.cmis.ntertc^mc«r ambo, 8:{xy lineaiftidontitf,
SSrUre cum tlonbus Maioram Pumoon.n,, qu. cai.adr.m coronntum «faMlfc. a?«l«bqiiajdo
■ t^TT. ^i,- • _ ;„^wini nen volente, pub ico exhibere cog.tamus. * v,,'
^*^S&£Sto&^ebSrffinV^ quimulmsam.os in Pe,i:vu commor.«i>fc.
ii. pecn.l.ar.quodamloco, «d pam? lildon™ Kr^ ««^.o««V» «»
ab utUj ^,to : hHiiiniquc obt.nc; c inteMliOpminTcoronam. J . ...... > M.a.nt
r^cti^Dtilvkticbita dofi cxhibirii. ad*sf*il» omnes mtennittcnfceitoiito, «wmtMMime
faluTSSS^JtSn cxpeacnni noftr.i. Egrcg,us V.r D. Th.n,.. Sy^>.bam M D. fammom ad
FSbreimSSSsoecific^ ^""^'"^' '""^ '"^^'«^'"^
rffiJnSSSSXSJTU^ mcdica ptiprcs, n,m .«"^T^^J^ "1^^ "^^^^^^
cunn ic fufquc deque hibeawi, ocfliha mfi methodum pulveri exbd»ndo tK^am obfefvantw,
dkanu<liimin«mafiidt TMMtwM eft lw)W(«n|dttli«i«lim«"^me»moomm^
iQOgle
JLib.XXXlI. 'De Jnomalis minta cognitif, ^797
qniA lct Fcbns ^ lefti calcwe phi» quam erat opos inKHidanir, acgnrni idhilominui lanir^tem uc*
pluriinuinreducac.
Puhrerein hnhc ante trqpnta annos, ciinr pnmotn Angliani inveAns efTst, ad («brinrn intermittcn-
tium curationein inma^na cxiftimatione&ficquenti uUi fuillcnjcmini. Vciym jmiy.i. . iu cvm,
q^6d (cn.ninns parca doii cxhibcrctur, p.-iroxyfirinni tantimninum vcl altoruol .v.ic iuirc j iu!.'.uji-
tcre, ncc rcbrcm penicus cxpugnare, vernm jr(;,rotuin pioruiiquc rcciJiv.un [v.t:; i/j tulj icionj^
ncfcio quas in cnmen adJuci ccEpic, & p.iullatim m deluctudincm .ibiic: Dri;i.c n iiic.is .iiinij
Dt RihertMs Tdbor, dofi c|us v.ild(i auda, non niin& felici lucccllii qu im inccptn .uKi,!; i, l c.n ibiis
emnilN» profliHas« ufumFeKdcitavit. Uic enim non incni ioiumulos lulilittekic, kd jd dractimas
tc uncias alcendebar, ind^jue ▼oti cnmpos fafhis, magnam 8e (ibi &: patveri famam conciiijban
Vinum G^llicum A cortjce Peruanomrra brcve tcnipus ruborc pclluci.lo tin;;itur, ui & pluvi.ilis
aqua, (cd diluto m.igisj redihcitus autemvini Ipiruus r.u:lto mtciiljoic : lunc ut p if cu hunc (pui-
tum corticii Penunix nndt;ir.t' c.\tr.ihcnJ.v gciuiimim r.icnltrui m clic. Mot.uu dignum tindaram ni
feiwes fedandas «quc efficaccm c<ic .ic corticem, qui cxtiact i tinrtui i, virilnis dclhtutus reperitur.
Ammiii dt Wdt in Cenmria Obfervationum Obf. 70. Vcn.m (;.:u|Uid dicat hic autnr, ego.
[D- /fW/r] altiqiiemedict quibulcum confuetadineu) liabui coiticis pulverem in liibtl.intia c:ditbicum
cflScadffitnum efle (cmpcr compcrimiis, etiam adversds concumacifHinas febres & (\\'.x intulb cuk
Alinini' ' ccti.bint. Quin & inligninimus Vir TD.Martmuf Ijjler M. D. mihi allcruit iiifulum nihil
r.ilcrc, fo; uiique cjus opcrationera fubtilionbus pulvcns pottibusm iiquoreadliUi; a dcriEcationc rc-
{h1uist.icbcii. /- r • n ' »
Abeodcm edam edodus ium pulvercmoartias vctuftioris experientii propria non niiiuis cfica-
oem eile ad profligandas fcbrcs quimlCOOfldf, aliquoetiam reipeAu commodiotem, liquiderodiu-
tumitate tcmporis vls illa cadiaiiica qmtin reoend oUervanio & aques tit .Tcn&nile eft poiti inlue-
ret, paularim cvanclcit.
YXSfon in libro Qblcrvationum furlts ficwti & Its fthrtfngts, fcacaiiata &:diligeiui inquifitionc
faabita compenne ait , Corticem Peruvianum diclum non trunci aut ramonmi arbonsede^ led r.idi-
cam ; illorum entm, ut in particulisquibu(i.lam aii lc millis expettas eH, minimd amatum eflc.
obfervatio alicujus uluscrtc potcft iis qui innonro orbc hujus corticis fiiccalaneum quarrunr. Ego
(inquit) nonnullaruni pcnculum fcci. Radicum Porlica: coi tex afpericuis multum obtinct, panim a-
maroris ;• undc app.iret coiKiikcrc cum .id diarrhoeam : l<.idicuni Fi.ixim p.uitcr .ilpcritatis p!uu-
inum& acrcdinis pungcncis obcopiam Salium quam continec, qua; fcbrihig.un (uam vim ci coiitcrt:
Denique Ccra(i nigrx radicum corticcs & afperiudsficamatorisparncipes (iint; canim itaqucpul»
ifisin i^MvQiiartaiu exbibitusillamqaidemdiininnli^ non Camen plane fuftulu; uc nondubicem
enm dd)ito modo ufurpatum, 8e jufta dofi exhibinim ad fHbtts fanandas utiliffimum (bre. Qiai plu*
radchoc Corticeveiint, conlidant medicosqui dc co ex profclTo fcripf.iunr.
Nos commonefecit D.Tamrtdm Robmjon M.D. iconcm folu arboiis fcbnfogx in Mufjco C/. " .
Vin Yi (.i.CoKrtmt adervatam non bcnc qiudrarc figurx D.GeeJaS, & D. ReJL quu fblium non
uique adeb acuminaaim, li^ acutius fic (iibrotundura cSe videtur, quale Sue cemiAr tn Ptmd &
fw-PanpiHort Malab. quc in India appellatur Kuu abliidigenis.cx oblervarione ejufdem Amid.
Sunc qui dicunt candem (cmini arbons (qiio.i Ilifpani Pacno (crmonc P.r -f vocuu)
fugand.irum fcbnum vimindlej eftquelimilc (ut .uunt) lcminicucurhit.c ; Ali; diwi.nr /'ft/f.// hu'
^m clle illius arboi is ; .iddimc etiam rciinam quotjue inollc arboii, ncLio .111 c^L-LLm \i;turit;
com cortice & lcmine, iruliula quandoq, hgni admi(cciitur aim coruce, lcd nulla aiiuntic aut vin-
busdonantur. Oblervavit BoUusaibores febnfugas Pcruvianas pkntiiqne omni corticc fiao noxa
Ipoliacas ccmi,q,uod ficSufaiBii.ooanMiae «ft qjuod lic podus juvaair exacuut ioibic PJiaius.
^ — • •
Cap. X.>
FhHalklt Alfinus ftarihii miMttmfil» S^iea irintrt & Mguffurei
SEmipedalem 'altinidinem aut fpitiiamixam vix cxcedit, virgulis plunbus allurgcns teretibus, ru-
bcntibus, foliis veftitis altcniatim politis, non admodum crebris, (e(cunciam longis, (emuncias
]ads« acuds mucronibus» ad marBUies (erratis, dentiaiUs acoiisnooiamea acQualibus, glabns
quantnm in ficca difbemere Hcet Sammas Ttrgnlas occupanr flmt vehic tn wnbdlas difpobtt, qiu
cum p!.inr.ilrm invcninius SL-prcmbn nicnfc j^ini pr.rterier.int. Scmin.i uC 8C Taictlk liemaialia ^UI*
li.i Ir.u oS p.i; > ir.rtcm cximi.un in licc.r cl.iu dilccm.TC non pollumus.
Il.inc ttirnc n itincrc a Vicnnaad Vcnctias m liiiiimis Alpibtis loco confiagolb piopc Pontebam LmiC
Impcrialcm dichim oppidum mvenimus cum alm muios ranonbus. Qui fcr ea loca iter facicott
jnm ioveiHgenc, iKl^iisidinoUtt
Nnonnn n 3
CAPl
Digitized by Google
179^
HlSTORIA PLANTAiiUM
Cap. .XI.
'^rttrti & Trnuus r.iri &txoticia nchis nuperrimt ekfervoti i» h»t0cuki0m mmifyiit & eJf/jxriori.
yia mofiio fiutiiotiec mmeire tmptnfa un.h'jue coryjmfitie flirfibm rtfeniffimo Reveremiijflmi .
Dtmn I>. Henrici Compton Epifcpi LuniluKnfu, am & ipfe, cjuond 'i ^avitnbm emrm
^OMtt im enHnffiemJm emmmmtUtUmt & eilm emio{it & mdu^nit liiert tm jtfttvm-
r. AnfreUc*0ritrtfcent {pinaf», feu ArUrh^e* flrMXini folio,cerliee Jpinefo. ^
H/EC folia li.ibct amDliffinia, ramofa ad inftar Angclicjt ; I^bi (eu folia partialia Ange-
bcac armula, (cd gUbnora ; colbe foliorum fpinis oblicx iunt, iion adniocfum crebris, uci
eft &tniiiauatMn. Fobonun tnfujper pedicuii laciulcula ^sc veluc merabranacca hafi
caudid ScraniliadnerifittK. Foliahyemedecidunt. Vidimus in haao Chelfeiano hujus generis
arlinieni, qiix 0.itiira humanam altitudincm, crallitie brachium lupcrabit, funim.i parte in lamos
ilivilam. bunt aiitcm gcrmina (eu (iirculi, quos quotannis emittit, adnvKluni cntti, foluscrebnsob»
lui. In quantaiii .ilcinulineiii cxciclcat, quo atatis (ua; anno Hircrc intipur, CL.)ulinoiJlfioii8lllflC
fiudum producac, quimque diu durcc ncicimus: utnbciiitcjram tamen elle iuipicanuir.
A D&iilfter iVir-^-'
1. Arhr TttUfifcr* VirjfinUma triftrfko AttriefoUo, miAi ieitttii «eA» sifciffil.
1npfooBr«in« Ji^afl(ii»«nulamarborera adolefci^ coitioe [ui)unioribus arborUiuc] kevt^fitico,
ariouoc dneracds macdis afperaio, odoris tgnavi aromaticij nonnilnl ad Sajjafr.is aocedentif, materie
pailiili, nwlli.mcJuIl.i pauci ruf^. Ji<ww)/ fp.-irgit iniqualcs, orJme intori^inno: .id qtioiuninodos
^digKalibus poJiculis prodeunc ^o//* inftar Aceris minoris, trilobita, nitida, quatitoihcc clientrcic-
€ti, palmum anipia, (iipcrnc vindia, mferiiL incana, aliqu6cquc nervis cxdorfo cralliore prodeunci-
faliiiaferipta« iuperiori 8c intermodio lobo prododiori. fiootato, bini& iatcraiibus in parvutn ofaai>
(um mucronem alwuncibns. Singulos vero ramot 8e (olia egBChnlit parva oblonga theca, in duac SiA-
aceas pinnas dehifcens, qux ramis foliis adoleicentibus exarclcunc & deckiunc. tlcrtt fDrmo»
lilliiiios Tulipislimiles proicrt, qi:r» liccacos vidimus. FJoribus oninium quosconfuluimus YirginjjB
KKoljmm & ailven.iruni confenlu (licccdunt pro tiiiCtuConi eic.:li, &: iit vidctur k4U.aninlij lub iiu.
gulis iquamb bitu iemina, alismembranaceasdoiuca^ucm aliis 0>nii'crbclaudcntcs.UujcQbooi»>,
vaueadain in peitibia pncdpitii adjangen^
Arhtr Tnlififera Vir^imem* Actrm meijerit folie, ceeunreSm.
Arbnrlixc a prxccdcntc diilcrt foius in plureslacinias^minustamen pro^uuieiedisi medixlaci*
ni.Y apicc tantum, coquenon ut in pr.vccdente redi propail(NlllII)llllBt4faicidio^iUail0lbafaaifi»
iodia In med» flore ooni rudimentum conipexunut. .
Hniwniniiluaifiocamndianuapadiflnib^ IX GtJkkmm Cmtim hUBi Tmg/U Locd»
4. LMrm TiXfiftrsfiiii pikm ex cintrtt am trgatio fmrfmrmiAm.
m
. Hujus arbdHtfbliumtumrormarua, tum coniUlentu &glabntic ad Laun folium acccdit, ^ila|
paiiier ad inai!pnes«quale &minim^ indliMli, verum [wonx fuperficiei coiorc ex Mfffatto |nf
dwft pvparafijnB» ab eodemdiffert. FloiaaMiitsn) (peclofum Tulipe xtnuhun proferre noroen ar-
faori unpdinmin&M; Fhiftai hqniiion comiceft ut prarcedentiuin»fid faaoea cafyculata, «anna
*^ " ' M-tLaunan TnUpifaam htpm calyBufanii infcpffit
IX y». Bmri/hr, vn Adboicni ipAn^mfa]]or«
f,CiifmiGt0fMiia0,nS»tSdimQm^ - •
Bxc arbor nec Cedrus cft, neque Junipenis, (ed potiusSa&inxIndicx Spedes. Non enimbaO*
C3S producit, icii conos c Iqu.imis comp.ictoj, .ili.iruni Coni£crarum indar. Folia, odor, .fhlAu%
^ ExelferM- (qui& Sabinx vuijj,iri ftorili credita: ' conulus iquamoiiis ell) Sabuijt Ijjecicraeiie arguunt
Hanc aifaortmittHilhBiaqtiattcanaiteinaiim pio Junym ijncwdBfcngfinMi*
V
6. Mw 7if W ViigimmmiHgMi
Hujus inhiftoriajuglandium iupcrius menrioneiii fecimus, eamque D. P. Htriy in Catalqg>
plenius deicribit: ai|Ui dcfcripiiont addc Folia <1 duplo pluribus puinarum conjo^tionibus quam
vuigartsjugbndis coniponi. Namcum vulg.irii noitratis iblia quatuor duntaxatparibosconicertt:
Virginiani hujusoftoplunmum componuntur : fnnt etiam pinnuuc minores6c pcr ambicum ierrat«j
ooloreviridiore; 1» ai m «rb'*r«» pfimo viderem Ju£|andi5 Ipeciem eife m ^aiMafe pQcaeriy ; rali*
fiuaakdefciipiionemvide in Appeodice; ^
7. Arker txititMfilii FrsMBi injtar fimatk, & ferratu, Ktgiaidv peTptremertJlitt,
■ Folia,quatcnus obferravinuisin planta juniore, duabus pinnanun conjugationibus cooftant, folio
OuiiabJ unpaii ememamcpftam 4uifawp«uiB adoez* flw», fnmff— Hmuefingube Fraxi-
a^axuai
Lib. XXXIL 'D^ Jmnalu mms copiitis, ^c. ij^p
neamnimagnitiulinc.tntampIiorcs, in actiros mucroncscxcunr, dentibufqnc: in.ijoribus &e{am mi-
nonbus mordmatis obicer mcilje func, luQinu prxierum parce. Foluim impar, quoA diximuSj ex*
trcmam codam termiium ab aoguft» gnnicipb lenlim diUcatnr obni ms^km partem. E f^^imd
AnAmor hcc G«dc& Aooftae Negundoliciwfijmns: Folia AearamdeicriptiantlicBalifadiidCi
8. Stfrax athtr Vsrgmiiifia Acerii folio, pctiut Platanus Virginiana Styracon fnnJtni.
Folia quinqueparcici divifura ad Aceris acccdunc, mcdia lacinia produ&iore, per ambicum fcrrata,
fnaiora paulo^ longbpedicuiisniKa, ner\'is purpurafcencibus. FniAaspilnlz lontrotundgr, Platatii
jhIuIis fimilcs, proinde ad Placani genus nobis rcrcrenda videtur.
Plenam 6c aocuracara hujus aUarumque ftirpuun Vir^ianarum delchpcioBCm U hifioriam ab
cnnfb Bocaiiioo IX 3^«R..ffa»^«'apBftamiUL
9» Ciijhiimtiam^Uu Im^jSmFkgjMtmt.
Hujus virgas cantdm jotiiores & foliavi^nim^qacSciarnu Se ootifiAemi
ryli foiia proxim^ accedunc
Loto amni& Coryli folio Dodar:. Icon. Robert.non cll iixc pianca, cH cnim annua^ florc albopt^
pilioiiMeOkmaoDtlnolaoeinotami cailaooedttKfiliqime, finiinajiigracoiDi
la Oi^MMMK SfimfmS*J6S». M^Um Fkgbium pmB^ tittam IX Pfaieknee (V«ai»CB.)
Folta huius magnicudine & aliquatenus etiam fbrml ad Ribefii folia acceilunr, minus l.icin*jra
circamcirct .irgLitii JentictilH incifa. Spina: v.ilidi{lim.v, pr.Elongar, .icacx, (uiculos cti.ini ipfos
^uibus adtiafcuiitur craQtcudiae arquancesefoliorum finub. uxcunc. Fru^his pluresnmut in fummis
«iigulis, umbilicaci, pukfar& mbomiy finooccinei, pauca pulpa quinqaeiannoflioakaBft^iavioem
cammida, dura & fran0 coatttaMci* eootinen^ Mefpdorum m modum.
Hw(nifaUor)e(lOxyaflidAa Ametkaoa GaUicaleardifta, cuius mebfiodem fodmuit
II. Aikrti^t^viiimlMl^igpikMf^iirfau.
Foliis hirfutis^ comodteque pedicolis&ooftii me£is iiervffque raknidbniVittinti^iiiMl&atiii
II. Rhms Virgimar.urTt Lentifci fotikr,
Feiis bcegra ex pluribus ninnarum conjugacionibus coniponuncur ; quinque aut icx numeravi-
ntK Colh media qnibus pumulc adneftnntar, membrams foliaceis aagattis utrinque excanobos a
conpigaiioae adcon|ugationwm exten/u augetur, Ingarum in modum aut eiiam Lentiici; caqnd
utflcnervi ptnnarum Teu foliorum parcialium medii rubent. Folia nunitneferracafimtqadaRmft
vulgans & Virginiani diflfcrunt, iii.i!r \ cci.im minor.^ iunt biCTunahujiu foliis; in .iJi;t">s tnmcn
pancer 4>ices lieiitumc. Fl«res racenuum m cxcreaus ranulis oaicuncur : Nam m borto tulhauKoit
wDmit Aifatv eft gumnufisn*
I). AmmmFifgfiiimiiimCmuf*miue fmi.
HutK fruticemolim Londini accepimus Amonu Novo: Anglix nomine. Viigis rubtis &foliO'
nim figura Cornum fannm.im refcrt. Obfcrvainc Cl. Viio D. l^on. Piueknet, frudus fpacfim ^lbl^
orum aiis exit. Qiuuuum badenus vidimie humilior eft multo Corno foeinioa vulgui.
14. Smti$ mhr^tm Vi^^mkm Atr^Hem filit>
Herba eft. firucicefccn!, virgultis ligneis, htimanam altimdincm fupcrans.* /I/m crcbi a ACripIids
Pcs an(i:rinu& dtdtie xmuia, led ngiuora nulloordtaeramalos cing^nc Summas virg^ occupanc
flofCB CQocervaciJaieji,
If SJmmfmifum fnaeftmt Afrieainmi ^iufum nmritm Bw^enw fitrtt ftHimitia fttfilt^
£ haimtM, ^mm mmiti-ltif^ikm m^thim&a^uTAm btrnJmm.
Si&tab faajiisgeaeriiSolaao ftu CliunJa abHermanno in Cat. Ilort. Ufl. dclcripca fidiisiiu^
ims pralundc laciniacis, ipinis pcr cauJes& iblia longkidbns &crebrionbu& . . ,
Goliotr enam in Horto Eptraopi,Chombrfpeciei noltisprsterquam inflorii edyoe^imfdonaca.
Anam pl.inr.ir.i ihiik-mconltiexi, qiiimSolanum Bir.r folio vocanc.
Mulurum c prxiijctis ai boribus tuha fic ramulos^abeo ex dono amidifiini Vtri fic diligjMicii&ini
Boianici IX&ni.Kw^i
uiyu..iLa Dy Googlc
|800 H I S T O a 1 A L A N T A R U M.
'jltiam & Fntiett rdturii, tmttim ftrttt exfucatas [lifna, rantuloi, f hj,fruitiu'\ viJimai
m iti^Mnri D.Gtllieiini Couctine AltJii Temfli Undhitvfn Mufu, tne^a.ii fuftSeHiU tU-
rum naturalium, stfue ttiam mifieudiim^ rmiinm & ftUSitnm ^rutlijfiim», earumfme
tMiairioiimiliJi&tieganter afftrMttmmt^fOftlUimMtir^tm kMd ttmtre reforiar ^uoiti
ai^iniwiiimfMftmf^
i; AikrTiiU^iirt^ Attm )m^mifJkt mtii mSi iVaffHi0x>t!CtMtiiiM,fi^Ai
Aiimfimt^kj^Vkf^iiumffUirAmfiitMmiiiiii^iitk,
jpolia liab:t m codcm pediculo quina, acumiaau, ferrata, ad motlum Samtmua Pilbm*.
1{. Arhor tmifaaoJwat», feliis Sdicis rigiJiif leviter femuu, iCaroUna.
, Folia lonKaangufla, hic iUic leviterincifi^W ierrata; manui afFrifta odoranfuavem exhalan^
Cont numeroii, prxparvi, ^plunmis {quamnlk compa^eSj Ekagno GocA fia Myno Brabanticc
diteqittdanteaiisamiis Ixr«nM^^ -
' 4. Mtr fin^s Vipniana, eaudice & rmm idmfprm §ki^<t MdAmnem fimXii\ mi Hmtidm
, ^ Mn£ Sxiet.Regixi'
Corticis lapore acri & fervido k prxdida arbore MilabArica iliffcrt. Ti uncus qucm afL-nMt
Kujusarboris D. Ccurtine, tredccim unctas ambitu fiipcrat. SpKi.r incurvx loiti.un tiigiti partcni
longituiiine non exccikntcs fnlicic.mb f ibmlH pyriniaLihbui iligitum & aniplius alt» mnafcuntur. Siint
autcm tubcrcula hxc icu fpiiuruiu bales, quantunivis magnar^ nici\; corucales^ ncc c jjgno ortum.
diciiiit.
Qpakm flovem rac fruAum producir nt^is incompertum. Eandcm elle pntamusarlMaicai qnaiil
delcrflMt D> Crtmm in iMW/» Sieittat. Re^. Loiidin. Clavx Herculls appellanone.
Frutiemtxotictramus in tlavatam tcbmaiam fJ.iquam taminatm. CflC CO^ct) {lott*
Ecndb &Hg(iolbprind9b in iiiiquamceretenilignolam clavatam« fpuus undiqtic "sMlBllA dt'
•Iitator. Spine crBbrc doas tr^ ondu bngK, h vertibe oblongi velut pediculi plnres hnc ffloc
£;untur. Siliqua intus mcmbr.inaccis rotundis tranfverfis laminis, plunbus i;n~i commifTis, rc-
r : Membranas fcminula intcrjacere Vldentur. Pruna tacie neoio liUquam ciic iuipicarctiu-j
dnncant extnineloenikin.
^Tmmimim OteHmnii JBtfu ftAivhmin^ CMmmLm firtk BmtSt
BonJutb InJorum,Sili^aminimt fiintfa.
8. Ramm Arhtru ptrrgrina fructum Ftcui fimilem gtrcntis, fruiiiiui tnufiuf.
Noaeft aniem h» aibor Hcus fpecies, (ed Pruni cujuiaam finftn Fidfimni, aut rorteP^nuE:
rniftuseiilmiMBmMi finlemina parva, redunicam mtnsiiooem feaofliGulumgrandecoaiiiMCi
prainfeiiiinjkrBfliiiiQfabOQiiiniefiiMim fecutii p.i4}& com JSiidjKtfAwoaainqginift
9. RaSm Mmm mmfm areiweiwi fmt mtim^ tmpi, ffltmhmj 0mJimm, fM Ofitmm^
Jgnmti vi&m,
Putamine cnifbcco Cifl3ne.T in modum tcgitur. Puctmcn autem illud propc altcram extrenl*
tatciii latc detufcir, qiii adiuriillc videtur vcl lurculo, vel aliicuidani cxteriori tcgumcmo.
1 0. FruHus tttrafyrtnoi fui futammt lignto fulfam moStm continent.
Nuclei quatemioi^nu fnnt in iingpliiceUulis fingjuli, validis interlepimentii i St iavioemliBcretL
Alios praterea mulcos apnd enndem vidumn, quus partim quia jamab afo defiripd innt*
P irtim qu i.i ciefcnptos fulpicamur, ooiittiniua. Mnlcai iafiiper Cocallq, Oanllias&SpaciglB
cies de quibut in Appendice; .
Cacoba fifiqua oMiincSeAiborjudc VjqNaaai^^
C A r«
•
Lib. XXXII. De Anomalu rmmu cf^tu^^^Cn 1801
ILTX
%■ f ^Uercus Viretniana Caftanex fblia
■ I i. Arbukula Zsylanica Acens foiio baccifcra Hcmuaiu. Hii|p« -vtfff frf^f fiJff ^
\„^^ verds, Sc akernis; gLabrij^Schirluns. ™
V Eiuicleni ala fpeoes ipinoia, fbliis alterni& *
4. L.ilHimum Ipinofiim Amcricanum fiore rubroMuntinj^
5. Rh.unnus Virginunus, Prum folio, frudu mgro, oiSasioQataBtdBtJXMmiiir*
6. Thymeia-a Af ricana floribus rubcninm Hfirnuam. • ' *,
7. Acer Bcngalenie foiib Laminis.
i. RluniiMi^^JneaciIk iiguftn Mis, fpinu atro-po^
9. Arhor iCirmmMmt. amnlis Mvrlinices ngidioribus^
10 ArtKirlndiCAjuglandis foUolal^iifa»{ qiwiiMGm^fa
pi i/>ntiinenlb D.Hmr. Comfton.
• II. Arbor Aromadca ^ CcrPKwie/ laurinis foliis binis temifve.
II. Arbor venenati fimiiis e AUJr»fmf0tsH : an Katda-msiil Ekn ILlll»
. I Frotex aculeanis Orientalis Ilids folio : an Ck bacctier noafaciieaMlintf.
i.^ Fmccx baccifer fbliisMaii Granatz ^ Cormandcl.
1 5. Friicex baccifer foliis RoriGnarini obtuHs, & carnolisj plurimb ex iiao poo^ prodeuQtibas.
E cinmmtdtl.
16. Frutex baccifer fbiiis Luii vel Cailuc Poctiot. £x eodem loca
Prater alias multas, quas m HqiID fliD fiooo» cnmuna quo^ vidimus dfldwftics 8c pen>
^ glfioB flirnljui idinlwMfti carioii aflervatas iclem emdttiflimus Vir nobb conipicicndas bcnignd
«btnlh: NOt MWMI «b ^|>ifliM li iinioris quibus premebamur obienrare &a<inourcnon potuimus.
ymimririilnpmhTTnniilTifloriiin ihiiift rfMlwf mpfliliiinii
PARS SECUNDA.
De Tanihu fiirpm mms cogauarmu
S£GTIO PRIMiW
Df QrMm iwwmffir ejnttck.
H
O C nomine exhibitus oortex, aadinidine ferc (emunciali, Maceris aequat oomceiUj coio>
ris femiginei, puni^lis albicantibus afpeHis, fupcrRclc coni ««qimf^ qpikn caMCKWI lcvfi
iubftantia nullb fibris mtercexta, faporc niillo cvidcnn.
9Aimnt
Lignum hoc, auod quis pnmo intuitu Guaiaaim piiraret, aJolefccns cindcla &agrailRffiliii oJoris
fiimum exdtac, alioqui infipidum & inodorum luud iccus ac hgnum communc aliquod. Corticis
ver&odoraioroaticuspneftanci(rtmusj fapcM-KfadcautNaoii nmchacz, e6que etiam vegetiol' ac (iia-
vior, anmianclluig^ttUvei qHodvis GiniuaMn^
attiitu otanes finoes penradem «c toM dieimbuen&-
LiKn-.im quod pro hoc habuit Clufius non minAs f^rave eratquam Guaiacum, candiJius tamen,
ncet nigncaiicibus aliquot vcnis diftmftum ; iiliiis etuim cor nignim crat uiflar Guaiaci, odoi autem
valdc tenuis erat, uc qui vix peropi polfec, (.ipor vero nonnihil calidus. , • i
Clufius in eaopiokuie ett ipti iigiao aliauas ioeOe faciiltatcs iliii qug (juaiaco tribuuotur non |
|. Lurftlis MifdLmimeinknitri CR i:ert(xfFmtmmm-4umJru$Cm00 A* J. B. AnLiffA
i Mmmdkmm* i
^P^S^nm qui lXtime.Drdke ad Magellanicum a(qiie fioinm comicabaoir Anoo i
idwriisiioanatdliB, navimcnjwpnefeauserat Annoiakqunmin Aq^liiVB mdnodMtf anM
colic^uniftEic oocoocn wfatlWaTiliori Cinctocurofdift^ wMftdifliMawii,
L.iy.,^cci by Google
TSW lllSTORrA Pl. A. » * . A R. ft »
" ^ ; ~Iur.<; vel hilcumextcrna partc & Ulmei comasinftar
bSn, V. "r^^* »«'^T™"^i2fkSSi^ 1>crq"^" '•P*'^*' linguamque & fau-
cos non kvius uicnt.m qiam l'>pcr. Monarais corticcm, quamvis iingularem illaro
odocUfra?rannam.quam l^o tnbuu Monard«^^^^
cnTo is p.-irTe g.bba habcret Zingibcr muh>m c.,m Zcckv
^'^''tcrcSnr^it^r^^^ -^^^^^
*eianElc.t. re.mncme i^-l-.l^t^^J^^^rj"^^^^^^ nl
Arboi ib ipims toluim c vujai albicac. Populi «? "^. n granuks.
p|„^«timufoonfcrcas t>S"Xm c&^^^ ^'^^^"^-
nntfftkttnhuncCancUamalbaro^^ convolums ad modum Cinn»momi, nec eo
ItonC.indla ^»"»*. j»"?^^. '^S';" ^J^^ neque P.per rcrcren^T Atcortex
^^ferant^t^cr^l^^S^^^^^ colo« obfc^otc fic ad
^ ^^■.^P>A. ^ -«diMi J.R C iiiin mfi^Cma*pAk mm>ritm MsB^C :
••v' j:i*»^«««,t,n1fKrinnamomiinn.fxkm convol^^itur tam CTttus, quim inti»att>«jattOMB^
^*^lStScn a.!^ml ico,C^^^^ .cFereme potiusquan, Cmnam. fed r«iiiffi(K«.
craffior 8C lcntior, ^^V^^^^^^^J^^^^ t^__ * n«k>ribu5, loncioribulque t#,, & coam cra(Eus, quod
Cludus duo cius ««'«^* °Shui tute UtnqSc geilcri cxtimu» cmcx fcaber
Hm!fcortids fraementa adaurwmmifli «Inri intubos mcdia «c partc convohita crant, cinc-
gSSp.Sraaa>t tenuiffinTa ^^^^^^t^^SS^^AS^S^^^
bam, qucmadmodum Enophon bulbi tol.a & (quamk uOmVm. a nnoni^ aa ao wggi»
ififiji» «mU defraft» itierint ignoravic Qulius.
6, C»mMukmmtkm J>B. Cmtx mkrifVlmtfmimattttrTb», CR
• Refin Monanfcs i Peru miflli.n cfli cfafllim qaend.,m corriccm. «*^"J^2JS'B„S2
Sderl: humores cnim inlTgniter cducere, «!qucratioiielibe«n;..qpod wnimefleexBCWmteto.
7. Pac«l atiar J. B. Pi«f«/ InJt «rhorjtm difcriftJ mm C R
Arboreftproxiiii4delciipamiai6m«ior. NafaturetiamaafluminUcujufdamripaiMJeddsi
' ^^S;;'ufticilibusc-.,m r.ponc mixtis Indi aJ tollendc. hd.cacs etu^
• • nir, cum^uincapilcnafcuntur,tumqQircliquasp3rtescorpor.soccupanL
Ili.icinnafcebanturhincindJtubcreula multafa, nodi, f-*- S-fflfSSaiS5.£
Tereb.nthin,i quadam liquida, pclluada, fragrantc rcplcti, quampiC» deituiaimswr
Al^, '''°j£^"Srman. An. undccimo mcntioncm fadam invcnio cujufdam corticjs
^ m^^o^^^SS^^Q^^^^ inlndiam dclati, quo t.ito & cum ^q^^-» P»"" "^JS
^^ot c^SSSJf tS^ frigido aut pluvipfo ; ExTmjc ^^^'^K^^^.^^
a J^tmfeL, grLjqucefltfragranti*. Indi plerunque dilini 0DiAwiaad|unpim6iiill«r
MB ec anHnaaqim miiifito MolBcqi nakTcncem. Citfi/(WMii Tocatnm. .
Sunta^bore» (inquit JaStaaius) in ««ione 1^» r^s &&x. klfquc intcgns ^^^;^^^^*!^"™;
moulqiiead imim™ & ntoottexilWas <£trahamr pecuHari *PP*r*wa.Wcmgun . hmccmictt
S5raSosinmontc»piopc mawfemnt, &ign*u« excalefta« inoiraque «trcmK^^
cLir . .xnt : per mcdmm l.gna tranfverfa religant o^ di]al6limrt'8C lcivtuit Itl COnferman^, qgrum
UHguk vel jo v»ro* arnutos bello invehcic rumdaiv. " wnw»
Lib. XXXII. T>e /Jmnaiis, mms ccgnitis^ i^o^
Cones hic poUkam^^ Ittwananiorcirdtcr pedcsjongus 40, alii etLun loogiores
iont, Mii brefurefc Ilailn lciptMi fiinim agiHcate iropdlunt. & 54 .
marc inipecuofum eft (ubtrahiinc e.is iii tLTrAni doncc fcrenitas reoeab Uknduo iuilfifliuiii al>
tum non prpgrediuntUTj fed leuis Utus pro libitu procul excurrunt.
10. I«M^ jrWw cartcx i Java tM^trt mifiu Hlft. Mu£ Rfig, SOG. Laad.Gienii
Probe manicatus euncicm plan^ faporem reddit quem corKxtgfnS^ffi'^» Ut fffcgwm ■pfim
?cl Sailafne Ipeci^, rd ei congencrem elltf verilinulc iir, .
5ECTIO SECUNDA
I. Piw<l/S»«liir.iimrji«M J.R .^itp)9iiav«l!wirJ!irr<0taiMur
COrticc efl odoris pUn^ admirandi, foliis PortuLicj:, vmIJc fpiflis, perpctuo vircntibus, Fru-
(Shis cdit raagnos, grandioris Pomi nugiiirmline, otbioaUtos pilx lufpriz modo, minim^
edulcs, imo venenato& Siomli ieoas luices mtus habcnt, Amygdalis noftiis limiies, niii
qnid latiufculx funt & magis coinpidue: in finmlis finguli nucld oonduntar. Hi ad fananda vul. j
nera minfic^ profunt, quibus etiaffl utunnr Baroari, (agitds idi, aut quovis aUo modo m pnElik
vulnerad. £x his contuits oleum exfrimitar nifbm, e6que vulnera illinuncur.
X. Gtm arior lntue cm tiucUm cum pummm J. B. Gam trbtr & fruSiiu, i cmjm eanrihu Tuti*
"1 tmfaim- Gaiac . '
Tntia qol nos ( inqait Garcias ) hlc in Ifadta nrimnr, tca i metaHicfs conflata non eft, fed ex
eonim efl generequx Diofcoruii a'???-^/* appellantur; nsm ut rctiilit mercitor quidam, Tuciahxc
in QutTimnn Pcrili regioiie, &: OrmHZ, liii::i;na ojnilacui' ex cincnbus arboris cujufdam iftltic nalccn-
tis nommc G««i, qux trudum cjuldem noniinisprofert, corticc & pLita^mnc conllantcm: corticem
vero & nudeum putammc claurum edulcs cHe. Hanc Tutiam Alexandruiam vocan, non quod in
Alexandria fiat, (ed au6d c (lumnim Ormuz delata, deinde in Alexandriam exporietur ; ez qua can>
dem & Italiz Sc Gallijc communicatur. At nos ( inquic J. Baiihinin ) non vtdiinitt uHain hit^tiww
io OfficmisGermanue,GilIiz 8c Italiae Tutlam prctsr Cadmiam botryitea
Lignm» Molfccuft, favmm ddlum, fritilm Avdlmut J. B. idtinecmftf foUu Aitlv^, frr^H
AvOmktmlmMt mitim mitm* & M^iriMMr, PanuuiMitt Lagi C& .
AAor eft jomeftica, MiG Gotond magnitn&ie, cujus iblia Vbh* fidgarb felHi &m firalla,
fi;QftlKver6 Avellanis, fed mmor, molliore cortice mgricante.
Ihvenitur m .Moluccis Scricur o^turque in horns diligenter, nec .ilibi facilc invenias : canti tteut,
cnim ab incolis iftimamr, ut peregrinos nc ad cjus qujdem confpccluni admict.inf.
Semcn ad aucupia utiieeft. ^us pauxillum cum Oryza codaxaixtum avjbus lyireftribus e^q^ nrttff
vnactqpz co deraiftato illico deoAint fopitc & ftu^dae { ^jgwf i/evS^in^ inorn4^«i4*
«qiHHn illb auxiuum przberi polEt, quod ell ut frig^
LiDium in pulverem pelle caniculx marinz aut lirai lerrel red.iduni, intin (umptum ant fbris
imponmm, onuubL.s vcncnis rcliftir. Ad vipcr,irum, rcgulorum, aliOMimqr.c fcr pciituiinnorfusiri-
croaiSuniturmagno coramodoex aqua lofarum vel vulgan, aviumque juiado puivens apu quan-
— pro necrfbate & naturazprijnxid^ x'g^r. non exoMac: ipall^ueiiKxfflwinQaKNr. Eadeiri
Vlag&citi
raooneulnnMtor ad vulneraiaa^maucoiUirisfada. . . ■* 4, .r. ». . s
Robnftiffimocuiquc pulverii anddiuslGnipbhH fainrnbmiiKfc^^ (oiejlu atiliein mdpncdeaen» ■ •
tis parca elle debct) cvacuatomncs humores, pixfcrtlm crallos, Icntos, 5c mcl.uicholicos; convcnif
quartanis diucurtus, fcbnbus continuis, lUads colicilque doloribus, fl,uib'.is, hydropifi, arenulis, rc-
nnmcalculis, urinx difficultacibus, fxviflimxcholeiicx paflioni, aiciculoium £c tibiarum invcfcratis
dolocibus, fcinius & lcrophulis. Onuus generis lumbiicos nccat, &: appcccntiam dcjecUm rcvo-
cat. Obmravicetiam illiusprzftaotiam Acofta, in inveteratis capitis dciJoribus, hcmicranta, apo-
plcxia, aurium tinnim, arthritidc, ventriculi 8c uteri aflev^bus & .ifthmate. Si nimia fiac eraauui6
bibat xgcr dimidium cyathum CmN^e, h. er. decbdi Oryzx, aut aviculam oomedattc citd ceflabit. * UmnrMA,
AccclIi:, quud ncquc fatorcip, neq^iic txJium, ncque nic*i;ni Lii.in fiimiiur pariat, poflitquc fine '"'*iip<«"'
Dizu oblcrvacionc, etiaiii iis qui lua ncgotia foris geragunc propuuri. Exhibcndus cft liimmo ^^'^^
mani!, nec dbus auc potus conoMendoa doaep poigaiilioc tfnancum necenanum videtur, tum de- pi^f,„,ci^
inuncyathus jufcuU gallinacum tende deoij^ icfi^am diMae t^vaoonem vidc apud Autorem. MmmdK,
BiGolis calidtlque rentriculis nomiRiil molelHxparere donec dbum iamurit & nonnullis vomuum
cscim-c vdijs eft. I Iis pulvcrem nonnanqu.i.in .!edit^x\cnfh (ympo ,ic;to(<) .lut (.'.irambolicondicS
cxccptumj auc m caupotu cum laccharo rolicco ettorinacum. Solci uicadum m nonnullis arif
pcuntnmfteiaNiaQoaanenicaii^ atqucln «liqiiihw^ (ledMuciiadmodum^lunnorrhoicl.is
4. Lgnum
L;iyui..cu Uy GoOgle
1 804. H»I S T O R I A P t A^W T A K U U*
^ Lmum ntpbruieum Parft. m^ttu um c srulee & fi*vt tmgm J. B. ^rqgnMM <
lumrtdJtm C. B. Cfl*/i )«• ./ij«m y«y«»* Hcrnand.
Htnuiultz.. ' n- . r
Al;is Tlafale^vadi, (eu picdicina (anniinB oocdnea. Frutcx clt masiius, itjpicem teFem (
acm, cr.iiTuni. M.ucii.iPyri eft, foJiii Qoeris, irfnoribus lamaiH Rmodrvo fcd nuioriboi ; flore
luteo, cUnRucllcii^-\ p.ii ^ I' iN; loiiKiulailo, compofito i_n (pic.^^^ _
l^ctu. Provenic refcionibus nHxio;. uc cali.iiSj qaalis eft Mcxican.i ; & intcrdum ctiam fa-viciioiibus,qua-
lis etl Quauhounaccnlis. i j
Vtra & E|us u^"» ( in<3u« Monardcs) jamdiu receptus cft [ m Hilpania J ad renum viria, urina: difficul-
tates 6t incommoda : poftea exporimenio compeitum eft, eps a^piam mieQods & lisnis obftrodiQ- .
nilitis urilcin cdc. Fit .lutcm hoc raodo, Ijgaum aflUladna&inini^^ condflim tn optima & hni-
pitiillinu fontana .invui macoratur, acquc in ca reiinqiuiuraonec aqiu k Wjentibus atEimpta fit : de-
indc novani aquam ligno atf indunt, arquc ho£ totics lepcttmt donsc Irpnuni nulKim .imphiis nndu-
rani reddir. Diiindi.i circitcr hora poft inic<ftum liRiium coeruleum auua colorem dilutiorem con-
trahit» qui fcnlim pro tcmporis diururnitaic mienditur. Aciulccratur Jigno ilh fimili, quod aquam
croceo cokiie infioc. iyajc Hemajides febres exting^uere & colicis mMeri j acque bcc poceoiiijs
' prxftare S radkes iM^/ adjictantur, quanquam Tcntnculum kmK. ExokHbff poftquind«am dies
virtus. Mirurn vCro quiKU.iporcm a.']ux noii murct.
Ex noftia oblirv.itioi)C lisnum ln>. aqu.im cui infunditur flavo & fi diutius rehnquatur crocco
coloi c tingif. S) aqu.i lci. colorata phiala virrca cxccpca inter lucem & oculum collocata ncr radios
rcfra<aQS ^dctiir. At vcroUoculilitus fic uiter phulam &c lucem, 8c aqiu pcrratlios rcHcxos Ipe-
aeciir ccerulca apparec tinAanf nt cnMs Tolenci faciic cft ei:periri. Quod idem in Titro croot»
colorc tindo obierracur: quocqnot e^m radii i vitro ad oculura refle&ontur ooerukum colorem
exhiben^ quotquot veroper vicnmi ad oculnm tranleaiitoQloremflnlni aooeijnwe leprzlemancj
iit loaimVitniminlMcfiu&viin^itt ilkggemlcm
ApndandquioreiQncoas nnHam SancalanBtijMBdoiwm invenimnf ; ki apnd Ambesj qut ea
lute ofteiidenim, 6e tnafenen ftceninr, ^likshn^^
Da:orticata Santali citrini qus adferimtar fragmenta truncum arguunt fatis crafRim. Eft aucem
• Zjt t^utim- lignum fobdum, pondei-ofum *, ps^nibus reftis, quo fic ut hand difficulter in redas aiiulas finda-
Xw^fjT ' ^ palhdo rufcfccnte, aut verius flaveicente, ac nonnihil in dtrinum vergcntc, unde
■ nomen; faporc aromanco, amancante, cumacamonia tonim os implcntc, & ad cipuculque pene-
traote, iiuvi, odoro frag^antij molchum oonnihil xmulanrc, auc fane cx eo ad rolanun ooocem
nonnihttvei^te. ...
$Mt«&«* «/iwi J. B. C& Ger. F^Jc.
• - *
Parum colorc difTcrr J citrino, maRis palicfcir, Pyri ligno quod palliduni flt colore Gris Gml^ :
alioqui eajem liibftantia, cadcm textura,& peitincs iidcm. Sed odore infcriusj quippc qui clcbiiis vix
|ierapiatur, uti ncc (apor.
ScnbK.Gardas incer utriulque Santali [albi & pallidi] arbores tantam eile a£Bnitatcm, ut pa]li>
dnm k cuidido diicemi non poffir, nifi toitd ab ipfis incolis qni eas mercatoribus vendunt.
Cxcerum (inquit) Sanralum inNucis JugUndis magnimdmcm attollimr; fbliis .idmodum viren-
tlbns, Lentilct sniulis: fiu ex avruieo nigncat : fhidihis Ceraii magnicudine, priniiim vuidis, deinde
nigcr, inlipidus <c adniodom cadtaifc • ino(iocam.feniiit ofle aifaarcm nifi <ietriao jam onitioe »•
ficcatam. . ^
') M/oub ^laicantur haxgenerain India iiltra Gangem, plarimumvcid^ TimorinfuhqosEUiuUquepor^
ttola.eft : iavemunmr edam ii» VerinalipQRB Javx, veiiemenier qoidem odacanmir« (ed bravi iena»
' . fienj. Gmt. . .
Quantum cx hac Sand.ali dercriptionc co!I-gere li:cr," inqr.it Clufikis, vald^ erit dubitandiifii, m
legitimum Sandalum paliidum habeamus ; quandoquidem lcnbic vix in Luiicaniam deferri, quum
ejus precium majus fic apud iplos Indos quani apud Luiicaim Fierl igimr potMi^ nc «liquod afiwl
odoramm lignnm nobis pro Salualo lq«imo obtrudatur.
Pmk |[jgnahaK^Mica(nmacaBrdiaca: Vfaipnecipkinlipoc
I epatis. ExtiinlccCis in catarrhis, cephalalgia, vomitu, Eparis intcmperiecalida (in Epithc n.)
Arabes colqce fecuti pleriqiie medici recentiorcs Santala frigida cfle flatuunt : Vcrmn J. Haiihi-
nus aliiSj 8c quulcm rccllus ex guftu & cffcdis ea cahda cflc dcccmunt. Klcfi -.anum IX.ui ioii
Santal ^n, quod ab his nomen accepit, przlcribi folcc \ tnedicis advcrsus calidara hcpatis intempc-
ncm, ejiifque obftniaionem & iderum, necnon adveotncuh 8c vilccrum debifitacem.
Garcias magnam Santah albi & dtcim qoaittiBatero per nniverfam Indiam abiumi lcribir, qina
omnes fere ejus incolzj Maoricani, five Goidlet iOo in moccariis lapidds eonmlb & aqua n»
oerato fibt univcrliim corpus inung mt; dcinde ficcari finunt adcfbl Oorpanl eoUendoiS, 9t odofis
Conaliandi caui.5. Indi cnim plfu imiim odonbas dclcAantiu-.
Invcnitur ( inquit uicm ) ik.\n Malabar odorati ligni genus, Satlfalo albo pcifimi'c, quoTe in
febribus indigeme inuneunt, imgua Malabai ica SMmkmrtn» appeUamm. Commcndatur ad EiVlipe-
la» &infianmMtionevaiqpe Saiieifi ralm
♦ • ■•■ . ' ■ •■ .
Parkinioaiib
Ly Google
Lib. XXXII. T>e Jmmalis ^ miim cogmtiSy ^c, 1 8 05
P.irkinfonus Santalum album in pulverem rdaautn & vcl in o.o forbili fumptum vcl in vino • ■
^ubrM^nafteres calidos pcr no<a<;m infufuni & haulhim ad /pcrniatis fluxura in utroris feii
SimtalHm mhrum J. B. C. B. Gcr. Parlfc itUb /hm^fi
lapor
linceo aff Hcftuin tingit.
Gardas Santalura ruWm & lignum «o imer fc difiirre fcribit, qabd Santalum rubnini
• ncg, dulce fit, neque inhat} at lignumBrddini^^ At vcro Samalum rubrum quod ad nos
. adfemir nibfo oofow in&iBe Bocamci pleri(|, tribntiir, at m^jmtm^ mfinmr, r 'nrw ^«"^ iim-
gis, aiiud minus.
POrro rubrum Sanulum non nafcifur in Timor, fcd loco valdi diftante, vist in Iqdia.iatnGtti>£wtf
Cnn fluvium« in Tanafarim & nuritimis quibufHam Chaiaman^ tis kwis ^Mtiff Sanft»lw
nhnn adfart pro ccrto ailerit Garaas. TiTnnni.
Hoc gcnus Santah refi-igsm &aftringit: undcquicquid virium Arabes .ilifquc .idvcf^ ardorcs
aliofque morbos cahdos Sintalu attnbuunt^ huic podffimum conveniunt. Rubri Sancah (iaaait
Garci.iO <^pu>i inaoi exiguu^ cftalwtciNtoiis. Uioiiiiir cnwa 00011» fitvid« IcIni co tmotta!
frontem & arccriis inungentes. • •
Abelicea, autore Hon. Bello, arbor eft migna, reda, mulos ramis prxdiu, adfpefln pilAra^ ^\
fi>lia Alatemi, (cd rotundiora, profundc ferrau [qwM flom Koferac ignorare le Stetur. 1 Fmftni
magmtudine Pipcru, figoriainfi roomidus, ftAaniam yinSm 6c nigiumineidia Ma«.f|% fapii
dun & paululum odorau : piuvis emm fmjiis Sannla imkaciir.
Arbor hic in foli; [nnnribiis Leucis, efxumquc altidimis jugis provcnit : 8c cx ea trabes fiunt. l~ocui d
Antiquis ignotum hiillc duuc Honor. lielli, ni (it Ulmus mootana Theophraftij liU ). c 14, Sed
ilujus duo genera defcrilMt J. Bauliinus, Venim feu ecnuinum, & Sylveftre.
t^trum diAam fylvcftri pondcrofiuselt, nigiuni, alicubi interdum colorcnucisjuglandis.autetianf
pallidiusj quam colons vaneuccm in boniutis notishabeot: paffim eeu minucis quibufilam fie-'
jnentis (carihcamra longi frequentibus, aliis fplendicaniilHis ncc impreffis lefertmn. StMckadv
Aichkeaus aliquaiub fed rarms Koauos cnfiiindine tnmcos fc vidif£ feftttur, fcd nuUum unmum
Snodnon pQnodinisabqaa labe ahcmtfiiacir IflWOum ; qualeSc nos aliud habonus (mqmc J. Bau-
inus; ac Subi^s quo^iimmodotnn|aaiiidAaiiiiiinfmqaadimj frtati fif linirnpwlg tii-
buiffemus, ni is monuinbt .iliter.
Sjl-veftre vocatum piidiao nigrcdinc ac pondere ccdit, (ed tix degiuitia ac fptendore; pafSra
quoquc lineis, ccu icarihcationis quibuiBam veihgiis, vcTum non ut In nciori profundis aut mal^
aihilominu taroen (plcndentibus, oonlpicnnm. Vcri portio adoiefeensflamma non injucundura fm.
rat odorem, ut nobis quidem vufcmr, nontameo hnc odoris quadam gravltate peculian. Utrumqua
aqu2 inieAum prodnus fidis, & vix aliud i lignis invcmas pondcrdius. Videcur umea fvhreftns
nonnihil pmguior Sc oleaginofibr efte.
C. Bauhmus etiam duo genera habet, ea {imt,
I Kbcnus ThcTCtoin Indtc intula Palmobotere ptcftantifflma & nigra. VaLOiHus fcribit
quofiiam Quaiaaun ligpumEbawm cffc contendcre, & Pcna cenfet Officinanam Ebennm fpeaeq»
Guaua efle. Veium memmeiuius ( inquit J. Bauhinus ) ab Autoribus prodi frotiiks £beoi fiuxo
Hmllcs : at Guaiacinas allacas vidimus Coman UuriTe filda. Fmavea ^3««^.».^, ggiM ^ag^ niap
tcriecft, & vcnas pedinumnwdodilcurrenceshabet. .
a. Ljgnum pice ferc nigrius & pohto eborc laevius : aAordaflb Borticc vcftiu : m cuius
^beoos daudinir. E^ldem genens Ugna mbenna, & canc dnilo ftsraotia lepariimoic inioiila
Miuritiana. ^
Theophraftus Ebcnum Indix piculi.irem cflc fcribit, cujus duo gcnera, alcerum prxftanti pul-
chr6qucIigno, alcenim vile.ic ignnbilc; ipla arbor fruticofitcft velut Cyriliis. Vtra^ guodnic^
Sola LtJiam^rum Fertehcnuvi^ lui^uit. V'e uni obfervance Pluiio, HcrodotUS 0ttniBtt3Dfri|SliltH^
nialuitjJBc in tnbun vicom rcgibus Perfidis ^ maceria e^ ceiiccnas phalaqgas csrdoqtmne anna
pisnftdA iEthiopas cum auro Sc ebore. Et Diofoorides, qui duplioem Ebeonm dolcniMj altenm'
6&m((oe optimam£thiopicamfacit; alteram bonitace infenorem Indicam.
Phnius duo genera ita diftinguitj i. Raruin ui quod meiiiai, arboreum, trunco enodi, matcrie
nign f>lendoris, ac vd.fiiia ai» protinus jucaadii s. AlianimfimiootonQrdli nwdob Sc «qmt
lodu di(per(um.
Ebenum fitililc & tapidcum, quod Georg. Agricola delcribit ad.iepiinii fibli Dll mt MObmk
fere caloerai, abalongd res eft d> £beoo ra^ris noUie usils & ^
Vulgare Ebemim non efle Adiiopiaim niolGari& vel liis armmlentis probaair« qu^ guftu non
flt mordax, null.im dum mmducacur oflcndat acrimaniank tiuUinn iMii iniiW^ii|k^wii*«*tfjfffiHnk
fMCuliaof pmguedioem, hacceodaturjfundac 'Jt-Btff, .. y • .L*^ ' »
O 00 000« TfM^ghiailat
L;iyiu<.co Ly GoOglc
|80^ H I S T O R I A F L A N T A R U Ji.
Thcophr.ifti« Ebcnum cnlom Kn.r.am rccond.um & aiTcrvatam nor. ^cqmi&^JcnhH, fcd na-
turf SSm Vcnim D J^err,^\ni^gn;} pcrcR,m«ror, dc ^-^"l^JS^^,^^"^
Xrcm quamprimum ca:(a eft m ailerc, krra a.ll.cindan, SSJS^if*^
Snfc intCtSum itum tricnnmm fi ItRnun. dcnlu.>s l.c, ad (cptcm 1« o6te JKAm dntDauum Ul
SS?m hTSem demcrfos fcpchcndos circ antcquam matcm tra^bibs & opcrjus fab^
iic ad u( uui pr*par»ndi opus vald^ a.fficik«bbonolum«fc,mMmfllte«miBMtn»mi^^
Alla etiam hgna hoc motio m terrj defoflTa diutumWM tAnpom 0£ eMorem mgrom «c dondsm
«li>aM Mrcm fnnirahiint ut I SciK.ni t't;;iuinum mcntiantur.
^rS^n^^ V^L tdUmon.a ocuhs uc.l. cft^ Scobem eju, ocubs umc^ mcdcri di-
VPa. eum.liBn6queadcotm^titercdmpdlbc*bgincm d. cua P/».
^ Hodfc viriaopsracxcafium, areuU, abaci, capiak fpeoibriimthccar. pefti^
ma^bcca:, lclU pl.cat.ics, ..nas.nes..8c alia P^OV^J^^^^A^ V^tSS* riSl?£
argento ebom wrioardfk» a«l«»«j fl«>«» V"*» * AH»ite Vmddicoram ndem b-
**AnglM quidam cx brcvibus .ntcrvallii CMWulfionc fl-^f^l"]^?^"^;;^^^ ^'^»''*^
m3m ?«uarent humortni. tL"=^S^J^f*^^ "^" ~*
piofus fodor ptoliaebatur, conTaltam Zaew. pnx. ObC 44. ex Adiof. « fb^W
* 7. Ligrtum Hrtplso fimth citruU» tingtin J. B. 4^* ^^^«0 ntfirMpm ?
Haiid iti Brafibo eil, ariorc 5e peainibus iifdem ; (apoiTe tamen lucul«iaore, & cum
adcedine nonniWl acrl, & od«e«Wo, quem acquifitum negant : fed hgnum efe reoBoam qoo
odSui Ho lcnitcr maWcanm «WjJ» oiloce ammadoimvim
jctelanjm tindiu.un. " • • " ■ ••• ,
8. Ugnnw cmtUum ftmgofim, cMts Vicem ^^l^t J. B. L(^. levt fung^ti» i J0V0 majore.
Hoc autoreClufioEibt il.tc 8. vdddlereerat, utnihiltufiSainbudmedulk
v.d8rctlir, fmigpsi tMoM qwibm « caiidKU, coidoe idmodum t^^^
wai^,diieracciooloiiibide<*i«»n«mobmftma^
Hn/i
pcroft etiam aliq ua corticis rcnuis, cncrci, tocum vwm wnMuiy M.mTy^^ — w
Bneiv igncm f-»^'' ' condpicns, Oibr nidomlentus. Defcnbimr .dem aulio txofc I, t. « B. wm
eft ad iffiemcoalervaiMkun fomitu loco, non (ecos ac fimgus aut eUychmum.
Ift. ■ Ciiwi bJm %mMi J. R»
• Huiu^ friiftulum ad j. B.ruhinum mifit Coklenbergtus, pcAinibiB CmilcAUja Fatflds jmnfinerfil
tnicis interlucentibus, odoioim, colore lubrubente, fapore nonnAtl aromane» qm quedam iiUK*-
dtncquam accKlcntarum fu^ncabatuf. I. Bauhinus. Idem Coldenb. ddqpfendam inpofnsamii
eftc Vctenun Qom aibor, esq^t men» pcetioififlinm parabo
' '' • " . '
ir. Det4pi» CiMrm,
■ Lignum colubrmum diaa: funt hoc genus ftirpes qu6d fingiik mirum in modum utjles funi ad-
venm oolubNnim vinilemos iaus & morfus. Q Bauhious Clematnides vocat quu plerxquc iar-
"hJ^^u^ ^R^Iif.^^^XcSprthenfum fit fapeonam fflMflimfHiddie vide apud Geidain:
nobu cnim fabulam re(.pcrc vidctur eanarratio.
jMKm oMrimm I. Gmtm J.B. Park. CUmMm b^a ftlu* ?erfieMt /ntSm ftricljmf
Duilm aut trium palmorum altitudine affiuvt. poncii viisatii« guaftior aut qu.nque duntaM^ »■
nuibus. Radix, qua: maxime .n ufum venit, vclud tenuionim noltrarum Viaum radiceaiimumce*
pttibus aut nodis \c propagans, .tiutfempcr radix aliquaextra folum fe exfciat, & fadlmuiM «•
empu alias in cjus locum fuccedant. Radix hxc candido<:inere,i eft, lohda, adnxxtum amara guiiu.
fi/MlVgficgnwl'j magis tamen virentia. FUt long^ a folus racematim cobsret puldicrrmio f»
bre rtkiimx Fhiftus Sambuci, ied iubens,8c durus, racematim cohzrens, vehufin Fariciymeiio 1 n
infula Tkalan 8t muk.s aliis regiombus fit itt Goe coiuineoti nalci tndum. " ^ ,
Tennir pruniun hsc radix, & ex vino aut aqiu oon&ali piopinamr a lcfpente per^iiiil mnmr
ed oewttSeaMlimodo!. fle •«'•-^ .«fi—
V
Ly Google
Lib. XXXIL T>e Jmmlu (sr minus cognitis, (^c. 1 8^7
Ctluhrtnum lipmm II. Ganue, CIm/io Jcaadmi J. B. CUraatitu Indtca ffpufa felm lnttk C Bk
Arbor eft (cum ioUimnraitit imUjs vidna ariionbus) Malo Punicz Cvmiijs, fpinis brevilms & Hr- ■
tnis horrida; ooitke candido^ denfi), rimolb&aiiuro, non camen veluti pnoris coftcx : Foltii eft
lutcis, afpedu pulchcrrimis. Hanc aucem (liiaCttaUam quampiam arboicim p. oveniat) perfum-
mos e|us ramos ferpere, atque Cucurbicz modo am|ileAi ferunc Macanes Cluf &m«. candida,
venis quibatimdiftinfta« non dtffimiiis Fraxini Iibm; cintwi<nwwHcaiiw & qDandoaas: «nm.
ven^ deedbua «nHio fapOKcft dtyvahe^^
In inlula GoK jula-finn^ mmqoamGafCttT^^
Commcndatur advenikyeoena veliic pninum_, &c eodcm modo ufirpitlir. Solenciplttm JigDllfli 9Sm,
cum.corticc & radice penmxtum cxhiberc : pra:fcrrur camen radix.
U^mm Calithraum m. Gmrti^ Parlc C«/. Ligm. g. Gm. fttim Lmifa J. B. Ckmmitm AJBtf
folui LtHtifcimt eMJUm ittmiUmftib OBb
Ramos habct paucos, tcnues, quamor auc quinqaed^oorum longitudinej qui nlli alligati luftcn
tare fe nctjucmit, (ctl pcr (blum lcfc dilftuidunt. Fdia \ .\v,\, Lentifcinorum effigie, oUonga,
viridu iai maculofa, hVe nigricancibus excaodido nMCulis iclperia. Hadix cenuis cftj dura^
8C odoraca.
Cum Prorcx in Ja(arupatan infitla COI1>Ci'HiilM efletj donodata e/l ilii iiaciadil^
miriticc adversus vencna przdicabant SonSem itt Coadnead Goge nalici tenmt.
C^nkrimmt litfmm btdtractum feiui Brimne, jUt^teL J. B. Lgfk OL L Attftm Park Ckiiu-
tkm MtMmjb filUtriim, tdmDmmwB CB.
NafMir in MahW Hedenr modo, ootonDneqiiaili majarii fn« SaqieaiMte. Aflw iHi Innt
Bryonix ferc finiilia, inccgra camen inicio, nervoque przdica per longaaCBeurence, & quinque
aut lex venis m latcra vcrgcntibus. SuccelTu tempons accedunc cxigua loramina, qua; pauiatim
cum fbliis mcremencum (umunt, donec tandcm omnuM>(bIia idndant edque Vitisfblus iimilu red*
daoL Cooipicumtur ecum inierdum in eadcm fiiroe fiblia integra, alia exigii^ joouiuUa majan-
bus fenmlnibus pnBdtta. omruaque ade6 innr ie ^ffimifaa, uteiuldemplamcnlianitnMn^eflev^
dcaiinir. Tantam ver6 iubec hoc hgnum cum colubro nmJjtudmem, ut ( Acofta cradciir e ) qui
non iiDrit aut dc djc non viderit, /i adLuna; fplcndorem nodiu confpicic, vivum colubrum clie cxi- ^
/limct.
SoloiMijus iigiii odore ierpentte fiigati aiuot;, iddroo infioLs maxima ex jurte illud arcumfen-e
OMftNM DiUifJi Cmmkm, Mifim il J.& 1«. ctMr. i. Jai^te PcrL Clmmitii
r«ftiM^ m4m /ii|mM C&
admodum brevis eft Sc tenuis, o&iqtiefiilnmiDodo /o/m habet moUiaj izvia, {aturadiisH»
rentta. Flei aut Sca&m nonanibeAuii nec qnifi|namfe vidifliB afienc JUii» ohloiicatc teniiis
eft, minimo digico niinor« Mmc tnd&noimiinquun ektnberam 8e limma teflnre lcrpcns; amntm
ejus cortex valde ccnuis eft, cincreus, millo dum guftatur manifefto faporc prarditus, deinde ca-
men. guftum in ore rclinquci\5 luavenij & uci Molcnus odoratum. Fillus eft undique hic cortcK,
8e Iponte Icfe cxpedic ab alio crafliorc flavoquc coi ticc fubtus lufcence qui odorem Trifolii odo-
rari vulgaris refert, & iaporem Glycyrrhizi duictorem : Dccmaafiis odore admoduni iuavi. nec iajup
cunda mordicatione, momencanea tamen prsedituseflisoeprellHndidir: ipia materia lignonc^
dida, dura 8c iniipida. Folu napifiipofem refenmt. rrHocirriito hiro Ibpia
drdter (]uatuor uncias longum in caput extnberans.
Ihvenitiir in M.tlabar bcts huiiudi^ 8c
atpanturj nec procui a nun.
Ad eadem aitqun pnNedcon.
Dc hac arbore in alio hbro (qui tamen nunquam quod fiamnt «dilus eft) ie aAunun ictifait
iVcofta. Pingimr k Clufio nods ad Acoftam fragmenoim Igni cum oibcrc five (uperiorB radicis
paite in nodimi OMda, quod Colnbrinq AooltatHlem eflefufpicamr. Sniiilis «A Ugni Ir^
mentiim i J.ic Gareto acccpmm .i Clufio, pcr mcdium fccundum longitndpem (eiSum, coloris
erat pallidi ; ipfum quidem lignum amaruni, fal corccx jwulu amarioi-, cufus (uperficicsquodanuno-
do flavelcic, ip(e ver6 ex candido aneracci coloris e(i.
Harum omnium ftirpium Ugnum (ive pocius radnu non mod6 adversus ammalium virus ejacu-
Imtium morfus iau(ve efficax eft, fed etum cpn pwris lumbria» neeare, papulas, cxanthemau
8e impeagines tollcre crcditur, & cholcncam quam vocam paflioiiem (inoote Merdtxi dicuncy
fanare. Similiter utile dle mcdicamcncuni fcmnc adveniis febnum drcnitus uncia: pondere propi-
natum, pnui tamen tritum & aqui maccratum, per vomitus expurgaca multa bdc : Addit Acofta,
ancopen. ventrioili dd>ilicatem Sc cordis crcmorem. Hinc oonjedamr LX Grevius, vel cognata
e hsc ugna acliori ex cujtts cortice pulvis Patrum fic, vd eju ia ftfadboi imeiiiiinBBdbas rim
expcriundigcmveaiendioccalkncm todisdatcpo
Ooooooo % AlwaidainM
Digitized by Google
Hi$TORlAPl.ANTARUM.
AttemVimus cxpcnmcnt.i Antoniidc Heidem ccntum Olilen'. 7. qux ad metranlrniiitD. HMlfe^
A«i robreni q^iiociciisnaiD (cdbukium Ligni Colubnni pulvcrcra alIumit'Tornator quidam arca
vefpcram. SubiequentenoAB (c& ttis benehabuit, fed nune furgere vel corpus movcre fatagens
fenciebat tremocon in menibris: acoerfina edubui nuzcuram hypnoiicam, & mtra paucaj bo-
m neniofc libcntur xger. EjuOem lipii 5ft aftnnpa i nuliefe cacheaica practer trcmorcm ad
uporem, ira vx x^n nullius tei cnram UbcM^ ncfiinw (nc mihl ICQlliC^ 6cffi i|
tavit 6c f\uporem,
mundo. vcl vivcre. Cui A(ur inixriir.i hypnocici-
Rcculit mihi iUuftrib Domin.i f.iinuliim (tiura ab aUumptt) hoc ligno inll.ir fatiJ extitine. Hxc
peolu:uUn& & confcrenscum ivmpcomaDs anuce vomica ia caoe excicat» OhL jo. g»ar^tii £qiut
nocinHiftoiiaNucb vomicz retulimus ] libcnier fiAfai» afacnri fWXmTOMomcfe
UgfuCtlMti Katcmcneftcooicdtan.
VcM^ fcMiim cft gc poBtoofam Ijgii Viae idbr, peainfl njgpkaiiwr.
I>iiriu(culum cA Hc pondaofimi^ colore Qpcrois Hiijpaaicz .- in pulverem redatftum Qtftxis
14, /igsBHhtim 09mmmm CK ligmm jUtu Ml l^mm Jlm<i§tiBmm &,
flmpiim fmsnm yh.
Ljgnum p:regrinum, quod Xylalocn vci Lignum Aloes vocant OflGdna: peAimbiis plerunque
denttt & rcdis ell penexturo, ouodque tranlvcrlim fcctum Quemei bgni pet^incs aemulatur, par-
tim albicans, durum, grave. pinpie, lapore amancante cum quadam acrimoaic anmutica ; pru-
tiit injeftum bullas agir, toc&nM^ wifim mHiipirlnr, iiimiffinaim ^ieaiic odonn^ cuidem veid fi
fifHando pergas flammefcit
Hii)i.sLigni fn:lb raro magoa ad nos jdvehuntur, utplurimum cnlm in fragmcntis nobis tMnP
mktimr, quar opcinu ccnientur mgro-purpurea, vcnis cmcrci coloas uwcrfe<fta, amara, pondcroti,
aqux tamen lupernatan(ia«.fiqaoicraii 1'runis candcntive ferro iinponanturcxludariria, iuavei^, ac
acidulum, fumum iiinoaidanmrpniicatia>bdJulaiquefii^ poit ic relinqucntia. .St^roJL
, Ip(a arbor, tefte Garda, OlCB mnffil eft, interdum major. Vidit enim ramum e|us cnm Ibliii;
Fruct.un .ii;f Horem vidcrc non contigit, ob difficilem 8c periculoiara hujus arlxir:^ '1 t j-n.-rn oSlcr-
vationem^ fi cqucnter in iilis locis utjicrefat graliantibus Tigribu^ Fcrunt autcn» rc^cns uillectum
Agaliocum nuUi odons fragrantii gratiimelle, ncc niii liccatum odoratum clic,imo cumodorem
per univcriam ligni macericm non diiBuidijied in ipfb arborii corde live nucnGe coaGcrvaii Cial^
fum enim efle corticenu 6c Itgni nuKiiem odoris experteni. ' . .
Sethi & Serapio exciios arboris ranios cerra obrui fcnbunc, ut potredinis iotervcncu corrumpatur
id quodinodonun, nempecortex &exterior iigni prs, quod nobis minim^videtur veriiimil^
Legitimum AgalioclKinnn M.i|jcca & Sunutra inlula nafcitur, inquc Cambaia flcSiam.
Garcias unicum gcnus Indicum novit ; alu mulca dillmguunt, prxiertiin Arabes.
0£cinz, cx obicrvacMne Cluiii, demonilrant duo gcncra Ligni Alocs, pi itcrlignum Rhodium,
qno uic iiint loco I^ni AIocl, i. I7ni diverii ooiores ex vcnis hbrifvc albis auc ex luceo paliidis ; iive
es mgpo niMoeritmi finmil mixtis, magis in ramk quam cronca Hoc genus qtddam dofti
Ttnmi Bgnum cxiflnTnnt, alii Alpalathum Dioicoridis. x. Li^um Aloes aliud cx ni^ro rurcfdc,
leitnoitim, quovl ulluin gratum cx lc rcddit odorcmj pondcrolura, & aqux fundum pctciis. Hoc
(juidam putant Ipeacm Ebeni Diofcor. ,
C Bauhinus ex autonuce Ludov.Roinam & Jo. Linioocaiu tnplexgcnus diilmguit,
1 . Pnmam vocat AgaUodumi pneftaarifltmiim. qnotl OJm^ •neuat, & ibrum inter Rcgei
Indiz diihibuitur, cojus firagmcntam dnanim tmdanim muiibus ooncmaamm iacnarr.tbilcm ovTo-
ris ruaviucem iupra omnia (iiffimenta fpirat. Dc liocScaliger, AgaUodium noftruni quod iiabb
muslevcell, odoratumquc adco ut loli traftationc, iine ulTo iiibjedo igni fpiret admo;iuni validi
ied luamdc. Hoc gcnus, cradcnte Linlchotano, Calamba vocatur, quod imccnun cum auro ar»
jcncove pcrixpc dcpondcracur.
A. Secundum AnUoduun Officmarumeft. P*lt Jt AgmS* Ijnfdiotano, de qoo egimns.
l, Tvmmkfiabydma t^^ Ex mc (plwrulc precacorfar, odoris jncotidi'
lUe & prcrii m.ignitudinc comnicndabiles confiduntur: magno item m prctio cfl, tjuod cx co
Indi facrapis iM lacerdotibus uidc rogum defunftis ilruant, pari honore qup apud nos nurinorca
lcpuidira cciclirantu' .
yirn. Cxterum Lignum. Alocs calfadc Sc fiocat: confertitivum efl omnium viicerum ac prxcipuo
cordis acuteri. Spiritos viules ac aninuks reaeac: hinc medecur lipochymix; aQiaritumne liit
% lumbricosnecac. Excern^ creber e)us uft:s cl>m cucuphis 6c epithemadbus cordialibus.^
Agallochum Diolcondis conunanducatum, itemque decoAo ooUucum halitum oriscommen-
dat, ac toti quoquc torpori liccutii tntuniqiic odoris gratia infbergitur: ad iiiffiii.cnta dcniquc
Thuns mllar .luiubctur. Radix vcro draciinw i. pooderc pott itonMchiliiperiiuas huiuores iinbe-
■ allitataii ardorcmquc micigac : lis quoqnemioilMaii <c iCGimmi ddoc cxaiiciei^ cc OyfcmG»
rici» aut torminolis cx aqua hibitaowniIamr7
ARallochum AntiquoniiD pierinie Bptwid iddn dfe pttmc com Xylaloe (ea * Ligno Ak>«
Ofigunu^ XylaloeiiiiittmobaiiiancndiiMii diauuTC^ Heniidms ii nonnuJU fimiii-
Ligpii
I
L>iyui<.ca Ly Google
Lib. XXXIL 2)e Jnma^ mrms cogrms^ ^c. 1 80^
LiKni Alosj f. iiftr.rn cum j^ummi adhercnte i nobiliffimoiViroD. Rob. Boyli; Mufo Rt-g. Sracfi-
ds clon.JCum nieminit * U Gi cvius. r.r.it autem ifliusgummi (atx)r I.igni u:ule cxuJavit p.oi lus litiiiiHj • ht Di/inft,
oolor Aloes puiiliinue luciJ£, Socotrim (littar, {iquidein ramis reHcxis Ipc^tum l'icv;m rcfsrebat, A*!^<*4X'
refra^ vero^ inter oculum 8c li^ccm (iifpenfiim Cafbtuicali inftar Iplendebat ; in pulverem re> ^*^
d.u^um Ailvum apparefaak Uoc aliudve linule«iiiimi aronuticuoi antiqnam UebrjconunAlooi
iui(1c atlcrit prxdidus ertiditiflinnis Vir, a cujus &nt]inii}ine vulgaris Abe nomen aecepit.
Ex relationc D Philiborci Vcrnatti lignum hoc lac manat .iJco virulcntum ut li m ocilo; Incilit
cicitatctn cauUt, liin ullamaliamcorponspartcmpuftulas cxcitct, cutcni inrt.immcc: qucKl jJande,
Itgno ariiorif MMdDelli didae inlndia Oasdcntaii traciirui. IIoc (inc;uit D.CJrevj) ncque de
Ugno interiore nopie de albamo aodptenduni elt. fed dc cortice ibb, 1« eiyin ja nuUius aiboni
ligno valal^to lufiteniBobftrrarBineiiiiiiilE^ mm
■
15. De ^fpalatbo^
Aipalathus Thcocriti Scholiafti dicitur^ «ft* ««■ f*^'»» ^p' '3Kw}if']a» itHfi^"^, nm «f«{ii9wt
4 peixniflis difficulter avcUitur vel anfeMor. .
Afpalathum VeterumOffiiaiiiiincognitumefleMatthiobs aluaue exiftiinaab
Riicllius ngnura Rhodium Ofidn. Aliial.itham efle multis probare nitinir: cui Cs opponit Cor-
dusScLignum Rhodium 0(Bc. pro Xyl.iloL: .1 nonniillis veniiit.mi .Mji.il.uhum non ciTj <.onrcti>l)C
& Rucltu argumenu refiitat. ivIattliiolub'ctiaiu Kucilium ciron.; .u^uit , qui raiUwMi in trodcndo
ligno R.liodSo Oorio conrratius efl, cum ci deticgct acrimoimin ik ji u.i: irudtncm, quas ei tribuic
COrdus, tantaj inqaient, ei ineft amaritudo uc nuUius guftum efiugeie poOiCt cui adjuafta eft •
aim aliqua adftriinlatdi vi naiuiefta Mrimonia qox penlaiim indpiat donec prorbi eKnte>
£lAas fouccs propcmodum ut Cocco];^nidium cxafperec 8: fcrvore dctincat; uc aemonftiec fi£
Lignum Rhodium e(li Olc.im .L;!.iopicain. Utri (inquit J. B. ) crcdcndum.
Matthiolus l.»Kni Rhodii plaiitani Olcaftri iii inlub Rho.io rulccntis (pccicm c(Te air.cujus etiani
deHbrtptionem & hiftoriam dac a Rhodiis libi conununicatam : Angutllara etiam c]us delcnpuonem.
tiadit k Rliodienfi quodam"plunnacopu?o (ibt miilam. Invemiur m inli.ia Rhodo fruccx rpin»
fas, foliis Oleac (cd uaulo minoribus, flore albo odoracipiauv CORice ^UNcante & afpcro. Repe-
nuntur mtciduin arrnirculx (luxdam qux decra^ cortioe cworis lontrDbeloentis; .quo vccufliores
eo vcgccior coior. 'Cocum lifinuin non rubet fcd folum partcs qur adh.ri cnt cortici. Nun : c[)Ci i-
CurinccKainKila RIkxIo ligiiuiu ullum ibi nafcens odoratuni cxccpto .iu)c, ex quo Turcaniin no- - ' •
bilet fingularem paranccompoficionem adfiiflummij cujus defiiriptionem.Yide apud J. B.ui]unun>.
Honorius BeUi lignam Rnodium Mtttk & Oifrt*. 4 plurimis pro |egititnoA(palat^io in Tiwnadi
aTurpatum, nil aliodefle affirmat qnAm Cftdi veri i Manuitha defcripa jignuni, qui in inrulis R%o-
do propinquis & RIkxIo ipfa Calciert oritur. P.irmi iii fphxrularum prccanaruni udim convertucn.
Erravic ( tnquic) Macchiolus credcns lignum i^mulup clie, & Olcx. IpeQtcm: noacileautem -
Aipdathum reA^ judicac. Erravic & ABguilL cum In» BJnMienfi phannaoopo», qai illud M~
{«mmiieenusibauuavic, Sx. '
J. Baiioinus pro ATpalatho oblervavit in quadam pflEcina|ignum quoddam VaHdiffimum fi^*
dilHiiium durum, gravc, tortuofum, nigricans panim , partim albicans, altcrn.intibii^ intirdun» • •
utiiulc;vicliu)us coloris vcius, alicubi flavelccnSj fubinde cran(ver(ii micis pccttnci lccaimbus, cxiore •
lluUo, lanorc aniaricantc
. C^ljdgaQdum pcojoai^ ^ hoc ligauai cradituQi.fic 4 Bouuuus oiomiAe ligoi JiUiodii Sc
itm AfftMm Mtmu ttnh titnt qaiaem.
J.B. ... \ • i '• ' .'•
' Durum & fohdum cft, Guaiad feri cexturi, peainibiB irtculiilue leAu, (^^^ii^^nm qikv ftnditur,
poadero(timodore RoiaraaK bitolor qiieniadtnodum Guaiacoffl, uf 'medio fiilruni, in aml^ al-
fum, cortice, adfauc eBcnbi «Ulcretiterfitis craftb, fbbn)) oolons ex ftfib oiribrd, (aporepaulo
«criorc nontiihil amaric^lte. Sapor ligno aroniaticus primum .imaricans, poft acer, ad Scha-nan-
thus (jporem quodammcxlo acceaeri.<;. Prunis impodtum ilamniam cclcntcr fatis concipit, & qui^
dcm ixttmn («^ nthil rciinod aut pingiiis fundtc. Fragmcnruin brachiali craflicudine habuiC
^&flh.^LHelliK>ligaum rolac^um dKicur a novo Orbe delatum, qui & bjs illud ddfeiibic.. V. J^B»
j^^.Jjgnum qivod dcfcriphmus (inquit J. B.) optimc refpondct A(palatho i. AJvcrf. ctii forcc
Congcncr (1 non cadsm Alpalathus Lob. C. Bauhmiis eas dilhnguic &. diverlas iacit, utcr rechiis.
RcctL- t.inicn J. B. vcl Chjrlcrui. Cl B. rep:-ch,;niiic, qLiOvl Corcii LiKiiuin I<.hoditini, livu ivliodiani *
Olcallrum A(pBLatho )..L«gb. idcni fccit, cum hzcaiblda foris intu^ (ubHava :.iiiud venas habcat
.partim albicantcs, pamm fuica$5c nigras. tnakiSloqfle^difFerat a ^mtalo albu & dcripo: ia luc
pdor Roic, ja iUo oibit talc pra^cetur ; tucc : careat ma^fta qualitanef*,: itiud aflHiiiin ikf iuit
jf, d^lo^ptiioipfs eonim apud Cordum & Lobslium conferenti paieWCi> ' ' '
y • . • » •II,
AffaUsijm THktfts C. B. ^ffal. Rhoduu rubms, QJtrttijj'. J.B.
-^.Olpttafiii.Kk. Coraaicum medicuib ycneonn &ilQit£adveAum iruncum maximum vidit
lM».cardpeautum, ruboicem, TmoodODjyinKiir^iditt^Adeft lnf^^ ucquam latcpacebet
comaeahiinabib iinbiiorec owni.
O o o o 0 o o ) *JlflMii
1
Digitlzed by Google
lglO HlSTORIA PlANTARUir.
A ^afcranio Doarex Afpahilii kMfnine naans eft Ja Banliliiiis Ihoc ligni gentis, cujus fragmenta
aura, contorta, nodofa, micis per tranfverfos peaina appflrendbtis, ut in Fagioo Iigno, colorc
pa mcdicullium aiiquatenas hilco, perreliqua cinenceo mlb^,odoregraniunxilo, queni & pcr
\U pmms imiwfirjni (iji.at, lapore ingrato. Ex trtifti ( mquit; IMital COIlfilttmioae 6eilddijlldi>
tiic truncum livc ranium brachiaiis cranitudinis f uiii.-.
jfmgUtbm priM^ Diofc. Plimi & Gdtmt Upttma fm* J.& Aisd. eerum tSmmm^ tig»
Dufceridm mhrmm Buk
Hjcc liibll.ir.ti.t noncR tam comii;<i:l.j, ut in|eaa ui aquam pronut m Fundum, fcd fi confera-
tnrcuinniulci5 .slus ligms fitis comp,u-t.i & gr.ivis dignofcitur: cortex ipfius fiip^^iior eft coloredne-
iso niericance^ fic quadam acrimonia adftringente prajditus. Hoc oonicc cxenipto ofrcrt ftfe mecn-
Vana qnadam Gbrofii. Ibag» efficMoriid^uftetur Drimo coitnb colorc rubroignem imitanto,
quo dempto «t p«te inhaente lignum in fuperhcie ad poipuraiii vergens detegiiur, intus pallcfcens,
pars vcro inietii* ad nigrum vcrgens. Lignum hoc totnm eft quaiitatis valde aftringencis cora
aliqua acrimonia mix{.v. Odorarum cft, validi odons & qui nares fetit tam dt6 8c vsdht^.
qu.ini Gaftoreum jiftud cft larmentolum, ipmis quibuldam oppictum.
Mit^ Jolun. «wWniw ?wm Baa adaoem ludedelatt ft UrMdt&rnm&usi Aipa^
Affalmhm Crak» JlIfM mbrti ft^mmik JL R
Frutcx pft dcnlis ramis, fptnis albis, duri», hotridis; cortice caudicis albo, ad trium plus cubito-
■ ' nim .ikitudinem in akum .ilTiirgens, floiibus mulns, parvis, croccis, Sparni iiniilibiis (id fummd
odoiatBu Hujiisarbufti radices durx. longx, craflit, colorc Havoatque corcicc (umrad odocatoab
" Alpmo fuere obferrjCK. . " i ,
.Pnipe -Fraiclqv poM™ * ^^aodani ooUb vbeMtein atqae florentem lipe infpexir Autor.
Ckm tot difficamitjoui iiMncati fit AlpalailM Inftoria tam m Antiquorum quam in Rccentioruni
fcrlptis, rcni dign.-im mduftrio Bor.inico prxftitifTlt Alpinu.s (i liiligcntitis pnulo Afpalathuni
fuam Crencam delaiplillet, ac demonitraflet, folu, floram iwmam & tocius piantt fipoicni.
xMirum prartcrea bunc fiu^oeintaiii^iains odoiiiiioiitifafirrmim In Gieta per MlqniMn 6cli9'
nodum fieUuip. J. B. •
A^dadio edjoBgk CAtria alia Ligni Indid genenb
>
j6. Lignum AmtrKomm «Ibim C.B. CanJtJtffimnm Li^num Braftlitnum j, B.
In Braillia faibic Lcnu» vidifle (e hgnum candidum ut chaita. Theventtgaoqoe tiadit in A/i
msSt» na(ci atborei ligno candidiffimo & tenerrimo. nullius tamen apod AinenoQs prBtn.
'• An popdofimilis •Tocot gucbit, aii relma thuris candidior ? J.R. Hanc in India Occidentall
•jSw- mTemn rragoms reiert, Populo (imilem fummi candoris, cujus matei ics ob candorem, livorem
& fplcndorcm luivnik' eMj^ctcb.irrir .ul idola fabricinda. S;ib qi;? cortice njivitur giimmi feu ro*
iina Thu« noftiolinul», lcd candiJior U mijioribus fragmcntis, quo ilfhic utuntur ui nos Thttfc
17. I^Hum Aimitmmt wtlmimm C& ralmtmm, Bnffikmim An JJrmm eArim^
18. IJinimFtixo, ^uodtnfula Pic» eremit LinfchoC: tJti dmnm ut ftmtm afm^ mUmi tm^
19. L^mim /jm ihiiViit' tnmilmt, melhmikm ^(m^Wttb JKfliwM. - A _^
tjnfJem eum ftrro fmJmt ex ijue ttnehrat ca^inm, i Jb||ftMM Aodi JCROf ■^m ^
Ligftum ftrreum VMnm G.h. : ex part. "J. InJ.Or. ' ■ •' .
Ligni-.m ferreura dicirar ob extieniam dfffitifltn cum gravieite eonfundbmj unde ad 1
minus coinmodum cft, & inftitimexitoriun ad^ roiundHL^ id operariis 8c archiieftii inwttani.
A Solc in: pluvia nrhil jMtibr^^vidli^ ^i^^^^-rl MM^xpoJin. CMveiiii^ pnicipa^ad
dentc» Rocanmi molei>idinarium.vr^ •' :^ ■ . .
. }
' ^ Arht^ f*pul<> Jnnltt r^faiof* Q.l^tititaMiftt C\ai iht. kt Mitufi.
RQfert Fragofus lidM^l^Oiicatadi tMlyiai t^n; ^Htm gmkt. ^ e. .ligrtMm deTiderii feu et-
optatam didam, PopulotaniienH iHiiiniVnndom; citjuj macerifla^>:iiiMiiIoreni, Izvorem & fpie»
dorcm fumme expctcKitUr ad ;iooIa fabricand.i. Sub cjus cornce nafijcur gummi feu relian
Thuri noftio fimilis, lcd caihdidior 8c mmoribus rrnp,mcntis quo ifHdCatmitur ur nos Thurc»
xi.A-ipttimii^rmihiu fu&itk Jithim ix .ImUd Ottidimnii ml mt it^mtfirim,
. • ,; '.tikmexfmitm^*^fimimimm fiiv$mlmei . -.i
.i- ':- r- ■
Digitized byjGoogle
Flores ti? Folia quxdam Exttica.
I. Meggri fiorts eJtrt fltnm AUU Mgut J.B. C.B.
llila& aurex floribus multo odoratiores eile dicuntar, quonim ftiOaiticius liquor tainiHfm ^pi^ Ib»
^ol^mobtinet, qucm apud Hi(panos florum Mali aurex aqiu. •
Plantam hos florcs fcrentcm licpictam odiibctjac. Breyniiis, & dcfcribit his vcrbis,
*' Fnitcx ell quinquc cubicorum alntudine, ramolus, fblns binis (partuH fotundioribus 6c obtufio»
ribus, partim longioribus & magis acumitutis j ex adverfb fitis, /afinini Anbid £lu(. m.i|onbu<
„ .. rL I- - ' Monbus,
fubftantii tenuioriLus, fibris dennoribus ac uibcuiDnhus diicurrentibus praKlints: Flent>ui iccm plui i-
mis tn ramulomm cymis, pcrcleganabus, candidis, admodum fuaviter olentibiis, Violaruni, j.Uinini
& Malorum Aurantiorum'_flores Iong<i (ijperantibus^ tubulo(ts, in dcccm folia divilis, dupli.i lciie
dilpaiicu I
cluf. ' . : .
ArboriGic an hc ba: florcs eflent Cluflum latebat, color ctiam «i^exficcatis evanucrat: calyces
Kabebatu ^ quatuor veluti (quaniis compa^tos, & brevibus petioiis prxdicos, in quibusBores quatuor
£)liis loogionbus & calyces (tiperannous conftabam aagaftbnfaKilquc q;^am calycum fquztnx,
dccuflatim oonuolilis, procuberance in medio umbone, uc in Maloruni Aureorum Sc CitiiQrum
iioribus : Odor u queni habueranc evanidui^ quemadnvodum 2c lapor propter lia:itacem. Ab inco-
bciiiiai Cinfiile Madapkw] inaUguim
• i. Arkr mihnm hik» J.K
Aiiior «ft Ihdica, florei lerens, quiboi FhamaoapQlc Violanmi looo utaMur, quomm tamea
tifum non adminic Garctas, (qukdnwlirBlttd fimdndiiuBtajioftrisViciliiP nifi iQ osmedica*
mendsquai ibfis appliuacur.
■
Crcfcit in arboribus non abfiniilibus Pcr/icac M;ilo, roliij cojcm inodo oblongis & in Cufpideai
pyramidalitcr dciuiciuibus. Colore flores iunt duplici, vuiaioii &c aurco; torma flonim Ck>lchici
aiuCroa Angbcij Oviorc Rofam aim VjoU mixt.nii jcmulaate. Unde etiamtaininx Indicx lisin'
nobili luo ungucnto Borboni di^o untntur, ut corpus a capite ad caloem eo inunguac. Noiniiiis
oonvcmcncia cum Chanipacam H. M. 9c florum gratdEinus odor hanc ei eandem elie ai^gHunc,
.tt in Hiftotia Champacam diTimiis licwr ^efcniRio Qoniiaoa impecfefta Sc vidoia videacar.
• J-B. . . .
Arborifhe an herbe folium eflcc incertum : apparuic camea ex fragmcnto quod habuic J.B. maXH
4num fuiHe, adeoque & Mds ibrc«i fblio majus. £rac auccm colore rufelcence, cofla elaca po-
fieriorem fobi partem fecund&m longinidinem percttncnte, i qua nervi elati, & ipli fxpius oppo-
^io, shquando iiurqiuli ortu.onmcs obliqui prodeunt, inter quoslpatiuitiimerccdciis uncuiiiunam
Ucum eft, interdum tres, fubuide palmarc, aquencrvis oblujuis ulcro citroquc dilcurrunt vcnula:
tranlverli icmunci.i aut pauio plus intcr fe diltantcs, dJiquando brevionbus inicrvallis didita': quo
-juraiuie a Mutie quoque toliis diuatj, quae a coiU quidera Jongtcudiaem pcrcuaeace. oUiqiub ulu
•CNCTiiiaum^ danftec^ueurdiiiawib Yenulii «ftiiunncur.
6. Nutit filmm^ufJsm }.K
Debemus ( i!i(;uiunt Pen. Sc Lxibel.,) Ocdduts Indiis illud concarum foUum, cui firaile auc jpar
lattoidiiieautcaflitienullum novtnun. £ Falnw ooQgpnere 4ilioi« «vidUiim videnr: qiita9^
tmA cexcuraalietcm bmascubiieslaaai^ mt podm tegecem quamma» antquinos ciibkafjbqgam
re^, tcguUrmodo (omicaoim,- 6e medi^ fecandtim Tongitudinero cofta (emidigicum erim cain*
natum; li.pern.i or.i quali pr.TleiSi:m clTer, iii.irginc tcriUiorc durioic cUuditr.r. Univerfum fb-
lium a lumnio adimuiit m vtiloi iis quodammodo limiics qui ob^ucunc Nucem Ladtcam, auc ca<
pillitium tcxeuidisfiaiibasii^nim idiicerpinuv quemadmodum mwm «ft cedomi irfiom & ftbrci» ap-
comnioduro, . - " • .
AaPalmxalicajus fiilium fiwric MKMniiss.oerm Coca Indid difti (nt fiivtauur J.&) &Gimi
non eft. ,
SECTIO
uiQhi^cc, uy Google
Hl8!TORIA PlANTAR U Iff*
SECTIO TERTIA.
Fmatis flirpim mAt cofftttanm i QuB EsM. J, ^Mbim Hifi. Gmm
. C A P. I.
' FrnSiit Officintdes.
j.OetiOriaHtb/ J.K Gcr. CteiibK bJm Vai^ OcoAt Ogkh^
leBriEnspam (uiit aut m.i)ora, renis ferc figiira, dcfcribentc J. Bauhino, [baccarum Lauii
magniw<liiie,fedi«uiKljorcs] tulco jugplo cortia cKcriore, inttriorecraiBgre.cinericco,
indem nigofb, utroq^ientopmdeom daadentefi^^tilem, oUoleti coIorisXenricafari apophyJi,
eniam gcminx ex umSihco oorticis partes emitnint, arcum)e(9um. Coh.rrcnt aucem cocci mccr-
Jiim bmi aut tcrni, cTulcuhs totidcm hxmiKs, ittplimmum (inaiiares. Suftinentur pediaUisuna-
alibus, iinico nodo artiailatis, qui fioii «giaei cam micflilnris noBt» efie Juiidablibw& infiimMny.
Saporeluntadmodumamaro.
Hi frpe raccmatim pediculis adluEtcntes (vcti« lunt C.B.) Jurdcrae corrmborom modoexAp
fcxandria adferuntur. Qjiidam S^buu ounudt, ^U^m Tithymaii alicujus, quidam Clemati<Ui
frudum opinantiir. Nobis > Batdnmlefitentia verinmilior vidctur, Arboris ahcu|us fru£hini c(Tc.
Dc bacc.iriiin harum loco n.itali nihil ccrri traditum invenio. Quod ad vircs attmcc cc:tuni cfl
earampuUxTem capiti inliJcrkim pcaiculos intcnmcrc. Condronchius (qui pcculuycmcie iliis rra-
' ftawm&nplit) millies expcnum in puerulis tradit pulverem lurum baccarum etiam m exigua quan-
tiute cum adipe iiiiDa vei pomo deood» fic fimilibus^ permixtum & capin appofitum ^re^ pMion^
los in capite oitosittterfioere, &feliciik qnim ScapMaem agriam, tutiulquc quam hyclrargynun.
X^fiff, ' ^ Verum praccipuui carmn nli^s clV ail pifccs c.ipiL-rnios. Cnnipohtio Card.ini m\ pilces capicndos
cxperta lucc eil. Daccaruin O.iciitaiium qiudiaiis uncixj Cymini & aqui artlciuis nngulorum
ienaa^calei uncia, fai ina: uncia- cros : Digeruntiu- oontula in pailillos. Soient alii Coccos OnenCi
ffiiliDBfe cmil veteri cafco, mcllc & fanoa criaei, & indc pilulas fbrnvarc piicibut propciendas. Alii
nraho adlmeplura Coccuhs .idmiloeat.* Venimmm tiptu eift tantb'apparatu, nam noAra experi.
enni, fimplcx p.ifla c piil'.\;rc bicc.irum & flirina tritici aqii.i contcmpcraiis fatta paris dficaci.Tcft
aJ pilcos Attonitt^s rcddciKlos & tandem interimtndos. Nam nuod nonnulli lcribunc pilccs cx
. , hu|uliiio*h pilularumeiu.idccmpusduntaxat vcrtiginofos &ftupidos reddi; plerolquc autem brcvi
adle rctlu^c & qiuii rcvivikcre, nobis non probacur.> Expenentiaenim noftra pilcaxorum apud
. Condronchium opinioni (iiifragatur, nimirumpifcesabiilomedicamentobtevictiam temporiso]r>
riculo nccari ; an vcro (ut illi etiam affirm.irunt) nififfliamprimum capiantur facilhmeputrefcant
& in partcs liiviiiancur nobis jnconipcrtuin. Et li quis objici.tt infit Coiulronchius, pilces per aquam
dilciirrcrc &: volutari .iflumpco pulverc, &: u1 r.uionc cSi ict.Kis aut vcrcigini^ cvcnirc, illis dicam cgo,
non harum latione ied doloris ouem pcrdpiunc a contrano illo lic agitan & volutat i, ut unumquod-
que animal facerc & prxfertim homincs fblent oiimdolore .«ligtio torqucntur. Ego pifccs piimi»
\ velnr ebrios fie vertigjnofi» (ieri ab ailamptis ^lulis dOntidferiin, poftea Aihilominus delemitt e«UQ>
- ' dem^gaiHitm intcrimi. Nam piices ab acri & amara quamate baocamm tanti^m inceHiei non
concenerim, quin potius baccis Ijxxifica quadam & in conipeira qualicatc pilccs vcrtigine af&cere &
raiicicm cnccaro crcdiderim. An vcro pildbus ftc captis tuto abiquc ulla vencm iufpidone nos ve-
fci poflimus, non fadlcdixcrim,putotamen cumQmdmiiChbfiqtrampfimtoapiJincenlemn*
tur fic coquantur abfque periijii)p conijSili poile.
Qi.ud vei6 coocnlx h» cali£ lin^^ iiibiim& uc Macthidus conccndit frij^dx, non obAaots
pnriic, a camndcm vi, .1 faporci acri & amaiOj ^necnoii ab efie^s manifefhim eft« vk hicukamr de^
nonftratCbndronchius. ' ' t*?»»'''
■ B.1CCA5 hafccnullo pado faoulcatc deleteria vcl venenofa prxdicas c(Tc, ncqiic hac r.^cioiM-variUl
niCTiio prinurum qualitattim^ciiuE amancici animalia ilta uuerhcere, o(»natur idem CaadmiGhiuli
' Vi^m fententiz {m miniii&mamprobationcmaficit. Mihi ex Amari cxpeiimeaBO oontrariiuil
potius colligi vidcr r, P.r ligogusquidam Cubdxu pofoem ex improdentia PharmaoopokfiaAaai
accepit^ qucm pilc.icorc^ v ulgo Coocam vocant. Cujos^ cijm quatoor adiiinmKun grana rnlUSat
coftiedcj-et, ilk 1:1 n.iulcim & iinRulciim & animi angufhas incidit: moixei^VOmitoriumexhibicuiil|
quo yel intralioiani abcopcnculo 5c agonc|iberclt factus. ^eS^^&liSff^^fH^i^
r ^
llotundi fimt & arnmarici, nonnulli Pipcris nigri grano noamako majoiei Ibll^altiCfinfi niglti
propcniodum magmtudjnc^ omnes Car)'ophyUorumcolorc. ' ' • ■ '
uiyiu-icu Ly GoOglc
Lib.XXXIL l)e jhmaUs ^ mkmscigHms,&c. ' i8i)
Anacirilio friiv^ui nomen dcdifle videtur forrTv avicula; cordis xmula, comprdlbj undainlQngl>,
aliquando ma|on, in obculiim mucronem defineiui, cx.psdiculo rugofo, coum bafin oocnpaim ap» ,
penfo, colore nigro auc fufco (plendend Inter extcfnum corticem & alteniin nudeuin immaliacii
ambjcntcin claudicur liquor glurinoftis, feu melligo nigricani., cui a!ii vi:n caufVicam, Cordus fapb-
rem primum dulcem, mox acrem, detnde vehemencilfime adilnngentcm, adeo ut fautcs m angu-
Iham conftringat, aiHcribit.
Garcus Anacardio,inquit, nomen indiderunt rcccntiores Grorci (nani Vctenbus incognitutn fiik,)
ieordis [pnefertim eidkcatt CB.] tum limilitudme, tum colure, Arabum veftigia fecuci. lx£t».
tm Favs MsU^iua dicitur, quod viiidis & in arbore pendb» iiniiilB £c majori noftrati F^. Mira-
mur (inauttj. Bauhinus)nequeGarciam, neqne Aooflam arboran Anaeanfioiiim defciipfiflei ^
moda anxv (it, de (j-io valdc Jabito, cum in Hon. Malabar. nuUam cjus intcr arbores nant^«^injm
invemam. Ettamcu Acofta inagiiam refeit dle copiam horum fruduum in Malabir.
In multis Indix provinciis nalci conlenciunt Autorcs. An ver6 in Sidliz monte iEtna; ubi ro f|wtf
foenie J.Bauluao. Paludanus ie vuides ex arbore peodulot vidtde teftacnr, vehementer di^to,
quanumvkidoantmDeiKMoinGliiinMd^ qniuiAptiBaedamproveaire
tradit.
Arabes Anacartlia cafidb 8c licca efle ufque ad qnatuorgr. proinde vim cauRicam habere, dclere ytrtu
verrucas 8cexulcerare cutcm ; quod repugnat experiemii. Eoram ctiam mclliginem cxulccrare,
inflammare, laqguinem 6c humores adurere flaniunt^^ucxl Aooftactiam confirmat, & toti provin.
cii Malabar efOC vSofa ede cauiHci vice (cribit. Siquis m(HQetin pntridum & cavuro dencem urit
fiwigifqueftoaiTumpiifiaid. Cakeaddiaadbomhj^anospannmoUignandof, 8caliasresqna(^
bd; ooiandas ommnr. Etenim nocam adeo (bmam imprunit, ut nuUa lotioae eximi queat.
Idam Garcias fruftum ipfum deletcriam faculcatcm nabere negar, & acl expcrientiani provocat :
liqiddem m Indiis c ladis (ero niaceraruin aflhniaticis dari Sc advcrsus lumbncos lcnbit. Prxterea lis
viridibus (addit) & (ale conditis utimurm cibariis,oUvarum condicarum modo. Caufticam tamen
vim fiocam indfe ooncedit. Qiinetum Acofta nontannun viridemfiadumoduJemefle air, &
id exdcandumapoetitum, non lohun quSdem edi, led coto Orii» ifaiifeeri ad modam ManeM,
&c. (ed & in dchccato meduQam intemam edi ad bibendi appedniU iiriUodimi wSxtoat, SMm
melligincm qua: inter duos cortices continctur caufticam cflc.
McfuesEleA. Anacardino has viiL-s atti ibuit, Vcruris totius Inferioris, & ccrcbri afloiSus Fiigidos
compclcit, (anguinem rcddit ouriorem, & indc fpiricu animali reddiCO pui^aoorc iSc tcnuiore, (culus
onmes,apprehenlionen^ itimleduni&mcmoriam juvac,coIor£iiiqoevivMDm cor^^
£ contra Cafp. Hofmait non admittit Anacardios quovis modo pneparatos, imo damnaic peiiitus'
cotifeAionem Anacardinam, quamvis /iii;i>atfn«dicamr: nn6« inqoitj eft eet^eSio Snhmm. Habjo
cnim ab amicis, quofdam ab qus ufu maniacos efls fados, 6c cateois opus nabuiilc ; &: a quodam
Joh. Heldero prxceptore (uo multaexempla propolita eonuiKpubus niale cedcnt. Incerini umcn
Hidorum narrat oppido mirabilem de quooam es, on&W w cA alter prxceptor coofiiftioncm
, |iaac dedifle ierebamr. Hic eoim com antea fciebant eum omnei afinum fiiifie, 4fi>mpto Eied.
intra paaioos menfet e6 &Ariine provedus eft, uc J. C h&as ad Proftffiiram Witteberg^niem alpi-
raverit. Scd intra paucos nnno; ic.\ exilccatus efV, uc cum perpctua fici premereoir» qBOOdie <d wn»
cucem ufqucbibcra, icaque &c libi &: fuis inutihs factus candem mifer perierit.
Solent interdum Indi nonnulh hunc truitum tuliniii cultelli infixum catiiiolx a"c'.cnti imponcrc,
qui dum urioir nunun quos ftiepicus qdat. quas u;nis lcintiilas quafi iiilmitu e|iciat vanorum oolo>
nm» eaqpieMtioiie impoflon^moliQRawfcfiidkirifaac ^,VUeAcoftam..
- CubebaegFatufuntPiperi fimilia, iaterdaaipKdb majora, pediculo hogf^ iBli inftar
conioefiifco, rugoio, inttrdum enigato extenloque, nudeo liuDfedo aagu^ nomdoj fi>riiiii|irt>.
cante, inn» albo ; aliqaando ca/Ta repcnuncur, aeqn^ efficaci, vd etiam emcaciore fapore pnedka
quam nucle.ita, fuavi, aiomanco acn, fcd qui Pipcris acrinionia: mulnmi cedac, pertinaci tamcn.
Arborcsearum Pomis nollrb liauii ablimilcs liint, racematim coharcnc grana ficuc uvx vitium,
quxquc umen proprio lurrcnt pcdiculo. J u x iiiuilx Cubebas coquunt antequam divcndant, ni- &
alibi looomm feminencur acque provcniant. Creicunc (cradeate LinichoMoo) in Javx iylvjs iiu
Ipontc ad ripam Stmdz. FruAus autem ncque Piperii gemu fm, neqoe Og^mfifioe^iieque Cep-
pelium>neque Vitids (emen, ut faciledTct oftendere.
Oibebx calfaciunt & exlKcant Languencem ex pitujca vencriculum vel eriam ex Auo roboraot^ VkiM,*
pectusa lcntis cralltfquehumoribus expurgant, lienem juvaut, Harus difcutiiinc, & fngidis uteri af-
icitibus auxiiiantur. Diu cuin Mailicbe manlz pituitam a capicc trahum fic cerebrum roboranc
Maitb.
Cubebaraa^ioquitGardeif nagpoit m vioo aMOBnMiuD eft vSa, ad crrirandam Veneceo^ tum
etiam ih Java ad eicaHacibiaGm veiRriculum.
Cubcbifiorecontincanmrcbramvocem Faceic pronunciantibus pcrhibentur; quln & majorem
in coiru voluptatem indc fcnciri : quafi vero (iiuiuic J. B.) non (it in ea titillacione nvsns cominota
latis, nifi doccamur qucmadmodum nos Veiius adminiculacior &c viulcnnor transvcrfb» auferat.
Q^icbc exautoricate. Aviceno^ unnx vus emuadam, arenulas extcrgeatj calculo» pcUunc tam
Jtemnii qnibn Vefips;
Digitized by Google
4. Fagara nujer I. B. OM» aftnii Fagm^ wtjtr CB. F««n» Gcr. JifMM C»uA hJhfimim
Ciccrisarictad, 'd^liente Clufio, maenitiuline eft, corticc tcnui confl.ms c\- c.ncneo i ^
cui fubeft wn^mw, imckom condnens lads (olidum, &cenui merd^ue mexnbrana obdudtunf 1»-
teecr fruatus wm magtiiaite «n ftmiB & eoIoieadBpfimai»eft Goocub InkmicpriDioalpeai
faliere &; p:ocx>fiimipo(St. ^ . ^ , . . . „ . „- »
m _
Sunt, tnquit, nobis pnecedeoiibos fimiles comces, fed rainores mukft, qnaks Anperatus pingit pro
FiR.iraminore-. Coi tice oiioque fcnt bivalvi, hiante. tams a^eio, 10011 peUicola candicantc mtcr-
fcpto, fapore atonutico, hibamaro, Ungium calorc Im vdiiQUiH^ noii ingrato tamci), fimili fcrt
corticum Arantionim. . • ,
. linlchotaniainJavacreteeFeaic . , , '
TempoamemeciriilhiscanCiibeHtweoMnreoK: adamAudonei coofacae coaootttMMai
>adjBvat.
c iVwx I
J.B. . r V •
. NlUCVomki perpcram vocatur nic Fruiftus cum vomitum non movcat. Eft ea orbiailau, nun»-
ino anfBoqaem Ibutatum vocantxquale, fubindc nunor, comprefla, calamum icriptotium Tuc Ga£'
fi, teneni « taAu moUi fuperiicie, vilhim holofeiioeom inntata. coloris ex criio dnerd, 8c TaTio
li ci<i oVjoftii renidentc, umbiiico utrinque mediam oocupante, (cil .>.Itcrn ri.i; cynrclHorc. Vilhu
<k!.ilus commmuto Adianto fimilis quodammodo Cordo tefte. FiiLi m gcmiiias abit cruftas,
diiritic fer^ cornca, colorcque cx t^.ilvo c.indicinte, lapore inlignitcr amaro, Ipfa (iibftantia
• tnm & contiilii conmmax, adeo Ibluia lent.ique eft, nec nifi prob^ iiccata fruftula, &, ea
qpudeni viK ac nc vix coniondi fiu inpaiverem recUgi apta. Cum mdnoi orliiculos /iiuiuntur uter-
ye inotfais aicumferenaa eapmim faramen hab», quo conrinetur (otannotatCordus; germina-
turx 8e ex lemine boc &to eximrc plaittx nidimentum, exiguo pednib Sc veluti parvo Tiliagmeo
aut Hciicr.icco, vcnofo, di][>iic!;:uc foHo conftans, tam cxquilit.a pcifeftlque figura, ut cum vcri fb-
' lii conliimniata fonna dc pcrf.;ctionc ccrtet. £)us unica tantum pan. OOC cft. pediculus prxdiAo
foramme vel cavema continctur, fbliola vcn '^yji^TT finftv OOnnufluhl daudiDnnir.
Reperitur (ed raniis formi obionga.
Nonnulli Nucem vomicam ladicem eft opfaiitt fom, led enoneg; arneque fimgus eft,utaliat^
deoir: fruAumcdcexilcfcriprioncpaiet, vcr.iin .in a-^Wisan hcrb.Tmcertum.
Nucem Mtttl Arabum nonnuUi cum Nucc vomici eimdem eflc volunt, verum iiefcripcioQes et
non conven-.unc.
^ ui^*" vomica narcotica eft, virulenta, & rel Opio deterior, in pulverem redada & cum dbo exhi-
<4K \m, cujH gc fides interimit: exemgla habes apodGefiiernm 8c Jo. Bauhinnm, qdbiB addemus ea
S: nobb ooramunicavit D. E. HuHius, excsrpca ex Antum Jt HmJi Cmtmia (^ftrvattonum Ob( 5 o.
as(inquit ille) nuces'vomicas, in fi-ufta incibs, pani butyrato mixtas cani appolin, qui ea avid^
devnr.ib,itj; poft fcmihoram ingurgitabat fc offibus Sicartilagtnibuscoctis, (cd altcr.iel.ipli femihora
tremebat toti:s, dcloco in locum difcurrcns; eredus ftare haud potis erat, niii iulcro umitcns:
Rigo.^c &:convuliionibus cmra afficiebantur: Terria (emihora finita oc moninis onmiiC{ brevipO«
ftea rclpirare cccpit celeriter» &a4iutus pedibus iniiftebat j ad minimum nmoBen fionere Tidda-
tWj, 6c cderius rcfpirare. Iloeinflatu perquartam femhoram ftperfles manercanis, ^ tandem
fubito moritur. DiiTecanrimihicaniscadavern.TC occurrcrc phxnomena. Stomachus ingurgitato ci-
bo ictci cus cut adnnxtisnucis Vomicx lcgiiienti.s q.ix- nullam mutationcm palla videbantur, quam
qubd molliora eflet» : idem accideratlcgmcnto pcr Kiem tcmpoiisfparium 111 aquacalida detcnto.
Ponoftomadnis. cefbphagus & inteftinum nacuraii conftitutione gandebatit: Vala ladea in meieO'
tgnotufgehitit cnylo : pulmones ((^ito nibicundiores, 6e oottBiTtatricuB efdj^ anricuUr deblto m-
mfayorei erant. Ex dilTcfto cordis ventnculo dextro, vena cava a(ccndente & defcendente ftrida
nugna CingiiiniscopiacHl icbatj in thor.tcis cavitate ftarimcoagulans. Circa ccrebnim nihil prxtcr
mniram notarc potui. FcUs ;ib.iilijnipta nuce vomica diquandiu in aqua m.icer.it.ij & ;>imni cxco-
liataiilBftn SymjHonutis impetebaotfj^c.praediftus cams^ot6qaliigcanis, qm untum reiiquias aide
pnetermidas dcvorabat. DeMNt|it>ili*oftigand^^ requtfitam ad animal
smeiiniendum. £x oblenraas^immpnitem faanc nucem vininamn petiffiinttm imM»e Audomoae»
bmm nervoquc irrigam : HtiK enim inqutemdo, rigor, conTcMbnes, horrar, tremnr 8c rei^ntio tn-
ordinata facil^ dcrivanrur. Pr.rdiila (ymptonuta me ab u(u hujus nucis in hommeabfterrent, bcct bc-
ftiis non homimbus eam noxiam Itacuant quidam. At ftatuant illi quid vclint, nrihi minimc dubiuni
t\\ quin coldem in homine haberet eftedus ; Avibus ccrt^ non minixs pcrmciolum cflc conltat quim
. bei^u: noihates enim qus pulvere camibus infperib Corvos, oomioes, aliaUqne aves noxias inelcare
- .<e perderefblent. AdolphusOccoin(uaPharm.teftacurJulium Alexandrin. ad le kripftfle, Nuccni
TomiCim ablegsndam, nec ad oompolitionis uUiusafiim admittcndam, quippc adverClttnm fcmpcr
ltime httniai»,necqmcqnam tameninterea unquam commodi allaturam, quar JodSfEmi Vin lcn-
tentja (inquit J. Bauhtnus) nobis perplacct; ncc qlicnquani lucicmis vidinius, qui fuo cxpcnmento
a^waiaude dtgnum illorum ufii pcdccifte prodiderit. Hmc non immcnto nupcn media in Ph.\r-
"""*™~* " *" oro (qood obm iiigiredieb«ur>delczipGM»e eamotmfeuht. .
Si
Si pulverem Nucis vomicz vebeandoU deceKndt eft, iMm. in pila oindenao obcorneam fub.
6. NuxMetel O^ctnaram cculata CB. Mwfiinfpim aadMS MMT^ JH, RnSm mmtti^
6. Clul. Exot. /. 1. <•. jo. .....
J.B.
^ Mi|oreft»i« VoiniMp«&<toa^uaii^ cft, hacc vero arcumfcriptione haua ir\ rotunda.
Kd pep ambitnm nonnihil ftnuata, altera pan» in gibbum exmberante, altera eomprcilj. Colo»
dncreus, vel in nifFum dcclin.ins; Gibbus per declivia ordine pofitoshabet ocellos quinquc impteC
lbj, comprclla pars lcrobicuios h<tbec inlculptos, m umbilicoquidem unum; unde pedicuhis videtur
prodirc, m marginibus autcm mulcos incerco numcro. Ocellis rcfpondent totidem loculi diftindi
jnquorum uno<iuoque/f»fm umcuni, Pomorum autPyrotam feminibus fimile, fed habiriui. lul^
liintli pingMii okt^, fapore Avellan» : drcumicaa omiwfiiUbatia lapudee eft duridei.
» HicMiifliia iiiwiMtcijioaadwtldetiirNiitiVoin^ hiadiiL
Magnitudo nucis Jn^ndii iiu^odfii habitionfquc corticc tcaui non duro, fcd gallannn inftar
fungoto, qudi receoapBnuneii amaim fitcric i^Tpcm per Igngitudinem fpccio-c^ fuJoiruscft; ful-
c6fque nAos decenr inhociRniarawnniis* ntcaBscmiMadk eKraordinarus, inaMuaiiixis, tubcro-
fn. Imapartequarda convcniuntloroblCldni cftfOppofiagl^ SiocuiiifalMMiimMncoil'
fodias intcriora dura deprehendcs. ,
Huic aliom fubjiingit fru<^m J. Bauhinus, quem vocat Nnoem Indicam ^Mfiwaii
te&amquem prxoMCntis fpedcm videri aii;,fiiioneadGm fib HUt Jih. i.CMf,Wf,
& MimmmfhtffmCUL Smt.1% «7. hmfM» TmmnA Ca
Cluf.
AiWes ho> fiUL^u^ fjrentCvroliiiL.iuriniipridirj:c(Tcc1iccbintur, craffis^ fpleodeiKL—,
minime lerratts, oblongiulculum frudum, exiguis Uigneu glandibos limilmn ierento^ *mJ^
cal^oe (ata£Brmabantqui inveniebttu) inddum, tenuioarQce. dneraoei ooloris, interdtun edam
atn te^uow nnctaiimme ooattnentem oUonnuiculum, candidum, nullo manifefto f.ipore (quia
prsc ficdtate indament) pTxditum, 8c atabincolis Beretinae infnlx etiocebantur edulem, lcu morc le.
jBininurn clixum, fcu in firin.im tricum & pulcis inftar inlpillatuni Sc codum.
Indderu pnraunimiuta, dmnde m Betotma & m Moiacds a Eraa Dradocawibiis in-
veonu&relataacft.
<MmA miftiM fmimmtoit fimlu fruSm, eortkt frtgili J. &
Ip(b fatente Boretino przcedenti nmdis vidccur.
NiteBl» bUica certi^ tmm, ftjrtt BerttmmfimSm J.K
Olivc nittnitu|jiine, qua adfaxfit latiufcula, alcera parte ia acnmfla defiueutei, (ex eoftis n£&
panrisdiftin&is, KMiorus. Cortexcoditunguccompreilus.
Cap, . IL .
iMKirariNnfi IS^ «rMW»f CBl pL4of.
t. thSm mapm tx ntmHtmt cmfrtjfm artiet n^fifm CBl ftr^iimfiiatmmtSk*Ck£»B^ 4
Ptregr. fr»am er.i»^ mmm wndm}.^ tuntM^j.
Cluf. , . .
VAIdi crafius erat hac fiu^is, nam geminum pugnum magnitudinc iquabat, orbiculari pomc
figura, led latior fivecraffior quam longior, uc cujus ctrcumferentia eirct deccm uncia -um,
lof^udo ver6 i pediculo utrinq, ad lumnuim taftigium duntaxat no. c:n : craftb rugoI6(|,
cortice, iI16c}, fufco, cavum orbcmumbilici inftar circa pediculum habcntc, liipcrna autcm parte tu-
beroilis quibufdam obfito : intem^ magnnm aoniioebat nucleomj in binas partes iedum, vaJdft ra>
tofum^hifdCqpaficcm^Golorisexterni, cacatuiaron^eaM imacna, odftiingRndi initio i^poi^
deinde hibdidcn. I>elooooihilhabet.
Fruam Tttmtdm certiee fm^t ft^Krfttrt^untt Pr, l. i Garet» * Clul.' i>. ^m fuk/mr' * £x»t. I. z.
fiimt,mmlmimfmiimiimC.K
Planus crat, &drdnoduAz(ere RNniiditatii, qoannoa finipilarem, fed plttres fimnlcoaiwxoi
^iofru^ inclufos fuille arbitr.ibarur Clufius; nam aliaaliisquali incubuillcnr, vcdig).! in nnnnul-
madhuc a[iparebant. Erat veiu cralTo qmdem fed (iui^ofi> coTtice praKiitiu, lubpurpuratccnus co-
loris,levts, lelcunciambtui, nucleuni rnnriiMBa pliM^ni^ flndiWBfrtlfj lff*pil^ IIIBar"^
Nulhnn ooc oomcn, noc Ipcus adldipcus.
I%l6 H I S T O R I A P t A M T A RUM,
*£jwrJ*«Aj 1. Fruam erhtcukru ^tium Uvn C & PTmUm mifctilantm }. ' Clui: Fr. «rhad^hi firpibm.
mntrmglmlm J.l^
OrSariscrat formx. »nc5as prne tr« amUtu c«^^
loris fuDerna parte exieuo mucrotic (veluti glanae$)p«to iliterna vcftigio qiiod^ cuipedicu-
bTffi^^^vSiWjWiSc aqu« innatans, canwifi imdeiim aut pulpam oonoiifiiis, ot cx Ittepi-
ttt
ijSiiptionon v.iia: di(Iln.i!;s erat, paulo tamen minor & oWongior [interdum asqu^lis] Coc^
cem vero habebat duram, Psnc uiftar put,iminis nucis Ponocar, fofca teaum epidermide, intaniani
• ' uiem partcmcincracei a^ns: aqua mcrfus non lublidebat, lcd iimatabat, Lcet nudeum contine*
htt AvcUana non minoian, emcweeum, nigoluro ob veniftatOT, npn adeo lolidam ut pnmoioivi;
S^p^X, (ed qui oiUdiafadK ikm^
aCHi depceteodelMPir.
fruciuf «rUadsriffiavitt, macuU fuhfuftilltUtm O&A'.
•ExMJ.i.e.i9 tMfmmtmu tUberfitm flavta.
•Tamcortici. Non alU inreqaibjiflbjoM ' flaroafru^ Cbf.Bn Cuad U. AL difet.
«iteriorii cxtrcniitatem qua looo adhaeiertt macnh lobnilca uotatuserat; ,
6. Fruiim erhkuUru 3*Juem mclM Juro C B. Frmctuj exetum ^.CloC JbRT. As. «.19. Nmi
CffMmiimJn^t«rkti,Unm,l^0MtK€ibrm J.K
' Orbicularis pzne erat formx, quatuOr vero unciarum ejus ambitus ; cordce five verus putaraine-
* quiiiem tUiro, fcd non valdc crartb tcdns, qui ruperna partc bevis & fpadicei coloris, inferni rugofu*
& ^lcus, nuda Cypotc fere infUr, tmcleum contineiu dununj fbris fulcum, intus aibum, non m-
gtad lapMiibcapunqaakn pumiM
7. fnSmmiitti^ru ex ruff» tiMam C ^S^mfmpwm }. ChiC Em, k%.t. %o.. ftr^pkiu
tftindttmti^^dMu J.B.
. Cb,f. . .
Medioci is Avclljax m.igriitudinem non Ciccdchat, parne orbiculari crat forma, iiilT inR-rna pars
pauio .ingulliur in triangularcm quali mucronein deiiilTct ; colorex rutlb nigrtcans, & tamctfi ievis
nihilommus in aqua fiiblidcbat. Duro cralloquc puuinine oonftlbat| IMIflfflini **'*'***'r» taoKk ■
fitfci nicmbraiii teftumcoatinebat. ExQuincadfiUtnsent.
8. Fht8mtiikigmmful^m C& IV.if. iy4kGmmaaCSmt,Li,t.t6.
Cluf. i '
Orbicularis crat &iemuiictalis magnitudinis, duro cortioe tc^ inflar frudus SEyrads, duplo ca«
tnen nMjor,o)lotilqM munisilb ipleiideii& ic quafi fiiligiiw^imdeam aliquem onntinenn, qnia.'
' ^Vtotts fliepnim edebat;
tBmJ lt tl 9" FruSm eristularit «ter&tcidm CB. Fr.ftrtgrmm aaii [aforu *CklC JVm» ^<rv» tmtinitu-
. imfiii9mftiiammiim J.B.
CMiiciiUris feiierat (bmuej undam viz. longus, cannuidem labis, paulo camen platdo^ ocriflqae
turoens polvini inftar, ater oninino, i tenui curv6que obbngp petiolo pendens, temd fiagiliqoe cottir
ccprzditus, quipreflusillico frangcbarar, & pulpam oontinere deprehendcbatur fimgofam & (ria*
bilem, fiibrubentis coloris, atque valde acidi faporis Tamarindorum pamc infUr, (proptcrca vaUi
oommodam mco judtcio ad fcdandam & cxtinguendam ficim^ in cujus mcduuUio iemen pianun^
fiifci colorb, candicance roembranainvolutuni ciat.
DtfidMieautkconiliiiieftiibeinpoowCltifi^ W *,
*fi«l>i»ftt{ • la FruBw crluL-ularis cinerktiM ut Cham<errlifhet nucltvt C B. Fr. II. MVjpir. Aifc*CfalCCil*'
mMrriipbtt o/Tttulo tum Mjfmilu, fed major^arhu^ularufient j.B.
OHncdlatjs paem formz erat, Chainccrfiiphes frudds officulo non diflunile/ fed ma jor« iaevist cine*
raoeo cdbre pneditut, putamineficisceoni, Quod fungofa quadam materii (uffiiltum,^ tmero^ qoa
nndeus tnduddutur Ixve & Fufcum eraf : ipfe ctum nudeus fere orhicularis formc; infitna caniaB
parte innmcroinemdefinem,auiinbiiMspaiiadividum ^ju» iiib-
ibniiadubiBDcAiiqp^abefiBi^liibfiivicoloiib j>
*ix»J»gAu ■ II. AMmafiirmA coltrit tintrmti fru3m firtfitum idtns J.BL
ikmsem CB. fr.aNwr ^.PsiMimm * CluC
oriMCularis erat, parvi Mali aui Aurantii fbrma, quatuor i:nci.is ambim continens, levis,
Womnm cineraoeL ibiidus & durus, pulpam aut nMclcum lam reiicuium contmensj quooiam com-
momsiltepinnneMefc ii. Ihiaiir
0 Ly Google
Lib. XXXII. Ve Jmmalis 6r mitm cogmtit^ (3^, 1817«
. 12. Bm&m ntmdiu fgrviUt msmm ffsdkt» fitwftait», mdm ftkaeidt C& Fr, 7. i Bxit.t.i:
Lobo inclufus fuidc videbatur, aut (alceni alio operimanto : lu-ii veftigium (upina parte retine-
b.it, qu.i .iltcri rei xferat, alioqui firnio piitaininc priditu. cr ir, Iicct v.iLie tenui &prxpolKuni
fi}leciaeate« oobrisexipadioeoilavelbenas, nucleuin putamuu non adhztentem contineaEej ia bi-
fepiitw difidniigib inwinecMidicMMein, fibddo &paiie. ' •
I j. MbiffltelWv eemprtjfus cmimmw C B. ' JK MiWMr i. P«/Wm» • CIuC fr. rWw, Mr- , _ ,
GraTB eiatj odiiculata: pxnc formr, pbmoru t imen & qudi conipfdEc;, «WiMi daencei fei
oolori^ durut 9c iolidu^ aqui cantcn raerliu non fublideas.
. EciioinaaftlqQisFaludwoigpoaii.
C A F. UL
Fnam MrHeahares fileh mv^^inffiCB, p. 405.Mni£i Ntn,Saxmis J.E
J.R.
MAgnitudine fua unguem iBedii digiti zqoat. Scifiiis eft modio^, in gibbam herailph»-
ncum pzn^ elata, iu ucper medtnm leftiun elobum fer^ rcprslcnter. Corcice munira
ell duro, dnereo, perindeacNux Vomica. IncentTo pams planx foramen um^iiica|e
imprelTam. Subliantl,i imcrna nigra efl, duritie corndl, fiiefip0iiO.li0lilMlt. Ad inoemVOin^
cam refcrenda videtur. An granum nucis (equentis !
I. fni&m erhutdarit majtr fuftm frutm C & JR'. «rMe. ftr^fmm I. Clu£ EmT. 9. i>.
' «rh. pfTf^. cum gramt mm ^mktt fimi&m j, Bl
c!ur.
Orbicularis &: fpii.Tricx prorfus fbrmz cr.ic. Dimend, fivc pcr longitudincm iinci ducla, fiva
per tranlverkini, .inibitus erat pamc undarum novem, nonnihil tamcn ftriatus crar, circi eaiii
partem qui pedwuiusadiixleratcolorisfui^ laevis&intus cavus, aliquid tamcn concinens, uc ex
mc^o.quemjigiflttw edebat oonjedaFaronoereliod>a& Ex illo pertulb eduda funt mulu grana
plana nncis iroaiicz formam perbelld reierehtia> nifi minora fuinoit, & oratiniaittGrailasiiabujP
icnt, lapor6nique mmim^ ut illa amarum: ollea tamen eomm durities.
i, EmBm trbuuLiTit mner emtrtctm firuum C. & Fr. trbie, ftrtgrmm 1. Clu£ £jnir.
Prorlus oiliiciilarii erat «dttn liie (niftus, (ied rninor, ut cnjus ambitus qoatuor duntaxat oncia-
rum c(Fjt. Pulvinato aliquo intcgumcntn inclufiis fuilTc vidcbacur, con)cdur.l tact.i ^ fibrarum,
qurjijs pLunicn ( quo inclulum crat ) prxdicum hier.ic velligiis ipfi imprcffis. Cmcracei co!oris
crat cxterna cjus pars, intcrna cava & nuclcum contincns, quu ftrepirum Igitatus edebat. Si lia-
buiiiet ea foraminum veftigu^ qoae limt in magpa ilia Nuoe Indici, parram Coccum quilpiam
%, FmSm tMeJmrm fiAmgir & ffltnJtm, fuleii Jifib0m C 6. IV. r. €M. farhipt. * Chn • Zxn. L »,
C.12. ~
Orbicularis patne erat figurx, una tamen parte (cflilis 8c quodammodo planus, altera in orbcm
adlirgcns, creocrrimirque (ubni^a fplendent^ue qua. tegebatur cuce iive membrana, qiuqua-
verfum veluc fulas diftinAus, verum long^ major, nec ade6 airinaaais. . Gravis «rat, coitice folbo
prxditus e6que quem dixi modo fulcatus: intenit pnlpo liioliibAaaaa di»acnidiGan^ idfiiiitio
apqrii» deinde adftrinffnrit. Exladia.- ,
• 4. Flrmffmi atcr Iflendtvs. c^uaiuor fJltt J^mffm CBi JV.f. i OmM* Gla( Flf,tmr^ fM- •Bxtt.t.X.
tuar fukudifimtius e,ii,
* •
Prorlus atBE ent, Izvilqoe 8c fBlflDdeai;» qneoiOF lulois (ngecni diftinAas, ( tanqum ih^ua.
toorpartesdivifbs eflet) quonanUm ed pams edTeHxtunblicnm nlque du/li, plajios aGoqni« 8e
Ofbicularis pame fbrnix, uncia paulo minor, (upema partc aliquantulum rumcjccns 8c quali pul-
Vtnatus, nin qua partc (iilci depnmebant : adverfa pars veftigium rctincbac liilcum, quo frudui
five cortict qui tegciwt firmiter mhzfifle videbatur, qualc in Ca0.anca cqmna conlpiccrc clt, vc-
rijm non adfloamplum^duitim tamcn 9i fididam deprefaendebam, adeo ut eoam limam quodammo'
doieipnereti eamcbcanibi qnemiiaclenmcoottneatr'^' ■""
5. FruHus orhicularu in fmmmt Imti tripU dt/tmaiH C.^ I^.IOL i Jitc.OnMt* 0aC *BxetJ.i.
Cluf. * e.16,
Pauld major crat (emundi, orbicularis Mne formr, fufci coloris, qui an officuiuni duntaxat
alionjiisfinAns eflecn^cnedubiuseram; mir.ibihs enim erac ejus forma ; nam (upern.i pjrcj in tres
ingMMa paitei bn^ trigood quodammodo dilbfiguebatur, ilb vi» d fummo tn quo tbramea
Digitized by Google
dufta: infinuautcrnpaitetrasilUlmc», acqualkcr latcra (ecantes fai ai ombihcum^i^i^ —
K^^dupbcatasalmlmcasqiw erit^ OMiAineixmc, in quarum SSCitlS'*
IOiiirteninaKKamplumquaminrupenoi«ittrW, non^^^^ & interitirium illS^J^
tas Imcas trungulum cfficientcs occupain pauld candiJions ci .1: coloi ,s qim,n reliauus frnA
vcro nucleam conttneret ignorabat CJufin^ qnia mocus aut ag;iunis nuUuni JfacDkmii aUU^ ',^2
• Piorf.is orbiculariserat fqrmx, q>iituor enim unciarum erat cjus ambitus. fittt i X \
cumferentiain metireris, five niciiio corporc, cono fi?c cuce coloris ev -11. P?'^"^J" cir-
cumferentuin metirens, iive nicilio corporc, cono u?c cuce »*i»tu ooloris ex n- »'p"-"J" "r-
ut exiguum aurem Maium reliccatum vidcretur ; oOo CMnen nmnt fif;.,C,/r " "'^eiw^ntis^
ftmmuni findum omni ei latete duao« liabebat, eonjtDgDe noSL^^Z^ t ^"^^
MaU Aiiiaiiiiii«cBriUanJwrvo(iimdii^^ "Wi«romo(j,noca»JiabBhat
7. FrmSm trHeuliris fufctit fcnii nrrvu ihilmHui tx Guinea O B A iitt«fiiM -
Clut £x/. J.f. Jo. Fr.ftrtgr.arbKulamfaiii difrrfha J. E, ^^*"* fV"»* ].
Hic etiam prorik orbicaiark fonni ciat, fed {enis duntaxat nen is di/HiJA- .L:..c... y . .
«treraumufque pcr longirodihem rcAi littei txc^a^ati^f^a^iZ^t^ ^
oens : la-is tamcn c.it, aqia UK:iii. innacabat. *^ «miiaamft Uxraia COOti.
8. F; «i7.'« erhcul^ti JsaJuaa novtm venit JiimSm mmm r n j&
^^^^ /«*.,.duir£«.t.».«,o.».;,,^;^^
Non inclcg.tiis crat hic fniaus, Smiut oiliicularis fev unr,,. in „.,k:. /r
longitudmcm cxplens , novcm nci vb .i iunino ad ucdia J.m V-l j» ««wn fa nnoarnm
Aindus; fufcivcl W.cc.quod.m,n)oclocoirs cf^s ni^^^^ '^"'^^'^di-
fKcatam cum limfnibu. connnens, quu agitatil^ftre^^^ ^ * P^^P^ «-
nbat quu confiwgerc.noluit; ^«iw wwflod»» «ottuMre «mh
Cap. IV.
;^.;.a.
A^Jf "''/T' "P^Rnitudinem iquabat, i^io fupcrabat. quinque videlicet uncias v^h lon...
7JcraffiB. fnre totidem cjus.imbiuis compnd^enddMl, rald/Bavr^nS^ ^™^^^
Itt "'iP^ ««4"? tiwjiHW qauttHnerat; «mi
neMt nnpraHa i efWBi^ai. {pft«i^.innami nmit
1. FnOm tvi miftrim fmtU C B. fr. crhcul. fercgr. Cluf Exct. l. 9. c. 9.
*Emr,L^ 3- fW... ^^^^^^^^
tnmoiodnSSL^^SSA.^l?^ coqne inxquali & fufa cobns, imernc Ixviore &ono.
™°«»wcei% medu qus ftbrola.* finna;jiudeiun anccRi cootincbat AvdLw^i
Digitized by Google
UbiXXXlL IkJhmi^^mhmt.agmtit,t^. i8ip
P^caiTiine indb& magmtudine, gravem, durtan* rngofim ( quia rc(iccati]s) in binas paitei
'nm, |blK^'im,intenoreparte albicantem, in quo nuUum maniwftllin £ieONni .d^keheMgn patO:
rat Clulius, quu omnis vis ob vctuftatem fbrtc cvanucrat.
4, FritUus avtilss pttammt crajjo ftirrofo C.B. Fr. J. jT^Jc.GiWrfiCluC /. c.
Olficulum vchus alicujus fmvhis qit^m &uAum (Uci poterac,idque vaki^ durofic craHb puramine
Ha(linun> quod externa parte mulds fibris.cpnftabat, tatanl ^drft nigrum & quodammodo
&xeum« nttcleum craiTum> dunim 4c n^goiiini^rincnii ' Onjli pikn».ciac:il^d officulum fbrmlj
feiainciam loogum, yiiciam cralluini ' , /
5. Fhiffiu ovalli fnfcut C B. Fr. MfctBsnm t. GaC Eit. £ 1. c. 1 $. fV. is/fovf «t^a/kt ru^iifusJS.
Scfcunci.ilis cr.u longitudinis, binas tmcias aut amplior cjus ambitus ; duro, miquali, mgosoque
cottice conftans, fulci coloris, gravidus, h.c. aliuni fruftuni vel ofTiailum live pulp.im continens,
nam agitatus Ilrepicum edebac Apertum nucleum commere deprehendit .Cluuusj craflum. ejui-
demcuro iplb ftu£ta formz, cavum ianis 6e inanem* fiMMitii tania'niftf ionibAteih^ 8c ttpoce
demcuro ipio truau tormz, cavum 11
quR T<»iita!& ranadz Amygdalx.
■ i, FruSiuevalisUfuli JuisU» fimlm *mM(» "C>'iMai Fr.fir^wtu fvmiu^jMii hfijf-
Jmdmto j.a. Fr.t.cap. %o,L*,Ck3.Bxit.'
Indaico lapidi magmtudine par crat, St eias formam e.xceptu ftnis pulchernmc exprimcns^ ex
nSa nigiicanciscokMfii eft. ut majotes nonnMr jiWth leu 8c aqnB jnipiiiiqa fasemuaii, duo pn-^
lanuneoonilans, ac iindcumoontinenft
- BGuineadeuRaeeat ' - « iMni'
9. Aafta tlivit t^uhm rtftrm C & MMfr 5. FiUni CluC Rxit. 1. %. c xoi> Sseejt
• BaccK cujufJam prxgr.indis ofllculura videbatur, formi iOlivz oflidllam ctcunquc rcfcicns,"
kne^ Mipea majus, ucpoce ielcuncialis bogitudini^ unctalis ver6 lafiHiilifik^ rugofiun, fi)liduroj
«idMminfcconiineiitnteatiiicitt
• . ■ ■ . .
.t. FknSiu ivslit jMJitiMi C.B. Nm tar^rim%,Ck£ E», L%,€,ti, Mni «iiMbni fo^pimf
Kl.x hxc oibicuLiris prne foniueerat, paulo tamen longior: tum lUius amblrus, fumptl utrin-'
que per longuiKiinem menliiri f * undas cpntinehaf, vix autem quinque unciamm erat ar*
cuumiecaiti.i ; infem.; parte nonnihil mucroiutajupetm verb obtdior^/uro 8c iatis glahio piinmiiw
conftant, ipaduaflolaiisfic nndeam ooBitiiient «t ex agitatz ftrepiu coniednram £wen ponrae
Chfiua: afioverb mvelqero.nAem findb ceiinm cftj quale pono id Ibeii^ •otgpMli in «Hno
f. FruElus ohlongus fufcus firiatus C B« IK MKiow > IWrt P*mm * OnC FhffmfifiKt dmt • Mm.li^
ftriatus ftrefftum edens J. B. ' *
Paulblongior eratuncia: trium vcrduncianun aniWf*''" ( quapartt craffior) ootitiaQhat. oo>
lore fufco jprarditus, durus, ftriatus^ in obtuitun macraoem «cfinem» in q» officnlun m mt»
deiitincluui^ quia agjtatus ifaeptum edebat.^
la FruHu, chleti^us arcuatut fufeut CB. Fr.l.i mnfpg. id»9.*CM IhmLfum fmtl M^Bgikt^^
ercum elttuj, fufmu flumttfufcut • if,- ' \
Binas pxncunci.is latuserat, paulo autem longior, prona parte in arcom elattls, fupinapIanuSj
denfb, crallo^ dunSque corticc pracditusj Hifei odloris Sc quando immaturas quodammodo (padiceii
inateriJI fpongiosa, nrmi tamcn conftatK ; nudeum verb continebat undalcm, rl^nntri^ daiamj
fefa colons extcma partet liibrubentem imemi, in biius partes diviiiun» q|uedttif edfiiiAiBno faiiiORl
pr.Tditum, deinde iiuivam dennn^ tetud ^odioea memwana invoinnna.
Exjava. ' if^j^
II. FruUus «Um/m fdcut fsleuMut CK Fr.i. mb. [3. 1.%. CluC Exoc CtxetCjftU
Non valdo abHmilis erat illij qa| Ginfio afiquando nuflus pro fhi^ ejuiarbons^ qusBqnMeai
illumfialtami appellatioae donatum in inlula Higfti five Hi^paniola profert, fed minor, iiecfp*fr
cet ut ille oolor«, ied fiild prorfus, & pre laevore ijilendai^ ventre ^e infona porte dncraoH
colori';, non lari ut Iupern.i, fed fcibra. Alio fniftu hacd dubiJ inclufus fiicrat, nam officiilum
duntaxatcracalieriusfrudus: qualis autem fuerac arbor qux fru^im pertulic, aut qua ux provmda
aata^ nibllentndfe^pcim* Atfnn mllnmfcepinmeacbe^ aecinegiBa iMifidobifc
• • • ' . ■ • ■ . . .
Digltized by Google
f^%0 H I STpKlA PlANTARUM-
•BM.Li.e. it. thOittMmetttimMiaa rt> uif^ CR Fr. TtrJkM * CM: Cmtm mti jimili cmtni
celaru yB. , '
Looauserat il uncias, qua partc Urifumus unciam aut paulo ainplius latus; forma ci noiinihil
coawna» dorfiim clamm & afrur^crei, ar<a:iuj capiu, inEma pars in mucroncm dclmens, cinera-
c(»-oq1pi ^
cdirtntesi
ticc Kaiim hi\»c ^-erilimue ei^ qni ^im^u* •> ttaouimtmmt la Htore Toiutatione Mtriius tuerit:
cnn/l.ibaiK vcro illi nervi ex' SmoBt^HakerHii qtteniiidMiDdBOi nfima pan nonjiihil attrica fidieni
r.icieb.u. Ad lUKb. iiorro Cim4»« formam valde aoceddiac, cnoepbilk-iMnranm cnokiani^, inin
CCiam coiore, qui in C«w<i»« pr orius ater crat. ,
^ ^ , / j £• ' J« ff'^ oblongui cmtracan «ctduUs C. B. OregiocS» tx qua CacM p»i<mcm coHficumt * CluL
i6./r. iz. r4..I^M$ AltiiMt tortkt fist/^ffii/ittt^ Fr.if. caf. i6. A^. c3Mr. CluC 1>. Brsfiitm*
■ limi fermeufiir J.'A.'/ . , » •
Uncialis longinidinis erat,fion tam tolbqiilm fesoRi coiticettAiK, fliadioei ex ib*iO coIoiBj m-
dcam continens cincraceo colorc pridiruni, & tenui nigcrrim.iqi.ie & fplcndcntc membran,i ofcvo-
lutum, prarterqiiani infima parte, qua: aut tandicans, auc ( detersa m«mbrani ) nuda, quaotum
• • ClufwoWfijrvarelicebatinfruau imperfeaih • ' *
3rafiliw|' pGKniciofum clle dicebant.
. . •» k iff^fhOtuMKffuUlMr^ereni nigtrC.^ Fr. l^c. l6. /.x,««*.CluC
Splcntk-ns pn nigredinc crat, uncialem fcrm* lon»tudinem. & minimi dqjjiti cnffimduMOI .
acqu.ini vcl ctiam ampliorj parvum . qucndam lobum Tortni reRrens, mucrodeioftellum affvnfat
ijiin.ianimfxio rcpnrfcnt.inte : cxalbidam pnlfwm crintincl>,ir, i " * " "" ~~"
Ipadiceicoluftt, Malonun vuJgarium femiaibus jpxneiinulia.
I / !
FhiSiit Fyriffmes ^06.
•
1. Fmtiiu ^priftmUmutrrtmtjfu»^ CE Fr. txttieiu I.e»/. 14.Ai(.it
Clut.- aax. Tp^tnHrJniffiu mijli a^trt Awt <»»n»fti» J.a
• Cluf. ' . ^ • c : . .
TUHMliatm ent, P^que fennam mmUbamr, -nndtt longas, 4t amiiim, leirfc tameo,
nigofiis, ^ror(us riiger, adeo-duroSc tcnaci coiio.reftuslicctnonvaldi denfo, ut diflfiailrcr
cultromli malleoli vi ada^ao aperirc pollet Ciulius. Apcrtum binas ccllas habcrc depre-
hendebat, membrana quadam flifca flc fplendente diftin<ilas, m quarum hngulis iiLxlcus bifariam
4liirifiS|-madLtetiam ismipirreilte membrana, quemadmodum ferc in Nuccjuglande. Tocusnu-
demnmm retfiftateoofttiazeratj 8c iAitioquideni (apore nulio manifefto pneoitus videbatur, diii*
riufculc Mraeiitpflfe ietcii(n. fuiiiM agjmiHii^ & tanikwn fimmiqioAimmodo mwe
compeiieLMt.
a. Fru5iu Fjr^trm. mitur rptJictctimtrau C K f>. Clui: L e. Vj^trmu fn^iu jmrj
ffM^etittimt^^^ einkttahttl.'^^ • .
Hicetiam li uncias longus erat, miflib tameii cramis ; naraamMas ejBtrmmdaiim
rum erat, Lvis coui> ev (iwdicd cuin cinereo mijdieolonsin loammi mucroncm defincns, fmKili
oorttce cqqflan^ qui an ^ opcrimeiito tcdus fuerat Clufium Iat»at : Pulpam autcin contincb.u
lUgmmlll qjUa officuhiffl Ifm^*, uiida m^SS loagum, durum, cineracei ex fufco culoi is, obtufb
mncrana eipBtwn, & funinu pam in um> toCG» Tduti cxkulfcumi u.quo haud dubic nudeus
latalia^ IiM tmlLm agttatus iosdtnm «dai«l;
"••/ CAf. VI.
«rMirwQr ^twht ttAeradis a^ CB.
n^tatkldt^, lHfimidiim miKreri0iiuii, titbcrc*lu «bfttum fufcum J.B.
Clbf. ■ . .- .
Ndalis er.ac longitudinis, fod officulum fruftus ^«^tjjlim fruAus, orbiculari ocnd
fornia prarditum ( mli qua parte fniftus ipfc quo cootmebatur e pcdiaito pepcnderat,
— I ^ &ex:ima, qua: aliquantum njucronata ) tnuni tcrc unciamm ambilll, «Ua colwis, du-
hua «c perpctuis tubcrcul» obTinim, ihqootanien aBparercnt "'^rg^?^ n!?*
utnKiiie extrcmitate, iolidnro, grave, aqtw tamen ipnttao^ nec uoent eoanui sa mBrgatur.
BCniqjaallatweft. x, Fr»aH
Digitized by Google
Ub.KXXII. tZ> Afumalis wwmstfigmi^ (s^. 1 8>i
■ t. FruHKt orhkularii cmeraccus trihm foraminAus detuitus C~ B. Fr. & Afl I& t, %, Sx^, f^HtjC
fr. erincularii ferfcum trii/Ms julcii trAusfartmmiki$i J. fl.
Fomam orbtcularem habebot, paul^ 1"*"^ ewt-ftpema 8e feffili parte, unciam Ums,
fbydof, noc uUum ftrepiaini dnm ■Kpui]Miir eaenk omimm ■ coloris, tnbus canalJcuJis iiVc iulcis
diflinaus, a (uminoiiiqMeadinafbiaiii^
ifitmnKi
parte piff<)ims. .:
}. RnSiu ntmdm fitvus t»bereiiUi$lfitm Imt tmmmtt»* trmf^ttrf» C& Fr.fir^rmtt 4 CiuC
£Mr.lLl. e. ;o. Fr.feregrmm ttAtr^m mfjtr CUtfio J. R
Cluf.
Huic (phxrica ferc erat fbrma, magnimdo pine uncialij, puumcn a Jmodiim crartam durumj
perpctuis tuberculis undiquc oblitum, flavcfcentb colopis, lincA emincntiore rraiilver(um lecaimt
quam ut in Juglandibus putaroinis con)un<£tionem & oomMiRuram effe arbitrabacur Cluliuib
^ FnSms ntambu fimmt ttArrailts tkfittu Clk fr. ftrtgrkm {. Ciuii a
Chf. ,
Sphx.-icT prorfiis erat huic Formr, magnitudo globuli minoris fclopi, putamen ejuflem cam pr*-
cedente coWis & pcrpeiuu etiam ubercuUs, non a(ie6 tanMn crai&s^ obfinun^ nuiliiique iioei
5, FrmSut emiht ex fiifeo fiiMtmt\ ttthremlii ttmtrmttit d^lBM CK Jl^.f.ft t.^,x fin^
Ctu£ Fr. Extt. Striimmii mtl» tmlteremlit c^Swr- J. &
C*»/^ . .... . . ■ „
Sefcundalis crat longitudinis, unciam latns ; paulo cnim planiore crat (brma, colore ex fiifco
iubriibentc, totus tubcrculis leviter mucronacis obluus, perinde fermi atque Stramonix [ni£ta%.
Nucleum autem continebat hifci quadim membrana techim, oblongiufculum, larvcm, ^adicei '
ColonSj qfu albefcentem meduliam contincbat, led duram q^ia Hcca & quodammodo ia^pidain. •
6. FrmSmt Oliva ificulmit referemt, tmhmemlii tifitmt C.B. Fr. 6.«if> 90.tik%» lnACInCiK
Olivie effkulum refereni, rugofutemm trihmt Imtit J.B.
•
Unciam crafliis erat, fcfcunciam fer^ longus, fomia aiini OLvx officulum quodammodo re-
forcns, niinor t.tmcn, rugofus, & vcluti frequentiflimis tubcrculis oblitus tribLis nei vii fecundum
^ongituduiem diftui^; cxtrcma altcra parte obada, akera vero mucronataj iatis gravis, tci
ckmn aut cale quidpiam concinens, uc cx agioUioiie OOnjkidMin} in Vpm ifljoftu «0
binuv Alaii» finaailiami <iubfe ofiiailiMn.
' , 7. Frmffut ehUwpit cmttMm tbirui tuhtrculit ex^ifu-Tatui C & A*. I< CMf. If. Enlt. Cfafr
Fr. Extt. cinertui cum lintit & tubcrcnlii dnrn J. B.
indicabanr. aliogMeainenabiualiquoctuberculis milar Tefidilarum obfins era^ quaeaperniiunei
tt inaeyMlet liciiiMioftBndnhenr, ^ttdicd colons 8e0)lendenm^ yafifinwnabqiiodocMiinuiflent.
VeU&QBimeiiBPttienttli finAQttfc ecUbB^^^ottte lecutteBe peediiitt»
%, FrmffutetrJis formam referent, fufcmt tuhtrculii iiittfutlis CB> A'<e>iHrs>0^M> 0.1.011111
£x«r. Fir. fUamtfmnd etrJitemm mmltii tiAtradit J. & *
Chf.
Planus erat, binas uncias longits, totidem latiis fummaparte, cordis, ut vulgo pingitur, formam
quodammodo refcrens, multis tuberculis eminentibus inxaualis, fiifci colons, levis, alit^uantulum
canofiis, quia immaturus coUedus fuiiTe videbatur. An aliquo putaminc mclufus ftcncnwlMe^
inquitCluiius: qui> nuUumpetioli i quo pependiflec veil^um in eo apparebac
FrmHms Mgmlis dtttati C B. p. 40^»
I. Bw5m trhicmUrufmfemtrifdmti^r^irtmtC,^Fr*i.€if»Xi.l.%, CM^Exit,
SEfcundam longus erat, mcdi.i p.artc craflior, extremis gracilioribus, qui h mulris fTbrisoon-
textus videbatnr, led adco firmis, ut fraftra cultello aperire tentaret Cluiius, colons fiilci,
pelle tamen Ipi^cea kevi 8c fplendente teanm fuifle reliquis quas adhuc retiaefatt tali'
cinivfidebants et^aelicit noa edo» sntm ndeteon-, aqui tamoameilus fiibfidebac
uiyui<.cd by Google
Hl. STOKIA PlANTAR UM
FmiiMt TtHmdnt puMm^ tmrscau futtm C. B. Fr. 6. Camn Ltdu OuL exoc Li» c. 1 5.
Fr. J$^mim fiiimtgfitwJimtbH^iHm, hdMC»am,f(ifin «w» «nfiwo J. B.
UnwSv erat magnkudinis, Nud JugUndi (uo itto viricb Jnemo CORke exempoe noo diffiinili<«
inxquilis, fumm i p.) t: Licior, iti£nu in obcuium raucroo^m propemodum ddineos, pucunine
Ikis aatlo laxcx tluMcui pntlituj, nucleum contincnte album, Amygdala: pxne (kpore. Alio fru-
'<h»leu cxteinocortice opcrtus fuilli; viJcbatur, quii Jepreffionbus putarninis !ocis cincraceam quan-
Aam nucenam atihuc inhzreiicem retuicbat. UbenoFem liujus iru^iis ddcripcioncm vide apud
ClofuinEsoc. liKi. of.aii' tr.*»9.si. anc J.B«iiiiiiiiiai Hift. 1&. 3. cap.4a
9. Fnam M gMmt ttmhrmt tmtin ntiaJstt viBefo CB. Ttr^rimi fnSm ntiiahtti
• Ct£ ^yntitiJm^ mk J.B.
Durocorio, & niukis fibris rctis ianxtium quodamniodo inter (e intcrtcxtis & ciuris contedo
prxditus crat, fo™ qui^iei" inxquali & rudi, inrus vcro Ixvi & Iplendcntc, color^ue ad Ipadiccum
tendente, ; > undas longMS, binas & «ihpliuk Utus, lupern^ in gjbbom extubenns* infemc planus
fcrc, nuclcur . Lumincns cradum, plcnoli^ fiicculcacuni, &qui innavi, quiiecensexGuiiieaad-
vc^hisiiiUit, lamgcniiifiajvinocpcrat. ■■ 1 r — « ^
Alceni;» cjufdem gco«ris trudui nucwus tuiKiui ei .u, quia tamen vctuitui, rugolus torn, Noa eft
autcm Uc frudus Nux fed Primi cujuldani india < •llicuJum : Ad Mangam dcc rcfcrri
. ..4. Ff^Buz MupilJfia timrttuit ttrtirt ftnfrCB. ». mffttatmm % cr^M* »• Cllif.
Lxot. Fr.txet.eUoi^fMgvitJv, cmiiMM J.R
• S^lnnaaliterat laiKinidinis; bnias unoia* auc ampliOT e]tis ambitus, non in rotunditate obbn-
ipy^ ^ jiifgijbJlm^ «Mpae i«MMpiali &: faid^ fibroto. dneracd fbris coloris, intemu fufci, leii^is, aqux
dum el mercebamr tnifflf*i nudeQm continens pradiBrucofiun* (quia faot anc^ manuicatein ie-
ttus) isc liibftantia niftlcent», adftringentiiquefapori»,
FrmStu « ^ w fc^^rahdk acnUufcidm C B. Fr. 18. «/>. I^. CluC
l
Valui rugofus nigrique coloris nucUus eia^ in binas paites f^arahil», cxiliSjfiJ^and^uia re-
ficcatus, dur i, atiSafoili fipom, atrtliqeo tifknb mr puantins ceftu» w«n« Otnun bNbM.
6. FmSus AvtiUifne magiutmdm, fatmmm vtitit » dmr fmrta detnft C E A- ftrtpauu 4.
'■ «.»9. Ai«-'&Mr. GluC
Pbntkxnudsroagnitudinc erat, ejufdem oolons, putaminc duro, vclut in duas partcs divifo, nu-
clcum continens, ut ex ftrepini conjiciebat aufius. Nncfensalbii^ dnk»,quem ad Unguentari e
nucis genus aliquod rderendium dle oenfehacidBm. .
£k AfiiGa ddttnt c&
7. nwSm fiintmkhi timmut d»flui «gdk C& «KciMi» 9. «V> '5- B.'uMtmt
Fr. tmt.4mlkttm^dl0Mm}.^
Vncum longus crat, minus nnda lahis, corticedcnfo conftam, cuyracri cokij»» dnobns angt-
lis djihndus, & extima jiaite mnaonauSf lens & m a^ua haud fubfidcm, tanwiU e* meisetenir,
dnnistaniclifiCi
%. Mht trim^dmit f»ftm CB. ftnB^ ♦ ^^*" CbCoBK. Fr. fria^
Tri.inRul.aris forma-erat, cmincntibus tnbus angulis, &. fcifluras oftendcntibns cx qtribus in ter-
nas p.irtcs tacik dividi pofle inieltecte licd»at Lcvis cnu, & aqoas nmatans, nec imum pctens, ta-
mctli aiumrno tempore iaetlwa»; ferilfillcioolorifcanquicquam intcnore partc conuncrct qs-
norabatQultui, aitaralMinr amn nnlMmca«mef« Jicec agmm nullum ftrcpitum edcrec
9. FruHus fmttfMUi tiAtrikus in^ml» tlf'!"' C.C Fiti^w «wwr^.**/.*©. ft*. 1. CluCexfle.
Fr. ftmi^<mH$ vtl ijfitmlum J, B. Utfi. iib-^. <:*?•
Ptaf^OOW erathic verius fiuads officulum dicendus, uncialis longitudmis, quod cx quinquc
wht longii tcfieHis compaaom, quibns fiiblevatis longus nudcus in (ingulis ap-parcbat. led inarai
& mcmbFanaccus d^unuxaTiowm ofliculniattbe^ crac oUxum: Dlud umcuro habdw,
& quidem vetuftate vcluc attricura.
10. frnam tUtmim fimtgtmu fyfem CB. Fr. Mlkm %. «f. if. CloC exofc Jh *»•
■ tiimBml2injlarl,gMul-%
Bin.as tcrcundaslongus erat. unamcralTus, in quintiuc angulos «^ft^^-^^Aj^^ft;^"^^'"^^^
Bamia:, durus, flifco colSre (cul.aibedo pcrmixu; prxitus, iolujub h,9, vnma itrepiwm quam-
Viiasit«icturj(jtui^lerii6Cttaqoaxioaiubfidens. • 11, FmSm
Lib. >Q0£IL De JnmaHt nrnms ctgmtu, iSii
> I — r . _ ■ •
Cujufdam fru&us olliailuni videbator, undaiis ferc longimdinis^ remuncialis rrafliwviMifc^ Igg^'
ipaxlioeique coioris potamine cedum, (upernd qnadvnmodo ciiftac^ tc oaktmaibi, awji» mJx^
ialntionDmifliim aa bds wMgo appMcnw ^oo jedicnlo 1!» inlHeMrM*
InKf AioiiutsTepofnMiifiionconin '■
cap. vnL
FrtiS^s exttiei m/eelianei iCliifio, J»,Baitbi»Q& aliie.
M. Fm8m im whtm cMvdiitus fufcns CE A>. MMMr II* MfLftOi. liliit* fiMr.ClliL JMMfa»
■ mmil ^witemmoie tmtoolmm J. Bl
IN nrbeni qiio<l.immodo oonvolutns enc, nudeus ▼eiius qu^m frudus, qui put.imine aut nuce
.liiqiu concliifus fuifle viddbatar j (biidos taroen> & faSd exteriiis coions, inrcrnc albus, non
inf,[.uiijtndem Ijpons, fcd .icidiulculi, qacm t.imcn vermiculi albi, iis nomiiffiniilesqui mPon^
ticis iive Avclbmis nucibus generancur icd muiores raldc appetcbantj Sc brevi cocumerodeiMnc
ft. PnSm i Ampninmacni filiii ummfihu, muln <rAmJ«« CSL i>. 17. Mlilf.
Exte. Cy: AbmrJm fimm iUm J.1I. I»ft. l. %. e. 1$. •
Admirabilis erat formz ; quatuor cnim membranaceis foius ex adverib inter fe oppoiids ex eo-
dem tamen peHiculo prodeuntibus conilabat, quz fupema & extima parte velut coeuntia^ odicuo
lum infima parte ipU inlutrcns & Frag^le occultabaot, ia quo nudeus orbtoilatis &)tme. Nucts
moicln» magnitndineconnnebatur, Gxa fafd & fungosa quadani matetij obft», dnru^ ut qut
rdiccarus imern^ a!bi:s, ?< oornejc duricieL Membranacca illa fblia raultis nervis cranc diflin. t.i,
8C rhomboidib furin.v, atque uncialem kmgitudincm 6c bcicudineni )iai>ebanc. Hx Icuiia Oricn-
«di.
Frii3iu imnltu fihrtt ctmtextiu ffsdiemt. Fr. 6. esp.j^. lit. t. Exot. Cluf
CUf.
Seiaiacim loiinmi^iMdBi^pMMienfiar, cnnm auitis Hbris oonces>
tm indAaKar, fed ade&fii na nt niiftn odteQo aperiretemarecGbfiB^ oolaaif^^
^ldioea, Ijcvi & fpiendencc tcAum fiiiflc rdiquix qius adhuc
llDet non ade6gravis videretur, aqua umcn niciius tublidebac
RmSm mets jiemsm riferm «imnimm C.& jmmt 2. cm, »0. iif. ». JSMr,CluC m
In aquam coniodus non mo|;el]atur, licet fatis gravis Sc nutleum concinerct, ut ex flrepicu
qucm agitarus edeljac oon]e^l>acur Cluilus: iioaalem fuperabac nugnicudinem^ metz fonnara
quodammodo rcterens, h. c. ab ampia bafi iealun graciiior aflureeuj GuiCPMBt fei^ colQrif. Ad Pap
ludanum miilus e(l pro fruau Bailanii FaraffHil Acfine coaveaiptffidoaircan
^ibon Cif«ifc«diftBi9ttdPilaDBin.
J.Bi. Cluf. Lxct. t.z. f. 5.
QB^rangnijuiteratfoansj mtado&l«vioorticeie^s, (cpccm uncias a fununo faftigioadpe*
dioifimiilqoe koBDi^ PBden cnm knidleQnftn». fire (eiquipcdalis ejus ambiois, 6nguii enim an*
gol 4| pxne undas <uihAant ab inviceia Connc vaidd deafus, ex niultis fibris, retis quodani*
modo R>rm.i contextis conftans nuterum fungoiam uitermixtam continel>at, corioque ut dixi ixvi
& fplenderitej f ^id.cci coloris extenore parte te^iius erat. Toca camen nux valdc levii pro fua mag-
lutudine. Incus odtculumconoodMt [muior eiuidem geneiisqucm aperuic Cluiius J ab io^nu fpd^
kdore in mecam alliuvenib cMffiufculuro, moOe ounen ( quia frudus immaturus) fubrubenie cuie
Przgr^dis aiicujus PalnK(hi£hBneflecoa)edalMNiirCbwK
6. IAm fivt ol^cditm frmSm t* FsimMnim gemM J»^ iMl^ |. caf, 14. lik 1. Ou£
Nnx aBqoa one fiieoffiouinn fiuftik «Paiaunun eenenbu*. cui yiDi qpii fllam veftiebatu ad-
empti fucrant; nam valdc terrt &poiiu eraf, mulcifque veujs nigris afurainoad innm diiUn^j
prxiertim ib qui- ,1 tnbus vchiti umbiliCTs, a-quali propcniodum ipatio ab invtoem difcretts, origt-
nem duccbant, &c magnam vcnuftatcm nuci ad&rebant. AUoqui Jiux biius uncias longa crac, ejus
ambuus contmcbati umbtbdautempstneuiiciamabinvioemdifbbant. Duro coftit» nux tlia
ont pfMina Scandmm oMdQM OK
7.
Digitized by Googl^
i8z4-
H I S T O. R I A P L A N T A R U M.
Semm TmitrmJi fmmi jlmdt, «u txtrtmtttt dutMtum €.16. k%. Em. CM
TMurmdM fimik fmm 0mdmwm,
Ho^L.cn (mqufcddias) cajusfruaus ^^«^1 igooi^jM^ito
iUlliniilc erat fijiura, cd maRis pUnum & qns PHy «wiprcffit» corooe Ipadtcn «>tons te-
Sul C cSiS««nw Ipfimfcmc^cnmfiiocoitw
sb nna extremiraiBdeaiiaiin.
i Stmm fMh mHti^ firti CMmUtmd J.B. 19. «fc »..<«». ChC
roeolus vcriim iavi, colorifque vd (padicci vclci fpadicco flaveBeatiioaitNe|B|entnr: 1U nec
hujus gMerii 6«»i» «fuflwi ennt mjgnitniliim
CicmUtuti gtntris fertgrhim /n>5« « FV-^ic P«»i»w C/ijP «ifc A a. *. 1». Fr.
lyrifmHk^grmiu mtmiiigw
Ouinaue pxnc uncianim longimdine crat a pcdiculo ad fummum muat)0«n : ambitus qua parte
rr.^ f^B 91 undas cxplcijat, a pcdicuJo £.05 cralio ienlmvmmefccns, demde a medio cor-
^.iSiii^mStmcii 4^ fiifcodur6que cort.cc conftans cu,us .ntern. pnr,
r?M^^c c-t ch^cr.cc,que «Mcooolom, cowmens pulp«' fpong.olam n.gram mollcm, a«-
cJl lawr. ' m ftlobum compaaam, in qua latebant a^imot giana niffl^ncwbajU^
tiffa umS & mals lata qurSgi, in binas partc, ^^^'t^T^^^^l^''
EmiSini reoiina* fic ut Cuairbiacei gcneris alicu|us planti frnanm cfle fibi periinderetanfini.
lO. rmgrins mx I. CluC CKOt. L%. t l^ FmSm fMkttBndm r^ojm sttr OB. Fr. fUr
mu,rMgofMi,»igtr, fmiimtmimim
Plams erat dsas undas longiis, paub plm goim duas Utui, ramundam crd&^ ««"« nigofo
fc ater dS du^M^iammc conftansVlc rcm.na contmens, ut cx ft«P|W qf" «8»»»» ^
tciius frudoioffiGidnm five-anoen eneappamet
it. fh»ff«/ a. 14. Ckrcxot. Jfa#faJ«w»awraw»«fa»
Fmaiihic, feuTCnusnux. orbiculans crat form*. varijctamen niagnicudLnis (pliim ttMmco»^
fpidcbataulius) quorum nonnulU «m» aB llinas duntaxat unc.a5amb.tu comp.chcnJ.Sanr
iZ^i^ro fcdnoncraflbpr«d.tia>S?>»»ociforii
VKlcrcnnir. Intcrna nuaspan fofca 8e 'pl«**«> fT*"''"^
qucm contincbat f.ft.g.umtegeb.it ) fung^^marcni-plena: nnde^^
crat, dcinde in mcum qjiodammodo aflS^t. & .n nuwntanM»^
riiis fubpunicei. fiiblhlMI fininollL Bemteriore partc flaycftwte ptwta, ^^^f^
SS^ in£SliSrSJ!l^^ eaiflent maidafeto to(^9«nadm«lum m>b tefe.
idKUit qui obfejVaverane.
la. fW.ff«iPr.«« tM^ 1. tap. 14. /«i. a. Exa. CluC M Msg^t^'»^!^*'*
n^m,fHinfii»/ifmtdirii, miitmtt ftmmj.^
hic fife Nnx <«« alto oporimcntp toftoi foi& ^^^l^y ,"n anSm fub£
»ato, Jbpina p irtc pfAna. & irtfima latiort! qnam ea qua i Pe^'??* Wp^^&jK
coloris, non valdc Rravis hccc .knhmmo corio conftans, qu6dlcmunaaliste«eflac«^^.
muldfqttc fibris obLp^ &tnanlveiiim leie fecantibus contextiun, & adeo ^^J^
Teckddiusadco4icandamqnidC0tt^ mi. cultromagna ^J^™
mmMieni&oblongGmnudeotirc^ depiehffliic, nya
fUK etticamem.duldfquc ut AmygdaU fapori?, nifi ruidifittWBcb eetnlbieea-ooniMXitiee.
i;. FrHam fttundm toMU %. caf. 14. £xt. Odl tri imftn» fMrt* flmm
^adbicabmff^Kf J.B.
entt longitudiftis. miniis tamen craffus, inferna pertO planns^pcrna in ff^^
genTinfima partc qua ped.'culo adh:rfcrat lanor quim extima 9« f
v.deb.uur : mJmbrnn. .lutcPn dura & Iplendcns fpad.ce quc cobns filfcoill «^22^32^^^^
nentem nuLlcuni livc pulpam quandam ancracci ex .ilbo colorH, qm 01« eBipanwHiiiii
farinaceam matcriam relblvcbatur, quadam acnmonLi praxl.tam.
y • 14. FrwamunimtM* 1. «^14«
Mefpilo Sctanio non erat v.ild^ d.n^mihs. ejuiaimqae fneWPiwJim^ ffli^SSIi^Sb'
no ut iLd. fed in anguftum contraao j vetuftatc rugas oopnwBieii «e S» W» "rtice confta-
Digltized by Google
Lht XXXIL 'Ek ^nmahf <^ nmucegm liij
bot itiico, nullius i%rd (apom, qot ramen ora retMKiB tioninfril adftriftlonis cam pauca acriniOnii
^ifflmAg' p^dere videbatur. Qiiina inrrorfum iTfliaila Mcfjiili mftar continebat, (cci majora &
nan nigola ut illa,?enim vaide Ism fic ( jplcndentia, fpadicciquc coloris, 8c nutleum continsntia.
i4. JiUfiju ««fNri«Mbp s* 14» C]u£ fi'. trHaiUrti ftri farmt, fi^d ttlf
Prxcedence mmor & fci-c orbiculai li cr.u hgur.v, uncialis maenitudinis, \xv\s, £i(ci co-o ii, brevi
cmidem fiibnixBi padiculo, (cd cortice fatis duro, tametfi non valac c ijlo pnditus, qui apci cus ( nam
in binat partes div^ poiTe cx (ignis apparcbac ) quatuor grana nu^a oontinere clc>>rdiendebatur,
fimmKTjm hcaflc longa, cordis hununi fornum quodainaMdpiBnmniiai ie4 niigis plana, ' ' '
W^&fc fruaus, Inc verius oflioulnm IrnAils ('Csrna enim aut quatcm.i (imul conjunAim naita
fliifle videbantur alin quQ».iam fin^indMfi ) binasundaslongnmerar, totidcm lamm, media pane
tunicntc & (c(e attollentc pianis 6t oompreflis lateribus, qux fidem faciebant buu ininimijm alia
a4un4ta fuifle, cortice non valde^Jnro prxditum^ extema partc nigofum 6c (cabrum, cincraccique
cobris intcma autem Ixvc & can JiJum, magnum nuclcum continens, prorfiis implcntcni corticcm,
feli^tim quidan* non umen durum^ tenui roembr^ tedum : ipfiautem i«terna myeri^iiv» pul<
aflindsuoB>«itarixpameL<idi4nttliali^b«^i6d acinladanrfitpoKai, ati ob vetuftaieiQ
17. F^uriu, fuunJus tahtlU i. Sm.Od. Ir, mkaimk trt^ mtitmtfaimj^^
mgn coloru J. B.
Orbicularis propempduni Wfy bioas uncias longi^> quatuor unciacuro ejus ambicus, crafb pndi'
tuBCorticc, inarqnaiiflrnHlMIBnefenlis^dUito, nigriexcnnfixuscolons: incrinleciK (ubrafli, oonti».
nens nuclcum renui, dneraoei coloris mcmbrana tediim, oda'is non infuavis, (cd violam qu.ilT 1 cfe-
KIK1&, & non iogitaci iapons. Craflo pediculo fubnixum iuUlc vidcbaturj, uc cx veihgio cui iiihx'
ikn» ooB jeftiiw^&ciebM GIbAil
w.. il fhBm^imuu tMUf 3. fiki;, Jbife Cluf; »,-i!ir^. t»igam mhkiitKem ttuii
pmmntltl.tk
Vald^ exlgDus crat, & orbicu!=ins pjne formar, vix (emiinculis longitudinis, Ixvi cortice prxditus,
& fex quafi ncrvls emincntionbus, k pediculo ad, fiunmum capuc aEmuliter djftante fere (pat(o ex*
cwimuui diilinaus, fufci coloris : quid Teir6 oondaaraeine (qcic t}atgik Ck&s) qwi a^CittDs
i mllaBkftr^ituffl edAac.
-. 'I9> Fru.^"i qu^rttts cap. 15. lH.z. CluC exot ittm tiUttkm fi^,
l/tnet pbaftelos mpres cmtimns C. B.
' Orbiailar» erat fruAns fivo lobut, planu*, uncialis magnitudini^ tdima parto in mucroaeni de>
iinente, ffnnoiis fubrubentiburque cuberculis undequaque obfioH^ cukdli dMO non crtffior> podi-
ciilura ad orbis lacus lubens, fle totius lobi color (uicus. Omnes autem hujus generis quos confpi-
cicbat Clufius, in medio pertufi crant, ut fimiculo trajcAi ad commodius 8c faciliiis, ut arbitrabatur
Cluiius, exiiccandum furpcodercntur. Smguli vero lobi five frudus binos phafcnlos contuicbant
lefBtaum Anagyrklis iorroi & nwgmtudine, prorfus nigro, ut conjcdarcmr Cluiius cos lobos amq
qtum ptccunderentur non ade^^anos fiufle, fed aliquatenus rumentes. Iiidi Samparantan appel-
labant. Quandoquidem aotem filQ oiaieAi aflonrabaotur apud iliot in aUqoo dti fiuile neoefle eli^
Ibd quali mtelligere nequivit CSnfiu&
lo. Granu Parsdijt Jivt MtUgttte «§nu fruSut C B. 14. fivt Mtlegutt» ^nri» CluC «mr«
Elegancisaliaiiasplanbe hunc fruftum (uiflerebaturCIufius, qux foitalle (irelcaeCiROzIndicz
vulgo vocatx modo: n,ini cuilis (iiprema pars capita five filtquas (uiHncns prorfus fimilis mihi vidc-
batur, lcnta ut illiU5&: hbrol.i, multifque foliolis ceu appendicibus (epta. Qiiac fotia, quein florem
profeiat ncmo Clulio indic.iic p terat. Erant porrohac capita binas uncias longa, infima parte
crafia, dcinde paulacim ad luprdmam oique partem graciie(ccniu„ quafi trianguiari, forma prxdita,
obtufis tameii anguli^ cartllagiaofi, exceme fidii.ex rufo coloris, iaMrai& vduti in ternas cameras
feounduin longitudmem membranacea gnadaa cartilagtne diviia, atque plena nigris (pkndenti»
b6(que (emtn»u$, Milio nujoribus, denu &nul ooa^eftis^ 8c tenui membrana involut'i$« intusalbi)
& quiilun acnmonia pr.vd]tis- NafcQflCur oMm 00 ceptt» ininawWcaiiki, quatema eacgtdaiii^
aique veluii ex eodcm ortu prodeunt
A Cardamomo majore iive Mekgucta di&mnt, quod I^lelcsietx fro^ mesnia ex parte br»
vior 4c craiEor fic, hic vero gracilior fic.oblongiQr. Md^DetB cortex eaam niinus illius cortice
dorw auc (ads fragjbs. Hutus pra^erea grana aoli cam inimero(a quam in Mel^eu, maiora
tamcn, fiifcagc ftleadaitii^ uogulaiicandicentinienAiaiia inwluca. Mdqiuecnverograna.licec
triiariam
■6. FruHut fT'»"^ "^'^" V 14. ii^.». Mmt. CkL Eniffm tgknl» nhm Mtfmttmt fimii '
junciit canttmrUf &c. J. B. . ' , '
uiyui.:
.iLU Dy Google
TSlS H I S.T O a I A P L A N T A R U M.
r. cirnliginc irfiiJu funt. & fingulafua pecuIUn meoibaaabyoiuu ^^Mtm,
luiit cobcis «oMinvqne
uSmaiorerat, circitW «laitnlanB. Wm niger & ffis If antcriorcpartc binb foranru-
incUiCs fi«rai. An nucleum coiuinercc itaorabat Uuiw*, agitatvauai milinm Uiet«um edebtt,
6e in aquain GOoieftntiMn innsdMiu;
11, RnSm mUebim cap. 16. diiCeatob fK fpififmk fifm, 1mm»fiimm, emm «f
■ Uneielii nManilBdinU crat, procfus fufcus, p«ie Oibicubris, ftnatus, lcvis admoaum 6c in aq/U
fiiMrnaaw fflamofiis, tamafinud*wmconiintae« aptitJo^ antenore wiw
ynfeiilaiM pediculMn definenfc
. . »j. Fr-^i.» 7-/« /•^w tnfllP if»^ *i9tmm fftm ^sdiu» mtimm CB. fr. t.
A 1. CluC cxot,
Lobi quodanmodo fonnara habchat, & uftcialcm long.tudmeni, Juh figuram qwfi ^
Jm^\S2£daScBi«0loci», ali(pK PW» (utexmvolucri ruptura aoparchat) &W «nfc;
2SSkS^iS3S, b^anU petttphn^ infipidaiVicu 8c vctulbte cvamda.
AdmirablL-s crat forra». & in Guyana nafd fercbawr iatii ceU* aibow.Hbw ouncupata. E mol-
tk^uSm vclurnS un^ magnitudinis, miraWK modo fimd |una». & coonexis con-
iiKlra incoUi uti dicebant li axfia nnini «C <|B I^iAmN
. bvmtadcacuranduin: aisbam eiiami»tali«o«WW««*^^
. dum aiUcror. , ' .
0«^/n,5« 4. C*^^«ft"**^*'*««'***"'^
•mMt, /W J.Bb
T.- • 1 c,.^,^r. ranifc latus. ddnde TMuiatim »d infimum ulque gra-
Binas uncias longus crjc, iinciim lummo capitc utus, riunmo cawte prx-
cil»r iieba^ dodb Lub clatiorc, lev.s, nigcr &/P>«"^»°»' ^^S^ST?^
piunas toftum mandacari ab inoolii adipMl apt» «loiw.
17. r«i«r«»«ri /r«5« 5- c0f. II. »• CluC ««^ »4irt.ir. nwP' f *«« fi^
* «aij.&
Secnndfim fiomen Ar^.ri xxefccre |.^^P5«S;jt^"^2t2"^aikm Si'Sm"SS
E bini* quos habcbat Clufnis um» binas fc^J>^ ^«SSl^*^^S^^^CLA^£m ptt:
luperabat : uicrquc tcrtti & rugofie glandi iimiBi, adlWflnw BcniaM, aw «nw»» • ir^.
caAinenADifiiiffivideninr.
»«• Og5.r*j^^iWft«;K^
« r c . „««v,UAtliflfoniIis'fineuUribus ciusfruauiarticulis, quero Pip«
Ptem^ & nigofiisfruaus cr.it, ^'«''"^^^^ nSumaue fcmcn contmcns ut Pipcr f tbp-
qoaiado iiUiMP^ . »9.
Digitizedby.Google
T "■ ^»»^«— — — — ■ II 1—.^— I .1 — ■
PfaiAoh qaoUtm genas eiat, «HbiGQlare, nigmm, fplaojens, qitod lot» mclulttm finflEe videba-
tur, ut exhilo qiio praeditits cxinie^ram fadebac Clufiii5. Plnres fiinilfs frudus per meHium per-
cuin fumculo crajecerant incoU, ut ornatus gratia i colio lutpealc» iub finiitrum brachium ad-
_j ^ oUignAtoiqiikiiiAarfiipnpefiwioainilNa^
30. WnOka ^ €tf. tu k%, Sait, CM,
EnBs erat, femonciam magmttiAM non fiiperans, exigtue 8c immatnrx nud Fmiftl non valde
clifTii;iiI:s, exiilbii^i colons, cilvce prx.lirus qu.utior fqunniis amftantc, continens aliquotgrana fufca
rotunda ml^r Piperit nign, le4 vaid^ rxigola quia rorlicaa rnimatura, incus alba» «cns lapons. An
Bnfina apodDiaiQar. cap^ d»Hip««
es «jjf JimmiimtmifiC.9. fm 9Vi ftigg.
cii»/:
Triangularis crat formx, (emundalis cdam magnicudinis, exalbidt coloris, tenufque membnuu
teAus, Qudamomi Oifidnanupfnidum perbell^ referens, contincnfquc mulugran^ ru0}(a, dne-
racei foris coioriSj imus albi, oimna iif l^obom ooQgefta, fads Talidi & graris odoris, lc acris lapo*
ris, qni breviffimo & vix apparenw pemb plamae mhartera^ calyoetribus (bliis conllante indufiis.
Q^minebac (adOufium) CofiMBm (uBUrlrisanamn liis finraxis ediife ioi^
■oibiim ooonniiK. inde eA|f^«r. f^.
tu nii^ 6. af.U<^tik.t. gmt.CiaC
Nudns omnmo & vanc fbriiue ont,qtiem lol>omcbifiim fiufleaHiMnlNttnrdiifiQSi Etenimnon-
nulli plant erant & quafi quadrangult, alii ohlongiores & altcra parte obrufi, ci vcro qua le mu-
tu6 contigerant compreili, omnes tamen fons rugutt, nigricantos &t candicancibus quibuldam yenis
diilincti, in binas partes dividui, utreliqua legumtna. aibfbindaaMainilinnor fiuillnflclidi^
•c qus lapor etiamadftnogsns, pecuule ac fruAus C«ilu.
• , •• ,
ii. rhOm g. etf.il, t».%.Emt. C3a£ • j '
Pruni fcrc magnitiidine & forrni crat, duas pxne unci^s longus, fefcunciam latqs, infima parte
mucronatus; corcicc iive ipib corpore (atis craiib, 8c vcluci fungola mateni conftance^ foris ali-.
quanuilum nigofo, & rubflilco oolore, intemi cavoSc Dd|pam quandam
iroliiwn^,alhi^n«em,fiiabitonpinfip^an|» inqBa teiiMiaquadam faain»
Ricini fnidmti Talde «mulabitar, nam triingaladt erat« 8t m tm cdlobbi dlftindus ; quamm ^
fingpdis iemeo oonrindwur rugpllun, ut ante matorltatem leftns fidflb ridaKtnr, n^ram: exto- y
rior cnrteii fiifcus.iBc i^aher ciy,.pMidebatque inmr yjpgne ftCa lompulcBla 9t houfaila (qme )
tnediiim fiwflnm MHBMit^ i pediailo feuwiiowl^t ■CBfirnidi
tf. Ottm^i fimm/M8m JLE fK mkm %, t^.%o, L i* CtiteiaCr ■ ■■ {'
6re fiMmK on^ & tenui Tcbd memlxanl conftabat, ImM pedob praditnf» pcno
doetaoei oolairis, imu» OMoi^- nifi quadam mgela fnnula continoiflec, ns auai in Sutmano oeB>
ipiciniitnriionT4ldialifindia: mhBrtliaCantemianiiBntisquibQidaiq Vids Vini^ finienBiiefe*
Nndfaob ' • ■■ ^ •
16. Fnt3m bepaticm InJicm J. E
Fignra lieMn qoodammodo reHwndet : £ft enim aitera parte gibba fire convexa, altera (tnuata,
8e ooncaTa, ngura oblonga, magi^tudo Caftanex majans, dque concolor, h. e. fpadiceus, (ed ad '
pollum aOKdens: luperfiiae tcnus inzqualis, rugo(us, nihil corticofi habet, eaJeinque fcre fiibftantia
interna. An ahocortice fuerit comprehenius nobis iticcrtum. Nobu viJtiar nucUus fuiffe alicwjtu
frucius. Biv.ilvis eft,autgeminu5 potiuSj iL;[I.o tamenfAcis iniigni in ambitu Lohirenciam dcitgnante,
necmulca vi dividuus. Subftancu tota glandulota, C^iemcje glandu (iccatje, durior, prarter icveni
quandamquam pracbet adllriaioncm, nulbnecgnftu, necodorcin(?BV 11»
Fru^ Aoc Indi in ofaftmAienibw hepads nd dicamtr, lefefOiM ^dhiim^ ^fioditm ^
Uadas prno trcs amUm oomprehcndebat, 8c (phxrioE formi erac, putaminc conftans quali Nur
juglans, hmA, (u(d extema paite oolons, tntema ipadiGei, tgii tn tres sequales paites dindebatnri;
& incema parte in tres veluti ooacamcradones vd loadDi ii^aiafaatnrj id tffSam fingnlgia fliane«
uiyiu^uu Ly GoOgle
1 8xS HisTORiA Plantarum.
J$i Fhtiht hU. roiunitH ttAtrcHlm afperatm ntger J. B. ,
Adlbeau ilon vifl,ue atlco (pcdofusift, circinatff ferc rocunditatis, undas duas pmjc latA^com*
glijs led eo ut unciam maliam craffitic adrqucc, prxfertim parte fjibbofiore, nam utrinaoe ceil
Kii OUidam eroinct. Cortice vellitui- nigro, tuborculis quibufdam ali>erato, duro, liipcmc ianlbi>
nis -^01» oordce tunica intermedu albicans iubiiantiam internam nucleatara invoivic. ' i
ilA kisfidc^ M ds Plia&donim genere procm aflo^
94 FnMm Gmumatfit «v«Jlir cfwnnMV ]. & Ci^antnfu fr. ». CliiCeiiai; Bkt, «9.6. Amw
jimtk.9V0litirtk$&tmdi$tiiHntC.B.f.4^
Vridciiblt^^* ft gravis crat, ovalis fomix, pxne binas uncias a pediculo ad «llililiwi milHWliMl
* loncM^ tres cum (endfle meduoorporis ambitu compiedens, cono denlo, fibrolo, dnenaei oolorii
t<- ti.rambicntepattiiiettcmflnmadmodum, durum«ciugncans, quod.nudcum condneieii fai
teBm J Bw NiuUm t» GtgmtOaLmot. 1%,
Ci6. Tnm JmltKAio^, &»d$cau, fulfi alU QR f. 444.
pjilflonelor erat ovali : nam duanim anctamm loosituJinefn liipcrabat, nonadeoiamen cuf-
f u i'! fi Derior & magis inxqualis, ut venui dia mereretdr mdem aJkujiB Iniaus, quim fm«adf
1 i' - -i a>lonsroembrana tccti:s,qui h.uid dubit:aIiquo fm^hi aut nuce erat incIuru5,mcdulLini live
^^continensalbam, non ingrati iaporis, licec veiuliatc concradior ellct, & cjus mttlituiiiuiu
in dinam dehifcereft
.1 AveUoM hiiM^fkiiUtr^ Cti. AmKkm bl UAmMm Cmiif. J.K Mkmk^
^ ' tbmi?uL • : ; .
^uat nuanitodme parvam Jnglandem, form.l ferc ov.ili, in cujub bafi triquctnim patet fora-
men producras ex finguK* angulis coftam, iti ut prxter ternas illas coftas totidcm alur aJtcrno iitu
Dcr loneum confcendant. Puiarocn durora, ctaFum, nonmhii matquale, ex ancrco HavelCtti 910
rtraao trcs ccliuk fefc oftentant, nucicum condnentes oblongum, aibum ac duiccin. ,
Matihiolus ( li moicbiunc intcli^it ) tcgumoitum [exterius J larvemolltque, ookMt lubpaUukH
nec fii^ Pain» CR^Bm d aariBuib
41. JvdbM p*idl* t^mb fimSi (^tJicto vtlnt »» hmmfmtts feiio C. B. AveUan^ IndicM
, ; • JMhlrTr^^ «ui^ fimbfiiiSm J. Ji..fniSm mifttlUmuf 7. Ciuf txct. Lk z. cap. 15.
loter Aroiiiatum Tripoli allatorum purgamcnta inventus eft. Erat .mcm figuri otbioiia^^jDOfw
dce fpadiccj coloris c6que ixvi conltans, atquc vcluti in binas partcs leiio. An voo UIO dortioe
fiTC invoiucro teda hierit hax nux (ut verilimilc cfl) me latcc: alia tamcn addjta trat nunus
crafli fed pauio oWongior, neque adeo /gadicd colons, quas roc^ cx mtw ccAi crat Ino mvo-
lucro nigro & nigoib« cui pedoihis adhoc mhmdi^
' ■ 4j. AvtUan* JvJica villofa, foraminAtli^.^
Tribus latcribus clatioribus, atquc itidcm tribus foraminum veftigiis, uti Nux Indica (n e Cocais,
confpicua, villofo quodam involucto, vciuri Fatftl kvi, teAa, nudeuni uintinens aulcem, tcnui
candicantc mcmbrana indufum. Hanc Lobdius non fepmtf k Mehembcdicne ut Clulius, lcd ean-
dcni|4cerc videtur, varicute tantCira diftmaam ; quocnm coaiomtebam C Bautuntt
44. ,AvtUaM Mtbemkttbtiu Coi-taft j^tcit, alia nu.i.i & vtjlits viUt J. B.
Mdiembethcne iiiperius dcfcripta fpedofior c&, 6c aUero tAnio craifipr,^mmui^e loD^a. Rc-
liquamdefcnpdonemvideapud J.B. MagnlwdiilB praccipoe 4 M8hambcattOC«liaiC tii^
45. Avtllana anadrMs C R fraSm txtticuf 6. etf. l6.^^t, Q£ CMt». Jm Jvtiim»
fmgmmi QnB&i F^*iidia>tdiiifitmJ.^i
■ ElS^c"t fhiaus, Bcvelatex quatuof Avdlaiw funul conncxb conftam, lxvibi«, l>aJia:i
color^ qu. nperim.nto teaus fiiiflc viddMtur. Nam totcr mterftitu quibus ''ng"»^ ""^^^
invicem iep.u.ux rcaabant adhuc mcmbranaca cumiaam fiifaci cutis f "«'.'l"f ~ ' ™^
Conftabant porro liuguU ,ftx AvclUnx putamine fp.r.^.ce, ( ut d.xi ; coloris, ^'"'^^^f^J^
nonvalde dcnlo, ,n quonudeus conrinekstur ^^*,^}^' tl^^c^^T l^i.^^
necingrati lacons. Vide defaiptmiedi qiw^lwnnfiwaflcfiuaiica. &cmionUi. u*.
qfdi^iiBaiMniiubei;,6cG. ^
' • ■ 46, mm
uiyiu^cd by Google
Lib. XXXII. T>e Anomalis minm cogmtis^ (^c,.
46. Nttx purfatrix CB. FruftHs 17. cax 16. l:b. 2. CluCexot.
Noa valde tiifGmilis erat hic f rudus officulo Bacc« Saponarij: : acnim orbicnlircm, iit illud.ha-
bdjflt ibniitaiij & eandem roagQirudinem. Huini tainen color non adee^ niger fed f ntcus pociusj
in quoapparcbant fubflavefccntes quzdam Ten». Alio autem fni^fiomprcbcnrum f uiilc, & nu-
cleum duncaxat aliai|us (m&»s t& apparebat ; nam leAus veriiooloie iiibftanti.i oonf^are dcpre-
hendebacw, magnis macnlb albit fuicK iubftaocuefic fiiifimollif (utqoccaltolk) finedffioukateiii. ' ,
ddipoOcc) pcrmixcis.
47. AvdUm* bdita mtjtr ftAnfs * C^S J.& AvtUma InJult i. temuMMb.U»i. CB.* Aim>t,im
Mmmrf fhtS^i t^tuJbmt D. Gnvh m MuC Soc Reg. G0t.U.a»6t
J. B. Cluf. .
Tres uncias kmgus crac, duas ferc craflus, infcriore p.irce fcffilis, rugofus fi:ab^rve^ & dneracei
Ooloris^ fupcrna autcin ^ cinuicnciorc flvc protubciancc parcc IxriS iubniffiqaBOolQnilj Ut atiii^j^|-
cuiumduro corio tciium viiicii ponit. Nncicam ui contiaec.
Haic dcfcriptioni addit J. Bauhinus cordoctn eflb fiagifem inftar feni teft»ororuro, minus ta^ '
men cum fit rpiffior. Continct nudeum magnnroi ieaum tenui membran,i cincrei, in qua fapo- *
rcm infignem non animadrertimus: imdeus autem magnus, rugofus, firuius, Aniygdtila: modo,
iaporc non ingrato.
Mammei Iruchu pfliculum eft, & erronee pro Nuce accipkur a J.Bauiuao & Matthiol» *
48. Balfami ^mnitmfm^ QaX. X !• 19> Exst. CMi AvtUaihe,
tbtm 3. fjmtt imtthm 'IjigJL O &
Cxeodem cum precedenM genere eft, [liec ut nobis videnir fpeciediveiiiis] lcd longl am-
plior, aicpoCB temas nncias kmgitadine fupetaret, latitudiine uium, aldtudine pame doas «qoaie^
alioqui fonnt tt ookmddem plan6 fimilts: nerope craflo cortice five pueamine confbms, inft^
ore hve /upina parte fcflili, rugofo fcabrovc & cincraccn^ f ipem.i .lutcni fivc gibliil.rvi, fiibrufb,
vcl pocius rpadiceo, ita ut aninialculum duro corticctcduin vidcretm. Nuclcuin commerc dcpre-
hendebat Clufius binas unci.\5 longum, unam Licum^ gcmcllum, lcd c:aim.'. p.irte limul coKrrenccm,
tenui cineraceaqueraembraiu tedun^ fubfl.inri.i hrm^, ut Amygdals auc Caftanex receutes, fub-
fulca, pingui & oleaginola, odore (atis jucun«io prardica, lapore non ingrato.
Pro h-u^fai Ballami Peruviani accepiit Oufiufc Veruin noa ooaveoic tum detcnptioae fiaUani
apud Monardem auc G.Hlbnem.
Aliam adhuc Avellanam Indicam ab Hcrcule Saxonia mjflam pro Balfimi Tetri ,k Fri.tf fra&xi
minorc, ctufque fpecicm aliam minorem dcfcribit j. Bauhuius, magoitudinc digitum Kcrc xquan-
eem« qux n compecentem haberet craffitiem atque rocuikBcMm gatom quodammodn repra:lcnta:
leCi TttAi conftat kvi, fplendida» ex ruffo ao ipadiceum vergcnce, crattb laits, fubflantii oili^
Niideus inms latec Amygdaiini fide lisiilatiorjin czteris prc^rtioni inucamenti relpondens, lapore
ranciJo, quippc exolcco.
Mmoi Ipccics concolor crat, fed figura noruiihil cvariabat, pociffimum hili illud veftigiuai quam
in F.ibis nolfris viilgacts non latlus, dcj u; in pncdiao enunec Tdh cenuior muto nudetnn qno-^
que parvumj fiMqueproportioiutum cominct.
4^ JAcx buiifs im kifwii JtfUmdi famli$ J. BL
Ai. . ■ - , ' ■ '
Advehitur quidam frudus cx occiduis, adco Nuci Jug!.in.5i fimilis, ut nondum introfpccl.im (xpius
pauverirous nucem Juglatidetn efie : 1«1 ctfra^ caro fuit vcica. mtus albida^ Caftaneae lapore^aut,
iKUftiafta iMidd% pnraminBfc cdb titraqiie oaflkxe quimNncisJogkiadii
f o. FhlSmj him^vi ImBetu nirer J. E ' •
J.R.
Levitatis pr.rcipuz frudus anonyinos bivalvi t<^itur cortice, nOnduro, Scuti videtur fragiii, hi*
ancibus |am medio tenus valvis, fubfcabrb, figura oblongi« UCtinqUO OtiiaK^i fflodlci Oomprmif
alioqum ovatam (daiura ; Latitattncus nefcioqaidnudeii
y finiSmiiJitm,vdmidmlMmfm;v»t^M^^
lJ.nci.uii fcrc longus crac, fl.iviis, Lcvis, lucidiis, Ricino majori aliquomoJo .iccedciis, uncia femis
aiiguilior, pxne comprellas, utnnque camcn fere m mcdio datior, una parcc paulo latior & ro-
tundior, parte autem qui hxfile apparetnonflihilanguftior, & non ick rotundus, alpjrior. CacceK
&Gi]e ackula perforatur, in eo nudeos; qualis medulb nobis nondum conflat. Alnis hujus ttno>
rit fhians, quem afui fi-anem C A trioic, brevbr erat« miniis comprcllus, mutto qui aancuC
partc anff^ior, quafi umhihaii ane oculuv.a^ iMai noii iii apparec. Rqfxfentac StaBtflo''
dcndron.
51. AwAw finpmm ^in^if J>Bl
J.B.
Jerafoy dtftt» frndns h lerkiribus quoque efle videtor ; Pfer medmm ieAt» oatnB applret, (od bip
nbcellulu inrcrgcrino patierc intcrvcniente diflindu^ auc fi intcscr circt qiicm vidimib (utinoil
eflecoojctUmur; quatcrius. £uima iaae kvis, fcd iquamatus, ail>icins, pcdicido craiOufcuIo.
Q^qqqqqq Refii
HiSTORiA Plantarum.
ILo&aQndiun expanlx, ac ^Tcr mc^:cjtcin (ea* figwam naanUnl nSemx,tS& cBkt cami «»
j^^jgign aim estrinlecus ambium folw^
<V Bwlhs aitkm buu tmfnf$it, «tlin SiAerif, J.B. Zii.}. M|pi, l^a
• J.B.
IXUS uncias ktus cr.u .-ic pji.lo loiiRirir, iqiubili fcr^ ambitu ad orbiail.T;cm '■.im .icccibii?,
prxtcrquam qu6d parte lupcrna [ ubi tortc adhaifit] cxiguum qiicndam iinum umbilicali Ipecie
mipredum hwdbat; ' Gonvicffiverat, medmm crallmuiinc unciam vix a:quans, modicc inaitvus.
• quodamnKxlL, ^ .
cara, unde & pro niagiucudme admodum lcvis.
54. Car^* ^prMmix fUnM^cmeraencohris J. B. Fruclui ;. eMf.t6. I.i. Cluf. exot.
Nux erat pbnt dneracci coloris, formam cordis ( ut puigi fidet) retiarcns, 8e quibufdam lods
tame(bens>, ade6que lcnto cortice conftans ut maxima cum diS^me aperirecur. Reperic au-
tem fibeoCluiius aluim corciccm, non minus lcncum (upetioie fibftm conijv cegetuem niKleaia
>»HpWraiwpinj GiUt faporis. involutum rufelcence membrana.
55. ^mSm bJbm tckutm fimm
Maenitudine crat circiter Nuds mofchatx, coloris cincrei, plurimis .^biiiKlins tubcrculisolidififc
Denducus videbatur aliquid adftnaionb habcre. Pediculus crailos ligncus, Sonoruserat.
56. IhiSmbAmJi(t,lMHi$Jhiia»$tihr»fiisyB.
JuRlanacm pulvinatd fuo calyce cnimnr.m intc.^iim xqu.it, pcrpctuis tubcrculis & kn&ot^
' lUBsafpcratus, ex cmereo ruffclcens, cu)us intervcni.i tcnuis re^ct cortcxjukus. Inhnw pirsani.
Wbmj nppnfta modiBft m conum&ftjgiatur. Dmweft & gravniniau.
■ * ' ' ■ '
57. Raam mitifMriMm 0a J.B,
rciv orbicularis erat totus, nifi utraquc parte cflcc nonniU oompreffiis. Pbdimrciraw in i»
partes, quc fungofx iunt, (aporis manifdti niil&»; ineft intetn& officiihim donun. OKtamiui
' fin^*« exieiior tenub fukus 8c anereus.
la Tinei nudet Malucmufivt fmgMttHi 1,3. Fim hdks miel» fmgMMt CB. FiM* mkU
AJitur m hortis quibufdam Malabar, inquit Acofl.n, tum alam in nonnulJis lyivis Iponte nalcitur
aiborm^iniidine Pyri, cujus fblu infcrnc diluto virore pridita funt, fupern^ autem faturo, admo-
dum tcnella & moUia, qux guftatt vald^ acria deprchenduntur. it liu^uamdia
triangularis Avcllapx magnitudine, interius in multa rcoepticola dilHi^n^ in quKni Imm Ctt a^
- Dum, loliJum, rotiJiiiun» Pineo nuclco fuo putamincexcmpto p.ir.
..Confidcrandum (uiquit J.Bauhinus) An eidem lint Pinci nuculx catiiirtica: Monardis, qam
• • * fiedefignat, TranfmktitNbwHifpaniaPineonim nuclcon;in gcnus quo Lidi lc purg.ibant, quos
imiiaiibatplurimihanimitgioaum. NoftrisPineisnndeisliouleslimtnalccntcsinlk^
lui qaales fnnt Mayzii Spicx mntiar, moffiore putamine 6c njgrioR qoam noftnrotundi, imwaB^'
pbiguas 5; guftu dulccs. . -r
Dfflti • Indi, Autorc Acofta, bmos nuclcos mcmbranis nudatos, tc>runt, &clyftenlJWadimIoent««lf««Bi
imnx difficultatcm & dolottsm ifchiadicum, aut aim gallmx jufoJo propmant ad educcndos putn-
aos,lentos, aaffos frigjddfoue Iwnibiesacpeculiantcr ad afthniaucos curandos. tx .tqua tnns impe-
• • ■ tigiiiosinungunt&VuTantfedadmodamuroiirrNudeipi^
tuifcim Scaquas valiaiffimc purgant, & licct Avellanis midMtt «» ''^^"i"* ,^ A*"
valcntcr, nec cum tancis torlionibus purgant. Dantur in (finmmiimorbis, SepCCoUanquaiumtt»
cuitatc crallo. liamorcscspcllunt, , . . . , \- r ^ J*..— i:
Quibus obtmgcnt nucleipmei, five Malucani Acofti, iivc ^rh.i|iici Monardts, .fivc diverh, Iivb .
iidem fiut (jnquit J.Bauhmus)no«tenicicexhibcant igns, flquidcm, rcr.ro.:. Acoft.i. .uWlu|n
umnt, Scquamwjp^iiusrimnnc. Monanks «dam vabdiilimd nec ime torlionibus purgare, U
vomitam cicrelcnbfe. .
; 59. Pauot muUti Jmtu rrftrm frsSm C3. is^ucula ferigmuaiM J. B. Fr. feregr.i. Ca£ Emt.
• Pind cojaiaam generis imii nMkKqaifpiam xftimarc polTct, .ideo "oftratis Pinex mos fivc
niob.li nucleosrc&cbant, tioct nngiuwtpirtenoftrii&looglores elfcntficcrafliores; dumma
pulitcr putanicn 8c idem Golort •
... '. . • 60. Cnrm
Digitized by Google
JLib. XXKIL T>e Anomalts mtms cogmtSy (^c. - i g j |
60. CtntiisA-wM^ wtpdtmdmt J.B. CmttmHdtvtHn^, Car^attCmAtritnfuimGctreueC^
. N,^|iatur m MjUvir, autore G ircij, fruaus qnidam maj?nitucline Avcllanx cum fuo putaraine;
aon t^m^ adai rotuni'.us dit, candklus, gu(h qnali funt Tubcra cotia ; dcpcndet ex ramis cu|uWam
planne ^pc feritur^ nullius, quod (ciam, m niedicina u(as. Ehcitur ia Mabvar CJ^m^ulmgM^ id
eft «igwum 'bAmu.
Habilailcul Sirapioni vi«knir, CTjus h«quientiem u(um (eminis quidem copiam ficerc, fed cholc-
ricam quam vocant paflionem exciure (cribit: qu« otniua Malavares huic fi u(ifaii tribuunt. Frudum
Impc M Riciiwmiefett GBanMiWi.
(5l. Vtf^* tmtmm 1. B. ttptm lA fa», Fr.9. ttf.y3. Vk%. GlvCeaK. AmjgUUfimakfm.
am Ptnmmt ^mJkuu bmi emJidg CB> ^
' ' •
In fruAuboc quJtdam cft v,ijictas, nam alter altcro m.iior & amplior cft, lictt coj^r & forma pro-
pOipnium eadem. Planusefl &oblongiufculus, altera parce iacior, akcra angullior^ g|ab» & Ix-
■is, (otus (ii(ci, aut incordum fpadicei colons, niii linea quxdam candicans, qua paxtc SnBnSbi •d'
wfic (nam akeo ioclu(iii iuiiTc videturj vanum (aceretj prxgnans elt & (bnitaoi edib *
InGoa India (uti rcfjrt Gardasj efl fru(fhis quidam BrmJonti yocatus; Ii fiiris aUquantulum
rubicatj mtus vero (angumis inftar rubet, guftu admodum addo : invcnitar uiterdum foris nigri-
cam {i^ooldr maturitatecontrahitur] nec adebacidus utifiiperior, qui umcn non minusquim
iOpia|n nibeai: Moltorumjalatolapvluseil lucfiii^ «
inimi V^^y^T" £0 tin^ores ptuntur. . Coftex Ter^adiervacur atquo mari ali& tranni^itur aaeti
CBiiBacaJi iMii4 gpoi A Liifitam qwibnfflam criam in fjifiania ftfliim eft.
6%. B^fi^?nxA»EL, • '
RruAusin Hnu S Auguftini prope ^rram Lionam proveniens, magmtudiM Malv cifte afpeni
ft uoAatk veftitus( iid> qiiopiilpa.Fcacanimiiiftar« fivo oolorib fivo graoonMii latkmem habMii
* 6^. tUitms HSfimib tmmm * DelaieL » • M-Omti.
I. 10* ft f.
Frudlus eftqui forma Sc mole ad Aurancia mala accedit: intra meduliam ofliailum Cadancx,
Um colore corticb, quam nuclei, qui amarus & cibo ineptus, albedine validi^ (imile^ aliqfiando
dno ffffii"!W*i . litter cradbs ccnfeuir oboc : Sapoce umen e(l tnagis dulci quam acrb
66. Mmk*.]LB. Gaio. BmSmiiiiirCmimklnfimSi Ch, Mffifim U$^tt Ammmuh
EfKemcn (inquit Garci.is) virlilBf cpiod pcr maturitatcm fic nigrutn, Coriandri ficci magnimJ.'-
nCi Naici ferunt in Paizflina. PaUulomeft equorum, interdum tamcn ab hooiiiubus editur. Gu-
aamofle Decan inooixin (ebnbus hoc modo utuntur. Febridans dbo abftina pcr decem, non-
, mmquam oer quindecim dies^ poft quos hujiu frudns^ecoAom illi pioptnanir, in quo noondhil nil*
pc remannt: dctnde cortice deubramm Mungo, &inftar Oryzs oodum^noiiaiiiieildbBniCinp
nis verotridcecs nonnifi poft nv.iltos dics ndm'mii[lratur. ' • ■ "
Mnngo auccm frigidus eit^ quaucum cx e|u>> facultacibus oolligcre Hcot •
67. Stl Strapmit & Avietmut J. B.
FruAus Stl, qualet RauwoUius vidiflefcribit carentduris putaminibus, plan^uenudi (iint, mag-
nitudinc Piilacioram, colore Juglandibus noft'ris non di(fimue$, fapore Qtis anuiru cum nunifeda
dcrimonia. Dcdillc (ibi Minontain quendain Ilierololymis, qui dicebac Oindildl lociipcOVaoilOl
ciic autcm Stl Seupioais & Avicennz, quod vumtem habet Zmgiberii
» ^
6i. Nmi bibt0 fi$kir0t aimilpm J,B,
Unciam &: fcmis longus crat, undam latus, comprcfTus, nigcr,fi)lendcns, in fuprcma partCvduti
unguisalbus. Sonotused. Corcexmeerj modiocntercrailusi li4bcKmcduiiaalba,m uslaporemma»
nilmiimnaoaiiimadvertimi» MMnMgaiiiemalbaibbcftfiiitioiBfcuhMBi, eft aamfeiwwB.
• 69. MM«bJSM£-£A^IW J.k
Tj>h. .
NuLuUni Lidicini hanc adniodurn fiud.iv.irbm (bit^que & fylveArem cflefiudenr imcnfa^qoaa
ex hnibus Troglodytica: Gumci habemus. Hxc vixmagnam auiuat Olivam, comajfo nucI:o, ole-
j^ofo ac Upido, iUi prorlin Nua Indkx (imilis, (odhiuc Nucuiz tefta oUca. icon uicc^ra: mag-
inm babct' t^iii*^i>y>--it!uwAt^tnaii^^ frodn, iiiqn J.Biidiiiini.
Qaqqqqq % 7«- ^*««*»
Digitized by Google
H S 8 T O R I A P L A K T A R 11
Ufiaal»refioreft. femuncumvix Uta, nigra,dura,modicc extcriusarcuau, interius fiofawi
fioli47i<x!o, mulcis tilluris Juu iindt vanc rp4U& iukani qam ttmeaoiniiei iniufacqnlttopttviiaij
nmbiiid li^cticm pracfcf cns, cocimt . *
7 ) . Ficut fimilu fruElm exotiem J. B-
Ficuiiiooiiinittnem fwura Scm^ituduiequodammodo repnelencaret, ii non angplolus eilec&
fnpeni« conbtus. Oxiexestenor (ubflaTus, fiagilis. quo deooKiiaia ^SMtt Gnft^dnnibiii.
^ RmSm fmgrimu fiJtmm J.B.
AvelUnc domcfticx maenitudme cft, obloneus, tru-gidus, n^er, cctera lacvis & politus, przter-
cium ad latera profuniihttiuious, reaus (quem ilummo ad imum habet qunuum, luieola inniedb
taiTtillumeminente) nbi noni^I ragofus. Ptrte oppofita fulco rcfpondent lem quacdam alterte
fiiici vcftigi-i impiclla. Qucm fei v.vnus ( inqi;it J. Bauliiinb) foi ,i;ninc per longum pcrvius eft, ad
cujus roarguics in aUcro iiniuni apophyli» patva ci\f m medio nlia. Inlots eft^ & pullatus reioiuc,
pcoGddubio aliqiiaiido inlpa pkmui.. _
LmHfi tmc0 fimt^finSltJtt*
y <■ ' ' .. .
Magnicm^inc efl 5c fornu KiccxLiuri majufoilas, ooknis nigricantis, beTi&n!tida(t>perlkae,ex
allBio turbmato tiiic llvlmn retuJiim, qaemii.!tiirKium in-glantubus vidcre cft, profcrcns, altero au-
cem canquam ab aacuia imDreilum veOjgium habens, daius 8e Upidi alliliu cum loDUu rdilieos. £•
orumomciicaiMdum inIai]pcnsapparec(<9<obiciilns» natnia aa aite iwfcia.
• . ••
74. fh»g«ff ifiudrangultanigeraim wtmirmit mamt» J.R
Oftendebat Clufio Exot. L 1. c. i6. Chrift. Porretus fhi^m unciam longum, quadrangulum,
lateribos aliquantulum depreflfts, prorfus mgnuQ, medn tamen CKpaitD tmgo^ anqiuun aieni>
bcana fonsmioiata fhiftui firmicer inluerente.
■7f. CfimlKmfimHi-bJkitiJimml^mm J.R
Majtts etat officolo Ceiafi, fidMCnadiMi^ aodqas niB^
Avibmm tOmfr^!' f'^'* fmBm tnl fmm |.R
UncLim fcrc longus crat, vix (enwnciam Utus, modtc^ comprelTus, durus, dilutd; croceus & Q>le(l*
didum, partcanguftiore qua adhx*{jlTc putamus faturaciiis tindum. Loogz alicujus AvcJlan.T fpc-
dcm quodaromodo referre videnir ; ied pUoe exoacum e^ & facies & noc« iam fcnptx latis inli-
tiuanc. AUi hujus gencris afperii cranekinghlfiofis inaculis albicantibus, corace paalo hrmiore quam
Cananear & tenad, medulU innis aba toneca; aoimooiaffl lefipienta Unde oammodius rinw
(brMRianoiiibnedereiitur. • . '
Mi«ninidineetacAvdlanKva|gaiis,codlMiiciMiiav^^ ooitloBtaiaiftuMfeiw
nigricantA
78. CffimtM ^tdt fimSm fertgrmu J. R
Metliocrem Caftaneam non tantum magnitudintf, ied & toci formi refert, ut pro ea primo obm-
tupoffit iAllcre. Color tamen paulo dilutior adflavtun inclin.u : nitor i;; l.ivji.tscximiaj cxccpca
bals portiuncuU oblonga, gna Videnir anc ariNiri aiiC.eclitaiO adhziifle. Cortex exttmas admodum
lemiisfiraulifque, caifungo&iUAantia adnata fiAeft: ipQ wiftcarimVMM ieH, ^& «lo^
nistociiis ttudms & kvicM.
79. Leuctma fruSn Cafianta J. B. " '
MonartL
Similis clt noftrati Caft.inear, cum colore, tum magnitudmc, tum etiam fcffili illa 8calbipnte'
partc quam Calianci obtmet, qux prxgnans videcur. Arboris eft vafts magnicudinis, maccriacque
nrroat &raixift«« cui folia Arbuci. Fruaum edulem gtitiqtte iapona cOe «ina^ 6e «(rifiofiamfi-
ilere^qiaoiiiainaftrmgit. Temperatum efle aflia^
80. Glam Indfta J.E
J.B.
GUndiQuercinarfigura&magnitudinefimlliseft,intU8 canibda, fubftantia diira ac propcmo-
dum offea, nullius (aporismanifeifa, exccrius nigra, lineb aC venriB Iqoamacis comcacf^ue rohs reti-
cbUdm pcrlupcifiaem Ipailts, CupuU dura, crafla ac lignofi fere, exterifa.pwiMagrnm denci^
lorum mutuo u«.ubia» unhncato^ue aiperact^ colorecmerco, pediculojcmunael» twtongo, crafla
fiC iWKMOt
1
Lib. XXXIL • De AamaHs cjt* mtnm cogmtu, (stc, 1835
81 • Glant Ifi^4C0 TnsgnaifitirHunJa J. B.
.7 a
Jugboilem niagnittif^ine anjMlTatj oofoce oonfbns (UvetKnte, uti Glandis Qyiercuiedu
mi.onffiufculo, qui camen h (braoti dif^oruiti compreffione flic3d franipmr ac ^ffiliac Pef
liccatx.
longicudinem .irca mfignis, inTqu.ili5 & lcabra fiibcinsrc.i excnrntj !ii!i imjgincm prx fe fcrcns,
quique partc cortcx rcliqua hrniior cfl cr.iilior, duriorquc cini adiixliilc vcl altcri corua extcrno
vel arbori venlimilc e{l. Interna facics corticc conrj^n d\ niffb, tenui atquc fimgolb, intercur-
reniibos vduti venulis ut in inceriore corticc Caflancj: immcdiace calJum complcdcme. In quo oea
pulvino tromerfiis laccc, omnem fere cavicacem adimolen», nudeus, Bguri rocundus, facie Glandb '
auc Caftanei nuclco pcrfimilis, geminus uc in Glandibus, excima facw (caber, rufa cuticula into-
ctus, qua vcro commicciiur Izvis, (iibftancii duri, & colore glandis nuclei, fapore duid, graco.
- fto fhidtt 9aUami i RobinD ad Plaistiim
Lzvis Scltilbiicosdl; fiiperfide,niidd Amygdalini impiitodine Serarma, nifi quod ima patte pau<
Ibeft acutior obtiifi Amyf;di!i pute, infraque mucroncm altenim laaina orbicul.ins infculpta, noa
tamen effaiu dignx altitudiiiis, tortc hinc prodibac germen. Color cli ex flavo ferc cmcieus, &c
altera auidem parte magts m arcum cumns., Pamafocm pnini nudei motb, oortiodgiw cqjlnir
tenui, ui^iit.nucleuinui (c contincns.
8). RmSm Temmm AmjgiMUtf fiAtmm m^tm, J. &
Palchcr admodum afpeAu cll,& grati f.inorij^ qui 8c radice circt, nec alimiam pl.mtam profert,
auc ab ulla planca produatur, lcd (blummoi.lo lub tcrra crulacur qucmadmodum CUbcra. Dimidii
di|^ tnigainidioero «quat; rotundus d\ & concorrus & affabrd elaboratus, colorii l|adicdj nucleum
inonooiKiiiensieJbnantcm dum ficcuscA:, Amygdalx Hmilem, coiticeBtlca^iiitiKalbaa^ 6cii^du>
as paires diviflkm, ot Amygdala, grati fapons, & Avcllanam guftn referCTitem.
Invcnitur apud flumcn Marannon, nec ullibi alibi per univcr(.ini Imliam. Edlcur recens & Leeut
cxliu:.iciis iedtorreri prxllat. Adponicur (ccunJis nicnlis belliriorum loco, quoniam vencriculum
admodum exficcac 6c roborat. • Scd li liberalius cdatur capitis gravedinem gcncrac.
Dah in rerum nacura hujulinodi fiu&um rubterraneum miKi (anc non videcur vcrifirailc.
Dulncac Clufius, an hic fruOus lie Mabdobi Lerii, quem aic (ubcerra Tuberum modo nalci, unni-
bus Hlamencis fimul cohxrere, nudeum non efle majorem domefhca Avellana, ejutd^mquc faporiSj
dncrei coloris, corticc non duriorc quim Pifbrum (iliquai. An vcro fblia (em6nve proferat ignora-
rc f.itctu-, licec h"uclum fipii~;s cdcrit.
J. iiauhmo AlsnJaii Lerii fru^ arboreus tHk videtutj auc foitc Traii genus ali^uod: Trafi enimj
ioqai^ £im vehiti fraftuft miGld Avdhiiariiai.
Articulo polVreino pollias non mapr erac, exprimens parvum Pyrum roolducelimuo^ ldidu%'
imsi,tagiaSm,t6i!cdmgteai,}^^
* 8^ MK«b JnfiMfU^«yMMr« J.&
Ofbicularis (ive globoluserat, gallx parvx (Ive parvulo globulo fimilisj dnerei & maculoli^obrisj
oolUpimemiitdnftUHjbiionii. Gocm non admodum dntoi
Nudi Mfiiftiafei^m^nitudine & Cbrmi, lcvis, ooncuA Ibtiura eleiis, cujus alcer fuiis R^^i
quid fimile n.ibet, cx quatuor parvis fulcis fivc cminenciis procedens ; oppolicus vcro fcrobiailum»'
undeavuKtis videcur pedicuius, unde radii redi producuncur: porace mediocricer lacvij (iibruiiblA»
£tus, quo abralo fubelt alius durus qualis in nucc Molchaca : huic fiibeft alius craffior, Ipfjimni^ Guf
goliis, politus. Nudeumambit immBdtttequaroHj pertinaciter adhgren^. pdliqilr lenaisitiftarfn»
gofiisy (padioeus qooque : ipfe vei^ nndeMi «npia^ciiididGij pmgMiSj giiRU duldcMttfiftidio^B qii
goiusjipaoioeus quoque: ipieveio nnaeni ampai^ciiHWimj pmgMiSj giittu dOKiCMttnRidiolo qui^
oain finoic.
87. Nux hUu» 4lia J. B.
Minordl Juglande, latitnclineaiiciaiij paul6que longior, colore pullo ubfbleto, fufcis maculis
oonfperib. Ddmic in breviftbnum acumen qua urte quinqoeparcita clfc viderur. Paixe oppoii-
a pcdiculi pars adhacreCj lignea prorfus, finnacnffiqiie, aade ooojjeftura arboreum (cetuau 1^6»
aliot^ui fruchjs lcvis & minim^ ponderofus.
88. Giuitm De Laec. IhJ. Ckcid. l. lo. c 6.
Fruftmeft innas palmos kiogt»» djiereocortic&pul^cindida, dariifimis quSwflamaiicIeisper-
inixci»laavis6c rerrifeeram ^mvemein calidBonbas QgiMad& ^id^
«
Digitized by Google
1834- H I S T O R I A P L A K T A R U M.
Vhti.
fUGim in mediocriaHwre, & qtue mdU onkiira opus hate. Majus eft nafhattbiB, rotuti-
jnin« PHlriOMin aut rubicundum. Pulpa intra aHquando cxo$, plcninqiie 3A ftiperh:iem acinos, te-
■nincti niol^ plancK 8c rotundos, veracalitcrquc creclos corticc lignofo quuuiue vcl d;;ccni conn-
net CarO tottnibdck, tnoUefcit Sorbi mftar matura & fuavifHaii 1 HXjns eit. Siccatum cruftam
rtiellis vel (aa^ caaaSg. £ft &ooitic6 viridi oiMxiiioa moUeidtj ied cukro vel aenabus decra*
lutur. Provcnk in Jawrwftfi &e«»SlBa»M^*i.
• itiOftii t^. Zicear» GujuimalenfiMtu. C<(p«f« * DcLaet.
*^ Eft iijftar nnflanunnucum, in qt;0 viginti, aliquando 8c triguiu Amygdala contmcntur.
9t. MBmhJbcatffmdiiut vdtt^v^mmr, |.B. H^.iii^ 5. c. 30. Lt. Extt. CM. •
PrtHwlphxricahuicform.i crat, magnitiido gloWli minoris fclopi : pucimcn fltffdbeadioob-
TA. 8c QerDmiis tubliculis, .u no ti adcb craffis, oUicum, nuUique linei cuidum.
J^Baulunw ftrfliam olivatcH) ci attribmt, lapideaun 8c iofiAam dttritifm, oolorem niiiliioi,
&perfidflmgt»iiiilnomiuBBai»AipBiataa]»
Piovemtinlndia, autore Monardc:, fiudtis Dyfcntcti.im rin.ins, dclatus ex Qiiirn, qui vidctur
die vaibearboris akera pirtc Uv»s,tiavu$,alteraa|per, coloratilfimusac vcluti pulliis. CrccriJtn
qu,ife e(fct fruaiB. cujufve aibprii nunqoam pefTBffigare licuit
InpoHincmtenuiirimum reaaaus, 8c cumaqtttcapttumioUnMmMK&velpcrieKhibitusdylcil-
teijco fluxu nulcre attiictum brcvi laniuti rcftituit. ^ ■
9;. I^u4irtgtut fmum ruue rotunJa J. B.
Tn NiciraRui (inquit Bcnzo) Noiri Oltm pponncia Pomi guoddam gcnus pMiUare eft, aefpio
HirpanioLr, neque ulU aitcri parti Imfias oonoeflaio, Phi noftn Jpeae teraic e», Bgaoinnnoi«
rotundo. Nucisaaiiindiiie&dimidbampliB^ otomiatiBCim^^ Aibor piooeia, «i-
guis foliii veftua.
«4. Trmm Amli Wmftiu tx Gmms CB. Pnmi (tdtfrtUui i Gimts^ $» tpu fnmM
^ ).Rj?Ciir£i»f.i.-*C&/fcCW.^^
Pruni feri magnitudine & foi ma crat, daas pxnc uncias longns, fefcandam btus, jnfim.i parte
nttlCIOOatus, cortice fivc ipfo coqwrc lans crailb, & vcluti fungoia nutcaa conltantc, toi )> .ili<iu.in-
tnlom nmofoficlubfiiloooolore, mcemi cavo &pul»am quandamcontinenie, ui globum convo-
InOHiib ^i""*— "1 fifiabikm tnfipidam, in qoa teneua qoaaam Jimiina.
Ajbor Pruni magnitudinc fponic nafcitur ui agris & etiam to hoitis in B»f*im,Chni&
fMiW/multis fpinisWns, liksnVtuiJkKlmtan^ fi«h,ffiftuPmoo-
rom adftiimienK & aoeriMi.
t^ IbxTmtkmmmm^^ttdAtitfimam^iM ClufExot.
Spadicci erat coloris,iW«nud non vaUeabfimilis,unqam longa, eju
^ir/ieiBiilwc mfitna|omaiwift««* W«i<»ffio&&»'^*'^^ dura,louda,nec
nlb owdo ftfcpitum ~ *
C A P. Vffl.
t iftSiSilT^^i?^^ ColorldemmfidilmiorflcfpbodidH
or, maRisctunicon prcflus&htior, pooffijnipimapa^ Jiluriorii. iMoidew.
Fr. indtcus o-v,farv$ fm formd. Colotis mt ouodammodo Caftantt^ dili«o"*
Circulus ambjt fcrc totum qui non/plcndct, utrinquc Foratus. titattt lata 10.
tuiSa, fiilacolor^funa pmektior,Iignoli,caVa:-io«a«Klemoorm>D «ooiwft^
tm fiffiuj diinis, alhitf fc6pOirO '"^ft'q#"''**^*Hir"
5. Nudila
Dlgitized by Google
Lib. XXXIL De Jnomalts (s^ mms ccffutis^ (^c, i S ^ ^
5. Nuculatrian^ularu InJica, Cafia»tUa feri facit. Pifo m.ijori hjud major cr.ir, inc-:r anguk»
comprelTa, cx uno latcrccommilTura nigricantc infienita, colore fubfufco, in rutFuin quali exane-
reo in (padiccum vcigic. ConcuiTanon ftrepicat, ieddrculum perel^antem nucub concolorem
panim leffili uinacum vel pocius eiunnn (nam ItiiM devackir fieiKM^ihtl ^knd^cam) in<wfecar
OOimndfliircHnea pradifta: ExobfeivadoneClierlflii
6. Nucula InJifaavata ferr Nifi utrinque ;icumen quoeUam cxt.iret ovatae eflet figurr. Lon-
gptudo uncialif, latituJo media, colore inter f alcum & pulJum mtxiio, maculis dllucioribut pi&ui-atOj
COftis qiiibuldatn emmcnribLii quale^ in Nuce unguentaria infignita. NucleusinnB Uuot iSbu, ■ *
7. (^Knlum [uUaiinnfruciitiftrtgrim. 1 igura ovatt cra^ uninqueexcienu^nim «ciinaiiaium,per
Ickngitudinem proHind^ latis fulcatum, colore polla
8. FraSAi txaiicnftculum aliiuL Semunciam longam crat, mucleo Pini fjrc figura par, ambim
tereti, obiter turbinaco, durum, pditum, live; cotorc ruffelccntc, maculis quibuldam albicantibus
alperfiim.
9. Fr. bulicm Carnifiiwrd. Diceres Comum ede li nibsr ciTet. adco figura 6c proporcioae reibon-
det^ fid mgcr eft, ipkndidn^ duns, pedionB leGdi» cr«flii>i ooiip2Ius noa ftfic pondem ar>
gumento.
to. FruHit luJiei ^kidtm fertl^mu. Magnimdn ftw Afliyg jaljc eft, foA figura nonnihil diver»
fi. Collo fupern^ donatus an^uflo, quatuor infign8wwper ioqgitiidiaemlineii iiotttHS«cn6mqtio*
quc parte noiuulul rugofusj utloie pullo.
CAf. IX.
t. ffilnewet» fiaSm Aamkmm J. B.
HI C frnftoslXiftirb Itmilis eft aH(|uo modo, nec edidtt, oleo ejt» mmora mofeftos in pe«
dibib a •vcrmiciill; (]i;i!iiilil(ni Sirrmum vu!?,n di^^orum m.ignirihli;i;in non cx^-Jcnn- 7A>i.dtSk
bus, qui in aitim 1j jiiluiuanc cxat.ircfe, curajic. F/iJcm olco artiK-tn corpora laborcfic
laflttudine irada refocill.int ; vninera quoque & ulcera lanant. Olcum iflud adlervtoc invafiuOs
quibuldam ex fru&ibus excavacis paratis, quos Caramtno iuo idiomatc appeUant.
a. ?alm*factfera J. & GOT. Aiit fim Fslmt ykcjfm Furk P«/i«M iMnieMt £i^f«Mr« tv-
fertMt CB.
In infiila c^uadam Americx delertaCarMMpc^didainrenerunc Batavi ineegfas i)'Ivas nullaalu ar-
kire«onftanmi qnibn Pdmn qnodera inimutogienere, cui ab mvolucro fiKXUm feu colum ma-
nicam HippocntH di6bim lemente itt goo frudittieoondicus, S^ctfirn nflmen indidic Cluitus.
Nam creberrimii quiboQam fflmi ftiadioei ooloris, tranfverfim 8c obliqui ab infimo ad fnpremura
cxcurrentibus magno natura artincio contcxtum cll, idque varia longitudme: unum vidit Clufius
%% unaas longum, &c ea parte qua patcbat lcptcm lacuni ; alteruni li pedes hvc p uncias longum«
periscDmiib latinidints.
Ifta Dorro involucra (its relerentibas qui ab arbore reiciderant) pletu fiieranc fiiuftibus nneem
Juglandem cum cxterno luo pulvitio five viridi coitice magnitudine aH]uaniftNis,in qujbus oibiculares
aliae niices adeo romndae ut cornoelaboratx vidercntur, atquc ade6 durar, uc non nili fi:rreo malleo,
fic cum difficulute confnngcrequivenm, tametli non vald^ cralTo putamtne fintpfa^ditx: Contme-
bat autetn caorbicularcm nuclcuni, put.innni adhxrentem, mcdio cavum, & qui licdcaCBf
contraxilict, candidani, laporc uutio <]uaii legununumt deinde inltar Lupini amaro.
Sacci hujus Palnue texturam exaAius defcriBiC IXGiennsMuCSod Rflg. peg. l8f. 1
le. Intcrpajmaslmjusnienriooemfednias,
f*^^^"' fit^'tus Jivt Antfum h,l:cum ] B. Amfum imfuttnm FUifflmmM G*Bi
cum Tbilippinarum infularam Park. 1'jmuuitim Sinenfe D. Fr.RedL
y.B.
FruShts hic ftcllx figuram reprxlenut, conftitque ex fepcem nuculis particularibus, radiqraill in
morem in ccntro cocuntibus, trungularibus^ longis, leviter compreffis, ei parte qua comtoittumur
imprclTis, extima&oonvexi penphcru lemkarGulum feredcfcnbcnubus, corticc gcmino teelis, cx-
teriore diiro & Ipadiceo, nigricante, i-ugofo, interiori propeiTHxlum ofleo, intcrna iiibftantii tTipri
diftra<%i inftariuccntc, bivalvi atcjue ni liccis & inveteracis noiimhil hiante. Nuclcus verom lingu-
lis nudbus latttai lingularis, bevi*. iplendens, cobre ieminis Lini aut Pomorum, led diiutiorepnuo.
Odor &(aporAniriplan^el^ oiiflnHnenpianmaiinAQilbooaiinin^ Relbiquir canieii
nekio quxi accimomz in linBpa commanfiiii
De hujns ladice, caub, lolds v«t «liam ioribai & quicquam proaBOGikie pofle u:gat Clufius : qodd
ieiainum ft nnteUanim tdni^ pai» Loadino aocepetac Am
CAf^
Digitized by Google
H I S T O R 1 A P L A N T A R U M. *
' ■ - ♦
C A P. X.
AwftMMH txttiarwm ^tHit iMtfn Stc. JUg. L<mdh$. Jefcrifttme i D. Ofttw eJbg,
I. ^""^5 Frnm bklici fiete gl^mUrt. Juglandis mediocns magnitudine eft, colorcleuoopluDo
I 1 ubi&uro, waaqm nhtKcSxn, 4utiflbniun, ad iMfiit fie verdoean aliqiiantiilom pio-
mineiis.
1. ui ^ltMm MthU. Magnjttuttae 6c figud praecedencis, nili ouod id bilm tamiUo lador, co-
loi j c cnno fcii (Iramineo^ dandeja^aodii, lindiqi» iucqpale flc lcalwoini cnm iuldi ptrric 8cfe-
rannnibus intcrmreos. ' ^ .
l. Of globulart tei^Kmf in qninqiie tamen valvis {eo laiera dmdtium, primi roodo inxquale &
tuberaikifum andiqiie, .aqD(duniin> ejufd^mque leooophan colods, verum itiagnitudine Cenfiun
mediocrcm non exceaeni.
4. Os Trunt ovak, M-^gnitnc^ine 8c (igura e(l ovi Columhiiii, afperinlculum fiaifanimt ienw
colorc, (uhtl.intii lic.r.i, non r.amcn .idmodum O-aflli.
, 5. Oi aliud ovaiitm, O.i Gallmacci m.ignitudinc & propcmoiium figura,nifi quod bafis aL'qiianto
obtulior fic, conus ku vertcx minor; colore lcucophxo, nnr.i duricie, mquinque laccra divifum^ru-
gofum & insqinle, cum pluriinis fbramiiiifaus & profundionbus (oldi. Lacera totidem fiffiirii le-
dca diftinguuntur, paulo iupra balu indpeodbttt 8c inde versus apicem prodDdiL la honim noo*
quoque concinecur odcum 8c vehni dcntatnm oorpoi Widam longum.
6. OjJi(ii!um tvale fTQilulliut, Duos digitos longura eft, unum latum, Olivi nfliculi figura, mcm-
biina quadam ih-aniinci coloristcdum, iiib qua fulds undiquc mxqiiale cft, exteriiis colorc cinera>
oblcunore, intus aibicantc, duritic cxiinia.
7. O^eidmm emtie Mangtm «iW. Nudum fea nolii meinbraiu tcAumj prxccdente mult^ ma-
jus, iit quod 1} undas longum eft 1 1 onciam lamm. Suki edam huins plares (iinc & profimdiorei
5. 0'Ji<ulum thlongum tertiurn, praxedcnti cognanrm verum multo mintis. Cnrnum vulgate '
niagnitjJine iMi im cxccdcns. 1 1.vc tria cognata intcr Ic funt, non tamcn ejuliiom trudus junioris
ilv;adi:ltio; isol[ic!il.i, .11; ic cnini dura funt omnu,proindc Scplcnani matunt.item .ulcpta.
9. Prunt Ojjiculum 'J uglatuli ftri Jimtle, Unciam li ionguni, dimidism unaam latum ad baiin«
qux paululum excavau media pane uncum i vemce nonnihil aaimiiiau>8c prafnlDenCB; Trilaw-
rum eft (inguli> lateribus fulds plurimii fic prohixidiulcuiis inarqualibus.
\o. ojficulumfgiar4cmtniuU. Daabpsundislongiiu, dtias piopcmodom htom, li craiTum» co-
loriicitnni oblcuri, afpcriufculiim acfiaren.i refpcrli.m elTct ab unolatcrcinacqualiterplanam, ab
altero m labmmduplexincume(cens, valdeaiperum,tillura[>er lon^itudinemdecurrente.
DnoadhacaiUaofficabaiiomalxftiiilbliw^m qqaafnd ipfimivide A6f*Rg^,Ste,
1 1. 'c^eiAm tKtmmuiitimtilM Plnrgrander eft ; i digkos longum, i i crafltm), duos pon^ latum ;
abuno latercvaldcconvcxiim, ab alrcro propcmodumpl.inun^ bali ov,-i!i,c.iciiminc in pun^him (la-
tim cxacuto, colorc nibiginulo, pra;durum 6c rugoiiim lcu a[pcu;ni, liikislatialculis plenlquc feain-
duni longitudincni cxtcnlis, cquorum nonnullis ligne.i: alinuot hb:x cxoriuntur. Suici m liocali-
ilque hu(us generis cllicuiis fibramm lignearum icdes leu veit«ia impreda intelligendi func Aliud
hiiic lubjungic fimile oflioulum, muJtis non tamen vaUi ptofaaiBi lulGb undiqoe inasqndet qno-
nunnonnulTia bafiadvmiccmfercprodudi(unt. • j- 1 ^ i_i__t
I i. Ojficulum feu Nux evalit, niagnicudinc & figura Olivx medfacrB. Undique Bere eft, Galotb
IcucopIi.ri Ijilendentls, vclun M.iinmei oirtculum, cxccpta duntaxat ba(i, qux fordidior & rugofa cum
duobiis anguilis glabns marginibus labiorum auc oris aperci zmulis a cujus angulis crena icu liilcus
. iianiialkNKmlraolidibmniidiiqne^^ *
♦
m. iiiktvelm Imvime elteiiim J.K
Niger eft, duai uncias fcre longus, unciam pxne latus, ceu monacubs quibuldam imequali& oratt
figura longiore; cui cerni fcrobiculi (iipern^ adverla fiicie impieffi^ eoumuc larvam qnandaniSiip
mut caud^ aliquo modo reprdentem fioe nala
14. AUf frMnhnU fimUm,fitm tmkm J.B»
Fqpira a prxcedence nonnihil cvariat. Nam & trcs illas fcrobiciilas habet, led tribus liiicis ctriaU-
cutatis, in mcdio concurlii tres angulos oppolitos facientibus, incerltmdas. Figura tiudt.is c[i.im
ad triangularcm acoodit, lecundum (e longicudinem canahculis ftrianis atquc fulcacus, c.i partc qu.i
foratnuu ^ot Jatioi^ oppolita anguftiore; color ex pullo dnacus. ConcuiTus nuUum fonum
przbec. , ,
»0' (3 H\i\\x% genori, XucLi fcx fiipt^mve deicribic 'D.Grevius Palnucod nomine. !• Primaiottp-
OijcT. Miifti tutlii:c lcinipcd.iii crat, inc*iia p.irteduos digitos lata, bafi nonnihilovah 8e nORUneneeami tribua
/(^ ij.ioc. .implis fo.'.iminil3i.s utinC.;oco,(upcriU5Conica&paululuminflexa. Tribus valvis (culamiruscompo-
p. loi.aoi. nitur, qua: tocidem angulos concurlii fiio cfficiunc, mfcme obicuriores, lupcriLJs acutiorcs. Color
vanus piodiiinbutionehbraramligtwarum. i. Secunda medix magmtudinis, Juglandi majon par,
i lunciamlonga, baiisdumetro unoaU. Ad qurginesroraminuminbafi* KbnUx mgrx pmnmx
in amlMni expandumur ad modura proccfluumdlianum drca bumorem ocnBcijftallinum. ?■ Tcr-
dapariteroonicaied minor,figuri l*)'nrao(chateIlini, Nuci myndicr parvae nugnitudm^, lubftantia
Iigneaj colore Baxi, cum tnlws, uc m rehquis apercis toraminibus. 4. Quaru, fwmaoOGOl camims
Google
Lib. XXXIL Jnonutlu mims cogmtts, ^c. i g ^ y
Inaicj: larvatx J. B. jamdefcripCBfimiHs, Ipccic t.tmen (ut put<ic) diverla, cip.it cani-
numHon ineptc cxprimens. Delcriptioncrrt vide apud aaioretn nollrum loco ciuco. J. Pat
niacocui ov.ili>, NucisMvri. 6. Palnucocus latus, in tranfverlum uncialis, abafiadvcrtioemnon .
tiltra 4 uooLx cxRlitai trilws in lateribus foramioiliiis i>ropemodum#qa^lifti|iitibui>
7. PiilmaawiBOifaKiilariSj aliquantulimcainiBacom
tieBu\i,o[riculiP«rfiGiiuiiiiiipdumfiilQip. Boaamaa,m hlfe^Sli^
plbribus nigris obvdati& "
■ 8k Nux rkwnboidcs, pratceAsntibus afflnis, i:J unci.T: Ipnga, iuncias lata, lcmunciam cralla, laee-
tibui i*"»*^"" dompreffi^flicbiigncis tcnuibus a bali leu pediculo ad f^ytgff* produftis nw/tiy*^
• • ' * * • *
Duos plus digitos longa eft, ad paliculum unciam Iat.t, prope fummitatcni propcmcxium duaS|
ari inflar curbuiatus, Imea ab uno iatere elatioife lccundiim longitudmem decurrente. Pediculus
alanuginentitMabCl^dDoiocedui. Tumca exterior leucophxa, ccnuis, mollis, glabra,
qua fibriMm™» «peicdum tion ut inaliis fruatbus lecundumioingitudiaem pcpduftanun» led ereaa-
run aA maAunvilkirnm in veluco dido!, aiK ietanim in dodb porcino, uteneriore tnnica exuu,
fni<5iii5 lcopulam fetaceam leu echinum repnElcntat. Omnes nz HbeUx r roximo tcgumcnto cir-
cumcirca continux lunt, quod liibftantia conftat lignea, lenta adraodum Ju : n 1 j :n unciani pralb.
Opeiimento lcu corcici hmc proximc rubjacet lubftantia quxdam raollis Icvilqi.o, f[iuj; cx fpatiore-
|i£^^vacuo imtio pulpoia admoduni & iuccuienu pars fiiiile apparet. Intra hoc pcncarpuun iyiiat
oflicidimimagnituduiednaterovicolumbinif nonutinPninisconcavura^ fcd lolidum prociittis
in Dac^iyii^, qaidemque alblcai]ci9.»deii& Sccocnec imterix. In fummo olHculo uc in Nuce mo-
lchau ettbrnucur celiula quaedam rotunda in qoa l^meo feu nucleus genumus condnetur.
• ... -
16. Nux oUofa, «^e S3umC'^lUt Ej»fJtm.
.Novam ATfc** ^rH^''"^*'**" Nux ifta qox ab oleo duld quod copiofum nodeas fiuidic cog>
luanen ButjmoeviMrait; Undas ti longa dft; media parte unctara li pi opcmodom lara, utri-
que cxtremitate angulbor, 8c aliquantulum prominens, aJ Cuaimens p.irvi Hftur.uii .ncccdcns Cute
integitar bmore, «Norc Bzcico m licc.i. Subftantia interior nierlcat, qu.v ■muio pulpa qu.vdam crar,
fei cortez Garneas 4 drciter digiti ci.uiu!,, cortia JugLuidis pulvKuto rclpomieiis. Os fere ovale
«cai^ iex jepctoteeiMmlii fecqnJum loogwdm^ iltiatum^inaxiinis^aui wppiin 6>ac, in inacio-
nemeciicamdeftienCMBi. AngnbrnmmierfticuiiMEqBuieiiiM^lanialiipSu^
Ijola, fcj cxafperata.
Decodo corticis coiooj Angh pannosflineos Iaiie6ique Cioiumomi cobie dngunt, abfque addid-
Coloie eft}oglandisvn]garisj nndamftfelonga, tanctnidem lata*Dauloplu9fimuniib«iiffi» Bg>
fti, fcd prxcipcc verTCX, aliquantulum prominent : Odo angulis dimuftl eft elnnUI aGonbrifaltf 8C
obculioribus. NudeusmfigifamJuglandisvulgansefFuimatus. * ^ ■
H^gprr ftt tiiangulatisano lacere nujare duobus nunoribuslubcenlb. Bafis remunciam crafla, if^
ancixlonga Lative, hhiti ad cufpidem tanmndem extendjtar, cdoris dnerd obfcuri^ undique rugo-
fileulcabn, cx dinnbutionchVarumpluiimanuD» VemduaeMMt bAqpapitamaMadliMit g»
Imef^fic utAveUaaae mmediofiifilis. ' *
, . 19. Aad^Nfv^Aiflut, fijnlidenii
BcevioresfuncfthdoieilwiinBei qiiltaCa^Tall^^ apke depiefliocei, faafi fradnaioc^ .
colocefimiiek
ftO* JhfMmt fmptrix Ntvi Orbk. S^l^atlO Bm mapum Mtiicerum vtdgi Monard.
Hanc {uperius i Monarde &: Clufio defcriptam dedimus. Pruni cu juldam (fi Ligont) Gredimus) rfr
vera fruihis cll non Avcllam:. In nuclei meditu^Uo latitat plantula feminalis foliis bjnis CltfnndaB^
& gemma oonftans, in qua fbla vis cathartici holpitatur ; hac enim exempu reltgiu pilpemnoiii
noQ nfffi^pKtjiiamaHA quKvis Nux edi poteft^ tcilc Ugtnc Hift. Barbad. 68.
Longa eft \ uncix, tantundem lata, ab uno laterc convcxa ab oppofito plana; colorc Aiir.intii,
tefta prxdur^; nucko praDccdcatis limilL Surlun» 8c dcorlum purgat vehemcatcr, uc vd una nux
^v^v^p^H^npww ^^v^w ^^^^^^^^^^^^^
1». C4^«w«j%«r<l,^«» Muf.R.ap.107.
Vulgiribos Caftaneis multo minor cft. Cortex cxtcrior fufcus, tCnois, fflidstmwif pcopemo^m
duiicie aut Ijcholpernu vulg^ns. Uuic liibjacec alius oiEculi Pruni conffileni$a 8c fiJiiBfJie, coiinc^
M 1_- — ^ «fpciiBaaniB fincibiis ancgnRm «q»' »!•
Digitized by Google
1838
HlSTOPvI A FLANTARUtf.
t%. C^m» Ntv^ AtgLe, MaT & R.
1 igura cn CaftancjE vulR.tris, ftJ ttnl9b ininori
14. FruSus hJicMi JecKptui J B. Tcm. i. fj^. 116. Cafianea furgatrix MuCS.R-
Ovilli rcnis formam habcr, tanquam ex plunlxis partibus coagmeiuacus» caftanec magnitud 8e
ccdnre <tWnngus, craffinfculus, parum comDreflus, interdum magis 0ltMcalatiB,paftQlum nme Spl'
lux (qu.i'.is in Officinis fere oftcndi, & haberilbla) fwina & pignitudme adasquani/quem nna
quidcm partcduo lulci dccuflatun m quatoor parttt lois radiii dwidow. Oppofitarerbpaitefigmoi-
dcs f{|lcus duplex oonforniem porcam ambittif, aicificioii.aBntu^ mnr aqm oomiia «i^leE etni*
neQdagennmisiedct. ' ,
. . . • ' '
15. CifmKittmmttuifn JtJtam J.B. Lihu Bn^t^^lUu Mui S &.
• Quinquc unciAS Inngos cll, duns fcrc lanis, peJiculo breri, CFailo, firmo, non fruAui /uper-
ficietenus inlcrto, loJ comcicontinuo. O^rtax ix>rro craffus, (thdffl-i ci afTitudinijm Ciperans) cx-
tima feac rpadicca, ri;go(.i, quadam lui pai re pcllucentc, cum quibafdam vcirucofts tuberculis, in.
terna fufca, pulvenilenta, diguorun) contat^um fulca quadam fuliginc, vclnti unilago CqiuE .d
fniAiis (uperfidc ) inficiens. Ipfa cxtenim cortkil labftancia vduti cx arcnolis quibu(<lani^^ci»
firmitcr ndco compa^^Hs efl:, ut (ins vi quadam rumpere haud it4 fit facilc. Qiad cavitatcm re-
pkt intus non faha cft aut Pli.^leolus, fcd phalbides fiingofus quidam fruftus, intern^: atqiic con*
yvat oonicis cavitati cxtcnus i-e(pondcns magnitudme, ut int^cr frudus agicactB fomtum mtus
edat : pulvenilentus quoque cft, tcrcs, modicc recurvus ex ^ungofa quadam matcric compacius,'
oolorefufco intosinrlfque:- lapor &ttii)snecol&
Qpi in Mufxo R.S. hujus generii.adcrTatur iobus (defcribcntc D. Grevio ) tripbmajor eft
jam de(snpto, nimirum deoem anctM longus, & in ne£o 4^ laiu, utFaqoe eifuediitate ovab',
planus & tcnuis, dmiidimn «tigitum craflitie vix fuperan% ventrc j:qi:.ab, dorfn convcxo, obtulo,
tubercubs plurimis undiquc alpcr, colore ruifb oblcuro. Tota cavitas uitcrna unico nucleo rcplaur,
d mira congerie fibrarum albentium, nequeiecundtim longitudi|icm nequc (ecundum ladtodinem
frudus excenCinnn, fed (ecundiim crallidem oirioque vdiu deiMS io pe&ine dupliq, oompofe»
Fibramm interftida potme r^kntnrt ^.ioiib pulpo&m fiv^ poiead^mavfiit;
MAv feregrhi WMh ^ * .
i.TARiMi» eft (effib excavatos, polpiam quandam tenoeraj exfiocatam contincns, patin£ino>
l'o cavam, ut nuclcum alium ambivifle fuJjjido fit. Parte in^nqtC & ififfili facanen
JL lubet, qiiod tamen cultro ma)us re3ditum viderur ; tarit» magninklilrtsilt nDCem Avdla-
nani caperc poflSt, per ciuotl intenorcm (iipcrficjcni lultrai e Iicct. Qnereii!., .ijpcr, inxquaiis,
ail rotundiratem acceden^f figuri fermc lapidis Brontii, in drcumfcrcnna pollices lcx cuni dinudio
olKinens. ,
1. Sttmidiu eft ovalis, cineFeus, afper, onrni patVtim gaHinaoeuro figuri reterens. paululum
aaiminanun, fed partc crafliore petUcnli lenrans veftigia. Ab hoc pediculi punfto ad fummum
apiccm polliccs duos ciim (criiifTc h.ibcn$iii ambitu qu.rnior, concufTu roninini ab inclufi nrclei at-
taAu cdens: led nullis prominentus aut tuberculis inxqu.ilii, .iffinitatem quandam habcre videtur
cumfruAu i.Garetti 4 ClufioL ». Exot. c 1 6. dcfcripto.
a, Ttniiu quodammodo figurl rcfert fruaum, quem ClufiusLi. Exocc 16. vocit Coxco cjfote,
cofore fiifco, prx kvore Iplcndem, in ootiqueapiccdncrcam&faleatamqnandam habcns promii
!.cn:i . n Tscc fruiSus mihi videtur, ncc alteriu» fruftils ofltculum, qoia cavus, moUis, iacvjfliniub
luilA.r.i 111 lc nucleum habct, nec m aqua fubfidet. Si acu .lut cultello pupugerij facift anlw^
rioia pcnetravcris : potiiiiFungi geiv.is quoddam dixero. Ovum coIumLLiiun) ni.ijus figur.i rcfert.
^ ^lfMrw eittans eft, altcia partc icflili, Nuds raofcliatr m.rgnitudine : cortice conflat tenui,
cuius pantertiateabra eft. tnzqualis,, coloris Ipadicd, lapidem Bufonium colore & larvocc fermc
Tfiterens. Partc fellili foramen eft, non nanirL ied^aiii proculdubio imprefliim, pcr quod & cor-
ricb tenultas, & nucld ei innatantis fdtni teoHttitio rideri potefl. Eft autcm nucleus cortit»
paulo ininor, undc coiicuirus fruaus aflilu (bnitum excitat: c.x'tcn:ni ip(e nudeus exteriiis coloiia
tfl purpurci lccl intcrius albi. .Sunt qui Balfarm Pcnivi,mi fnKiium clFc piitenr. [
5. ^(iw«/ cjurdcm feni cum priorc c(\ nugnitudinb, partcaltcra livis &. Lbricus cum c>:isu.i
prommcntb in mcdio, colore lutco, figura ovali, aliquantulum ad angulos obtulos prorub<;r,iiitc ;
Partc altera ina^ialis & fcabra, fcptcm luiubiis fcu for.immibus in meduUam pervus pr.rditum, co-
loris cinerci, nndeum nuas Juglandis quodamtnodo refitfen^ fed lipiofiis &duruB «iam Mc parte
eft. £go arbttror affinitatem magnaM habete com feOo fioaa deicripto k Qw^gWt^ ^t^*
Qpidam vcramnuccm Mctcl cllc arbitrantur. ^^9HKf • U
6. Sfj:;Hj Daaylum fcrmc Hgur.i smulatiir, obldngns, comprciliisaliquantnm," aow enaas lon-
gitudinc luiri-r.iiis, unam latituilinc, iitrinquc acummatus, colore purpurco, ItirULb Sc ru^is m-
acqualibus dotaius. Aut d gcncrc Nucum.cfle vidctur» aut os majoris aliciJ)us tructus. Ligno-
(iis lumquc cft, durus, aii vero nudeudl IQ fo ■r?i*iT*t'*ffT noo fiqoct, qniA' COHODfltis non rclb"
aab McliaoanadZabucai^fefttiidabeiat: -^i-ms^^.^'' i.Stfimm
■ • ■ — • ~
lib.KXXII. T>e Jnomalts ^ mmus cpgmtisy^c, i^^^
7. Siflimta «vMli. c[\ C\3,:iyx Oi, ovum gallinnccum parvum magnitudinc arquans, (jJ iitnnquc
acuminatam, lignoliun, Havum, nucleum oontmenSj qui moco & concuflo fmda rclbnat. Te-
aum VC. 6 tuifle videtnr pnlpa quadaiii candida, cnjnsidiqiiiar teiMciter adHoc ei adhnemescon*
^iciuotiii'.
8. OBmn ^enielliB ent doormn Plrnnonim matulcnlonun, invicera oohzrentium m.igntradine.
Alter ■ lillorum , inquit Wonnius) appcndicim h.ibcbat roftiatum, Nucis Avcllan.i; minoris
magnuutiine Nec r,cnumum cjus colorcm, nec pulpam auc nuclcum dciincarc potuit Worm.
quia incerifm; nucteo aut (ubdanua fpolLatus erat & exterior facies ^emicc ob(cure Hava obdut^a :
mextKroicaieappeodicis coloienigro (pUndeme praedicu^ ex eo namque letenca natorali figpr»
pfxidem fixeranc Tabaco flsmiinuairiodeftiiuKuiw
c A p. m
I. PtMd «m fMtfn^mmthm J.B. T. 1. P. %, ftg.v^,
J.B.
PEdieilo minimidigici tcr^ craOitudine^ rufb, duro atque Ugnofo, mutBO tncubitu ad-
nalcaatur, dintom fer^ Jongai Hrroa, iiibftantii liginQci, criquetra, principio anguflioiej
. reliqua parte latiora, & &ftY^io tenns tecnnra, nomerodfque fquamulis, foliaceis, luccnti-
bus nigiifque veftit.1. tLcc p.^rs quac iiu-urva, mn.lico infleui feparatur, ut fmdum -dTc (q-.un-io-
fcni ftifpicio fit. Foli.i (iu.r ini .1} 'tefcunc cxtiinis brcviora, £c denlioic clictoriini folioium iil-
pamobfepta: perquo:um lon,<^iru,'^ Tn cvtimam cofta inlTgnis, angiJum l.aacn>, cxcuriit, p.irrc
mcema cannau. Sapor nonniliil i.naricac^ non Hne aftri^bone nidoruknu. ac fi fni^us in fu-
mo ederexnccatus. P.frt js ex comeftioae dea^iknqDe aiaiiu baaeu^ qpoo argpmieoco cft liib»
fiantiam nonmhil efle vifcoiara
: A CBauhino fratre hunc fpidtLim habnit Digtuii eft imquie qni cum Carduo Madi^iilcac
ctinferaQHf cniui ttfft defcnptionem iiili)iGietiiiHif ucIjeAoc tnvioem cuiifoat.
1. CmAm tx MjJa^ajcar InJia J. E I^iU Mkb^sftm C»B* Cmim
Erat id caput tres iindas cum femiile longum, infema partc uncaam latum, fupcma magis, uc
quod cxplicarum ex niultis iquamis imbricura modo fibi inviccm mcumbcntibus conftarcr, quas
circa mediam &: liipcrnam ipfius- capitis partem maiores, prx licdtate reflexx erant fummo fa-
Ihgio, Sc quodammoido inlacinias divifar> colons fpadicci;* inter tjuas exortx eranc velut cxigus
membranacex liguUc, planae 6e facis anguibe, cineracei quad coloris, fumma paroe laliorcs tt
fark exalbidx, intcme auteni fpadicei coloris, moUiflimo longoque villo (acurac purpure el^gMi»
dffimz pcr oras ortutx, nua: tcmporis fucceflu in atrum degcnerabat In medio cipice deaOi
crat villofbrum ftaminum H.ive(ccntis coloris congencs, intcr qu.T: I.itCMnc arv.^uft.i: ts: pungente»
fpiiix, bmasuncias longx, quibus inhma pane villuiiim (cmen mlureb.i;, N>.ril lcnum iiondif^
£inile, fiifct ex rufo coloris, (cd immaturum.
In nugmo illo finu inftbE Mad»gafcar 4 Lufitauis Atgw i Amm^ Gt& nunaipato leduni
ArbuOi modo nafcitur, & in/Tgni virorc prxdita efi, lolin l otutido & Cenui. Frii.Twn fa t M.ilo
infano iimilem, altera parte feiulem, aitera turbinacum, ciacrei coiocis, grau iaporti Sc acrimo-
iiix expertis, minucum admodum fcmen cooiineni.
. Inveoitur canttjm in Perovianis montibos.
'- Magnx eft apud Indos «ftimadoais ob infignes iacultatesi Nam uriiMS ciet« calculum c leni* Vhti:
bus pellit, quodque prxflantius eftj iQm.nin cMPiiBro inTCfict cainininii.faunvfi moHisedhnc
ikt uUiique medicaiuenos cedac : ■
• sEcno
Digitized by Google
i8ij.o
H I $ T O R I A P
L A N T A R U M.
S E C T I O Q U A R T A.
De Plantarumqiiaiuiidam fuccjsiii Medicina ufitatis.
t^Gmum^ ^(gfild^ Sntd mffiffMtf, witLSb, i. Bifi, mfir.p. le.
I. OUhMmmt fioi Tbm Park. Thm J. B. Arkr tbm^tr» Ger. C & jfraidUttCCtlft ^Ht^
S
ac pingoior eft Thuris lachryma quSin Miafl|die, ftatfma ue in lucnlenram pcrtina-
O^mqde ftuiuiuni ex.irdcc , odore niulto imbecilliorc , fcd ninil per inccntiium ftiJIat aC
Maroehe; ^ntibus ftacim inxcwv, veruni fmtuia non cogitur denuo, ut Mafliches, nsqae
tKcafibeievolutiripotd^ cAmdendbus eorujnque przie^olis a(Uuerc(car. Sapore cl> amaro 4e
, modice acri, non ingrato tamen. Ortilpino anftrinijin» iiibaiiuraL Coioire cft ex albo fulve.
Ycence, minufque peuucet quam A^iKdie, oolorc ctndkanie autfidmiAb; trannucidr gutcz, afiit
• fingulares, .tlias {^emcUx tcfticulos autm^inmaSj prouc ex m.i)orcs minorcfve fuerintj itnit.intur
undc 6c Mammoii & Mafculi Thuris CL^iiomenta : ix«erdum quatemz aut quinz;, nugninjdiae
Oceris, Arellanz, & majom, adhxrcntes numiunquam (iio cortid undeekfidaruilt: fiittnnwio
Ibimundior.ex grumorura attrim deaiHa Thuns Manna Graxis appellatur.
Qnod er «o [Thme] inqait Plinius rotunditate, guttx pependit n^aJmmyrxxmi, dim ali»
non ferc mas vocctur ubi non /ic fa-min;u Mafcijtum alii putanti (pcde teftium dnJlum. Cafp.
Hofmannus quam ob caulani malculum vocibanc ie nefcire fcribicj ncc enini arridcre qus Fiuuui
diciciib. II. cap. 14. Nobis iansFacit Plmiusob fornum vcl przftantiam inaiculuni di^um.
Mammo^vm Thus J. Bod.a St.^pcl mafculo tiiflingmt quod illud oblongis gruinis aummaruin
inftar pendulis compolicum fit ; hoc p.ir.'is rotundis candicancibus auc liivjs, meeiAijn fingulis
interdtun tcfiicalorum iiiftar gemellis cnnR.ic : Alii hoc ab iUo non dif{ierre volunt. '
pe Arbore Thurilera nihO certi ti adicur. Theophraftus Arborem non magoam cflc tradic,
quinque feie cubitis artolli, ramu(jm eile, folia habcic P^ ro ftmilia , corticem la::\'am ut Laurus.
Aiti tanien (inquit) iimiieni Lcnciico eile aiunc, & ejuldcm foucius fubrucilo foLo. Alii &
cortice & foUo etiam Lauri. DiodonisSicuIusAcacix ii^^pnacz formam Arbon chunferz ae.
tribui^ Sobds fblia» Leniifiiaiitemfeiia MfRbc arborif ia quo Dioj^oridi & Theophra/lo pUne
oontnuiatur ; quomodo hzc axnlbnda non videe, iiffi fitqiBdam tranfpofitio. Gardas quoque
' I huris arboieni humilcmclTe & folia haberc Lcncifco fimilia lcrilMr.
At Tiicvetus AiborGin Thurifcram Pmus rdiniforas rcfcrrc trailic : verum iconi quam propo
nic cum Piiiis nulla eft fimilicudo ; quamris hngat adftaie arbori, auc ci adftantem pingaC
. De vera crgo tormahujugaibQris etiamiiiinr incciti maneoius. ouod nequg Vetemm qi^Cm;,^
que Reccntioniin tn raftis 9at Aribic Ibliiiufines penetiavit quz Thns dant, m Caip. Hof*
manni verba ufyrpcm.
Oportct taiucn uc Rcgio [hu:iic;.i btis latc pareat, 8c arboribus criam abundet, ciira chustam
vili vcneat.
De ioco ThurisJMCaii tnagna Ls eft : nonnuUi Arabiam Ibiam Tlius gtgnere fi:rifaunt,nec tamen
eam omnem, fedSabvam didani. SoUs tkm»m^ ^^tSt V>i;g. Juba, autore Pllnio, negai^
in infulis nalci prarter Arabiam uilis. Thus qDoqne pcMer Arabiam nuUis gigni Theophraftus fic
• PHm*us cradunt. Dixcre camen poftea, quod ez reutu acceperant, id ettam nafci in quibufdaiik
- ' mfulis Thcvetus ctiain multas inlulas 6c regioncs hujus faaccs cllo fcribic pr.ttcr Arabiam fis
Sutbutdam in locis tam vulgarcmclic quain Aurancix Malum: Thus tamea quod cx Arabia d»
!rtur uc olim ita 6c nunc ommum przAantiffimum haberl
Diofcorides prster Anbiami Thus iiweaki & Indicum icribie. Ac Gaicias per univcrfam In-
oiam Thus non nafd certiffimam efle ait, dkm quicquid Thorii ibi CDnlbmatnr ex Arabia deferatur :
J.: mimtur i quoDiofcoiidcs id acccpcrit. Potuithirtj .1 colorc ri^io (juoddam Thuris genus In-
•Ccm;rfM/.i>i dicujn appcllaii, quemadnioiium Myiobalani uigrx Inda: dcnonun.intui. Ac ' Bodxus a Stapet
X^/&r. Jnduin Grxcos vociifcaichoc genus, non quod m terra ipla Indix concinencc naiociecur, fcd iij
ft».9.c.4. inliilis Arabix ad)accncibus, qux cumcemporiserancfublodorunipoccftacej quxdeindeabArabibia
foite iunt rocuperat«> & hodie liib eorum lunt pnnopatu. Duplioem Thuris quotannis meHaa ells
o«dit Pimitis & confirmatThevecus. AliuftmdmmtftUmt, fmHmacafaHe-atnJmdi; jam ifu^/fMs
«Itcram vttiatmmm affert fricr attfiie tiattirslu vmdtmis emii$ eirta mum fitgrttttijjmio ^jiu^ ,nci-
ilmitfus tjud ma.xime -viJeaiur ejje friCgKans, teninjjimiifoue tcndi coritx. yiutumno legttur sn ajhv9
ftrtu. Stcmda vmdtmia eji vere, ad tam hyerne cortiauuj mcijii, Piin. Qliod «ilate Colligitur candt-
caiis, pnriim, nitidura, peUucidum eil ( inquit ThBieDia) alterum quod reie nibdSiefis, pofi>
derc, prctig, bonitate, vinbus iiiperiorc long!^ inferuifc • . . ^ ,
Quod ad vircs aainet, Thus calfacit, nccat & Cibaftringit. Ufus piacap. ino-uilccus eft ad varios
Capicis 8c pednris afTcdhis, uc & ad .ilvi uceriquc proflavia, ad ciifnm (d^utmir vefpcn frufl.itini )
Vomituin,ianguiiuse.xtrcationem, ciiarii»aMm,dvlcntci iain mitigandam. Avicenna dspr.a .itis lcu.
fibus & aboUcae m^imoriz Thus openi pr.rft.ij c ' n.ulit. Dioicoriiics Thus in lccunda valccudinc
Ittoftum iniaiuam faccfc, & largius cuu vuio lumptum loceriicere ait. Nos cigo ( mquic J. B. )
confiilinim
Dlgitlzed by Google
|jb. XXX]X 7)e Jnomalts mims c(^mtis9 t^c^ 1.84 1
eonialimus, ut mslli afTeflui internn prxfcnbarur, ncc ctiam in fufRimigiis, fi vcra fcripfit Diofcori.
desde ejus natura. Sunt nobts alta tuuora nuJicamcnt,i pro roboranda raemoriaj 6c ^dr^u-uiialiospra»
vos afFedus intemos-
Excrinfecus ialervk faffiabat pro capite roborando, cacarrhos difcutitj cava ulcera came replcc &
ad cicatricetn perdudt; cruenta virfnera, cephalica imprimis glutinat, perntoncs ( cum (uitlo adipe
autanfcrino ) fanat; u!c:!rA c.icoethe.i tnm fL-Ais, tum reliqu.mim partium demulcet (critiiui cum
Unimcntum: ) oculorum rubcJjni ac lippitadini mcdetur (fcii. aq. Rofaruni multipiici m cx-.
tinftioneThuris imprscgnata, l u tiq ic nnilicbn poftmodum commixta procollyrio liquido:) vcrru»
CK iocapien» & unpeugiaes abigit ( curn ptce fic aoeto unpolituoi ) EiDpUttris, uogucatts, JBaUjU
iri> ad valneni 8e mcera mundaada 8e ame npknda anlker admifixair. . Przcip .i usds eft in
Cranii fraduris-
Olihanum cum albuniine ovi tlitum 8c temporibus applicatum hemicrani.c & c<:i;'ulalgix
jroddR.
Ad aurkim dolores, [aures ulcerofis Maitb.] cumvinodulci [_&calido] mfunditar.
' Owtex .fbftris vun habet eandemquam thus^ eBacidoT camcn eft & magis allrtnKtt. Quare po-
tus magis commodac fanguinem fpuentibufc, & fluidk afieAbaibas appoficus. Hodie in ufu non
eft; ncc fcio an olim miportarctur pcr fc, ndduntazxt qui iitil Cbm Thore ab arbore deradebat':,-,
efque adhxrcbat.
Alia res cfk cortcx thuris nonnullis diclus, vcl Thymiama, vel Tlius Judarorum qiKxi Juda:i in
luflumi^ frequenier utantur, efl corticofum quid ex India allatum. ManoaThuris dida candfin
etiam vim liabe( VUnTliasipfiun ; nec enun aliud efl quam mica: Thuris coocullu cHik, i« Pl^
nius (ciCft • .... . ^
Fuligo cdam Thurisolim in ufii fuit ad mitigandas oculorum infiammatit.nes, firtcndis fI;;\ioiics,
{«purganda ukxrafic civaimplcnda compcfcendiquecarcinomata ; verunmunc dicrum jioii ani-
plittS in ufii eft. Modum autem facicndi tuligmem vide apud J. B. tom. i . parr. 2. pag. ;o6.
-Cxtisnbn Thuns ufus anciquifEmus & longe celebemmus erat in iacris ; chure enim ^criiica-
iMMtolim, e6que in templis ad (nffitosotebantur. Nec rarior ejus ufus cfl nunc dierum in templitf
Chriftianorum ad fufTumigia. Ejufaem ( inqnk AinaCns) etiam Hfut eft in luflrandis mortuonun
odavenbus. hx. miruin didu ut hic mos per orona aKaces> intcr ooum tBci geoces £c rciigioncs
Thmii Impdt foUum Lob.
Nobis cum Parkii^o nihil aliud eHc videtur qulm Limonio oopgeaetis plaatc CluGo ^&m fb>
lium. An J. Bauhino eo nomine defcriptum diverfum (it inquiiendum.
Thus, vcl Tus ut m antiquis codd. ablque afptnacione lcRicur i tundendo dici fcripfit Sofiparcr, ut
Tus dicacur quafi tuium, ncmpe 4 glebis tufis, five caaiis. Alus placer thus dia quali ^vQ- iai <n
9lmi qnod VoHIo roagis placct: nam Grxcis idem-^C *^«f^ fui&tus, fivc ut Ilccentiores kh ,
qinantur incenliim. Qyemadaxxlam a<W unde >i*tt idem iiMttdam ac ftwuj^ Afj^'.
Aljknr Grxdsqddem diAom volunti juvene Aftyno e|us nomtnk inhunc (ruticem converlo,'
qucm Deos ftudiofifGmS colentem invidi occiderunr. 1 linc Diis Thu:e f^-mw-. mhtl afrcrunr. Ahi
malunt a monte Lib.tno : Ssdineo, Tiiuiis arborenwepciiri Vetcruni iicmo puxluiit. Vcnlinulior
illorum opinio, qui a aIC» ftillo nomen accepifle fcribunt. Ofl&cin.r Oli!>aiium vocant .^. G; L\:a
Tooe AmO-» AiCMnr aibor tjCinnQ- \axiayaa. i^ui^*^ vice veria A<C^r«1*f arboi,, AtCMd-iadu:}'-
ateutReoent&iruiiaaaBdUiiUBnrfniflCt
. ■
1. De Mfrrhd. •
■ Myrrha Graecis S^r* Sc *iifh' At pro 2p«{r* ^licnm tfi, a quibus Latini mutuati
funr. Myrrhx nomen (ut PDetaEfabuhnair)aocepic 4 Myrrha Cinarx regis Cypriorum hlia, qus
ncfando patns amorccapta, cum aliciuot no^Aesauxilio nutricis cum illo concubuiilet, tandcm ilutb
lunune agnita, cuin illam pater occidci e vellct, no&is bencficio elapfa in Arabiam confugit, ubi in
arborem fiu notuinis eft converfa. Vide fab. Ovid. MetaiTwrph. 10. Vc. ius Etymon cl\ a fA"'df»
unguentum. De Myrrhzarbore oihilcerti craditur, nec i Vetenbus neque a Recentioribus. Thco-
phraftus K^fniwun quamTfiafifoam aclxirem & minorem & humiliorem elle dicit, fruticoiiurt^mi^
caudice duro contort6que juxa cerram»cra{&or6nque Sui bomiois) (iilium habere Thotis, apulea*
tum umen & non I«ve uc illius. Dioicorides Myrrhc arboiem fimilem Spinx iSgypdacz cfte di-
dt; Ar Diodoms Thuriferam arborcm Spinz >i£gyptiaeac fimilemfacic j Myrrharn autcm Lentifcb
GoiDiofcondesThuns arborem comparac Q})0a de Bellonio 1 Obf. 8. rcccnfcnt qutdam (in-
quit * Cafpi Hofima ) qvM videric Raow n Msftku inane eft. Hanolatur cantiim ( uc Scalt- * De MeJi.
Kbqiatnr) 9 inciaia cum Asada iEgypiiaG^y cai ooiftparari audtverac i Oiofcoride ii.c. Ti.Y^^^
rkn non ooatemno ftrinofiun arborem Perue Aiv. f. 418. quod & Acada fpinas faabeac tn
tnincaia licet alio moda Ac Thcvcri arborcm, quam Mifl. I.ugdun. etiam dat, ndco,
Myrrlum (ic deicnbic J. Bauhinas. Glcba; Myrrha: alia: pugiilarcs fcre, ali.t Avcllanac magni-
tudine & minores, colore fiilvoj ruftb, aut fc i ugmco, alix pclludda:, aliae nunus, (ubinde ctiam un-
fluibus ezimiis albis prxcBtc: wpcaa amaro, iiibacn : odore nares ferit acnccr, ubi adolctur, nain.
nammam oondpir. Dentibas atlritae fiiabiliores apparenc quam quod pro Bdellio exhibcnt, nec ,
aquar immcrfx dillblvuntur ut gammi,fcd duttiu', in ea relidlr limi inftar diffluunt & flavcfcimt. Di;
gitis ctiam facilius confringuntur terunturque. Quibus nocis ( inquit) facilc dillingucs ab admixto
adukcraco gummi, & fuppolicitiis glcbis.
Mvrrhain Qffianarum Icgitiniam non eflc fulpicatur Fuchfius, quod notx Myrrhx apud Dio;^
fbotidem illt noa conveniant. Q^tn ipli BdeUii indiaa nugis relpondere videntur. Cnnclndj^
autem fig^dem Myccfaa & eam el& ipOGiem qux Caucabt & fiiffdiiM Diofokidi CioflMMpt.
aatifr. R c c r r r ^ IfnlU:
Digitized by Google
f
HistokiaPlantar.um« ^
Bnilavolus aliique Myrrhjm Oflfianin:m pro Bdellio habuerunt. Et rcveM **X«t^ interccdit
,in*erB<lellium8c Myrrham rimilitudo, ut tacile ab incautis & minus experds unum pro .ilrcro
'accipi poflit. Verum Myrrha faalc difcernitur, qufHi impenfc amara fit, non autem Bdclliuin,
pneccreapallKlior, pingMior, fragilior, odoris acrioris £c niag^ paogaid^ miiiiii tienimw wtlbridit
y quim Bdellium.
Lan^ius 8c Aiii Bcnzoinum (^ici^iim omneiMyrrharcIcchc prnpricrates haberc fcrihir. Ar ipfit s
confeflionc defidcr.itur ainiiriti.do, (;i!jm Diofcorides in Myrrh.i lequirit. Pleriquc Mvjrham Oi-
ficinarura impiob.int tt pio f^ciiiiin.i & optimx- notz Myrrhj non habcndam ftatiiunc, lcd vcl Erga^
finen Diofcoridi dtclam vel Indicam a Plmio vocatam. Vcrum J. Baohinus, Parkinlibfiiit
ia fimpliabus nMfiamentis examinandis veriati Veram Myrrham ad nos adierrrftaRmnt, qnanww
. ikpias adulteratam cum Gummi, & argamencis incontrarium allatis rc[p<jndcnr.
Nota; optima: Myrrhx Galeno fiint, qu6d fit mundifltma & ta^hi quidem afpci & arid,» & f ra-
S'lis& levis, & globulis pufillis, cxtnnfcciisuno colore, intrinlixus dcirulc Il1)i & vclun venula»
ibens albicantes, odore (uavi^ guftu amata flc excaUactens. Adde ex Diolcar. quod iic r^ocns
«ei*W«l&- Ilxc&bbpraail (inqimCalEiIiQfin.^ iH»tft qiMi «ottc Mmalr Se wiwwfito ob
ooptoiiim Staifiten.
Omnibus autem prxfertur quc itoooandiS oauvcliilur Troglodyttca appeliatur, colore pallefccns
fcu fub\ iridis, fplcndens ac mordax.
Pro iecunda noca, m Jkfn^kdn ^Mi^ Orfa Hbfman, pomc • -^tf- non fnabilis, cujus ratio*
nesapudip^vidcsnobisnofilatisbciunc. Nam eadem noM babeov a|«idS&imi^ qiii DiiifiBo»
riittvol GosfiB«nr,vda«iqiiior«<eapiidGalenuin. JUiafiinnaniMn «xplicaciiMie» Tida 1911A,
C Hofinanniun pneiMdam.
De Myrrhx generibus non attincc diccre, cum nihil ceni /Tr, & omnia mcrc.itnnim fraiK'.ibr,s
conilent, iiti ncc de Myrrhx adultenis. At ver6 uiquifet (brtatle Lcdax quid iii Opocalpalum ieu
Opocarpaium, a quo maxime cavendum iabet GalauB ne Myrrhz adtnixliim Gl. Opocarpafiuft
ex fencentia Caip. Hoiin. «ft Mynba Indica Plinii, au« ifaidMi ^udaro i fptna colfigiairs fipn-
dem hac PHnins falbciffinii achuterafi Myrrham (aibit Gahnm aoeBm Opocarpaliun inondri
pofTe optimani Myrrham air : at quei poflit eilc major rallacia. Mcra h« cil con)«<ftura, aec
noitio jndtcto si\At probabilis, cui tamen rcfucandx immoran opcra: pretiam efle non ducuuus.
Opocarpafus certi iuccus crat venenams, ioporcm & ilran^Iationcm praxipiteni inducens. £c
Galenus in «atis iiiz dccurtu ie multos vidiift refat mori, quod Myrrham cui Opocarpaitun admi*
ftnm efle neftaebant fumpiiflent Cujuihain annn phniae arborUhe an herfaK fiiocui «fiec dpo-
carpaium di(9nm nemo Veterum nos docet, mc niiiiiif*nrm f^fi^fm aflnt^ AdinmMul' «iMni
qui hunc haufcrunt CDotsCicutx remediis.
Stadc in gencre ninil aliud elTe vidctur qu.\m MynKa liquida. Dnpiezautem c|us collip»endi mo-
* Hifi. tut. dus apud Vctcres occuirit. i. Spontc ex aibore non vutnerata ex&dn. SmLm ( incpit * Plmiu» )
iia.<:iS. trberti Mjrrb* Acmtfrmffum» m^iAmtm Stsfftn Jt&/m, mi wmt* ft^0tiir. %. Expriimtar CK.
Myrrlia cum maidica aqua contuia, ur docet Dioicoricics. Hoc modo Cordus cx eleda Myrrha ie
Sta<^n expreffinc aflcnt; qu.} vix aliqua rcpcnatur quztiiutius & latitre olcat, odore aronutum
modo jucimiio. Et V.ilci.mdub Douiez r Myrrh.i tnta & calefart,! co itiodo quem prxictibit Dio-
icor. St.i(9;en prxparabat : qiiam iane lacis juouidi oduris & anuram expenebatur. j. £. Hoc mo*
do & Oleum Liquidainbar i Rciina c^Qcm nominis exprimitur.
Staden Arabes Styracem vel Scoracem liqmdam appellamniiaMa IbcaM Oflicin«6c maAconini
Tulgus. At vero quicquid iit de Arabum Sforacc hquida, Oflidiaii id^ «tiftun ScaAen non dEh
ofteridit Cordus.
fSr«4 Myrrlia: Diolcoridcs has vires attribuit, Vlm h^bet cakfadendi^ ibporcm induccndi: [^non in
omiiiDus (inquit Calg. Hofman. ) ied in capitibos, autfiigidisnaturiautalioq ui piteitd occupad^
' in ooibiii aromata id iadnnc. At Cordus Sraaen propcer gravitatefM aliqitam icnionis iitepciiiCni
fidl^ fenwnm condftarelcrite ] glutinandi, iiccandi, adftruigendt [ Alti Myrrham alliingere ne«
g.inr, ct:m mcnlcs & partus celeriter e|icut ] Mollit cnani urerum conclufum & aperit. Ductc
item mentes & Ixetus celcnter cum Abl^thio. at:t I.upinorum crcmore, aut Kutx tucco appotita*
Myrrha etiam uunc dienim a mnlns coram^datur in parm difficiii, [quod menfes intcrdum liftac
id fitficcndo & ierum afaltunendo j Sunuurcium pto cacapotio magnicuduK Fabae ad tutfim v».
terem, & orthopntram, trlamram ac thoracis doiorem alirique fbindoiiero aedyfemerias [ boc «i^
ficit non adilricloria vi, qn.i cjret, fcd quarenus iiccat & digerit humorcs acrcs &: rodcnres. Cafp.
Hofm.2 Solvitquoque ngores ante acceiBonem cum Pipere & aqua ni.t^nitudine Fabr pota. Ar-
: • tcrix etiamalJ>etBaiem& vocis raucedinemcoriigu, Linguatiippo(ita,& lucco iiitlc dcglutito. Ne-
,C3t & iumbciiM amaiore tumirnm, & ad oris gravoolcntiam niandiicatur. Ad alarum dolores il«
' linitnr cum alnmin^ fiqoida . Si vero cum vino & oieo colkiamr gingjvas & dentes corrobontts
inrpcrfa quoque vulnera in capite gfaicauE* £t contuias aores & denudata otla cum Cochks GaM|
imixjfita ianat. Et purc flucntes inftunmataiqne aarcs cum Papaveris iucco, CaftorcoacGhbe»
illitd. Ad varos jutcni cuni Ciflia & melle iilirutiir, 6t impctigincs detciit cuni accttJ. DefJuos
ttem cauUos com Ladano & vino Myneo oleo iliita corroborat. Mingat quoqueduioirnas dcftil-
iitioncsnaribusaim pennaiHiiii. Replet alcero inocullt, ac m qae pnpinitcendifai olfaiidnatf
fic afperir.ttc-5 dercnr. 1 ^ »• . ^ • ' • /
^ Exticcatoru & ibflcrforia vi pleraqne luec pnrflar. Unde8cobmmftgnue|asulas«acW«ia>
fervandis cid.u ei il^^is. Aft uiquit J. Bauhinus, Myrrhanon c.x onmi p.11 rc beaa eft. Samasemm
Oim Gaicno Myrihxodorcm plurimis etiam lanis dolorem capiris iiiduccre. .EtGf^^y*
Caip. Hofman. j. Sim^. Myrrham habct inter ea gua: ob copum hunwlitatt, & laipus lii.
\ ^ ■ ihaimir, quotdam dementaiit, qtiibuHam etiam nioriero inferum^jv^ ,
v*«ccntiofe» nonnuUi Myrrhani hydropicis ooodttewe lQ[ftai<PTW«»«w» Agpiroonia po.
Sctirodecoa
Digitized by Google
Lib. XaXII. T>e Jfwmalu mtrm ccgmtu, ^e, i j
Schroderus extrinfccus prodcfn: ait in igne lacro, gangrama, fumoribus, vulneribus inveteratis ac
recencibiis, pr.tapuc capitis, unde in Emplaftris ftidicis, ut vocant, ufus eius crcbsrnmiis e(?5 •
folet
Myrrha Bccotica Diolcor. qii.ini dtcit Arboris aijufdani inBccotta nafcentis radiccm efli:, & cale*
fdcicndi, emolliendi vim habore, uclliccr eciamin liifEtusadmilceri, hodie pnMiiffiillOOgluUefi;
jEgypoi hodie teniporc Peftis Myrrbain nufticare dicuntiu-. .
|. St[Sfmm$ «MmM Amanm.
Serapimum O^. i Sjgiipenocorrapnim eft. Secopenitiin Flinnn i Saeipeao «peite diftinffut
Lm.c.i8.
Eft aniem Sagapcnum Diofcoridi fuccus herbx femlacex in Medta tufeentii. Schroderns fachry-
m.ini (cii j;i!n)mrarboris ai|u(dam fcrtilaccj: cllc fcribtt ciufiloni nominis cv <]-,i,-. (.iuciata ctlucitur.
Gaicniisftiipem iplim Sagapenum primario vocari ait, ruccuin .ibulivi;, cinn iCLiiub S.iK.iiwni luc-
cus dicercciir.
Quenudmodum autem oiim incognica erac pLanta qii£ (uccum hunc dabat^ lu & hodie quoqoe
Mttipenom it? iklcribit J- B Gutris conllae nHgnisTeluc Tfaurk iqanimoli aur mafculi ( incsr
.dumin glebasmaenascoaAum) OpopanacisinodorufefcentflN», fntas corneo quodam colore prA--
'ditls, fub (ience veTcti.nndigita !cntj:.;<:nnbus, albe(cennbu(qijc, morii.ici acu>^ faporc, odorc virofo,
candela admotis Haiuniam conctnicncibus. AIIliIx rarius in nijii.i inventar, mbfhuitM faagosi^
a]bi« (ortspurputalcente, rarius aahuc caulis ipiius portiones ruftx, digicalis crafEtndinir^ flrianr^
fibcii loni^ conrexcx, au«um (pacia opplet fur^ola taxaiiue fiibftantta : (emen quo^efHnellura,
Ferolaceo par, (erouncii kmi^us, (iemunciam fer^ bmm, impuriores (imtglebx quaram vix gru>
mo» intemofcas, ita omnss fiint concreta: vcluti fiifz, colore (orHido, Cipore & odore (imili.
Notx bonitatis Diolcondt (unt pcllucKluni cflc, extrinlccus i^ulvum c(Te, intus .ilbum, odorem
imer Silphii (iiccum & Galb.inuni iii-.riuni halx;rc, acrcm fiporem. Mcfus colorc medium elle
inter firi>rubrum fic lubalbum, odore l^oni m aqua faciie refolvi ( quod ncc AfTx, nec Galbano
contigR.)
Sed quo fenfii C inquit Cafp. Hofmannus ) accipsre oportet illa inGalbano, inrtLpfSfm^ tu^, sj»,
nonelle ampliiis GalbAnuni, lcd tianlirc in Sagapenum modo in aqoa dillblvi ? Hoc, nocam
illam facik m .v\m dili')Ivi i\on ci[: pionria-n S.igapcno, fefiK:onvcnirc etiam deteriori Galbano.
Unde fic ab odons coavcnienaa valde at.i)uvatur icntencia Lob & PCnx Adr. p. 249. Trim hme
nmauis S^^tfamm, jlgtmt^MMmm ^ e^$mmmm ftmum» findMtmmm mmmikm J^trmam
fimu.
Sagapenum potentiflimd aperit, difoutit 8e attenoat, non teriter eriam abftergit Facit ( au- Hrti.
tore Diofcoridc quociiMi 6c Plinius conlintir ) ,\d rhor.icis & latcrum dolorem, rupta, convulfa, Sc
tuflis veteres. CralTa in p. linonc h.vicntia repurgat. Datur & comuuiibus, opiilhoconius, fple-
' nicis, paralvcicis perfngeratis, in febribus per drcutnim repeniibus in poto. Sed & in unguentis
commod^ adhibetur. Ducic Sc menies & Rsnis corrompit cum aque muUa pocum. Auxtliacu^
CQmmorfii k boftiis yenenatts cum vbio fiunpcum. Exdtac eas qux ab ntero ftrangulanmr fi cnm
iwno^lumcl&cMnb Petaric cicacrices ocnJonmi, &qme pnpdlis tendbras oftlindnnt;, 8c luffii*
fimes.
Inter purgancia validiora habetnr. Mcfue ait noccre yentricqb tt hepati Corrigic afliiiiii^int^
b(is& tonum ooo(ervantibui^uC'Spica,ma(lice,8c&
inrei (ummatim reoenlec Schroderui. Tanta extrahendi vipoOere dicitur, uc quoque fpicola ^ '
carne etiaat. Purgat lentos Sc cradbs, imo & (erofbs humoresex ventriculo, inteilinis, utero, rc
nibus, ccrcbro, nervis, junihins, peftorc. Hinc prodeft in hydrope, tuffi invcterata, afthm.ite, cc-
phalalgia, (pafnio. epilepfia, paralyli, tremore artuuin, in obltru<fhone & tuinore Iplcnis, t\:bnbusin-
cermittencibus, dolore colico, mcnfesdec ( lcd foetum enecat^ urinammovet Convcnu extrin((!-
cus in Pieuri(i aliifquc tumoribus ac dolonbus mitigatione & refbllriOMOpiiS ittbailiiKlSb Funus ex*
cicacepileptiooibhordeolaaliorum lanic Doiis i Sfi» ad 5h
4. jlfsfmiU» CBL Park wifimOgkimmm J.&
Afam voccm cx Lafcrc corruptara elle plerique putant. Efl autem Afa ( defcribsnte J. Bauhi-
no) lenta & loquaxj Cbftipad9eiiibftanti.T, cblore ni^, glebis (atis magnts ooi&ti odorem nobis
irirolbmf AlBi ki^, vehementiorem magilijue abominan^m late fpirans, 8e nares acriter fericns ;
laporepriiiiurii .niuro, poflmodum mordaci, in OfH-inis lipcimpura, admota igni fl.ivofcens.
in Officinii l.vpc duplsx h.ibatur ; una pura & tranllLSCCns: altera iiiipura & tuii)idj, cui Stga-
KkUm ( quo adultsrari Diolcorides lcnbit) cujus oiioiem refert, pemiifcetur, undc Gcrmani Dia- ♦
1 fterott, £ edique (ecun noftraces jDctlilji bling ] nominant. tJtraque canten gravis odoris efl.
Cujus (i u(us ede debeac ad med^menu liquida, aqux, auc aceto, aut vino \n]c£ti fuper pmnas
letolvenda, & quod in fundo manec leiicicnduni ; vcl per colum, cui adhxrebic, cranfinictcndum.
Plerique Botanici Afam foetidain I^lens icu l^litrpitii planti ferulaccr qua: SiAjur Diofcoridi
lib. 3. c,ip.Q4- dicitur, gummi clievolunt, c c-i ilo auc r.ulicibu) incilis cffliiens. Ilanc (cntentum
ica prob.\c GarciaSj, Alciht Atabum elle Lafcrpicium Diolcondis & Plmu Uias oftendit Scrapio lit^
(Tmpl. cap. I. qiii dis Aidhc agens ad vcrbum ea r^fcrc qux Galeniis8c Diofcondcs de I..a(eflMtf
icri^(er& Cernun aucem eft Aiam fcecidam Arabibus AiitLt dici : nam cuicunque Arabi gunimj
hfm avKhifm* ab Iridis vocatum^ h. e. A(am foecidam oftendciis, ((arim id yilisbt (ive /bitit e{{e
pto.iunciaDit. At vcro quamvis fortafTc Arabes in ea opinioiie fucre, non iiide fcquitur Afam fce-
udam Aiuiquorum Laler dle, De Cyrenaico (d concedi non poteii, quoiuam nocx ejus Afx fceci-
Rrfrrrr » • , 4o
Digitized by Google
l ST ORIA PlANTAKUM:
^ nnlb modoconveniunt ; an Medicum & Syriacum doftiores dobinint. Jo. Bodxus expreflc ne-
5,it, qncm aili. »» Tifi-fir Ai/7. p. ^94.. Verum non opus cft arguirentis ultro titioqr.e allatis
epugnare: cum J.xc<ibusBontiu$|Amiludumi-em (iefinivit, & controveiiiam iliicmit. Hi/f.Hat. & ■
tnedit, Mue Ortenr. Iib^ 4. qui conclnct Animadverliones in Garciam.
Planta (inquu) c cujus radicc Aila cxpnmitur niagna quanticate crefcit in Impeiio Pcrfioo* inter
lArsMfSt Gamaron civkatcs^ quarum prima non lonRi difbt k tnata, & noftiis mcrcatoribus, &
Angl'S chaiTijfiequentarur. Efrque hxc planta ctuorum Runcaim. Prima (ainientofa fere ut Sa-
hx aqiutici. Ex e)ui foliis & ftolonibus incifis Af.i hrcui,i p^r torcular cxprnnitur, qujc ut rcliqui
liica, lole indurata in conlirtenci.iin cv.idit, q i.ilis cJl: A'oci. Scainda pono Aflit ipectes ionee
fcccundtorexiftit, cdqueiiicais expreflus & radtciixs hujus planta:, q\i.r crafliffiiTios Rhaphanos, fDjia
autcm TtthymoKfblttnlenilit H^ffBnehsfeali<|iioCradicesdomi li.ibuiire ait, quaequamvis jani
enbnt cxfuccaf, tamen totas aedes foKore replcrent, qui infitetis vix tolerandus effcc. Quod Javani 8c
Mabii & ca:teri Indiarum irtcolar negabunt, fe quicquam odoratius nunquam nanhos percepifle affir-
mantes. D. Mandelflo, qui in Pcriia pcrecjnnatus cft, duo etiam AU fcvcidi fucco prxgnantium
plantarum genera agnolcit, verum ca paulo aliter dclcribit, Alterum fruticoCum Icu larmentofum eft,
fbliisparvis, Oryzx limilimts. AkenimRjpi folio, coloreviridi foha Ficus refin^ente. Lods&cisfc
lapidofis melius proficit. Guitimi drOL fiaem sfbtis manare incipit, AutumiM ooUigiau'. C/>nfinau
etiam qux Garcias & Bontius habent de ejtBufu apud Indos incibis oon<fieiidB.
^int, NulUimineiiic.imentum(mipIc\ pcr totam India majore eft in ufti quam Afa foetida, tum in me-
dicaiDcntis, tum in comiicndis cibis, ut poft Garciam teftatur Bontius, ut proptcr hanc caulannina
Ge eam Opio ex prxcipiiis mercibus qux per Indiam diftrahuntur. Solent Bancanes & onincs genti-
kt pnyvindx Caftibaixj qiu a camium efu abftuient, Afam julifdis J6c olenbus iius oonimtlbere^
confrk^ (tfimuih ex kbeie, iloc iSSo ooildiinento uitinnir omnibas b cibis. Mnha m hane
rcm videap aI G.irciani.
Ucuntur ca Nt^.icanicnti loco ad Appetitum proftratum cxcitandum, ventriculum roborandum,
flatusciirLuncn.k):., \ i;nc[\;iii inuanilarti. Apudnosin Europa, pr;xcipuus cjus ufus cft inccrnus in
liiftbcJtionc utenn<t4 pciipneunionta & vulnenbus. £xtrin(ccus in tunudo laen^ & uteri iii&xitjr
one> paneritio (aurf aflbovillb. iufcepto) StimL .N. Stqut^Epilqi&ohMndns ffinfiiit&IBtuai
5. JlmmmiMm CE &tAimm. RnAtltajmGj^mt,
*^I|a1>> AnuaMnacum * PlinioabHammonb oraculo nomcn babct ; jiixca quod gignitur arborquamMs-
topion vocant: At DiofQariditoiuscUai radice frutex AAafyllis appeUanir. Advehiuir mtnctnmas.
n<is glcbascoa^m, grtiniis ma|E;fiis dortftiiu, unguibta boei cindoiis irieentibns,autrQB$, per fuD'
ftanti.im colori; ohioljti & fulci [ictmixtis, odorcGalbani viroiiore, fapore ani.incante.
£ligc fynccnir.i, minimc aicnoluin, purum, maioribusgruniii, forisfiavis autcroccis, intus candi-
(bcfribus, quodclaram flamnum cnm acccndicur alit, inmanibuscum lentoie tradatum mollcicit,
SentU)6que i(5tu propter denlitatem ahdiorem, in plurimas fpkndidas mtentci^e micas dtflilit.
vkaraqua.
Attcnuat &c rcfbkit, attrahir vahd^, alrum movet, fplenicum cft. Ufus prarCipuus eft in doloribus
arthiitidis, in rclblverida mualagme vifcofa, cr.dla ac contumaa pulmonum, mefenterli, & hinc in
obibuitionibus contiimacibub I.iciiis,cpati>, uteri, in calculo, cxtnnfcals in fcirrhis, (Ollis tOfiihifqbd
jun&uiaiuni, in icrophults aiiilquc cuinoriixiidurionbus rc(blvcndis,6cc. SchroJ.
SmH m^fitiEmtiti, ^fmnm Uifmum trMUtOi^, ^ai^iik. EMiit. Lik.n. £tf,%&i.
Succus fplendcns Anethl odorc C.
Succus Afp.alatho fimibsAnahi odorc C.A
Suocus colorc albo, f]avo& rufbmixtis« UUMaiait CB.
Soccus cincridusraniculiodora C.A « ^ ,
Succus Afpalatho finiiHiaMi'. «dd> tAit alpari^ odon» C&
Succus Afpabtho fimilis inodorus C. iS.
Succus acrorubefcens inodorus C.B.
Snocus flaTusalbts grann commixtb grtnodon dB»
Saocai viloafiniiliioolorevario C.B.
Soocw MafiiGhinxidinxrtobabfindlb C A •
SUCCBI fccdllO non abfimilis C.B.
Succus fangnini Draconis affinc C. B, ^
SuGCUS Camphoram redolens, ex radioBCtnwlVbBniS «Wb
Coolitle Hiftor. Arboris Cmjumom.
f^nrmt iUoes facie C. B. Mufc feliis involut» Cbf
Yik CJ^^£ioc.HiAar.Lifak4. oa^ittti.
6.
BacUii v«rinomiil8 finquitJ.Bauhinu$) magnashabeoglebas, Taurino glutini, ut habec Dlolco-
ridcs, altquatenus fimileToolme ex fiifco nonniW rufiefcence, conaetiondquc, qu.imiuam h.ic mo -
h & wnaci, ad gummi magis accedeme: fapotcfubamaro eft, muhim tarr^ a -^'^''/••'Tl''"^^'-
tur olorcm non >nfa..vcm fpirat flammaninue conCipit, & «lui*!»" P««S?Tk'.i<?A^^
In fuperhdegranulacxiudann; glebx hinc inl apparent In g^^™31,'^^i"if,i^^
SSbadih repc. iuncur, fpinofi Extcnor fn||cfamdlq^ «1«*«» '^«««n rchirr,
*lWilfiffH^"*S^°Q^"*" inmnfiamarons. A.lia>
.icu Dy Google
Lib. XXXIL Jmmalu 0* minus co^tis, (^c» j g^^
Alix glebxproBdellioatkilcennoexhibica;, nigricaates, micis H fcindanciir pelliicenribiis, alioqui
vifiis acicni nequ.iqu-am atimicrentcs, con(i(tcnria & f^pore gumrni, cujui modo tcnaciccr dentibus
hxrenc; concipuuit t.imeti lltnimfn iciic^^ointcrim c.illin.cnto copiofo.
BdeHifcr.i, .nrbo-, dclcnbirnte Plinio, nigra cll, mas ntu Ime Olex, folio Roboris. fruclu CAprifici
naturiqui.-. Alit Ai b<iri VIyiThtfer.t; eani valdc iinulcm hici.iQc. Loodii» fic Piena ineer aSas merees
ftmultot hujiisligtii fiiroulos «tpifcitos tradunt, Iblidi iuhftaimaj conioeVluro tiigrtcante. (ptnis
mahiiTigldis te craffiulca&s horrentes, quibus muta oopia Bdel&i erac aggofta, incus forilque vald<^
'quam amari.
Matthiolus BdLllium, fi fuo tempore in Icdiam impoitaretur, adeo rirum efle fcribit, ut ad oftcn-
tatiotiem tannjm alTci vetur vel ad adulceimi Sc rcprob,ui riormam. Lob. & Pena quod Bdejlium pu-
tatur,' Mvrrhx fpeaem cilc cxiflim ant. C Bauhinus apud Matthiolum lex Bdellii difietetuias habeCf
quarum deicnpcioncsibiikni rcquirendasomitto.
Probaturguftu amarum, tranilucidum cum fcangitur, pineuc cum fricatur, odoranim, facilc mof-
lelccns, fincerum (Parthicum nomiiunt.) Reprobatur (ordidum, nigrum, in offis convolutuni, quod
Adrobalon iaLincL.p.itur.
Suntquigum. Animcvcrum Antiquorum Bdellium cfTe putanc ob nuilus notascommuneSb
Unde aucem Bdcllii cot diifereiicix, Indici, Arabici, Mcchiifeu Pctiad»Jildatci,SiculitSni^^
OmneBdeUinmoftcxlixhaiiedpcoucbucvdiJIucimridefaTiir* ii^ G^Hg^
Bdelliiim G.tlcno vim habct emolliendi, Sceam ciuidem potentiorem dum rcccns efl: infignitcr
cnamdilcutic,.ipcritacquc ablkigec, fed alia atque alia ztace ; fi difcucerc veii^ medix xtatis lumcn- ' v
dumcA ; fi dKcutcrc &abflergcrc cancLim quo vctufliuseomelius. Ufiis pn-cip. incem, in tuffi ac *
pulinonum apodcmacc, calculo acterendo, urina cicnda, menfibus immodice i^uentibusutficinfla-
ore uccrino iillcndo, foecu cxpellendo. Excrinfccus dilcucic hcmias, moUit duricics ac nervorum
nodos, adcoquc crebcrrimt ufijseft ia «mplaftricftiAKis. Cnntnfiim Iblviiur aftulb vino» aquaca-
liiia aucaccco. Scbrod.
7. BtlAemum OjficinaTum C B. Benzem Paik. Btnjnnum cyjia grher fiiieCitri J. B. ^rnjaitlill.
Rdmaifthxc noiubOima nugius oonftat gldiis incqualilia^ oiri^ nec ulla fer^ ibrde utpluri-
mum infi:^: colorefunt maflxaHas nicilance, ali^ magis ad aloMinem vcrgente, &.creberri-
mis ceu unguibus aut AmvRd.rlarum friatura miftx ; verum in rutilis lilis mAlfis obfcunub lucent
ungues^ in aliis candidi admodum, icd non ica pellucidi : fubflancia omnibus lacis compada, led
veratcnta diritonim in pulvorem friati.potis, nec qux fub (ieiuibiis lentcicat, (aporis fere expers»
vierum odor waviffimusj qui accenib v^etior. Eidon intcrdum adhxrelcens invenitur oorteX) qui
muDae fids aiiiotis Itupiciooem injidc, foris rugofiis, ad dneream indinamj iubftantti com-
pm, ookreiiKriiileais niflboeaCaadla^ qoi gnftaats niJd pcaeeer fiociiaiam quaaidamoffine
videtur.
Ailior Benivifcra (inquit Garcias) procera eft, vafta,pulchra, magn.im fpuj^ens timbram ob ra- ' ■
morum frequentiam, quos pulcherrimo ordine digcftos & in aerem elatos habcc Ejus folu partint '
aceco ooiMUta, partim adhuc adhxrentia acccpi : Minora Cnat ea aliquantum Citn five Limonii
fbliis, not) tamen adeo virencia, (cd parte adverla candicantla ; qtix rero in ipfis majoribus ramis
nafcuncur ad Salvix folia magts aocedere videntur, ladora tameniunt, led miniis longa. Vulncran-
cur arbores ut gummi cmictant.
Benivi pbra funt gener^ i. jimgdaUulei ^ prxftandOimiSi ficdit^um quod ungues (cumaculas
OUididu admixtas habeac AmygdaCwim inftar, in Sian 8c ejus concermina Miruban proveniens<
1. Nigrim tn Jac»a8c Sumacra uventum, quod vilioris eft pretiu ). Nignim in Sumacrx provincM
Bayrrosincwellis arboribasprofluens, quod ab odore graCD Benivi Ji Btmnm vocant; fuperiora
decuplo charius. Qu\3i candidum c(l elegannus, nignimvec66eilOivellnmodofaciuiatn]mque peFi
iniicerc (olcnt, uc fragrantu' elegantiam concdient. , ♦
Bcnjoinum VctcnbusGricis S: Arabibus ignotuni fuifle oftlBlldk Garcias. Ac ncmic Ailarn dul- •
cem feu Ij&s ede, uc mulci opmati (imtj cum magiue atbocii Biipmi iic« non heitar lachrymac >
nc teftancnr fraglnenca nmnlonim li^kcum admifi^ uidovki Aomani abodbiiqiiB )&•
ftorix.
Benzoinum Myrrhamnon dle pacct quia amaricudi%isomnis cxpersdl.
Fien pocefi, «nquit Garcias, ut Rucllius £in co quod Benivi hcn Jud.£um vocat] bpfu5 fueiil!
nominum affiniute, debuicquepoausnuncuparc BcnjaoVj id eft, filium de Jm ubi plurimutn ll^
icitur. AtGarcumlapiiimd&oflendic SGal^quodBwfilinmmnrp«ianBfi^cam«am
bibus etiam kchnrroaro iigniftoec
Ufus Benzoiniintemusinmedidnararus auttiullus; Schradettff nmen inaflea!lNiy|M]Mfliiontf
catarrhofis tufft, aflhmatc intnnfecus (umptum prxapue utilcm cfTe (cribit. Extrinfccus in csrcbro xjfiu,
perftcrnutacioncmexpurgando,m(xioncalgia maiUcando, hituberculis ac rubore taaei cxtcfgen-
do, in empl.tlbi5, icutU, cudipha, 8cc Obluavem halinim Ikpiifim^ fufFumigiit adiniioaur. Nd* *
m nunen SchrotWus, ii iuffiw ex ibb BenMino paranr o
Pnopuus ejusu(ueftadiidanmenca8e fuffiimigia: Solvimr in oleii 8e fptticii vinl icAificadUB> .
Ill0>ut8c m aerchumido ad Iique(ccndum expolitum.
HabcturcjiBoIeunidupIex, I. Ex recenti in Iiuii,» cxprclTum quod pri-ftantius. i. Deftillaturo,
multo ignavius. ChymicasmuIcasprxparacioaesBcnzoini vidcapud5firoj^rra/w in PK,i;m.tcop. ^
Ad nos fcripfic D.Tancrtdm Robtnfm Arborero reiinifcram odoracam foliis cicnnis prxdidx haud
abfimiiemcraiifmi(ramfiii(IccVirginu.i D.Bimifier, ad illuftcifl^um Prxfitlcm D. Htw. Ctmpton,
in cujus inftrudillimo hoitoculcacfta D. Cecrgw /.«liiw. viro :^K)dum honelio^ 8ctnrQHoitenfa
pcnuiiimo. Aibor iiii Virginioiu Citrii vcl iamonii foliis Benzouuim fundenSj inHortoRgM^
Kttttit } wodiliraf
Digitlzed by Google
184.(5
HlSTORIA PlaNTARUM.
fiendiflin» Epifcopi culu lubcc tolu Cicri inuiorA aliquanculuinj noa camco adeo Tueutt. fed
«Tola parte canacaaiia, & per nafviiet «qua^
8. CmcMmitm J. E* CB.
Cancinumi Diolcuiiiii c)l Liciyma Arabic* arboris (folia Myrti habentis Amato) MyrrtMin muh
daiitenus rcfercns, virofi gunusjauitanquam thymiamace(.«. fuifimento utuncur : Veftes eoeiwS
Mvrrha &Scyraceru£iauntur: d»ir lieno&, comicialilM» 8c fii^iriofis : men(es aim anua mulfa
pefiit : ocnloram cicatnoesconRflim emendat, ati vino madefaAum eonim medetur hebetiuimibus
adversm gingivas humorc prxgnancesnonahud,i;t &ad dolorcs dentium, acperplllilcakiadkBlieiu
niim obolorum ponderc cx .iqiia .lut aceto mdlb bibitum obcioi extenuat. ^
Qiiid lit hodie ignoratur. Aiii Liccini clTc volunt, led petpeno^ dua Tivei POPOOHTeiliant l alii
Benjoinumj nonnulli gumnu Anunej ut Amatus & Garcia&
Anime duplcx eft,Occi*IentaIis & Orient.ills.
Occidenuiis arbonsia Hiipania novra crelcentis lachryma eil (eu reiina alba, ad Tlnritcolorera
nonnihil vergcns [ pelluGida, cx albo dtrinclcensl venim Copali mans oleaeijiofi. Ddftttur eranit
Tliurii} fedcraOioribus, qux oonfr«da JiweHm cmnifem oflendunt inftar reutue : gratiflSmi & la.iTif-
fimi odorised, & prunis impoftcum («cil& oonluntttur. Dtflert ab Orientali qu^ nec cam candi-
dum, neque tam lucidum lit. Orientaie icem magnis fragmencis adfcrtur tranfparentibus.
Oncncale criplex eft. i. Album. 1. Subnignmi, quod Myrrh» quodammodo fimii^odoianiiBL
qood Diofoorides incer Myrrhz (pedes tanquam improbam oommemorat, & Mina^m k tem IM
pnedpo^ nafcitur, eam aociellatt Secapio Aiuimrain» qoam rooem Lnfitani in Anime comiperunt.
^mM. Quod Cluiius addit paUidnm oC idinaoeom retonid&nqiiB. Anin» omnia genera )ucun-
dum in fufnimigiis fpirant odoiem. In medicina ufus pirtcipuni enernus in capitis & nervorum
afTedibus fngidjs, doloiihcis, cacarrhofis, Haculentis ; in atiec^bbusactiGatoruin, para^lij concradura,
laxacionibusjContuliunibus, &c Mifccniremplaflris & ceroas, adolui pnjKAab
Gummi Anime quinquc ipecics defdibic J, fiauhinuSf qux
I. Al^es(pecics ad luccinum luceum acoedenk
s. Amme iimils nCu^ ex albo flave(cen&
Anime alba perludda, (apore Vernicisj odofC Mafticfaes.
4. Anime colore Coloplioniar. ... . *
5. Anime Ipedes alba, Copal Indis.
10. StJmsCtfJ, ^GbtoL Qftl Ih. Cfi. GmmiuCafd ParL
Mmmi.
RefTna efl admodum candida 8clucida & tranfparens, magnis fragmentjs Di.icitro valde tr.inlpt'*
rena haud diffimilibus, latis odoratB, lcd non pcnndc ac Anime. Ei Indi in (uis (acriiiais fiiffiimSj
looouceb.iiuur, h&ncquc ob cjulamSacerdotiDus (uis in tcmplis &equenci in ufu erat, adedutcito
IfifMni pnmiim illuc appcUerenc, hu)u(inodi fiiffitibusnanbus conunadmociieicipemituri
IJtilis ell ad fiigidos capids moitbos, & Thuhs aut Anims vioemexplec.
Coepic ab annisaliquoc (inquic OoliaO India OccidencaU liquor quidam infcrri Olci de Copsl-
ji/0appellatione, quod an ex RelTna iam dlfta edoftum (itmelacet; valde camen coromeodan &
perucile cfle intclligoad vulnera lecencia cur.mtii.
Copalkferarum arborum odo fpeaes enumerat & de(cnbic frMc. UtnumltM.
CMcramOopalvn^nMoenie GoLFiliBaflb locbrefiaas oaaeiaifaarani odannw ScsuaaA
II. T^eMubaca C.B. Park. TeemMbaes Hemanl TwmmUnt Pmb fimSi fiiM» «dm TiNmM
J. E Arb. PgfuU ftmilii rtfinofM tUter» C. B.
OiUi|^airvulnerauaifaoi«inaanautPopulus>, adm(K^modQrata«cuiusfinufiusTuberc(lP£onia:
lemiiiis moda MhHr/ Fr. nemandez ^lta obronuida, meifiooria 8c firrwa arbori actnbuic,
fruft im p.in.-iim obrotundum, fiiivum rcrertum fcmine nudeo Perfici haud .ibfimi!! in (iimmis ra-
morum HaRcllis. Color eii G.ilbani f ncc defunt qui idcm clle putent) unguibus aibis ud Ammoni-
acum, odorcgravi atcjue eti.(ni l.iporc Mjnard. J.B.uJiuius plcni.is dclcribit ; Coloriseft rutiiiparcim
partim flavi pallidioris, veluci ex unguibus diveriis compaifla, rdinz (frobdinac ooncreticme, oulladf'
tamentnbocnlisalicubi caTa,(iibdentein pulverera dilBlit primuinu roox rur&m recoUigicur, leih-
tsfccnf^jix- pro rbitrio dudnir, (apore amaricante, haud ingrato &an»nacioa Soffita inci.ndum
(pirac oiorein, M.iltiches fer^ aeftiulum, minus vehemenccm & Cuviokem, oull6que rciicto c:.iira-
menco coniumitur.
Magni c(l: apud Indos u(iis in quocunque ^t&a^ praefertim in omnis genei is tumonbus in qua-
cnnqiie corpofis parce, (icpddem iniriiic& relblvit, maturac&dilfi^: tollic cci unomnesdoloresab
huniocUwshigidis&flaailiaitispnMrenientes. Pinuwiqyoftaiiaiiou&Meadnwu muhem
cadone-iaborantes ilBco liberat : Umbllico emplaftri tnodo imDOUa eterum fuo looo retinet^
familianfTimo. Dclicanores Ambr.5ni & Mofchum addunt. DeHuxiones quafcunque a capite repri-
mit (linteo cxccpt.i Sc poftaurem altcramvdutramqueapphcau fuffinive actrada) Temjwibus ad-
hibittoeratimo(fodefliiiioa«in(^osaiit«li»lUpttieM«v^ DMOMdenaum fedac ddndik
fauscorrupdsindica. . _ mk
Digitized by Google
Lih. XXXII. T>e AnmaHs ^ mmm cognitis, (^c. i S^.^.
Ex ea, Stvincis terria parte & Ambrr mnn icnto fit cmplaftram florn.iclio longc uriliirimuni, fiqiri-
deniillum roborac, appecuum ciec,concociionem )uvat&flftitf diloiCic^eodemmodoceiebroiropo*
fibi. Magnx eft cfEcacix m «Moiibus coxendids, 8c orant 'uABtioam niorbo pnelertifn ii ab hu.
moribus friftdis vcl mixtis prorenianc. SoUjita^raruiii aut lierTOnim rulnenbus impolica, c,i cu-
rat; nam ftarim fuppurM 8c (pafmum proMbet Ego (inquic Monardes) terciam partcm cer« ad-
jicKi, nt ficilius imlucatur. Harc omnia Monard. Emplallrum dc T.ici-nah.ica vcrun applicHam CO-
phaialgum lcnire diatur ; efficax etiam eft ad tumoccs iienis, & durities dilcunendas.
ExcontincntS^ip.irtc: intcriore per Carthagincm Sci^emen Dei defertur rcfina colorc Tacaiiialia-
cx, fed Iplendidior, iKjuuiior & denlior, [foliis involvi Iblita, frt;fta fibi mun;o adhf rcicerent, ell
cnim valdc glutinolaj lingua Indica C^r*»»* dida, qiiod nomcn ctiiin .ipud Hilpanos rctinuit, odorc
Xacamahaacj icdgravKM-c. Pinguiscft &oicaguiofa, tdeuquetenaKlmc multa adglbiiinacioiie Sc
ooHiqaatione.
Ea unntur Indi in tumoribns & omnis generUtkJoribufc Ad eol3em morbos lauilitur qun^ Ta-
camahaca curare fblet, & mhiore ccmporis Ipaiio »ire» fiias exerit; {ic uc quos Tacam i.'i.ici xian
curarit Caranna fjnet.
SCKiexeademCarthaginc allataad nos eft Caranna qua:dani purior, & CiylUlli modo limpida,
loMriore inahft pcaeftancior, uahor & odoracior.
y TPratpaTacur indeEmpIaftrum ancipodagricum infigne. Fr. Heraandez (ic arboremdeferibkt Ar-
bor eftnugna. fiilvos ftipkes fundens, heves, nitidos & odoros : Pdi* oleaghiea^tn cniciifennam
convofta^oibiaikria. Odenvbott&^gfiStkitamUttanB^
1%. SmmA CE KnL qSmmm J.B:
Mbminisracioobviaeft: icaeniin diAadl^uddcarnesagglucuiet: vim, laqueDiofeorides ha*
bec glutinandi vulnera. Lacryma eft aiboris in Perfidc nalceotis, thuri tenui finMhs Di^fc Galm.
Sarcooollr (inquit J. Bauhinus) grumi albicantes funr, aut ex albo fiibruffi, fpongi<j|i, micL. lu-
.centibuslubmie iiullis; s^IoKofanim iachrymarr.m fraKmin.i Pifi aut parvx A.vellan2 magnitudi-
ne; unta clf enira fragilitasut m pulverem craffiufculum vel concullii levi friatur, faporii aman cum
quadam dulcedineobIcan*j inKrata. Sub dente lentelGi^&candehe admoaprimum bullit, pofi- V""''"'"
modum in cUramflanHHni «lardet : Adaitfta re^untur aUquando folia ex candido flavelcen- ^^?^'
tia, Tithvmah myrfinitisfraaficca cgregidrelerencia. [Granula PapaTNinis feminibus non multo
majora elTc Parklnfonus nit.]
Lligenda recens, coloie ad pallorem vcrgcns (vetrdta enim rubefdt) iaporu aniari, fubftaiutx
porolz &quali (puroofaE, facileque in aqua lolubilis, ScbreJ.
InSaroKx^ fiods lum coovenium Plinius & Diofborides: hic enim iubflavum ka flaveloBiiten)
didt: iOe eo meliomn qaoeandidiorem. Dioloorides kadac gufhi amaiilftnam, Flinioi oama-
crimonia dulcem, in quo aK omnibus deferitur.
Scbrutl. Calf 8c ficc. adllrinRit, coiilohdit, glutinar, coquit, maturat. Uliis pricipui in vulncri- j^rjit
bus confolidandis, cicurics o'rxiictr..i;s, uniie &c nomcn adepta eft. Mirificc prillat & in oculorum
fiuxionibus, albuguiet nubeculis (maceratur in iade Aitnino vel humano. 5v, poftea cum agua
fo&rum mixta ciBistnvoaiinradaliofilAec tannlbSacGb^ laliMiiORngiis nariom anaoolle*
matis admilcetur.
Scrapio multiim peribrarivim efle icrifait, comedBrecanMialBVum, exulcerare inteftina, mdu*
cerc calvitiem &alia. Ac quomodbqood caufticum eftgludiiabk vi.liiera ? Sci iluint purgarc pi-
tuium craflam ^reniocis parcibus veluci oculis, cum quibus cantam habet affinitatem, ut purgmdi
ffUa. ih iUis daca exulceret. Mifera affinicas ? quam noftibus optem. Meliie dac in fuhff antia a Z\
«d q> qnod tffi in pilulis quidem audcam^ quancumvis beno oorreds videaotur. Coftaos liiio
1110(0 onikacxcalac: Egpdico, Mua ^arctcoHs am ^ (umm mt&MammiAmrm. Ci^IiDfm.
Veccro Saitecolh fiiris caM^ nfi lonc : de ri poif^^
In malTas cyUndraccas cogicxir (^as pollioe 8c mediQdigito comple^ris, duarum palmanim cti^
citcr longitudine. Subftantia veroeft fere utufbrmij cerz flavi colorc & confifttfntu fimili, faali
flammamcondpicns; coloralias intenfior, fubftantia rdinacea: fub dennbus fadilimd lentclcic
dealbaturque, fapore non ingrato, nonnihil acri & lubamaro, odorc fcrc Fsniculi. Obvolvuntiir
autemgleMeouB ad nosimporuntur pulchro folio^^cujusnervo medio parallelx obUqu^creberrimc
inmai;^huilerniinff«n«,9ii^^nncl^^ Fbniculii pmsmaxybnioanuaconr
flringuntur.
Mulu habetoomaiuiria cum refotGanmiliialle «rboiis 4Paladan(> mifla J.B.
ImprofwifcGmnnii^ciaircibn Rcfina fit| at qptte flamimm baS^ concipiat» <c otoBiiofedt-
luatur.
Olcr i^.thiopicx gummi efle nnddvolunc, liqtudem Elenii voxab Elex corropca rideiur. Aff
Elemi Offioaanun Diolcofidei notas non habec, nimimm flavum ede flc Scanmiano ntaanqa»inn»>
le & mardax. Kcnt Matdiiolas Olez ^chiopicz lacrymam efle. Verdm C Bauhimis Okastt
• Olcaftros llmilcm Tere lacrj^inam fundere ait. Et apud Cafp. Hofmannum invcnio loc.ini cx An-
drca: Baccn .lucoris graviflimi lib.^.dcKma aiiJiictumj quemhuc tranlcnbam, quiah.mcrcm
illuftrat valde; & gummi Elcini oiiguicin dccl.ir.it. 0!c,irumibi [in Apuliaj mira vctulf.is & mag-
nicudo^ Q^euuminftarprocemmxt &quod foecunditatis caruin argumencum dl, (<iuod in Ti-
Digitized by Google |
84.S
HlSTORIA PlANTARUM.
Iv.irtinis non viJeo, ncc in Sabinis olcis) ob aflicluos, ut rcor, in ADulia calores, gummi Iiic Olcx ex-
ludant optinujin, quod Chipargi gunimi Elcmi anpcllant. Glcba eft pmguis, ac M)'rrhi inilar
fiagrantiodorc, ut non foluni in uiiRucnto probaniiain cxiftimcm, unqiie applicau limpliciter Ce-
rati iiillar, tumores difcutuc, cmundct Ibrduia ukera, ac cu ncm mducat adcicairiceni: Vcmn»-
etiam prunbafperia (uffimentum ballami in cameris cdit gtatiofuni, (upcrans thuritBc jlftftBMfr-
rhz fraKrantiam, quod Revercndi^T Adrii £pi(oopo LuQEAnt. ReifaBuaJitanoaocepcamr^fQ,
Hxc ille. Cufus (mquic Cilp. I lofman.) gravtll. ViiicdliiiMnbffiiGHiiiDiOlearamiioflnuvin
tn polloirioncm nominis EUm nnmiito ; EtMawriaJift» flofti«|iihcp,iion 6tlndi> akcttttra pacre,
ictf cx Apulia rcgni Ncapolitani.
looo cjus natali niliil adhuc ocrti accepimus. J.B.
Tellannir pierigue qiude eo icriDfenint «diuiramles eius vires efle tn vulnaibm oipiiii. Pn^ci
ergo in CalvaHx fraAum 8c vulnenDis nunqtnm id in fiiis emplaftrii ae ungpieniii amiKiiii^ inln>
bilem c]r.s ufum cun:inuo expcrimcnto edoai : quadecaaieeXCOaCllflflieanmteoenUumiPllMW
nucopolis diligentiouUii concinoatum habctur.
15. iMuiJamitr C B. Paric LifmJsnAM Rtfrs irkermOookk M&M,f»lm Htdirie, tJm
Stfracu IfpnJa J. B. JGkMmm* ^uuimtt /«* Arhtf tJfmdsmM Mfai Hemandez.
Re(ina e(l,tefte Monardc, cffluens incifis arboribus vaftar niagnitudinis, pulclu-is & rainofis, qua-
riun Iblia Hcdcraccis liniilia (unt, Ocojoh Lidi vocant, cortice cralTo cincreo. 1 luic cortex otUJiis
f iifi commiloetur comminutus« at (ci. (iuvios ac diunus (pircc in luiiicibu;. Fra. Hernandez arbo*
lem Liquidamban XixImcvix» .ifmAkl Meucen(ibus didam Aceris fere foliis efle ait, in trcs cufpi»
des duolquc (inus divi(is, altcra partc allricantibus, altcra vero obiiairioribus (erraci(que. Corticen»
Ibpitis paitim fulvum, partim vuentem. Addit Jo.Tcrcntius, Fru^m rotundmn cfle, fedin(iar
Polygoni inultos habcic ungulos luceos, (iipcificics verb nigras. Ubi nalcunmr C|u(modi arbores
(raerantiilimus cil aens odort adeo ut Hilpani pnmum eo appellentes, iftic aromaca na(ci, atque
adMeasaranufifim^deeHiateieiiftimare £0 hicutimur tn fuffitibus, odoramentis, paftiHis
Styradsliquidag loon^ cnjB» odor proxim^ ad hanc accedit, adeoautem validus eft, ut oeitri etiam
iiifficibus njfa addinim non pofTic, fed totat ejus, (i qus (it copia, atque adeo plateas fiio odore
replcat.
Plui iimii^in mciVicina illuis ufus cll, nam calefacit, roborat, rclblvit & anodynum e(t. Ccrebntm
per (c iUitum aut ahis aromatibus mixcum conlortat, omnigen<Slque dolores a cau(a Frigida emplilftri
•modo impoiitum mibgac. Ventriculoadprune utile Stomaohici inftar adUbitum namappetemiem
cxdut & concoAionem adjuvat. CumStyracts, Ambaii & Mofdii momenio mixaim emplaftri
confiftentia, & faui formi (uper alutam extenlum ad eadcm utileeft. Ex eorcccns collcfVo &I0-
co idoneo [in Sole Pttrk.'] repolito olcum qucxi de Liquidambar nuncupant deftillat nniltb perfc<fti(-
fimum illbciuc long<; liiavius. Sunt qui cxprenione ccum cliciant ut mafori quanticite coliigan&
Mam Ghirodiecis imbuendis piunmum ab(umitur. Unlc cft ad plerolgue morbos frigidos, ad tumores
refelvavdos,&privatim ad tumores & oWlru^ones uteri, mcnidqoepiHnrocandos.
Suntqui ex arhorisramis oomtninutis & co^s pineuedinem innatantMttcoUigunc & venduntpro
legitimo oleo. Atque luc liquor a nonnuilis Sconx uquida putatur in AnMnlonorum Sc Piurmaco-
pa-orum officinii vnlg& veaalii. Fr. HeniandeB oJeum niccft^ aibore ipone «d indft
cxifaliare ait.
Aibons pampini & (ummitaces iniaickiiloecolbAi veftilMS tt ftiagofis ab Indis inlqiionir od»
ris gratia, in eiimque uliun Ui^panis cdam vendunt.
Fr.Hemandez Ibiiini indocendi vim Uqakhnbvo c]u(que okotribidb
APPfiNDIX
Digitized by Google
APPENDiX
A D
H I S T O R I A M
PLANTARUM:
COMTINENS
ADDEJNDA Sc EMENDANl^A
^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^^
^UMiLiBiLo Segundo.
D ftnem friffnt St8imm f. 66. tuU» *
LkhopiqKMi qooniodjniiiiiiiduttdflftf^^
nardo Rnmphio ab tnfab Ainbom nini «mnww mSfitim.
Germ. Ann. w.OhCew. ir. niminun, ^^fe
I. LKhodendri calcirii live Qu-anz, Calds Ambonice.
z. Corallii nigri angiuni Atnbonid Acaib«nuiiinoalildifii,
3. Amaramin Saxacum fi» baa tauta,
4. Pfeodooonllii ntn fillida&
Equiretum junceam Africanum fruncefcsns nodis candicandbitt apud D. fUckntt vitii. Pianu c/l
Inlbinarinaj F.quileco lunceo nigrinokio fireynii cfinih
Ftff. 69. fintm SeQimtt ftcttndit, edJe
Corallinam mannam Piniformem, apu(i ornatiffimum Vinim D.Gml. Coiirtm^lijmus,tp*6h
honm Inngirndinfc ^pum & fiiu ia caukPim lamalum .ideo aaM nimAatt ne nm
Mtf aMHlM dSa powb Bnuit aowm tolh ouft^ paroun
to Kmu mtHnM dSa powb Brttit aacem tolh ouft^ purDurei Qmlliiw iCdGnbiB modo ob-
dofta, ligno interiore comeo & lenro. Ramu*ip6idlqpipeaalilloiqptlldinkcntAlC nMiW»
Sth.%. Cttp. I. Sfee.i.p. 70. aJfinem. • ' ^
In vcficuiis oblongis cxtremis hujus foliis innafcenribus obfervavit D.Tmtrti. RSUi^ ootfon
itiuka, porva, obfcura, rotuoda, inteiiori veiicularum membranz adhncntia, mudlamnolb ouo»
«lam liquore replera ; c^m retiqnc veficdse foHis innatz tum liquore/Mnni, tum globulis iilis loU«,
dioribus niericanribus cieftiruerentur : corpufaila ifthxc plantac hujus lemina efle conjecfbbatur,
proinde &. nanc & reliquas (ubmarinas non minus guam terrcllret (lirpes fcmialbus abundare.
jPoftea literis Septenib. 7. i6h6. Aii me dans lcnplit idem eruditiflimus Vir, fcmina pi idicafol-
iiculiscontenta adeomanifeita dle, 6c vel nudo Sc inenni oculo con(picua, ut primo iUnmvo'
fionkram Cltiemarum afpedu aenoicanmr, nec ulius de eis iiiperfic dubuancti loa» : ie enim multii
ea viris ingenioiu & curioiis oltendiflc qui rei evidentia vifti pro feniimbus inino nudo ocub'
Confpeda habuenmt, atque etiam poi^uam microlcopio examiiUYerant Se autem primam ht^
niiii noticuni & obferv.idonem D,5, 'DtiJ^ piiMiMcnp^iiLaiidniwfii Tw^^mif inggeftioni-
busdebere ineenucprohKtur. '
Alg* quaofam in liww Iflwidiconaioens invenlmr, ^ qu.\ calore Solis extrahitur Saochari quodp'
dam genu^ Sacdiart comnmnii looo «b iniidanis uiitati. 21», Bmitlm. Aft. hhd. Ail 1671* 167X4
& 1674. EademlxtifliAiamovibnlpalxduffl efle didmr.
Lih. z. pag. fi.lin. 14. fwjt verbs tlU fn retHedto sdde,
Algam Hibernis i)i«/<^diCiam, quam aflidue more h.ibcnt, pulchr^ esficcatam & convolutam,
ntmorisefl, admemiltiingenioliir Vir, D.Htm SUim: Eam ab hoc loco delcripta ipecic ditfcrre
ttdftinio» ex angufto princapio in inlqnem ladtudinem duarum iMCrdupi triumve uncurum cxten-
dimr, 6c in f^ores lactmas dividimr, non enira diviiione iiu dichotoniam oliiervat, quin fic (egmeata ■
primaria in alia inbdividuntui rvjllo ordine, quc lenlim anguftata in acutos inucrones dciinunt.
Subi>anriaeft tcnui6c mcmbi jn.icca, ad LaAucam marinam accedeme, colore purpureo, Spithamje
longirudincm vix cxccdcns. CXlorcm non invalidum Violz cx(pirat. D.Slnane Hil>cmos h.mc
naafttcajTC lcribit, non qu6<i vim uilam ialutarem auc modicamci laefie euftunent, led aninu tan-..
Qim
Digitized by Google
1850 HlSTOaiA rLANTARUM.
tiim causa & quod more reoepnjm fit. [I.uiccflc quam tlcfcribit C, B,iiihinu5 iii Prodromo Fuc
meinbraiMCci ccranoidis dtiuo^ tum deUviptio, tum notaen Scoticum DUs ad Dnletb acccden
9 convindlht.
• • fl
• ' » • *
14. Jlg» /^ini&anwiMiMBooocHi. '
^Tenuiseft hxc Sc angufta mcmbr.inn, in moikm fplrx convolutai daas aut cres uncmsloMB,
CiiiusextrenMininutilfime tncifa (ttnr, h\e timbmta: limplexefl, in plures quandoqoe Kinm oi-
vifa, tatkt» .Abnigro; fu(c&ve cnlor^ nicct. Saxis 8c teais innafcitur. lignifque nii OoiaUiiia.'
Ijbam, Swcit, &at3nniaritimts tludibius cieAam in litore Izpius collegi.
Pa^ eaJm AJ ki^im fni M$fuUtti ftrrttef^t Cft 0Jcsletm f*gi»je »JJt^
Hic fucus Sar^ax* Hifpani» dicimr, d^a^icuique 8c ddcribiiiir i GoL' FifiMie pa|t Hift.
Nat. & ■Mcaic. Br.>lilke:
Lenticiila manna QinqBit ) fcd mipropri»^ nominatur.' Eft enim non Alga, fed arbufcula bac-
circr.i, p.ilinum loag^ .tenuibus cauiibus, gnfeis & perpemis ioJiolis ^am, fatur^ rubris in glomos
convolur.1, qii.r drca iilfuias Flatidricas vulgo didas, incerta quidem originc undequaque riuitans
.ncict) m.ignam in.ins p.irteni oblil.T, ut G^liiin non falum diceres, & remiffiore venro i-iDrajn n.ivi-
bus haud parvam Facut. R.ii.ini hjnc plantam pubes nautica Luiitanorum ut &Bacavorum mdi-
/crcta quantiute maccrant & tojiuuot cam liquore oonveniena, e6quc nonnnefelici fucceffu con-
« tra difficultates urinandi utuntur. lnfit>ida eft przter laUuginctn a mari ooanaAun. Nulla Ra-
dix aNifpickar, (ed (bla rapturx veftigia apparenc
Americani n.ivlKant^.bif'^ m.iRna hujus quantitas in mari fluitans cxxurrit .ntquc hoc fignum ha-
bent nauta: Ic terra: app.oiiinqiurc. Aiunt a:m flucnti vi e linu Floridx in Oceanum expeiU, cu»
)us curfus cum impcruOnentcm vcrb is Liiriginii .1 ttt breviori tempoire i Vil|^iiia in Aqglitni
' ^inrefioiMvig!Btur»f^yibusetumniaguonultis. JD.Am^it.
^ ■ 3T. Mujfjt iKjximm cergteiJtj maritiniiu Triumfctti.
Triimf.
'Ex imo maris ryuTisrota ramorum fi)b(^e ufque ad aquarum fupej-fid^m enititur, qui
nnN in minores alios iteruni aque itenim fitbmduntur, donec in cxtremo bifurcati ipus
quodammodo arcium leD turrium pinnas annttlenmr: huiufmodi ramulonim craffities plerunqoe
pollicem axjuat, quoad exrenfionem vero inordinatc proceaunr, cum nonnuUi ramorum jam per-
fc^ttipipircs palmo haud iint lonKioics, alii vciu (upr.i cubitum clcvcntur, .ideoque copiofum ra-
ni(^Ri numcrum iundant, ut cnam non tam lcvuer ponneront. Przdi^rum ramulomm mate>
nes iatls rara ac flaccida, nullis apparendbus potmir nervis, propcer quod oec fub aquis re^ ooa-
fifhin^ ac AsxU fimulque oliter reooUeftL itt ipTe pciiDd incuitii unpisnis potnis fbiiinar w-
niftonim fafciculos illuc i nautis proieaoi eoflem exiftinuiverim. Horam fnfiiper oolor atrovfndloem
cft^ nulliimqae przter ab aquis inAimis communicatum (quasetiam inrra fecontincnt) faporem
iiat odorem reddunt. Denique expofiti ranu piope iiuidum omnes ui fimplicom velua truncum
coiiyeniunt, cui pro radiceiiMerviciata qiMtdam ac iilwitMda bafiicinfiten aim phntafiihflaaiiK;^
ac faxis firmiffinie adiuereos.
In portu apud centmn oellaB obfifvavit Anter.
Prf;;. AJ fincm captit de SfCTtiria «JJe,
Apiui illuflrem Vu um D Gmlutmum Courtmt, Medii Tcmpli Londinenfis rarilTimum Sj^jongia:
eenus vidi, rcticul,ttum, tcxturx .uicn larx & maculb magnis, ut lumen facilc tr.inlmirterer, &ut
nbramm araf^a Natune manu comextarum diicurfus plexufque dariliime diicerni poilenc. Erat
ea concavatieevald^crafla.
Aliam pnctMa Ipeciem apud candan vidt qoam Spoiigi«n nmo&m tnhetioularam deoo-
minavi. •
Multa infiiper lithophyta r.iriora ut . v. j;. Corallium album punftatiim crcberrimU punftulis.
Corallium manum humanam cum poUice & digitis adeo exaAi reierens, uc non calii productum
■ ftd arte diiboracum viderettr. LipUen ftingkem cerebnformem. Coralliiiam nibcrofam ma-
jorem lcvem. Corallinam maxinudi OBmprttSam. CoraUinam breo pallkUm. Poii aflerioidii
Snanior auc quinquc Ipeaes. litpporim fiaBoam fidvo-nifamn, aluque qu« ouriouiH oiUervaie 8c '
cfcribere noii v,ic.»b;u.
Taff. 91. AJ fintm cap. zz. adde,
Hxc fpeciesTabemxmoncano FnnKus Capreolinus didtur. Hujus efum admirabilis tzpe urin»
mbedo oomitatar. Cufus rei ventasuluftracnr ab cxempla Aa^. 6c lo^ Oblerv. 68. bphemer.
German.
Tat. taJem AJ fimmfagjmat tiJJt,
F^Sim^uJMkkimlMTfjmJUht, *
Sina illum in lods arenolii, inpcindt itt Bnve marii gignt^ lAi Snenfium rclatione exT%nr
dum bAe clapib Qiinur. Tenoem ac tnbere ranmdo ctnaMoqBe pwnudit pedkaihim, in guo or-
biculanii^ inna pfaaais aibiifque pileohis emnieb
fSw. Antidocum oifaer illud przrentiffimum, plurimis refidcns veaeniif pcdiibctBrin mocbSs maligfiii
nuxiroe «pencum.. ,^p4»iw. 0«r««p. Ana 4. & 5. Obierv. I j},
■' • . .^» .
Digitizedby Goog'
f^.io^ ft^fiumMfitm YlL Uit
c A f . wni
p
At Per mataricatcm graau minimis mnumerB eKafSatur ^SinJf^^?"^ uccumfiia-
^ftatismnnus cft. al.is «mpeftatUius temere & fii>ftra*^rSrr^JftrS^\,^^^^ -^""^"^-
cvualausin eohibcndis fanguinis profluviis, cu,us gr.n,a MdSs S f {"'•1.""^'*'
cbnnnuc irrin.ri dicJmur. '^«>n™P™» "ifei^iadcffi^^ atque mantum flnaibui
Pag. 104. p(i/?/«.i4. tJJe,
Hic Fungus dfe videcur qiiera D.Tht in •Hift. Nat. Com S;^,fcry Hik r •
Tig. 10 J. /«.10. fimmUm JPeeitm oJjieistMr,
Tiw A^* • D. Plot /rj-CT/*!» /;^c«r«.« vHmmmuLm • ^,^-
Peramplus cft hic fungus, quatuor vel quinque digitos diametri obtmcns, dwf BroDemodum *"
dig.toscraifus. pcd,culob.cv,crairo, a bdifeu prindpbtngufto paulatim fe«hSJ?3^SmS
ulauc Fungi, m nicu ieu con, uwerfi ^unuq^ «Muuiul finttleln Fungo tubcmfoTfcSJrto K
foTco pcrmixto J. B. aut Fungp duco ^Smii fht igniirio M. Eo^;m tamcn nScrSc
oWervatus cft, 8£C rarMgpM. a « ^mmt» .^pMW^
t EMdm^gag. flfi ^u0rtMf» ffmm fn ^0 <f fexta fmmtur re^juentti
Eccc '^'//«/«^"rf/fl-f«;Bocc<jn. ' ^ ,
FuHRum hunc giobosi figuij, noimunq^ara oTat^fcentem vidit P. Boccone, Nuds Juglandis
magn.tudinc. Breviore & crajlbpcdicato cut^quc tcg.turn,g.s qXfdamatSuS
itlS^^^Si^dS^^^y'^'^^^^^^^ uc corium"cprxf^Ket^ PulSS
iritcnore, mcfio«anwo«^ H.wis rcferta. HunisSria-
«U cort.asdc-cofto MdTancnfts md.crcul^ pannos bna(vc lubparpurafim^wfcwrSSi.
Ancumui cutu fic menfe Martio colljgitur clui aptus, ubi & CmtamiilnU^^ ™wninfc
' % fmigm Mtl^ttrufimt Bomoq.
Eoec,
Oritur m lylvis harf^o! in Hotrurii. •
y^. no. ^ Gy. XV. Mi^ ' .
flHK» JMW^fMT mim«rf /fttiArBrcya Ephcmer. Gcfmatt. j. Ohftrv.m.
. Menfe Augufto in fyhra non procul ab adduhs SchwallMicnfibus in quadam Oiiera. obferva-
W J Breynius Funip, magnrtudine pugnJ minoris, nlveom.carnofum, oval. p^cnrSura f^S-
niiilum l.icerc cogcrctur. '^^^^^^ T-Tjr-nrr
'T4[. AJfoum Capitii \. f>ro fpecie II. tiJJe,
^D^M^ «^^Cf*^""" PJxJatm aptcthas eoccmtis D. Plot fi^.Mtf. ^M/ari/.
fcolorc cft cinerco. pro .inru tcmpore oWcunorc, magnitudinefieinterdum etiam figuri Canro:
phyll. a :nmac.a, calycc ranus quadrato. plerunqu. rorundo aut twaB, nunquam val^c
nwgmjbusundiqucemmmuis aid«ellorum .idcuiamm magmtud.nc, p.rnccun™T
.In Cmpa frffl OK» mUmare HMm, >sir Osk, fic mfeij parcSm k D. uJrde Bn i Ar:
migero obfervatuscft, fic Autori noftro ofteniui •MM/*r4# tsjrtt, Ar- .
1 1 S. /iw. l^pefi pag 91. »•
Ad tuffimooavulfivaai leucKwrlvai %&nnn, Bt pdmn nulGi * Qjiemoaffiri iaiMfiBadi*«i
2q
Digitized by Google
1851 HlSTORIA PlANTARUM.
m Syrupo Irionit Affidue acercL £ M. & J>. MDl D. K. Ibifi,
T^lg' IlS. /. 11. tJJe fro tjuarta & qitinta fftcUhus.
4. LtMicnJa faUifirit m/tjor Comtnclin. Ca{. flant. HcL'anJ.
Hanc Ncapoli in Scbori paluftrilns oblervatam dcpinxit Columna,aquatic« Lendcul* foliis binis
in rcnuidimis caulibus, frudu |uxta iila ntll|pild» Ct CAlllbnMbalw^ fioiilttlirailliab
ad huiic locum propn^ nonpcranet.
5. ConfervMntktdtta D. Doody.
Puiilla admoduni dl 8c tenella. £ iilamentis tenuiQunis in retis foraum contcxtls "'mpdiBL.
ouculis&FepcncajBpidibiateRhmbezago^ 'cbkteviiidi; Quantnm^s?
aen Jicuitin cubuIoiiMaiir6i '■ —
In feffii prapi WeftmoaiflniDm fic ri^ criceCDHbiinfleisiiooUenravit D.DmIj. Hcrb».
mm cwHiM^ folfegc aliii qaiqnim» adnaftiBif.
Jddmda LihKOT^KTiik
M Jmem Caf. L (ag. ii^. fofi Vm. ult. addtt ' ' ' ,
AwtM mtntm mnftrfiu Oifittt Uht Sfti htGjfif
BrtJU.
Frutex arborcfccm hic, adnioduni larus, & mirificc quan dncribus con/perfiis. Ijgnuin obti-
aet album; ramo» fi^quentiflimos, rigidos, 8c vari^ divaricatos; corticc tomcncofb, cinerco pcnitus
cuicumteSos, minutifquc tenuibus, brcvibuSj tomencofis ac cinercis coaccrv.itib, feMm mulcofis or-
natos Qiiar in ranus rariora, majora, 8c ei fere forma, uc Cannabis luteac fterilis Contarcni ftolo.
num fummiucibus, Iteilularum m modum: in ramulis ver6 deaiiora« nunoraj magilque cnipuUj
pam inftar Abnicau faninK &iiokinm
Ttg. ttl.ftfi. tm. Xt.Cafiti IL fn Wti* ^it tuUatmr
SJag(t JmBti OrmtMt fiv$ MfaMri* tdminMii 25<irfawf* Brafiuii
Brtyn.
Planta quam dcfcripflt Autor cx Ztilan dcl.it.ij i- vctufl.v cujufdam Jacx arboris caudice ibulcia
enacai tnpeilalcra obcinebat longitudinem, atque (auU olorinam fei^ pcnnani \ q ilTo conllabat,
nKundo, ftriato, cx vintU flafO OMoktOkM Olivarum conditarum caknnl «coedente, qui parum||8r
aka lemipedcm a radice, in nnios ibios dohi^ dodranulei dividdbacora «tme bi in cociclem aboiain*
to longiores, quorum ouilibet mHus .in binos, vix triunciates teaiiei definebat DiAos «mJm ab
infima ( cr.i qu.rdani aahuc radicum fibrx adhxrcbant ) parte ufque .id cxtrcmum apicem folikt
crafliuiculis cordis figuram inveriam cxprimencibus femuncum m longicudine, & quadrantem
uncia: in laricudine vix liiperantibus, ex flavo-viridi ad Olivarum colorem inclinantibus, rigidiufculil
& Qiiendeotibufy Titbymab perdii riti^ vduc iquamis denfiifim^ obte^ ooaipidebatur. In ont^
quoqticantem lupretnoram Tamonmi apice aitiliciofum plegma, (efquipalmare, camo ftodiot tan
curiosc & fcitc h Nacura elaboratum, ut^potius artificiale quid quam naturale putandum lefc often-
tarct. Ho<j ;x:.lica!o perexiguoitmixum,induas utplurimum parccs pnmum dividcbacur : fingulx vcr6
deindc plLirimis liivilx tcncrrimis flcxibibbus claviculis (aut ramulis) in divifione bifidum ordmcm frc-
2ucntcr oblcrvan(ibus,& umaccuratc tandem terminannbus adi forfice cilent reledxjquae in muver-
jm.cruciformi ferie (ut Cupreffi ramufculi) planc concedae (quamulis feufeliofis rocundis, Sa»
namundx j. dmf, fbliis ex parte relpondcntibus, fcd longc minoribus, codcm quo planca integra
ejufquc folia colorc; q^uamm fingularum in greinio gr.\nulum orbiculare, albicans 6c peilucidumj
Boinbycis ovi magnitu<tinc &: ficic latcbat, fupcrio:e nicciict.uc cx fquaiDola JicpilisemiCaili!^ Intna
ioane cx dcn^ta forian matuntate. Repciitur etiam granulis tngonts.
• An Sxekii^mmjmtml. KuA Amon. ReocfalRerinimedicanmNdWBHi^ani^
pafl^»58? ancienns TJlMiiMicfM/ ^/im ejniaem pa»^i4?
Kanflbn^ in Zijrlm reperitur : frcquentior eft in AMitUrs non ptocnl & CarW« quamvis & ibi
pcrr.i-.i af^inietur.
Mui^i cl.ivaa fpcdes nobis videcur.
Tai. l)o. lirt.ult. Pr» K^uiftti tliiuitcims ^teit sijimhir,
' II. Efdfttmn jmtctum ntgrtMtJmm Ctifitii kmm ^ jbt AnnJbik ffmmimM MhMJt AlfiiQl
Ilujus r.imus i D. Rjverning Braviiio doiutus intiabinas fjiuiriin.v; nibrtitit, C.au'( conRansca-
iami ifumcnucei crallitudine, nodoio, ias vi, icrcti, m alcera umen parte plano, uon adeo ut
Dlgltized by Gopgle
AT T E T> I X. Ts^J
fili roleant flekiK »c molli^ fed magis lignofo Anindiius ta^, incriji&cus nirco ac concavo ex-
tTiafecus exoUokeo worecaftanei coloris, & quafi plinAuiis atris inftao [ AIius ramulus qi:';n .1
DlVo» iiiwM obdnuit, obfcurius virefceh.u, ^nrtulis nullis interftindus erat, & nifii! p.rnc ad fpadi-
"Ccani tcndebat] Gcnicula foliorum vice involucris nigris ftnatllque, in acutum dclincntibus ar-
cumvaluu luiu; exquibus rami graales, lenti ac oblequioli,gemailise*dlMnijli«.difUn<fK, contra-
rio fitu pronunpunt ; qui rurfus ab imo Hiccef&vt m trequemia diTariauitiirTimiii», hccque iterum
in alia inmora« famofa, tand6nq;De ia parvas niraulas paci cum caulis, raoiannl flc limiaiMn co-
lore terminanria. T/^mc .ll/. fj|ffli^«^iMfam n/m maU^jnmjnj||n ff^m^inj^, „nAt!^nimni Bm,;.
^ctum denominare pLicu i c.
In ramo a D. t(» Rhjnc tr.mrniillo Conpcnes fcjuamularum qwdiUD jniMltiflinunun» in "V?-
dum ferme umculorum Juna ioliacei capliuis trianguiis J.O, ia pcajMiit. Qy«^ iiifialioni^iitt>
yorem hujas plantse cm Jimcisfd Gnminifans qum 'Bqiiifitt ^ cognatSoam nyimfifl^
dicat. .
Tag. ijj. P»/f Im. 4. aiJhf
In Catalc^o Horti Acaii Lugdano-Bttin a IX HnnaiinoeditiPhy1]icidisT«iid«tesTdfi in»>
vii ijpedes lequentes iiireniuntur.
I. FhfUidi poM^iideSf ladniis iincuBi cradatfm decuffiitih in fyhn Aitgm k BOm»
1. Ungna cerma anguftifelia rnajor foa lanugino folionim hdiiias involretMe; Hert, R». Pm
I.ingua ccrvina mcdio folii ncrvn in aculeom definentC; Ejl^iUm Hift. Tm,
4. Lingua ccrvina mimnia Anglica Btiarti.. . • • / r. • . , '
5. liniiK oacvinia fin Phyllitisniuunsandolain 6lio
' • •
T. fkflBtii tmmr TknirafatL
E radice crafGori.fubrotunda, nigra, lon(^HC\ilibus ac nur.ic:rolis tibns capillata nuraerofam folio-
mmfobolem femipalmari circiter \n linio.ibus [)l.intis lonj^ituninc prxditam, & in gyrum velut
difpt^ram producit ; quorum iubftaotia. Phyiluide multo ci'alIior« lupem^ Iplendidc vuetoi^ in>,
(erni^ albicat: infuper eorundem fornu triat^laris inftar reliquanim lui generis, geminas tainen'
ad hiim exiguas vcluti alas (bintur, unci&lis magniiudinis, versus estemum limbum aci tiorcs, at in
opixjiito, qui pctiolo propior, rntundiorcs, ubi etiam decuflatac muuo fiiperfternuntur. Ulterius
CAiicm lolia, uti £rpius prop.: .ipiccm dcntata ccrnuntur, ita pcrpctuo circa rcliquum ambitum
crilpantupj hab6ltquc brevcs peaolos coloris (plcndidc nigricantis, ac talicer intcgram folionimloOr
{pcudincm perauientcs, ut lulcau videantur. Denique totoplanta tum liipQie mhdtriaym^Wnp
ungi odore quem manla reddit perbell^ imiucur Tulguem Pnyll)pdeni.
1. Phyllitis parra faxatilis Virginiana per fummiCJtsi fi^ium prolifera Z>. Bmufitr, k quo de-
lcriptioncm & iconcm c)us expc.tamus.
%. Jac Bontius rliyllitidcni quandam Indium caulc folus pluribus donaco _deping;it &deiaibit
juo moda • " •' '
P*g' lyt. ii»' 4%- • !
Non moommodum eft fi redpiatur Tinum, cui permilceatur ^nritus (ulphuris ut aoelc^b Huio
immtttc radiculam Polypoilii per 14 horas: tunc licca &c utcre pro dcntimcia FilllUl« "T^f***
& candorem dcaubus induat. Etmulltr prax cip. de Dcntium viciis. D. E. Udft.
Pi^. 1%%. lm.%1, fro <]umtM ffiecie aJJe^
^Jemkmiit fmv» Atmgttm^j^tiu Vmmt jM im tntitm Jimfo.
HntusfoliamnofooominimicaTit periiiK Bocanicia D.DteJ/ pharmaoopoeds Londiiien& Fle-
diculo innitebaturtcnui nigricanti, & Capilli Vcncris inmodum fplcndcntia qtiatuor diRiro'. longa.
Folium li uncias longiradine ilipcrabat; ima parte tantundem propemodum lamm ; ad balindu-
pliccm lacmiam Icu apopliylin habuit vckit Hcmionitis pcrcgrma Ctblu, utr.imqvic t.uncn ad iatera
dentatam lcu laciniacam, & in aaitiorem mucronem pFodudam. Mcdium ctiam folii fegmcntom.
vtrinque lacmiatum, in acutum cufpidcm pVocunebat; Sndlu folii marranibus drcumarca refiexis
adnalcuntur ut in Filice fbemina «rulgaii aut FiiioopemrinaOfinunds UGW Btd,i S$0ftt, aoa li-
ncolis aut puncfhs in averfa folii parte. * . .
Pa^. 141. MCaf.Vl aJJe,
Filiculam hanc magis pcrrcetam 8c incegramcoroonuitbus fuis partibus vide apudClariff Vinim
D. Plucknet, .candcmque mihi communicavic D. DmJfy, Plurimis autem cenuibus nigrislilaniennifii
oUique inoedencibui radicalis Tani implexis & cnm mulbo cui intenmloentur veiot cootextis ift
fopeHide teiTK fen pBtranim qmbm innaf^mr fe diftundir oeu Tdo qoodam eas operiem Pib>
menta oblter foliola emictunc uncialia auc fclcuncialia, c piimulis compolita hincinde tnbus, qua-
tuor, quioque aut pluribus^ altcmatim polkis, Imgulis in treswatn^rvelacinias loafjti aogullai
^ pedktihim utque divilk Sii^inlaslacmta»^ mliokinaTis &eie nemn ni|er perloni^m
liem medias dividit.
Pag. 146. Pojl frimam fpecitm Csp. IV. tJJe, OAen& nbhb Di PsAiTer Fffioilae rpeden i
China delatam, qui plurimiim acccdcrc videtur ad Filiccm minorem paluftrem, venjm extretBUIli
foiium in lungiorcm mucroncm procurrcbat.,&cLonchiridemdiniuraluaaemuUbaCur. ; ;
Psg.i^ff, MfiimCtfitttVUL di AJiamt sJJt,
4* Admmttm fHHt CiritmJn rmmfmit dmmfi.
Psdiculis nigris fplcndcncibus cum Adianto nigro Coriandri foliis convenic : foliis magu accedit
ad Adiantum Amencinum Cornutu Suntautem ca nulquam advcrlo luu difpoiita, lid ubiquo
alterna Cauliculus leu pediculus lamos ad eundem fere modum emuat ouo Fibz teauiu vul-
sfffnr . . crat
Dlgitized by Google
i854-
HlSTORIA FLAfiyARUM,
eans; in ratlW»
**'Ramulum ficcum c China albtuni nobis commnnicavit perkiffimus Botanjau D. Ptttivtr Phar-
tnacopxos Londinenfis, femipedali longitudine, in r«nio$ diviruai, ai^ciiam6l|$vilim:iaeiSii»
fcapil? ttgwkrim frli™"" pmnamm paria adaena habuit. .
5. AdtMntum m^rum feu Drjtfttr» Cbmtttju lanuiimf».
Hujusfblia [totalia] longiora & anjpiftiora funt, magnmk^s ratione habiWj qiiam Dryopte-
ris nigrK Officm. in raAiulos cx aA*eiTO plerun^e fkos diviCa:at ^nnulx in rainulis altematim
pluiimum difpotir» funt; hx autem diviluca fua fciiuiD ^^rtwm qao^^nuiiodo Pc-
(iiciili ut in dr^opteride vulgari ex fpadiceo nigricaiK. Vcrain iwc (ilaata infigni nouab ornnjiixis
nobis haaenus vifis Opilla^lpediBlMiidifei^ qndd BOii pedicaB taatumfidpiaiiahinifiiliaipla
hirfiita ^ lanoniMiU iii&t«
Hoinseiiam ftlian cxChinaalbtamiiobis comniatiicaf& (apaiai laodatoilX JmthmTmhm,
* ■ " . '
6. Adiantum nigrum Chintnfe ttmattr levlfum pmtulm mlmmi Mi/ti jStrmi^ut hifiJu.
Hujas cauliculuf icu (capus folii mcdius ramulos emittit aicernos, in (arcukis pariter akematim
Mi&DC divifos, & hos demum in ptnnulas miniipai ab angufto prindpio poolatim dilaiaiaSj ad
rummum vS^, ^iod latioiailum & pbningiia Ufidum eft. Pinnulananpvvitaie 8c%ai» ab
omnibus ni^ cogmcis Filkaun ^ecieli» diftmKiutur, adde 9c frcquenti dlnnirl
HancqpwqMrpnidiAo IXFiwievJubuimaii -
» Mm pridmm Cimm fOm njmmm !>, Mta» m km Jku.
rv..'
I4I9RO CtOARTO.
Ae. IS9./- iS* AHnMaMM» inCatakep Plantanun Hoiti Med. Lni Bit> An£«m /r«
9tlg.if9Jbl.4t,THtutisfftAsdfiumCap,tisfttm$iiMUt,
i. UcrbttitBtiigfU*
Dehacherba C Bii hir.usexLinfcot. part.i. Ind.Oricnt. iS. 5:c. h.?c Iiibct,
InBengala cx hc\K\ <] uun ad colum inlW Lini nent, tdam texunt^ qux iiibtiktace iericum
antcccllu: ex fbliis lintoamina dabofanf, aou piofpnn» Miac Aefeok», naac hiAocia» faiiQco»
iorc, qux le^ulis inlbinimtur.
Oblervac Mitnleljh m Indica fua peregrinatione i gk>mo laneo fummo cauli plantae cajuQam
HerkM Je BengaU Lulicanis djtiix inna(ceati« pikBpanne leu fibukc vulg)^ didae majoii fimil^ «nii-
mos pannos. auba & pciiftromata ficri. • * .
HancherD.im (imili tip.irnnij rnit^lilicationc gaudcrc cum Ciircuma, CarAimomo, Zedoaria, ?v'c.
nos docet D.PauL Hermaunm CauL HortL^gd. jBat.pag.aii. in tulUuu Curcun»» cuiobhoc
aJiaque fiia obfervau & inventa phgMiMy i^^^tWff gpitiafc
In pnocidentia nvabc gai^arifemr (uccvBUrdcaf.*
Ad morbum equoruni [ Cljc ^tTfltcljCjtf Anglicc di^Sum.] Ez cineiilNis Urdcx cum aq. /bnt.
q. 1. fiancorbicuiii quibus tcmpore usiis addc axungu: q.£ nuf. img. pro yjSa. D.Hidft i MS.CU-
juiaampoAodsPiqp;
Tt^, ifo. Tcfi Im. 4. firt «Bmam XMm ffmk
8. lAvaea XMm||!iGRi4nq^ MofiC pn
Hiijus folia mulco obfcurius vtrent ouam Urttcx noflracis majoris ; ad tadtmi roollia funt. noQ
tamcupungentia, podiculs longit leradnis appeoia. £ fiilionim alis & versus fumoutates floiram
vekit raoemoli exoriumur.
Inrcnio intcr plantas meas ficcas ante triginta annos Londini colIc<9as hujus Urtici folium.
D. Paul.Herniannusin Afftndtce z^Cut. Lejd. Pmo Mdrcgrtv. & Ptjo». ad Urticam [_intelli-
git putn mccmol.un C .an.idcnfcm 3 refert.
' P^!^. thid. Ad finem Captlu de SfBtftbia »ddt,
Abrahamus Mantiag|His in Herbario Belgico hb. i.cap. 47. pag. 16«. PbnlMl qiawdam fiinoi
^m dekxibic&depingit, quam Spinachiam frute(centcm Americanam vocac; quaetamenadnunc
wcum non videtur pertinerc: qui linguam Belgicam calientrem certius defioire poterunt
Teg. 164. Vofl. l,n. \^.fro fuarts MtrturiiUm fftat tdJatur, ' .
^.JHtr*mi*lu Z»sflimkm.ttktitt».mmt\datMtt KMfminirii» Z^lmttfihd Uirmm. Ctt. Lqd.
y App. • ^ ' .
.Em&a«nfla^aiaiMR^,modieft fibmA. loRkuotur amh um nmcu^ nuncphsvs> raroa^
ronindl,
Digitized by Gopgle
A^P T E :^T> I X. i85i
xotundi, pedUles, ftmci; aa quorum gcnicuU h.rreiir /Iu'/j, cx longis pedwnll!, MercumlU cffieie,
l^lxoauia*! gUbra, kvifGiTi^ crenaca: £\ lioruiu iinubus vcro onitntar tenerx (eniuiigiMles dc,
qubs aliemo ordins cingunt parva, herb.ice.t acetabula, cum parvb c medio prodeuncibus pul-
didlisbrcviffimbihvrlulis, multis herbaceis villofis & cirrofis flolculis v.:ilir!;, q ;lliu5 fablunr ro-
tundi, lappacci globuli, temi limul junfti, fingulis continciuibus fcmcn pjivuin, congjncribiis
fiippar.
• In Zeylona & MaUbara iuxunat in fimetis. Hinc Knfamcntja, hoc eft aercorisaui fimi anuns
nwellatar. , '
Pi^g, iML Ad fnem pa^inii tro fccuni* Ambroji^t fpteie adJttur ,
1. Amirrtjia fttiis Artemiji/t inodms tlttitr Herman. CiC. Lugd. Bat.
Hujusvireulcistriumguataorve pedum akituditie ailurgmbbus adhxrent folia * ptiori amQlior.i u^rui
Artcmifir foliis proxima, profimdiiji ladntaia, luperne viridia, infem^ palleiqentia, odons nul- wmmV
lius oviJcnci;. Fi.^es m fummis (picis apparent minofes. foris yiridaiBB. intm'tiigyicanMi; ^yMn ^
liiigulos cxcipit (tmen unicum, muricatum, vulgari fimillimum.
. Exfeinimbns Vcn-JCb cranlniiirib prodi*.
Fag. l6$. Habetur tn Horcu Hafhienli Lappa quxdamminor, aculeata dida BmUlitt.A3.mii,
Qu. quomodo dillerac a vulgari Xanthia
' Pit^. 167. Itn. 19. fcfi vaU iB*, i Syria allati MJJt,
Hxc Ricini fpccics effevkleair «juam * Hirti Mdti. AoAoresdefcribnm fub titulo Tandi Az>j- .„ , ■
paai liis vci bis. , . . .
Vandi Avdtuuu, qui iecunda (j^clcs Avanacu, ling, Branv ' yoS» EranJi a priorc fpccic, , j ^
(quam proRJcinovulgari habcmusj in co tanciun ddftrt, qutxi altius a(Iurg.it, quo^lquc llipiti- w.f,ci-^
bus & ramit eft Taldd nibns ieu minlatis & nitentibus: Foliis, lloribus 6c &ui9ibus pauld majdri-
,bus. Selhinaqnoque eadon fed maiora 8c paul6 planiora, & inmr ipadioeo-fiilaun & nitentem
colorem cincreis undulis rarioribus con(per(a.
Ranus in hilCj; terris q^^"' Avanacu 1 cpcntur.
tiiamt J^Hctmm mtrimu emdt gtmaiLtto rutilante Hort.Reg. Parif. Hmt. Lufii Bot. Hennafli .
Umitmrdir ImUmWxt hii^B^listmuu .
. ^jptnTf* '^feMJtf ^ prynHAinieiWWniit tpa eet Qoluemiif.
D.: his^ cuiu nondum eos vidorim, nihil amplius dicendum habea
CaJtl Avanacu H. \L ad fnem pj^. 167. verba «SU, ad Cadcl Avanacu plantam dictitn
addcndaf
FrutcK eft in arenofis nafcens, ftipitibus ac furculis fiiiidifc ^ Afi4 qiue in pediculis tenuibus,
qu.ituor poUices longi^ proveniunc, obbngo-ratnfKb (unt, anterifis in cufpidem ftriAa, ad pctitf-'
lum UtilEma, oris r<)iitni.lis, tcnuibus 5c r.iris in margine dcntic ,lis incif.i ; fi;perficie pUn.i, t^!.i'3ra
fc tcxtuia: tcnuis ac (ubcilis : rwrvis c cofta me<.ii.i fubtus emincncc obiique ancioifum exeuncibiibj &
in le invicem arcuatim lubtili tracfiu incurreiuibus, colote vindi cUto, in hac partc. Flsrei in
iiimitiis fiirculis albicmtcs, plures ; quibus lucccdunc Frucius pcdunculis brevibus, rotundts & tenui-
^ts appenn, forma oblongi&trilatcra, trtbus plano-rocundis latenbus conflantes, &in medio fin''
gulorum I.iccrum futura fiib«U in longum ftriati, ad petiolum ftri^ioie:, in fupe; ficie pumftis Ucu-
nofis efTofli, in verticc ciim teneriores func umbilico trium rubrorum foliorum, qux dein dccidunc
dot.ui, corticc cxtenore viridi diluto, intorioie lignufo ac corneo, ad pcciohnn c.iiyce parvo, qui
cufpidacorum vindium foliorum efl, comprehenli, m tema loculamcnta itiviii, tnccrlcpimcntts iigno-
&t angulis latcnim & %lo medio aniiAa mUt. k ie mutud dbjunda ; in quorum lingulis fingula
CQntmentur ftmiMSi ibrmi oblong.i in parta inierio(0» <|ui ftylo medio fiudus accumbuntt peUicula
afiiicante tcnuiflima obdu(fti,ac in medio, ubi ci^m tenenora {unt angulo emincnte extuberant, (utu-
ra flava flriat.i ; fijntquccuni ficca partc intcriori planiora, in alreia lotunuiora niagis cxtube- *
rantia, colons in totum nigricancis fic paniin nitcncis ; in vct ticc nulio umbilico albicante funt, uu qui- ,
dem lemina priorum f pecieram.
' Bis in anno flores & fniaus fert, fcrme ia Jamiario &Juba
Fo!ia trita tt oum aqua epcca purgativa lunt. Pro morni lerpentis diAf Cdm CsfdU juirant fi'^*'f'''
in pulverem tiita vtilneti in.i,innir ; c.iilein cufti foiiis PanJi Avanac», & H n ilnis * Scbem-Fariti ^
nclh pcrmixta pro capitis pullulii lerviiinc tacta undiona Unum riuctui lcincn lumptum uluni t^tfMit^dU
purgandi oboncc fi iritum m aqua piopinetur.
hic frmttx frnSn tricocco df v$ catbarttc» cnm Rscmo ceuvtnit, in rtliquu [atu difjcrt.
Oeterum Ricini vircs in Hifloria omiiras piacet hic ad)tccrc:
Oleumd nuclcis cxprctrum non fblum Lychnis atFunditur, (cd omnibus p.affim incolis [Bra-
filia: ] in ufu cft qitotidiand contra aifc^his frigidos tam internos, qii.im cxtcrnos. Rcfblvic apo-
ftcmata, & macticis vcncrilquctormina ac tlatus tllicum difatnc: proifell tinnitibr.s auiiuni: rciti-
tuit cenibs convidiolquc nei vos. Trcs vcl quatuor guttui.r ex convcnientc iiquorc iMlnndc pcr os
vclanum eahibicx ianant fiigic^os arciculorum aifcchis ^ tinud afanim luanti Ciice u ij oque i*4a.Plliihi
plbra rdiqpiiSgae viiiit vinJicat. UmbUico inuiiSumiumbricos pueronim expuginac. At * D,SnAtfylkK i«.
Sfffrff » affinnat
Digitized by Google
i85<5 HisTORiA Plantarum.
affirmu Olcum cxprciTum, quancumvis nudei ipfi veheoienter patgent, naliam ocnnino vim <!i.
dniticain obtinere, nc quideni fi integri fncUoaiii am&ti vm, ^rio» Ailnrtanr, anr trinin p»
antiminiiciatur. Pifonem attendamus.
Semen purgat vML Sex (eptdmve nudci pcr os tntro aflumpti homores crndos per fuperiora
infeiioi A cxcurbanc cuni vchemcncia. Convcnic ergo in ifMnCtt ▼ioi opdnio looo OOHqflBlii
lcmina mult.\ maccrarc, 3£ tindhiram exJiibere Pifo. '
Foli.i .iq.i.i vcl aceco macerata Herpetu auc hujus generis af^CifbUis mederi, praetcr Diofcoridem
teftero habco quntidianim experientiaiD. Fif«. Eadaat te&6 JX StMo, ajucum fiinc apod lodks
Obphalalgix rcmcdium.
N. Inili ancc Europxorum aJvcntum noii exprclTionc olcum eUciebant, nullani enim nurant,
fed codiione ; cadcm lcil. r.icionc quam liocuic Diolcondcs h.e. conculb icmme, demde m aqua
coSU}, podremum oleo innatince oxihlearibus exoepco: qux eliciendorum okoMn niio i ftfwi-
nHiDs fic fniailMtt Indis adaiodum &miharis & uiitau eftj quotuodo &6Uiiii «dam qottB exgncff-
fiooe diduntur.
Huctpochctl HaaxMtnfti fiu Rieitun Ncx'x H^ff-ant.c HcmancicA an tliftrat 0 Ctncm ?
Si n£^ depidusfit ad hoc genus propric non pcrtjpa, huc camen ob itmilituduiem fidiomm
8c frodds cum Ridno Americano C«rc<(r dido rdem poteft Arbufcula efk, de(afteme Uir-
mmidebt vicimn nioiiofci pcns, (muolis ac tncufpidibus foliis, flonbus coccinets, p.irvis & aggregatis
in oomam, i:ntic Rcnerantur fru«aus Nucis prne Ponficat (brmi ac magnituoine^ lcd tcrnos in-
cludcnies Kicini inorc cindicantcs nnclcos. Tofo anno folia, florcs ac fuiifti.s fert.
Liquor iiillacitiiiS viies clanguefcences inftaurat reljdrauei uc honiines h;rc mortuos ierant ex,*
jlufcitare ; idem rdfrigerat & inipiogMat, aut ip(a ariiofil nlia oleris vice devorata, nitidimiqne red-
dunt colorcm. I.acnryma ftillans c perfraAis germinilias inAimmacioni oculorum mirvm in
modiim coiifcrt. Niicler quini, auc ii robuftior nomo lit fepceni, emundaci a quodam iilos tc-
gcntc membrana v.icuanc cgregic pittiitam Sc bilem per liipeim & infema, adeo iecwj
ut vei kvis momcim rc ingelU, mcdicamenti hujus vis fi iuexpediatooerocatur.
* P 4 T. it BtKjp «iri * H. M Sieim bditi ^iau,
f.iol " H.M
AilKir clT: nicdix magnitudinis, c*ultct crailo, albicinte, cortice obJodo) '
multis ramuiis cincrc.s, incus fungolis, uiodoris, iaporiique acns donato.
Jl«4x albicans, H.ivc(ccnteacbd^eateoortioetefta, inodora, laporisacris &i
A&« alccmarim brcvibus petiolis eirca nimilos pfcmaiaati oUooBMOiUBda acnmhiara, iii
«mliim ierrara, craila, denfa, gUbra, nerris aliquot h media cofta albicameflc infera^ eguheiamB
inlatera c\c;iiientibiis; fjpor dulcis & aftringcns. .
Ffo/euh cxif;ui i>c p.tnc invilibiles iiirculorum extrcmis racematim provcniunt, calyciquc viridi-
albicanti & cxi^uo inhxrcnt, trilxis ftMmmUi^ kum 4fitAm omatis conftances. At verd fiorcuU
hi Ju!i pncius dioendi (i.nt, ciim ex iis fivAnsnoa eoalcahtur: (ed infra floiculomm aiialomcd di>
Aorum racemos fcu pcta^ Ipic.rs, gemoiaoUeiTaMroUoingo-rotunda tna cmitcens i cflcM^aHwcaotia»
flavclcentiiv.;^ .i- r;''\vf orn u.i th.imcnca; quaefRmnuinodora , inlipidaipfnis fru(^ rudimcntum eft;
Fruiliis roiuinii, lcx .ingulis cr.rlfiorraus Inlcati, fru^ibus NilKtmaram luud ablimilcs, viridw,
oraflo cortice ciiicii : cui iube(f pucinicn icu cortcx Iignolus, rufijs, birta ceinave inciudcns ftmim»^
ADikancia, dulcis, grarique ia|X>i is, Ricuii icminum iorm^ acnnila. Crailus autem qui frudani
hunc ambit coitcx, levibus inciliu-is vulneratus lachrymam fuiidit bAeicencem, acrem, urentem ;
Jiianiubrcm liquis fructus holcc dcntibus confnngerc conerur, mox iniigm acnmonia Imgua,
luccs, L.vtera-quc ons partcs vellicaiitur, intumcicunt, inHammantur, qux (ymptomau mors in-
tcmpcl!i>.i iKin r.uo cxcipit.
Creicit locis arenolis 8c humidis in M*Ub», prxfertim circa C«bm .- femper vireti qnounnis ma-
" mros fertfitiftas, men(c viz Decemba
njL^ Folia concnu& puiverifau ulceribus in(pet|HUUr ad fiufipfaffl kixBriant6nque camem tollen-
dain. ILaiism folia condfa, & cum Dubali ncdbas in nodob confma ac caldada conndfis 8e
fpalmo aifcciis partibus utilitcrimponuiuur.
Vng. ibo. Spccics Acccolx undecima ieu icutata repens copiosc provenit juxta icaturigines aqua>
rum in cautibus clivofis moncis 5ia«wdwfiipra vtcum LLmdktru, necnon ad rivnkliiiicailfiagpfir
. rupibiis moncis CaJtr Urit iupra lacum qiwndam noftncibas IM^ Qm didum»
Pag, 194. fincmcaf.^ aJJt, -C;..^.
Atriplc!c m.iric!nu M.iuritanic.t foliis Polygooi aifai#^ iomitw -an|bfiifiok valiBnbTomiidiii^
quam apud D-PlucJbitt exliccacalu vidimus.
Pa^. 195. nJJt,
dahnu» angufnfblins ikamAia» finguiarii)as« vaiGulii Burie pa^omeamula faioomibas iadufib
DkPlnclmei inagrotinoalmeiifiin«emb •<
P/7f. 199. AJ jinctn patriti.t tJJt,
Plcnioicin liu|us pl.^iu^ dcfcriptionem VKie apud D. Hermannum in Cst, Hort. Lngd, Bst. fub
iit.ilu Ain.tv.uui indici fpinofi ^hA Iwrfaaoa^» Kaiiiaurapala Zeyldneafibu h e. Pua ini Aovip
rantus ipinoliis. • ' .
F^. aor. In liorto Reverendiflbni Epifaopi Londinenfis , cuju» frequcm infaao ikppendice.
meiiiio» Aroafana iiieciBm vidimus maximam, humanam altimdinem fupenmem, quamarbo-
ream merit6 appelicB, fbliis mulc6 pallidioribus qi^m pnrpurei vulgansfpias eredis: ipicisetiam
inultu qii.ini illiiis gracilioribus, tc brev-iorilius fi modo .idulta: fucrint, coJore minijs faturo., at lu-
citliafc^ ^mu^e Cluiii iq modum iparlis lcu dooiium depcndentibus. Semen nondum petfeoe>
lat
Digitized by Goo^
AT T E l X. ' , 857
hit Septembris medio. Vttin cfttt Jaias aai lopa nbdam fivdat, le <winibw aotias natn-
nndii imnus propicu &ib
P^lf.aoV ^Ojl tin. Gj^. pro fcptima AmjTiinti fpedt ajilatnr^
7.« Amaratuus tnmor Indtcai foiia Trtpilit, fiore tSe^Ouo eoim & tr^Mto Vari^do Broyil.^irodt
* ,F^,tO%. AJ fetumUm ffteimJ^mitm,
• Hsc ACntmi Americantun Parkmfoni oA» Hdetar, Jdaiinlmid tanwtt min in onmiUis eonTe>
tiiunt. D Knnijfer in CaMl. AGrum Aniencanitm Part. Serpcncanam r.idiccm magnam vocat,
foliatjuc c|iis niaculoG elTc .iIIltu C^vclainincniuni mftar, quibustamcn minora funt, nec Afan no-
Aratis ma)o:.i, quicquid dicac Pjikinfonus. G iimunicavicnobis D. Pati-vir folia 8c radioem cajof
dam i^tc e Provmcu Americc Terra Msnana Aicti ailaca quam inooLc iftiiis K^onis Strftm»-
rbm ntgram vocanc Radices (ibrofx erant« nigncantcs: foBa.podiioillii loneis infiddbanc figini fie
nugniriidine iblioroni CiKlidoaii minaiii, veram dreara ooi crenata ad mMum Caichx palu-
ftris quibus & fimiBa nfiqood niiMn, Bindam pJantam iiocHDiddimus apud Viriim inlignem
D. Leon.Fluckntt. FtNxiiMiciiqBadiin vehictniQoociilMab BhJmi iMf^^pim 01«.
^^ojericano D. RtmfltT.
T^.wx. KdU itmtKUtamm^mJm ^ tmufftek* KtUfmmmi U. Sloane tl^ntmm^t fmk •
ifnlm» Shepey.
P^. 117. Ad jmm Cjp. XL p^o tertU StOafrtl^ aurta ffiteie aJJntur, •
• • 1. Saxtfraga mtrtm luhmu faae Moril. PrA '
Satisfireq|iiennrjinqiitC*reperiturioriTulisaquzduIcis4fe^ RlU ge.'
ric obbng», Imni, huta, per terram ftrata ; flo(culosin aBs luteos; qoin & jidnio ftatim inpiini i
Saxifraga atirea moncana rotundifblia di(cemttur i filJianilll deau ^fflTfiltriil tc fbcnu kof^
ciim alterius mootanx iint rocunda & rariora.
Sarptcor lUom ii»U||mtnniam noAntt Ip^^ vvAncammdBillandefidfaklbcihnia
&liofumalifc . ■
Ttg. ll<). fofi Im. 40. sdde fftcum fe^nemm.
8k Lu^Mes. fitrv» «mxmm Ji^imi aywwaj writyKw, JLt8»t»Cmf^fyBmu tm^ Hetinai:^
Refertjinquit, variegatoooloref
Viiibus Laducae adde iequentia.
LaAucs frequens elbs Veneri adveHatur ut qood manm^ ; unde ipeciem eiut quandam VeterCs
Eunuchion 8c Aftutida vocinint: cavendus ergo ib imprimis cft qiu liberis operam darc veilcnc.
Hanc ejus facultatemquamVk ^peiius lcviteraitigtrousj quooiam noalensmomeoa res eft^ ucnun
jnadcandimduximus.
7t^,%%%. fi^ tm. ifi, mUt,
VimabtBmD.Uiifiid 'mJ^sitim,MHff, mcmui6$ mukk nomat» UBmji /jl^
0ii$mt/f9 ItKkimtfiSitZtppmnhxi ik Leftaca ^vdld* alMtft lanpiftiora Mi» liRt. Jlf.
P«r. {
In Catalogo Plaatarum in aM»X%f. Pan^ euuuiutiius acodttm «diaramit IXTaMr, i
j^jnecraaiimdbiDfeaia^
I frmrrfm fit, mff^iH •^lnfgfKii ID* AsoOi
Qt^ix quomodo a przcedenti difterat mquirendum. ' ' .
f . 119. M Smm Ce^it murti it CbmJriiU sdJt,
tkmmt Tt^umfiriimlmm ftfmmm bmOHfit plit A KBnMMnm Cab Hoit
Radue nititur digitum cfa(Ia, pallida, fibrofa, annua, c qua prodeunt folta Papavcri horten/i non^
nihil (imilia, duos cranlverlbs digictK Uu, paimam ionga, giauca, ixvia, carnoia, albcntibus venis
io^nica, per ambitam crcnata. Intra ncc aflutgpnt tdtiUi, cubtto longiores, in aliquot alas diva*
skatt, kves» palBdd virences, (olidi, circa caaimiM vero fiftulo6. Hotum firaidis nodis hacreot
hk fam oUis petiolis, auriculaca, infiMiorihas btiora, 8c profundioribos creais Indfi. Apioes trerft
dnmant cafatda, Sonchi effigie, (quamata, aux .^ugufto menfc explicant ilorem, congencnbus af-
finem, ex numeroiis petali5,planis, Havis, adoalin purpurafcemibtis, radiantem fteUam uiucanobus
congeftum, (iiccedentibus femmibm oblongis, albis, fiuigofis, fcl*^—»^ .l^^mftMi^w^ ^namMilBinft jg.
lioeo pappo criibiic. Touplaau(GMeck^amato,ingrato. •*
P«X. 1)6. ammmm mmthmm tffmm ChmHIU /Ww C & i IXKowmnis CMsiaMa-
tmn ef.
?ag. i;8. WtrMtUmffutuofum fol. fuhrotundo C R i» Virco EdiiAiirgtiifii & tdkiAi i» Ifijhmr- _
Isndia obftrvavit idem D N^vv:on.
Aliam adhuc Hieracii ipeciem Sonchi vel Chondnllx (olio hiriuto ad me (iccam CFanlmific dili'
gens & induftnus Botanicus D. Doodj. Catdis erat iemipedaits aut paulo altior« nniOD fillio ]adnia>
eodonatos ad modum Pulmonarix Gallorum, flores panter in Eaftigio geftam non molmnec valdd
mfidbs, luteo^ non grandeii, calydfaasianagjiiofis. Semina parva ntgrad&vidennirPlilmoaaris
dsa» AiliaiaGiaibflcfiBroCidNiinn^ .SBnt6mIeonisautSonclm
Digitized by Gopgle
1858 H I S T O R I A P t A N T A R U M.
Hac pUott aooedk ad Utcradvuiaiiwdiiium ibiio C. B. Flores ancequam '
«periantur rubore quodam dilutiore eneriut tindae videntuT) nt in Mrolbtide etiam ceroem di
F^. 1 j9if».9. SfiSm tbvmu Tnimmmui fmmi fic d^Mt D, Bmmmm «ar Cm. Hoa.IjmL
• Bar. .• ■ ' ' -.
Ex (i^ofis candidis radidbus aaoiaimis fntticant npvi (iurcult, (e/quicubitales, tenue^ iii nnii*al-
bences bacfccntes; foliis concoloribus, longis, anpiuii^ parne Jetacei* ab imo ad fiunmum u(qi» •
dcnse (iipatiis ; quoram faftiftia in complures abeujKmnMOl»» fiAlMnMi Catlyte.obibngo iacano
n-.Oviicv.- hir(uto-&rqu3mato flarei lutcos, cx multis jiettfa PUd» in fB/nOLi^oEA amffftf^- tp^
in.iicnli facciiunt in lcmina aciwul3cna.i, gracili pappo crillata. - • • „
. .»
^5 ^"i- ^^J*"^ ^UL fn Jkam» {ftim» ^uit m^i$immrt . .
1 7- T'''^ W" imSmrfmmn.kMi tnffmt /iA» MagML Af^^ad Bocair. Monfpi
I^adix etcfalTa, brevif, fftmifa, ijuxm piara capita dividicur; c quibm muita naicuncur ftltt^
tonga, angul^^j (^i 'iii'>> ^i^bra: imcr nux- jtu^itcaulis palmans, cavus; rinram In ^trf^ij^ $ntM fl^
TMBi» SooiriboP» modo Iquamaturo, faa ouoorem ; Smm etiam nuous»
InptaiiiaduevamLaaHc vetfiislbgnnm Matotnenieflaiet; .1 v
t6l. /fa."!)! aifimm Mtfkii IL fr« ^t0.jgimit tfim^, . .
4. PififlSrcf J^mmmi CMa ftA^m fUm Humm. Cn; Hoib Lqpi .
Nbvum ( inquit ) hoc fltaficidis genus cx paluftribus C B»>ne Spti \n hortum tranflatnm ^lib
efl ronindis, r^ii,cienattH Calthc pajufttis facie< radice Havefcente crafla, cactcra vulgari nmile.
Hanc pUnum-ca«rande fioM ia^''nefcmof» onnfto apud D. S. Dmdj vicGmus» uode eam Pc-
nlKcn tinfi elli conftat, (cd anonulam quandara ftirpem Petalitis folio, Bliti fru^u.
^4^.164. Cottyza 16. icu Mciiteniis fobis retuiis iBtfrem. m hortis Londinenlibus noiiune Scr
necionb.arborefcentis C Bonx Spci tnnocelctc, uc memoauit D. Tmcredm R»k/Hfm. At D.Her:
nuniui»Caiinam Afriranam.SBnedpnia flpcc^ feliii tetufii 4 BooMiMapa abkidjw fa^ flotitii.
dilbajdibotiiuwiioandiadsSiBiiedonb&cia&in^ cmemauiftoacaim^
ntic
»' T4^*96it. fimm c0fitti di CmijA^ sdd.
CoajXMt Afruim* fdHt Stechtdii titraut Gallicjc Fafdc. plant, rar. Bicf n.
SiifT^i!tcx peJalis eft vel altior, Elichryfb II. C. B. fimilts, fed ina^ lignoTus. FoKis pluribos
Scu.'Ji.utts citiinz GaUica: fed anguilioribus : Flore majore, cujd» wddq peulis longii & anguftu
circuinr.uti.ui;r. Raiiix Itgnola, maUtfifcdidinnBacai SMHn fnypefoiw. In A|ne| jrao» 1^0-
mooc. B. &p. 7i« JUja* ooU^pb .. ' . . ,.'
BaJhw »at. M, Qauiam AfrkanamUitignfelig Ha». iiwjlPlBitp»
Ptfjf. 170. //»». 18. 11. jl^eri J^cie imtrfmmm^f «
.. viruianttiuu Hernian. Cat, . . - \
A^fioanCapkW. in.eadcmpai^.«<UUaauipCK^ . ' ^
ft). 4fbm^flHmmbffilmmmimu ftmmirmmtihn HBrn«ii.Cat. LqiA Apgb '
• Altiijs aflurgic qu.\m Afleres Novx Angliar, cmdilmi robliAiib ptHEMC^^ in breves, conoolorea ra-
aiM dnrififc AA« Trqpolii fade, led njpdjoriba^craffioiibas» perambiitum nonnihil dentaeb, in*
ferioribns nalnflun xquantibus, iuperiotibos iriA nMndiibUir^ aopiftnnbm. fMmi araplis, lio-
laceW mecub dilbo purpureo flavelcente, & in alheiiiMi feRwn.m(«nie; Snbeft r^fibr(4a»n-
vax, numerofa fertiittate (e propagaiu.
24. A^tr Hiradt Btlgue Im^ilimi fmkiAitmt fierihu fitmmi vtoUeik Hort Leyd. Hcrmaiv
Elegancidimus hic Aikr, humaiuni akitndiaein longc fuperans, fundit mdieim .tlbam, lignoiani,
pcrennantem, mnumens tcnuinimis AbriscapiUatam, c.x c^ua lurgunt wr«/w qu.m>pluima,glabia,
pui puralctntia, Calami craflitic, inhima, circa faAigia in trcquentcs (utculos, quad in (peciolatn pa-
luctilamcoticiihN iobdmia. His linCia aciluerent filu^ ablque petiohs, (iigituiulonga,du6iq.crant^.
veiftaiau,, piana, cnrffiuliaila, mucronata, alter.i parte glabra, la:te virKlu, altcri ex viiidi palleicen.:
lla^ minieM&eunaB- vemdis t media ooAi oriundis micripta^ ad extimos linbot purpuralccncta,,
& aliquanSo levifiunis, vix coolpicuis crennlis exa^au; quz verb immediac^ cradicc prodcunc
fiipcrK>rilyts amplioraliint, fulta pcuolis digitalibus, alaos, ex viridi rufFclcentibus. Juxt.i lurci.lo-
runi talligia eminent captula parva, brevib. anguihiiimis fbiioiis, iquamatini diipolicb, vcRica, quir.
.biis (ingiilis iniidet fUi itdlatus, Aiieris Attict bicie, inodorus, radttioi»iilifiiaidtt; radmpiiqpore»'
viplacps, diico parv(}, flaveibencci» abeuntes in/iMma pappol^ cinam^ moif oongeoerum. . «
sf. ■ 4^ Hmim ailgm Imlfilki mnkOmm, AriLi JiM^wiIimi HamMn. Hort. Leyd.
reiccndi modo cum fupcnorc convenit, fcrens radiccm longc latcque rcpcntem, al-
ban^ pamm hbr«iam, ex qiu prodeuac fdu piacedetti jimid aUiiiuli^..ai p$iuIo aaguliM>ia, ngi.:^
« « • ' i ., £on^
Digitized by Gopgle
A'Pf.E.3^J) fxT ,8,j,
dior», miniB gUbra. 8c quodammodo finuaca. Tnter hjrc eriguntur cauUs bicubiciics viridantes aA
TadKcm n,h.I .tur p.irum rubentcs, fVn..ri, rupcno-,k,5 nRiJ.orcs, duriores & robufho^es, c.rca (uo;
ma h hRia ii, t,cq.icnccs h.l.ot.» «Us mag.s exp.inias, umbellam mcnoentes, divifi j kftinenceiui
«pituhs parMs, CK loag,o, .bLis|oi,oIiis Iquaniniaum difpottis,/?^« nriori paul^ maiora ez aUuttbnh
n??ii'SSi p^^ftilfc!'^ """"^ iiicunibfflidbii».^lifcokiM^ ht&Sn m
i6. ^tbuficHs, SUchaJufolm, fion wno Hcrman. HoiT. Leyd. \
Inmontolu aridis ad Cap. Bon. So. rcpcritur. Conftat rsiic parva, lignoft, fibrofa, fi.fa,.
r^C ^ «» °"g<>'^9"-™t« {»l"teus ftcllx inftar, cujuslnedium umboncm
lid^ flavefcentcm angunt fol.oh, r.Kl.orum .naar, ..u,co colore fulgentia- His ienelcenbbul fcc.
- • •
47. AjhrmHcm BftftrUm fib^ mkm',
Siccura nobi$oftendicClan£ Vu^ D. 1.«»». Plnckitet.
z8. Afn Afrkmfgu^mthaimJvbt jmtMk
^^gjjjyp"*"' -^'^'«-««»* -^K^r» /iK rsdkttrmiffmmi Heniuii. ^
A|Mbh»^]|ab«toUbiiit nomAMMiMiiAimviiknt
wJ!!fir%°^^.j *'^ '"1?"^/ pedicalisdtMiata, longa, latiolcala, finiti, crafla. foha
wmcMofa. &p« ^ : C«Ar fe(qDtpe<yi» io&t angufta hal^ns fine peTcuIIs. fWfiiJt nS
^^'J^ • «?™«wcreii«ii atnbonem dngentibus, qui m papoos j£k;
I ns calyx ftnatus in b.iri fohis vindibus coranatur. — r-jfifw» «w. «-«7
In nerbidis Jocis nionds Serrtne frequens cft &: Junio tpifnff flfwtti
II. yif < mtm Ctimhi^t fiiik ScrofbnlmM DDdart. mem.
Item, 1 i. Ff7j« Mtrr* AmtricMM ftlitr ferrasit arjrujfu fuktm nervtft Morit pradad. ' '
Rem, 14. 0Mrea kmmili Alf ins Morif prdud.
^JHxc m omnjbus vulgari accodK, fola paiTK.uc difo^pans : eft eoim Yuf^ auii4 rttl0ui'tiji(l»
?0g. ediem. Capiti X. deHelichryibieu SoBchadeaBiitt addantnr (pecieikqiMitnt
fc,£^r "^'""""^'"S^ «^"''"f»^ Pl«»^' ^***"» Wtot idboftis/fruticofis, in mult.is aU fub*'
tf^i' 'fe' P«.q«» 8ci^«numcrofa/«fi-r. Abiwt«ofimafer. cand.cantu, ubi pnmum cn^
rr!.'^; *"f'^"*i cum gravitarc odorata. Fl^e, la lummis ram.s umbcllanm
owwefh, lutei Ageran flonbus forml& odore pcriimiles, vcrum majufculi. Rad^x Ugnofi, mim.
ttu digiti interdum cr.iffitudinc, qui tamen finguBs annis perit. s , • u"
Laso CJo provenit, & copio*e arca Madritium iuiere CoiDphieeofii aliaoiio ffO^qi» locis in J
•gns, ubi Scptcmbn & Oaobri florentem videbat aufiai. * ««• la
9^ <iubiw gflcBiquo rcferenda effct f,rc planta, nec ad hunc locum peitinere putarcm, coni.
modioran qmnnndii^ tandiu can, IliRoruc infercre diftidi doncc tandem penims c memoria
cxcidit & otnif& cft. Duo lunt quz mc haaenusdubiuni8c fufpenfum tenenb i. Qj6d nefdam
an pappofa fir. t. Quod m,hi nondum planc conftat aA florem habcac ndianim an^crb nudum ;
quamvis ex ddcnpnpn.bns Qiia: eias cxtant nudum habere colliginir. A reliqois ccrtd StOKhadis
Digitized by Gopgle
it66
* H I S T O a I X P L A I» T A R U 11.
Btiicbrjfum 4fricM$m imimim ^l^-w.Magnol Ap?. Boeaii.Monf. Eikhjlmm i
glakrtmemMfi fitktmmmMtgm^, fUnam. Ob Lcfd.
iS^iXT^fmbus adh^rentem oblcrvarc potuimuO Ebchryl, ponus qoam Agcrat. fptdtfom-
SSaSl Nupcrcuni Wmi«flbmBouma Londmcnfo m.hi affirmarunt plantam hanc m.n.mc
mp?.famX^^^ Quin&.plc Cutvidco)» Appcndicc fcotauiaia
iuJin miitat, iCWjflS oatiot» «do&oi.
' ErShuiol»i™''«««Mt'«»>l«. pei>.«,n™nunquim amplK.i« lisnoO,, firntt. in muko!
^t:,^u;"<2Sum Sn- <^^^^^^^^^ An-HcnoCW vjai ,=cod.n,«,,„«l™pl,mi.
-S2lr^ r,nEu compofin fquamub, ut umbonem mmedio
SSSS^to S^^^^^ nocabahccr circumrad^n. §cmcn minus pappcfcca^ Ciuyt».
' «SlJr^nu &peniiustomentora cft Chn-focomx Germ.anica. angudirol.x fTon? ex aureo niri-
Van>r^fimili$ nifi auodfbltt anguftiora & breviora, eommquc cx abs ramulos mumplunmoi fohB
nJi^KC SSS X*denfflln.iinglom^^^ funcm.norcs, Iqua-
SmI' t S miS^fplcnacnribus cx igncfccntc ebcc.nic« c^mia^\K^^,^^f^
Pmmm ffMaiam minutiflima in pappos, femine appenfo perquam pufUlo, abetiffli* iWGivaiie.
loneioies ramos divih; l oliis p.iuaonbus mult6qiie M»>pqi«W
qXm!n;mustamcnquimfupcriorb, [Euphrafuc Utifcli« ItaB«Crf.] q^iodammiyb Tm.lk»inh»
iegd. Botc & feminc cum pccccdcnte convenit.
CbafmmmfU,/!vtF,U£»JiasCm. a.^f> T^SiBjfBP^^-^W^ * ''''^*^ Jhdfukt,
I^JmmtmilXtkdateL
. ■ t
XU^Afriama mcana arbarefcem tdere Salvia: & Rcjmarmi VMlgo Hcniian.Cat.Uya
Qpanquam hxc arbufculi WMnen Ch(yfi>aim« nonmercri videatur, quod e|(B flores aurea lucc
iwtTH^ant ; Attamcn ob flomm fqoamafam coryinbaoeamq. ft/"Auiani, & ««n««^^P>PH*"|
difpoluioncni, iupnmaiiim planuram pirtem. Chryfocora» W «yfimikm^^
cfle ex.fhmavi. Spontenafcentem repcri loc.s iaxofis & iaiebroft ad iWllcm monw tabdan Opitt
Bonx fbcJ, undc irHocturo tranflau Ltta fcrtilKace gcrmmavit. F,R,r roAutm longam, obhquam,
nallidanL, ia brachia divaiicatam, ex qua virgulu aflurgunt co.npkira (nonntmquani unuro;
SfepSnve pedum proceiitaie lipiola, ramola. candida, incano toinentofo comce v-efUta H^
adflant/c/;j,S.iIvixqu.-id3ntcnu5 (Tmilia, rigida, crafla, perpetoa, lupra vintua, uuracanaiaa, inicnpw
numerofis obliquis nen'is, c cblU media m m.trgines exporreAis, rapotttacns,aman. aromaoa,odO-
ris fragrantiffimiex Roiinarmo fic Silvu mixci. Ad ramorum cacumina Bouftpt™»»
quibus apparem parvi, iq««nati tomemofi Ehchryfi vulgans effigie^Jirbobstamen anguftjfli-
mispurpuro-vio&OTgpmibui orbicHlum palUdum, fatifcence... m tcnuiffima pappefcentu/rmm-.
^fenlibus Martioac^rilito »231?PS!i5 ^''"/^^^^
tutibus rcfpondet RofiwtoaOl^uro ex ASakine pcokamii pi«ftan«ffimumdfed^ppgwm
5speHeodaiia.docnit "^.^^^^^^^^ T.^afr^fctns Hem. Appeni ^^^^PP^
• SuRxit in borto Bevemingjano ex fcminibus Pcnivia advedis ad altitud.iiem fcx fcptemye pe-
aom, «tKuBs Hgnofis palUdis, lentis, gcnteulatis, valdi ramol.s ; /Wwr bmis, ex oppoliro nik.:ia-
bus fornii&nKiKnitnc^tic nclcloquid affinitatis cum folus Cotti hortorum, fivc ewm.^"'"'"
Ipuiici flcll u.x h.iU.-ncibus, per iiiargines tamen crcbnus fcnratis, tnbufqueperloogicudnic.il «7
ciurc.itihusncrvisinfcriptis: ,id foliorumdxortuscirca ramorum caCumiM Cp«ymoolis,par;
Tis, ab Hidiiyio non multunji abludennbus, pendulis, herbaccis, difcoidibusj^modo »o|!"Pt modo
tribl» quatuoi ve fimul junais." Semkiim cxiguis, ut conjicere powit, pappOD^ ao petteoam CamCII
aatiMjtOTgi bucu^ucnondum perda^j iaporc fcodorcnttUoewdqiti»
Digitized by Google
Lib.XXXIL 4TT.E Js^^D I Z '^g^^
Ali.ini aahiic E!idi^'(b affinis fi iiticefccnris fpccieni k prjecedcnte diverfam k D HenMin«» .J
Ab unciali mrfola r^Uice muttaf fibrillii aaitteitte 8c albida cute vefNta onuntur ' i
u^;, vixpk»umqucpalnures rupimpotiiis acvebti mtCTam reclmati quam reS" in^L^Sl?
eueme rotunai, molles ac tcnucs, fubrufo vel etiam purpurafcente oolorB . rr ' ii ^ '«
po/Itis. ni..de vi:cncin.,s, &.liqu.ntulum craffi. vdKSJS&rfb^;&",!l^
i>fate*;^Folia prxd.cla h.i>entur .uluper paudora alu ad T=imnkJo^SSSiS^lZY
p«Tora»B aftannx; atumcn confpicuo fuffiJu pediculo, & femundSTiSdS,^^ £"
propcrummum>o. t.fifve ranu.fcDloi *<fcubw fclK>n^ ^„orum /ingult^StutriSS
Ls, in nigruni acutuni jiic apicem dednentibus cxinipolito obvaJlati, barbulSaiurit oWnrio^T^
dilcum mcdium lutcuni cinsentibus conibntei. ^nNca fiicCBdk DUMia hu^in^^^ ^ '"itqiie
odoriiuUus,acfaporiiitera.iurumacliUiunmediw. alatum. Planca:
Martio& Aiiriliyieet,detnde«x(«opem. Oo|ii«»admodum nafcentem obfcrvavit Anftorn^ «-^-
(ocain oram mantimam, campofque adjacent.^, qui iCcntumcellis Caiccam vcrfus itJr Ji^^
Donav,tmocx.miusBotanicus D. Jac Pctt.vc. aijufdamplantx ^rcrra MarianaS amolo ^
qua: fohorum d.v.lur.^ .id Erj lmium vulgare & capitulis. m fummo conglobtttis ad JacobSmS?£!
CMitimaj BrafilitnfibM Mart^. JnKfw Brafdttnfu foUttniM^o, rtrrm*.
Marcgr. *^ ij —
hi trium pcdum altitudinemexcrefcit, eauU vindi, intas medallalb { mun ab ipib exortu numa:
ro&arab.unt quatuor dij;. lonie, angulja, pcr ambitiim ktdlk, fan hirfatie F«dSX & SSl
Lt) &moUilanuguiepaulum mcana. CadU fuperius in qoanior auinoue fer ai7(r^/
|lp«rgj, & foliT;^:, obrinet, foli» Hyflbpi fSTfi^Efh
flortim Senccioms fim.lcs pallide flavefcentes. qui ui pappos defmuiit, vcnto dilBpaMes I^^l^
|us plantx acrcm &c calidum laporcm habcnt, ac co<aa, contuk acaue illka f^an» /calu«n
Gonqoe oorpons part^ ^ — «.««wBoiia^
P<7i^ . 1 9 j , Cacaltit ffteiehut vtl fi mavM Enftimi Camubmi aii
^^^'^^'^^fi^^m^^-^ih^, mmtmmBh Herman.Cac App.'
Hoc a •prxcedentc diftinguitur qu6d radiceshabeat oao.atiores, *««/fi humilioies & teoniores «v^
fcfquicubuumrar6excedcnt -s palhJe virentes, puniceis lincolis icSril»: jSSSS^
«4 ccenata, flores purpuroos Eupatono Enuk fobis omnmopaiea. ^*™*^ fiBtaildl'. nrta
... . - i-
_ P#£. 196. Gnafbalufexiiftu mitum, JtferifHmi aJde,
Hxc {pcc.cs plus dupfo minor cft Gnaph^ vdgari. Capitula paac.or.bus flonbus rtotalcs m.
OOmpoAu funt quam m dlo.ncc in fpha:ricin, fiKuram adco cxadte conXbat-s at nlS
Menoneotofs. Caliccs florum Imgularium Lcotaliuml magnitudinc us ncS^ fii .2S
^"g- ; ^J- ^x^j^ $. f«»M Cmk< ^(«w inttrmftm
fiwi^lJr^.— ^'^^'^ ^^^^^ long«ni, tenuem. ablaiiff
«Wfcmodopbhquc modor^la m terram acfccndcntem. cmittentcm f»Ua riSda/aalffla &
*«na lonRiora,poD.ccangua^ra,circ4mafBn«Lcrenau, & fimulc^a&S^ hS^
foc fuR>cnt,b.s a, „uca. Intra krc prodic mSI^ t< pltnm^ bi^^^i^^mSS^SmttS^
buu« tcrnolvc raxoosfiibdivOuv. ^I&M^ ««ft-ESS^^iqSS^
■ ■'• • foboii^
Digitized by Google
|86X HlSTORIA PlANTARUM.
foliolis cireumvaUau/lirtj Q(cruk«. fiftulofiMi, orit UdniatK, quos. exdfiunt fimM fiilc^ bariMB^
morc congencnim. *Circ*Tingpdcai AfiicKeolbdwOWi
*
Pag. ^07. Itn. 50. aJJf, ^ • _ _
' Huic Ipccici [1 1.] valdc fuTiilc cd li nnn idcm Cirnum «aglQftilbiilim C B. f^ftFlin angpfH-
ora & raris aculcis praxlita eilc liicuimtr ; capitula hilpida.
Ptr. ilo. pi>jUm.i4- froncifa CarjMiff>ccit aJjiciatm-,
^ CsrJmsffcM/oijttfhJuJflv^TtkuaSBtA.*
UsJkt cfi pcrcnni, Raphani liortcnfii formi, cralHde pollicari, loi^gitiidinc pnlmari, circacxitre-
ipiunniinolajraiDuincraniulciJas hbras diviiis, raris qiubul3am barbulis, uc Scradjx ipiaofafitB;
Ibc c lifmeis filamentis funi^uia: fubAantia: muftelini coloris iiwernwus componitur, necnoti ex-
tcrno niolliori corticc eiatdein coloris ofateginir. F»l$* radicns capot muitipliGatis cefpieibus coro-
nantia bi evtliiino ipli adhxrent peclic&b, iMuno plemnquc minora, latkudtne unciali, (btidam (or-
tmntur tiibllatittam pr<in 'i p,\t:L:, qnr dcnu lanugine obriutur.candid.im, fupirii vcro atrovircntcm,
fed macuii» (cu potiiis lincu cjuionluam albis interruptam, ob hirfliticm tuni primanum nervum^tum
ipfilH prnpjpines occupantcnhmtx vcisiui latcralcm exrremitatcm bifurcata liceram Yqp^gj^ imw»
lanmr, & poftea in tenuem ac flavciccntcm acuioun, iongum tamen & fam pongenteni, termtnati^
tur, imo prop<^ exrremum foltorum ambitom iti ordmantur, ut ipla velut cnlpatis oris evadant.
iiibilantia exteriore ligncK Hbris conibinte, medulli fpoogioQ mcH foltis nuiltis, ilnisiiimU-
Ims« fe^ minoribus omati, & ad moitca intervalla nuUo pediculo ^ 1 1 adnexit, rarb in ntmo^ 8e
pimpaucilliinr»;. di.'iitsacbrcvcs,undeinipfius faftigio, quatuor lcu piiira notjntui- eafitit^, nw>^
confcrttni (i n ikiuca)llcfta, ac brevillimts innixa petiolis, magmttidinc plusminus nucis Avdlanar,
& priul<in.im floicm cxpandint lotunvb, viridia, c mukis icjLi.niulisinlutsan, i' i.igentcni acule.
ymdclincntibuscompolita; F/e/ ex plurimls liolculis atio rubcniitJus, & cx iploium ccntro album
fiamen profcrenobus dcnsc pcrpctuo )undis, ncc ut in abis Cardnit dSatatis donec ficcati dccidant,
confiar. Snmi» dcnfa acalMinvoj^umhnu||me.iorB^^
us cxift.it ) perquam fimile eft- feidnibns Cafcku Lenbofi rolia TVxa pianra rcliquorum Carduoruju
odorcm (jbtincr, i,iporc cftinitio dtilci; pofl .jmaroicm relinquentc.
In umb;oiii lylvis ultra Tufculanos agros cxtcnlisqui prxlcmmitur Lavicano Anagniam, &cre-
^*"* pent dclLiipcicinis .lucor Jo. Baptiila Tiiumfetd.
A ,-^,..i;r f .arAiuiw pnlyacaiitlMim feaindiim Gar. flmag. tpan ttimpn ratA»» J^g^
habuimus. • . • •
Ctnbm BMkm^m^mmtciim uaiii rfeiife. mmm.
Exfiocatomvidimnsapodenidltilfinnim Virara D.Thdtmt.
Pag, ; 17. /.^4. Pre ftctmd* fpteu Cardut fitlUu, ftu frc frifme varutste pauttir
s. CmJmiijMLumftltmmttgni fmmk MfS"^ App. ad Boon. Mm^
• ' • -
' l>il&itpredpue a prxccdemefeliornmfiilraiaiicinliocinta^
Livenic i). Tmtm/W juxa rivulantBAum Vtfttt tntcr CeiKftir ge Vmnm»
* Pajt. %\r. P«^ fieiiiHUm Cjmu fitatm fn ttrtui imerferutur
Cjanin CtntaiiriaJii fnttk^wk LMtmnJulte folu caf. B.Sf. Breyn. Falcic.
Fnitex milii videtUr lignofiis quancum ex ramis miffis augurari licuit Hi guadrati, lignofi, nec-
non iiicini liint, binis alternatim ramis. Feti^ Lavendulx naud diffinuUa Icd breviora 6 regione ha-'
bcntibub pi.r.lin : quoium luiiKTiu.icibus capitula eciam e.v adverio bina innata, haud crafla, polliccni
traniveiiumlonga, lacis incanarum iquamularum Sc mcmbraiuoearum iquamulis, Caryophylli ipi-
cati AiMinftcaifcufoiiiinl ^ mor^irabricata; ftaminulis refena' Sernuul« (imilibos quorum cofac
me latec. Stmen magnum, oblocMim, pilis molliuiculis araenteo oolore (plendoitibus hirltxami
longiiGniiiquc in modum Stoebes Rolmarini fbliuPbiuc, fed Id pboenioenm tendcntibus ootooamm*
Pag. IhiJ. PreltrtiaCj/anifftcitinterftmatur . .
4. Cjanui major A^imftli» m^Ttki^^
E rMHrecarnofa, dnerea, patmnra carciter longa, infra digid craflMeiA, In minores- tenuiwilw
bariiulis p"A^l^fJs fiivil.i,guftu liibadftrinKcnrc, m.tiilu inucoQ. Marrio nicnfc plura cxcunt;^o/ia, craf^
fa, denlo Uca bi cvi conicnto ipia coopericntc citiHul.i, pnmo cxcuntia ad Cyani ma)oris vulR.iris
Ibfmani .iccdjatu, iptce acutiora, digirum ciicitcr lunga, vix imdam lata; iucccdentu ; non
lantuiu pra:diciis (uc plcrunque iblent) ma|ora. verum eciam crilbiis,qninqae vel icptcm piohindis
ificifiins diftinaa. Embdio fi^ontro oolpMe caca ApriBs inicietenmt fed lignoTus attollitur caulk,
pialniarem circiter longttiidiQem obtinem, quandoquc ramofiis, extemdflriacns^acfiinilibusfblibli.'
ccrangullioiibtis inlignitiis, qux nullo {icdiculo caulcm ainplcxantes, alawm quodammodo cffici-
luir, prjclertim qux rioiibus lunt vtcioiaicb, «juibus cti.im laciiiu; defunt. In c.iulis .ic ramoitim fa-
ftigiuyi«r»ap«^uiuurmagnttuduv4iu«ju&«oloicCyani majoris rulgarb^ uci cft Uftmen Honbus
obc:
Digitized by Gopgle
tabcfaiflis fubfequens. Radicc 8c£b&peiauitt, noii cainealbpk inoieC^ Humoie'
nttnio coriiinipinir.
Saporc cft amaro, 8c odorem vcluti Cinarx inter manduc.ini.km reJdit. Folia acie culcelli (caii- Knr.
ficatt vulnenbus etum majorftas appUdca intra diei Ipathim eadem ad dcaericem perducnac
la alciflimoafperrimoque illo Apimi IVOOH^ (qpem vt^ffii HntDniCBndakii imniiiiac) ab An-
lore pnniaBiepeitt eft hxc plaata.
ft^, ^l^. Pe/? Im. ftftimam tnterferantur
7. Cjmm Oriemalm siter fe» CM^Mtm{olaaim yZgre fifiuUfo cmkliemitt Hort Pari£ HeriOaa
HortLsfd.
JJmJS/hdififmrfin-eoflmeoianSm.
Utm fm littt ptulsfo Doditt Meok Herqiaa Cac Lugd. Bat. Hijm ^teime» mt miftt
IXDaody.
■ ■ " . ■ • - t . j
Tt^ 1*9. Mfinem Ci^ \nt pre 11. £>ecie J4ee.e aJJatur j
^:t. JtettJmt0Critiet/9liiiCimirmisDodm.Mcm. ;
Pag. *JJ. Htlemum iMjtcim flcre & ftmintmmJmk fnwM Hepin.Cat« . I
Tag. 3^6. aJ fintm Cap. I. pro i}aintaff>ecte aJJatur, I
HtleniHm hiiicum ficre &femwe maxtmts peremieHarm.m. Hc)Tt.IjBji. . i
Pe^. )]8. ftfili».l^ fro tertia& jiurta OJoMtiht j^eiehM MUamm * . |
CdiiMawimrmfviiifitW^timea Hcnma.Caic.non.lag^ Bat. , * . 1
•♦
IvGnort arvenfi gracUior & liumilior cft ; qaoMnnis ritu congcncrum cx lcmine decidiio propul-
hlaas.
4. OJaUuLi humilu Afrtcanaficre mtus albo,fwk violaceo fimfUct Hermao. Cat HorcLeyd.
. Seunenieippaus ilorum 8e (eminnm difpofitionemj qu^ m fotiorum omrar&nqoe partium affinita-
tem CalendiiKi inlerendam cenfuTmas hanc piantam. Mtttic ab aR)ence rs^ etmtie^ multoi ra-
mnfbs, dodranrcm raro fupcrantcj, nLncei edos, nimc rcclinatos ; pmgiiia, crafliufcula, gla-
bra, aliqaoc bciniis indfa, Erucx maritima: non adeu difparia. Fleret in ramuiorum fumraiute pe-'
tafofiaipficSiiB* CalendnU vuigan longionbus^ intm ladeis, emiSTioIaceis, ad folem radiadi fteibe.
in modain ezpanfs, ancroqui dands, adfeoollodts, 8c in nnunierolaii^ niediumaoonpam»
orbicato oooeo, aliquot purpuro-nigrieafflibos granalis, is tenanSmos viHos fatHbmifbos iniperib.
SerninanudA^ in parvis capirulis dirpodt.i, riru Cilcndulr, dnplicis fpccici ; alia orb*icuIata,membra-
nacca, comprcfla inltar Oreofeiiiii 0«/ coloris diliitd calhnci; alu qux lus eleganti ordme ioteir- .
].iccnc tcretia, Ipadtcco-Fulci, iuperHaegranulata. Utraque ftccnuditatem pfohantfilopait|ij,qaem
vel Autamnodeadaa, vel Vcre (ludio uta feliciter exdudunc
AlnmDa eft aridonm adlium ad Piomont. K Ipd, cttlmrx fub noftro diniace padeotifliaia. Efu
iaporpercipltur fatuus, aliquando fiibamaricans ; odor medii di!"ci crocintis [icbilis.
Huiusplancxlpeciroea ad memiiit I>.Pfnfv<r Pharmacopceus Londmeniis Ret Bouniue appn-
megnams. . ' ^
' Smlim fag. Tro ttrtia Cbrjfmithemi fpecie aJJatur
%. ChijfamiimmmjffleritfMie,feliisaJflermripJM,jlmtmimt
4. iJm jbrt minme bnrmliwt Ejuftiem. . •
Herm.
Prius erigic caalet pcdales, aiiquando alriorcs, ngidos, duros, ramofos, tcnui tomento obiitos, qui-
l)asiBnent/Mi«, Afteri ((ipinoCiufii paria, rigida, deorfiim mflcxa, medio ncr\'o in brcvem acole-
umabeante.^ fert BslUdii minores« lutBOs, rad&UQs« ddc»ides«deniifiiliisfuDradiitefiniU
quinquc mafOfibus, iottd6nque mmatftm drcnmvaUatos. Difco maroeiioeate deAnmc pnmu, cn»
gua, hifca, roHda, ei qmiRis plantt renoramr. Hmciimile eft poAeriiHtiaftlRuniliaB ommbat
partibusminus. . * •
Ti^. %\<f.l. 66. Tr» tertia Chr^ambemi Attit imerftnitm ,
%. Chyfamttmmm OmaJalfe RafnHeSi raJiti, pnmufum Wj^ Herman. Cat Le^d.
Htrm.
Muhn firniatur rWif/f», albiSjCimofis, fufiformibus, Rapunculoaut Afphodclo haud difpribus,
i^xcauUs .irtol^.iiic tiu.iirplujc^, novcm dcc^nu c pcJuni altirutline, rotundos, alpcros, nonnihil hir-
iutos & ftriacos, in numcrolos ranios liibdivitos Hos linc ordtnc ctngunt fcim palmam longa, pol-
fioenlSeampthislaa^inacumendefuieiuia, .ifpcr.i, atrovindia, per ambicum leviter crenata. Ra-
niorumcacumtna oGCupant/7«rM lutd corj^mboii, Chrylanthemo Canadenli fauniiterifinilUaii, n^
quc>d peT.ila dilutiiis flavefcant, in mucronem biHdum terminentur, & foiiola flori luUftiau loogiAs
prodiicantur. His fatilcencibus fucccdunt /rwf/«a angulofa rita affioium. Radiccs fiibamanrai, aro-
maticum, non ingratum habentes iaporem a Caaadeniibus paraooir in tercala^ veluc ab Europsis
Rapnacnli, Rapcac fimileb
Tai.\V^. i. 7- ^iUi
Wo* adlMicaliatGliryfaiiiiiemi ioBetnm fpeciei i C & pioponnotiir.
I. Btiii
Dlgltized by Google
ig^^ HlSTORIA PlANTARUM.
Ha»^ JL Bmliimiiaj Ciiryfiadicimiin fanin nuvufiiGo mldi Iiciiatti^flgceatooeo icfet,
. S. adbbtte*filmfiAnnmJm CH.
Quam D.Hcrmanmis eandemfiicitcum Chr^-lanthemo folio miniis feao Rlauco J. R quod no-
bisnon probatur. Ex fynnnvmisenim &cx dercnptionc patet, Chryffolio minusfedoAc. cjn<lem
«fle plantun cum Chr^ lantfiemo fcgetum noltratc, hoc cil, cum Bellule lutea foL praj^aik ;
imjore C. B. quamvis non fim nclcius compilatores Hift. Ebrodunenfis Bellidem tllam t***' ~~*
De hisnobisnondum latisfadum eft. D.Hermannus in Catalogo Honi Lugd I
& diftinguit fpecies Chrj-fanthcrai fblioglaucD iCretids Chryfanthemisdiftinctas.
Pi^. 341. Chiylantheniam noftnun oAavum feu Alpinum &candum Cbiiii ex ob^ervadooe
D. liWMTi/i Pfadbtf M.Di T<ninttnenlii feoMMgrodttcit pappofib Ue6quead AflGmtnuuftica-.
dnm *•
p4|f. ;4t. Aifintm Cap. IV <.'f ChryfantbmmsU.
I }. Cbrjftntbtmum Ttruvianum fiare a!b» Ctttal. H^ia^u AjnmaO.
14. Ci^mh. Virgmanum Platattifolio Hort. Oxon. '
Bet tmam & mfigmm $iM4liemm D.Plucknet.
i^. Cbrjffami. Ammcmmm Senfttdmue foH^^vS^eca,
Tag. 344. Ad pmm fegin^e adJMtur. *
ihmmtmJBfimidttmmuifiBmTAsxti^
Ifynb pliiiMm Ctrjmhifene noftrr MiMXi mnhtUi, folio tilmt & Immmt eamlem effi ftuhi paene
perfiiadeo, quamvls nec npura cjus, ncc aclcriptio in omnibus conveniunt p!;iiitr noftrjr : nam pri-
mh foliorum Uciniz obtudorci lunt, deindc caidis internc nicduUofijs, t.umf'l:a in nodis, c quibus
altcr erumpit furculus, communiter majora (unt reliquis infcfiorum nodomm c quibus' raniuli noa
excunt : tandcm flores quamvis inteen natitNis admoti nuUumfeoiibilcmodoFcm exhalenc^ ciid tti-
men Ageratum redolent, aut potiui liiaTiorem odorem -flomm Pannicx prioris Atmth, eiuluuiH.
Qu.r in noftra non obfcrvantur: in rcliquis convcnirt; videnrur.
Nos ctiam primo .ifpeiftu Pt.irmicam folio alato plantam noftratn deaorainavimus: vcrum poftea
.iniiu.i^f.-c.^-tcntcs cani odorc & fapoieaaisi^ fiiJiiquepcafene «Ut» 6claGiniMtKlincnknr&m
luoduiu, lcntcntum mutavunus.
346. Un.it. fop- vcrha iHa Hort. Bl.rr. adJe Bot.m. Monfp. MiUtf. mbMtmmimm Mm
AinH^eliaifiMm Dodart. Mem. tibi fUvamejut dtfcrifnentm vtdt.
Fiy.|4K. Atat 0dd« iMif, mmmmmftn(mtmTm$miHfi6m Dod.mcm.
Frm«Kimfimifmm Afikmm ChjifmkmitliEriioMfmk^Jhrihm GbMmim Bresm. fidcic;
Mivft$.
Frnteiteft lignofus, ramis compluribus, corticc ex obfblcto purpurafccntc fufct coloris te^ : qno-
nim juniorcs Chryfdiithcmuli lintqidi; p^i xinK dcfcripti .i«lco iimilcs, iifdcmquc ftipati fohis utnon
factle ab co diilinguipoflint. Flortt ramulorum cxtremiutei luiei occupant T.in.iccti inltar florunj
qualitnumbdlam dilponti, orbiculares omnino Globubtue fin Aphyllanodib Ilcibiriorum pcrbclli
refereniKs^ niinoretflpdem&extubolisminutiiCmisquinqnepaitiwdens^adm^^
nam minuriflimo in rradu lixam toientibus : qucm propcer immamntatem exilitatAiy^ fiirtuna ex*
aniinaremihinon conccfHt an veluti Cuprcflb-pinuli (eminum pericarpia concavus ficieminere-
fertus^ aut an iple Semsn illud. Quicqud vcro iir, (ive fru^ iive tcmen^ ccno certius iOod eodcm
pgneqno Ahmitfaii femenmodotencwcinfolnnan lanneiniohftrvanir..
Pag. 5 50. Adfnem Cap. l i$M&k mjm'* '^'^^^^ip^
Trtumf. mmmmmm . ^
Febniario labente in confpedum fe prodens iemiimciali circiter radiet nititur, cortice albo tenui
induu, & ex paucis fibris tenuioraaliquot capillamenu roittentibm ooagnicntau» qux fibrx omncs
ibpem^ in exuem ac brevidinium vehiti trtmcum albidi coloris definente» hafin eromMait quinque
aut pluribus foliolu dilutc vii cntibus, at finiul nitidis, fuccofi;, nerTum duntaxat mcdium oftendcnti-
biis, ovali ft)rma,.cxtrenio ronindioribus, laitcr crcnatis, niaj^nitudine imguis mirami dtgiti, longitu-
dineCircitcr lcmunculi inclulo pcJicuIo, pilliilioris colons, bicviflimis ac rarioribus pilis donato. In-
ter folia ad patvi cigiti altitudincm aliui gtt cauluultu eredus^ fragilis^ licct cipi iiaribus nemJis ahaque
fitbftantii apparenter cartilagined compofitus, nec vulganfilo craflitM', imo intcrnt^ concavus, cXt
cenKver6 tenutfllmd ac rubri quo<lammodd cincumlepois mcmbnana; ab eodem verdsn&a liiiine-
dietatcm qiatuorautplura inordinatc^ cxeunt folii, abmfimisquoadfbUmparvitatcm Averfi; deni-
quc in ciutdcm fummirate nonnihil latiore intra calyccm CX duodeciin vii iil.uitibus fquamulis con-
lirudumunicusjiwajientur, habitatotiusplaittz radoneTald^in&pUt, difcumoftcntans lutcum,(^i-
atn triginta anguftiflimis albifquc pctalis circaildatumt qpix iMlmnl^tfetiam Beilidis roinons vul^aris
non in duplioem, ac unicum difpdinmur gyrum, necnnn lonnpm cxifiimtffiiito ui illa. Stmm
wmluGccdensnunimnmjcineKi coktisj oUong^fimnBeciflli^jglf|^ ^
Digitized by G()(^'^ Ic
Inlocis Romxvicinis pnefeitim aridii tcioGidDi flc tgm reftibiiibus mira foeamciiucc iuxuruc.
adkmmtmMgrmKkuifi&thbi/aeLkp^
Ibnlix timeA.fibrolli, ^ qua plurima prodeunt foUs, longaianeufta & graminea; leviter verstis
txtremum crcn.uj, rigit^infcuLi. Catilti (iinc (cfquiped.iles, iii quibus folia line ordinealiis nngLilii-
ora viUos quoldam pro denticuUs habent. fUs in quolibet caule unicus cum umboae luceo plurimis
petaUsdfaiftdaAab OnmmflmtiomoamStrmMtchbMfkMit.
JldKr if/jpte iMyVriEijf/iAtimi^
Prax:edentc humilior eA & tcncrior, foliithdkxillW^llfanOirilMC»
kn. Fkxet in hybcmac^b tou hycme.
Mdlmmmum mtfmrftlm Ciijfmitmi Cntiti m^imhm Maffu Appi>-
RaJicts fibroCr pcrcnnes plurimos caulei producunt, cubitalcs, (Iriatos, in ramulos divi/os. Fefia
iecundum ramulos in profiindas laatuas divila (imt,& varic di(le<aa. Extremis ramulis /?« magnus
" It, cojuspars inferior cx plurimis foliolb viridibus fijuamatim difpolTtis componitur. Ambmnc
luKum plufquam crieinta pctala aJbau in excrcmiute leyiter (errMa. Semm habet aiia-
Floreotem invenitjalio mcnfe in dspreffis &feciiaM96eflfo]i0CB maatb Ghkaminlo- 1^^^
oodigip Bm^c ioB^flBwumdefcriptioiwaaBir r.UfBitti , t-fm.
I^cexficcatamTidimas apod D.P&MiiHr. Ejufdemque ramulum ad nos mifit 0.0»««^. Outa '
firmo 5c ngidoefle videtur, furanu parte ramoib, crebris foliis anguftis, obbngis utraquc extrcmi-
tate acutis, denticuiisrarioribus ad marginesolMter inciiis vcitito. Ramuiuni unumqucm<^ ut &c cau->
e flos oIn» ambone hiMOi.
RmBM lignofa mnltis ac gracililMS barbulis capiUata, talem etiam icabritiem poflldet, ut nodulis
ondequaque referta videatur, fpadicei coloris, inodora ac fer^ mfipida cx fapfa emittit qu.iniiim di-
gitalis trunci (ut luloquar} poiruonea^ in cujus Gmmiodeongcnninant felumm ceipitcs, quorum li
QjiandnqiiB aliqui terram amjpiiatfiidfe pioaiiAitfadiCDkuam fibriseideiti implanranmr : ooc pado
pUBWunanodainmodo repcntem, ip(!q,qpnndtti.penaniEttHa reddente& F«/m ipla ibmia, colorcj
odore ac bpore iis Baphrnalmi vidg. ASmk omnino finifia veriiim tripio ma jora. AdvetKante Junio
4 fingulis fcre celpitioiis pridiclis rc&, ramoH ac fragilcs aflurgunt e««/*;, confimilibus vefHn foliis,
(cd proportionaliter minonbas : in caulium ac ramufculonim faitigio (dpi(H/«»> fquamolum protube-
rat, oolore prxter oblcurum Iquamularum limbum ex toto ^illdi ; quo fe apenente (loi emicat dilcum
ex lutds lummibus compoiioun habeos, & ixpius 24 albb ^taiis drcundatum : quibus arefa*
Aislupereftcapicolum hilpidum, utin Buphidialino vulgari, clanoris camen ac fcre luteicentiioob'
lis: (emiius pariter fenna cum illo convenic, at magnitudo minor & magis candidus color.
In AipibosCaftilionenfibus Autumoo obfenravic Audor noAer caoiilws vix paimo aitioribus &
mimme ramofis : verum in monte C4«i piope Attiaaum sftiwil '^ljjfriw Tnbitlff al«i"rihlt
icia quampiuhroos ramulos divifis.
Af.}fT. Akttt btir vmittmtt Mariemui mi»fimU vmit iiimrkmis Jyhefirtt fltn Mo.kut
fM wHortLugd.BaC i D.HtrmmmtttHtnr. htffhmtmim rtfiriri/criHtTak
;6o. ^Jfnt^ Cap. I. Je Ahrotdnofctmma aJJe Jpecut ft^uaitm,
Abrocanum hsmina foUis Cnthmi D. Fagon, Hm. Rtg. Panf.
Ahrotiniun fixmina foiiis Rons nunni totis viridibus D. F^on ijufJem. An Abror.icmi< 6«Clufif
Afaratwimi fominadMena ex Abrouoifceniinxviridi» Ira^
Hafaai iCatakfo M.ST plantaram Hbiri pncdiftinondom edinram a A 2MKrii£ XtHrfm 9tk
D. Hanf. Sloan communicato.
. Abrotanum fcemina canefcens foliis Sctechadis citrinx Brtjn. PreJ.
Fifg. 361. ^«/fiwMCapklL tkEMfmaritCmmidmitmUt,
. 4. EKfmtrkim mfutieimi Aimrkmmm^tA. Chryfmabtmum tmmtNmmiAmiiimmm MbriC pwJ."
Anoftrate dilcretu facile eft: quippef*»/?/ edit quadnpcdales, fubrubcntes, ftnniorcs & redioresu
Flofcnki cx niukis ftaniinulis lutcis coniiatos lubet, &cfen>ma bidentia vuigaris Cturlanthemi canna-
bini (enumbtu multo majora, veftibus puicer adluereiuia. Addit ParJonlonus caulem ab imo ftattm
ramuios.loagpsa«bros emittere. Folia inu quiaqmpudtaefle,iupcrioAia CMk tripatiiia: Caa*
kmadqpinQie int fojpedum akinidinemafiDisBNu
TtCttcC $. Cbryfmbtmim
Dlgitized by Gopgle
^%66 Histo.RiA Plantarum.
cbrjfantbanum 0futiam fiHm mdtijUm Ciotf* nomtbd fimUkmt Herinaii. Cat Hort.
Lugd. Bat.
Fibrirwaicamr numcrofi^, pallidis: C<«./« tolUt tripedalcs aliguando akiores, ramofa, glabros.
ouaaranRulos. geniculatos, (ubind. fex vindi rubcntcs. ft/.* ad fuig.ilos nodos oromu bma ex ad-
5 r; , ; tr,Hl. Cicutx nonnihil fnnilia, aft mmora 8c robuftiora. Flor» inliaenc ramonim faftj.
■ a.lco;ac., vix radiati, Chryfanthemo OnnabmorAmen^ d^^
S viSantibi; foliolis Iquamamn. inftar obvallati, nwilQ Orbe cx n^nutis aar«s fifbWk».
ti, viruiamit- ^ , ^ IbccodiBlt oMonga, dcprefla alpcra, iB &di
bub, apicolos fuio» cxltfrcntibus coinpatti: J«
apkes ddinBiuia fooce huiu» Benerii lebqponun.
n EMmarimm «timMmm Jactkmm ftlm Vtrpmtmmt. Hem 8. Euf. Ammcaimm^ emA mmB,
£nmmf,mdmn^mma.UtriMf^frt^
raz-l6x. AJfnem C4fAV. Dt BilliJ^floreluteonudoaiUe, r r t '
mmAfritmm c^mU^S» l»tto, fchu v caulkuln jmctu trtam Hjrnian. Cac. Lcyl
• chyr.mtit. c(l cx f.-mini' 115 Bmx fptl, ' priori fimiltteft Sdm & caaliculii teauioribttt eioaif & juii-
mum Ctf. H. ccis ; Sapore fic odoic vcluti prxccdcns fatuo.
Sf. rtftni
frjf^^ f„n(,j^ Qumm AgtTMtl (^ecltibxc fjnonjmajadtutur. . . , '
^ micb^j^ Afrtcanum micrum s^Ubrum Magnol App. EJubrjfum miorum ghhruw, C,r,r,.u
f,ho ai;nmm Magneli Hcrman.Hort. Lcyi Chjfmmbtmmm tmjmbiftnmAfrummmTtuM-
fctti, a cujutf dtfcriftient nefiram fupple.
JUdix citcitcr femipalmarb, intorca, gracilis, plurimlfquc tortuofis capillata fibrillis. fubftantil car-
twsl & alba, fup^rquc ciufdem radicis mdivifum caput ceu fi m breves qLi.itu oq:,c ac urc ligiiolos
tn.iicos nniltiplicctur. Folionim longitaao ma»m» m anaam «ouat nec^tudo illara parn di-
gici Ijpsratetlam qai laciffima funr Tersus apiccSi [ Magnitqdo piD looofliC W» Ttriib J
f*e. 169. /.19- po JaoJteims fptcie Aifathu mterferstm'
^ ' jlkfMmmSmlu^ . .
In noftro litorc (inquit D. Magnbl) freqacnseft, cum SeriphioGallioop«ltii«im ItpAUr
dlidiftingiiiairex eo^i6dfaiiakingiocajlanorafciriiu»<Mfe»*M
* ^ AliZmmmmJ}^ Smimmm mMi birfutit cmmfctm, txbart, F^elimm D. Pludtnct
P. }7i. j, Ahtttimm tmmiftjhi fimdt, Tmgitmmm Hemian. Cu. Hort. Leyd.
Forma & crefcendi modo Abrotan(V^mpcfiri vulgan fi.uilc eft, odons 8c fipor» aromatid non
Omnino cxpers, nbi ver6 adoleverit^quirit v.rgulta .n.-.gb ligno& & fiiiticora. Snnimit.itci v.f-
C0& funt. Fdia tcnuiora, hilari virorc nitcntia, infcnor* ««P^n^^LSi^*^' ^^?'fl.f.li-!'^-^
&nflMexigua dncreo-fpadicea, more congcnerum. Londioiin boraiGOWur. Kaoiuu nonten m
lieduentiores furculos JiviJuiitur quam in vulgari Alwxxtanocainpeto . ,
7 fi„^ cavitu dt Artemifia addt, Moxam taHi ccfcbtem in curatione podagra: per
unionem nihil aluid cllc quam Moliugmcm Artcn.ifi.r oftend.tiir in Eplicm. German. Anit 11.
Obf. 6. Reapiannir folia Aitcmiiix. txliccata probe & caule luo dcccrpta conterannir manitnn eo-
ulq, donec excuflb puIviUo viridi lanuginofx intcriores^fjbrx vclut lubtegmcn lubftrat.vrc.uncanc.
Sin madcfiant udorc manm rcpctendum opM eft addeMctattm tenenwdmcm. Joan. Hartnunnus
Kornmann. Vide oblcrvationem.
Tttr. V]%. frt lS-Scahiof.t ffecitimtrfmMtuT ,
Ttg. 179. fro 1 9,. Scabtef^ fptctt mttrftratwrf ' .
1«. Scabiofa altifma annua foliit AgrimttO* eMMWM /Mfifar Hnmaa Utt. liOltMyd.
Sapra vii i altitudinem afiiitgit caulibitt rottmdis, cavis, geniailaris, pilofe, lanofi» qoibas ad <W-
gula gcnicula hatent /ai< bina ex adverfo, pmnata, crcnata mltar foliorum ARnmomr non-
whilhirfuta- Summi$ramisinfi*dent e^iii* cx muttis /?»>.Airjcnapctaloidib. compoiiu ; tm^ujis
fid>)iciumur femmim oblonga, parva, inninmo utiAilieau foi llintti nm ooiiBHHRnfc Mmgi» luo*
eft a&fli, JigiaQi^ fibida, anana.
■ Pi. %%o. fr»%%& i%. SeiAi^s Ateit inttrfa-mUmr
la. Suteifa AlfiM GltAultrue ftSm TnumfcttL
Triumf. . ....
■ '• • - •— '•- • •• jp arciter iongis, in-
Globolarix leii fidl*
(uldf aut confpt»
-aruicr oii.niiiocorrelponacnt, vcruin craHiora exiltunt, nuiliiquc aiamu.
cuis vcms, li ill.i,n pcr mcdiam ipforum lonsitndincm cxcuncntcm exapus, cplore vindi Iplen-
<ieiiiB»lapaieainat«h NoaiidiGetaBi^pa«oiiach»pleiiti»ied eii^
■ . tiuct.
Digitized by Google^
rinet, qaamvts iftafariotemporeiRarfancinterfe: nam Vere alia h.tbenmr dcncjra, alnctum U-
ciniofa, aft recurrente Aucumno his omnibus plant.i fe cx.iins nova omnind intcj^ .i iii jr.it Wwo
menfc i fingulis cefpinbus Rcrminant unus, mcerduni olurcs etmltcult, jina Mric ramofi,lici bacci, te-
neri, beves, lonracodine drcirer digitali, uno, vel ad uimmam duplici nodo diftinfit, quibus ucimcL
ad lanis t>ina Ma. nullo pedioulo hxrenc, k fuperius expofiiis loaeiiUrerta, utpotB jprofLmdi} laci-
mtta inllar fefiorom Scabiofz calidanim te^onum. Singalb caanoobnini ac nunobrum apicibus
floi in/iilet, vulKaris Succifa: florc amplior, ibrmatamen nuUatenis difcrepans, colore atiquaiituium
tlariore don;nui: qiubiis dcLipfis hiipui^ cmcrRunt capttuta, femen valdc exiguum continentia, oli-
iongum, angulofum, hiriutum, cinerei colons, quint, in lummo apicibus veluti coronacum : JEA&e
fuici eSi coloris jCrallioris fubRancix, ac m inaltjs hliras diicuiditur (c breVi ac icr^ nodoibcniiico
provenientes ) & fiii extremo mduc^a veluri carie ooncabeiocns.
In rtlebi-oittiiuilaique odebcem Ccacauti horcuiii ciictunvallaadbm jnsB ab AuBne defiripdu»
ropcrta eft.
isJtm. Ai fium ft£in^ addi,
CmiUhtt cxitliamiGorilius&graciiioriixit: FoiBisangunionbus,paUidiorilMtt4 0oma^iQollioriba$
& odorationbus : Floribus iq caulii6fti|^ paMCiorilio^ ieaecftiribui|, flavelbeadlins. Cuierii paiti-
bus Canadcnli lunillimis.
Smei/k mff^Hfii^ ftHt^ Trinfiafoii
E radice ttoiinihi! oorrofa aliqnot pariim craflbs prodadt veluti tnuiQaa virides, heibaoeo mniik
tos cortice, nonnullifquc albis carnofis fibris barbatos, qui reipfa aliudnon (unr quam mfimx caih
liuni partcs, qur dum ipfi maKis protenduiitur, depcrdicis fblib novas radicum barbubb liipcr hu-
mum efEindunc, hiud nilpar! ncu ac in MiJIefoliis, Agcratis 8c fimilibus. Ab his vero mfimiscau-
fium partibus Vcns cempore plura excunt veluc in g^Tum expan^ /Um fiiis innixa pediculis^ longicu-
dine ( inclufis ctiam p»iicuhs ) (cfquipalmari, at iatitudine dcciier lemunciab. Fhm quam in vuU
gari SucaQ dimidio miniorcs oUecvancnr: In idiquis cum ea pbmft coaveni^ ud cum defiaipdo^
tum figura oftendit. . '
Cartcrum arcli;entibus floribus hif[ii2a fucccJunt i-afituij, ftmcn vjlilc exiguum, ovalc, iruginci
coloris, ac glabra continentia, neuciquam illi ablimilc ciuod in tcrda Scabioia Cluiu Gool^citar.
Tot9 planta pcrenniter durat, uligmofii loca ac umbr.is cxpctic.
P#^. ;8i. S^M^wy^/^wi» ScabiofamfbliisDipIaci.
Item, Suocifam anguibfoiiam Alpinam. Qua: nomixu m Catalogis plantanim ad me tranfiniifis
itlTeniOk
p4{. j8j. fV» fextu Erjngii fpecie mtertmatm'
6, ErpfimmAmerktmmfmtidmiftJb^^
Podis altttudinem nonnunqu.im fiipcrat Eryngio montano puinilo C.B. J. B. non mulcum dif-
findle. Nicimr radiculis ccnuilxis, fibrofis, palhdeflaveicentibus; caMm ccrnu quacernifve, viri-
<lantibus, re&is, firmis, ftnatis, in ^rcquentes ramos divaricat»: quibus infident capuula obbngaj
edditacab berbacea» PiyUii crailicic, (ubtus aUquoc neidis acdleatis fbliolis circamvaUata. Intra eaii*
nm capitiikirnmdUboiidnntur fiefcali exigui, pailidii, vix (sonfpicui, fatifcentes in femim» parva, (ac
ibrtis paria. Folia circa radiccm humi prociimbunr, in orbcni dij^cfta, diK.iti !ont;irudm.-m ?c l.ici-
tudincm ahquaiKiocxccdcnn.i, molhora, obtufi, m ambitucrcn.u.i, liuguha c.cni^ iia nijhc^.ilA.s (pi-
r.is dehneiuibui. A(t qu.r cai lluiii i>;cniculis pc;- mrjrvalla adnalcuiitur lunt nt^idiora, inuc o-i.u,i &c
laciniaca, margimbus profundius (erratis & robuftioribus aculcis armatis. Tota pl.mta eft ingratt
£^grantis odoris, ad Coriandri recentioris folia accedentis ; guftus vero acns & fubdulcis.
SurinamenfiiM]sau(bc /ri[ij«, id eft, fuga ferpentum, e6 quod Eryngii luijus auram (erpentcs fugiant,
nec eo loci quo germinat nnquam reperiantur. Ob falem volaaJem quem obdnet reponitur ab
Americanis inter Alexipliarmaca prxftantillima. In uten vitiisnnixeflKaCtKCftf UC ibfalS odoc
ribus ^xceptus hyflertca pallione correpcas relticuere valeat . ' '
Pqg. ^90../w tpmt» Vdtrim^ &m»immmMm »
II. rdmm» CtnSUt fifit jllpitis D. Fagon. Hort Reg. Parif hav mmbm tHtMr.
Tag. Uiute 19 & ao. dekaMur: Rcvoco cnim qux ibidiifia func, &fentenciani muto,
nec genere Cancnm Gum Admirabih Pcruvuna plantam i.anc convenire, fed & fpeae quoque cum
IX Hermaimo enftiiiuit Nec oUiUc fbliorumliirfiicies, .nam ut oblervavit perfbicaaflimus * F. • Hnm
CUnmna, id erenire poteft lod yariecate : Nam Qchoienm dnlce ( inquic ) a nobis propofitum in ~
montano natali loco & fiigido hirfutum eft admodum, cranflatum "& c jlcun» Ncapoli omnem hir^
f ittiem depoluic Sic ctiam m Sanguiiorba & alits ohfcrvatur, & m mancuiu BraOica oleracca. Pof-
lonc ettam Axes coIh longiitDcline
Ttg. 401. /. 6. fft MM EMftttrH ffiat mUi,
9. £i^>ifw'ijsi>kJiisM» firfMt BaitMin^Ad.MeJj
ft[' 401. fro ^imta FimfinfU.e fptcie interferatitr
7. fimgi»^ Afriam* mtMms fttuU HermannL Sittmt mkk aciHmt D. Pludcdcc
Tttctcc % ^H'^^'
Digitized by Google
7868 HisTORiA Plantarum.
aau
r,„ 4, 4 M S^i Pjrttuuenm Tlu^ /«/» D. Pluckna WjJ S^tU A^ii^unft,
r,^ V I . ^'^ ^*'™* * tdUalm- ffidu JtfMtt,
ro ula lurul» & (r,fi>e fdu D. Lctk HorT Rcg. PiriC
Fmr^.f /(./lo D.Frtgw» cju(ii:m. / t . ^ ,
E CatilQgo Pknuruin tt»r/. RfZ. FariJ, non Jum cditaniiu ad nic trantnutlo i D. TMtrtd.
' r,«'. 4^7- ^'l f^iP- n. '/f Ufrrpitio aJJmtmr iut fftaa.
■^I-arcrpiMiim uniSclli omti.ia,; D. F.igon Hvrt. R^. ParU'.
Lt(cip"-iuni fcctuliiin ti.lio h.i^;ili & aiiruIoIo IXFagpa ^Jtm,
Ljilei()«tium anguftjfoliuni uoii liauatuni ejufJtm,
Ufirfdio LAtlii fimik Mg^^M J. B.
Inhoito Robtni Lrr^T vidit J.B. Robinus .lurcm libi iiuJTani affirnubat nominc D.xuci nioa-
Tm. Al* jUfMm pmm* & df. IV. Je Ckmdris aJde,
• --r 7« .r.^^ 'ciaitarik fajjuhk* Ttjiffilim fJit Brcyn. ProA
Planu^cft cubitalts, caulc rcdo, /hiato: foliis ThylTclini, (cl iiiitioribus minutiulque Me&kt
Umbella.-ilba&dcnlii, lemincftmtoacutanxf.imx Loh. limiiL
InC^aiibucnwntibMatqacduniotis lylvarumqucraarambuiui^ .
P^jf 411. Spcdenim Myrrhitfii quait* 8e qumtas pTeniores delcnpaones habcntur m iWcr^M
UmheUifZ hG 6-. l?bi no(lerk)rcs hu)u, du.is tradit v.netates, Akcram follit IwrfiaioritNlS^lemtll»
buslonaonbusiAitciamLiiishirlutillmiisJeaiinibus^^^^^ • .ri.
4iff€t*C^diM»t3le, MeflmJaafctom aanlicnniim Inngpon folio P.2«r<
r^rT^X ti. y*'^'/. AnRcliM Acadienfisflbit'^^^
Kti;a ei ni'i 1 cl! .knfa hbris amfcrtis, plures emittens««*/,ftriaios,angulolos,altitudinelcl-
ouiuaimaves intcnn'- v Jlit»^, ^x^aiculis quibuldam, origine fua raembranaceis, progreiru trianguB^
CttMnointics pt\li(.si!>'^ !i kliviii<;, <juorum mcdius qumquc fuftinet folia dcnticulara, reliqui diu>
cria tanti-m. C^iuliiim noimulli ramulos ex aiis foliorum cmittunt. Singuli autcm caules Sc ra-
muli faftiftio fu<> gdbnt timbeUaiVi phiribtis fafdculb flofculorum minimoram, luteorum penupe-
ka\ n connx>f«ain. l'a ila autcm pcricarpio viridi «apilx capcetli magptfiirtine mnalcuiKur. »*-
«M*, intus duo vel tna vinJu amu. luteos Itiftinent Floie pneterico perhaannir permt.
tuntatcm bmnnea, ftriau, Can lcminr3L:s Cith (imilix . ^ j /r v
Tou planuaciis eft, amara & aromatica. odore ab Angclica: communis multiim ditterente. Vi-
va\ eft. fWi oeflat ftmt» produccrc quemadmodum AngcJica vulgans, Amgelics vul^aris fofi-
tju^v. fimtl femnt ftr fe fectrit rUUkm mttrk, AUatt eftad HflS (inquit) a D. Richer, 1 Rcge mil-
Ib m Aciiiam 8c Ciyennajn. * • ■ „ r r r « ■
ft-f 4« PUmu m .wvu CaMahizien. l" n^rcr. .ita, nu.im pro PimpmcIIa Saxitraga media
liabdniwreadcm videtur*Apio petrio live moncano albo J.K. p.46}. dclcripto, ut at puiia6
fenine oita & in hoito culta didicimus. Cauliscoam altitudo delcripooai J.BMliini Mpondet
Va» ±±f,. hn. ^6. AA Jiium cafitk dt PimMmitt Smafyma «idtt
Iliclil^ta x D. M/ind in Appcnd. ad BotM.Monfpd; fcbtiailo rtmfkdU Smtifr^s mmtf
wue Anitruinx lic dclcribitur, . n 1 1 r w ' X n-_
Radiccm habct c«all.im, in plurimacapiu divilam; fM<t 1'impincllx, lobata, ledUtiora, adFt-
IHnacani fytvcftrcm latifoUam acccdcnda, feitata, Cipr* glauca, fubtus lcvirer piloU. Cjwto» cri-
fflt bicubitalcm & tricubitalcm, quali Junceaiiw in mulcos ramos divilum ; ad quonim articulos on-
rar fdtmm pan um, longuin. oMlfticiftnau- plurima:, parv* pro plantatniagnituiluie.quas
omveaunt ca , itula liuea aim ptmmAm&. Suooeduot /nm Un» fimul « "» Pimpinclk 5i-
xifiraga, lcd m,i>t); .u
Ex mlida Tabaconaauseft.
Ftf.^^ Pntptm AfiiffiekMtrfiiuttiKt
; Ap.um fdtjhemmufmMii pmm$kmim adm fmidmm Herniin.Cat.Uoct.Leyd;
Hoc pixccdjnti cft conformc; aft omnibus partibus minus & gracilms, rj«Wu humi P'"**^^
bennbus, alisquamplurimis donaiis: ad q^arum luius oriuntur paiva: tlorom albicai.sium ammti^
■ oiiosexapitmt /<wMM«exigua, ftriata. ■ ^ 1 ^
^Uittnat locis undolis 8c aquofis Belgix : ncc dubito quin & Aoglia: «jam, qiufflvis a nobis m»-
yiik curiosc ipcdauttbus nondum facrit animadvcrla.
4. AfivKtf^'f^" fri^i^eficfi f-i-re awfHrimo Eanhoi. A«^llohmUV
y«l.:^^o. Adli. An{mHA{^uMtmfrmictfetniD.Jf^Klk^ . i? J«« «««,•
P-f. 45 1 . l,n. ,5. ad.U, De noxis Cioifce tcrreftns Ytde longam eptftolam m ISpliem.uenn.
P^."4i 1. AA^^Ltttt ii,«4r addt, Selcli Pyrenaicum ThapfuE iblu) AF*?» CataJcgo non.
dum «dfa(um.tK)m Jl« Rtf^
Digitized by Google
AT T E ^MjT) I X. . XU9
ti%. 464- JG*« XVHL «tt Dmk» Pyienaiciit odme Gkri i>. Ftgm. ex eodem ^
Caulogo. *
P#(.469. / 14. o//. CjKMalbeleBUiafliiin ^nenuca D^Wtgm. es-eodem Cataloga
P^. 476. Un,i\. iuUt,
(hMMrltr fiUt BoooodL
Boee.
Fofia hnic Pimpindlx SnifnigBfii« Oetnudies imt dfinSbJ Gmiu psdaies, redi, rambfi:
Umbcllz magn.T iliarum Pnflin.iciruiii nauifblianim moie. HWitt «Ifai, quibus lucoedunc ySaites
exigua^ afpera leu potius viUola livc hifpida.
Supra murm Lcocjcj: urbis in Sicilia invenic D. Boccone: neqpeenlm inptads entlbaisfil^
fnro margines cuin fpontanca lylvdtn (cu cenuifolu nalacor.
Sufpicor hanc eandeni efle cum 'Dameo fitmnh Skab 9f^umfilUi ZaiKNtt liiperioie capice defoi-
ptQ, caiut ftmeft 4 IX Bocconecranfmifluni.
P<V< 47^ ^ f?*^ fS^""» ^ cafitis I. adJe,
6k JtWM ^uadrifdM affemma lucM feregrma Hcrman. Cat. lifitt. Lugd. Bat.
Folia exiiigrovirore luoent; /Mf albkani;, quos fiofiutosecd
non diilenint & Tulgari.
7. Aparine mimma vel Bjibia faxntilu mlmma Magnol App.
. eft oedal
nibattes,
dirponiintur : paiiccllis infidcnt flafculi herbacei, quibus liiccedunt bina femina fimul junfb, nigri-
cantja, oblong.i, cx una partc concava. ^ftate florct in afperis circa U Valftte & la CtUmbure.
Smk acccdit oti RtibcoLnn laxatilcm C. B. in prod. Icd noftroiioneft incaoa. Bjgpin phniB Ru*
hiff ^D^ilolic aipera: J. B. ii^.im optim^ repralcnut. ^
Caafo tinpd Btsf^tam Marcsr. BMh» Br^Uatfis ptnkm vmti^Ulu «ttiir, 1
Aiarcj^.
E rjJici: hngA, intort.i, lenta, exteriub fufcA, intu; cmdida multi enAfcuntur caulei, quaJrati, tli:-
gnunauc mum digitorum mcervallo, geniculaci, o&odedm, vigiiui, & interdum plures digic. longi,
qm paitim ceme incumbunc, pardm u (nrrigunc. Ad iingulos aoiem nodmadaucuntur duo, cresj^
vel quatuor fJm, Bg^ gc magnimdliiB ^fiafL inaquals MmmmvBlioAm. Qjudam edam
caulei hinc tnds ramulos piuuiidtitit ad nodos, eoiKm modo lohB ▼eftiios. CauKi ancem ramuli
folia (unt pibfa, viridi,ij incini. In riimmitatecautis&: (cfquidigitum (ub illa, & tali intervallo rur-
fus ?c«iis inferiora vcrticillaam enaicuncur )fo/a»C, globuli luloni nugnitudinc^ plunmi, albi, tctra-
peodi} & propc quemtibec verttcillum flofculonun bina foliola HyObp xmul.1. Pod nofculos caf-
Jtda rotunoae ftriac« (equunnir, magnitadine MyrtiUorum, tn q^ubus iemeii. Planu hscfaifieftu*
poris, 8c protnde Kali gediculacum leo vitnuia poceft appellari. . .
Frcqucns cA: in lods arenods maritimis, inmedirerranch nutem naqaaqnam lepCtlBir.
Repentur & alue)ui(iem fpecies, cauie lignoio, foliis R.oli|arinu
Ad RufaiamiaiMiimiUiieceedii^ noaeftcaineaTCraftfBaaiim
ftt. 487. Ai fimm fartif frinne lA. decimi fr» ftcmiJa Sftcie Naftuftit Indici mUmm
%. Vklm biits ftmJm Nifimrtiift^ iRMxiasi* j4imm HeraMO. Cat Hoct Lefd.
Hermmi.
Si unqiiam amoenioris Flori cultoribus tum vanctatc, tum indgni florum elegantia (efe com-
mendavit planu, haec profe^ Naftuitii Indici nova fpeacs Mult6 feraaor, Sc omnibus (uis
partibus amplior eft Nafturtio Indico vulgan. Etenim i aaiTa, patlida, reoente, (ibrofa tii£oe
admirabib foniitaie luxmiant «tiaili kwoffimi. JwriiMei* iacculenti, gMbnb qui vel fitlo incnm-
bunt vel vidnos ftipiies badtl6fie «omplniiBs finiinvdlTimi: Honun genicnla emittont toTtiles,
icquiJodrantales pediculos , fiiftineiiiet /ifi* (illliculata, peltata, hederx inftar angalofa, vulgari
MaftuttK) duplo ampliora, medio paOeiue illldx>ne, cui pedicutus mlenturj in aiiquoc concolores
cadios ad aiiiDinxm oique didudo. Ad fiHBlas fbliorum alas prodit alcer pinolus farevior & graci-
fior,qaiiB9Uiiacui*in /inmamplifficnum odoraoim extuscroceo, intns nnnc ciiinabarinOf muK coc^
dneo, nnnc fimui ex utroque cokve pulcherrtmft ▼ariegaco iuperbieneem, «qoem fi Scdii radiis il-
luftratum infpsxcris gr.icili holoferica pubc aurato pulvcre pcrfufa diccres intcrpolatum. Ftos
qujnque contexitur pcLilii, lefquipollice ].uioribu5, quoniin diio luperiora furrc<Aa c bjji anguita,
OOCCineis fulgentlbus virgulis ftnau (enlmi in rotund.iin latitudin;;m expanJuntur; tru irifcriora ful-
dltntur anguiliflimocrailtulcuiocrocatocervice& ubim latum orbem(adifiiinderemci[MuntconcO'
lorfliusad margines barbuIiscapiUamtli^imguibus holofenci maculi, mod6cpGcbiei, lliod6inten>
fius mintjt i inicilptis. Medium occupant allquoc brevia, rigida, recarra> miniata p*mm», ob-
longis Itnatib conco.onbus apiculis orn.-iu. Flori rcxii (idiiicitur ffavefocfK calyx, parte antica
qu.i t^oiii ,>;:t.ila anij)lc.;titur in quinquc mucronatas crcnas, poftici vcro in longi(fimuin calcar,
purpuraiccntibus pcr iongitudinem flrijs uiignicura produdus ; quo una cum Hore deUplb (equun-
tur vafcuU fubrotunda,8c rugola vcrnicoilili, utplunmum terna, larius bina, preffii^ inVKcm )tui<%aj
quibus Hngulis involvitur femen oblongo-iioiandiun« fiiicum» cnffiimj loiiibm» nigofiim« ibiaf
lum leu anguloium, noouihil incurvanun. • ■
Ttttttt) Q^amvis
Digitlzed by Google
0
HlSTORIA PlANTARUM.
QuamTis radix hyenieperke felet furadi tamen dec^ 9c in terrani depa^ radices agun^ tc k
frigorc munici hyeme tota vernaiM« & luoDedenie Vetc floiei'tkMidiM nifMn&jmakmla^
j^iuntur.
Pa^ 49" . id fnem f ag. addt ^ <•
In Cacal. I lort. Uyd. HBrniaiii pro ii^o&^ Anduifie ^eds pofitam imeMo Aodiutkm cvjaMm
Matchioli C &
Te^. ^oo. Ai finrm fa^itix & cofitxt Je Echk MLUtmr,
• Ljccflit Dwfe. qiubufd*m J. a Ethmm U^im fiU» Ljfctffu Jiaum, fitr» ithai furfmafctnte
HermaiLHDftiLefd.
Lycopii Diolcor. apprime limilis planu raiki nitkur mhn^ 4 qua c«ults furgit reftus, cubita-
lis, cx cujus partc ima p^unma pro(Kunt^|^, ruyfi^, im^oe Bugloffi iylvefbis, nullo ordine
in ambicu cxtcnfa, qu.v liimmaveisiis'mifiora fietinm evadanr m cacamen nfqiie. In vigimi aut
pbres (lividiintur lamulos, quibus ininora rurlus a_<Uurrcnt folia, ut in£chio; c\ qiioruni linu
fiifemU croetmint tenelli, purpureij inlenon parto int^i, in axnbuu vcro in quinqueaoguftafo-
Ljceffts facit Afrummti f€wm Hermui. Cat I%Mt Leyd.
Piodudt cauliculos bipciiilcs, alperos, nonnihil pilofqs, ramofos, cx ruffb viridantes. FcUa pinguia
craffiaftnla , Lycoptts vul|^ris anguliiora , brcviora, afpera, hina, quasique verrocofa Sc nfcnffi,
^mi in coerulco purpuraicentcs : Semtm triangula, nighcanda. Octera fuperiori fimillim» ■
Ptff. $OX.ib. 1. «Mf,
Pro Srnonjrmo Jta»/»migm HdkNi«finffl Aineikaniim coenilcam km HonninilMM.
mtm.
I. Sdiv* maxim» ftlm & fieram unfU^mu Uermaa Cu. H. L. iM»f<r fntffrmn mKj^ifimk
« jAnhwBrqraFhid.
Pa£.ii9. Ad fiumetfMtJeSatmrtUsdib,
SiUmi0 MirAm M finm^tmt ^^ftfih HeniMtt. Cm^ Hott. L^fd. Ttil^mm wifinmt
Smmftia hirfuta fmrfKrtsJLHmi DoLtama.»
?<>£. <l6. Ad fittm c*Mit 4t Felio adJe,
■ . IVfo40fauGMfiiiC.&GMeM&Nf^^
. t
ExHlfpanbNonmiflidK AdbmonlioUes, ex vino ( R calor abfit) dioqiiiii.
ex aqua hxraocrlioides aUnuncnr» ddndeUandi ficeannr, poAandnm ejnfiiem planBB pdracln-
ipei^untur. t .»
Etoioresex fiigore & flacibus oid|l in quacunquc corporis parte fcJat, (i loou refial {dui
inonAoi ceauiffimo hujui pdvereinlpetBinir, & lioteum iuperimpQoanur, &c. Vidft
Fag, f 17. Jd fiim tmfitit it Teucrie aJJe,
TeucTium rtgitmt furfurtum Morifon. Prxlui
Multo akior eft lucc ^^edeiCbanucdive vulgari i humilior TcucrioC. B. Fioiculos aent aoipios,
rubios, galeami: qnihai pefeoncibai fubvwiiunt ftmim iddem magna. Folie Inat ncicU ou»
icque vnrenua.
Niliii vidco in hac dcfcnptionc qucxl non conveniat Chainaedryi majori.
Ttacrium Amerieanum frocurr.bcns Vertmca a^Miete foUu fubrotufidii Herman. Hort Lugd. Bac
RaJice (irmanirCBOui fibmia pallida, fp^rgente coliculos fpithamicoij qaadraogdoc» humi flr».
tos ; quos per intenralla ambiunt ftdia bina Bba adverfa, lubrotundaj glabni,*pii^ma, in«nilna
leVtfGnK- ccnticulata, Vcronicv aquatica: rotuntiifolix nonnihil finiilia. Ad horum exortus prodenut
fitrti, utrinquc unus, parvi, pallidi» labiati, vix gaieatij labio tnfido^ ^ galea ^ finylici, edgu^ m
confpicua. Siogdis (ubeft oBiGaliii qdngnefidni» fiiftiwcm fimina uibnKnndif» tme^ .qnaiBnifc
Pag.il%.lkt,4i.0jJt, .
In cholera edam morao oonvenlt Mentha oeu egregium fpedncom, ftoma(BUB Mmpo mo mo-
<Jo paaficans. •
Fajr taJtm, Mcntham anguftifoiiam fpicatam C. B. ijivemt D. DaU Bockingx in Elicxu, aii
is Huvii duobus tribufvc loas oodofiim. Odor ttinn velNiiienaor 8c iogmcior hoic cft qnim
ripas Huvii duobus tribufvc loas copiofiim. Odor ttiiNi» velNiiienaor 8c iogmcior hpic cft qnim
Menthc ^omanae in iiorcia cukn. . . ,. « #
Ptg. 5||. MeiKbe nndedma abeodem ihidBm inTcaa eft adflnviunpcopiMdcmlunm Ful-
kniicum.
Pag;. ^■^.^ Ai ^uartam fftciem aJJe, ■ i f r r
Pi.intcih.rc Bocanicis Loiuiincndbus S.iturcia Virginiana florib. in (ummitatc dirpohns fatis apci
nuncupacur. Siquidem ikires in liimmb duncaxat raoiulis coatertos gcA» vdut m uiubcUuiis.
Digitized by Google
A^P ^P E I X
1871
Pd^, jjj, JV» fexta Verbena fpectf aJJr,
6. Vtrhata Arumcan* Urtu^e ftUit Itn^urHnaf fitrt etrtdeo Herman. Ap^end.
i, Ferktu jlfrietns mmtr fhrt hato BarthoUn. k€t. Med.
* 9. Verbtna I/ulica latutgmofa flort rubente ^uitktn.
Ttg. 540. Ai fmm€atkiM Je Oritmu & iMmmg sJJe, { .
0^«M^CigMir 2mmi4I C.& ZMmmM hmU J.fi. Zmmhtmdi OriimmmSiMum VelBi^
Vtfimg.
Magnicudine pedali adolelcit, cauiibus n£bi (atifmic firmii: ooins folia Amarad habitucliii^
adbtiiioUiqiis vekid bnBginc aipala taStai blinduuunr^ JLoBuida qmckRD iUa iiioi^ in ooainn
ctmen tevner ooarSata & vaaaaaScKB m longitudinem fibrii coni Tirare piUiiluh. FUfiyles
f)roducit quamplunnio5, nivco candorc laclcfccntc?, qui per extrem.i ciulium inter numcrofa fb-
torum capitula promuiuli., Onitidis Origam umbcilam glonierato ombicupropnnodum cxprimunt:
linguam guftantium anmaiica nec infBMa aoinionia paflnngeni Orencom Onjgunnn o&Atdhe-
tnentia (iiperat. ^ ^ • ^ _ .
In (ontidscapidi afleftibus, ciim ienfnnm motuique roluntarii nobiles FunAiotiM jmpraba ma'
ccdine vd immmuuntur, vel pem'tus obruuntur, eximic of^Iarur. Stomach. vigCMmeaKkttj iolo*
tiftjue tctro veneno vit.T; prxiidiis gr.itiim & cfEcax rcmcdium adfert. •
Ve^. 541. lin. 10. a/i4e,
. la Catabgo Horti Acadcm.' Lugduno-Bauvi a datifll Viro D. Paulo Hermaiino edito^ Ocuuum
Agypdnm ijpiiri lUhwilidam pfo Ipecie d> Ocime Oiryaplqdlaio lUVM C,A djffinftapofi»
tuni invcnio. . .
Incodem Catatogo Odmi varietltes feu fpecies tiabentur (equefites:
Cktmum feliittx ttigro vtrefcenttbiA jiere tiUto CaL Hort. Reg.PariC
Ocimum violaeee jiert ejuiaem horti.
^^Bftff^PWBP flR|J^BB^ flV^^^tf ^PCJ^P^ ^^KfllKif ^^^tf^itt
OcmKM MnAlm er^fmm mM/^mmmd hevi<]iie fficd Cat H> R. Faril»
J.hm bu'!e:n fliii Cjuldem.
Octtimm trudor ejuidem.
Ti^. {47. Ai fimm etfitit Jtttmmim mlihl
Hnwimmfymmmm jhgmitifdit wfmfm IkFigfm Iiint>Rcg>EuiC
Iiem, •
tmnmmimrerweimtmfmHtmv^ymmm ifumusa».
Jtwmmf.
Rmlix Kgnola, atlM, vix ultra ^gitum longa* rarius m alias divifa, ionpcr tamen numerolk fibril
referta, ac rueofb obCcuro cortice mduta uMrrimam foliorum fobolennnubplicis Cuii fbrrax(uper
humum cflfundit : horum enim aliqua altius cx utroque latere incifa Verbenx vulg. frondibus pluri-
mum .iffimilantur, prxtcrqii.im quml m .tpice maRtsfiibromndaexiflant ; vcio non tantum in-
ctia, (ed etum dentaca lp;kidncur ; dum cx advcrib nonnuUa crenis (dlununodo per margmes di>
Aineuuntur. Variant prarterea penes utramque longitudinil ac iatiaidiidi^monnonem, quamvil
nulu larimdioe unoam, btnasvm loQi^nidne fiipeiefli^ mo^
attpie oompieflai, axfenio neiro in adverfii ftffi parts emnienie} ac tn minotei (9b£vifb totam
jpforum longitudinem pcrcinrit. Ilujufmodi poiTO foliorum fiibdantia haud cralTi, ottamcngla-
bra, imo fi opc microfcopii cxaminettur talem crilpitudmem oflencat qualem in BraiticiSj color ob-
Icur^ vircfcens, odor nuUus, dta manla nekio quid dulcis laporb ^ftattU exMMnii: E fiiiiotum
oentro attoUunotr binivel plurei «^Mifiaifij roAi, lignoli, quadrangoiare^ quornm ranorilMit lioet
nodis bina foliM admfcuntur, pedolis pnedita (exceptistamcn (uprenm) jnterdom bniMa, fim(il>
que breyiora iis qu.T .id|radiccm, intcrdLim vcro iis longiora (cd .inguftiora: p;opc radiccm glabi^
vcrsus falttgium pilis exiguis deniis lioiuti, prilertim ubi flores erumpunt, qui calyculo, 4^0 priiil
incluli crant, hiante, viride nquc cobrcm oblcuns lincis dilbndum d*:tegente, (c produnt .impii,
galeati, m rediam oblongam (picam verticiUanm dUpoiki, colocu lacuracc osrulci: quibus dcinde
IpadKeum fuccedic/MM, minntiuireliqui$huja(begenerifc
Not. CauUum ftunnritaiei nni^ cnm florilNii eorimgnecelrdbni fi^paaiem foi Pul^ odateiii
cxhalant
1. Planca toto annO| caitt Iqreme tpAm dbecb fioKC inaridiorilMi aefibakfii Roauaocuni
Arvorum tractibus.
Pff.ff I. ^ fium capitis Jt Btlmiea aJJt,
Mettniea fmfttre» ffica lat^ftrt molliert & ferOu ftrtmt l>.Toame&It. £irir mtJmmiMtm
Hdrt. Rji^ PariC
ea^tt de Vrimella aJJe,
^rim^jlJ^fJitti^iiftiM^IXTtmodeia» hittrnmimttJkmHoiLlBlxtrViaS.
Iloa^
Digitized by Google
iSyz Hisjtoria.Plantaru
M.
bem, arimdUm U^kmkim fm'& ftiumgtn Dodttt MaiLfilm Stn^dmM I]eniiaii.CM.
Leyi
Ttg. 55T. C^i Jt StMcbj mJJtt
S$Mht FfTffMiM D. Fagon. &t(r M(«Aa»«lir«r Hoct Rq;. Pah/I
Sttaijlt JKftM ftlio Ritenic^t Dndart. Mcm.
Stacvfi Bttmu/e felic jubmcano Hcrman. Cat. Leyd.]
Htrm.
Inalntadinembiaitoaliem adolefdc, r«iiwMUida« dipcuni craiTa, carnofa, mulds fibnscapil-
Ijra, emMmtTkmVftMArWf ramoiis, redii, loltdbj qoadrangulis, lieidis, in fpicam ddincntibus
palm.irem; quam undiquc dngcbant denfiirtma verticillatiquc /(r;« HorL-s diliitc purpurafcentcs,
galea bihda ercda, labio promillo ampln fcutellam exprimeate, & ad coiium anguftius uciinque
aunculaio : fingulis vero fubiicicbantur utiiculi longi quinqiiefidi, nxiWh vcl brcvifriinis pcaolis fii|ti^
oonniieixa ftmm» quacerna, fufca. lafiiper caulifaui 4C nun» adnau eranc faU» nimla, (errata,
pallidi Tiiaitia, Betonicx fade, bina «dvttib cniGi«6qiie fint dfpofin, liipoiii Micn^ odoris
oebiiis, aromatici quidpiam raiolentil
Semina exltalia allata iunc.
Ptff. t*i*m, fnem capttu Je Stacbj aJJt,
Staciiyslndica proceriorBeconiczrolio D.Plucknet. ^ '
ny.560. lin. ;4. fTc ftfcims Lamii ffttit aJJt,
7. Lamitm faluJofum Btlgimn MeU§k feliii Hcrmaa. CaC Hort. Lcyd.
Herm.
Exilem, albicantemj hbrofam gcric raJicem: csuUeiilum palmarem, aliquando longiaFem, qiia*^
drangulum, geniculatum, iiibhirTumm, in ranKM divifum, quorunl genicuiisadlhuit/«/il<(exla»-
gioribus petiolis, bina exadverfb, Meliflz folm paria, (ed gradiiora. Sununitates anibiuncverti-
CiUata fene ;?<./f«j'i exigiii, pailide purpurafcences, galca , anguftiore, niinore & integra, labclb
tnajore, latioic & tnlobato. Hos cxapiimc ftmma fiifGi quaterna in utriculis foliaccisquinquefidis,
Sponte fua luxunac in paiudolis ficlgix^ ioecido fic gravt odore ad congcncres ipecia accedfenk
F«. f6s. iiM.». «Ui« . .
jtt SUiriHi AfricmtM fim mm tUmg» TJmx B«tlMdin.lUb Mpilic.
Ttfi lim. 10. fre fftcit SuleriiiJtt tertta tJJt,
Ntfttit ftlit Ji ptriminvAm
Ammmmtmftt HcnnMiCat^Lerd.
CI^H^W
•C-H»/* adolcfcittricubitali 8.: altiori, hcrbaceo, candicancc, quadrangulo, flriatOj folido, albl me-
duUifuido; quam per rcmotiora intervalla vertidllato ambicu amplcchintur ucriculi denfa numero-
* Letnriro flquc congcric inviccm iiicumbcnccs, ciibtiloli^ quinquangiili,, flriati, * (iipcnorc longrores, ex bre-
ftrttuu. vibus pedunculis doorfum Hexi, & quadancenus falcaci, oniicio amplion, fcptem moUiculis acu-
■ lets, icx brcviofibus, uno in fummo longiore& robuftiore armaco. £x his exeunc fiores galeaiij
vix labiati, prarcedente Afii^na triplo bneviores & gradliores, viilo^ phcenicea coloris, fucceden-
tibus quatcrnb ftmmikm oRongis, angulofis, fpadiccis, fiiperiore itidem brevioribus & angufhori-
bus. Ad lingiiLi gcnicu!.i .ib iniocauie ad (ummum ulque nafcuntur bina ex (^pofito altenu-
tim, Nepetz iuud multum ^^limilu» ampliora tamen, nonnihii ucana« molliaj&inamlutunugis
crenata. XA&xfiibeft lignoGi, Msaan, fibnfi» propfauttntiQtiG ittpam. Dbin «ftfininis.
• ex Surinama advedo. « 1. •
Pag. f68. Tertia nobis Moluccz IpedeiMefidli natioau Ski^Scc; diaanon iidenirdiAm
k planta quam hac xftace inJwttiicuceLoiidiiHiiii Lunittboni SSeooul, TDmiiTiqiteni
nominibus culcam vidimus.
Pnstrtim MmtAii fftcit Oifiti l^. , *
Mmnmm i^^nmCn^um Afpiit Bxot '
Alfrn.
KraJitihia nwAtxs Primulz fimiiibas /Um complura profert. oblonga, exrremis acuta, panris fuis
pediculis (iirliini moibem ada, nigra & nigra lanuKine obfita, Marrubii albi foliis majora, lon-
giora & ladora, magnitud^e & figuri ad ApiaAn ferc folia accedcotia, E quibusfind duot vol
plurcs cauUt produdt, loiigps, reAos, •quadiangulos, nigros, per tntemUa geniculMOi, inqafae
e linguiisgeniculisexeunt drcumipfbs ex oppolito fdia complura, numcro fer^ feptena, ac pbua
etiam, oblonga, prioribus fimilia, fcd longcniinor.i, niultum mgricantia qua: circa ramum veluti
m «nbem aguntur. In c.iulium fummicatibii!, fiorti utrinque virgas anibiiint, non dilBmiies Mar-
rubii Horibus, icidem nigricances. Toca pianu colorc nigricac, ut de indulina ab abquo videatur
to coiore obduda. Saporis & odoris expers eft.
Hac plaata,fi ab Alpinoi«a& deiccvo fiii pbabi» fioipec ad finania gc^^ «oonMU
videnir.
AJJttm S)no,^tt II. Sfteia,
Digitized by Gopgle
JT T E IX 1875
ptg Pro RaHmtaili ntmvrefi fpteie tertis interpeMtur,
JSUuumaiJm ntnmnfuKl^pgmutK*i ftrvo flm, mtSitrifolio Hcrmon. Cic. Hort Lefd.'
A fipenoie hv:x\ tbliorret, M flofiadis Ac lcminiUw vaU& exiguis eft« CMUsiSpc poitibusomni-
bus tOMriw 8c grauliur.
4. XtmmaAuCafiHaufili» TUra BicyikPrad.
Apnd 7. A {uupk) coni Rinunculo aorioomo Lob. confunditur, ;\ quo.
tamen*in«ii&fl&iii£
KGxcrefci^ <c in oouiibu inajor «ft. l/i (ylvoiv QtSahat
Alalv» alttra rtftm Betonic^ folto /unoni.
Caole & (bliis Malvx Botonioe folio Boccoai (imilis dl, lied minor, & naturd r^tatruc FkM
parker verum peiaQt m^oriblUk *
]n planoGrofldaeeiuido admootemFdQdisIaEtriiiiib & lodsvidim
r4^,^ffi^ fmmmMdvm ffrntm aJJe,
f.mUdvtm Twj^itanam flore cxrulej D. ^^kner.
P#f. '' ' A]tIi.T.r vulgaris du.v varict.ites liabcntur in C.it. Hort. Edinburg. & Hort.Li^J. Btt,
Btrm<fn. ,\\ta.i toliu rtxundiori inc minusacuminato : aitcra folio angulofioa
l^ilvis ladicum Althxjcaii % onrni mane m iade epotus in GonorrlKtta cft rcmcdium prxftdJi,-
JHffiroum. E MS. Doacr&By meJicj» Snflhldenfc
*
F<y. 60V f 0 fefnnla fftae Malva frutitefctutii iuttrferaturf
%, AUlva Hijftmica folut mollilmi mMtihi M mapm , fkfmh nritk fidfiiKfat ml Stltm
JfiimUmdus Jmatu Moril Hi^i
Muf^- *
A/m Moducic moUia| wndulata in nurgine, (iiperius micis fuii^iareis ad Solero fplcn«lcncibu» do>
mta. ciNib^edic bipeddeianctripedaiei, i^im & ieroina aiiarom Mahrarum niodqi Perciuiis
eft planta, quin & perpenufioodo vkcc» nt Aklin (Mb^ RDVcnic in Hifpaiiiaj aliii^ie Me*
ndionalibus iocis. . •
»
Fag.606, JtdfiMmra^to. 0J1I*,
10. ^lti» ZtyUmk» filtk htkri euri^rmi Hermatt Gat Leyd.
Hujusiolu iumnusmarepibus cordu t^uiam rcturunc Caulcs rubcoc : liadix pcrennac Cae-
I ' tt. 'MmtSSejIauua fiUit faftitnlmim tm^ifiit ejufiem. '
Suiuhuic Hprcs adnK>dQm exieui taiuculauiu fcu m raounosdennfliniediipo^iti. C^tersvau
nkuiueipeciei oraniiiikfinuBK.
Fag.doi^. tin.^. Ad finem tafUit JeCaryoffyllata aJJe,
■ Uait mukm vtJiu» CMjifi/Umu Virg}mmm alkt .fiut aMwm, ttim iuUarA Hermaii. Cal;
> ? f«Sfd. •
11rr»h:v
Hiiic folia longuilcula (iint, attai^u alperaj crenata, infcriora palnum ampla, laciniata, fiipe-
lioraangufta, rariiis laciniata, levicer mucronata. CiuUs ad duocubka elevadj nonnihil villofi
tcafpeii, in multiplioos iiuculoc dinfi. Fkru Caryophviiat* volgiui» efifgiCj pecalis pallidis^ an*
guftifliinis, cxiguis flamtmhu heibaodi vsm a^tu paJjidft ftivdoe^cifaiii. Simn» rara fiiperio>
runtnuii.i, \\\ cJpKuluiii congefta, bLCVinnbus &: niinus ripdSlfilailienBt Caudaa. ftadix filbeftal*
ba^ niuiciscapiiianientis Hbraca, laporc «k odorc tarua.
P.j(^. 616. 1'encaphylloidcs eredum J.B. invcntt Ok Uoyd ad lalfn momil cnja(3an Crwgp-
WratdliM didi in Coinit. Moiitis Gomerici Waliic , ■
F*f; 6^ AJ fiaem r.-p::ii ,L- Antmou 3:I,L',
Auement ajfiwi t^tiui/fua, fiitroja Taaue /hre Ajleru, Tanateti foliu jiiiiutcanii Hermafl. Car.
Leyd. Cfcy/jwiAiauwi Stmtu fiHm Uiimikm fifeyaPrad. Jfitr Jmhui^iii Utim-
.kuivige.
• '• < Btdim falui angnfiurAm, ChijpmAamim Jljfmmmm Si^k» fiiik m^miut Breyn.
ftod. ■ " • . '
tfermtm,
Prioi (pargit pcrterram foliadigito longior.i, formi imoi T.n j\,icum &c Siawn nicdia, prona
partc pallHie virencia, lupemi incana & liibhuiiita, ui ahquot iacinias, iitu utodo oppolito, ino-
do altcrno, intercodeociDuc longiorilMis intBrvaUa, diifeda. Inter hsc prodeunt eanlicuh terni^
plurdTve dodrantalcs, mollcculi, (iicco aquofb plcni, angulo(i, vindantes, atro-puiiiccii, latiulculis
pcr lon^cudmcm cxcurrcntibus i^nis inlcripci,' qux caules ea uotiSimum parce qua hunn procum-
bunc peninit videnmr oUiierarc, iA iit nuiil aoc panara viridiuris in as appaieai; . E mcv 1 > Ljulii
cxiguntur
Digitized by Google
•874-
HlSTORIA FlANTARUM.
eriguntur atiquoc abe^ digito longiores, luftinenm i capinilo ratondo, fquanuto fierem am(rnuni, anv
plum,radiatum,di(coidcm,f3icie Afteris, radifa ineetifis omnino atirei!^ exterius pallidc punicantibus
ftriis in(c:;iptis, mcdio vero ddcoex pfjmceo nigricantc.qui ccelo fercno croccim Ipiracodorcm. Pflft
hujus exanthelin lequunturMftfo/t facie Anemonum, rotunda, nuda, tomentotaj pflilida, qffllwsm-
volvimnir/fMMMparva, Ipadioea, dura, qoc Anmanio fitt liiUeqaente Vcre pragnninant. JtcAv
fibfofi. alMiiicnm»quo«annis peiounM.
Nafcitur arklis Trontofe apnds ad PramonMimim Bonc Spei, unde yinmM ad not funt ddara.
Poficrinr iifdem locts repcrinir, Foliis priore anguftiorih. cxrcr.t vf;rn fimilBmi». Db vjribwinllfl
ccrti coni^ac. Tuigcnc fucco aquofoj nuHo cvidcnti lipore praxiito.
■ * P^ff. 641. Pc^. A". tertiaVtfenu fpteti haerpcnatur
ref» InJtcHi rettcuUtmt femmAm ingru mmtr lIerman.Cat.Hart LBfd*
lt«m«, ftf» hubau rttiadmm wum Tuttmatht Zgltmui^ quCtan.
*
dux fpecics * prxcedehti a Vcningio defcriptje Mredimt, ftd fifiafenuiCUHqpai, tt fiTfl»
Criplo niinores. Huic femina fimt alba, ilb nigra.
* ^(#<< Antcquara 4d maturitjtcnr pervenerunc * adrumnncur in India adPtem culinariam. Dempio
*'«/- enim cortice ooquitur incerior cenella pulpa in aqua.; exempca vel ii^utyro (eu oleo frij^irur, vcl
(3 Pefo jj,^^ mCcuiis parac^ Hunc in u(um oonieruntur in hcm. Secunda (emjnibus mgns
m<Mr TiSn. ^v'^'<^^ eft, in dodififaus iuimidis fcovienii^ 8c ob imnionlani Aom «moiiaem i adina pn£tfr
P«(. 64 ^ iLiloTiJ! McL-ms tKjMtici 4tMt, Hujus fru^us duas (pocies iB AmciiGO nperiii, ako>
laro pilparubeoHualtcram alba 4 D. Bmficr ceniores fafti iuoii»i ^
P/rg. 647. j4J fntm capitii ftftimi fro fecimJ* B*Ifammx fftcit addntur
CMCnmu fmtctus ZejflMicmt, Mjtrt^efa Uijitmiu Hcrman. Cac. Hort. Lugd. Bat.
Fert firmeou longiora & craflbira; film ampGoca» (nliuidiiis lodoiauj frnftus nriibrmet.
ex flavo nibenies, fuperficie verrnoofi. Cztera com piwre oonveoiiint Serinr tn Zeyian & Ma-
lab.ar.1 ad hortorum (cpos, qu.is cincinnis ficds implicat. Felis amari(Cmi guftus lunt inftar Lupuli,
cujus ioco a Belgis m Onence degentibus ad deooquendam Cerevifiam admbentur. Indigeoac com-
mendam doGo&m&exprofliun liiOGnmininoriibGlaMiiGB i fib 4(adb
Alcalicuni.
Ab hac dhrerfi yMenr
Balfampta Cucumerma JnJica Ponclcy vtl Balf. tmu fMiJa D. Doodj'.
Hujus flageUom oum foliis Sc floribus ex{iccanim ad me miiic periaffimus Botanlcus D. S. Dmh,
Folia majora iunt qulon in Balfin^ia vulg. in longiores 8c acntiores ladiuas divifij & infioca«o-
fcunus viridia viclcnnir. Fiortt mmores in mcdio pcdiculo foltolum obtinent lonulatimi. Dum xi-
huc virethEtidiflimumodoremexhal.it. Frudtum apud iios nondum pcrfecit. Semina { qnx- ijcca
nulit ) ma|oi.i quam pro plancxmoiHi, longitudmc lacicuduiem non multum fiipcrantc, compi^aj
ab altcro lacere non raro paululum convcxa ieu gibba, ab altero ooocava, colorc pailido auc ex iu-
teo albiotnte» Bm^ dariinexuolis vana icu mxqualia, pfatfircim adnurguiei utnu(gue fuperficia^
tnm gibbx cum convcxr, ubi liiobus duplex dennailams iiemen in ocbom cin0i» anniilo joKniio»
dio relicto paulo ilcprcinorc.
In Api^KJiuiicc aa Catalogum D.IIcrmannusduasdiftinguit (pccics CucumcrL pvirucei Zcylanici,
Pnma producic fnictus palmam longps, lativi Cucumeris crafiKie^ ui obtu(um mucrooeni definea-
«ei^cunaaflavelut in ikvo riretire,(&inaftbullislini(lteadii eul|oracabCBiMpn^
robente,dulci,grata, q. (aocfaaro oonmta. »
Hi per macuncatem Hnduntiir in tres poites^ oftendentes femiiu alba, (iiperfide granulaa, Kfo-
moidica: vuigari (nnilia, aft nujora.
Sccunda omnibus (iii partibus minor eft, fru&ibus digici iongimdinein vix cxccdcnobuSj ia ma*
cfonem recurvum tenninantibos, leminibus Momordica vulgari minonbiis nigns.
Uciamque^pecieminlior» Acal Ixyd. viginifie&iaxunaii^
Fnf. 648. Ad flntm Cafitu dt CMcnmert fjlvefiri adjicisttirf
I. Cuctihin Jylvt/tru jrlaier MuL R. S. ^af. a;i.
1. Cucmmit Afamttt felie Aniitrite D, Fagon Hort. Reg. Parif
In Caukso nonduin-cditaium ad me traa(inifib a IX r«Kf^
■ Ta^ 650. Terti/t GranadilU feu Murucuia fpteiei addt (equentia (ynonyma.
CUmatu fetttafbjUa fiure refto clavato Mori(bn. hiit Cietnatu fa^ier» ftntaf^^U^fere eemilee
fiaiSat» Muncing. praXi Casnmi Fbt fi^fkaii JkSmt fmtflfbi, /bre
CacHon.Lugd.BaCi ■
OfiUiM ffieiei addi fttfuentia.
Clenutis padiHora fbre lureo Mmtmf^. An Ciem. £ fios Pa^T HedentfoL floribn pocHl
berfiaoeis, frudu minimo, quando maturus mgtOP. Jtaiqll? CUGBnailk Ebs PCfliunii^^llcdo»-
Iblio, iiore exluceo vindante Htrmmi. C«.
*
Gbmubnht
Digihzed by Google
A^B E tH. T> I X 1875
Gimlird» W IlhmJMa BrafSm^ Marcgr. GnmM^e j^ks •mJtmr.
• Hcderrlcam^entis fpccics, morc Mnnicui.T fci: G-,inacil!x afcendit, farmentis paullo teneriori-
boi Folii h.xhct (.iilpolica morc FL\br.r, fua otunii ?c qu.ih m trcs angulo» delincntia, guacuordij^
Ibnga & tottdem l.tta, viriJia, g!.ibra, i^lcndentu. Flofemlu fercpaivos, expallKk) lucsIcenRl^ tc
t^ipeuloi Fndm feqaitur rotundus, viridts, ^plendem, mftar Municiuar, Pomt maioris nugnhu-
dme, fuperr^ circulum infdilptam quafi conttnens, & in ccntro cjus trcs Kncas, ani cxtrcmiMtc
ittguios ofwufbs (e ctmtTngentei. rruftos fecandum longitui.1 inem dilTc<^js mtus a.ipirct cavus,-
coitexq;.c illius Miiruciii.v coitici cr.iflitic cft .-rqiulis, dr.plici fubfbntii coiiiptiliius, Lxtciius mim-
Ina, cr.tilitic lignola, rcliqu5 inccnus Ipongiosd, fucculcnti, albi : Cavitas frudiis in mcdio perii»
tediicia more /uglandis in tres difpeicfnir concameranones , condn^cqae in qualibec qoacnor, [!r
rotnm duodedm J ordinedifpo/itaaiipon4ld>RiCancl.t. ch^peaia, faascrafla^magjiitudinc p.ir.ici, m
extrcmitaie anbinis tenuiora, fblida TeNUB inedkUD. Chiodiibct corpus pdlicuU primum obJuctum
cA uvci, punftulis fcn rubcrcnKs nigncantilNi^ qna deTn<ft 1, corccx Iigncus fiifcus app.ircc, inftar
ceil^- ovi Ijagilis, in anil^|^crujnis : cortioe [raao intus aibus apparet, contuiecque olea|^ooium
huclcum cx albo ftarcfcdH|i, pcHiculi indufum.
Ky hoc nndeo okum paratic Brafilieofes ; quo in iacomis ucuocur,cIariiSanun, 8c opminii^ ttold
cnin coafnminir;.tO obo non poceft altupari, qnia amamm eft, quemadmodam 8c totos finAlu.
■ In horrnm Regium cx Amcrica nupcr invecta cft Gran uiilLr ciuxdam fpccics ilida Flos Paflioms
fU^Dp^nfbrmi, flore candidiilimo q. An Muruoua vclicaria lanuguiola odorts gravu Ai^t^r. i D.
Tag. 66o.ilka& AifkmCMitm Jt Bryms tlhs sJJt,
Ingeniuni c.uli.irtiaim congcncribus haud didimilc prol>at hxcBr)'onia, tumgu/lu fiio, acri, ama-
10& naaleufd, tum edam ulu, 2^yldncnlibus in hydFOD^requeoa, £pf^ panccinis rude-
ribin» iliHqinelncohB ferdidis fua fpomc luxunat. Spaf|i i ndloe dfaiauHe» fflmia, in modicunl
vencrem ettamefteate- fiagella tenera> fleubiUa, longo Tari6que rqxam dticinnatis fuis cUviculis
Vicina qnxris a^prdftndenrfa. F^i* atro-virtdla, afperiufcula, quinque vel Tex profundis Uciniis
divifa; Florc: .id foliorum finus folitarios, .iliquahdo binos tcrnnfvc, p.irvu!os ck quiiiquc pic.ilij rc-
flcxis pallid^ fiavetcenabus & iabhirlutis compoiuos, Baceat Cerali niagnitudiiic, oblongo-racuiidati,
Drimiim vhid^poftmodum rubcllas, aliquot lafteis ftnis perbclle infcripcas, concinences in paUido
leofidqae loooo aeiiiai fiilicof^ dunxj. alpaos^ iiibcocundos, cingulo medio quali fafcia in obcuitini api-
«ft^utubttiiurti Hidb «d iflidlo» udM» (wouitt m ZtjUm, tit itollit» veift dunori dinute
T^g. ttdtm, fro tpuHta fftcii Lmti Altxaniriine aJik,
5* Htff«gl«Jf»m frlHi 0iipfi0udti, lnum tx dhi^ fOkfy h ntrtm rmnltrm JtftnJtniihu •
Kreya Prod.
Prf^. 667. fejt Im. ^il. aJJt,
Ad ecchymofui [ fagillationem ] nobiliffimoni OttapUffnx R' RaJicum Sigill. S^loin. IrJiM
Floreot. pdverifat panes arquales. Aq. vitx cbch. imun^ Ol. Rof.' q. f. M.F. Cacaplaliua ap-
flicetur locoafioao.
T«x. 669. AJ fintm tfbnt «JJ- Quartam hanc fpedem fk delcribit D. Ilermaa in Affeii.
Multis (ruticat vir^ aiMtalibus, flcxibilibus, obfcquiofts, ramofis, quz ornant folia hilari virore hi-
civla, mucronata, ad Mjrtina accalcncia. Scpt. iiicnlb exsunc h ramorum ci inis cafiiuU par^M, ro-
tunda, herbacca, ad bafin tio. monopeulo, in vindi pallciceate. &x exigius crcnis divifb vcfhca, quo
nrarcefcence tranfeuntcapicuU in friuim globofos, pulchi^ rabeatet» oaods Afparagt fimiles, in-
diidemes fub pellicuU tenui & parca pulpa nuclcum unicum rotundum, MUiduTOj dunim. SubituiE
raJieu flbrofx, alb*, multar, longa:, faac Afp.iragi, ex uno capiculo proiHlDx'.
Ptf^. 671. /"j^, lin. aJile,
Wdiphali, quibus Scoroucus valde familians efl, dccoclo Glycypicri cum radice pco potuquoti-
'dtano utuncui- cum (ucceflii m hoc morbo.
Pt%. 674. /m. ^4. «iwr^ iUtt bic fubjiciam W jbm» 3twiim4$ aJJi,
Cum in Catalogo Hoiti Acaderoid Lugduno-Batavi k Cianfl! Vire D. Patib Hermaimo ediii
IUWniam Solano fomifcro Intiico fpinofoj Roraginis flore fruchi CTOceo pro fynonymis adjun^Jla
Solanuin Ipinolum frudtu rotundo C.B. 6: Pomum dc Hicncho Melongenis congcncr J. B- pn-
ftinam fencendam niihi relumendain video: fiquidem D. Hermanno non poccit non cilcprobe
'perfpeda hsc pUma, uc qui eam tum in loco liatali crefcentem iriderit» tum m horto aliquaodiu
oolueric
Plurcs cjus rp;cic5 diflinguit n^cm crnc^itifr Botanici:s, nimlrum,
I . Eam cujus Synonyiua dcdiinus, quaiii Qiiu>ui<e liiupliticer liidx Hort. MaUb. eandem Eick.
z. Eandom fpinis violaceis. .
! \. Eandom Ipinis ex albo virentious.
' 4. SolanurayScc. candicansmaximitomentofum: L e> Sol. fpinofum maxims tomcncomm P.
Scccene, cujus deloiptionem dedimus. Hancfpeacm pro Anadiund.i Hort. MtUk. habec^ailui^Htt-
dus pilis iienlis lootis» tontdis ac aoniuhil liirfucis cx albtcance fUviuioiUs undique ctroandatite
f. Sblinuiirj
Digitized by Google
HlSTOKIA PlANTARUM,
nm.'
Americanum (lonbus ex la&eo & coeruleo nij|ECiii HailC ^paGiam (n> Jm*»
f€h» foenuna Pilonis habet. At D. Commelinus pracedentem.
6. Solanum pomifcram frutcfcens Africanum, fpinorum, nigricans Boraginis flore.
H|kic ( inquit} Solano iiippioeitur radtx alba, lignofa^ perennis, longo 8c obboDprepcxtu dtipsdk
&lltemii^t«Mfirfignora, (el^ ramofusin vindi nigncaiu, aaudliiior^jpqlbaimip
£que armatus. FclU promit atro-viridia, oblon^^a pranmd^ lacmiau, coftb ab utraque paite fupp*-
ribiK fpinis obfeffis. Flores ad ramoruro cacumina pentapeealoides, Boraginis facie, cx ccpruleo pal-
lemes. Baccas Pomi amons amplitudme 5c forni.i, primum vindes, aemde flavas & cx maft-
litate in nigrum degenerantcs colorem, fovences famMa comprcila, orbtculau^ fiiica, m puJpa fla-
vefcente, Tildda, acnj «nara, nauleofa & virola.
Ad fbfTarum margines locilque aliis iocukit PfomaotMii bpmt ipai ^iOllWjgroTenit In hoitiK
taiD per femina^ quam ramorum drcumpofidonem lubmeifBiiem oominodwBfne prop.igatnr.
Hujus radiccm, quam acrcm 8c amaram deprebendi, exemplo Ilottentottorum ad Hydropico-'
jwn aquas per uruiam educendas ex decoAo prclcripii magno femper acgrocaaoum ievanune: pul-
gmTOf^baccaiiimTiniknCMnreperip induoattm ciptii gnmM!» mponi, dolMa!, fiutmn
nique,ipsiniqneiieoeoL ' *
Hajas aliam fpedem Tidmms in Horto reverendid Epi(bopi Loadjgjttiis numb praAndd ke^
niatis, fpinis crejhnodlNS cnflioi^
Uis adde,
f. citrm-cbimJa 11. M- 7«"-^;'^« ftm^mk Pt CwwwBd. Mmmi Mbw
fnm fraSu mmm^, msniato, gUbro,
n.M.
Rcliquis minorcft, aldtudine {eHqui lutduoromjpedum, ramis in latura fparfis, cjus cttiUt non
rubclcunt: RaJix fibroIaSc aib.cai^s: Scipcs cum iurculis tenuiflimis pilis obfitus 8c viridisj meduUa
intusmolii. Fu/»^» multo rainora cactens, piIoG .ic afpcr.i nonniliil, ^aucioribdfquc & niinvib cufpida-
ds ladntis (inuata. FUtcs omniiun minimi, fteliatij qumgue vel lex cufpidum, colons coerulco-di-
lui tc iubpurpurafcentiSj tn fingulis cufpidibus in iMdio Tcnnla albicante ac nitente & ad umbili-
cnm calvcis vindefcente ftriati, 6 caiyce in qoinqne culpides partito. Cocadnm, quod in medio
llaTum Ku crooeum elt, conftat furreiftj|§c cr3i& (larainibus, qux (upeiiota & inieriora versus
ejufdcm ferc cralEtici (iint. FmRut cx omnibus ipccicbus minimi liiiit, rocundij glabri fine pilis ac
nitcnces, 4 fuis calycibus ar^ inferius comprehenli» colore dum immaturi funt vmdi, dum vero
maturi navo, ddnde corallmorubra Semau prxcediaittiam (imilia.
Radids doooaum coofeti in febre calida|^ ideni cani «dk ptodcft cUMtAmpcpmidni» km
flnmgurixj cbm iiKNueiMo GaMMiofni BauDiii 8c interanonun connuubui conoudfc KHuds loc
(bliorom uiccus deooSus 8c epotus concoitioncm promovct; idcm cum (accharo datus uti, Sccjus
decoAum cum meUe (ervit pro phlcgnuticis luvacque in fcdom aljpcnate. Foliorum & fni-
auum deooaani addiRipcudll» Sacdim cddi pfo praiim cccpcni Inni ia naftiooa paitii
Ffeneque hx Tires nobis lufpeAu (ont.
An planta fptnofifllma Virginiana nobis ante ;o annos apud Trade(cantium vifa, cuplfque fblia
& florcs enaninum rctincmus, fic praccedcntium aliqua, an ipecies ab omnibus diftmda, mihi non
conftarc fateor : funt autcm fbha, quantum in iicca difccrnere hcet, Izvia&piluommnodef^tuta,
utrmque non per mediam tancum coftam (ed fic per nenros latecales Ibiius aoitis flavicantilws ob>
fita. in furcttlo florifero quinque aut §a flom fiuit ^iiMifar tanaaifdiwi^ 8c propemadnm tcft»
lilttt (ccus quam tn Hort. Malab. pinguntur.
F«g^.679. Capifi i;. aJJt, Solanum peregrinum Betx fblio. Folia Iiabet grandia, crail^, (iic-
Cnknta, ad Betz formam accedentia ; nec flores nec (emma vi jimus. Sufpicamur ifthoe COQgBiac
efle Solano Americano racemofo: m Horto CheUeiano ut & Fulhamenfi colitiu".
Psg. 68i. Ad fecundam Solam veficani fpedem nota. D. Hcrmannus in Catalogo lcpius kn»
dato SoTanum veftcariwn Indicum i SoL Vdic Amencano (pede diAin^um b bujus Syno-
nyma ponit TemMtl leu Planta adnofa HtmtmJL p. 19<. Camuni Tiftms ; nec nos repugnamus,
cum illi ( ut qui utramque coluerit ) plantz hac non poflunt non cflc notiores quim nobis, qui neu-
tram hadenus virentem vidimus: unde 8c Halicacaoom Virunuuium Fmk, ab Indxo diverfiim
eile abfque ulU taq^yttfitionB agwlanHi DdMntr otip likdQpwendam,.^ ^iOtJBffirmi
frttttJtmt.
Sdanum fpinofiun D. Rgm inGttaL nondnBicdkanm JSrt. Re£. Farif, ad nw ttanlniiflo guo;
tooii» PB rfifCftdaiiiilim^HflwrinqiiiT''**'^""
JegaaaiiCdWM^Ii tk/km^k ^ii^ lioimtUm.
n«^<81 Q^rtfeSoknillalicacabtrpeGki,!.*. HdicaciU fiM All«l««liidMiBoniii pkiikh
tam 9c aocBndanm dcfiiqdonam tndie PioLIiennaniaB in Catakip Hoiti Acadanii lag/L
Bat.
RaJice nitinir tenui, .ilba, fibrofa '. Coliculis dodrantalibus, tenuibus, rotundis,glabris, crebros in ra-
mos didu^, media fui parte humi procumbencibus : Fbliis Solano vulgari fim^ws, (ed mukd mi^
noribis, fltto-viridibus, acuminaus, in mai^e aliquando leriter aesaas, lieptas int^rit Ad
rum finus prodeunt (ubinde in calyculis quinquifidis florei parvi, pallid^ flavelbeiite^ monopetal^
in auinque angulos acutos diiledi, 8c adlundum fulcis nMCdis infcripti. Hos eid^iianc TOiadc
herLiccx, angiilotb Solaiio przdido duplo minores, qidia>inclndinu'baccacoiicolor,tdfettafani'
nibus depreffis paliidis, ui puipa virena, acri 8c amara.
In incultis, (ordidis arid» Mokbant & 21eylonz collegit D.HenmniUH; Ez fetniiubus deddon
gaotannttieieaoTat. FwoadSoknnni accadi^ paiabuitMaaiioniid^
Digilized by Googlc
.JT-PEJ^T^IX ,877
. Stlanum pcmifirfm Amniimm wm ^nrfmm USet fin. hm Sn^am^hr K£uCKr4v. Ivabdn -
Piloiv
Vife». Marcfrr.
' FniMX eft eoacmmodocrcfcensquo Jwrtfxba, fimilique ligno, /edlblet altiusaniirsere. CsnJex
^Aoiid^^ac leBihirfiitic pnedjcus. Folta Awzdx figun, inoriiiutd poHcj, palliik viridu, oblonga
non it\ Ijciniciu ut ^"'^'/''^'«Jcvi hirfucie fcu lanugine infcifta. *
llores itidcm fcrt ut Jurepeba, ladeos, psntapctaios, inftar ftclli expanfbs, in mcdio autem f^nti-
mda lucea (imt erccia.
i Fr(»c/*ii»feft'inagoitudiqenujori5Pomi vuIgaris,rotundum, initio faturati triridem!, 9a})naaz9Bmt^miml
lanuKine teAnin, per iMtiirkatem cicrini coloris ac fplcndentem. Cortex fmfiUk inflir teflK on ^T^^f^
fraKilis, intus contuiet pulpain fucculcntam, flavefcentcin, admodumdulccm&grncjni fovxiAmt.ct-m mt^nt^
terum non edulem, qux copiofa/fffliiw, Lentnun-inagnlnuline, figura & colore concinec. mfitu.
Kadix pUntx e(l amara Sc tcnumm partiuni, .irq> e intcr rcn)Cvlia cicobftrucntia in prctio habili.
pnriertim in renuin vilcoiitaobus abi^cr^cnuis. <^a radix quibuidam jutnis anura videnir ^oaal^
Tm4immtfitmt^ StUm_^cUint€rfer4twr,
tMkgmfiiiSttniir» Pttlcpaead,
Hxc pLinc.i omnibus fuis p i tiljus caule, folio, flore, ^udu, multo major cft ca quam dcfcnpfimw
in hiftoria,abaslimilis. I ructuspomi mediocris niagnitudilicm a;quac. ^ftque ffa-ianis fcu luJcati»
plcrunque8iiiu.xjualitcrhic illK;protuberans,cumiJljitf«iqB»&&rotun(kisi«j magis iniuper plantis
& depreikis,iiongtoborus ut iUius ; wiHem lubd colori^ qumvisldManir etum fauiut teaente»
lore per maturitatemluteo,aureo, aloa '•i., . ■. . '■
P.hk\nfonus, Lxperiaitiiliil, iteng peraliqBOt anoot in Jwrti»iioftii»fi>mM finAnm
noremevadere ailcnt.
, lioc lenus in Horto Rcvereiidiir Epilbopi Londinenft Fulhatnia: prope Londianin vi^mn ht»
^iGumfiiiduiiianira^& ipGsiBaiimiaiimpaumi»,ivii|gfuino^
l^. 684. fnem capitis Je A^artgo aiie,
6. Affaragm acHUatm,maximm, jarmentofm Tjeyianicm Ilernun. Cat. Hort Lcyd.
HervMm^
dcorfum IpciiUntibus, .irmau, vicinas arbores fcandentia, cafijiie .amplcdientia. His .idhxreot folu
rcliquis hujus bmilix fpccicbus onmibiislaciora, longiora &: robuftiora. Adquorum linus pmdMlllfe
c calyculis exiguis flarti parvi, pailidt, hcxapecali, fuicici brevibus ceauiffiinb p*»<i"i'«f. HotfiKipi»
unt baGcxrubentes, inqiub» ooatinonntf ntpbrimam temi anfidofij niflincnntes adiiii« Tdot in
^edeiNiscoaiiQiiJibas. .
Sponte nalcitur in i>'lvis inlulae Zeylaiuej indigenis HmtdmmiiSf Europans vero ibidem dcgcntibus
Scorzonera did.i. R.iilices vel cum lade aut biodio ctnunm* vd fido aceto pipeic oonditn^ab
ancolis habentur in deiidiSi. ' ^ ^ .
•j.'4§mtipmmiJmimjtfrkmmg^iBmu
Htrmam.
ACorruda vulgari nihil diicrepat, ntfiredicibmcralSoribu^ roaiiidioribas bDlbiUonim inftar cx
uno ccfpitc aei^ndcntibus, faporccom AfpomipZqrlanieooonfimili. iUrivolanunmai|iae$ar>
ca Promont. lion. ipei iuxunat.
8.
Cauliculos (eu flagdla inulra edic, tenaia,angulofa humi fu(L ramulos hinc tndecfebioiad lemun-
ciaha incerdum intcn'alla emittcntia. Ramuh pantcr crcbris foliis felainciaUbus aut longionbus ri-
gidis aculeatis angulolis, quarqoe (pinz verius iunc quam foUa, alterno ika veftiuntur. FJcrtt circa
foliorumleu^imiwnnn bueicwnnc heibiiBeicobin»» Aipengifloiftufimilcij RnAwnonobfaf
Vavimus.
Prope Tauromenium in Stcilia invenimus drca finemMafifloreatMii. AHTeB & Mnuidx Aipa-rnau
a#ipe(aesfic neibiiini ouminiftamnon
. Ta^ /<». 15. sJJe,
Chniiian. Memzel. m pugilb rariorum plant. duplex eenus diftinguic, Alceram vocac yutm Idium
fd^rmifilm mtfmikm mmm% AlmnmfTft. U. fAfi&t f —
, Smimtfi^. 4ifnml£a.i\.mt*fittft<irfmMmm, .•
cap. xxvnr.
Smifmwmm mmbmm kmtiftnmt Bni/Smm Muoff»
. AUrcfr. . * . • '
rl fefquipedakm aut nujorem eItiliidinema(ltti«uttmuIiiMM&r,digjtumccaffi^ hgnofi, fragilcs,
teretes, fijliis circumcinai eo niodo quo Porticulaca ; qua: (imt egrcgi^ vindia, cralla, fLCcuIcnta,
'guraPoi-tulaae folus tinulia, verum lon^c majorj, & niagnain Acecolam aequanna. inccr ioha la
nMbrilii«n«i^i^pig^ggiiijll|^ foIiisconibiKcs, uAO Itto» ifiamiMni ittKttii^
Uuauauu Jbri^
Digitized by Gopgle
9
HisTORiA Plantakum.
loris, figura drvoiAylloniin. Flores lcquiinnu- /Mffrf magnitudinc olivx, nigrx, fplcnclentes, luc-
oulentat arnCm haoentes inftar nigrorum Cera(orum mulum, & nttcieiun in inedjo inftar Pi^tak
X0£x longA, reda, unolaterenuiln fibuneiiaoaaoavataliabaw, 1igpiA,iiBBUi$,itihmttiiibmL
cuslndicx.
t 9 - ^ •
Pc/W4i?*C^le<k«iakeraDiofcondisW^ . ^ . , ' .
Stinm Jifruiitalmff^ii^mimm^ fiSimmhMiUtk ItoiintGtf, ilH»lnfim?nlmm, 9m Sfd
HtTfn
Lods inariiimis, aridit, j>Iar6ofis ad Promont. B. Sp. fruticis altimcline aflurgit, rtiie* (ucco^
longa, bradiiafa, rdbiittavrufeibefMei nbtounquam albicia, frequentesfibraseminente: r«KrAr#pol>
hceni craflo/ra!hofbrW<*Wic*tefae^ qui partc irjfcrna cingitur/***, denfjffimo Kipaxa aMq,
pctiolis congcftis, orbiculatis, craflis, fucculcntis, alfqiwhilo volatmaniSs magnitudjne, gi.iiiciSj amfeitu
jiunc rub:nte, nunc pallclccntc ; partc vcro fupcriorc confpiciturnudus, m tcnuo gciiiculum pro-
tubcrani ; quo mcdtantc divaricatur in aliquot ramulos dtgit.ilcs & p.ilniares ; quibi'; c.x caiycc qi«n-
quefolio 'dcpendent fimt obloRp qiimquanguli, qitinqQe rubentibtismcaniatis pctalis oris, fuduni
reHexis cum loddetn h nieifib exlerentiiMis llammibus apiculatis flavefcentibus^ conftru^ His
evanidBltKXodunt morc LonijcTicrinV quiAque)?&a«XiroornicuIatz,obIongc, preffiusihvicemiuif^,
inciudeniei ftmiut exigua rutla. 1 ota plann aquofo, vifcidooae gaiKiet fccco, aonfiniiiqueTiituta
qd^mBVodei WficiKmo prbpagacvtmiiiiitaUis^
jlifiitm tjufJemftg. tiUmtir fe^tnti*. . , . , "
M) cnntorfdatur R to«^.irt laAisreetetis Vbii F. poftgiBtbatlbii.bisvelterittA»
In mriamm.uionibirtCKulorum ert cgregiiim remcdium. Ek liS, D^F^d p.BdfiJJt^SaiUt
tum cgrcgiuin ad ccnnburtitMicm, cui.in? fino cic.ttrice. R. Axufigic tMeDtit Ifcj, Sticd Seiliptf^ti
lli(j. M. & partiaffedjcinungatur. /A //«//f c MS pra:dicl. . ' '
Fdhainix in HortoRevcrcnditT Epilcopi Londinenlis.monfh^ante D. DMV^Sedi maprts (pedem
viaimus germinibus feu glolMilis c foiiorum (inubus enliffii fe pWipagaiiiefli, Miorun> iitquam non
kfimorum & ieiT« proiuSmrttii taniiilii fed &
Sedum vulgaie maiimiMnB<nNMi..Ca«; Hocim^daiEii. Aflmnuu snEtaxas Pi||ili(Hi(ii dto
indtca^- ' 'i ■ y , ^ . , , '
Sedofaivaltttinii^flMdie J. Bt Hata plantanon de(cribicur, vcmm Iliitor. Ebrodunenfit
oomulatoW^ pioe* iiiSimQnt iconem Senrnervi*i ibMoriscrenad myrtiibUi Lob. is». pnmo m loco
exhibium.So^iealvaiitcTriquondamfuit /JaddiiwSttliimmoM^^
nmiftliaettiaaij, • . , '
■THt. 69I. SeJs tnirnra intafite frefri» aJittttr
• I. CMtMmvera raitee tuberofa } b. Cet. m^jer CB. Umhlicm Vmrii Gw. V«mii VH^k
Ex radtce tuberola, exiguis fibris donati pcdiciili cxeunt palmares, in mditim pdtitt droinatiqflif
jWii, cralE, fiicculenti, glaua umbonem inlcrti, l.iporis viladi & aqiifci, Indidimque adcD cjuks pro-
deuntdnoanttres.dodrantaki aut altiores, alias (implices. aliisramofi. ab imo iac ad (umrouoi
cbbfenB jibHti» (ftidhgisi lidrbiiteis odmdfi^ fieirlfaiii FblMaiiid findiblii, «MiCMii, nulBii>
busamcn: ffwfn ctiguum, Porttilaac(?mile. , ^^^^
Folia qu.T: in imo cauk duo vel tna plcrunquc fiint non ut re1iqii*-dlauinli neque in eAMM
centrum leu umbiiicuui mlci irur pedlWlus, (cd ad I.itus. Tolia intcrdnmUpame OOOGava fiujf iO'«
tundibuliauiacetabuliicrcmmodum. ,In(ixB & vetulUspanetibus. ' _ . . _
Altenus fpeoeiiLuRbdibdlittiMliKiMiiiifitt
lils pallidi^Svircntibuivdcat. .... n. jL
Superiorc xftate irt Cbtttedohjs pldHds, qu« in hdrW MD coloiti obiervavit ttuhiqae oilentt
•J). S. pto v.ilailo lcmtfialiquinque tlieculas {ctifiliquas dircrer.15 femitiikmieNMmfiilgluiilW
Cldi» (ucccdcr.tcs, adcoquc de cjus bco oninein raihi Icrupulum excinit. '"
1. Ceijleia» rmlit*$iAerifslmfsr«fiMtMoniCetflti^fi*reliitee iii4xit^ Lcyd. >
Pi.rcciiciiti qu^im proxim^accedit, nifiqund/c/»« gerat majora (piffioraj nec cir£atsriter fcifteVain'
fcu c6t3'lcd6ncm emngentia, (eii luxta pediculi ihlernonem aperta. Quitt & radicenilion pnmut
lOtundam 8ctuber'ol.im Kapi irJVar, icd longitudmalitcr porreftam & (iib terram mpaWQ» k^pl^
CTfflny fibrx multz exiles, quibus nutrimr radix. Fk>res Sc (emma vulgaris (imUia.
Fleniorhuimde(cnp(iooociiRiein Dodait. Memoir. Folia, iiinuit, cMHMilA&nt, interoienil
nonnihil dcncicutatis, per hyemem virent,Miiid tnarce(cunt velligiis duntaxatnonnuUtsreiiais: in^
tcr qaxeaulu ailurgic, teres, rtibicundus, firmus, fbliis aliquot minoribus veflitns, in tres vel quatuoc
nunos /bri^ lucob, pei*apetalis,fpicans, calvcelongo vindaiue exccptis onu(Vos. F. nic^lio tioio
exoriuntur quinque tlieculx ku liHcula: angulix reciaf, viridantes, /fwiw^w minutiflinns nibciuibus
f^tet:e, quas qainqijc circuiiiit.ini: Itamma atrinai apkibus donata. JutMO nien/e <lorct.
Ootyiedon Galeiio 7. Sunplio. mi(bE eft &GuIati^ Ocmpe humitk!, lubfrigula: c.i)iildani
(Moore aditrin^emis, Sc cura ea leViter amaiiet Tlldft iefi^rat. ttff&tom, abjl;ei git &cdilci:cir,
ita^ie ^hkigraaiM «yiipslamdesA dtffGfdkmilktfMioi^miimtM^ Ibmaehi^dorc a (Vu
, ■ • ■ . - ^^^^ antis
Digilized by Google
J
jqxp E 3SCT> I X. ,879
ttltlS
itis utilc cpiplafma. Pnrntitur folu cum radice manducata cilailobconfnngere St urinaai movcrc
Dtofcondi Cotylcdon fioM rit itdMmt nttA fttfxo ovi Tino arcumlKo irilhUarom ' in6»m-
«nanQn&us.iacns igvibast, ftnunii, penikiaibwiUkuaittilianir, ftpmadiianiorem cofiifarac Hy-
dropids felia ex meUe nncar. Herhi animnr ad amatoria.
EaJemfag. Ad finemC^fitu tertmltSeilu ficUaiutdde
Henaaii.Cai:
Exijm, fibrefam, albtm hdbeeraJSww: em^ oomplorei, raniolos, fuooofbs. fpith^tma altiores:
Tt !'-a viridi.i, angafu, acumituta, caulcm abimo adfumnmni iiPrue crucnro pr)(irvi volut in Genti-
ana ambicncia : fltret albos, pciuapaalosj in mulgario ieu unibjiia dilpolito$ : jemiua o^igua m liii-
cdii quiiiii invioein r~
Esimfi^* Stdm mmm J rupe S. VtKunfu c«r«%. fl^. flm. Ang* &ViaeeM!li Jbmgcttn.
P»'if. 69^ fnrm C.jpitii efuoTti aJJtt .
Plantaj hjlcccruditilT. I'.uil. ncrmanniwin CataloRo llorti Acadcmici Lugduno-Batavj ad Ficus
IndicasOpuntias didas icicrt, Cb !cu Ficiis nizoiJeb appcllat. Etenim (inquir^haruntoiB-
nium floiiuts lubiicirur fruttus ad modum F«c(tf indicz, quicujulcunquc lic magnitudtnis acJunne ^
indn^c pulpam fiiccniamduloem Ficmlndioe nmilem, quanquam liccicjcc: in Fun(;ol«m amam
mcmbran.iccam fiibrtanciam degcncrantcm, &vanos reminumloculosdcfciibcnrjni.
Mihi nccdum con(i>cdtj f.mt naruin plantanim fiuiJtus, ad Aizai tamcn pocius qi .iin .ivl l-icus
InL rcfcrcuiix viJentur ; .i'iC rc >i i; novum ptanrx Rcnus confhtuunc. Difpelajncuf .uujin a D.l
manno in qmnquccapliilarcs^ quarum dux lunc frudu p)'riformi nujore^ ouiaque fi u^u pyntbrmi
minori; trcs verorruaao(bNuatt>: 8emnl(ictpfidarei^-^tMBft«lw
Piima iaicriUiur
tkm JBiuut.Jfik» tmj, pmmA. tfitng.feikfrt^, muunt. tJiJL '
Fni^ium maximumediilemlRcQi fimillimum proferens, (p^imt ab MirM oraflk, fibrul.i, repinte,
niiticifqite librata capiltamemit ealkmlti multos, numt ftraioi, oigitum crafiob duos crcive, cubttum
& amp&^ lon^os, liicoolbs, exviridi pallefcentes, penes rldioem aliquando mbences, ad quorum gc-
niculacxeunt bina cx advcrfb, cligiti longicuainc & crafGcie, trunguliria, vindia, liicculenta,
aimtoridem cx oppolito ramulii, &cx his aliisatque aliis, fiiftinencibus iii c.!ciiminibns fruAuum
rudtmcnra, pynformia, quinqu.in^ul.i, quinquo crigorus foliolis inferioribusmulta nnno. ibiisaraira-
Tallaca, intra qux emicac Flos ftcllx vel Solis effigic radiatus, aftcris Abre ampUorj ex molleculii^
tenoibas finmerol« petalis quaft radiis ad Solem aureo fulgore micandbatf OMifiniAns, cuigemibiu
multa concoloria ^amms, farinaceis flavelcentib. apicilis donata, quofum medium OOOipant feprcm ^
o<ft6ve corniail.1, ex luteo viridantia, inorbem diffiila. His marcefcenbbos maturamr fmci.n, ad-
aqiians nonnunquam Ficum vulgarcm, vindis, nulpo(us granis mmLtilliniis, fiporis (ialv.i.^, aquoli,
haud ingrati, fummo ambitico quinquc fteUatisaecudacis radiis inicnpco. pulpa veL dco putielcentej
vel intenlion Solis aeftu in fiingolam liibftaAdafli «amleuBte!; 4»« «^efifmr in quinqaelocaks, in-
. dudeniKs^cMWM ^xifna, aneuiola, (iilca.
' Linrariatcam'oeterisliib(equentibus huiuslbrtisIocisniarft.a BonxSpei, Cratfc
ubi fnirtus tam a Belgisibidcm hofpirantibuscjiiam ab indigenis Ilotceniottis dirancut. Hu|as propa-
gacio fit vcl pcr avuKosraniiilos tcrra: commiilbs, vel per radiccs quas caulium genicula terrat proxi-
ina demictunt. Toto anno in Belgia vigcc & virer» aftpnefirTandaeft iBraincinjufuai Con^i*
cicur tnpiid florum «olorCj alboj purpureo & flavo.
EaJcv foho triartf^uUri enffrmi.
Piiori omnibus nocis relpondetj cxccptis tbliis nonmhil brcvioribus cnfcm falcatum ladon doiib
iniitantibn6.
a. fkm MuiJei AfriemitmiMer tr*S4,fiiktnm9fJmi^lmH»,fh.
Jtt J^rkmmm trimgpJmi falk,fitnbitm MCfBf
IWM, AKCiiyfmiatmmiiAk^
• Pirtium cxilitate, ncutiqu.imdifpofitlone &forma.ibantea!l,irisdi{K;rt. Filitcfcir cuiliculii cu-
biti aldtudine, rC(:tis, tcnuibus, lignolis, albentibus: duplo brcvionbus, digici minimi craHiri-
miTixadjn]uannbus, glaiias, triangulis : fV«r>^M intraquinque fbliola hiteis, ad Solem expaitfH!, fit-
pcriore minoribus. His(iib|icittatur /r»/7<tf Avellanz nuclei iiu^iaidine, pyrifbrmes, qninqttan-'
gali, fucculcnti, duloes,rentAaKfbngoli,tenaoesq»a$iauecoriaooi, in (ummo plani, qntnis fleHatim
dccullatis radiis notati, claudentcs in totidcm oblon/^ts locnlis femina p.illidc' ilavclcentia, angulofa,
dura, exigua. Indiget eadem qui (upeiior culcura. i ohoiuni lapor ublgrvacur nunc laliiis, nunc
aqiunfipMusjprautmcingeninm kGmqoDiiaiaBK .
EsJm trimqmletri ftlk mri£, fin imm mvm, firi fmrfnnt. Jht Chyftmtimm» Afrinmm
Tota iftatc llorec cum proximi: defcii^xa, ci,|ijs fitum & (igur.im omnino imit.itur, fcJ viJctar
puUo minor Scgraalior. Folia edit vindia ; llores intus aureoSj cxtus purpuralcentesj eonnus colo-
remqaodainaMMO inarmmm mcnientei»
Uaiinaaa % LnJm
Digitized by Google
i88o
H I S T O R I A P T A N T A R U M
EademfolMttrttifnemimfiiinfmfm». Ckjputi, skutidu Jfnumum trim^nUri filia^ fin
fwpitrto Breyn» ^
r^nliailk eft iofirnus, herlMceis, rdupinis, dodraotalibus. Foliis viridiiiusj tcrcubus, itigf^^grar
Uaec k inodi5(CftardifiitfbluinooaiIiiI longionbus & iloribas dggjintifllnio ooociaeocolore co-
Vlm.
|. Fkm mtadtt Africtau majtr, flert fim»,ftk fltm bitkri. Ckjfmthmmm tiuU» j^Hma.
' fnnmm fm ImifdiiimJitqpi, Oaat.s,
Hujus flori (ubjlcitur fni^iis orblcularis, fucculcntus, iii\d$, ex vetuflatc fiingofus, candidus, ima'
^tte ooavexus, lurama planus, medio umbiiioo barbato; ex quo qiutiaue ftelkdm decdlatz. Litfae
ail esremum ambitam ducuQOirj diTidaitK fiiiAiiin in qaatiiar odkui liaiiiiiimidarispidlMfiiie-
S0ilimfl^t0wpfhm.
Oiiinibui partibus minoi &. gracilior confpicitur.
EMJem minor tmtUitoMlu fiart iMtm rmktmtf txtm immiuto.
Spargic cmJkKUsmnxxaSatf iuoculentos, genioulatos, refupino;, ab radice palUda & boxea. TolU
Inna cx adverfb^ fiiperionbus mtik6 minora, Portulaci inter &: Halinii foba media, incana bullatacj,
afpcrgine perfula: FUns denfism ambicu barrmlib r,iJi.itoSj iarub gratc rubentes, extus incarnataj, lero
& manc congencmm ritu clauios. medio vero die ibie iiluftratos QXfiajaS», aSgsidtix jucundiOimo. Si-
mimt (dlllda, a4im>in finAB upsrioiieniinm
4. Fstm tihuUn j^mmSf trmgiimifiUf kt^iffim», frnSiiimJtia^mUri, ftm Intt» majar. Cbrj-
fmiUmim aitwJ^i ^tjumHtfmmimfimtm^f^mm Ikeyn.
. ! exiftimatqQam Jac. Dreyniui in frtdr. xk. nomine Chqfiadwmo fimilis Ai-
dii Afiicauw majori^ criapjeuiarifbto^ flore Ittteo maiore «mcripfic. JBcenini pro radone fdl» 6e
«cati(« modftampllorCenifaafnor, modjkminor & graciliordsfennnir. Fhtltm amplttudine nunc
Ccrafum, nunc Naccmjuglandem iquat, fucculcr.rus, fubiiulcis, infungofam membran.accani (Iib-
ftantiam tranfiens, commumter 17, plunbus vel paucioribus membranaceis loculis, favi5.ipuin fimi-
libus particus : cxcujus fummoambim criguntur totidemradii Aingoii, (u(ci, acuminati, duas trdfvre
unaas loogi, effigtem coroDois exprimentei. Sddi* peteuiMt> oouturque vduc (pedes liipeiioreL
Smlm mm;Cbjfmtkimm dhjmhtjlftfkmmi tuthm^fimtrimipUrifiiittllmt smm lkqfa.Oeat
Hxc aMtcceJcntc miuor, profcrtji^uf/w/ Cerafi magnitudineni vix cxccJcntcs, aut j^mcm-
br<uiacci&loculis,toad6mqucradiis brevioribus, (vcluti lcmimMalvae) morbemjun^^&inmucro-
iucumcapitulumterminantibuscon(lru(^os, quibus includannir/Mn«ea(iBu4iin*anig|atoifi» nfe>
Ibeatii. ReUqiiamdelmptiaiiieqiqiiK JBreiynit
Tag. 699. AJ finem ft^in^e aJJe
Alntd» Initto Csmtrmu fmnU fimmidtm, Btlatrt JHLM. P.6. T.^^If.n. D.HtrmmmmBtlttrt
^fteiift AmRms tm/miJ^ ^mtstmmtfimt,
H.M.
Ahinidinti duoramtridmvepedani eft^ Mnioruffl ^ fpadiceo (ii(conun,lenioribus pOnlurfilornni.'
Ha^ix c)us fibrofa. Fe//« Verbafci imdUem reddcntiaj tcnuia equidcni, c l.ito .icuminaca, quibus
inuiurx lunt crebriores, longis piklllque adlizrcQna pcduncuiis, ccrnas iiabent coilas, frequentius
fubdivifas, in fupcriore dunuxat cmincntes parte. Sapor (ubacris, odor haud olan^ ingratus. Lutet
fitrts, inilexilque fiipem^ pctidit iuftflentes, qui Catu-wrtn podiaic videri ni paiuulum majoreseffmCf
quina habent petala, h loneo latiora, venis rcak (biata ; enmgairi h mB&iJfyh, multa funt /fiM»-
mla tenuia, nava, ex umbilico autem germinis frudus virides crumpcntes. Hifcc fucccdunr capita
feminalja, qu.mquc vicennbus cu-cumleptafoliis, vertice piana, in frequcntes, qux duotriaveplana
concment /(moM, capfulas ferninale^ prwiiim wbcMte^ «iniiigriCMiicijliaid oallgitnwieaiii^-
cata feucaruiata, puifqueoUita.
Arenamm amans eit, (emper ftondeM & florifera. Jn Amgi-Cmmal, uti & in honis reperimr.
Fokiniin pulTbinteftinis alienuseft, hypercathariin enim exatat Facillimd Radix, qusol^iniBF- '
Vtt aliisooaooftiQni, (iearundemfacuuatum ei addas Iierhas, leprx prodeft j coQtritum Ac —
ail P.&r.,4& f. 79. JMmiaUmit
Mox dcfcriptas BtUtrt ftipite, lamis, radice
calpidcik pecanifaiininilecrat^ petialii '
Afi«i dsn& inoiGe^in c[uioque diviia
iobBeai; OnlbfqactnapnBcipailia-
boc
Qigitized by Google
bet ixaciuij m nora ((mi gic. Viror in iupina parte oblcurus, in prona cUrior cft. Odor iii «c ia-
|»r ndliis. flbm pediculu mnkentes, guinb conftant petaiis, c longo ronin^B, qu« ^ viritB diloKi
nonnihi! Rivcnt, uno inliterekvinr liouatis, venuin parrc inferiore eminentib.is fecinvliiiii !ongitu-
<liiieni((:.MCLs& nigis minorihascrifptds : horumexumbilicoa(Tur^ens//r/wci.i(fiorik bngior, co-
Iqrii pui p.irci jiiiminulks Lircundamr nibns,qux g>:mmas liabcnt rultis, & in veitice biUriam dividitur
ia fiumenta, colore purpuram, lenitudinc iencum refercncia. C*lix vcro quinque foliorum jaxn
pedancalttmlep(ein,odD, (xpifllnie nowwpftliBlii rtigaftfefoocingifur. FlarAosdeciduis^perian-
thii meJio enafconttir «rt/S«/-c fcrainalei, IwmBro qttnut, planat, piloCc, nigricantes, in vertice cmi-
ncntet: hat propiiis kjoalaroehtis ftmmmV/ltMnL, quorum duo plana, tertium oonvexum, coloru c
rubro nigricantis indudunt.
Axenofo Leutur folo: neque flores, ncquc trondcs unquatn ei dcficiunt: in A»itcatmajl fre-
quenseft.
Radixold bocyrfqM infeivic oonMAioiu : icemexaacoiifiGianturglobaUfiiacicDlisnoninuttlitttt^
• — j-. ^(i^cUnti^ (ic^lbnimutarvooe)kr«iiMiiaimpttai«iilGeril^
Cap \l ^J4.aim m^mm/mjfitkmfim^mimKmtlfirvtvit D. Huctaiec, mUfim
. /iccaf» (JrenJit. ' ^
f^. A» AkthtMamu Ms inifrieantt ftu Gulaff» tOur J^trat muumm MaJix Jtcartf.
tata A tsJtm imtprs ftm tmu» viftixa, <fit«mojo Piptr tlkm A «wr» Afftrt, mm mlittr Jjffan
conjecIur*ffufu[}':ci^rl} D. TanCrcdi Rdbin^ini. Fj fane ncn fjj j^Uk VUiMmmmi tim^
. ftmJn cmjii inam mveBtjjc maam raJtctm, fro Judbm oktHJtmU.
. Ay. 7»7. 6d4fi.fn IkeimmfytiHm Cmvahmli /^it imirfmmmr
1 7. CmwMWiir Uikm vmifimHiim0filio trifortite, fim imndn Hernian.Cat Hort. Leyi.
Hirmar..
Gaudct radui exili, pallida, modic^ fifarola; Viticulis longis tenuibus, pilolis, infirmis, qux vel vi-
dnis ftipitibuj implicanmr, rcl tcrr« inaunbunt, & cx vinculorum nodis novas radiculas defigunt :
F«&«r pariter ptlous,lupemid vihdibas> liibcos pallidionbus, m tres lobos Nil Arabum iilftar diviiis, aib
angultionbus: Fiiri^numopetalis,catBpaiiiivHinibus> adSo-
lcmexpanfis, crteroqui claulis, tribus quaru6rve in hirfutimi capitulum congeftis, lingulis inlidenti-
bus calyculis vilioiis quinque&liatis. Hts includuntur valcula rotunda, plana, ^ruliacca, m qmbus
quatcrna ftmmm oiafignii, ^olca, hirfiKa. Madec laoiit UOt», fidMO^* ingracOf iUpedo nnnile
purgantis.
Lods
Vag. 718. Dtfcriftiami Battatn HStmui mUi GAFifmmaJlirtrt umFlirttfirrtixtirmiJilativirii
. - . . Jlil. iieii wi I mdmhi,j^m Jcmfmm^k . .
- . * • '
F^.730. Poi /m. 16. «JJifn t<f, CimvihmU ^itit
• 19. Cmrodmilim JmiHumm^iSifam |ia><;*>fcrt & ktfnt^im m^irm Hanoan. GatHort.
Lefd. ' '
Hermitn.
f^raJtce non adco magna, albcntc fubrotunda cinictic (armenta hirluta, hcrbacea, infirma, in ra-
inakc quamplurcs divaricata, lcx iut piurium uln.11 um longitudiQe,vicini5qUibu(vis adminiculii multi-
fatio ampicxu ie involvenda. foiia palmam ampia, hirluta, digitata, quinque vcl lcptem pioilin-
& ladidisind fa, aiteni paite viridia, alto-a iiibincana, longis pilc^ petirtdis idhcrenc. Ad honulk
exortum prodcunt hiriuta Mpit«/«: inquibus (imt flortt pallidc flavciccmes, 6c poft Boruln <
lin famma pneGodenci omnuw fimilia. L^e quoquc monorc titfget, rabacri ii^grato.
Ek Aniakaiiianfinifltit-cft t imiiiiiiliBaiwettiGoinabubiEgyfi^
UmZlflamicmmiHorE)dd9ta. Pti TtgrimmiiSm * •PHHiilllim 2^ftlB|Bl>l CWKwfadb iwfr i ;^fim
m Jl^Ufl^ viBifm htpftt. Ifi^ fimiUtmJi
Prxcedenti fimillimus eft, aft minor 8c hirfurior. Foliorum inciiurx funt laciores & obmfiores,
pcdcm Tigridis exprimentes. Flores candidi quioi aut ieptcni prodeunt altematim e capitulu hiriu-
tis. Scminum mcdulla in aauam tepkbm loim («BiilMtlift ^eAiadb idolrioir in lenilifBina cuf
didafi)lia,planc3efi;iliiscu^idpondienoa. .
Tafr. 7 ; I . Acl fmm CaVitis ifuarti aJJe fe.yjcntti Ccnvd-vuli ff tilt!,
Lomvolvnlm maruimm Zglamicm foiu eraljo, etrJijtrmi, BaUamkmrm Zttlmttijiim, * T» Caor^ Lm- L , g..^
>MHeinun.CataLHort.Lq^ .
Hujas raJi», Sa]fapariIbnonaUimilli,hl«bBttmlen|;frla^^ prtiirepit, fiilcocrainSane oorttoe
toaa, & la^tenui, inrciinam ooncrcfccnrc rcFerta. Ek tjua lixirgunrar famicnt.i, hcrlncci, gia-
bra, inhmu, humi itrata, trium quatu6rvc ulnarum iongitudinc. His alrern.uim .iJ.hirciit /e/»4
lub«otunda, carnoia, luada, glabra, exp.uil.i aut complicaca qualiqtic bifid.i, imit.tnn.i tigui.im
oordis. Fltrti prodeunt ex parvis quinquctoliaceis caiyculis, monopctali, ampli, pcnunguii, cainpa-
tdfiM-mes, rofco vivad oolorc, umbone mcdu) atrapnrpurafoente. ^niim nquuDCur quatlniap an-
gpilofi^ nirfiita,lxiCMinrafi»liiliifa(oniiiib>inpirv^
Uuttniiutt I • Coofr
iDigitized by Google
f%.
l8Sl H I S T O R 1 A T L A ll T A R U ri.
Wkm. ContimHi puigativo Qh ac alU coi%eiiem prxdici fiuu kuicqiioque convohnihiin guidere col'
D.IIerman nontantnm e^Iafie aaAtogiy hiiff» jnnjpnwiftd Ktaammim maktjtigl
expcricntu comprobatis. Rdina enhn ndiaK draclime iMiuiMie auR viteuo ofi, laAd cocdnBo,
ali.lvc LDiiv^nicnti eitn .llionc (liti hvdropicorum aquas bUnd^ fiibtluxir. Idcm oflBcium prxftitit
radicis cxtr.Ktum cum Ipinm Vuii paratum. Hinc faUam &: imaBuiari.ini efJc cxiJlimat opvuoneni
quam habcnt Lufitani &oonniiUilndi dcvi erus iaphoretica, indc fbrtc ciudta qu6d &cic exwma
Sarfjparillam rcferat. Lioet in ceoTiim purganttum rcpooamr radix, tamcn ejus tolia ced|M« io p*^
. bulum cumculis, cervis,damb, capris tam domefHds quam rylveitTibiis.
Luxuriat iocis mjritimis Malabar.T, ZeyUn, ali.in'jmquc rcgionum "& infi.l i-iim Oncntilinm.
Pl.tntxhi!iciimilisc China allatafolia nobis communicavit cximius I3otanicui D. Jac. Peitrver.
Cmmlvulia bJicm sUtut tMximtu, feltii Iktft» namtbiljimtliim m^ul^. Tmrbitb Offitmii^tS'
m.in. Cat Tnrpttbnm rrftni ftlUt ^luui, vdbmimO.^
Hcrm.:». _ •
VaJio luiig Dqr.c i cj t.itQ n\ u \.\ quatuoi-ve ci;bita defcendit r<iJ/jf, polliccm &.im;-)liijs cr.xCu, hgnoi-
fi, in aliqunt i.iinos .tivila, craiTo blcoque cortice te«fla, qui ruptxis llill.it fiiccuin l.ictcum giucino.
fvan in pailKic tiaveiccntem rclin.un iliico concrefccntem, guftus primum iubdulcts, poitmoduni
pungitivi, wwiitiun minantis. F.x luc piodc :« larmenta ramola. quatuor alia danata, varios in
^rus fbiecontorquentia, propc radicem iignola, digiti CTafliti^ ninwiBoeia« ia progrefTu vero viri-
du, (cx (ept^.nve ulnarum )onf{itudiiiem»H]oando iiipenUid*,<|uoniiii iwi&inHa humi procumbunt,
ali.i vicinas .iibores fruticcliquc (canckintiiii}, muUiplici plexu fe invoivunt. His adlhntov carinitis
alitilmx pctiunculis AJthzx nonnihit pana, mollia, incana rarique lanugine obiita, anguloii^
m ambitu crenatt, k*icer mucronau : Ad qnorum linui drca nmorum fiinuniiiMet «■eiuKpetioli,
liipenoribus longpoit^ robufliores, alis 6c carina omnino deftitnt}* Ibftinaiiea leraa ane qiuKemi cm».
M0 oblonga, mDcronar.i, quinque viridaniibos in nibrofblialiiootifkta, qucfiiBPla exdudonr /l»-
rwwiiionopctalum, Convolvuli vulgaris m.ignitudinc & forma, candidum, innil qiiinque pallcfoetm-
bus apiculatis ilammulis cum lcxto internicdio fubjcctc lcminali capliilx impaAo rneitum Flore
exailfo eafiiiils oxpanduntur, in quorum centro confpiduntur quaterna, rotundo-angoloia nieri-
cantia femini^ Piperis mauiitudine, inclufa yafcuio tenui, membranaceo, (ubrotuiido, deoRSu^
quadripanita* Cbnfinalia Kmina,florum (cminiimquc involucra mennni, mquit, meobferviib in
Mcchocanna,.ciiius expanfum involuaum una cum capiullnfemiliali ffomrepiapofo JtlfK
nar<lcs & cx co Dalechampius, J, Ikuhinus aliiquc.
Turbith iVcqucnb orUndi locis opacis, humidis, ad fodarum tnigpna^ nOO hocDonMn fipei dillc^
Jocis lylveAribus A^ari longedtlficis m Zeylan & M.il.ibara.
CoOlguntur in ufum medicuin non cauies, ut Q||iiibetGarcias, (ed radices craffiores, largeniei
UAc 6i refmi copioliorc. Qqx ad aoi traasfenuitipidttuitur in Giizacatta» ubi pravaxni luxurio>
ix& Uxc omma Hcrmannui
CaHVohniM Bona nox Jiffmt fiert emiiit pmuU J. B. SmiUx «Btr» biJuc Qttiitm«i» C & En*-
Prifflo ortu b!na profot f«lM Campanube In^cx primum nafccntis fbliis (imilia; fed maju(ai1.T8e
crafliora, cui cnam limilia cdit folia recens natus Mccho.\c.iniis. Mulci pvo.-ro ab hujus plant.v:,i-
diocprodeunt CM(/ei,qui pedamcnta affixavel vicinas plancas nnilriphci ambiiinc ipua, Smilaci> ap'
fpenriiiflar*aii edam (imilia habet fblia, majora umen & mo!ii< in caulibus ctiam aliquot ha-
niacai amdiiet Ipiiiiihbquales & Smilasidpen^ fed minoics & muDus hofndat. lo planta ex teni^
ne.nataSanneneatendJas veluti (jMnanim^acDleos, prg(ertlmcirca articoloigisnerabant, qux Cldio
nihil aliuderantquamradiciim iudiment.i, v;c m plcrilquc pl.mtis, p ;ta Ma^-zio, llarundine, &c
concingcre videmus, Cujus ctiamiencentia nobis arridct, liquicicmin nulla Convoivuli fpecie iar*
-menca Ipinulis obfita haAMUisviderecontigit. F/wyj autem pandit canduios 8c grandes, mediocri
diico porcs, oui matudflO(empored6hi(oenief,noau iUico flacoeicuot. unde nomen aocepiflevide-
tur. Cal^ Horem conrinens, [in plama ad Clufium miila] quinque loliis ondam ftrf lont^ & la«
tis invicem amplcAcntibtis conlhibat, ut in Cappare, quibus incluiiebarur caput trigonuni mcmbr.v
naccum, tria grana init.ir magnoruin l^iloriim continens, coloiis cx tiilco cineracei & pj;nc tuligiQO-
ii: tres autcni fiortiex longis pcdiculisdcpcndentescraffiulculo lanio inhxliir- app.iicbant.
ilaec planta cum genuuu Convolvuii Ipccies (it a Smiiacc aipem genere diveria cft.
CmvihmU0.JtlmSif§ktmi0Wbed^ .
Exfiocnum i^dinin apod ATfanfatf.
^ CimMhmlm firfm^ mtriHmm ffktf/Uim, TaanSBUL
Triumf
Cefpites aliqnoit plurium ereAonim fbfioram lupra Iiuinnm fandit, nonnnUos immeiilatd radid,
altcK hgnolis, pcrbrcvibus tamen, ac exilibus veluti tnincis innixos, quorum majora una cum pctiolo
p.irtim cxcalebant mininn digici longitudinein, fbrmaq,iimiliaerantii$Cantabricr ^-ulgaris, multam
tanic.: angulbora: imo abcxcurrcntenervo mediamlpfiNHm longitudinem (aliquot ctum propagi-
ncb a.quali ordinc tunc indc ad latemdeoiittente) .ftipeiw eleganter fidcat» feddefaMHnr, mterne ve-
ro torola. Ponro hnj^odi fblionim oilor dnereosfimulque rplendemebfirwmwiir, exdtante jp-
lam breviUum, teniuaed(»italanimneeadem fbliaoccupuKe; lubftanrialblida ac pin.miis.nulliin
**?Cte "^^f^f^POSf^."^ Subtus fbliorum celpites uro r^\gtmmMn(ai\x ail inlbr fer-
rcifiU «xtoiduiinirfiln^ mniti^ ac nidiwr amuiolg; <idufi#p>lgiilMq«, ut iUas uni ccrpici
^ • . ^ *. fiibjodas
Digitized by Google
AJPJ' E J^ D I X. ,8Sj
fdbjeAas crAhenct rcliqiu; ctiatn aliis reii'.otioribus ce(piabus infcrvienccs eadem opera, (ni fort^
concinuatio di(nimpcretur) niccederent. Haruni (ubftutia flcrvol <i, corticechiffi> (ub(paaiceote>
Aa, infipida pUn^ ac ioodiora» nec HaiMinrihw capiUunttiiis «mnioo dcftinit^ tmpa^^Ais pnonmi
more annulis vo!imrino& ac inflexa. - •
Fl'^s breviffimo ac gracili inhiiet petiolo plerunque nudo, interdum binis vaUl2 cxiguis folioU^K)*
holis appcndicibiis ex advcrtb iinsdonato circa ApnlisHnem (e explicans, fbrini uc in reliquis lui ge*
neiis,lcd parvitace Convolvuli Siculii3occoniani zTnulus,non camen CGerufeus fed in candidocirneus,
& m mecuo quacdam ftaiiiioa minimis apicibus praMiiu,<4>{curioriscoloriscondniens, caiyci iniideos
lien>aceo, aliquoc inciliiris difKnAo. Flore vero cit5 arelcente parva, glofao& loocreicit cdfftds, tn«
tCrdum quamor vel quinque, paniniper anfirulolis, nigri coioris imiaiDllt pngflttl|) fittgnJa tUOea
intiis candida ac cenui menibrani inviccm tiilcreta.
Tota planca maxime vivax e/l 8c folia niecii.is eciam intcr hyemes confcrvans. ij^
luxta oram maritunamqua e Cenaunceliis Roniani itur in enunenaorc quodam laeeralcm
yiaiiri liaritem m pubBEK gwtljgiMaie A DJTfm^ti inTontaeft. , .
• ' *
Piqr.741. Csmftmultr glshi ^AUtiir,
C4mf<uiuUm,nor Jmericana fcuisri^UM, flort emwii§ fttAlSmm», Cnti TuAJkmJbmHemim
mmm flore cxTuieo fatnio IXHiait. Mem.
• 2W. Mem.
Radicem habet Oirolam 6c Tcliit capillaiam, i cojus capSte initio (unidic/«A« Ko&k ioftar in oibem
pofxa, pollicem&dimiditim longa^f fcttat cliciiei lmeas[/f|rm/] lata, leriter crefiata« firma,glabra,
dcfujieroblcnrius viridia. Emcdio foliorum exit cautis, p.iullum llriarus, dimidium drciter peJcm
a!tus,foliis circumarca oblicus, hgura int-erioribcs iiiniiibus, led minonljus m.igi(que aaiminatis.
Circa mediam p.iiccm plurcs cmicnt ramos, fbliis ctiam vefticos, eis qui iri caulc iimilibus, vcruni
adhuc mmoribi» & acuaoribus, quorum unofquiique falhgio fuo flerem gelliac, calyce quinque-par-
ticocmdmn, ^ coemleo in ric^ceum cotorem tendentem, Campanz limilem, quinque-partitum:
ecujusmedio exit fliltu flavo-vindis, fumma partc trifidusvel quadrifidus ; imumftilum circnimflanc
quinque ftlamenca tenuia, lucca apices (iiftmentia, tnplo iplis longiorcs. Fiore prartento craflefcic
cJyx&quandam qa.i(i ftcllam cftormat, in cu|us medio li elcvat pcricarpium, in tres cellulasdivi-
limi, /mira concin^is parvum, ruiium, Rapuncuiorumiundem. EJuUx dlatenbus propaginesemit-
tit, qui.germina novalque plantas edunt. Fotia (apOiefiilK lcfiter adftriflflBllMi rlaoca vivax cft
ft(nmbtag^odet. ipxAmericaadnasaUaueft;
Pi»(r. -^j. Ad ^umiant (j^tciem feu ErmoH Col. aJJi,
Plmtam sk bst eUverftm tUfmgit & tMcriiat Abrsb, Mmaigim m Hi^ana flmtsrum Bt^ietg
fittmvtim&kmtDiiffmrkli,s/fimU8iw
Bmkm fog. fro ^cii ftxts tcfl Ermm RCUmmti Mmm,
6. CmmfMidm mmmtJ^mtmitt Btmifmie, fm vhlmt», tmfitJm fi inawhoiis» Hcnnan. Cafc
ErinoF.Columnzacoedailsplaiitnlaijipalcais tiiSkp» iirigois lods circa Promont. Bonx Sp:t
T^efiniTj cujus ieminahocaidfafta iKciprogerminanuit. Nititur r«lice exuma, paliida, cmicccnco
emkmloi tenues, huroi procumbentes, in alicjuoc raraalos dhrilbs, qtubus adftancmBola Erino Co>
Ium:i.x lon^iora, angumora, pinguia, cra(fiu(cula, hilari virorc niccntia, (inuata, per margincs lc»i-
tcr ci cii ui. Ad horuni aUs prodic tenuiilimus j>edicclliis, (uftinens ex calyculo cxiguo, hiriuto
cpunquc partiCO/ye/cWBTO p.irvum, oblongum, nionopctaliiin, c.inip.inuUtum, quiiiquc profiindiori-
bus crenis difledum, colons iii purpura violacei. lioc defluxo lucccdic morc congcnci-um valculum
oblongum, exiguum, trigonum, tricaplulare, tribus (braminibus, vix conipicuis percuiiim> conunens
/iMHiM minuciiSma rubiginea. Tou planta, lac^e tenui aquolb jubduldtnrgpt. Horec ab AiigiuAo
in mediam hyemem uique (enuaibDsdedduis fe propagans.
7. Emlm emdiadu mUitt •
Antediagade&ftnilis eftj ataiiiei)iiaiiyadolefaat vix ab illa dikemi qneat. Caulicalosaosuirit
fiibiiftioces, lefta aflurgentes, ^dodnntalast Mm loni^ 6e aamftiora; FUfeMUt minoces npe*
dniKulislangK)r9Ntt.Oc»aoaMeidint. OflcnditcnmfiiperiotekicitlnqieaabusadFn^^
iwe Spci. •
^"i- 749- if»- Htrmmnm Hmmmmii H- M. ultmfMtt StUnt ^tmfo fruHit ratmult, It^fmt
iXi^igttiimmiutdftmmitiiiStimiimmtiiaj^
cap. vn.
Aamymt Bra/fHmufime mmtefefle ffetitf^.
Mtrcfrr. « • 1 j • I
1N (efquipcdalcni altitudlncm alTurgit, caule rotundo, leniter hirfuto, geniailato: ad genicula
auceiii bina tolia iibi inviccrfi opgolita, lcniter etiain hirliica, oblonga, viridia, 8c in cxtrcmita-
tibtis raniulorum mulu foliola libi adiunda, atque inccr illa flaru ex longo calyce prod^ames,
ex la<£le(cente dilut^ purpurei cobris, unica quidem parte conliantes, (ed (operius m quinquc !.ia-
nias divifi, nullo in ccntro ftamine. PoU (brem icqoaDtur ioliiGttU magpinidine grani Caooabib
quibus coiiciaeturyoiwi»conipr$(lLunf fulcuai. , : _
ftlgitlzed by Google I
I gj^ ■His.toriaPlantarum.
rim.
m
mte, fro l6- Lmarite fptcie inttrftratur, ■ ' '
Lffiaria tmu* avgu^tfolia fiifeaik «0» h^tmuUtm Triumfetti ' •
* E r«iwr faifusdidnr unci4sk)ag^> d^ae lignoiii. ccnui, albooortice induta, in oontortas Bxn
iimi, dvirido & fuccnfi, qiKK ndiirini pornKmUa onfpc fidiola ucphinmuin «laieriu iunuL
inte^a. obtongoangi iln, crafHufoiU cimen ac fitnnttoitirentM. Horom caabcdlarum nniis rd
altcr ad lumniuni, pUnti maRis idolelccntc cngitur ad palmarem %'cl (e(quipaImM«n altinklincm
(P«A»t\m interea'conubeiccnabas cxtens/. tiincque huiulnxxlicfliilis leetus, rottindos, lignofus &
CTaflEor fte^ri mcipit, intcmi qindem albi meduUa repletus. cxtcmc vcro involutus niembrand,
pnmum Wvi, Az\nk paJldceMB, qoi infuper in abquot paoaores ramdos (arpe dnridicnr c finn fo-
liorum eruropciues. RJia autem (iiperiora ordme longiora fiint 6e angnftiora ififenoribos, & lui-
cialia tandcm evadunt, fuprcma lirguhnm dcpsncfsnt & fcr^ capillacc^ redJunrur. F\ fiimmo
cauliculorum advcntante Junio prodciiiu iioici.h \xr\ nc exigu!, brcvilm^ pcdicuJis ruftuki, c cilycc
quinqucfolio reliqoorum congcneruin liiiii!c<, lcdpcicxisui, calc.ui kxigirtimo. colorc ocnicus albo.
Cjf u / r obloMJf, turgidir, cirea nicdium patcnn rima diftiniaa:, icnui candidoque diaphcagniate in
1 1 is ccllulas difcretx, utramquc copiofo ac nunuciore (emihe, macuricate nigerrimo, cx rotun»
ao in oUongum declinin» icpienu>, akera ouieamate bdoN^ caiut jaiiBcr iapor, udcnecunm
geir.iri.is
naniuni, liibamarus. ^
SemiiwajmjdetoPlantapcnitiiscxricc^^tur. , ■ ■ ^ , ■ x^r ■
Ro«K fMfa Faniefianot ooUe»» noa looge ao eo Ika qoo mendiem rclpiciujit, ijt|^m obicnraric
joan. Bipnfta Triumfetd.
Cmltt hoie itwindi, Leves & ramoH, humana akitudine qiumkxrae fnpetiores. Falia quina,^aL
terna, tern.ivc c\ .lelvcrlo, ahfqne pcriolis ordinatim difpofita. connmiii ferd facie Genttatue con:.
cavx ex bali lat.i in .icuci.iu mucroiicm tendcntia, (lipcrnc glabra. larte viridia, tnfeme pallida, ali«
«lOt-per longitudiiicm cxcui ientibus ncrvis ui(ciipr.i. S.imm.is vir-g.is occupmt /?>r^f monopetali,
Ul fillldo inc^> purpurei, reliquis omrubus Luiarix fpociebus ampliores, .inccriui rkhim, pofterim
calcar habentes. His deHuxis focoeduru vafcula roCiinda, furium versus bibrum dehiiccntia. in
qiubiis rtmva nls^ra, orbiculata, compreOa, ibliao».' Oiiat globub nigplopalWo, tanquam lcpto
intermedio imbncato ordine ciraimfbhfc iutcft, alba, tenuis, fibiola, ▼•no repcaitt longp
lat^quc lclc diffundcni 5c linsulis annis nova germina-pmnMMIlS»
FMt. 761. Ad fintm Caf. Jt AnitrrLitw add. ' _ .
I<l»^.Jl«.P*rj/: <^H<w. ^f*/ WB-t. habetur
AmiMtkimmlms^tUimtH^wiltsbaimS^
Ta?. -6v Ai jinem bifitrix Pi}<M^ CrtTtoe Ul. Medici & Pharmaoopsi LonduKnfes Po-
K rihizon X irgini.uum diiftim a PifVok)chia Credca divcrfam e(le contendunt: Et lane fpcamina
ticM awiuiquc plantx qux apud Clari(l'virum & Bocaniciim long^ pentillimum D. Lcon.-ird. Pluclt-
nii^llB). vidi.plantasdiverlas cllcarguunc Remairiofisdiii^cntius examinandam pro;x)no. Cx-
terSmomitti non debuit Herbam haasggdCmum effe 6e pndemaacum rcmedium adveifus lethi-
fefM mor(us Seipcntisiilius, HMnMlMAt iiolVratibaidiAL r,,r-,
Hcrkt commanli (uccum deglununt, ftitim i morlu, Sc comulam vulneri jqiponunt.
pulvis m vinoab6vc coavenicoti liquorc lurapcusnMrnun anis rabtdi fanat, Sc ab hsOcO'
" . , -i.-iiih"' > /i.. 1 .'..ii.' ;. ••• ,■• . • ■ '
Psfr.^ei. AdJiMmCsfkidiArMmih^Jdatmr
A^tMm Im^ idtmimm» Tmnd^ mfmh Heroand. /. 1. «.14-
Ifetba e|l Tolubitis, fi&icordiformlbus, Cac.iliclla coparlis fimilibus fed majoribus & rotnr.ai jri-
botk anMm twwithn, bl«ii»,geniclHatjl&purpuras, purpurcilqufcBonbus radicelonga.cralla 8c pjl-
lida; fhiAamfmcraffiareolum, Qircobltis ftriatis ac pentagoms qu.ia.intcnus fimdem. tcfm^^
fimme. N.ifdmr in montofis & plliUslocis; qoaUseftTiactaiidaoBnte fcHtitaqiecc^ RadlK
eft nonmhil amara, guftu adtlrmgeme, & rehnola. •
\tnfMmm firipiU frmtfctn, feliu TMcrU m^aiU Brcyn. Pnl HKt. lagfi. Bafc Hcp:
nun. A» StntUmuiTikfUifiliitf
Hac ob c!c;^.iiuiam & perpctuo virentcm oomam omnes Scrophularix fiieci^ antccellit. E raJut
pallida in contort.rs fibrillasai)euntc coMlei crigure^, firmos» frute(centes, altitudinis (elquipcdalis,
fluadranpiVni, vnidcs. ftn.«os, gemculaWfcfii^uewes in ramos divifbs, quos ul luiguU KemcuUcin-
Kunt craOiufcuU, fubroouida, anguem vix cxcedentia, vulgaris Tajcru .taae, pane
inferiore biiu advcrfa. liiperioreTef^iblituta. Fhfruli inhdentcjdgos V^^^fSSS^^^^M^
pjnil v ix Rr.tx c.ininat dictx (imilllmi, nionopet.ili, fubrotundi, in* quiwqw
pec.il.i'uli..(.ti, pet.ilo lupcnoripurpuralcento, bihdo, galearinftar, Mnls UwralmllWilMlatB, pa»»
fiis, >nin l.i_>iaco, cvif^uo, purpurafcente | profiuenobus c mfdio ridu fiamimhiit candidis, apiciiiis pp.r-
purakem>biM.dQnatis. Fioresexd|M <«MA«^ii^^
rinulai dehilGeoi» ca«bMni/f«Mw edBpa, fiifta. hiiiiiaw WpMjwB' 'I'"'" iminibus.
-Ijft ^ft* 774«
Digiti2ed by Google
77 4- finmCtipitif Jt r.ufhrafta aJJatnT
Eufbrafx «j^km InMta EcbusJet Kawacuwa Zejlmtnfiius Hemun. Append. * •
Hcrm. •
Affittgik ab r«A<« a&ent»j Bgllp^digica]i cnffitie^multifque Hbris capiliatt» OtduMlus pe<ialisjfta<
rim ab radice in aliquot raitios diyinis fedcalatus, quadrangulus, a(per. viUolts. E (ingulis geiueo»
lis ab imo ad fumniuni urr^uo exciint fi^ia l.Tt<^ viridia, (ubjrper.i, viIlof.i, digituni long.i, ungusin
lata, obcula, bina exadverio polica, fap^xii tacui, ad quorum linus pjodeunt ramub, tcnucs, biuncia-
les, quibus ex anguftiRimis herbaceis quinqucHdis calyculis in/ident flaru quini, fcpteni, aliquando
piiiresj ad iuilin candidi, cztera pur^urafcences, coniimili ier^ ordine quo Echii Aidbiadici Hores
mfpoMi. Formi tubulum (efquiunculem exprimunt, qui in aniplum orificium quafi. gildt tri/idi
& labio integro okiifn conllru^um dclinit : proflucntibus c medio duobus capiUaceis, atro purpureis
tcnuique albeiuc l.inugi[ic pube(centibus ftaminulis aim fijU cornicuLito concolori & longion. IIis
difLnifTis (uccedunt val.ul.i bicaplularia, oblong.i, quadrangula, mcnibranacca, granum Hordei imi-
Cantiaj Qiuc [tmm* contincnt auaterna, ex ruico flavelocntia, iingulis m bciuis bina. Frequcns
oeonntt locb fiMdidis infitbe ZeylonK Florwt m Horto Aml, Uigi. Batav.
Hanc plantam eaodem efle qiue i JiC fire^nio deici^ ooconic Sfitmm. Gennan. An. 4. U
5 . Obferv. i ;9. fub titulo 'Ba|iuffi Bchioidis Indici Gonfdndi coenilet minoris feRo, 8c ioon 6c de*
luiotio & locus fuadcnc. Rcclius autem noftra IL-ntsiitii i D.Hermaiiiio pro Euphrafix Ipecic ha-
baur auam a D.Brcynio pro Bugbllae. Ide6^ue a labn X. Cap. VL ubi eam in Hiftocia ooUoca-
>imittliune nanaferaidani ceolemus.
'«• 77<». fit^ ME*«t
C A F. IX.
I. Grtiticla J.B. Gcr. vukaru Park. CntdnroUti C B. Gratia Dei Germanis Gratiob S- Cen-
tsmmm t^itmm^prti PtUtmmumfsMrtsmsrtimHipfaermvUmimi» GeCCoLI^C^IC
'^^'
UBeriim luxuriant hujns raJicet, pennx Anferina: craffitudinc,obIiquc repcantes, albx, crtliris
gsiuculis nodolx, aquibi.s plurinu: dcmittuntur fibrx .albx : Cauia plures do>lr.uita!es fiir-
gunt, tcictcs, ;>ropter terram rubentes, liipenus ex albido virefcentes, crebcrnmisgenicU'
lis diftindi, ad quorum hngula folia bina. Saponanc minora, loterdum in ambitu nonnihircrena-
ta, alia$xqualianalaiDturj&exeoiumaJismod6SttrcubfolijsHy(S>pimi^ mo>
do fleret fingulares, ftriati,oblongi, oolore qui pediculo (emunciall 6c longiori committuntur fub>
flavo, per raiqua albo, excepto folio, cx quatuor qu.Y h.ibct fupremo, farfum reflexd,quod interna
parte lanuginem luteam oftentat: iniTdec autemtotus iios caivculo quinqucpamco, cui binafoli*
oh Hyilbpi appolita : Porroaaten&pcricarpiumesratuidDcmaMiini eftj /nwr» connnem nintt-
tnm. Toca pianta in^^mMr «maneft & inodom. quadam cum obicm» adftiidion& '
In paluftnbus prope ODnflmkmGenmnix nitiem uhemmdprovenic: Inaquofredim oim in ^,^1«.
iMlia, nh\Stavca CavalUappdBmr,tmmQtSJit1ibi^^ FmoomnnniBerinpiiipiuaKiiBM^
inccrdum luteus eH.
Efficax remedium cftinhumoribus aquolis, lends bihoGfque fpccifioi cvacuandis, quosvel cx rc- 1/;,,,
modffimis partibus trahu, acque um per ieceftum cam per vomitum expnrgat. HitK roagni vSm
effepo(eritmHydrope8ciAeroflava!,necnonad dintinos coxeiidicamdoIofttfcinvaMnnsiefaKr'
(ivc ncca in pulvcre, (ive recens deooda & exhibica: rerum quia ^rioleater nec (ine nK>Ieftia pur-
f;ac corrigcnda eft Zingibcre, Sale GemnuBj Cinnamomq, Scc. Quia amaritudiae dotata eft ini^gni
umbncos fiigat, cordmque (abnmm cnpaigM^ Vnberifaoi cebriKrmodfltnm glntinaiidocniafie
iinpofit.i, autore Matihiok).
■ .
fa ied-unctam exoedic ooBcolus, qui (ingularis, (uperna parte, ubi jdiquoc flo(cu&j faiiidmtf per
^iem folia duo auc cria oblonga, inferiora laciufcula, unciam circicer longa, fapore nidlo cviden-
te: mulcis tenuibus fibris radicacur. Fiorentem invenit Atgor noila roenlejidio in roonte BrauUo
Rhi-torura.
Hscplanu floFemhabetmonopetalomoxdiJonfptuboinmiatDacpetala (eopotiiislaGiniasMta»
lorum zmulas, non eas tamen uniKmnes 8c imer fe omrino umyes, diviiiim ; proinde adTnfaom
Hcrb.Kum flore monopcralo diffbrmi pcrtinct. Vcriim quoniam figur i floris non ufqueqii.iquc con-
venic cum ullo genere lub praxiida Tnbu contcmoj ieorlim coUocarij iuuoiijue ac propriuni genus
oonfticiMe defaec»
JPiig. 780. Pefi ttrtiam Ltucm fftciem frt ipuirUt mUt,
l4tHciii affmt Trifolinm AngmUara ti/" LtuciyiiimmaritimimCanierarii J. B. AittritinilHttfdik^ fi»
lifiidbirfmH,ea^uetriiitt 'm funmo afuthm denatd. MorUbn. hift.
PlOfet^ Tripnlium intcr Scj llam 6c Charybdun circa SGeoigium. Folia fimilia PknumiH«
anguftiora 8c cralliora ; cxlilic c mcdio caulis pumum akusj in tres ramos divifus : fiores (ioules Vio»
Le roatnmaUs : Radix alba, acris, odore Rhaphani, cradaj non odacataj uc vult Diolcondei»
Icon Leuooii marini (inauic J. Bauhinus) Camerani non laihi yidetur ce(poiidere deieciptiooi
AngniUai», noaenim fiuit tbilia PluKagim limiiia.
l8i<J H I S T O R I A P L .A N T A R U M,
" "■ C.B«uhinui liipolium Ang. & Leiicoium m.iririnuun aliud Cam. Lcucoii m.irini latifolu OVr.
f»Mnuna Facit. Parkinionus iconcm Camerarii airumit pro Levicoio fuo nianno maximo, quod ni-
Umm eft noftra (cntenria. quam Leucoium ma. itimum noftras, ut diximus j raanumum autcin
« c im'unritimn nui)ore Chf. idcm vkktur. Qiioaiwiii invcnilTem in Catalogo Jiott oied.
LuerB^^^^^ 7.A4D.Hernton.
no cui notiora efii acbsnt auim nobis. utpme qui u:,unique .o!a->nt & oo ocubs hah-ic: .t. p: , , ^1-
VCTUriUicbu$i^«cainfententi*peift^^^ eaJicicm uiantara elle Lcucmummaac. U« &
.oiiin maikianm uciiEbli^
• "^' ' imamm Afruanum cxrideo pre Utifvlimn hirftitum Herman. Cat.
mm. *
Ex raJicul» tcnui, albcntc^ fikoii eitotiuntur finguUrcs vel i ramofi, fa«l)almar^acil«.
hirluti acro-vircmcs; quibui ad «iBorum Go» «Iftani/o/» nonnOuHuiW)^ pk&^O^EaiaaLk,
S-c m''li*i"''^"f«*- F/.mbrcvibusinfKlcntp«iobs; forina fccolowl^fiufl flon^us xmuli.
Iftauatuor cantum pcuruconftruai, totiacmqu; lubtns vin.lantunw panis fbholis muniti. Hos ex-
rminnt /?W,diailimloogx,angulb:,comprclU, bivalvcs & bicaplulares, quanun fcpto mtcrme-
deprcheDditur (ubacris : Odor Horuni nullus. .
Inoob eft Piomontorii Bonx Spa, amans faxofa mealta Sole illultnta.
Lmcmm ytfruanum cxruke fltr» Cmwp^ """^ Hcrnun. Cifc
SlH*i«i« « HitLuiflantarum B^lsrua Devtar.^ ^^uandcm fpeaem Jefsng^.t, nugmtmtt mmmtm
rOitt rnn Jtntat», rsr^ & mfoltntH f<jrmx 'jusm apuJ <?; "'"^"^' ''b cap. |8f.
P-«.79o. M rmm^ M%kff*f^ ^ f^^'» ^ ^^^^
Ptf.So?. Adfifetn faem<e, fro feftimd Eruca fftM aJJt,
p«. 814. c-p- »9- '7- 1,
* Erjftmmm fiU^mt 5««/ imflkitM rymmtM» O,
E Cataldgo nondum cditarum Hort.Reg. PariC i D. «•■T. Si-wadmc ttanCnafc.
Pm. 816. .rf^/ i^«ri4W N-jjKrtii afiuattivtJimrii aJJMHt
tlafiwrtium M^uMiiamwMnmmmu. ¥9^310,
Item Nafturcum .qu..ticum m.nus. q^w^ «««««.XA^;^^^
plo minora funt qium Sifymbni vulgaris ; flores & fa«|lueOOOVailUllC FkfClldi «aporo mei»-
Staso l^atio lUud antcccdit. liidcro m locis crelcit.
%a}umum Lfatiatlltilimn pi.'u. ct^iis, jM ^fmtid fymm Buullar. CKtPbltt.
Ramulum hu|us ficcum vidimus in liorto ficco D. Leoa PludmetMIX I«llldiam&
^**' SrfSrii^i^^B-^ic*^ /W» -ttv Ifaiiiad.CafcH«t:Lefd.
• A vdOfi maiofc Coclilcaria diftrt tantum ciMk tO^ 9§mfii^m, ieinmJ^ ali-
y^.^>?k^l^B'f, ^fettf^Wir RcpHiinadidiicuttCimiick
Pi» . 8x7. .rfjai Hklhmmm rasMM yaif*< wiiHS^
Ptf. 817. AJ calttm PMgin* 'dJe,
^ iArfimmi fiUtfimfti mnm HennaiLCat.
■Fomir& maeninidine a Thlafpi fradoofo fpinofo non mulrum abludit: vcrum tsauliculis cft
herbaceis, (pmis omnino acflitutU, palhdis, glabris, imimbeDtibus ]iumi« 8c in ahquas aLis divanca-
tis : JV«M brevio. ibus incanis, Iplcndentibus HaUmi de mort : Ffcrifcu mme in Ipica, nunc m um-
bslla dilpoiitis, caiiaiais,tetrapaahs; quos excipiuntyJ/<c«/-* orbiculata:, deprelut, lepto mterecrino
per tranlverfum, hoc cft ann-orfimi & retrorlum, cas in binos loculos dividcntc; quibus imguUi
HKluditur/f»*» unicum, orluculamm, drarcflum, niffiun, acre.
PagH^o. Im.i. Not. D.HerinaiiiKttiaG«.BifV.Lm^ cum Morifbno Erucara mantimam Ita-
licam ab Anglica diverfim facit. Etmnat fi ilttta moiiofpcrmos fit, altcra dilperroosi altera
ibliokdorefcaafiiote, aket»aii£iiftaQi«{ NobistamcnimligBn-
tiui
Digiti^ed by Google
vt
A T T E 1 K
tius contcmpUnbbus Eruca mannma noftrascum Eruca iHarititna Narboncnfi & lulica eadcm fpede
}>Ianca Tila cfl. At Hcrmanno ootiui nddiiluin, qui utrainque ooluit> & uc acdj par cJt dific-
rencias obfcrvavit. A(l illi non Iibennr ooiwedimQS Erticam iMritinMfn Anirf;.^!^ fofa ieu
tldne K cralliore quam Italicam. • ■
J&i^ Raphaniftmm MoiwfpcnnBm capfiila capiiata & acuicMi «1 inftar roftri avicak
Utrijm. Myagrum ex SuiMtra c^ill ipiiiog RwatHieriBondwg ^Jvcftris Ijieaat.
•^0dm ftg. Adfiimm^imaiit, -
RafbMnifinm immftniimi mndmm C^fiifBfi,Jbn hui, e^fiU mmdi ftimi
Mtnjmt
Ftlm prima edh Sinapeos more; Cwfa producit bipcaales 5c tripedaks fiiei^&n ItAim cai coiri>'
mittitur, nunc humilioRk naateAiHKt^tUaaK&» admodura^ in quoniin n^nuflKs excunt flores tc-
trapetali, lutei, cummaltBlummulBitiaemluteis, quibus (mgulis GiooBdant /HicuLe fingnlT rntun-
Ax, ftmrx, hirfuri, il^finL-ntcs m aciitum, r.imis l)r.icluaai p— nififl«ii.^ip|'".,^^|^
dilMliu- ad i>ftUicni^:ldquipet.ialem aijquaniioJonginidixwni. •• •
Floret (ub tinein x^am, U iimiiu maiwa odic iiMan» Auiittiaa Ai fi^oib jfiliGDifa ia^u
• • liads fylveftns minor Lufitanica Hmmn. Aff. Folia profot Myagro quodammodo paria fod pau.
K) artipjjora: cau!uuUi Ipithamiieos, raniolos, graales; Flo(cmloi luteos, tctrapetalos, exisuos- SsUtm
Awoompnfiaik hui^s» avuUdguaoirefeKiue^ inqnonuninedio Smm unimmj fla^n^'»»^
gnB^ acf^ mofeooflgenemiii» '
P-f.Sf T. vli w«Opii «<U Bf Opii 9j. SaLnitri, CarapJiorB anagr.iii. OloICarTopIulLmu.vi.
ILt gilube paiygindcndg incaTiiatemdenciidoileiMM & fetttitte lajnram ck «ecfflina Smj
tdUtt dolDram deiiuiuu fai moroentO. A £ Sifit '
P^jE.857. P#/ Pafover comtc, violaceum adde, PapavCr corniculatum Hormini folio D.T{mkmti
• ttg.%i\. Mvim CitUimii mtpim 0U1, UfiimChdiiiortig maionitt Piaft*m«j^,..y^^,^^|j
cekbrat IdmiidHi DmuubraflK iiEk A P^iif.
., Pig. 859. .^J /wmCap. IL fru ^cw Cbtiidonu majorw sJjicianir
iMiJmmm iMiiaiiWi 4mm fmtJmfi Goaoii. Fuk Um AMMwrfp FbmUmA dhi
ejuflem. . '
Mmjm.
Ewegia haccplanta tierpauds oonftat foliU, longis pcdiculis ^ radice oripinem tr.ihentibus, ampb
rocundi»,glauC(Jvirentibus, & Vioum foliorum modo launiatis. /{*</»ff»» hab« carao/am, ut & tolia
(iiccoflaro auc .lutco virus quoddam*olentg rurgida ; ii qua;libct ejus pars nunpatur tliico pnedidus
fiocos emanat £ r.iciice itnmedMti^ ontnr padicuiiis bretris, ccnui% /ubiubens, liiftiiiens/SimM ai-
laan, czplurimis pctalis conftatnm Toluti CydHnina flos. Plants daflMgfcenri fnm^mJ^i^ /th^..
bifabis, craflior fi»irpi(fior« fioe fiv»^^
O«lidonii
Pknca eft Americana, in Virs:^inia velGeiiada gTOWIliiM,' AtyM^mfa fifigHft OBM
CJicUdoniisannumeranda nobis videtur. — rjn™ -rr tjfmm
Pi^.Sto. Adfimme^mtertuaJJ. • *
a. 5iM^/riMMrjMbMlMfi)rj^ .
HtT9f94ift,
E raJiet ccnui, albente, parva ctnlicukm crigit cubiulem, in paucos di\n(uni nmos, ad tadum
glutmofum, cui adneduncur foUa tema, petiolo modo longiore, mod6 btcviffimn rat^ irswliruloii.
preffiiis {undo, (iiiiitlta. flaru modb albicanc, modo ex Aavo palleftum. Cksem iBH"riftrff »~g
CopencaphylJo omninoparia. — r— •
Locisaridb ficcis, cultis 8c Incnltis urriufque Indiz mirabili ra"cunditjte luxuriat.
Harum plamarum (emiiu laporc it, \utuiii Sinapi non tancum amuiantur eiuique looo iiibfticunii^
«V, ?«<iwic<iemihifi«nkialhditdeMMito
Tti,. 96^ Tnfytimd Tttbjmali ffiecie iatirfMttur
■7,TiifyimlmUtSiifmiimijirmfiikUi^^
f^Iurimos produdt rW» cubitales, in quibus/<^filqBianciamIonga, Licholpermi majoris fedan-
Kuftiora.conferafli nai<»ncur, q^ai vtdeWfl|abm,4m»visbcevi(imis pilisdoi^ '^tmie
knnnafioencinaliisfpedelNiii
JVssffMv ^ mrui,
• • • 8, Tithymuluf j4my^JaletJtf fi-ve^bartciar arhcrtfcmi flvrihia furpurtis majtr, '
Utm fier^mpntefitmHmmiiur* Heniiaa. Ca^ Hort ^jiad, fiac
' liHiiegpe depioi^ neqiiGdelbihib ro^
lS88 H I S T b R I A P I, A il T A R U M.
la Tttfynulm HAmutm htukukof JiSau
Hunc vircntem miVtnomlum vuijre iKi.it -. in ficco fijli.i latiiifcub & obtuQ (unt, non crenata
liecaiifnoduincrd>ra in caukj qui lacii craiTus dt, dodramalis aut pedabs faAjgioia ranniksali-
fflctdifadlafo; acfoBorow TclBt coiolhi dnflio, ut hi aliis TidiyiiiaJfc ' .
Semina nonoblervtfnninK
Pa^. S-o. ffjt Vmttm fiunam sJiif
Clunr^ iv^cn Atix.xm VirginianaiD» tdSkotDontC ininill fidH nlrainio iKitltt^ guBf «fig-
c^inapUdi?. PiiiKAii^ vidimiis. *•. . . '^
Tij;,tsdm, SfieimTitfyMuU ^6. T.Ummmm mCMUbgt fUmmm BkH AmimM D^bmt-
' - TJI^mdmm Mifupnam fttre hieo ftnttfttA TOQtt, 8e fic defcribit
^tUJut lignofa, tanui, paliiiU, cauiicuLt promit dodrantaks, ramolos, quafi fi-uticolbs, gracila
tamen, gtabras» (ubrubentes, Aliquando exiguisi^rru^incis pundis & tubenEolil «iperfos. Hisaiti-
fiant /WMraia, fiiaariie piria, led criplo Jjreyipra. infigni pcr bngitudinem neivo infinpia. Ra-
morum cvmis infident jBww, quinqne orbiculatis flaveloentibus petalis, tocid^nqueoonoolorifaas
mmulu, iingulis duobus .ipicibus donatis conftnifti : c riiionim medio prominet vafculum, parvum,
trigonum, tricaplLiUre, ceu arcndanini minutitliiiurum congeftu, aut vemicarum inftar afpera-
tum, tnbus c iunimo exeimtibus {bnnnulis bifidis. In fingulis capfulis connnetur femen rotun»
jntp^ ^leura. ExaCtam polhtlat culcurani. mpriniis byem^ cujusiigiKiioresiniunas iiiiitiai& fiifti-
iia. .|i|'tioftraie cobroloquc lemina rarft perfideni,- por eaaiiik» & propaguj padatr.. Aj»>
nalaeftpluita, nec eenttina Titbymali Ipeaes.
P«g. 871. Tithymalus vcnuoofus J. B,iD. Ddt alio^ in Efloia aut SttfFolda invcotus eft &
in hortiim b-aniUttisildciimtaipiifntiitiinib —
P*r. 871. /*«. 9. *dJt, ,
• Ijtlhymalus Kanuncull radioe D. F<t|w. In Cat. HactR^ FatiC noiidan edicaninf
. f^. 87;. fro ttrtis fptdt Eufbtrkii sJ^U, • ' ' .
3. Cerrni a!;cr jt-inu tnkrimbm huriJm D. Wmft im imtt Cfcijfiw» r dhar, ay/jifti ^ Jjm^
Utttniami.
' Fnitexeft dudm hoimninn akkidiiusriifepe^ nafons in arenofis. Rtii* crdla, (e reaii in
terramdcmittens, .ic fibras htnc indc eimttens, intus lignofa, cortice exteriiis fufco, intus candido
& ladeo. Stipcs (lui cx 1 adice unus aiFurgit, rotundus, ac ambitu amplcxum unius brachii implenSj
ut & raini, quos ninc redos, hinc uituofiM emittit, corticevaldc: ladeo, ac ttt liipeijEiciB^inis,.
hioiagcbiius, tranfvcriii» dunsflc anitnari^ ac in fpiralibus traftibui. oniiiie (aii iawtiim maniti,
cnin Kncnores fiint cortioe viridi-fiifcoj ac innis pulpa eriam albicante laAea, vctuflioiei Itgnofi
COnieeminusviridi feudnereo, & intus lignofi. Fdia cranlvcHim, ve! etum furTedim prodeunt,
petiolis rigidis, craiQs, brevibus, la^leis,- prpximi lupia fpnias ilipici vel ramis coronatim circun-
oata, funtque oblonga, Iniguxfbrmia craila, den£a, anteriijs rocunda, (cu etiam ro«indo4U%^
dac^_ nuiiis venis loi iMtvii adviiiim confpicuispcrtcxca, in Accriorc parteunamooftam eminefr
tem in mediohabentia , in interiori e)us tra^u (ulco ftnata, nnffis aliis nervis ad vifum confpicdl
pcrrexta, incu'; v.ildc laclea, fiipcrficic plana & glabra, colorc cum tencriora funt viridi-fijfco, ciim
vctuliiota viiidrclaiu, acdein Havcfcentia decidunt. Folia femper ex ruuuiiicace ramorum aciiu>
ciilorum increfcentium, qui virides £101« emmpitni^ nlmoribiic docidni^ nociliq^ •'*^nii<i
cxtuberantct leUiiQuenQbiii» ---- ..;-i.:'^v . ..' :m /
Afrw fiimkt floribns pnecedentib «c lupm es nodis prommpencek. Eloribw enimpentibai £»>
lia magga ex partc decid inc, .ic maximi in luperiotiparmcaiditim viluntur. FniAm cum ptinuB
fpectei iidcm, ftimquaScuna rioret ' '
R.ii.li.:is ccx tritus & epotus in aqua in tjua Orj'za coda & lota efl, ferv it pro hydrope, ^{fque
*ilirimhte i^^'*^"^cntum vaJde * Idne: ejuslac cum but)'ro m quo decodum ell datum blande & leniter
^UHe «cri 9^^}- ^'^" ^ ignem calefafta lainam proVocam ; eorundem deoo^ fumus leu vapor cxceptus
& cwgHn» dolomNU corpons ^u membrornm micigandis ac depellendis confcrt. Succus exfoliis calcfadts fcu
fUmstm^ panim tbftis cxprcllus 8c auribus inditus eorum dolores fcdat ; idcmque oculis inftillatus cprum nu-
£ttt, Dcailis tollcmlis confcit ; qujn S: m lotione corpons ptuvlelt pro pudendis tumefaitis.
Not. De Eupliorbii planca dilicntirc video cximios Botanjcos Paul. Hemiannum Sc Joan.Com>
Hndilium. Hic dilcrcis verbis nezac hguram Dodonzi eiTc jrcri Euphorbii; ille pro Euphorbio veit»
iienim prapomi, IX>damBi & Lobela£uphorbium. Uceriwius^ AftSapdiaro faUiim putocum
afirmaret Gerenm Spinolam Gtr. non aliter difine ab Eophorbb Di/rquam ttt aduUaro plamam
3i inven& . ^ i ,
Eufborbnt cognau vtt EfiiUtbmnt Bmuiue fUiHa fiircyn. Prod.
Ttg '^!^. frt fuimtitMmajftatmUMur,
^.RMtsCUtfiiifittimi^oliMfierMmfttalMviBitfegtm^l/bl^^ *
Merif,
Hw: cum prxcedente in omnibus fcrc quadrnt, nifi (quod nocatu digniim) quatuor petala flo-
rnni cL-Kaiiti Ipcctaculo, imnicrolii viHis (cu pilis luteis fcatcanr. Caplul.is lcminales produtit tc-
• tragoiu», muiorcs, caplul» prjeccdenas i»«s, atoue iit fingulis lOGulamcatis ( QWp lunt quatcrna J
mmiiaocaiemiaaj-aosilofi^ qutoBCMffiaM«m(perf«riim.5p^ mHf^
r Habecur
Digitlzed by Gopgle
Ibbecur in HortolAcad. l.u^A. Ikic luj b generiiftJtislitii. InCacakifoqiiodaiiitti meiniflbiii-
Tenio Rutx (pedcm arborcarr. lacitbluni dictam.
I o. fUwtago Myfttit fivi trmirvi* krfSit0 Cmtimmia. fll^Ollfc^f ar^lpIiUllain from C iroliru.
Exiemmibus cCaroiina Americz Sepcenthorulu provincij dcl^is induilrio HortuIanoD. Dtrlijf
Hof^enix propc Landttnmaiantofti JU^ fibrou reL^uamrn PlancaguMtm ftnilis. cres
plos mimisuiicias longa, omn iMaoxan^tftoprincipio l^nlim dilata aliaruin morc, hirluca, cri-
bus tantAm tiervis [ in planttailnMiranimifix fobol pcr longuudineni decurrentibus. Spiat bro*
vibus& teiusibiis pcdiciilis vix undam «Jiced-.:nrjbiib hn lutis, \\)\x p.iriter tcnues brcvclqin;, jdult*
ibrtc abquanco bngiores func, cunc t^mcn procuidubio tcnues& pere<igujc. Coaununicavic D. Doulj,
MtmsrJ.
Herba cx Peruvui niiir.i, incolis Fajee dida, cujus folia Plantaginis foiiis form.i & cu\a:c r. nt
(Imilliiiu, reliccata valdf (ciiLiia, & guftata impenic acria caliJ.iciuc depr;;hi;/iiiunrur.
E)us puivcrem ex vuio litmptuni nephriticum dolorcm a Hatibus auc hngida caula prorenien-
tcni collcreatunc ; iplam veropuntam coftam 6C «nplaAri modo dolenci loco impofiam» tWlllfim
cffedum pidaeie: qaodveriifiinnm dloleeipamncndi^^
P4^. 880. /iM. it. «Mr>
D. Edv. Hulfe in M.-.nufcripto quod.im D ^4^1, M. D. Suflblcicnfis hup^hcrbx ixilvcrcin id"
vervijs morluin canis rabidi comnientluuni lc invcnilFc Icribit, lV,mciuit, Coronopt (Hcfbam*SccI-»-„
lam nonnulli vocanc J quantum vciis, mundatam & in clibano vel aUcer loii caJcHe exficcatam i^iJ^M^fer
inpnlverem fubaUffinMim oomminuas» guique ^uantum iolido noftrx monMx incumhaia pliiscmmi
mirafve pro aegrad ctaie« tnawvwiientialiqMohqpioie omvdnaib piopiiies. khUu Sdmu
M4MMII Gklll
aiumin SlfeUU .Swlljm tmr fro r.HWiiy ImA^ — Bl W>i«miw arikm «Mftiiif IL JLnwV . y^g„|^
uJMMniil imrfMmuittS rahiiit %<.ttde celrhttvr.
Tsg.^^T. fro it.Tbafeoli fpecie interfergtKT,
14. Pbtftolm Africafurt birfati», bititmmofm., filijuif bullaiii, flore Herman.Cat. Hort.L:yd.
Hu)us (cmina ( inquic) ex dedivibus u-nguts montis menialisleu TabuJati Promooioni.fion. Sp.
huc advexi. ProiercMnc planram {armentolam drdter trium nlmramlon^nidkiB, moie ^ia>
jeolihortenlts emittentem ex rMlia ligno(a> alba^ f3>ro(a (armenu teinita,temaquateniive« valdd
ramoCi, folia fubrotunda, obtus^ mucroiuraj (ublurfiita, glucinofa, bimmen quadantenusredolencia.
F/wfj P.ipilion.iccos Havos, aliquando lincolis purpureis infcnptos : Semsnn rotunda, nigra, parva,
hilo albo exiguo, in liliquis parvb, tumidis, viUo(& Diiigenter cuftodita vig^ tota ^701116, mul>
c6!%DeaiinMdiirit
P4^. 889. f^f /Sk %i, Mi,
Pfa^M» Brtfiimm Mnoniia GDaen dliaai Pifoi.
Tifo.
In tanca Piforum Fabarumque apud Bra/ilionfcs varictatc hce ipedes carteris ftcilc antecellif,
tum m.igniciidine tum pulchntudine. Civfcic ex arbore cruxejalSbm eft nomtnis. Faba Iwc lu-
era p>cllc, Lipidis ferc duntie, pilis flavis mollicer eft vellita, maiinm loogk^ 9t cres djgiBos lata.
Vi clTiaif^a pulcherrimi globuli, inccrftitiis divi(i exinde pnxletinc cres quaciiofve punicei & ritbfi
coloris, rotundi, Izves, magnohib, qtii (i in aqua maoeranmr, vim noxiam ex parte deponunt,
& aim Tipieca Je AUnJtboca prxp.ir.Ki Rirbaris eduics hiinr. It.\ utvenenaca cirum quaJitasnon
uique adco alcc pohca a natura videa&» quio retundi patiacur a corredorio convenicnci. Quippe
CWI jantior fabx (iibftancia Mlil Bltlk nmrdicans, vifoera veilicet & ufque eo tuibet corpus, uc
«omimi noknms & alvm mnveacnr, lefitewins & demnloens alimencum hoc medicanMnmfiun
qTysaa&fturocnceris Amidocispi ifail wiet
Tbafeolus Americannt fpmofnt foiu farvo RbombouU D. Plucknet.
Fktfiibu finmui /rntiftfcau Jfrianm ^ud trimipiU trtSJ Tho. Bartholio. Ad.Med. '
Tiaftolu! a!.itiis hilicus fruHa fiifo, erVuuhii «Mifaiii^ Uku bitifimi & ln^pfimm, TamuilZ^^
^f;r«i7tM/ Hcnn.iri.Cat. Hort. I.cyi
Ftrfnliu alatui trbtruut friii» orbicitlaf cemfrejf» aceimi Mtmdbmhii* fm Mtr» Ztflmnf^ •
Tf/tV^tm iiiidcai *
i3« Pi^Mir BnfjOiMM CiMiMndaiiSii;
X. CmmniJMtmtaifit, Mmmgtm Kfin.
PolBcii funt cmlBM^ 8e ficnc prdbllC Eoropns magnkudtne, ita ctiam lapore IC laluilicitit»
ftar ftuiBadailiarnmcacnmlnacudninv» calfloeHedeccimi^ . ^
FabctQrrc&aB8ecamallr, dbnqiie owo ennbiCKj concra flowsventriiinafiilunCi Coftrvero'**'.
ad catapla(inaiis iBodum & ventri impQfitS coicil ooloribus medentur, ad rdolTaidaqnoque apo-
ftemaupamalRAnappbcancur. X x x x x x x Plaiuam
Digitized by Gopgle
HiSToaiA Flantarum.
PlmmluiicoumiwqiiedelcriiMCi aeque deping^ Pklb, an iit ex dclcripdsj an nov» aldfque
iadiftiiielciiiii&
* %. OmmuU gidnt Maregr. Kft.
Kutex eft eleg^ns, totoanno florens & frii^Vircf.i : tortice viijdi, ligno fragili; in ramisanWm
inakos habet ramulos, iiirreaos, ielqui<iieicuni longos, dircac iibi oppoiuos, iedparia akernatiin
pofita ; in quorum uno cna funt folim oblonga, aaiminata, foliis Salviz acucar limiua, infmii albi-
cantia, fupcrnc viriJior.i , & ad uoum inftar Scrici Lrvia, conlpicuis venis prardita ; in altero Hor«
lcx, leptcm, aut oc\o, lucei, Pifbrum noftratium magnitiidinc, foliis duubiis liulum vcrlis cuni liio
inTolocro, Scuno deorfuin, quod maximum, infeiiusrubris vcnulis per totuni inlignitum. [^l^timA
itfcrtkit fiertt, vtl rcrutn fiut tn b*e fftat atvtrtitnr, fwit auiem frMitlJul>io tttrtftidh & fsfdiaisctil
Fioribas luccedunt fi!i^tt.t coftipreAeflC qoifi contorrat, quarum quadibct concinet quacuor grana
Phaleoli, alba> noftris Pifis niinoce* quae coAe bene fapiiux, it alvtun iaxant j ide6que firafi.
licnfibus acque etiatn Lofitanis in frequenci lunt afii.
Florent ac firu<5tus fenint toto anno.
|. Cnnuaid^t limpliater did.r nun videncur diffcrre a Piufeolis vulgariblB.
. 4, Csnum^mrit t e. Fab.v , .uva:, funt Pi(a Euroaaris magnitudine peiil« led oblonga 8e OOa
romnda, albiqaoque & leooophaci cdoris. AnPfaaleiHus tumidos roinkmis niveus f . B. f
5. Phaleolus degans, GwmA didus, Tardcoram modo fein^ iiiatEmque cft folis 8c fioribas«
fed mulio min<Mibas. JuamdL icmper vtrcr, pcrpcmifque copdatii fliqn» parrii deoontnr: idi
utobomatum acqu^ ac ulum latn a tadlalic pianta.
Hoc genusPhafeoli adeo expetici (imtprxcxtens, uc non minus sgrb qo&ro fanis conducant.
6. GtnmiuH dia.r Turcias Pnafeplis aiiyanto iiiat roajores, coloris nigerrinii £c opdmi lapori^
fid n^udsftequemesarxoedenalnib
b Hoito Revercndiffimi Domini Epifcopi Londincnfls Ph.ifcoli fpcciem vidlnuis fbliispttiTi^
niQlltbus lanuginolis & ferc incinis, brcvioribns & rotrindionbus quani cu)us aliis Phafeoll
haAenus vili, liiiquis pilofis, (emincnigm (plcndentc. Eandcm hanc putamus Phaleolo AfneafM>
Piirfinin bitununoib^ (iliquis bullans flore iiavo D. IbnMmu iiipenus deli^ripto. FoJia utique tam
IbrniiqtiimodoreadTrifbL Phafcolus I^orti I^oofititeiifii fiiilio iiibiwando apod l>.JPbrW
vi(us nsfcio m idcm fucntpracccdcnaum alicuL
Aium ctiaii) ipeciem habemus ex codem horto a D. DeoJjf tranihuilam fbliis magnisglabris^ ia
lonfH roucrabcipnidaAis« an deicripaim nBfcniai^ nec ennn flon^ nec fiudian -^^ —
Tttftolui hJiciii cuhluUt pn Triumfetti. Americm»s ftrennu flort cocblcato odarato, femmim
lnu fufcu «rtiaJstm, CarMMiAs JiSms Henuann. Cac Ltifd. tbi^td. esift$ etcbltaft
D. T.Robinibn.
Triumf.
Inmtitur rsJici iiiiigniter crailz, & ad palmi circiccr longituduiem tuberoGe, qos praeterquam
quod in alias minores adnacas multi^cenu-, lebfim etiam imttumiimr« boc paifto nuuciimudlis
ndici balani niyrepteac.^ii£mr« onme%Be candem in fibras non ownino n8fta« abiumuntuf. Porro
hojafinodi ladicnm (Uiftanha carrwla tc albicans cft, odorem oleraceora reftrens, exteriufque
obdudcur tenui rufefccnrc membrana, nec fibro(is propaginibus, in fummo prifertim ubi cauli»
^nipitj defticuitur. CaiJu vero (.11 inencodis utique ac lciuus digitalem ferc cra(Gtiein,pociiiimum in
ieilioribuvwqiurit,-miirmu$, (aturatc purpureus. Circumvolvcndo fc (candens ad ;o u^ue cubitoram
d&udinem una aEftate» in minores alios umiliter Icandbntes diviii» & fubdiviiiis, iiimmicatibns (ubriri>
dibiu 8e lieibacrii. Fdiit vulgarium Phaieolomm fblih adamufCra refpondent, nifi qu6d rainiis crafla,
duriora t.imcn exi}t.^nt, vici.vfiporc, odore nullo, pc.1i;i.jis fcmipalm.inbus r.vo intcrvallo cauliculis
inorduiatc iiihiientia. E quoium iinubus inclinancc a:lUcc piodcuiM palmarcs cauliculi, teretes^
fradu concumaccs, nitidc vii ciitc&, redi furfum ipctfUntes, ac aigenteis glQbiiLs vclut marprirjy
copios^ onufti, qui magi» incumeicentes drca Autumni initia iic in ipiralem fimnam aiiquaCenat .
cutgidam elonganrur, ut oocMeam Ino ^tamine exutam .^regi^ repnEientaM^ colore pnusiiitidd
candido }anthino,iiiaviquepiirpura,pracdpuccirca ipirarum centra pcrfiifa Harcaucem noruni iunt
rudimenta. FUf ipfe ex argcnteo calyce ( qucm (iiftinct nitidc virens perioius) cytinuni Maii
Puniciquoad form.uii rcfeicnte, b;eviore tamen, panJit cxtcii;;s quoddam pctalum, unciali latuu*
dine, at longicuduie majori in tres Ipuas drcumvolutum, mtus ac toru dilutiore acruginco colora
infeduni, qoi camen olyd inferirur aliquid fplendentis purpurz admixtnm babem. E medio
incra fpiras exeubc bina brevjora & anguAiora petala, ibique fimul vehici ooeunt, extcrii^is inrcn-
iilBmf,intusdihit^Tiolacea, propi centrum taroen fulva remanenteportione. Intcrha,-c duo pctala
tertium brevidimum ( nec primo inmitu fatis apprcns) excipitur clypeiformCj colons .iJbi impu-
noris, quod iuiextremo in tubulum arftatur argentcum, in crebros atmulos cironacum, (itamea
enendatur petalis du|>lo ion^em: demqnein liaiBfie pofterioris pctali finuquarta ocdudimr
membranula podtis quam petalum« bieviQr» arRentea, ovaDs/ancaihffinu,in fibraro paiitcr ii/blo-
lam acpriori indufamdegeneram. SabhBommbmp«alisparvarorerar>EfifiM,infibram paritcrde-
iincns", ac (ui cxtrcir.ir.^re villoG. M.irccfcennbus petalisyi//f«-» nliquantulum curva ad quatuor
unci.is elongatur, niediocriter tamcn craila ac rocunda, uilore viridi, m qua petfedum ftmeit ad,
Lcntii m.ignitudmcni paulo majorcm aGoedlc« minijscaiiien iphnicuini, ac leftt in iiinino doMh'
euin linea coloris ad ruflira tcndcntis.
Planca e(l pci-cnnis, i Luiirania in RaBaro inYcda. E gua Indocaro regione Lufiuni hanc
pompvaTeim.w» iacet. Flos odoraras eft, ac fub hoc acbfaren a^nodnm moomipais (ofTamr.
K pro maxuna paito lemen poft le noa relinquiL
'Digitized by Gopgle
AT T E l X,
Jftg. 894. fmtm fagaut *dd»,
Tifm MM tttmd», fim tdmimeM tiSs Ruana. Cab Hovt Reg.p^
F4g. 898. M fiimCafitu IV. sdde
InCatalogp Hort. Acad. LuolBafc, a aHermaiiiio edito trcs fcquentes rpecicsoecumme «1«
analiViibiis ex luprarcnpas ezdeni finr, an nan Sc nondum dcfcriptse, me latet, ^^™"' ™
I. Lathjrm Narbonap fiHtlk mnMm.
%. Lttb»Mmuu fimmndm^O^l^fu^
• Iii JaoDhi Bieytiii Pimdr. lulMnnir,
t. iMfym Zt^mrimt, firt fJOn ri^e, j;ii^uit Pi^ §
1. £«rA. 5jrMMH mmimiu, fiU^ rieui.
?4fr. 809. Cap. VI. aiiici^itrt
Fl^f. WM.V fvccu-hus n^lh fr^uemes, ' ' * -
I. rV;.» 7n:i:!ijLr.iCajj!4hicj frunjceai, Lmtii fitifnd Breya Prodr.
Brejft. *
. C4»/<0lubct lignofum, CTe<aum, foUis Vici* lirmioribus, leritdi^ incanis vcf},r,im • r!orei
i^tos, ex rubro winirafcnies: qtOm fiiocedunt /fW deorfui^ reclinat^, UaS nuuZ
25S p^t.'*^ ''"'^ S,l«n„n «,o«»dl™ Crfiil^'"^^
^*/"*^?' pbrima/J/tf longa anguHa, in .icumen defmentia, villofa, ex artioilis
nafcenna; pediculosp.t]m.ires &b.palmares flomm P.ip.iionaccorum fpicam ^ufttnent». S^4l
dcccninumcro, qu, maprcs funt quim m al.H Viciarum Ipcaebus 4 lifaB vifs. Pars florisfuS
noreft co;ruleo-violacea, mfcrior alba, ici uc cxca-ruleo& albofitmixet Siliaua h^runP-^m
""iE2*'Vr^'if firpt. devextthcrbidismonris 5-"rontur Tjt
& hK & (inguic) Vida OnoM&lis ifere C. B. Pr.^. e,us defcriptirvlldc n^T^^
rtcia multiflora fpicata cerulea annua prccupiienj Morifen. biiL
Ha^c tda partium tenuiute & duradone k TDlffui Viciamultifloca nrninni i1ifli':ii,
IfisfiiiijnngaiKiir,
Fkia BengbalenJ^i hirfuta & ineana , fili^uu P>ii Hcrnian.Cat. Hort. Levd.
Hertnan. '
-?^fef^?lLf^''""'rT''''?"' '"^^^.^hortenfesoraatus receptacft cxotica hxc vlcia. conOnns
libro a, aIb^-««/,n</^ b,cub.tahbus aut tncubitalibcs, ramoGs, viticuloib, a. fiulanbJT
Sw^,t3fif!SJ?5±r"'^!' cofta mtomlemcapreolum dclTnens. cu. a de:^s & l.„iSr«
adJwrent ^*//«. cattens TOaBs ong.ora, fnbmcana, parte avcrl.i „iadicc piloia. Adcoftamm linus
onturp.-a.culusd,g,tal,s, fuftmens al.quot )Z.r« Pap.honaceos, ob!ong«. pwiicaos. mm^^^
n.gnor, pv.: p.:ra Iplcndent.bus^ Pifis limile^, aft bV^^ gT^mTroflS.
paulo miiiora. ' "««iwaiws Jinronada, njgro^lulca. grams Pipcris
; VaSEm proveflk In traAa Bcnghalenfi.
^"'*S?d* ^'^"'"''^* ^'^*'^"* ^'^' -'^•"^^ CoiMlio.CataLHam.Cat.Hbrt:
y^wjimpra;fixus Belgij! indigcnam efle indicat.
„,S^~J^'ljP' ^f"';^ cuiuldam plantx legumlnof* crcAx lamulum, c Cluna, ut
S??':.?^SSr^vT°''" nT'^'^'J''^''F^^^ l""'* pmn.anin, con|ugationibus & im-
pan in excremo tol,o conftabant ; crant c, ovata fere. extrcmis lubrotundis. Spica: Horura loaee
cx .,hs fohoruni cxcunt Cugmei lanug.no lurfuta:, prxfert,m flofoilonim caly^, qui
'£t!nZ^"'^mJf'^^}'^'^^^ peduaJisaiU oum apcriJmtuVLrcVdS:
Digitized by Google
1 8^1 . HisTORiA Plantarum.
llnraetmfivt Lijuirttia JjlwfirM Pjp>n,
f F.imiliarinim.i (inquiO "Ha radix, qux Brafilianis Ibtretem (qiioc? dulcdincm oxpriniit, Lu/itanis
^ictfCM dicuur, caJcin plane habcnn qu.r L-iquintia: nomen a Lactnis aocepiC. Majoris ^iuicic dk
aliinMfiiie* cmU Ugnofo, loiiis IHti liniiiibus. l oc^s aiidiodfaiB adck ia ^4fii FuiuuBAadL Gir-
cyifab^ noaaBquc camen dulcis li nuRicetur radix. '
Tjg 911. ^Vibfeciindam habct PaiomiriolMC fpecicm, qua: a pr.Tcedcnti fc.i prima f[K.-c}e diffcrt
folioruniliear*wali,lcimn6auerocundo,nigrominuio &multo. Utrac ScnxlpcaesiiintnonOio.
bitklcoqpe nne «d Seium tnntfom^
T4».<)\%. Sfetitlm Orohi addt,
P^I7. JijmmCttitklL ifOmh^hmmtiiikimir.^vafimnmtnfi^
Ktikt lumnr crafla, lignofa, perpetua,undec»i2n exociDntar mmeron, paUl.:s auc cubicales
tcrram vcrsus reclinaci, hirluti, flri.tti, ranwd". Felta Vicia: vulgaris minor.i, conijg uim .ul candem
coftam adnbxa, ad leptcm aut odo paria, nullo in extrema cofta nequc impan roiio, nequecUvi-
cula. FUm (ex aot feptem tn eodem furculo feu communi pediculo, c foborum finu »dlb« coo-
fcrti, ut in Lathyio luieo duroettmun, pnipoteL SUifiui bfera^ latt« giabrx« doo w trfa, nriik
plura famm coniineaca.
Aiirepc$&inp.ifcuis circa Bif^lah Ciimbeibnvlia: vicum, irincrc .\ flexham AAPtrtth opptdum
oblci v.tvi»nuscopioUm. Tho.Willilcll mira montem Hrtchnck eundo ad Catrdiff WalUxurbcnii
iteni in omic.acu Merioncthcnli noii procul a ^«/coppido prope naunqnendaiii indeloai6 mwi-
01 Deub^heafit. DiSuiherlaiui in Scooa invauc.
HM.
, E rsdiu intus albicante lisnou, OHtioe alliicante ant niffb teAa amara & fubacri, inodora tmim
Oigit bipcdjlcm .v.ic cnpcd.ilcm, quatuor di^itos crafTnm, ramos tranfvcrfbs fundcntcm, ligno dtUDf
corticc labcinci C.1 cruft.i v\ni\\, .tm,-iro & moniati. Fohit .ilita feu pinnata, pinnulis cofli angulo-
fac, tcnui, vr. uii p^tinlis p.iT\ i:. fiiiiciniic annexis parvis oblongo rotundis, a peciolo lcnfim diktatis
&extremu lubiocundb, lupcrncviridia, iubtus hyalina fcu ex viridi lubcccrulea, iaporis fubacris fic
lobamari, ac laneiudi ardons diutii» itiaflicara. Flores ^3.vii, papilionacei, imo petalo ungula^fbr*
mi, claulb ac multum inflexo, viridi-albicante, duobus laceralibus anguftioribus Gturo ac roliceo ru-
bore perfiifis, fupcriore lato 8c reflcxo. Flonbusdelapfis fucceduntyf/ifBjr, anguft.r, tciiues, planx
& ad un.un p.u tcm nonnihil inricxa.', duostitlire pollicesloiig vgl.wrx*, primuni vindcs, deinde ru-
bro fufccicentes. Stmina fcu Fab« quz intus fiinc a (emutuo per ipfam carnem filiquae feiundx^ob-
]bng»-ronuid«,pIanx, cum fua Jongitudinc jaccntes inkuigitadinefiliquarura, cum umbilicoventri
fiUqoarum affixz, primum viridoi ddn lugfiOmta. Bls tn anno fert fiorn & fruBut, tempore
pluviofe 8c xlhm Prxtcr filiqua» frnAus notbi ririda tenuirer pilofi ac durioli fiu-culis Dcpc in£dere
tonlpiciunturj qui iii v;icuc lunc for.iminc pcrtuli &intus cavi. Hi nibtl aliudfunt qMm fwmKmd^
txfrtfcentiiS ab tnjectu fuvgentibm exeUM,e, nt boffittum alimentum torum fatA^f fiffalittKtm
VSnh * Succus c planta extraftus a<lditomon>onto mcllis lcrvit pro ons pultulis, oreeOpcnUlAOk MsA^
triuSc deocifta in iaaeCafiii JfcJiOT amducit in mofbo laao^iada pgunaionfe
•
t^i^^i, Ttfi ^iittm j-f(!rj^ah fpeciem mterferatur
jijiragaiits Canadtnjii flort t/iridi fiavtfctntt Dodart. Mem.
Dtdart.
Radict eftalEa, minimi digiti craflimdinc, in plararadtculas diviikliipoire iiiitio.dttki*pauk)poft
lubacri, &ad Raphani faporem tendencc. Gwlrf emitth^Tcl f,bipedaia6einieidmalTOres,tere-
twS, Icviccr ftriarn?, n().'.nlc>i., inferius lubcntes uc circanodos, cjuorum uonlqBilquc .ilccrnatim
proilucic aUm foliolam c plunbua folioruni con)uf, uionibus compohtam. Ex alarum ftuubus cmcr-
gunt ramuli nodoii pariccr c*c lolioli ad inodum c.uilis. Sumnios c.r.ilc^ 5c ramulos ocaipant Spicac d
pluriUis/fcr/i^wlcguminolis cviridiflavicantibus compolitx, .iliorum Aiiragalorum iimilibos. Flo-
i^s prxteTitiseiTOrniantur /%«<«plui'es,dimiidiuin cirdter poUicem lonez, gtabrc, brunneae. I7na-
quxque filiqua intus leaindum longitudmem toiui mcmbrana in duas cclTulas divifa eft, femirtihiifaite
parvis> xerampelinis, pianis, gUivts, rcnifbrroiba^ aKorum Aflragatorutfl limllibus rcplcta. Juiio
flora«'fi|emepeiit» BagoianiiimipaMMeA:
p4{.94a.£b.«4. Phmam k D. SUane ad me tranfmiflam pro GAwfW Bi^aiuca Clufii cant efle
mitoqoam P.Hermannus in Cat. H»t. Lugd, Bm. delixibit &dqiaBicpio jy}fi||gaJoHiipanicq,
Jiliqua Epiglottidi (imihflore purpureo majoriToamefiinii: qoam TOam Clofii Guucera efleafle*
rer»vnonauiim,unnecnegaro; nonnulhwmaifonrqMediTcriam aigmuit,ntqu^flonunipic«
■ - • in
Digitlzed by Gpogle
in \uc (i>2cic non extrcmbcaaliailnrum fxflitji;:; innaramtur, f-.l c foliorum finubus cv- iiir, qu6J.
que paucionbus componuntur flonbr.';. Qiti ci go rcccptx lcntcncij; adlnrct, & pl.intaui pixccdcn-
tem pro Glauoc Hifpanica Clufii habot, nic volente id facict.
Planu lieqMiBaStGimxCaftlmue» diaa, eadem videtur Aftragalo Bifyaxdoo, (iliqua epiglocti Ji Hmi-
li, floie albo, ininori ToanMfoidi Oirmm. Gir. Bkt. lnffL Btt. Haiumddcnpcionc» vidc L c.
ftg. 94}. Pefi It»' ff' /f>4' TrifeUi frattn/u &mMttam adJe
F«r.94S. TrifbiioLagoptildiftoteitbfaiEbenoOtticat Alptni, addancur Synonyma fcqucntia;
Cytilus mcmws Creticus c. B. Qtili genus miflbm mimine Ebemieauidt flariinisparpacds J. M,
Cytifus Creticus incanus feu Ebcnus Cretica Belli 8e POBK P*r4.
f^.Offt. IV J*f'>'*^ MeliUti ^tcitm iKttrftratmt,
infln.App.
. tif.^ 54. Prfl tenia Fxnn^r^ei fpecie interferatur,
j. Fttmm Gr^cum f) Iveflrc minm Antbtsim Hemun. Cat. Hort. Leyd. .
Exilitate partium a (nperiore diiTcrt.
Pif. 958. Pro (tftims Amudk ^eeii intirfmttMrt
Anmu nm jpkiofa freenmhni Lujttanica Jlm fnrf. ^iatt» Breyn. Prodr.
Prfjj. 960. TojlfenuinmamAnomdiilfeciemadde,
AnonisaHx>rc(ccns Hore rubello in Hift. PLant. Bclgic AbMatuingii lA. \. m/. ;n. depi<AaS£
dercripta accedcrc vidctur ad pntoedcntcm Qoer ^lveftfo pennne oAam, fiMtd •ueaBi eftj fiilia
vix crcnata pingimtur. ' . • ^ . . .
£4</«m^.Anonidibus fubnc^tantur Vhntx CrctMlariie ^\Ax,c[acA '\n India Crepitaculorum ufura
pucns przbent eoruni ramuli liliquis matuns onufti. . Harum qumque fpecies m Horto Lugduno-
Bauvo cnutritas defcnbit inGgpus BBWniow IXPiuilns HeRMinus in Gttalflfo pbntimm Hiorti
Aademid Lugiunfhfietavi,
t. OvfjiWiff Afiatica frmtefcmt,trifolia, floribui lateii amplit Herman. Labnmum Zejlanicumfiri.
km t» Imto & nAm vetntgaiu, fH^tt huUatu Brcyn. Prod. Cjtifui Ztjlamem ftlui l^nrni
Ih emdm fmteldt bipedalem, glaucum, craOitie digiti, varios ad latera ^iaigentem nmoc' AA«
concolona, g!.;br.i, ternaab uno digitaii pctioto, in obtufum niucronera gracilefcunr, Am;TyrjJi
proxim.i. C.uilu ni rpicxornantur/wriia» lutcis papilionaccis, Anagyridi pariter finulibus, luigulis
ex calycc quiriqL.etan.im (ceto lon^ia gracilibus pctiolis dcpcndcntibus. Hos cxcipiunt bival-
ves, teretes, menibi.in.Kcx, ngidx;^ giabrje, cx bali anguitiorc m amDliorcm quanampullam, com
long^xe protenfo fil.imcnco cauoae mbr lerminantes, filiquis Anonidis fimiies, (ed longiores &ani*
flio(es,qiix indiuhii$yiHMparv«>«iam flav«, ieaa^bicviffioiiistrcaiulispetii3a«ffixa« fa-
de 8c bporeGemftKnnnhi JUfoiiibeftlignofi aHncans, in aliquoc ramosficpcHKasfihnBdidwSa,
viv.ix ad tcrtium, quaRdnvyMnam.
bjwntanca rcperituf in fylvis Malahar, Zejl^n, .ili.ii linique Orientalis Indii regionum.
Haftcnus nonnifi fcminibus pionag.in jxjtuit. Semina apud Indos in ufu non (unt : (ufpicioiMni
tameiiprKbeatSatispurg^ntis, quoa itatim acex infuio aquat cabdziiunpu funt vomituaifflinai^
tnr.
Pixccdcnti non multum diflimilis eft, afl cocifubhirlijta, &: qiioadomncs partes minor & teneri-
or. LamUi fertherbaoeos, quonxni cacumina, jiiprri & Jilifns ibiduis ambiunt, fado Ctouladz
i»ndcfictettix; HaiieinAppend.piroqointtfpecieGrQcaiaffepfopoaicH^^
5. CrataUria Afiatua, folio Jtngulari, verrucofo, florHmetmhii cjuiSetn.
Herman.
£r<i<Acralbente, partim Iignola, raris fibris coniperia, annuadm percunte Ma^MioUichetbace-
om, cubitaleoij ^iquaodo aIciorem> nodofum, an^lofum, in pmg«41^ ^p-^^f^^in^^ &prope*
•modnmalatiuny lreq|enribus ramis in orbem dilpolitis ocnatnm, qtuous per anciafia inter\'alla bte-
viffimispettolii adhcrent/o/M, iemidigitum longa, duosnngues lau, in (dmmo obcufa, parte fupenu
dikitc viridin, infcrna CXViiidi cuulicintu, nctvofa, modo pro fbli & climatb ingcnio glabra, mo-
do vcrmcofa & ad margines undulaca. Ramorum apiccs taitigiantur m lpicam,quam ambiunt/WM
papiliqnacci, fupenori mulco luinores, coloris cwrulei, vcl incurruleo pallelcentis, numero quinquO
aut Ii:ptem, non raio ctiam tngiiita uni (picz adhxrentes, oui ex parvisqutnqudbliis in tcnutffimil
creRHilis petiolis ftolT-inftar dependoit. His deiluxis fucceaunt filivue pnecedenti conlimile^ -eft
nigricantes, miniis glabra;, (ird ranoribus pilis obfiu: cumfilamentoadextremumbrcviori.claudentes
fenHn* vclat iti prioic, cum quo & uidem uatalibus perfiduntur. Folionun iapor eft okraccus, idnt'
num vetd lobim <c ingpatas,quidpiam6atliatnd poMendeari ■
♦ «
Xzzzxxx ) t^ GnMEvja
Digitized by Google
T A R U M.
^lK^ ^ft^pnJ^I^ ttfJ^^^flf^ ^^^I^Soi^L
pSln^ fupcrioribus agnofdt natales, faciem, crefcendi roodum & vires. Aft foliis omaino
cx bafi ^gulla fcnftVn m Udorcm,obturaroficoorfifi»mem^^ ie^mAat^Sckx fcpt^n-
wpooanlyerliun nems uilcnpcis; flonbus flavis, 8c temmitas m filiguis gWwiiinicongsacram.
5. Cn^isria AmtriettM birfm^ muurt bubtcea, caule aJ fummum faghiato cjuliicm.
E radue p.illida fibrofa cmdktbmtBA» ffacikm, nunc fimplicem, nunc mdeiptiankMlO-
fiun fpichamia:um, hirfutum, ad ndicem rauadiim, m prc^reffii vero propa fingulorum folioniBi
omrttBalammquafique fimbrianim, alisfacicm Ufftta:, ut in ChimjrgemJU perc^rinaClufii, exr
p^aetenslpeciebusminora, unguem lata, lcvitcr mucronata, hirluta, craffiulcula,
SSSiitoltia, cauli fine pediculo prcffius adha:rent. FUrt, ex fpica propendent, papUioiiiipd.
aSHTfla. clientes fubhirfuti, CyafiflQabus \mi. m*|aiwi,quos %Mionir Jfnm teutanm^ mJSi-
ywbuliacis, parvis hulucis.
467 SpuK. tertitt fftcm aUMwf^ A» iMm $t$r/gml»hit msritmm fien lntm f^tmifm,
^ ff^tiSiti^rmmfBm tuAdl»i
Itcm,
Liam forvM birfutM foliit Mcutie flert luteo. An TnfJium argentatitm /lere lutto ?
^ael D^Plockna exficcMtm vuUtmu, m& Lotnm Mjftrmtm frmieefMm AfruMtMmfftliii
menmtfarAm bmit Mmfiit ceeeintii.
40mtCt^fpli» Itm.fbikri.l>iilmt.
'*971' MfmmCMp.uc Cpifu a.lJatur,
(^tjfmjhn Jririrr 'frirr incarnato, fofimedum rubtlle Hcnnan. Cat.
Peaali, nomMmqnam ailwrali, ^Bo^ aldtudiM, t«M«cilil^«licpa&, /Mwfbliri^ tantsin
kevi pediculQ,)2(ritoin fpicaoMCBrvatis, papllionacea« ab cama c|ndid«^ pptinqavuifj gratd
ii^bcffi^ filiqDb & loniiutai iK in Cy^
Pif. 97^ Ttjt Bimmitt ftvnmffefiim edde fro ftcmJM,
" ' ' ' lit vefitmn» Baiiholm. Ad.Meu.
P». 980. Pofi qumtam ffeciem t/£fdffmme»ti iiuerferamr fro ffxta,
\ HtrbMt^» Ammimmftifimtt vtlmiffimU, txe{f<rMtM,feluU, Acmo^ Utmtim & htvmitm
N. FoluSabi viva: in pahercm reaaaa,& «xigua quancjaie tSqaBum^tsAaKad^tnAnfi
hominibusinfcmnt, pctonbus ahmciitalia exiftunt, idque pnekxon de pamt ^CCie d^umTldC
Ratboes eius non minus tutum praiftant AncKiocum quam foua, pemiciplo turgent vcixencx Ci mul
tom &|]epemiifiMidhd^cur. Providi autem cft medta m hoc 8c hnuU calu pnctcr fpcaha
ad gcneralia quoque coofijgcrc Alcxipharmaca, .fifC aoUB»» five domeftica. Ntiii fuffta* fum
fuM bebtt tum de IthiferM feltentm vi, tum dt falutMi TfMtm. «M» «*»w «'^
ica
I /iMt
««owci («"i »c iciwj/frwyww " j- . v ' ' -tf '^*" •
mentMltatlJe qua ^;r«;r),iv« ixtiefMfunti a:<: raJuerrt ejus p!a»t^ alexipbJrmMcum ejje fejfeu^fiiig
^in & tffe Pife radiei feli imfdetdtm Ptimttt Jtd ttdietmMim emfiigftndmm.
wvM&&%ribm Umzis ftditulit, um ttfr^aifidmttim Atnhmm Ritmfhit, Eph^Gcnn.
1 1. Obf. ;i. Herha ftntuni & fudicM Bontii f. 1 10. Fi/rmtim^i isdam. BmH df
ferhtiemiUvMkt: Icm Mutcm lenet dtvtrfm fltmtnm ejttmbt ak f Rniliw d JHsrepMWe, Bnj'
ttitiaSmmm^miitii.
jjtcra.
t/£fdptiwiBif»liitmimii\yf^Bi^^
P«.9»f. Lychnis mapr nottifiora Dubrcnfis diaji wwumi «Qccditad Lydmidem nfoofim
qninuitfJMftram^ id cft montanam vilcokm alb.»in \umm -C A vCMadBai fiJpGer. DMnr-
"l3a3ampSriii^!i^«tiSi m»m»l^i«im»m^«^
/m.io. BotamdLondinenfesalfirmtnt LyeMJm Sih.^lkmr^txd^iUlAtiMAm
Botan. Moiilpel.eanaeni plantamcffe cum fequcnti feu Lychmde jlort aJht mmtme a^x^^
mcn nullamin fpicanoftratis reflexioaon hadcnus vuiini us : at neque flomm pctalaprorund* bih-
finc in noftrate, uno v« omnino fiille] add&Qne p.u va, ut corum mcurv aoo vix lic oblervabihs.
OMHteeeiaptti^ManinhacpUnaiQfieMmTarmtfim^ Sive eadem ut "^f muuis, Lvch-
Digitized by Google
obferrata, & ad nos tranfmifla.quam •Lychnidem fvlv. nnniuui anguflifolum florc purpijiafccnte * UCa-flM,,
denominavimus, & pcr crrorcm pro Lychnide (ylvefti i annua Hori; irynore carnco Morilon: habiu- ■^'g''*.
mus. Nupcrctiani m \ icinia noura intcr feectcs candemtnvcnit D.DtU.
Hzc punta adeo limilisefl dccinix noazlpeciei feu Ljcbnidi birftt^efigre tl^mmrvmitg^o, iit Bo-
ribus excepcis vix poffint intemofd. Ec quod ad Lychnidcm illam decimam nonam atdnec, vix pof-
fummihi perfuadereeam fpecieconvcfurecum Lychnide hirra minima fcxta Cluf!;, & florls dun-
taxatcolore variare; liquidem non colore tantum fed ctiam fornu florum difFenint; ann I.ychm-
dis hirtx 6. C/«/Ipetala incllu niarsinibus pinganturj hu)usautem intcgra & fubrotunda fiint. Ex fc-
mine deaduo iie renovam tn hoituio tioitro nondum pioduxic plantas vel fions ^gui vd of^txc i
nfundhrerl».
' Hifi^ri^ Lyehm/it mirHmtgrtfmiside,
Hanc(^ntain .i D. 5.im. Dak m Horto cultAm fuperiotVKftM^yiigBlldjbotjfiiTlrifleClimLgKll*
ntde Behen albo collatam Ipecie diverlani eilc deprenendL
EtJtmftg. Im.xi. AJJe, Alias adbnc liea fpwia liM wieatei Lychiiid^
iBCatalogo Hort. Lugd. Bat ^JP.aiinwiii edittii
P^. 999. lin. 24. Scribit D. Hermannus in C«r. Htrt. LtfJ. (e in Promontorio Bom (pei ooH^^
Lychnidem (egenui NiBBlbftnioi miiins ^Ubnim diftHii^ 6cc eM^>w ftii^ ad DiJtlbi^faiuiiii
tnaim££h.
Tsg. xooo. fej^ LjfehiuiemfUmmritm fjlvtfhtm luK^iemtuUe
Lychnidem OmphylleDm Viienunum, Gendame feliis glabris, quatuar ex finguiis gcniculis
«MiltmanjleBattiDwMmimjiW qB«g inwfa» iXPiidiMf fidimufc
Tag. 1001. Ad fpeciei nena ftn LjclmiJu vifcepe flire mafetfe hlfiniM tiStf
H«;hetb« vulso Sufibldenli<SriibMrr«dic&ur« ^ftili^ magna exiftimatione ad moritun Ca^
niiffabidl Grayus tn tibro liio de Bqaoram cura & medidna [Hippianice]
tdimalum pridiclum cam fic prxfcribit. Hcrbam iMCgram una cum radiabus diJigcntcr munda-
tam> elocam, & probc contufani in la^e^ cercvifu, ala, aut vmo albo Equo a cane rabido comnior»
fo exhibe, tribus macutinisltiQQeffivis, prima vice crcs hcrba:> intcgras cum radicibus (cilicet & tota
(uperficie prxbendo, (ecunda quiitque, tertia (epcem, videndo ieniper ot Eqntis omnes gaites famat
& deglutiac. Qua: ft obfcrves, Equus naud dubie (aiubimr, & ab omn} Hydrophobue pcnculo libera-
bitur. At necequos (blum, fsd 6: cmni.i .-ilia inimaira & honiinem eu.im ipfum curat hoc mcdi-
camcntum. Gcnerofi aijufdam (inquttGrayu>) raihi familuns hlius a cane rabido infeliciter dc-
niorfii5, licet coijfquevis iuoibi pioi^rciL cilet, ut capitc afTcdo dehrareincipcret, hujus medicimcn-
ti uiii pcrfede (anatus efl 5c ctianmum pofl multos annos (aiu» peiii(hc Habut ab amia<&no viro
eod6ngue ingetHo & erudrtione pra:ftanti D.EJwarJo Ib^, FimftctiamheriM cum buiyto r^
oeiKi oontufa & in pilulas ef{brmata cxhiberi pari cfFcdu.
In his numerorum imparium obfervadooibus aliqitidfiipcrftidofi inefle mihi vtdetur« nt 6c in iii«
tegrx pI.intxmiU.iparteomillafiimptioiMi Ete medicaiiiean annmdEcacia viniaift AAiiOk Vide
plura inPhilofoph.Traniad. M. 187. •
. lOOf . P^ LeM Mfim ftcimJtm fftcitm aJJttur fr» Ht^ . '
CifimhiMeLiiiAlfim/iJii&prtkM amflm Hcrmaa Glt ftoiiilaiiyidiw «MtjqMi «r:
^iSmmjkrikHiMteiiiWepLlhcoA»
Hcrm.
Fiuncat duorum cubitoi um altitudine, trunco pollicem craflb, coitice Imiico^ ilUB^liali, exftiteo
ctnereo; Lignoduro, (bUdo, pallefcentc ; Ramis brevibu^ coniorcis, inoKl^ds,ctrcafii(iigiaft>lib
Balfamo Alpino non difparibus, (cd rigidioribus &viUofii|<|en(ifItma ferieperpem6que virorerefer-
ris. Intra hxc prodeunty7wM, (uiodammodoT.iIi Kci, monopctali, qumqi'ep.irriti, ftrudurd Balfami
Alpini, amplmidine Narciffi G.treti, coloret.i!gcni;iiJ;lutiorisCoca. julio vcio & Auguftotan-
ci uberCatc luxurianc, uc fupcriorem fruticis p.irtcm qiufi clcgarKiffima cocanc,\ vefte vii'.canrur
co(^>erire. His lufiodordeeilec, diceresnaturamniluiamabihus, nihilqueadmirabiiiusunquamjpro»
duxifle. Attamen odoris deiiderium rroendere videtur florum congerici numerofa, amoeoimiiia
Liliaoea ftrudura, & vivacttas cxqtti(idmmi oolork Cacteriim ex fii^ruiis floribus (e(e ex(eniiK
?{naterTU apiculata fiamina, incurvata, palkd^ coodnea, uiuco intenned& longiori infidence funiri
luftiis indimcnto. His ima cum floredefluxis perfidunturm parvis, oblonRii, villohs, qainqutfi—
dis utriailisoonoepcaculaviUo(a velud in Ledo Aipino,quinquemtiis carinulashaijcnria, in quibus
yfMMW engua fttTCfilBmia. contumacius eft Ballamum Alpinom lods mitioribns, in quibus vi-
▼eie nSMUOf, taiu6 fequador eft hic Qftus, qui horteoicm Qvtuiam admiBib F^oilcamadcbiir
Ipaerei CBlos ^odedere putamus, ex adftringente gpftu qoem cum illis fadbeeujwmimeiii, -
Pag. lot;. /f>i.4. D.Magnol in^topendicc ad fiocan. Monfp. qur de idcntitatc utnufquc To-
berarix Myconi habet revocat, niajoSmq, a minorc idiverfam cfle agnofcit ; feq^ue nu)orem invenifte
Maio nwn(e ftorea«m ia inoikii lodi cuca ^«imrr pagMm ic&ic &adix HOque vivax plumcapt-
(ok cum (bOis lui^tis prodocit, qmi caule i^bn iuit
Tm. 101 Im. i<3. Addt, Chamacdftum quendatp moi^tanum qucm Polu tolio vocot invcuc
♦ ' ' ■ •» ^
Digitized by Google
I^p6 HlSTORIA F'LANTA]lUllf.
inc
ra-
Pi^, iol6. Tro iktdtcima Htlimtitmi fptek sJtUtur,
II. Cifius bKimlm Aauidtt mdritimtu Africtm flere mhUt Hcmiaa Cat. llon. Leyd.
RsJiet nidnir parva, ex ruffb albefceme; CmmU ooncdon^ dodrantali, ratimdo, nunc bifido, nu
quadrifido; teretibus glabris, Sedombiori luteo acotm:^ zmutis,. (ed craflionbns &{ju,idi„
plo longioribus. Intcr hxc crigicur pcdiciilbs gracilis, teniiis, nuJus, fuhn:bens, remipalmans, circi
iaftigmm in aliquot ramulos tcnuilTimos liivaric.uus, lullinLnrcs lUrem pcncapetalum, parvuluni, ru-
bdlum, Aigaccra, qui adSolcm Mcndianum cxpanciitur, hoc vcro rcccdentc dauditur, vcl omnino
inaiceia^ relinquens conccptaculum rotundum, cngooum, in ccrnafbliolacannau diililiens, ftin-
dfefq, yimwM cxigua, comprcira, nigra. Fnequens oooinit inaricimb loca ad Prtmm. BtHM Spti, in-
terfpecies Ficils aizoidlsjSc proin Jc candcra culturam requirit, Solum amatarennfl ni, ficcum, acris
rigidions injuiias xgrc terens, progerminans non minus temimbus qium ramulis rcicc^ & m terrani
iBpa&ttWmtaiomaa. SaporpeiGipturaqiietHbodariiuUiu.
CkmmK^itt Pj/kiu fdiu NarJi CfftiM CBb Cimdafm Erifimi Park ISraAu fdCtmm
Planrula harc Ccltici NaidolM fimilis foliis 8c radice, ejiif3cmquc propcmodum magnltudinis;
Cauliculo tamen difpar ef>, qu! incilis, fefe attoliens, quinis aut tcius Honbus onullus oonfpiciturj
lattiaEtt Ranunculi Horum a:midk fel fbliis fimplia fene difpoficis conftanubus, Savi coloris, por^
▼ntanienniaoubalteriuscolorisiMplidlibkcircaumbilicumor^ Ibfiiccedunt
capita leu vaicnla mocraQS bifido pndita, paleaoeo famtne refeta. Tota planta aBqnantulum gra-
vitcr olet.
Nafcitur in piluflribus ficcioribus locis permixta Gr.innni Parnalli vulgo didq prop^ aniOEnifli-
mumqucnclam pagum in Coiiiit.itu Drennar. A Doi tmanno habuic Clulius.
Planca eft anomala, nugis tamcn accedic ad Scdum quom ad Chanutciifaua.
Ttg. 1 019. Ak, }. Plantara hanc a joan. Baptifb Tiiumfetti in Olifinntiooibiisde Oftaacv^
isetationc plantamm dsfcripcam invenio. Liber autem ifle non ance «1 manus noftns
quam Hiilona noftra de Herbis penicus ablblata & imprefla efiec
Ftg. 1034. SftrgitU futiibiu tddt.
Comraelin. CataL
Tag. io;6. Ad finem Otf. XQ. ^iue tft deAl/me addtt
Alfim fnamkm GMH fitk 4ftiwis.HemiMi. Cat^
HtritMH.
Spargit perterram ex tenui capillari radicc caulitulu gi^es, rocundos, glabros, geniculatos, ror
moKxjAtof ad geoioula iex leptonve fteilatim, Gallii modo expanfa. Incra Ivec exeunt aii^uoc
pedicelb tentnffimt, fbftinentes jbm naSos, ftellatos, cxiguos, pencapculos, fbris virefcentes, iooit
Sa!!idf>5, fubfcqr.cntibr.s femmthui fulvis In capfr.Iis Alfinc proxmiis. Annua cft, cx Africa advcfla,
orens Auguflo, propulluians quotaniui cx iciuinibub. liccidLiis. Sapor apparuit muricacus & uj-
Alfme litoraltt grammta Magnol. Appenii
Planmla efl criuncialis, cauliculos habens plurimos, parrim reAo^ paitim fupinos. F«Im ad ar-
ticulos bina, par\'a angufta ; inccr qua: brirtir pediculus fcre uncSalis, uniCnm produoens jhrem Al-
fincs mcdix liore multo minorem, cui fucccdic cafitnlnm cum involucro, muiutilfimo femme plenum,
In hetbtdis mancuiiu cundo ad monccm Cecium^ ubi ftagoum crajicitUTf Muo menfe copios^ re-
peii#.
«
P<{. 1043. Ad fiiUM fagiiue adde,
Sedi minons flore albo q : id; ifolio fpccicm in rupibosciCGa Voiktliam in-(enUonD Gei»
enfi obfccvarimuSf nili error iic m notis noflris.
Tagf io4j;. Piv Sfmmma frami CctjleJcnii §tatt sddt,
Sanailii AiXmIu filim tit^ijjtmit ftrrmb €m&m'im Hemiail» CAlHnU £f|^
. ^"i- '046. Pro frniuymc (exiaCoijletlenis fpeciei tJJtf
AmS0Bicula Aiptiia rofea oblongo ri.!unJo jerrat» ftlio, umhdiet nAatti HanialkCaL JbffltAl
Saueida tmntma treiuta umtniito rubra Cac Hort. Reg Parif ?
Tng. 1047. Deciimam quaitam Cotylcdonts fpecicm five Saniculam montanam rofeam flore eut-
cato £brt. It^. Tin^. eandeni efle plancam puto cum fpecie fexUj feu Sedo &rrato lacirolio
, 14. Stdma ftratmm firt MimdUfiatm Dbdart. msul& fnif. fiaklMtlm,
15. St^ Jfikmim MMM*. CtaMKrtl Miwrj/ facie, ficrt amtt HermaJL Cat.
AJdtn£neni palmaE vix attingit hxc planUj figcns raduulam tcnuem, fibiiolain,.aIbam, cx qua af-
fnisK cMfinte fimplea^roiia^
ftant
Digitized by Google
I
ftanc ^/m crafGulcula, Ciooilema, bina ex advcrlo, Ccmaurio
(ummitatcs fuftincnt penanthium aiimquefolium, quod ddiilcens excludit fimm pcncapctalum. ftel- f
\x inftar cxp.iiifiim, foris pnrpuralcentem, int;is .lurcum, y?Jw/,>)M.V/ nn::;:4iioapiCuLlW jhvekeaii* i
bus, iingulilquc pct.ilis hmcium macula corditornii l^nguinca inlcriptis.
Ftg. io\s Du.ibu5 illis plantis, j. Gratiola anguftifblia Ger.tmac. i. Ageratum purpu-
ream Daleca»iiini J- K. «iuocafiu aHignaacUiuiu; quod gqieie fiat diftioda oim a pMceden- i
dbui^aunafemaiua * ;
PiRr. 1056. Pra ^niMta ffteit Geranu Alib^ex f»li» addatnr j
Gtrmmnm ^^nemm mUnfwttt lUfv /Uw nnmdt, OirUme tim Hoit. Lued. Bat. D, Ha* \
Hmmm. * ^
Ad radices montts Tabulati Promontorii B<ma fpei frutcfclt boc Gemnintxi, rj./.rf lignofa, al- '
bentCj crafla, fibrofa: cmU rotundo, hirfuto, trcs & amplius pcdcs .ilco, alniuando IhKmi .1 radice '
in complures ramos divilo, quibus ex Jongis, pilolis, cra!ii(que p.j:iol;s cncutiiflant folia m ambitu i
rotunda, Jeviter crcnata, modo plana, nioil. > linuata, crAiliuIcuIa, mollia, hu-fiiu, Ibild inilar« di-
lut^ viientia, odoris fragranns, Carlinain xmulantis. Circa ^ftigia prodeunc palmares nmaK, ~ '
qoibiis ex oblongb, quinquifidis, fubhirfutis calyculis inddenc jCMf, ex incarnato rubcntes, ampli,
nBnuperali, duobus (upcnoribus pealis amplionbus, galcx inftar ereAis, binffque fangiiineis in bali
RijB inligniris, tribus mfcrionbus niinoiibiis, qu.ili lAbutis, prominenciSus c medjo aljquoc /<joti-
•ifatt cum fijlo longiori, m quinque fanguine.is lingulas divaricato. His dcHuvis liiccedunc morc
congeoerum quinq, capfuU msmbranacea:, aria^ fibi invicem annexae, & in longum acutum mucro-
nem cerminanras: exi^ubusprjc nuturicacedcfailceadbui ptofilianc tatidem y^fwaM, Mnofn/^ii^^^
roftrata, comorra, incana Unugtne pubefeemb, com ftflo intermedio, i cujnt a^ce fetmia hsrenc.
Tr^i pl.inta, i.nprimii filia, fubacrcm & aromaticum prarSent faporem, COm levi vircilitate.
Hmc rcponi mci erar mtcr cirminantia & einolltcntia. Folu leviter exfiocaca non infulio lucceilu f/jp^,
ad|L-ci clyflcnbus contra vcntris tormiaa, paflwMiem Cnliiain, Iliacain, Ifepliricicaini, prarliertim
CakuluOT» cxcerafque urinx difficulcaccs.
InBejgiodefadipiiopaBaturfeaiinftu^ranwli» gcfimadicib^ . •
Pafr KaJem. foi feftimm» fpeeiam. •
G(T4iMiMI» ^ltMM^
HtTm, .
Hujus & p.'j:ccdentis [Gcranit i^chiopici Myrrliidi> FoUotercti Aoremttno ftriato A-fjw. roitf.i.]
fitm prima icminaha lunc fubrotunda, brevia, tpodicc laciniaca, in progrelw vero elongancur'& fn-
qDeiicioribusicgmcntisdiilBcancur,quz in faac minori (pccie apparcnc renuiora, ai^uftioraj faaudqua^
quamhiriuta. fibw prodeanc pauio minores ^ffmm caien^
Cermium ^lrmmm» BtNmut JU» Uiummt & mtmUf, JkHhi immm^ Hbrt Logd. Bac;
D* Mtntumu,
Witm.
PnoriSiis .iccedit & hxc fpccies, aijus folia infjrion, rnlici proxima referunt effigicm foliorum
Becontcx. qux vero in progrc-llii cauli adftant, nijju;.i lunt, profundioribus lacmiis incifa, & medio
iilin ex fufco rubente macula inlignita, aliquandooninino viridia. Camticulos fpargic Ipithamam
longpi» geniculato» ex yiridi oonnihil nibenteh refupinos^ (iiftineotes fitnt pcotapcta&i^ incarnain^
GmiA> Afncaiio GDiitfidri Iblio penqaam firaks j quos ex^
I penqaamfiiiaksj qaosexcipiaiic.^MriM.qnina,n^^
fanw^ncifiti
CertnUmtJ^nmmmfMttimaLil^mtfi^firik$$Mb^ Hbft Lncd. Btt;
Htrm, ^
CmJkuUt cmittit biculiitak$« ex viridi nibcntes, pi]olbs,g^niaiLuos, procumbentcs, & cx iingufii
HodiiiiovasiadicolasdemiKentes: quibusexka^s j^edicalis adftant /mb rocunda, AlchimiJhe fb-
liis paria foi, pilofa, In ririA candicancia, media (m paite interdom maculata, in ambitu creoata
8c laciniata. Flartt aht multos, limul )un<3os, fuper.(«ibus fpecicbus mihorcs, albidos, 6c pro in-
genio (bh & cltmads in pallido vel (lavcilcentes vel incarnacosj rublcquenubus Jemimkta qumis,
pofitkme & £ide congenenim.
Frgr. 1057. Sjnmpmt lo.fpttia aUe, GeranfamCicntxloBomofcJiamm C B. ^ fmta-
Jltmm ffeeie^mit i rraz/.s z\iri,-tj;f psts:n ndde,
« Germmm mcjcbaium foiio aJ Mjrrbtdtm nccfdeiitt mumi J. B. ■ . t
Hxc .enim Q>ecies alias odorata efl;, abasinodoca. - ^
Tag. 10^8. Geranii tfuarti tttnJo aJJe,
Ceranmm ^fruamam mtlm oltai tuitrofm» nodofum^ AfttUgi^tfoUii Uoit. Lugd-Bat. D, Htt'
mmmtkfm&il^fnftiimmfwf^
Omftac niiii longa, niberosa, cralsi, nonnihil ligaosl,ex viridi palleibcntc, fubinde aliquot fibrb
capUlati: Caultttu (urrcdis, bipjqdahbus^ daetaoeis, glabris, lignoiis, ad gaaicuU crafielcaxibaiL
Foliis ucnnque appolitis Aquilegix facte, cra(EulcuIi$, fegmcncis umcn pau^nibm 8c amplioribdl
diiPjdis. Flonbus pentapetalis in umbellam congeftis nunc liirfuni, nunc dcorlum fpaclantibui, co-
loris buxei^nQotuuiquamobfaliitepurpuialoenn^ave^aad Auroram ul^ue jucunditlimura (puan-
tibw
Digitized by Google
iSpS Hi sTORiA Plan t a r u m.
abiKodoicni: Siininibus anccccdcntiiim ririt quinu roftraos, cantlnia, iencea, modica laiiuginc pa-
befi»ttibi]L
Pjt. Ipia. Ccramu .1/,».'r.f fohu sddatur
Qtrmuum AfuttHtim frateftent AUhd! feiio, lacMUto oJernta Hort, LugJ. Bat. D.HinkMK.
Ger. MiJvM fJk «Jmtnm, jbn fmtnMftmt C Bma ffa iktjpiLVltod.
HerM
Fundit rtJicem craflam, cindicanterii, fibrorun : taulieulci aibitalcs, Renioilatos, nodofos, rcfii-
pinos: felut digitalibus pctioKs, Malvi pan.i, (iri);ocLjiiLlo ,ini];i.lo':.i, crcn.u t, i.ndul.itaj rionnunquani
JjciniaUj odoris grati & aromatici • Fteres ^cic aiucccdcncis^ all paulo nunores, fex lepc6nvcplu<
lesvdjpaticiores quafi in catntulo feu umbella fimul jundos ; cui fubjiciuntur qaingu^ inaiteni n»
Sau, fir(ut.i, fubrotunda folioU» ambiu nibeDte& iaexi^unn moUecuiuin mncronem abeunte.t
Seqountur fen$ina (iiperiore teniuon.
Tota planta pilosa hirfutaque fadee^gfnMkos iliaemiiatalibutaimpEscedent^ eaddmquecol-
tonS 5: virtutL', (ed remilEore.
P4{. 106). Aifintm esMt dt Giramtf
(krmmmi Afritmmm Uvm criff^t ftUk, tmdkMlm tnamAtmihut^ fUribut tx^im niluSis Hoit*
LugiBat; J).annn.
GerminaTtt (inquic ) nobis cx (cminibus Africis hcc pufilla Geranii fpecies, raJict tenni, fibmfis
eauhctilss plurimis, ramulis gracilibus, genicnl.itis, humi jacentibus, prona partc rubicundis, fiipina vi»
ruiuitiLxis. .Singuhs gcniculis adltant /o/w, intciduni bina h regione, glabra, Ixtc viridia, Uvx crifpr
folns limili.i, (od qiiadriipln niinor.i Js: ticqucncms inafa. Peneshonim cxortam cxit tenuis pt:dun-
cukis, cirdcer lonKUudinc digici,' lultinens tlolculos, luium, tres, quat^orvcj exiguos, pcotapctalos»
nibaks: qoibos fii»nlb (ubjiciiur pediculus tenuls cum calycdo qoihqa^artito^ incfaulenie valot:
bim poituoocnm roflratuni» in quo quina femina exigua moie oongQneroin.
R^f. io6f. Pe/f lin. «lumtmm tJJt, Hujus arboris in Hort. iMgi^Bat. tlopkit habemr fpecie» fsu
varietas, Altcia flore purpuroo ; altcra florcli.wo I.tn. 16. adJt, Qii.trcndum an frcdtus a Jo. Bau-
hino defcriptus pro fruchi Xyli Braliliani non iic pocius diveria: fpccici quara illius quani \iarcjgra-
vins<ie(crint; liquidcm in lilo (eminaduphci ordine in loculamentis fiu fittM^ cdm m defcnpnoiw
Marqgranana Xyli Braiiliani lea Ammi» hu|ufinodi femintim fitdsmiila mendoj ^ eiiam fiinc
?in« non convenitmt OculattflimBB Boiinicw Jac Zanonios Bononienfiis dnas d«i Xfli Braiiliani
pecijs divcrGs cxiflimat. Nam prini6 qmt 4 Marcgravio dcfcribitnr pcncapctalos eflc^citiir, ciim
a ie culta «k dclcripta, (reicrencc Fratre Stephano^a pucino Ravcnnatc, qui 14 annibs conunuos
Fcrnambuci commoratus eA) Borem flavum cai^^nularum produc.it, quod & ex Lerio conhV-
maur, qui eam Flores feiTC luceos Campamilis fimiles inftat Cucurbitarum vcl Otrulioruni cradi-
dit a. MarcgraTint Xyli fni fblia in tres ladnias le6fa -efle lcr^Mt; cum plancx ejus quam c fe-
niine nat.im coluit Z.monius roli.' \ms adniodiim formx cdcnt, prima intcgra &: (ubrorf.nda, fe-
cunda acutio,-,!, lcr|ucntu lacini.it.i un.i, tk:.ibu.s, ti ilnis qu,uuor plunbus laciniis pro plancr i-
t.KC ni.ignicudiiie lis. ilacura, ut luprcni.i in rjniis.id lcptcni ulquc laciiiias incila ellcnr. Qiitxi
fru^um ierat ovatum, &undem icmen Piilatxi magnicudine; cum in iuo feptemienuna conjun-
Aa, uc plerunque funt, non multura fuperent inolem nucis Piifacci. Verum nis argumentisfacild
poceif rcfponderi. Nam primo mihi veriiimilius yidctur florcm XvU Drafiliani quinquc petalis
compolicum cfTc quam monopctalum, quum rcliqus omnes Xyli fpccics pentapccalo flore fint,
ni.iRiiquc tidcndum eftcurioiis fpoilaroriDus Pilbni &Maicgravio, qui planca ob oculos [xifica f^o-
rem defci iplcnint, quim vel Lerio, vel Scephano Capucino ; qui minus curiosc cuni fpeilanint 8c
cxaminaiiint, & ut vcrifimile efl:> e meinoria dcfcripfcrunt Dcniquc Marcgravius iolia in cres
quidem laanias HoBsik efle lattMit noa tamen iemper Ac omnia : bcfc eft, plcraquc hoc modo fefta
efle, aut fediotiem hanc afleAare. Deniq, non dicit Maicgravios l^iia fingula feorltm FJfboeii
xqualia eflc, fcii iii qiiolibct flocco contincri feptcni niRros f . uftus magnitudinc finiul Piftaceorum :
quod quidcm obfcuriusdrdtim cflc fatcur, ut Lienus cnam id dc fingulis f.udibus acce^nt. Lcrii
antem autoritas apud me niinons momcnn cft, qui fiucium enam quadriparcitum effe lcribit prxter
fiormam dianun omnium Xyli fjpecierum quas fruAu funt vcl triparcito, vel qninqpepartica No-
mea anccro oonunnne Amm. eoni eandem plancam^tntdUgBre arguitjquam deuribmunlb & Mwc-
fileliatithui ylfncwu. r^rrf:r.clif fhitata mmmM Afrkmu B^ft^n. AS «■/St. Am. t^y|.
^ 1. /) 5b. Herm.CacHort.Lugd.Bat.
lltrm.
MclliCcia hxc plar;,i raJice nititur vivaci, lignofa, crafla, pallida, brachirvta, longo profuniloquc
rcpt.itu hinc indc dittiila; Scape niiilnphci fupra Viri allicudincm aiiurgente, viroris & vigoris per-
pctui, polliccm uaflo, ronmdo, ftnato, (cabro, genioulato, ad radicemlignofo, folido, in progreflu
cx rufto vircnte, & ubi in floriferam ipicam faJfligiatur punicante, faal^ ex geniculis in terram dcmii-
propagaute. Fcliu pinnatis, facie Pimpinclla:, aft fextuplo, ampliorjbus, rigcntibus, nervofis,
■PJ ■''•'•'ly'* profiirtdim fcrT.uis, coloie in glauco vircntc, Cofl.l mcdia ad iiinimiim ufquc, cui
w^SL ^ flriftiiis adiiaricnt, aiata & crcnata, parte vcro.ima & picna conteiUa loho, digi-
«im longo, concoiori. inicgio, iata Cua cvinatdque bjfi, cna ad feipi Moicula ptoiumpit in muoo-
nem poffcao, & coftac inljar liguk i^cninbente, OdOre foetido narcork» ffavi, JaFore betbaceo
porum adRnng^ntft fhnkii in llMbmo.4inncrol»ftMiis> ei nigio puniceis, in (picam coogdfa«,
hcrentilMs
Digitized by Google
J T 1' E J\(JD I X. 1 299
hxrencibusex petiO&kllgnla> (RlllkuidlNSjtaiia quibus iingulis
Aibiidtur folioliuni, nunc puniccum, nunc ex punioBOTWloeni, tmniBmadaegiliuis* 6cm «iclcaideni
cffigien) gracilemiu. Fiej ucplurimum auinque oooftniitiir pecalis ex flons fvmAo amplion, cai
ardt' )iingiintiir, in longum proccnfis, duotsus lupemis latioribus5i longionbus, buiis later.ilibus bre-
vionbus & anguftioribus, unico infemo breviilimo cannaco. Hoc in florc conftantcr dcprehenditur,
reliquorum vcro numcrus & amplitudo variant. E\ his profluunt decem t»mm* punicei faturaci
Goions, quinquc longtora & tenuioraj apicibus flaveicendbus panris, totidemque iMCViora, apicibus
rabnftionbas, leviflima ooncdfione decianis. Inferiori peeab mduditur receptaoDhun cirdlaeBeiim
carinxfornie, rcrcrtuin liquorc melleo, diluto puniceo, ftpons vinofi jucuntliflSmi. HuncABelgis
ad Pfoni. B. Sp. tlc^cncibus non inepto notnine Mehanthum fivc Florcm meliis appellari ait. Mcl-
lea vcro hxc lcblhmt;.! ncutiquam videtur prLKiudum roris lcu aeris in Horc colletti, Icd co ipfo
quo fk» pcriicicur incipK ex poruUs & viUulis incerna; floris baicos indar iubtiliilimi vaporis emanare,
& in hiantem hanc carmulam deponi. Sive eaiia plantam mox flores paricuram aeri Kberioii eiK>
EofueriSj five in oonclavi diligenter <aiftodiverisa(qiiain mellis propoitionem obfervalNS, tanta utro-
ique ubeitate nc ih lubjefta (bfia ftilUdm deftiat Melle flor6que exare(cente (equttur vafcnlmm
vcntriofum, mcmbraneum, facie & magnitudinc NigcILr frudum ad£qu.ins, tLTra^onum, qnater-
nis diflepimencisdinmdum, quali ex cocidem valculis c/rcc coinpaclum, lingula concinent wmen
ovale, nigrum, lucidum, lemini Pax>niar (upp.ir.
Sponte liia luxnriac loas udis & pabidoiis ad Prom. B. Sp. Tranfpofica m hortosmtraroia mO' l<««i«i
dnm mnltipBcatur. Brumam rigidnifculam quamvis patfamter fcrat, tamen cuflo^eiida eft ui
commodo nybern.iculo, ni^ flores, quosmedia lipc hyeme fuppcilitare fblet, vitram capi.inc 8c pc-
reanc. Eo adco dclcAancur Hottenrotii, & nunc quoque Belgx, ut Melianchuni aunquain pracce-
reanc, quin nicllcam e|us dul^udmem avKic rcforbeant. Ha^SOUS HeniUnnDS. Plantam 111 llORO
Revercndiir. Epilcopi Londincnlis culcam vidimus.
P«f. 1065. M finem CmfUm VIII. de G^pio,
5. Moml EUvw ftvt Arbtr Ut^tr» ffaiofm H. M. P. ). T. {l. f.6l. Qtjftfimm mrkreum tai»U
ffin^» CB.
H.M.
Arfaor |ft fiocera & admiraiMlj akkofinS 50, cralHcie 18 pedum menfuram haud raro fupe. '
taxa, antequam uilos difiundac laauK I.it^moi* molle, fragile, iubrufum, cortice crailo, molli, «•
neioo* intus rubicundo ac lcabro cinftnm, qui fquamts numerofis, rigidis, acns, gUbris ac nicentibus
Ibiliu infuper docatis iindiquc o natur . hr autcm fpinjt acucje circa caudjcis exorcum demiUD deci-
cmnr, manenc camcn in ramis fupcrioribus, quos omni ex parte obducunc ; atque hzc racio ei^ quod
Simix nunquam hafce fcandam arbores.
..Rtdix crafla, fibratai, albicani« cotiiee inhiorfl^ flaTeibeaiie ac nodolio obduAa: iapor aoerfaui^
odornnllns. _ ' . .
Folia infipida, inoJor.i, minibus confrifta unchiofa, PaKjje foliis h vj.i .ibhmili i, longis icidcmj
rocundis, glabns, nccnon virKii-ftriatis, ac lu cxortu oodolL petioiii piura luuul junda, & in or-
bem cxpanfa inhxrent.
F/ar«i foaveolences, ac munitndiaepaliiiam xquantes, plurQsfimuliundi ramulorum cxtretnisin-
hcrent, atqoe i calyce cralw, denfi», mttis fnbvindi, extnsflareicmte prodeunc. quinque oblongii^
cr.idis, denlis, undique colore ^urpureo nitentibus, cxcus lanuginolls 8c rcflcxisfolus conflanccs, na-
meiolis in niedio craffis, deniis, longis, ac rubicundis Jtmmmihui, atns falcatis apicihat dotaiis, dn^
plici ordinc mcdiam floris cavitatem &: umbilicum occupantibus : inter qu.r (tjiMs pnxiic fiflus, qui
ipfius fru&us rudimencum eff. Infupcr m flons uoibilico iiibcoeruleus ac pcllucidus oUenratur hii*
mor, qui dulciffimi gradffimfque (aporis eft.
FruAuscum P«wWfiti^businomiiibnsooaTeiiion^e«iaefttqnddiiBiii^
plici ut in illa, (ed duplid ordtne locatafint
Crefat ubique in Malabar, fcminibus f^ta .\nno circiter 16 frudus ferr, quos dein fingulis an- igatj (S '
nis, viz. Fcbruario 6c Maitio menlibus maturos cxhibet, acque ad annum los &c ultra rrugifcra Tmpm.
manct
Laruigp leduli88c jnilviaarifaas (arciendis ioiornb Arboris cortex pulverifatus, fic cnm (ucoo tj/i» ,
' Limonnm in liniroenti (brroam redaaos, inftammaridnei quafcunqu^; compsfcit, & oflSnm (rafto- riMfc ;
ras oonfolulit : cum adufto vcro c nucc Indici vmo fi pcrmifceatur pro linimcntoatl hci petemuiur-
patur. £ radios vero corQce egregtum hc vomitoriuin. Humor illedulcts, qui tn Horis linu coltt-
gicur, cnm Tanuriiidi lol&t exaifaiais qoofeanqoeagoofiii hninom per alvom 8c veficam poieaRr
educit.
4. Gtffiftmm btiumm Smlitis folit, fritSm ijuin^Mecapfulart * Pamjm Panjalm H. M. Artor U' * P. J. T,^
ni^era five Gitffamnimu PUmt lk>nda Geffifimm JavoHtuft Saltcit foiu C. B. Lam^tr» S4S'*^S^
arbsr ftregriim J.E ChC G^MN» mktmmOnmA fJiit S^Utii d^Mii iMitnhtt HflT'
man. Cat. *
HM.
Arbor eft prooeta, 40 auc $0 pedes alta, ramis dccuflatim tn aliosmiaarti dhrilis in orbem fara*
chiau ; iti utvelut alz expaiilk videantur, ac ( uti in AbieteScPtno obferrareeft) lurilnn nrrib
magi^ nugifquc gracilcfcant frondes. Liigiinm alfaiGuib molk^ ooctioe ^iAto, atro-viridi rariQgKa^
inodoro atquc inlipido obdudum. *
RaMx albicans, ctncreo & glabro cortice tccl.i, fibris fuisaoolalftper nmmdiftandinir, fidpro*
fundiiis ei inhjcrec : (apor viicidus 8c luiftuoius, odor nullus.
Pthm longis, rotundis, glabris, necnon jrubiciuidis petiolis plura (imul junfta, ac biaiiiem OSpanGi
inhxrenr, oblongo terecia,|^afaiMif deala,]oa^nidiao Q^ihaQumiifaMitodinediHBdrate
quancuj virore nitcnti. thm
Dlgitlzed by Google
ipoo Historia Plantarum.
fUrtt iiMidon ac inlipidi, plures iiniul runAi, ruhs, rocumiis ac hirliicis petiolis, ratnu lignotic
jnhcrent, atoue e f'hct craflo, viri<ii, m quinque lacinias icAo prodeunt, quinque (ubrottindb,
^iffifit, inrus lanuginofB, extus glabfis,mteiiQbus & albicancibus foliis coaftataes, quinque m mcdio
teretibus, craffis, albicancibus ^tminihttt BMdocatikot^^tki^muG ^rn&sfMm eleganter unutis,
inediatn iom Givinmii tc nmbilioiim oeoipintifaiisi iiiBr tpx fylmjndk, BMwttBBU» gUiab
Vhet,
doratui.
AB0iarobIongo-rotundi (unr, quinque anfpjlii knoribos lulcati, co; tioe prinuim viridi^ glabro
«ciisence, dein rufo, fcabro acaorOk obduiSi, Iniaiinqtuiqiie ionihmnma, ilbu ac nttentc1a<
nai^s, feu god^^pio referta, &nf!. Incn qnun l«mginem, ddBfaBntt demun Ba&a, numeroia
ob{en'antur femma rotunci.i, glibra, nigricantia. Huius vero arboril fluAibll* IMIlini plMwrfW
cjus detidunt frondes, quoccmpore (olii tructibus ornata eft arbor.
Provenit ubique in Malahar. Seniel in anno, viz. Jaiiuario & Fcbruario menlTbos fru^m fcrt.
.Mamoaiitem & Apnkdenu^ Rnniiciat fic ilofa; atque iata (eniinibus 40 annosnon rardfh^
giJomninet.
Wwi Cf Fruduum horun-! lanugo fcii Roilx piuni colligitur, cx coqaeleduli & pulvinaria fiunt qtia- fdinmam
ob molliticm pkirb aliimantur. iioutTus lanuginetn hanc propter brcviutcm carmiiuri nonpode
ait, idcoque nec lintca indc texuntur : iitaliiim ilamm.ini concipit. Dorcs fi uAufqucteBSriQKliB
cataplafmatis formam concuii, ac capiti impoiui cepiulaigiam & venigincm tuUunc.
HHjmi trbtns fruHmm tfft ^mtm Jtfcri^it O" Jtfimit Clufiui Extt.l. l.caf. 14. mimmi Jnhitt. Folis
tmmm mrkorii m ffrme, XaJerigmtt mimnt mi^fi» J^aikmtm, Et StUdm Je Wett mfmj Ctmfimm hte
eitmemierei ^m c^fervemt fim^em fraSmmgmmim m Gmmm i—iiflwii mmflmrm heiete feli» mffir-
mmim. Fvrte Ja-vanenf, foltormm mtff^ i CvimmfiJ^^ kiAmltmfm ifmiifitm htAmm apflwr.
Ac*Jtm. IjigJ. Bat. Heniian. Cat.
Tag^. ic66. adJt, Bammia ex Suiinam Urtici; foliis D. Tluckntt.
PtgC- X067. ^ I. D.Hen]ianiuis Qsiingombo L (eu Alceam inulchatam Piioni^ qiMt Akcc
hlHntc flore flavo 8c iemine mofHiaio Mmrtgrav. eadem dt, ad (peciai iioAnm iwriain fitt
Alcram /Y'^yptiam villufam C.R. rcforr ; cei tc ei iMoiUillMd^ iinaBflailfe eadcm. Defaripdo»
nes pcr omni.i r.on ainvcniuiu, ut confeicnti patcbic
Pmg. 1069. fro Synonjmo tatiic Sptciei aJJt,
Atthaea arborca indica 1'opuli foiio, tiore epbemao Utnmmt. Cm, Hmrt. LiigJ, Bm.
PmT. 1070. Pro Simem, Jtemm^^ttmrtie Sftctu {«U^l
AfibMiMfaer IndKaTihcliibiH flnie ephamcio ihmmi.Jtfk tdSbrt, ti^^Bm^
Jtd fnetnCdpHij l o. r/c AhbaalnJic» aJJttniitr SpcKi feiue»tes.
Altkta InJua fiofculii fmrvii, fcllicHlatim ratmiit nfixis D. Hermen. Bi^yn. l*rod.
MbMOrimtmUi Fermtmlmtei^feliit Imimitm & retmikUtrilm DlPlnckneC^ .
Item»
jfftfcw iyiir* JtljuiiM/^it linfll—
* JBmBhSeiiJmam^fmmmmimfmdmtri^
'Ak^TmriH H. M. P. 6, r.4;. f.-j^. An Rofs Bmmmitm-Sidie» imeiemit fm Mdmi fruiiafem
Bontii
Frutcxclt Htm-Vami planc iimilis, 8c nonnifiartc aut culturain arborem atloie&c. Flti taraen
fimplex, coccnnei, inccnsc rutilaiuis coloi is, in eo diifert, quod quinquc conftat pctalis laduribua^
IDtundis 6c crifpis, circa imguiculos rubenti macula conlperik In qmnque puiula, villofa, iiJa-
menta, qaz ca{ncu]is ^ fiiiao gaudont ^rporeis d|(pertimr yipurpureus fij^» qui in iiuninttate
multis flamtnulu, (cmiluoatis^ficifar enmatis diGumteipnir. iala vecd, 6 a» iImuis Amoi^ pecdii
ijuenoribus.
Ob florum gratiam pereocamladiamin llBrtis colicur : ^que longjrva, & ubi oAo vcl dcoBM
aanorum compJevu «ciiem .ilw h fimplid cvadit plemis» ouo Eauiid utuatur in czremoniii
Oontticafolia «cque ex «qea-otyiiciw qni ex ▼anob fikridtanrj eonun nyinftm inhibenc
erapdDoem, feeootdiorum ^pnvperanc cAum, aim butyro nimiumfleniiiMrum Aixam; Ezoleo
cum ibliis CmrmimSfi eoSti nnguentum prarflant vulaenbus aptum. aclbnim gemois deoQ&um
rviulicrcs ic<ilit (hiilcb : ipi:^' .lutcm uculis lilicx opbifaalaiiam aellnK. AcAmiJipenifacQndlque
ex bucyro cnci apiithis mcdcri incolis dicuncur.
Hanc (pedcm D. CommeUnus proBola Bacnribo-Indica inodora feu Malra fitttefceate jBaou
lib.6kCapL ^ habec qui h nobis liU ix, capb 9.dubitanter ad Althnas rdeitar*
Bennusin^ebribus contiadi Henqai-as huiui flM^NH dafUUau «d feMnai «aagiliaadam pio
froatali ulam efle finfait.
■jttthtta inJica Gojfiptfdw, -Acetvfa fafert QuL la^ Bac. Hennaii. JUt» mimft tr^ ftlbe
India OriintaJti Brcyn. Proii. *
h^bec fibro(am, aflMcemem, (ingulis anni.s pereuntem : Caulem tripedalera, viridem.
^aonira, aliquando angulofom, ramolimi, in fila dii(fti!em : Folucrilobata, larcc viridia, forroafic
magnitudine.id GoHipii (olia accedcntia, Ipngis inmxa*petiolis. Ad horum linus priKicunc fiorei,
ex brcviHimii pedjcuiis ampli, rolei, incamati, ex qmnque paalis in liafi arac juiiittis, &:incermc.
dio pilliilo raccmoio concolore exffi-udi. His iubjicitur calyculus qdnqodbiiinis.; CK quo polt
Hofum exantfaeim produ c^/iA, membranacea, oblongo.rocunJn,?snta^ «unisiQtm loaila-
menoi dwiei^, «n t/abmjmmm «unpfdia, cx rufo (padicca wngieneram ame;
Fofia
Digitized by Google
AT T E SSC^D l X. j^oi
Folia (ubacidum lcvitcr vifcofum pnbcnt ripor;;ni.^Caules non nunus quam apud nos Can-
nalHni in fila ducuntur, & ad Kmes cexendos ulupantar. Hinc m agns & nartis lodonun qii6>
tannis ^rttur. In Horto Revcrcndiflimi E.^ifeopt Londinsnft cntcMa Tidinidl
, AblMe« 'nf/f-J Vi!is folio, fiert amplo flavo ^dente Hcrniafc. HoTt Lcfd. ^HUlSM JIMfe* mm
fftnoja fiurc amfio, ftndulo, flsvt Breyn. Prod. 2.
Ex r0</«cf alba lignolk protrudit cm/» modounicunu modo pluiet^ biaibitateaii bffnfot, t^jStiM,
glabros, aliquando (uUrirfnros, mia parre rubentes, mminlvliitlantet, in iiiohw nniOT bricliiains.
C^unibis limulcxargunr fclm longis infidcntia pctiolis, tribus quinifvc fcgmcntii divif.i, fbliisVifis
haud ablimilia, led rieidioia, ctairim.i, aliquot venis ac inlignibits nervis donata. Ad alanim
liimmitates proileunt brevw, teniitirnni pcdicclli, quibtis nol.irum inftar appendent fi^ns, amplit
Koiie nfinoru magnitudme^ ad Solcm aperti, caiteioqui clauli, quinqoe petalis HaTefcentibos, uiIp
guibut violaceis Mlolerioeifj in fbado jundis conflan, prominente t medio piftiUo, copiofis api-
culis piiniceis eleganter paniculata^ Floris bofin tegic calyculus parvus, in quinquc proRmdas,
acuminatas, viridantes crenas, quali toddero fbliola dtfleAus. Huic vero incumbtjnt quina aut
lcp!c:'.:i anguftidinia fotacea foliola flcllatim decuirat.i. Floribiis cnurcidis (iiccedunt vjjcul»
membtanacea, duilUlcula^ (iibhirliita, cx quinqiie iiiius vel alis & totidem loculameodsconilaoci^
quibus concinentur ftmtns comprciTa, Fuica, reniformta,. oOQgenenim moif;
Ex lemiiubus in infiiU Zeytona coUe^ germinavit. .
liiaem in lods obi harc provenit tnventmr & aha ijpedetfoKs afperis prohiadi bdnhti^ iblio>'^^<*%'
rum Cannabis in(|ar/iapoiis acidi; caulibas adonds liands undique araiwii, canrii ver6 pambus*^ .
iupenon limiUimis.
fiontius 1. 6. p. 1 1 ;. hanc altcram fpcciem vidctur defcripfiire koetoGe Indicx nomine. jicenp ImS»
Foiu (i mailicentur, acetofam plaric iapiunt niJiqiiod guifaii pinguios quiddamfic ^aaasye^BMu.
fiut leprzienccnr. Quod addit iemenejus inftar fenatm Cardui BenMiAi ipmofum eflb non ct*
piOt ni(i (eminb nomine vaiculum (eminalc inrelligar.
Qualitate eft c frigid.i vergentc ad (iccam. Malaii & BengalcnfesSc cxteri Mauri eam in eduliis yhrts (t
pro olcre reponuiu. Iler^ba Ii.tc quoquc iii fiiiquenti ufu efl pro topico mcdicmiento. Contc-^-^» •
rutu quippc folia (iipcrlapidcm marmoreum cum icobe bgqt SanuUni, & indndos pannos capiii
knponunc mixto oleo Nucis Indicz & aceto in doloribot capicbbilioGb Ip febribus udeaabas
caam&phrenifideadinodumficqueatiinulii t&.
jtttt» InJica ffhufa magm jbn tx tUMf fisvijmtt IXOaHMGtL Nimmm Aatt HpM*
P.o.r.4+.;>.7j.
ttAf. . .
Rubi more luxuiiac frucex iil^ uuliculis rubeicentibos, ipinis ^oQaitt dcfhns iicet interalbi*
cent, perquam acutis obfids. FtU* cfl»f&, oMonga, in cres cufpidatas lacinias, quarum tnMia
protcnditur, djvifii, villofa, afpera, in oris (errata (unt : horum ternx (cnticofar, c vindi rul>enrcs
codulz in partc lupina, ubi quoque protuberant, (pirus carentes, in prona inagis cminenr. Xo-
yella harc tencraqoe iblia noninddunciir/ailinciuindem exeunt, qux quo vctulhora c6 proftmdiiis
inlecanciir. Fltnt ez albido flavefccntes, pebolis. qui juxta feliaoeonim iurculonun exortum pro-
deonr, adfunenc tTruncialibus: quinis ^nftantes petalis, leviter ciifpatis, Tenis prominenabus
flriaiis, maculis .nitcm {^randiufculis c nibiamdo obfcuris, qux circum oras exteriijs apparent, in-
Cernin^s. Exlurgcns IpilFLis rubicundiifque in ambitu (taminulis rubris, qua; majufcula i
ctocco riibra habcnt capitula circuncltcur, & in (ummitate qumquics dividitur. Floi cm involvens
pcnanthium quinouelaaniatum, piiis ,candidu, oblongis, ngidis afpcrum e(l, hocque dcccmj
elonei, angu(>i, piloii, culmb modo inflexi utiguioiU ooa^^ Odor ip(i$ nuUus. Floribus ^
dec}duis«i|^|Uisiiiccrefaint fimmaltt, conioe, pilis candidis ▼ilbiae, pcri<mthii foholis obcedsj
quz (lOoeioBntes in qumque concepucula (ejunguntur, quorum in fingulo ftmina itueriepimenKI
mcdiaftiiio inh.vrcnr. Fobis ac flonb-as nunquam denudaciu'.
. Per univcrtumMalabarregtuimin lodsarcnoiis pluriniuseftk LMnf,
¥o\i\\m hujus fruncis ocuiorum pteivg^ irapofitum, iiibmotret At ex (bli» hiice adjedis Vi- Virti,
per^ Zinzibcr^ JLade, NudiqiieladiGB finoo expieUus liqMrcefifbc flntifwiihnv Plaatc pediiL
dln beficD ex ndioe paraio fiicile ^ibuinr.
• AUb^a Rumi fclw Virg^tntana Hernun. Cat. Lcj-d.
tifiirwi.
Bnaca cft reminibus cx Vireinia delatis Planta humanam alcicudinem multiim excedens, ex cu-
jus ladice Ibiico iimili, pallida, bngc lat^ue cepenco^ perenni, guftiAs viibc^ afliogunt colkidi
glabri, viridantcs, frequendbus ahs tubinde diviii. His adftam folia lor^ iiiffula petiolis, Ridni
xmula, ternis quini(ve, mucronatis & drca marginem crenacis lobis difleda. ' Ad norum exortus
ab imo caulis ad (iimmum ufquc prodeunt (imul pedicuh longiores & gr.iciiiorcs, in aliquot pedi-
cellos tenuilfimos divaricati, quorum iinguli iiidinenc cx caliculo vindanci qumqucfariam creiuto
fiortm parvnm, eandidani* qoinque carinaris pecalisiahdiinni^scondruAum, mediumoccupante
columelU racemosl, innumeru violaceis apicuiis exornaca. Fbre ditcdib (equitur ut^mm»,
quinque euguts roetnbranaGeis, angulo(is« ariA& invioem oonjunAis & in acuminacuroapican
ooeumitA nectieffiimiatnmi qaihoi iaigiulisiadiidimrybiw» imiann, pamuq, ^eidiGewni, lenF-
iorme.
Y y y y T. y T *Aimh$ •
Digitized by Google
\
1901 HiSTORIa PlA. NTARUM.
H.M. •
Alblifcubcfl In.niilior. repteni circiccr pcdes aln ; c.uulice albicanre, v.iriis raniis in orbemdif-
fu&.dooato, qui cortjcc lc-abro, g^iiuni viruli, dein turvo obdudi (imt. Ra^x albicirrs, dneito
oortice teda, odoris gravis, laporis un«uo(i. Felut oblongorotunda, ccafla^ ilenla, fineordine.
bfcvflwsjic nodofi5.i«tiolisdrca/tenerioresramiikispwenium,longitu^^ I.uinu1ine
palmum fijperantia, liipcrnc atrovindil, klfend i Tvidi ruldcentia, taAo norinihil afpcra, a me-
i^ia illa cralT.i, .tlbicantc cofta plures nervi minores fuperiora vcrsiis dcfcrunrur, arcuatim iri |j m-
viocm cocuiices: odor (ylveftris,fapor fiibaftrinRens. FUres elcgantc», purpurci, nitctues, rolis haud
abfinailes.iotiindis & lurliitis pcciolis, nuineroli circa ramiilos provcniunt, ac lcx leptcmvc, niollibus
fubrotundiSj cxpanlis, at nonnihil ailpis conllant fblus; nccnon calya lato, profundo, cralfo, ac
i-ugofo, fidiviridi, in (ex (eptcmve Ucinias, acuminatas ftclla: in modum fcdo, inhsi%nt, ' qui
pliii iiiu infiiper emittit fiaminatmCfBu, infernc aJbicantia, fijpornc rubiciinda, fl.ivefccncibus, ni-
tciuibus, acplanisapicilniiornata 5 ineerquz /7/*» prodit acuminatus, infcmc rubic-undus, luperne
viiKiis: laixir liibfallus & fubaftringens, cnlor nuUus.
• FtmQiu rionbus iiiccedunc inodori, inlipidi, rotundi, vindi-fiilci, nitentcs. in veitice ohlanso
ftybdotati, ad bafin calyce plano, cralfo, ac viridi exoepci> quicufpiddrruoslaii^extendei»
* aceneriora versus refleaens, ftcilam quodamaiodo itfen^ imusjpOfTO carae albicante refeni, intra
quam nupjerola latitant ftmpiit plan.i, Mahrse ienilni haud abnmffia, ftx leprfmvc loculamcntis
membranaceis, quibuldam pclliailis a ie mviccni fejr.nftis, coiic!i;ra. '
f.Mu a Crdcit froquentcr locis arcnoiis 6c peciolisin Ato»g*f» bi.Crawm«er, pridertim circa Huminnm
Imfm, ligte, JuIio8c AucMlRomenl9ius lkf«r,friift<Uqiiefm Viiercamen per-
petookacdiulopeiflesiiiaiieb .
nificeinatjua deooAa gargarifma conncitur, c^od palatt tM^fque ulcufcuJh, necnon
quibufc'.m<]ucrai;ciiim atTccHbusmedeciJr. Ex cadem raiiici; dccoda 5c dein conrula cataplalmaric,
quoJ cumoiibus im(>ilitL;ni poccncer cos cmollic ac m.uurac. Ex arhuns corticc, Foliis ac Honbus
oumaquacommum dccodio paratur, qui- poca hepatis, licnus aliorumquc vilccruin obftrudiones
aperi^ &aqiiaslwdrooiconimperalvum& uiinam^ pocemer edudt. Semen haud iecus ac 0>-
, mndnfinieiicapiuiuelbmeft, acv^it^^ fimiKtque afledus produdc.
Katm-Adamiet H. M. P. 4. T. 21. f. 47. Akta Iitdica ofkarta tlatKr ftruarfu camtfo fu^
afpert.
Jt.M.
, Pixccdentts fpec^es eft fylveftrfs & major, altiib namque excrelat.
^ Ab ea diftert quod (bha & rami lanitginolt funt ac hirfuti quod Horum mediam cavitaccni 8e
umbiliaim quinque tantiim ftanima fiirreifta, candida, rubicundis apiabut ornata occupant, inter
quar jfjlui piodit aibicans, cacuminc bihdo; «iciflque quodfrudus pilis tcnuiflimis kibalpcri.
ijem fS Nal(:icur locis mootanis in Mda bc Poijra provincus Malabar^ Maio, Junio &. Juiio menfflHis
■HoKfm, floret, l>;cem1xi ver& macnfosfcrt iruaus, viretMCieAperpem^
E\ foliis hajus oonoips cum Nuci» Indic» aona enylaftnim conficitiirf ^uod bubnnihiw Vmereiijf^
« • alulqueglandularumiunKvibmtmpaftiim oiMetar,
Tag.itA^fe$lm.6ad4Ut '*
.idiirieii/!* ai]^ ariNMj /i^
Dilcriminaturi pneoedente fiiHis lon^ribusj tnfertii ymS», iMnnMinGaiui^ SxftaA viridi-
In . i immis marKinibu c x:natis; ffcrihw QMIlil wi jibpMnil^ CWOlil fcaVfrrtbeniMj quafipn nm.
bciia caults Ultigio iiiliiientibui. ' ' •
Fiis. 10S9. Nm^e Afofjni Jfteiti aJdt,
^ Sjmym. & Drfcript. Af$ymmt Ntvm AK^th fMi^mmH, talmnft radice, fitrHm Armiit
Hef*iaii, Appcad. * •
JttfJm conftat tubcrofi, pugni magnimdine, carnofa, nodofa, paucis fibris vcftita, (olo aridiori
conimida hyemcm liipcraiicc. £x qua (ub a:ftatt$ initium aflurgunt aiiguot SttlmttjAlntnAinm p^^y
* auccubicali, nNundi, ftriati. hcrbacei, partequaSole illuftramur fubruboHm His adhKrenT/Si&a
itnc ordine, mcxlu bina fibioppdita, modo fbhtaria, femidigicum loiiga, tmguem lata, ad radi-
cem minora, in progrdlu veid mafora, ngidiulirula, in parvum obm&m mucronem' abcunoa,
fiipra i vitoic iiigio (plendencia^ infra p.illula, (uhlinliita, vcnoQ. Ramoram lalfigia Itiftincnt
Jlcrei, in umbcliatn congcftos, Apoc^iio Cmadenli Synaco mmori Comuri forma ficmaaiitudi-
nc limilcs, clcgantiflimi Auranui coloris. Ili antetjiiam pcrfidunmr exigua, c^onga, CTOCat^
.«ngulosaquc capitula mcntiuntur ; dehilcentes vero m dccem petala fioduntur, quinquc extenu
longiora, tcnuiora, deorlum flexa, cotidcmque intema brevion, q^afSora, ertfta: i quoram fti-
ftulorum balicxit Ibminulum concolor, tenuiffinium, apiculo dcftitumm. Mcdmin <)ccun.ic pallidc
capitidum, qmnquangulum, Ihuaura valdc deganti. Fru«aum nondum vidcre comiot.
Tlvg0tJuGci>vi(ddo^lMai,iaviridiFdlefo^ ^
le. Afmjmm Amitkmmm filiit Jt^glmbt jmi 0ftdjytiaidkxm Jktmit-inlmm,.
* ' ■ li.Afoqmmt
Digitized by Google
AT T E S^DIX. ,,oj
II. Aftcjinmhmiat ^KM^t fiU^it mBk AfrUmutm Hcrman. Hort. LeyA FntilUrMtrtSk
IJtrman. ' • ' , '
— m
Locis moncofis, faxofc, prxrupris ad Prom. B. fp. luxuriant i rW*« exili, alba, fibrola «Mfir«fi
modohumi prolhad, mpdoob dcendenKii; (pithainani&UusIongL v.ild^- Mmofi, diKitum
craffi, aphylli, lartvindaiw*, wpiieiite Ycr6 teropefiace rigidiori ex livoic ad purpureum veraen-
tes, propcnKKi im trignm,demieul.ici & circumquaqua brevibus, crafTis, oljWIsquan aculcis, icu'
prominciui jus dcmibui, anRuJoruni prxruptorum i upium inilar. ftipaci.ruccdycofo. acri. amai^^
te, Viroio &naufcolo curgcntcs. Ad dentnmi Imiis prodit pedieulus digico brcvior, tenuis pM&
vircfcens, vcl cx livido purpurafcen», commumter m tres, raro in quihque foUaceos curpidcs ab^
fuftinensy?«'ew» anipIum,flaviOT,inonopetaIum,CTaflImi, qumquc acominads ladniis cxparifuni Vo-
ris glab riim, vu^idantem, quinque purpurafcencibus pcr loiij^irudincm (Iriis infcriptum, mtus teiia-
ccm, coriaceum, rugofum, flavefccntcm, punicannbus macidib clcganter confpet fum, odoris rojtuli
vipcrini: hoc pi otubciat umbilicusoibiculans, e|u(dcm cum tlorc confiftenti» & coloris occu-
pan^termc niodura Hor js partem, cujuscentrum concavuni tegit ftcUa, ^anquc radiis comDrcflis
pupjodsln castram h&to Iwidilqno conftru<aa : huic infidet bievi/Sma craffiurcula oolumellj
. emitceia m iiiio raiwwq^iiinnne,teiieiBfc rigidos, pallidc punicante^ infummo totidcm alios, breviC
fimo«, amcolorei. F1oi«m deciduum f^^ gemellx, credx, virides, rpithamani lonex
diKiti crantf.c, includcnrcs Apocynoiu-ii morc .nbiculata, comprcd.i, tcnuia, margini^
craihulculi!., c.ill.inci cojoris, iiiibricuim inviccin incmubcntia, qulbus iingulis mlidcat flocd (ori-
CCi, candidi,ad lo]jm,varctsniicib hilgcntcs.
Culturam exigicquam Opuntia (pmoia. Solem aohimque caUdioiem amat/ Septentrionalem
vcro & hyemale f rigus in tantum relormidat, ut illico livelcat, arefcat & percat. Propagatur tam
iemine quam avullis ramulis in terram depadts.
^ Virtuicm pofltderc cum Apocynis communcm indicant acris, amarus, nauicofiulapor,&vin>fii»
II. Aftcpum Amtricanum ari>ere/ceni fili^us nuxima Hermail. Apgi,
ffcTmjm*
Foliit palmum sunplis, mucronatis,^regioncoppofitis, longisjpedicuUs apncnfis (cminfbu> cSuri-
nama miflis prodtit Semma eranc niembranacea, compre^, tulca, cum alba Unuguioia «elarie. •
. Fs^. lo<fo. AdCafntJt AfeltpitJe mU.
AfdtfiuU i^kfiti^fgitctk ftffit ii^m aPhdcDet
* ' *
Tag, 109^. AdfiiimC^iidt BlMsriMMliiml.
WMmmmZ^UmmifinMfbmmltllmam^
Etdtm pifg. Oxji five Trifelii acete^ fi>eeitha sddtf
Tnf3mH Metoftm cmutKUtmm tntttmt, mapm ttaim hdiamt fm Hrgmumim ISoaL hift.
Huj.is caiiliaili rectifunt, fc-.i rcft.i .ifcendunt ad pedalem altitudinem : Foli,i, florcs & cornkuU
feu lihqua&pcnugonas, Oxyos iuccx ininons rcpcnus quoad omocs (iias partes mulco maiora. Sias
liatat .
Fig.Uott.MfiitmCap.xy.diHimimiiMkMddktm'
Nmmitim0rmiNirvipt0lfmfii^mmBmhcJ^
Taj^. 1 1 o I . Ad Cap. XyU.nota. Nonnull i Vk>1x aquatics duplcx genui diffincHDnt, Alterum fb^
lio laciore, quod jam delcriplimus; Akerum {oho angu^tior^ MiiiefMium aqu9ii9i{D cquileti foUo^
caulc nudo c B.uihmo dk^um; ouiot hoc itiloootiMiiiioiMmaoa Aciflbiqf fi rttfti' "»Twyfleffl in
Oc. Horc Lugd. Iku. 4 P. Hoanafuio edita'
P<X* iio)'
C A P. XXIII.
A
A I. Of^s ParL pujtr C. E Cnfentafivi Cafmlm GcT. Q^ktUfivtCi^tiits JLB. tifUbttt
'AmmuJm stetnfcri potefi, vtl monopttalii fUn titrtfitdiidt.
B.
Llcnx quadra: aflcclanunquam non parafitacur Caflutha, ingrata hofpes, quippequz iierbas
frucic^ique quosfemcl arripuit longifltmis ftammeis davic^s rubentilMis um ardo neni
comple^ur, ut eorum ^^entum defraudet, iiibdud6que alimepto eos pem'cus enecetjiuiUis
in ahum ONifeeiidit mxa r«iici(«r, quibus tamen prirauli]
poftquam in ahum coiifeeiidit nixa radieikm, quibustamen priraulum erumpens baudquaquamde-
•ftituttur. Felta ei omnino nuUa. Florec ad intcrkMll.i glomcrati, c.iules non anibiunt verncill.atim,
ied ad unamduntaxat eonim partem vetgunt; linguliautcm * qu.itinK tolioiii acutis crallis 8i iiiccu- • JUccalftU
lentis conftant ; mcus llamina totidem mcdium florcm occupant. Ad lingulos florum glomcrulos ap- foticU Jtujtg-
ponitur foholum minutum mcmbranaccum, quinetiaiq efignis illis, ubi norcsnalcuntur caules ramos mttuajimt.
'fundunt.
Catermi ^lantM bitc fnUxa & vnhf* diftriftmt im mdktt» c«m ah aliit ^uibufcHmiiw ainMde difiinput.
tur m eo ijuodfoliit eantf & M/f fiMM fneenvirit itimm rmueit ItngilfHnii tamiimfilamtntii con[tani, ^iihlt
flantis cmti^uu ft etraitvitint & «dimrtff^, «foiiMm* mdi «»(«1^ Satmial rotnnda» . Papavennii
magnicuduie paria.
Digilized by Google
ipO^ HlSTORlA PlANTARUM.
2. Efithmum fwt Cufcuu Mtor CR C^kktmimDol FmIc. fMi iur/fum am
Anhxc fpecicdifFerat a pricedcnte meritoatnbigicur : nobis nondumconftat. Certe qua: in Of-
fa^nw habetur Cufcuta Hlamemis conftac multo tcnuionbas, quam gu« apud nos paffim rppnto
pravenlt; 6t tamcn Parkinfbnus a£Ernut eun qu« Vtcic innafdtur fitqyiHilBiiiam elle circa
Ijondinuni, inAiquc Armacopolia noftia oaeapai ftpplcri. Et forti «nitll apparens exiiccati-
■ oni dek-nir; potcfl cmin planta ipla pro ftetilitate (oli, aut plaittanim qoiiNliaancretnarurijVel
inaiorvji nDiior cv.idcrc. , , r j i i
Culcutac lemtncin terram dcciduo lc quotannis renovat: Cum tamen adoIeTenc radix pcrutus
fliaroelberedidan', planraqne ipia ex ftirpibus qaibus adnafcitur totum {iium alimencum euugere.
Verum ex accdratiore oblervatione D.&uit.D4kt Radioet, quaelongx funt & fiifci coloris, nonid
ftatim intereunt. imo (ot dvidcRir) non interenntomninov fed plantam ipfam propagant: qaani-
vis vtriim iit ex Parkinfoni & noftra obfervatione li fcmcn in f^^lili frr.itur emergerc quidcm phn-
tulam, iid brevi radicitus perirejfi non lint in propinquo ftirpes quibus irrepat, unde proculdubi» aJi-
qiiam laitetn altmend liii partem indc-cxugit Ex cjufdem perinff Botania obfer\'atione iQonBS
Cnfaffi^ HKNidpeali iunt iti qaatuor (nuiijsquinane) fegmenra brevia acuta divifi, cobrealba^ cA-
ce viridi fep^lenTO biquatuor pariter ^[inenta divifb excepti : quibus fiiccedunt vafcuh mbuuU
wmikMfing4^ qnaniorlnbiittdbloaso-ronn^ [PiukinlbnD H^sacmk dnploniaiorO oftnHtrtirii.
3, QftKta AmmeatM, fu^ arherts f« d^fimimt\ 0^t,kitMtt Imii^^a, 'mhMht
Mrrif ilikri«M D.PIucknet. '
•
Hxc fnper arbores !.itc fj cxtcni^it veli inftar, tenuibos filamentis, ramofis,varii implcxis, &: dc-
pendenubus. Dc flore vat (cniinc nihil novimus. Gratum bobus & vacds pabuluni eflc fc^uat.
Vldimus primo apud D.O ('lamnf, dcmdeapud 'D.Leon.Yintk.net.
Cufcuta Linum & Lcgumina in quibus copiofiffimc fipcnuiricro apud not provenic, vel ftiangu-
lat penitus & corrumpit, vel ccrt^ humi dcturbat & alimento fraudat, unde im inuneiitd ^ noa>
nullis Orobrnchc dicitur. Hmc in Sdlexia 8c alibi ruftici & amoobt cam eMerantur, odiofB no-
Vim, niinibi 5 DcU tURD, id cl>, Infcrni herb^&IDetaili^ ffUtjJ, iddt, intemna Diaboli cam appeHantes.
^ ■ . Plantanim qi.nb.is innallitur comper.imcntuin participarc aliquatcnus crcditur. Sic humidiorcft
qua: Lino impiicatur, quxGcniilam lupcrat unnaspocentiusmovet, adftringcndi facultatcm admix-
tam habec quat Rubiiif. lltfidet Li ocMMitdibos AAgliae qox in urtici nau cft urinis pocenter eli»
endis efficacem experimento fuo oonfirmant inoohb adnocanie Lobelio & poft eum Parkinfbnai.
Cufcuta humorem melancholicam bland^ purgat. tJriliseftinlbUB. iAeio nigro» obftntftioni»
bus hepatis & lienis. In fomcntis, dcfcfliombus &balneis fudatorils ad igiiarnillldmdialiCMafiedil»-.
• nes Rcgujmquc morbum invcteracum priftantiffirru habctur.
* . •
^,'ito9,Ctf,i^Alti^AmtiikmmAuMiKf^
• Tas^. 1 1 1 o. Im. 8. Add.
Aloool Antheranim Liliorom alboramin diutivna urinz fuppreffione unic^ oUm prafiiifIeieoo(da>
inor. Hagendom.Qmoibaio1.pag. 48.
Ad doTores poftpartum. R' Olci I ilbrurn ^iv. Imt fuccidi co imbntg calidfe tWKriaib jiffpO'
nantur. Eft linguJarc remedium inquu Matth. Cbefntnu. Habui a D. Hulfe.
IJn. 19. TiB ftemd^m LAti JptcitmprBtertia adds,
lilittm Uto caulc muldfbmm Cat, Um. Ra. Tar^. Liliuro album Syiiacum RauwolfiT &
AHir(t«Uuit)S diverihm EiGit'i £1116 itlbo GbatEBi^fdlUM Adui ZmiM diteC^: llDbk
Viiricr.is t.incumeilcvidetur.
I iliuniCanadcnfc imperfcftis floribus & irregulanbus nwltis albis Merif. hi^. anomaJa 6£ raon-
llrnfA pl.inta clTe vidctur.
Pag. 1117. Inapicntem cancrumCcpa tib dneribus co^ & applicata ahquoties lanafle
pcrhibQtur.
, Contra cohcunl dolorem iiemediQm ihfinieQ K. C^- indC & rad. Ra];rf)ani fylv.| ZingihNuds
jnofdutx ana l \i. Coqoe in vitti iM. ad fe.). Cape §iii). tneunte parostylnio, & deindequa»
doap0 fiieric ibbaijllX&f.lfiiij^ • .
Tag.\l\^. Mdatur,
Ntreifm Z^^Mdu fiart t^ htOffm aANw« LotiiLi ZcjrkwyOiv Hernian. App.
Iluic fubflcrnitur bulbusobloi^rditihduipallidus, fub corticibus ftii? I.inuginofiis, folia promen^
Narciffina, aft bre\iora. Ad honifn latera aflurpc tliyrfus levis, cr.iffitadiiie calami, proccntate
dodrantaii, inaijusapice curget vagina mcmbr.in.icc;r, cxcludsns fiiTem unicum hexagonum^ mootf.
petalum, candidum, odoraciflimum, iex foliaceis, deorliim fkxis, arcinatiiqac taciniis difibifhun.
Medinm occupat calyx i x pcr oras venis indfiis ; ex quo produdtur ftyliis cum fcx fubalbidis falca-
tis ft,iminibus in lutcos apiccs definentibus. Sequuntur ftmlna fufca angulofa in vafdilo cricaplulari«
more congoneruiu. Mioor hujus Nardtli fpeaes 4 majon diftcrt partium omnium parvitatCj ali»
quaado cdam flonim la^iiiiismiilib coUMti^ & ptttffittftdlldictttiM llnei
bigitized by Google
P^^. 114;- yidfinem Caf.Wl. «dJe,
IjliKftt Africamim hmhh Imiijjimu ftiih fdjMtbti, fMtltmt ttlm jmfltNlfim HBRUa Glt
Bulbus huic rotuntlus, magnitiidlne& fbrma Lilinm Sphxricr.m n(^ar{Juans,cu)'ust!iirls mCmbrana-
ceu cocticibus, exquibus tocus componi videcur^ lanola Dallida tilamenca mcertcxta luiu. Fobis vi.
BBe nci dbte iphxrico paribus, fed pFOfenm proUxiori htunt jacenrihiHL Sepcembri meafe erigiiur
fopwp(op& lttltiiaris»to vihdi punioenb i cojus bifida membniMOM vafdBa fiindanntr deni, ali-
iqtumdo Tioeni fbnt, inorbem £ncbad, hexapeuli, ibrma 8c ooloreNaRmbLffiaoeo Perrarii pares,
maRnitudineveroinfcriores, odorc Hyacinthum racemofum A/«/f«ri Ceu DipcaJi dii^im imulante,
Altcrius Hore purpura lacuraaorCj Akerius vero diluciore grauffimc rubcnte. A iioris uccncu ap*.
pareBtTafcuU chlonga» ciiipiw, tTiqip<iiUti*ft»
Herm. "
Exliuiiis Wiojoblongo, albido, lanuginofo afTurgunt foli*VfM6SBim, lata, glabra, ptana, cari-
n.it.i & rijxuof.a; intcr qur attollitur thyrfiis nudus, rotundus, bipatmis, cu)Ui fummum caputcoro-
natur fLerAm icnis novemlve pro xtate plantx aut (bli ubertate, modd pauaonbus modo plunbus
in iMnodlam congeflis, omnibus (Imul ^ vagina membranacea bifida prannni^emibus : Singuli ve-
r6 feccan^disaognftttloqgub petalisoonitraunnir; inquonmimediopirommet/I^Aarcamibcai-
Udis ftamimbas m Tcrfatiles flaveibentes farinaceos apices defineoitibm. KGs J^uit Inooeclunt nt
conceptaculis trigonis, tricaprularibus femma fufc-i angulofa, oui in bulbos grandefcunt, concepta»
cuia dinmipunt & jeermina procrudunt. £adem femina buloacea obtcrrantur ia Liliis ifluEriGa%
SaSfrfifiichiii nnnnnlKi, alitf9MheiapeidiibiilbafiiIiidicii AfiidfgD^
ftg. II 51. lm.(^ Succnm infpif&tutn bulborum Tuliparam ferunt inficere ntgenimo oolore, qtii
nulla arte elui porcf>. An ergo cum in Oriente Tulipx fponte tuicantur in maflulas platus mor-
lelliformes eum red-idum iti temperare norunt Chinenlcs, ut iis atramenti fcriprorii vel rubrioc fa-
brilis loco madefaftus infcrviat, aut codQiii m.ippas Goflipinas colorent, aut illius beneficio alia
pigpDenu ita przparare doifb iunt, ut eluinequeaiu,auc apricationi expolics tdx GoffipiitaE minund
deookieaur. SPauIliqiiadr. Boc. CL p. 13;. . '
TidifM ftrttuM TMmofa maxims, prt fimflici, fimkriMto, fiavfvtnio Herm. Cat Hort Lsfi.
i.
bulbus emitcic cMiem pede aldoremj Foboftum, incano madore pubefcentem, & in tre$;
V pluiti^^e latnos diviluni. Singulii iiifidetiK>/ amplus, in viridi nibro aure6que elc^ancer
« ij- inqJlg plj^y,^ |]lod6fillwriatil^ JLfdk vel Paroniz in moduni dif;
poficis reremii Hdc «ftate ferreBtiori -ficoemc afiqnando uukiAm obbngum tngonum, caeterii
Tulipis majus & rob-aflius, quo^l dsbifcens in tribus loculis fcx ieminum icries oflendit more conge-
nenun. Cauh vero ac ramts adilanc ioiu lau. firma, ere&iora; qoaiia fctt Tulipa ierocuu
■«M/fc GAf^ «offl qna hnc planca lolisenepcii
Ttg.uit. TrtOimhimiStffkm^tBtrvtimtrftmtm
OnMigfAmmuttm fmmm pm Imm mnm^fikt CtftiJlf^^ Dtnndmct*
P#f. 115^. ^J fnem Ctfitit Je Omithogalo aJJ.
Omtbogalum AfrKtnum Imeitm eJ«rstim»,felm Cepaeeu, raJitt ttkerofa. Herm. CaC. HorC Leyd.
Huic(ubeftr«bcafflplaptDberofa, nonnihil depreila,feffilis,pugnimagnjtudine.ooloiisflavefioii*
cts, F«/Mprome»tofq^mhiiofa, cepacea: FUru ia Ipicam congeftoi, flffltap«alo», |nttm> odocaf
tos, k quibus profluunc ^famina conoologia, Mno|idofe tamen» ditta. SegmiaiiirySmiiaie inQivcoiif
getienun in vafculis cricapfulanbua
InndispecrofiiPramontaififiansipcitiavenib *
P^. 1164. jiJfaumCui^mJtHjmimitmU.
t^mimmm a^nmmt fmmt^^jiitw miniitt mnttmKt mvftmKwmm
Brejn.
RaJicem habec cuberofam, flrei^i memini, albam vel cineream, fibris craflis & loagis imi bafi
4iftitiam. Fdim viretuu, obloaea^ Hyadnchi Ortentalis 6c Ldio-narcifB Indici Ferrariani mediain
fiuaem cMnentia» Caafavronuidum. imdbn, leiqaipedalem & alciorem haud craflom, in aijus api-
ce 10, it, nuncriBWS nunc piudoi^s ffarei Ily^cmrhi Indici cuberofi & efigie» 8t magninwinn
naicuncur, tunbolatim autcm dilpoliti &; ca.ruJei pulchrr coloris. Fruftus fbnna me lacec
Ft^.ti^o. GUJiolm u£tbt»ficm ftn mimmt Hort. Regr PaiiC «. miJfr^fiJimiJhtrfmi AJ4,
QkikU»mmkj^ifiimmammK.h£LUaLBA»
¥0g.llt%. Ai fnm ftgant mHi,
, CdAicum biflarum fcu vtri &mamimfitmm m iOUm «irwGftaitf. iiitrM
*'» • frtftmt J. BmAmm, '
• . . Yyyyyjf %
■ --1 •^^^—^^—^^—^^—^^^—^^^^^—^^—^ i ■
190^ HlSTORIA PlANTARUM.
r^. 1177* Mfiumfnghi^ ,;//:t«r
11. Grww vtmu tniu^ijolm ftrttkms ftrw srgutto vtrfatiere jZir< Hena Gat Hait.
LngiBat
13. CrwWtKrmi ^tKtfdm ftrttimu tttdtfcvu» fitrHmt vulsctUf si Stltm turtu mku fid-
Hic ( inquir) adi^ fin^lis eft Croco vcrno anguftifblio Cluni Rar. L x. I07. ut pxne idem vt-
^c.uur. Soil Jubium movec cauliculus knupalniaris, i «oius apice Frodeiia(Oeiq|Ua|U6nc)tpro TlO^
lacci aJSolcniexpanii, sureilqucniicisiuceota. *
r«r. 1194, Axo. .
A MarcgravioinHiil.Bra/il. pjg 8. dcpiiiginir&clefcriUtar finenomine, &a noHs, qtdtant
plancam iplam non viJeranius, Jib i;. p. i ; intcr anomalas difponitur (iib ticulo Dipetalx Bra-
liiianx foliis Gcntian.r aut Pianuginis. Ail jani Plciidophalangii Ipeciem eile perdwmus. Her-
niannus a Zanoniano Ephcniero ramolb, gcc. diflingui tantum radicc anniia & florioiu minoriho»
duobuspeuliscofiftru^adcric. Verum fi «tto vcroa Zaponi rcfli^ inteili», in Bonunfioiinfignis
eft di^rentia : nain m Flulangio Virajoiano iSanoni florei ieoiinalifaaa Taioilis non fiint oontiguij
quem.idtiioilum in Iioc, nec per confequens tres uno calice incluf! fed unus tantum tripetalos tiiDus
vafcuiii (emiiialibus poftea (e cxracncibuscommunis, cum in hoc nuilus hujuiiDOcii ilot fic, ied cri*
hus varculitfeik escoden olyeeeaeondkKteniiinfideneJfarcr dipeca]^ tac d^fingMbfdailie
nngull
Luxuriat tnt telqttis 8c ad mar^nes riTolonmf
hoKo lc p.-op.ig.»t.
Similcm Ipeuem, ad mulcu minorem, obiervavic Ilernunnus in ZejLm & MMUk»^ oax\a\0'
di uItginoris> diifque herbidii abwwUfaet, A medkii r^eadbamr imr aquee 9l mrym^
yiedicamenta.
Piy. 1109. Ai fmtm Cap. Je Aloe aJJe,
Alte AmtrKOM foioUfcra Hcrman. Cat. Lq'A
I&rm.
. Ex cnHaj fibrofa, pallclocntc ts£c« prodeitnt fJisfidc vulgarb Aloes Americanz )untoris, car-
tioia, /ucailenca, modo plam 6e hnnu procunjbeotiat modb canaliculata & araiatim furrum vcr-
gcncia, Ixtc vindii, in niuaonem minus pungenrcm .ibciinria, & in ambitu acbnoribus exiguisj
fulcis, rigitliulculii Ipinulb arniata. Ex horum mcdio quiiuo aut kxto a fationc anno allurgit cau-
Itt, le.v (eptcmvc pcdum altitudinc, Ariatus, coniprciras, folidus, durus, hcrbaceus, rans ahquot /«-
Viit, infcnoribus longe anguilioribus & tcnuioribus caulem Hrmiter aniplec^nnbus veftitust, iMr-
gens arca f.iftigium icx (epccmve, plures vel pauciores ramos, palmares, iuftioentes dc farevibai
cr.idis pccioHs cafhuU oblonga ftriau, trigona, capfiJanim ieminahum nidimenca. £ quoram cynua
criguntor flora oblongi, icx lutco-virickntibus craffis, obtuiis petalis conftrudi, prominente pjlo
tlavclcentc, cii n fcx brcvionbus concoloribus ftaminibiii, longis, tranlvcrlis apiabus donatis, His
ematcidu pcriiduntuf imiojfBtm C4e||iilc. indudentes ftmam parva, anguloia, iuka, duplid iene in
tiftusloalamentisdirpdfiia. Admgularam capioilemm exortus, aliqaandoetiam adramorvmSc
(bliorom in caule finus pragermineoc norx ioboleis^ qocnvulix & iatsnam d^edz n^tifgmn
excrefcimt. • '
1). I fcrmannus Iridem uvariam C.ip. B. Sp. ^ Sta^tl Aloes Ipeaera ndt, vocatftn Aloeil
Africanani fblio longtffimo, 8c an^ullilfinio, lloiibui luceis fcucidis. •
Ptfj^. iioz. Caniue Indu»jplpf«
Camum mi&mk Ut^^mtaAmti HerniUl. Ctt. AmfJ. h&. ktij^ folit^ fitrtrutiU,
Haft.IU^PafilL
t» JhmA Am£m Zatij/Uw /Rv» hm fuaSttt CE
9. Cmm* Ami/kgna fitre fu^^mti tcuo ipIeaJente Herman.
Herm.
Huius (emina cx. Sorinanu cranf mifl^ (imc. Scipitcs edic vulgari Canna Indica paulo homiliores ;
fbrHijjknc^eoamf^^^^^ attei»peiia.
' 4 Cmnkt Mk0 m^nJHfiru fiert fUvc. ' JSrtr» Pl&a /. $. 11. Hcrman.Cet(
• ^..Cgnm Afncana miner fitri fita-^ji rubtnle liartholia A^. Mcd.
Pft- 1104. CurturiM [jpmpuu aiJt, Curcuma five Tcrra mcritaOfficiiurum radice CTocea J. B.
qni verom Indicum Cyperum Anctquorum hnnc efle ftatdt Plancsipiius defiariptiaoein aocgratara
dcberoi!» obfcrvarioBi 8(. induftria: Clanffimi Viri &: cximii Botanici D. Tauh Hermami, cujus fre-
qucns in h.ic Appendicc mcntio, qui non hanc tantuin plaiitam dciaipiir, led & novum una ftir-
piLm gcnus in hiccm produxtt: Nofque docutt, quod antea nefcivimus, Simili omnino frudifica-
tioac gaudcrc Baiviittk lodorun^ C^r^^v^f^"* majus 8c imnusj Coihun Arabum, Galangaii) u-
tmmque
Dlgitized by G() ^
AT T E :Ni^T> I X.
tniiique, Zdoariam, Zerumbeth Garcix & Ztngibcr. Plimnioin cm& iwl boc iblo nonune ei de>
h* RcfpuUioi Medica & Boumca, qucNi tenebras illas quibus iinrolacaeflQrtt, fimplidiiftluec mo»
clicin-.cnta paffim uficaudilpalerit, omndqiKde illisdiipaudoiies ftlidgia detenniittfencCe (n>
ftuloiic
Conftat inquit ) Curcuma raJice tuberofa, tcreti, in tranfverfum a£ta, Zingibcris fade, craffide
iajaa, ex mulns piopaginibus cum circulanbus in (upeilicie zonis geniculaam oooflata, ali^aocccaP
fiuKtilasfibras cgeniculis deinittente, pondcrosa, forb pallida & modic^ fobnij imns crocea actem-
porfs decnrfu in pnniceum inclinaniiej (blida qua/i cx condcnfato croceo fijcco preflius comp.iaa,
l^lMsacris, aromatici, pinguis, odoHs Fragrantis. Hujus fingula gcnicula protrudunt fcUa Ixte vi-
n^, plana, Ipith.imam longa, unam duiTve palmas lata, iii modicum acumin defincncia, foliii
dtXUtx Indicz ]unioris adeu limilia, ut i rudionbus non bcilc ab invicem difcerni qucanL |^ie
errore doAum vida> Bontium, oiu S^*Nm. & Med. Jnd. Oritnt. 1.7. c. jo. loco Curcunw delinea-
vit Cannam IndicMn in Io4ie trequeoieini» & hortis noilris familiarem. Carterum c novcllis & ro-
burtioribus radicb mberibm erigitor Iblpas dodruitalis, ter»^ fucculcntus, lcriptorii calami craflitu-
dinc c vimii pAilclccns, inferion parte nudus, imedio vcroadcTcumenufque in cralTain rotundam
ipicam failigutus ; quam fbrmant fbUqla ab cxortu pallid^ vii idia, poi^modum cx flavo rubeotia, vel
expalBdomnl» dbosunffws Uta, (eniim in recurvum mocronem abeuatia, fquamacim^^Qlita*
iocn qoorum commtlluiasdelitelcit cenax i( vilooiashunracooUe^ dciiofi^iino dedduo lote.
luper ex lingulis fquanns (ncceffiri prodeunt oblongi, Cam»&MficKfiicie^ afttriplominbreb
quatuor utplimmum pallide flavcfcentibus auc purpurafccntibus petalis confbuiai, uno niperiore ob-
Jique (urfum vergentc, binis infcnonbus re<aa protciilis, mcermedio veroquadanteiuis imorto fic
fimbriato. Quibus excufTis liiccedunt vafcui.i parva, menrimoaiGn tiiotpnba^ qnc- etmtiwyf^
ftmin* racunda^ iii(ca, (emmibus Cannx Indica; roinoca.
liidis ade5 nmiliariseft Curcuma, ut vix Koctnm in OiieiM lepeiiis ^wftafj in (jdoimmi oolatnr»
Malurefcit foditurqiic radix pof}quam exarucn-nr Propagatur tam feminibus, qu.im nodu-
lis feu gcrminib. s a radicc relbdis. Donacur fale olcolo voUtili, partibus blandis vilcoiis immerfiOi
Haiftenus Ilermannus.
Methonica Malabaronun Uermaa. hic inierenda. Vide deioripcioniein inter aimm^^f fg^
Ttg, 1107. Cyclamini multx fpcdes a nobis omiflr habcntur in Catal. Uort. Rrt^. Tarif. & Uorti
*Jlt0iem. iMgd. Bat. .1 P. Ilerminno cditi, quas hic receniere non pigebic.
l, Cy<aamen Autunirulc orbKulato, araimrolbfbUo,iubtmruocjuejOdorati(fiinoflorc: Coc-
cyrxum Hort. Rev. Farif. Hcn». Cat.
1. Cyclam. Aunininale« folioiubcoaindolncidoinoUioieScaeinia^ fiiaivefiibeflM Aireb Sf*
riacum ejufdem.
3. Cycl. hyemale ocbicuUcbfbGii, inferidliubentibai^tnpanfieaie flon^ Coan Halwio-
rum ejufdem.
4. QrcL hyeme & tat floceni, Iblk» aaBDlofo, enpb flm albo^ bafifaipBiia fefiam dir
€bixa tji^dem.
Idem carneo flore, bafi purpunea ejitfJim.
<;. Cycl !.KifoIiutu au.ncul.uuin flore liiave-nibentc fyuj^I/w»». * •
6. Cyclamcn folio longiore angublb 8c linignam Serpemis mencience, Regium tji^dtm.
7. Cyd. R>liopauI6 loi^pova^-visdiuninaittnk flncdilMftfaipunfaaW!, a^i^M^ reeo^
ciocaai t/i^dmi
j
laio. fejt hifieriam An i---Fi'y^ti4A ColotaJU diffi adde,
Arkm maximuM L juitiulu nijrricanlihiif ZejUnicum li6nniri.C3Lljiyd.
Jiim, Arum Album ;£thiopicum ilore albo odorato, roofchum redolence tjrfJtmi
iti»t Dracuniculum Indicum cauie viridi noa maculaco iMiri; iMknw
7^1 ^trim Drsamci^sfutici adde,
ArifaTHm Ptttmcgeiti foUo Bocc
Bocc.
Radice & cauie macnlato cum afiis Ari(ari (pedebus conjenit. At PtlU uaciam laUj doas lon<
fa, fabtos paululum iMfhrola 8c per lerram fpar(a quadantenus Pocamogeiti w>nm«Mfblii lom fimilia.
F!vs brevior 5.: " '■■ •"'^ ' — *- »■ — =
inflar adaiico.
mtlii toxtoris inftar apcrtus, cxili piuillo pilofo pr,rgn.i;is, extremOintlCroaaCO&hailli
ISatales liii Sacca: & Panornu ia (ylvula S. Maiu: a Jclu,
Ti^. Illl. Ai faem Csfitm dt Att sddt, • ^
■ ■ At^mWU Mff^t^Amt 9ltlrilKtH$- P. Boccoft ^ SOi • '
Boce.
Humilis efl hic planta, & palmarem altifudincm vix fuperat, CanU, pimlmen, pi^iBa,neetlOU re5
dict globofa cique canduii Anfaro anguflil-olio '.-ulgan pcrfimitis, Ibla ommuni prardiflanim par^
tium<a(iiitate| atque FtUu anguAis & longis a vuigari difcrepans. Ad Satcam, meaus in iaxis atquo
ia laonon nflhns mihi obvium fadirni efl, in loco La Ptrrtra dida
Tag. iii^ OfchisanthropophorafGeminaCc/. iD.Dgh iuTOaneft iftEfic«i»iutfl n«/if|paa
vicum, prope Sudburiam m veteri Sabuleto. • " . _
Tiig. II. o OrcfaisSGafabnimRfticiiiAt!p;eMr.i.pb4(. cjaflnvOidknvodMfl"^!'»!
tanica e(k.
Pag. 1140. /«. ;o. Ad dokunocuIonimvdietneiKesl Rr GrnfhmipenislMUMuil* toncacor 8C
ibtimqaiuttnuximigdbnaqiniinincrg^jCccKai^ af(limnrfw ■eAcmHm*
Digltized by GoQgle
HlSTORlA PlAKTARUII,
> Bsmnutt-
'J^itAo, BlceUcniCU remedium, inqmt Liberarcmorum. CbefneMi. TranlmilK D. Hulfe.
^jSHGldocero woroCMaum in fcbribos] R- micarum P.in.s commumsq. C Cilcfiat m MB. & ir-
lonair vino Hjrpank» Cc aqtn Theracaii, dciiidcappkctur luns pedura fic poft horas rcpcem rc-
moveatur. Utm. , ^ ' . ,
Par.w/Lii. Ad flntm pia^^mt addi, ^ .r • i
Pulpa Pomoruniaflatorum commiriuta & niixcA cnm .iqui ron«na,ant Ccrcvilia tenui non lupa*
lai ddiidcfynipovidafumcdulcorata&
^Ad tonum ricrvi aut icadiius Uium, 8c dolorcm in qcavis parte] Vi duas quartas Cerevilijc op-
nmr vctcris Oleiatiteitelfticonfiftcntiamdccoquc, eoquc partcm aflfeaam frcqucntcr inungfc
p finemcjpiia Je [iorJto sJde, In Hifloiia nclaoquomodoomiirum cftHordeuin
Wuduraleu Gymnocridiou J.R. nuoii lic dcfcribit. HujusfpicaHordeaccam imitaturhorridoarifta-
mnbarbitio at vcro grana mfclcencu, utnnq, acuta, una facic fulcata, cx adverfx partis mucronc
Triticea tenmmt. Siqnn aucem veriiium orao obienran polw qputenii ii tndenpoiuitipoicro nNinai
latum miilcum calamos ample<!Htur. • - » .■•i< t <
loCatalo&o HomEdinburnid SutherUtidU ; -Mla^^.jw
. Q^MiodolidediifeciGyiiinocd^
ii«r. pa/l tmuu» Milii ffukm iuUi, , , ,
Milium hd,eum Armndhuuttuuit» grm» JttvtfpmAm Heraiui.Cat. Hoct. Lqrd. Fnmmm
indicum, ^mod Mdtum InJiiim vtcmtt C.& Tneab
iii &dteauin pedum altitudmem airurgit culmo Arundinco, digitum crailb, cjuem i gcniculo ad
mgai^ta lawlvunt folu frumcnto Luiico anguftiora & longiora, Unca alW pcr mcdiam longitu-
iinem not ua In (ummiute crigitur juba dodi antal», pugni craffitiMlinc. roultis pamaalis, ftn<Sbus
inviccm lunctis coacorvata, (loTtt lanugineos pcndulos Mmi inftar &velcenMS profaens; j^ibus
dcflucntibus (iicccdunt gran.i copiola, rotunJ.i, \mw\i, dura, pallidaj nnaaoeai, inegBkndincQww;
^iD^^lainiidiMitcalvcuiis bihdis, par^ is, nigris, (plendemibus. ,
Id^bnm bium dnmHmmtndet grmutMigrii ejuldem ibid.
Hoc cum priore convcnk
(iinjmo iionnihil tomcntofa. . r..»Xir.^^ fi» <V»nm mmJ
Utmniquc Milium quanquam in utraoaelodiA 0100001 ttocpmieftililiUDnm nv lamm faown
fo fami» ooftm difiaiker ad fniiem peidm
». MUium mMximsm Induum. Labo(ftrmim ArimiiMCtiim *Imd, T^UMkf» «WW^
MiiimStluBmii,^if%»
Fii&felf Arundinacea. fmftum inluo caiiWam 8e gemmaniem. «»^"«"2;
& precartis vocat« globulis perlimUem. Qiiam vis calidis m.«ima cx pme loas ^^^»^^ »-
men&cempecau nonrcfugit, trahliaturn lan.dudum in Hifpamam. Tumorcs ptater naeumm lO-
■eOit Yalixetiaroadvenus renura&vc(icxafTeaQ& ^ . . ■ vv...^
P-^ 1X61. GrartiaisLoIiaceihecxftaielpecicmin pracis obfcrvavimus fpicis partiabbus to-
^adhuc diffcrcntixo4)lervah palTsnc
Grmm AUftturmtt Ukm mMimm,
Culmisaflilrgitbicubjubbusaut tncul^ caUbus Spica « r« ""^» >W* «F«f^""iji^^
fimilis, led mapr. n« i iqumis compadil,. que.n,u>mo.]um .II.us, feTeji lcmmifamcoiifefn fin-
mte pilrimiiT ri>HiMMW| ew^iyrifc gelnt neniciUo quodam ad baim anais.
Tfa ftaMiabtolndidtintotwilewiMff Ejifaopi Ltmdhwnfiifaoggm.
IniKwttina Inxmiet eft radicum albentium, nicidaram, geniculatarum, fipoi c fuklulci, qi i'aui jn
immcnfum ih propagat. K/,* longa, hirlua, moUia, vapni loneffiroa Culmum nodolum te-
Bucm cubxtakm obvolvunt. Panicula raoHis contraaior, pafanom droier iong» « pmpi*-
la^ns. . X
t Abundat in yipeis Montbelg^di Horcns Junio & Julio.
•
j ?«f.ItTi. AJ fntmfg. &C*^ii JeGrmmni DaHjlo aJJe, «u,^^*
erm^iDachioHmlicmmmAJ^icmm Hort.Rcg. PanL Da^tmbJitmtr€iiimm/(kf^
AaMin.1^ StrMNMftmM»
Seraine«Indiadelaioenataeft, nihilominus byemis fecura, in hortojacob. Zinom.id tnum
! ufaianm jkiaMiincm «xaevfa^ n^fa* fimpliGi alc^ dcts<ndcoic ^ capice nuiita serrouia emiuente
Digitiied by Google
le fihras fp.irgents. E majoribus radicis genniidMB exflllnt eulim, penna fcriptorii majoi«s, a j me-
«(titenri ulqiic crcbris foliisandi, reliqua partc nudi, e^c rorundic.na plani fcu comprefli, fupcrnc
Tirides, inferius lucidi, foris Arundtnum iimillimj, mcu:) lponi',if)!.i niedulliSorghi mftarpicni- no»
dis pragramiibus raris incercepti, imaviz. parte pli s qu.ui or digitis a invicem diftantibus
penusmuko adhuc plus,nc (uprema internodia aliquotics ulnani longitadine excedanc : intlaunint-
Etntur 8c contrui fuccum, reddunc aqueum. Vtli» ad radicem ulnam aut eHam doas nlnas inceixlum
nga ; quac in caule ordine brcviora, fragiiia, per longum ftriar.i & velut plicarilia, fo- 1, viru^;.!, in-
tus albicancia, ad margines afpera, abfque ulla tamcn lcrartar.a, pilola. Suiguli culmi lingul.is, Ijinas*
terna(ve, mtcrdum ctiam quatern.-i5 aut t]uin.ii geftant [^iuu loithamam tongas, tnangulares, fqua^
mofas; incerlquamas £fingulas] menlejunioc^eunt lingulxauxlanuginoicct>ldreLacc« Jtlyer-
tino, &pofthaseoderamen(e,atqueeciam (equence, perunamquamquefpiaBdivifionemenafaiil»
cor fiores ftamiilet apictbos obteore flavis uc in aliis hu|as Eeneris, quorum particularem defcriptio-
nem apud aucorem noftnifti vide. Flonbos fuccedunc ftminm cegumento pyiamidali, duro, fbris
coloic jMlcaceo, iiKus argcncco content.i, ctjue tribus lateribus glumis colons paleacci cinfta* Tc»
guminibus hiice exuiis jemm membrana cx alboiublucea cedumappautj qui decrafta nuduni nf,
raaddalem rennet iiguram, duro recens eft Piftadi mundi ooloN^ exfieeMnn ad dbejfoittn incS^
nans, valdi oleofiun. &MCK,iaapiilnMdiat es aiticulis invicem commiffis componitur, quoruni Or
.no^uifque dencir fine rMioe fbnnam habec Rdiquamdelcripcionem vide apud Zaiionium.
• •
1175. /i«.6.
XtfJScv eft fibnta, aim tumic gpidctiilato, fblikpaucis veftico, cujus faftigium obtinenc pulchrx
paniculx, vr.ljriri Gramini FtliceoparMi nifiBmieflcocconjunfti^ <c paloHun iiHQdi ffiiwnfi» jun>
^(que digicis iiTiicarcncur.
In Ikoie S. loA iB fff«Miii( dlAo aDbii «ppMvk;
T4^. 1177- /wj? JeehitMf JnmJiu» fptciem aJJ«,
Armdo Indu» vmi^ fm Ltmk» Cmwmi 5f« Imriut i fttn MMrk S^pel 440. Hfl^
man. Cac
' Hqnraditvulgarismore natarinm'(kgBoic^^ Singalis anmi calanm 4c folia vere
vati qaat duo fimul apud nos hyeme iiKerddaiiit. Cahirmi hoimnis proceritatenvlmphc ac fiiperaCf
vix nudus oculis pacec. Ftli* cmm, qur in (uo exorcu cubulo fafto, pediculi vicom prxft.inr, com-
piexu cenues, perambicum tnducunc cunicas acque ita (tibinde nafcentia ab imo ad lummuin uique
caknuun operiunc. Incer hxc (blia quzdam cubicum longitudine fuperanc, lacicuditie unctam 'al-
teram explem : incaiu iiuic omoia, vaii^ Camen Gobrannif^ acuircatibut lineis Uas, quanun alia
ItiUlavxlunCj aUcvuide(,ali» fiibnibiae> qnanquam itriibaciionoiiiniiwil^cdii«wini>fic< Ibl
caniiim ad radicem nadfc pankdam videra non "
Il8a.C^.4. fofi tertiam fpeeiem Grmmnii*Arimiin»cei iaterftrmif,
Grtmt» Atimiimim tfnstieim fmaiU Avtmmd,
Hoc genus k D. Smn. ThoJj Pharmacopojo Londinenfi, Rei Herbarir pcriciflimo & maximd iri«
duftrio ad ripas Thamefis fluvii intcr I ondinum fic Chellciam obfci vatum ad nos liccum cranfmif-
fitm eft. Ad tricubitalem alricudincmaliurgiC^«Ap«»»grandi,Arun<iinco, gcniculito, longis interno-
diiSt in caciuntne longam, non mulcum ipar4m> (ubiode purpurafi»ncem, c Ipicb ^uainolis muticis
coinpofibunpaiiicalamgeftinfc JUt^angDilioraqDimpvtrmainitudioeplataCB, *
T^. 1189. fo/ ftpmm OrmAivtiucMfftam mTi
9 fi^nm i#iMMien fyitKpr^ifiwmt ^
Ad pedalem auccabicabm alritudinem affur^c, aiJme tenui, tribusautquatuor aiticulistntercep(nif
/0/Mf angiiftis, oblongis, utcinqae hiriuiis cinda Fmaim in faftigio ecplicac longiorera 8c anni»
fiioremTeu minus fparbm, 8c paudoribas (pids oompofitam quiLm pneoedeii& Sutt edam f^CB &-
gularcs gUbr.-E &: ftngodores qiKim illius, alias fimiles. •
In pracis hunudis provenit. D. DaU ob(ervavic Sc attulitj
Gr«mo Avimim i^tkm fmknld i/jttii mk Prig^ mHf^*t.mi^ tt
Culmo efl cabitili auc etiam longiori, tcnui, quatuoT aut quinque geniculis intercepto; adquorum
fingula FaUs lingjilaria, ut in omnibus ferc Graminibus, aliquouft^ue eum obvolnint, nipdicc la-
ca, viridia, ftrian, glabia. Faftigium occupat fanuula, laxa, i fpias ftrigolis, oaucionbas 8e nrius
fids comjpo^a. SplcaraiO iquamas Cmwahi aiifbc terininanc loagniculx* cipilMcesf faA tenuitacifc
tttJiea mtoSk. Fulhamix pnw^ Landtnum, in a^ereinter bmm oxftMmnMi iflfimn 9t G^-
tmph^duimi,kiKDmfyt^^
43mm Amimmh puhih ptfiim^ifiKu» ^tttJkmt if DBbdy.
ittiix, qaantnm ex (ioca diiceTnffC licriic, pindl & bteWbw fibrii «ionftaC, plancaiik tamen p»>'
rennem cffe conjeaatur D. Doody. Culwt cubitalcs & alriorcs, tenues, duobus tiribufve arciailisdo-
lud, oxid^uc folui veftiti, paujculaiu in iuovQO gcftaaieS| noo moitumfperlam^ purpuio-argen'
Digitized by Google
* i^io * HistoriaPlantarum.
ceam & Iplca^tcm, non e iptci»iqiuuno(i» compoiinm ad modum prxcecicnciuint (edexloaifti*
Avenafjearnm armalis, 'qaaram unaqiueqae cria pteranque grana glumts obvoluu kt ariftaea oon-
tinct, anftis prjtemiibus,' nonnihil incurvis, putpuralcentibus. FoUa ad rAdiccm & in caule
im i hirruu, in liipcrioribus hirlucics non app.iret in licca, oninia, brcvia 3c angulta potios quam
1 i.i, tvlonga; quxautem c i.rdicc cxcunt in iiccaanguftiora vidcnrur.
In pial(3ittcirca adcs Coniitis Cardigania: ad Twiinam Middleieiiz vicum.
Pflj^. 119'^. fro frxia Gmmhiis CyftreiJis Peljitscbu fpecie MJJe,
(iranHn Cyperoitles fuliis mMibus ttHuHms, fficii hrtvihm CMcervsttis tnhus tjuaSuirve tn fummittlt
cau!:i.
llxc fj)ccies ambtgcrc v^daur incer hoc & iequcns gcnus : nam fbka m iiunmo paleacea
cafTa ad hoc perttnere eam.argpic: atfpicxjex (emmibus oompadilcs, hnviffimje, &g|obuk>ram '
xu;\ :T in fnnino c.ule coaccrvatz, non exeuntes ^ foliorum Hnubus^ Jiec pediculis infidentesj
jcd ciuli unmci.ii.uc adnati, ad fcqucns. r«&*ei angufta, objooga, i radice crebra^ & Gramk
aeorum inHar nioHia. CWo pcdales, t^nues, midi, aiqiiieti^ eOMat. SLltiBeihu 9c modo A
proMgandi non VKktur ab aliis Cyperoidibus dificrre.
IneriMo HanqpAadiaifi prapi Loadinnmtnveok
t
QrmmCjfinUit ffk»fiHiM€mifr^§J^kig,
Cuilis remipcd.ilis .iliquoufquc fuitfa (picam producicur, ut fpica h linu caulis cgredi videataf
qi cuudmodum in Juncis. £ic autcm ipica iimplex, moUi& non admodum compaaa comprefla,
difticlia, colorc Callaneo, Incido. R»Ba, fbrma 8t cidfienmmodo rdiquis Cyperoidibus rcrpon-
i^.jnr. I loc Rcnus .1 D. Ncwtvn mihi primo odenfura eft, h (e colleduni in aquofispropc Orion Wcft-
moriandke vicum^ necnon circa Cbijjelbwr^. Habui Ctiam 4 D. Deody ; & exiiccatum vidi apud
D. Fliuiaa, qui primus illud oblci v.Uic ^ptur*
?(«. i)ti. Spaf^miumtccundumiMmiaiainofcniapoA noiiiaicens iiipflriQri sftats oUietv»- *
tum defcripfimus lus verbis,
Fibii^ niultis, pralongis, finiplicibus, craffiufculis, <i luteo albcntibui;, profijndc in limum de-
mi&i raduatwr. £ radicts capitc pluinna excuntfoita pcdalia auc cubicalia, ctiam loneiora, vix
finmndal} britudinet bevia, maiya^ nequc carinaca, fleque ftriata ut in ma)ore fpecie, mtus con-
cava, in acutum tcrminaia: IiKer quc aflbrgjk mn/» tere^ geninilacwj iblidm, infirmts, cufaicali
longitudine, vel nu)or minorve pto aldtudiiie acuartim in qinlnis orimr, ad (uigula genicula iin-
gulis foliis vcftitus, qux iin.i partc cum vagina: inftar cingunt, fcnfim brcviora ad (i!iu)nuim ulque.
In liiiimio caulc Horum lcminuiu globuli quacuor vel qumquc lubentur, quorummfimus pedt-
culo longiufoilo 6 iblii (inu egrcllo infidec, (iipcnorcs in alis railiorum (clSles non tamcn caukfn
utMiiqucanihiunt, qnoi^anta J.Bauhinodercripudiffert: SuRuni s^boli niem ftaminulb ftiireii
quib^ nuUamfnaxdiikineaGonftam, in(ttiore$pilubla^
• •
Europoeo noftro ertema figurl, (ive radicem, (ive fbGa fpcaos, excepta magnicudine, molcijm
fimilis. Scd quanruni molc infcnor, rantLini clficicia Ir.pcnnr cxiftir, inprimis radiic, qux- caliJa
& ficca ell, graco ainarone 8^ aronutico laporc linguam velliCiins. ILa lola, vel aliis niixca non
tantiim ad incidcndos frigidaBlinmoret peccantesfelidter adhibetur, fed 8c contra vencna aniimpt»
' inprimii uiuipatur, ab advcnis arqu^ ac indigenii. li^iemper uli^npfis locis (icut Iris, fed etiana
p(Olldlco&a]dr terrisgaudec dcprcflSs, glcbof^
}. ^certss Matunt radiei tttmart HcAnan. iftt CaUmsts grttnaticm Garcia: Arom. ghiil.
B.i,dlf.i%.il^m&^.J6ff0m4frm^iim,
Aooros liic omnibns par^ms oonvedt cam Europjeo, excepta &iM ladicc, qua; temnar eftfic
CompaSior, fuperficic crcbriiis gcniculata, odore & lapore gratiori.
Spontc (ii.i luxunat inMalaba»& infula Ztilan. Incolis Vaiubu & Vazumbo audic.
Tj^. I ; 1 s. Acl pl.iiitam jHficai Piloni didlam & pro Graminis (pede propolitam nota, /). Ba»
nt&cr in Catal<^ ViiiginieBDfiam pro Giaxtioli fpcde haliore tioilo GUdiiali lucet tripeiali flocibus
plaribis iniiiifflh exoiwcapitalc)- iquatnoib erampennbos.
Nardiss Indica Gcr. Indica vulgaruJ.Ji. Indtca five Sfica Nardi Park. InJica. auM Sfita, Sfica
Mmft» ^ 5f(M WiM Oita CB. .
Nardos I^lc. 1. 1 . (ani II Naardo, orbe Syriaoa Eoplmti oontermma, afiis y*fArfyf. Genea
niulta reccnfec Diolcoridcs cap, 6. qux varietates potius loco natali rolum differcntc5.*(iu.im fpccics
diflincta: videntur. iNJardi ituliac nomeii ( inquic J. liauhinus ) panicuia dunta.\.it pl.incr iiodic
«jbtinct, qua. bpica ob hi;uram dici mcruic. Eft autem nihil aliudquamcomacuni radicis caput,
exni.iicidorM;i itjliorun#hervolis tilamentis convoluus congcftum, cciiarc rufcRxnte, laporeaina-
ro, acriqiic i<. aromatico, odore Spica: Cdticar, Validiori. AdhaerCC JiBC coma radici digiulis
craffitudititiiy iaturatiusniftSf fblidx, led fragih: cft i;bi ciuoque nondum in nci vos divulfa,
albiaintia inveninntar: Cadiculi cciam concavij ilruuj piuicli^uc eadem radi^ capiLlaca: Ipi-
or enati^ £ibaide cotfipdaainr,
• ^ • Miror
Digitized by Google
Miroraatemquenqa»mtaiicpkittfW« poiuJ^ ctimflorum paftfls inlinue fiJamentis
nmofisobvolutx^ le oifTis exammamindtt eonfpioend« pn
Quicquid auceni i cpugncc Anguillara aliiquc, ego a:m J. B. ti.ircia alnfq.ic piritior.Siis BoMOi-
cis exiftimo noftrani Spkam Nardi Officuiarum veram clic & geauiaiin Antiquon.m Maftium
Indicam. , . • . • , ' •^r..? .;■
Fbrranfm qile diverfa Nardi generai fiid .uiicDm dmitazac iibi notum teft.icur Gaixias, iJ fc.
quodtn monte quod.im juxta Ganj^ flonom provonir, qui akera quHicnv parce Oricntom (ps-
a.u', .ilter.i Occidenrcni ; acl qr.cm Occldentcm fir.i oft Syni^ niukii rt^Mriibjs .ib ln.ii.T di(a j::.i :
nequc una pr.rlhntior eft alccra, Ipicamvc habctalia altera muJto Ipngiorcro. Nec eft qu^l quu
«imgteti pretio quo amiqiMtys tefte Plinio L ii;.c ll. «melMiQuv ini^-c lludeae nofham Nar-
Am naa eOe legidmam. Nam Indiz nunc apertte & Qooniia; fimt quim tcmporc Plinii
feeront, Scipfa aronuttt maiori#opia, minufque «dnkenKa jquim PRaii ecmpore .id nos adferun-'
tur, picnnJc &vilbri pretio emunn:r, ex quo in Indiascircum Aftic.im navig.ni ca>pnini c(t.
Magna cft intcr cruditos qujtftio, qu.t paxs Nardi ««>v( fit. Qyi»lam r.vliccm efie alfirmanr,
quidamncRint PrioribusfiifFiagamrGalemis,r. Antid. 14. 'o'Arl^^mx9r v«/{AnuJui« UtjHn
Poftedores Diolooridis antontatem oppohunr, dioentis, P/w» Met /f)im*te»iammllte,tMmco-
mofaf, tiim fibiinvictm eoiwcliaas. Dicendom, (pic.is dici c.inliculos multis cjpillaceis foliis obli-
coSj qui quamvis mciices videannir, rcvcr^ non lunr, fublunt cmn) radicula: <eu hbra- quibus ali-
mentum attrahic planca; atquc lias voac radices pioltondcs & .1 caulibus diftinguit. Intenm ca-
hanc plantam caules emitcere iiinima parte Ipicts^ aut paniculis onuftos, ad modam Qrami-
antiisaffinium plantanim, iTunim^ dubium eft.
Nardi Diolcondi vim habent calcfaoiendi, exiiccandij urinifque ciendi. . Qiiamobrcm & al-
vum epotas liikre, & appolitasex utcio fluxioncs fani^nque compciccrc. Lx frij^ida vcro potas
naufex & ftomachi rolionibus auxiliari : ic<5mquc iis q-.u a hlatibus cxagiccntur, hcpaticii^ 'sAends
acquencphritids ; codas vcro in aqua & pro ^omento inicffibus adhitiicas vulva: inliammatiDnibl»'
ftdMberi. Facere & ad fuperfluo numorc redundantcsoculorum palpcfaras^ dnm i[>fa6lia aflrib-
(;unt5c;cnndcnfint: Qiiin & ficcasad lummovendam graveolcnti.im htimciKiuus coiporiSus uti-
itcr inlpcr^i : Milccrieciam ancidotis. Porro ad ocularia qiioqnc mcilic,imcn(.i ulquc ad luminum
larvoi^cm trit.xs &cum vino in p.iRiIloa coiifoi ni.ii.i.s v.ilc iiovo non [iiv.i:o icco!k:i.
Nardi folium Plimo pnncipalc eft in unguencis. Vanc aucempneparabatur Nardinum unguen-
«nm at» Antiquis, V. Dioicondem. Vis aucem cfus attauittto en, aafc, exterlbria Ac min^fa^ia'
kiiiiormn, 8c caleEiAona.
In montis amoeniffimi & cclfi, herbarum lc(5liorum feracidimi, cui idcirco nomcn Horti Dti
im xifiri m, fcpt::m plus minus mill. a Gmge urbecula diiEti clivo qua ad mcrkikm mar^ve Medi-
ten.inciini vcrj^ir, ha-c ubcri provcnm erumpit, mutcidis & udis tradibus; inHma r<i<//* pufilla,
cxilibus Hbris duns &: raris, quac fubliinc Ipicatis comosi^quc tomlis, mimlnum digitum crailii, co-
lore paUeicentibusexiliiicOi rcrepalmum alns, non vakic mucronatis, fcd quadanccnus per excre-
ma recjiis. Afo flft fiiidi* riKtdOj juncoo, vix pcdcm alto, numerofo, quod ab ima radice or
tiim trans fpiceam comam imum caulem ambiencem feie exieric: mulca^que plantz qmfi uno cefpi-
tisambKuamplcxacunius efhgicm pr«fe (enmr. Tota inodora eft pratterquam cipillamcnca fpi-
cea, qu.r nuilto cr.rHiora quani liulicr lunt, oilo!e mufci Qucrni vcl terrcftris, cui icmiiiicrt.i
huiiuT iidcruiitur comola capdlamenta : c quibus B;r.idlis .ic niridus junceus culmus Klpbx vo„ttJc
nun Jifiimilisj ciibitam altusexit, a mcdio cujus ad iummum alcernacim funcadmodum cxiles her-
baoea: ^ili^ur* apcolis c oaiycula aliquanmm Scfaoenanchi flori, autdeHocdcend Geranio aut Co-
iykdmunmuibui. •
Advflrfiriomift aatt>rfeus.Natdo Gangjadi Diofootidis pioifamr qaadrate wdemr.
Fig. I^i;'.|m S^mjmeCetjMMit rep^ii Brsflkiifii aJJe,
■ AtmcilMt Fifeitit f.i$^. txfi» & defcriftiMim fnffU,
F! res Kmc Inik cx diveriis caulibii"; cx lurco albefcentCS fert. RaJix, (}nx lonf^i & firmcnto-
iaquaii clV, conrrita odore eit radicis Pctiolclim, gultam perquam jucimda & aroniatica, tcnuium
8e cali(larum partium, utinccr radices apeiicntcs haud pofhcmum locum mcyeatur. Incola: re-
ccnmm fotiorum iiiqcum iliter dccanrata habenc anndoa» vomitijmaue iicuc noftiates ibliis Alari
eolhlGitailt J9. Afini^{nOtal(>go VirgmienliiimlB
bkitiliBr hanc 8c Cotyledonem p.il.iftrem noftratcm.
P^. t%%$. Ad flntm Capitii Xli. rfV Giadiolo lacuflri aJJe,
Nos plantam hanc ciim primo eam invcnimus qiiam pocuimus accuratc dcfcnplimns his vcrbis :
Subaiplscrelat, plurimisjfir*rina|ulculis albu in arenas demifits, iaporc nullo prjtditis. JWm
adradicem plura, duas drciter oncias longa, angufta, exnemicatibus reflexis, duplici incnsiecun-
ddm lopgicudinem tubn excavata. Caulii ab una radice affuipc unicus, pedalis & alcior, teres, m-
tiis concavus, puivuiaii;cn<, foliis per intcrvalla longiora veftitus: propc iiimmitatem /Z»r<j geftans
pcdiculis bievibtis, tenuibiis, c loliorum linubus e.vcuncibus iiiluicntcs, oelo aut dcccm, plures,
pancioi^ve, rariiis difpoiitos, pajlidc purpureos comileoive, d- cubo limplici in quinque legnien^
opMfbs, quomm duo iupcriora anguftiora Sc liirftim reflexaj infcrioratria lanon iBc coacavi.
Succedir vafcohmi fcmin.dc maiulculum, femina mnis concinens pluruna, perexigoa, purpura-
lcentia. Sr//«viRRiedto riore, &. ftamma purparanabm apicubs dioaaca. Calyx floris quuique-
partims. Repk luec planm ilageUit cmifii Fragm»inodoi
/ ' Csfftrii
digitized by Gopgle
HlSTORIA PlANTARUM.
C4[faru Pert»Ue£ foli» CB. pAtfmt^ fiw Ttflut iMtetioMnm J. & TdtfUim DiifiarUit^
FimH CiiA.<Uft*m /■fc<* Gee./Migtt fivt Iqtmimft Park.
habet crafldmj percnnem, longam, iqualcm, candidam, tenQi cortlceoWu^flam,
run, led vetuftate l^otxwem, capitc extiibcrante obaernimum vetuftorum amiflionqpi, Sc
vorum quounnis eruptionem. Plures quidem exeunt ab radicc rtmi, Hrmi, teretes,' larves, %iica-
tcs, Rcniciilati, fpontancx Portiilac^ (imiles ; fingulifque ^eniculis /e/w utiinque adharrcnr uncia-
libus pctiolis vcJ nunoribus , crams , fbliatis , Aarantmrum petiolis quibus folia iiilidcnt
iimilibus, mmoribus, atquc anguftioribus bina ab coiiem ortu ^projcuncij , c.irnola, craffa,
litvja , effigie PortuUca: , lcnta, liicoola « ad ooeruleain quoci.inimodo vergentia , ob caa-
didaoi drpersineroi qua dealbari Yideoliirex viridi, dN» rai^pein latiora & majora, ut lan
fint undas duas, & longinidine li (upetent; drca ramos decreficentia Portula cxparia^ fic in
(ummo minora. E fouorum ortu & caulis geniculis brevet bini j>roducuntur petioli , drca
fununuin c iTieiiii» r.amulorum, in qviibus pi imum vindes ctrjmAi, rofundi, panim nblongi
iniidcnt, eiecti, qui dehilcetKcs alba foiu uiterna exletinu j3atuin« numero quinn, ficuu& extcr-
na illa continentia calyai vioe, Gorymbtun cffiriBaifc^, plttibw CRXieis, oblongis, intennediis, te> *
nuibus fismmtkta capitads produdis« ex eorom oentro caiKundetn exoedenQbu& Starainaqtudem
ilia primum crallo capitc, brevt filamento (iint, dim flos parijm hiat & cavus (onfpidtur ; at pei^
fe^ioic florc proiUicnnrur admodum ftaniina, cjpitclia fcu apiccs mlnuunf jr ; atque interiu foliola
fioiis candida croceum ungucm, dimuiium folioh occupantem oftendunt. Floribus marcelcentt-
> tKisatcjue dccidennbus petioli reinancnt, CiU^um^ haheinM, data^ parvas ftamimbas adhacreni»> '
neodbu»: Ac perfideiMe fo iiliqua» Rapoaoi filiquam amialaiu^ /«mhm ;eieanr,'petiolu$ iiNor<
qaetor & (iliqua debrlbn nutar, vireroais, lcvis, nitida, circa extreraini oafla« atque pilum Ii»>
bens, a quo vcluci lin&r quiiic|ue pcr longuni deiluointui , quibus (iliqua jani imRllitaBOQI flC fi^
dtaceni adcpta dividitur hians, lcminaque dcmittens oblonga, plunma.
Junio & Julioftmt;, 8e fiUqaas imfe^ Attpifto atScyawbcl men^e perHdnir.
Sapor pJaocxamarus, paiiim acnmonis oflereM 0aft% aoii miiltnm a Capparis vulsaris (apore
alienus, unde Cappans nomen d tnditttm. felif alatis Fabc fblia unitarf Tideretur, ahi
F.ib.igmcm Jixcrunt. •
Radicis lapor acerbus, pariira acris, ad anurum inclinans. Foba vero nugis amara. Ob ama-
rorem ad vermes necandos apud Syrotin a(ii effetradunt.
In Italia 10» rudei atts fponte na(ci pethibeair. At im nuUibi ia ItaJia (poncaneam ob^avi-
wa^ nec ab alio quoquam hde digno oMerraara ,
P^Jf. I|l6' fintm Cafitts dt Acantbo a4d<f
AcaMhmauticm Bte]rD.Piodl
P^. uJtm^ AA Ctlf. J* LtetrtefttaU aJdtf
'• LBOBtopettlon capitMim Amcricanum Muntingio in Hift Flant Bdg. de£;riptum & dej^umj
UK}.pag. ^6l. * . .
^'S' ' J ^^*' Ad fntm faginx aJJe,
Uac planta umbcllifcra Chinenlts foliis Sol^ £duopid, ladice PalHnacae, (isu GMq|%,
S&» JXTtatmik Rthmfett mlci ibitur. Qui ex accurata ptancae ioone i China ad lUnunSoden-
tem.mina, foliis longis, anguflis, acuminacis, altematim diipofiitii eam efle lcrifaj^ floriBiii •Uai^
penMpctalij, unibclUns.
P. I i^o. Ztdcartjt lon^* iu&erut aidt, ' •
. Celebernmus Vir D PduitB Hermannus.in On. Htrt. Ltyl hanc plaittni Ziiwberil ba&ln
Syiveftris Zerumbct Carciae nomine, plcnc & accurat^ delcnbic his veibis.
Spontaneo prorenia hixuriat in Sylvis locKque aKis umbrofii infiilc Ztjlmt, MalabarCj cacera-
njtTiqtic Oricntalium rcgioniini, Malab.iris Kma, Zcylanenfibus IValmgbarM, hoc eft, Sylvc(lre
Zingibcr diduin, cuiiis r*^//* prilonga, brachium crafla, inzqualts, nonnihil deprelB, cx crcbris
promincntibus tubciibus ceo apt»pliyfibus per genicula ju|i£bs compada, alba, ntmnunouam fla-°
velccns, carnoia, fiiccuienca, teoadbus cnffionbos filamencitiiKeiti6XU,,niod6in ibli luperfiGie
hn^cns,modoahiibdenu(h,.paud(qaeaIbencliasfibi1scapd^ gtilHs aciiianaiicancis,aromatid,
ad Zingiber acccdentis, (co magisterreftris & inioib gr.iti, odoris fragrantis. Ex hujus tubercults
criguntur eanlti (elquicubkales, craifitudine di^iali, nerbacei, deprelE, viridante medulla pleni^
quos altcmo ordme^bimoadfiaiiiiiuma^ueT^uncyi&i (pithamam longa, tres, qaatu6rve tranl^
verios dintos lata. in mucraneni abeonria, ^abra, poJita, akera parte vindia, altera in
viridi pailentia , fulcica ^jtedidib ciallb breviHimo, qui lato ac foliol^ (ii6 prindpio Arundi-
num Graminumve ritu ciulcm invoWl» tcin nervum per fblii longituriinem cxcurrentem termina-
tur. Hisin caulibus /?<ir« nulli confpiduntur, (ed ex peculiaribus r.uijcum tuberculis, veluc inCur-
cuma crtaifqiic liu|us Ibitisaromatibus, lingulans crigitur (capu^, pra-longts ahquoc foluceis fqua-
miS| (capuin tlridiflimc ambicnnbus conte^is, apioe ia obloogo-rocuadiun, (quaraaaim rufelcens
capnr, ex mulris obtulu fbliolis imbiicam modo iHermibas canftro^Kim, (aftigiato ; ^cujus (qua-
nurum intcrflitiis prolilic yfcj oblongus, utplunmum pcntapctalos, Curcuni.i: an: Zinz.iben fimiii^
petalo iuperiori oblongo, pcllucido, gale.r mftar eraftoduoous infcrionbui cuntormibub inftar labii
protcnfis intermedio tlavciccntc, Imuato, ad margmem finibruto, c.x angulhi cci vicc inrotundam
iacicudmem ditfufa Huic demum ligulx inftar incumbic jpctaiura cralium albidura, reiiquis an-
mftioit craffius taraen 6crobuft{us. dehnensinpaiviini, knter ioflexum roucronein. Hb oroni-
Dus maroe(centibus (uocedit va^cufum pom^ trigonura, conrinens in tribus locuiamentis ftmina xo-
tMnda, (u(ca, Canns Indica; paulo minora^ cateroqui vaid^ fimiha. Cukuraro poldt candem
qoam Oitcimia.
Salc
Digitized by Google
Salevol.inli oleolb aiomatico aSun iarc liu).ii r.nlicem imcr alia probat dcdill.uio. Tianfmittic
enirapcr Alcmbicum aquam fragrantem cum ftiflicicnti oleo, cui, ii reccnsfuent dcfttliaca ihi»-
tatSal volatilis paucus, fornia nivis aut Camohors. Hic in fpintii vini folutus, condicis, eleftna-
riis, alii(vc dcbiti rcmixtus, acidis ventriciili cruditatibus 6c ex iifdem obortis fl.uiliMs ,ic dolm ibiis
mirabiliter conductt. Idem (ed cum blandaalvi defcdione prxftat liiccusex raviicj rjc nti exorcfl
ilis. Confciffj, ficc.u.iScin farinam tritaplurimam acrcditiem .imirrit, qua rationc conlicianrur ck
ea panes, quibus annoni duriore vclcuntur Indi. Mualaeo Iquaniati capitis intcrlUcits inkcrens
aromatis fanius viitucem nonniliil i«dolec« tc EHyerea douirailb & dehilieuo vemniciib cenlenir
udlifliina. lht$mm»Bimmmm, ' «
JmKm FUrUmmmr CEFlrod.
C.E.
RaJue eft candida, geniculaca, iibris plurimj|adhxrcntib;is ; f4«/« palmari ternis, fmoLCis,
oblongis, acucis, duobus cauiem (uperandbus; cutus iisn\mo Im^ulis pcdiculis, qui quini fui^ a!-
ternacim fSai fiiGcedenKS, flores ( qiios non vidic CK) inlidcncj quos fni^ KBouni cocuodi O-
robi Crerici maRniCBftne (equuntor. *
In 'aiuftrftos Helveuecircai ooeMfanta Ereoiicanonimj &in moaie Fr^i^ad lacnm Hltti Lup
ceniatum. ' ■ ' " . *
Qa6peittneac hacc planta ob delcripikMiis miperlBftioaem nefcimus.
F<*. '?44- Hifferix Tiftris fuhjunf^atur, * ,
Betre fivc BtttUe j. B. betre five Itmhul CB. Betre, Bttlt, BticU j^c HitLie Patk.
Planta eft anadendras, arboribus (e implicans & drcomvolvens, eafque fcandcns Hderi: mo.
do. Folium, dcfci ibcnto Garcia, fiir.ilc ^cic Mali niedicx folt^, oblongius r.unen fc percxtremmn
ardius, vcnas (ivocolii» pcr longirudincm cXcurrcntes h.tbens, amarum. Fab. Coli.nina, notis iif
les medicas Novx Hifpan. Piperis & Becelx foliorum diiFcroitiam oftendic, Hoi-um foii.i, mquic,
quanquam inter fo m,ignKudtne vix diffcrant, iimilique modo (armentB arbores Icaiideiiribus ha^
reant, effigie .uquc .iliis non p.irLim disjungi videncur. Piperis cntm fblu, qu£ non tribustaoribn
(ed quinquc nci vis pcr longum folii ferd Plancagineis diftinguuntur, carnofiora & foluliora (unt
foliis Bcclc, magitquc .id ovalem hguram acccdentia, & indc in acutiim deiinentia. 9ttU vero
iiidem nervis tcnuioribus nioUiora flcddkariora func admodum, & circa pctiolum latiora^ aiq^ein
iiimmo iinuofa, uc ipiiusconipodikqtiim ullam Ovi effigiem expriroere vidcancur.
Folia qux pro Beth fiDliis defcribit J. Banhitius, circumfcriprione tt magnitndine cnm Hfiaceii
pnlT^ncconfcri i.rotund.i.nifiin mucronem uonfcnltTi (a! mov Hc(inerBne,glabrajncrovirencia, tenuia,
Pot.imogitonis modu, nci vis quinquc aut (cpteni, pajtiin rccti^, partim ftnuatts, ad mucroncm u(quo
excurrencibus, pediculo unciali appenla, laporCanMmtico, tenui ; .m.in(ii ne(cio quid arenoii liib
dennbuseile videcur. Cmfidtrandmm mmm fn Bttd^ fdm Vaera JefcTtbnt: nam ^uodad fi-
gm-mm emme, tum dtfcriftitni acairattt CfAnMM, ttmjmirte Ch^mm emtrmiiri efi.
Folinm oi>tim(;m ccnictur benc macunmi ookcc lolvefoente. Coimin)pitiir lijeftns i plante
collertum diutiUi in.uiibus cra(Sctur.
Fcrt fifrrr iii Maluccis inlulis frut^umquendamcoiuornim, Liccrtx c.ind.r nmilcni, qucm ifthic
edunt quo^ibenc illis fapiat. Bontiiis fru^m fcrre icnbic Ptpcri albo Scoblongo limiiem leu mavis
caudam Gliris refvrenccm, r;uem Malaii Sirii ^« vocanr, dlque prapter raricacem, >n long^ nujori
exiftim.uionc qtnmiplliin io\'n:m Bttele. Scritur vicis modo, adduncurquc IVipicss & pedamenca, pcr
qii.T repenslb (uUincat : Qijidam maioris tju.rftus gratid Arecr arboribus id maritant, atqueicjpui-
clterrima unibracul.i conlicuint. Inoinnibib Indix prorinciis crcfcir, (cJlocis maritimis, HOn mO-
diterranets & a iiiaii procui rcmotis, nili ex illis in hajc ti anstsJratur human.i induftria.
Vetuftiorcs Bocatrid pletique Beile cum Malabathro feuFolio Indo confundunr, quxtamenplan*
Cc funt divef itlSmz ; unaemmarbor cft (iirre^a, te(te Gaictai alccra (candens & adminiculis egens.
Marunno cempore, pomeridiano, vdpertino, \m6 eaam' noAumo .Becelam manducant, eam-
qnc continuo m.inibusge(bnt Tndi . Scii ncc limplicitcr Bcrela ut-.inrur: nam mafticaci ani.ua dc-
prclicndifni . V ad mitigandam hinc e|us amantudincm Arccam atitnilcent & calcis momeutum,
[ Arccun c l > .n Bcccla- folio involvcntes] ficque prarparatum fuavinfpii efle lipons affirmanc
Alii Betcla: Lyciutn adnuioentf dimres ^ponfttioresCaj^am de fiornCb: Ahi lignom AJoe^
Molchum 6c Ambarum dnerioenm. ^ic aucem pariitum adeo 'foavb eft lapons, orilque hafitum
adeo commen.lac (u.i (lagrantij, uc pcrpctuo fcrc illud m^fticcnt opulentiorcs, tum ctiar.i alii pro
facultacum raciooe, camedi non delinc qui Arccam cum Cinnamomo auc Caryophyllis mafticenc
HxcGardas; ven&m aUi qiuinlndiampercgnnaci Aint&itineraria con(cripterum, Indos camoptt*
lenoores qua m pauperioresArecam iolam confiraaam cnmtuuiUD caidsJBctek (oho involtuam inoi
iniicientcs pci pcmo mandocare fcribam,quod adeofuavem hafihm etpirat nttetam condaveodo«efiio
rcplac Prioicm illum (iiccum cxpuentcs (quodtamcn nonnuIH non ficiunt) qui avencntvidetur
\_ color illc At clx debctur non BctclxJ dfiiDde aha atqi^e alia tbltaiimili niodo prx-paratafiibleqiid^^ '
Innuint. IIuc ni faccrent Indi'eonni orls halitus mdliiiteret AsBontius alTcric, quodfiquts une
tuodo (quodixpefic^ his ucttur, conodunc dente^ unoeos «ceidere facnn^: n<Nri «go hic
jovenes qui 15. aimnm nondum exceflere camon plai^ edentiili eranc ab ufu hujus (blii fieqoentiorL
S^lenc aliqucm dimilTuri, auc ipfi ab adftantibus difcedcntcs his foliis prxp.tracis plcna burfuli
ferkcj abcunccm honorare. Nemo aotcm di(ccd$rc iiiibncc, doncc Harc lit donacus. lUud coun
dimifGonis mdicium eft.
Oneriim opulencioresabquos adinri hoc£<rr« mafticare.pQ» morc habeiK« uc odore orisanimara
commendent Siquidem apud eos (bmmx incarilicatis eft odoratum non habere anhelicum , iti'
uc li tenuioris fort.mx .Tliqiieni cuni potcntiori fcrniones conferre ncceflc Ck, manu on appofita lo-
quacur, nc rcccr aliquis odoi* alccrius nares icriat. Sic eciam muliere^cum virts congrefturz, Bttre
maadunc antequam ooUoqaantuTj eiiftimancque adblciviam fimiimunedeilkcdiram. Indc m
Zszs»S| Tifiuaoiiibus
Digilized by Google
lyi^* HlST, OB.IA PlANTARUM.
V
ifitacionibus & mutuis (alutationibus 'RctellA ipfis in nranu cft, lumgi.i benevfjienfiT fignificatione,
ubique ca offertur cumcalce & Arcca in catino Iignco qucni ad cum (crvanc uluin. Poftpran.
«lium praccipu^ manHunt ad avcrtcndum ciborum fallidiuin.
Abuiaeie aucem fblentabciusuiu interdun) m tinere languinc )un<itoram, & in quibufilani ieiii>
ftio<feRinindi^us, &c .
•Rm*. GmRivas confirmat, cor 5c ventriculum roborat, flatus difcutit, cerebrum & ftonuchum piirgaf
cum Carddmomo nianc a )C|unis prxmanfumj orifqr.c halitum (ut diximus) cniendat^ licntcsta-
men cknigrat, imo, feftc Bontio coi rolic dcadcic l',n,it.
Lufiunorum muliercs In<ios muutx eundem BeteUx mandendc nioxem habenic, dim fax ea
^ricam^ Aicooftaie podearfaimanr.
♦
Mb/cuU Brafiliiifo fifim fme jiJftnL' Smu hbucgt* IMt^ Bttre Pifo. Piftr Imgtm
Msrcpr. Ptf», . .
Arbufaila cftquatuor autquinque tintum pedes alu, e^ce reAo, nodofo, digitum craffo. pal>
]idi vindi. Sc per totum ponoulis albis tnaculato. Supciius ad .lii ]i;ot nudos lamulos adipildtur,
itidcm nodo(bs., 5c eiufdem cuai caudioe oolons; & innis fi^lia, ad qucoiliba nodum unum, quinque
autiex digitns longum, lingnxf^i, pallidc viride Ccu Havclcens, lupertus Iplcndens, Laurini folli
craffiti^ Jnlum item unum ad quemlioet nodum, unutn aut duos dieitos longum, pennam Olori-
nam cvciter craiFum, /rwn) ferens oblongum,^ fiiicum, odoris valdc tbrri] iiiAar Zinzibcris, [Pi-
porisloaci f6nu&, fe^inlipKium & miUiiisiiiiik penigue Pijeris ftirpi iamiBntis, c.v.}k &iacie
externa fnnyiiiiu eft harc afixilcala ; diflbt qodd folio & froAu lit paulo grandiore. P.- . . ] Lignum
^udicis intiisv^ft ffnngiofiim. RaJix .-romaticum quid fpnar, & Zir./.ibsns pFEftaiDtimi lapor^
• colore atquc odore armulatur, prxbpuc li recensfit, tunccnim dignitato iiii vixccdii;
Foliorum & radicum decoftum a>licum dolorem (edat, dolores membrorum mitigat, ventien
iktibus turgidum oompooic, pedilmque aimorcs ex frigpre natot amoliwr. Idem pneilaat lialiiea
tc fbmenta ind^ confe^a.
Frcr-.i^ns eff niniin rylvis, t\:m in iudenbus urbis Olindr.
l\xiff hanc Betjn alu: adhuc, tnCBr qius eft Bajt ioemuu, m falcibus ruperiuntur, |uhs graciiibus
9c ca^piis hQQioroiii modocQingpftifc
Pig^. 1344. p«jf fiaii II. «Ur,
Jdtnm4i IV. Klbaifc Ajpcriir h^fftau,
Frutcx cft arbordcens rMiict duro8c nodofo,* faturc viridiljuri maiore, czterum non diffimili.
Fruftm five Juli podiis Piperis longil&mi non qualirates lcd unciim formam anmulantur, & caudid
adnafcuntur, fciM magnis hngup figura, acuiiiinatis^ nuiic altcn^atis, nunc iibi fic Julis oppofitiL
Radice eft ^jiamm^tf^-^tfdl» ^eciBnim cfficacti fimili. Folia erobalneii&fbmcntiioonQraaneans
ingidos in ufu exilhuu.
JmIhitmM 111. Pifm» Atr^m frutktfetmii fpeciu ejfe vidttttr.
Vl^.tMdtPt, Ad btficriiim Umtmoemjrtntrit CXvLtidiif ,
Ex Caulogo Vimnicniiuin r>. 7*«». •
Cojpiisillud qr.Mpro llorc vafculo (crainali inndcnte haKct Parkinfonus, nihil aliud cJ] qujni
operculum ai^iutum umbellae autConopxi fbnna, quod v<!(cuIo ab iniuriis acns C cccli dehcn-
dendo infervit Vaiculumiera. quinquecapfularc (quod extrinfecus afpci-um ell^ ftapiinulisbrc-
nbm numeraiB aftc» flavos geflantibus dngitur. Hax un^ cum petalis quinque ^turato purpureis
Holoferid S. ▼dnti inflar, quc inter (Tngulos Operculi angulos cxfurgunt & inBexi illud operiunt
(unde rcfiilut figura Ephippii niuIiebnsSevli liitulis) brcvi deciduntj icmancntibtis quincjuc caljrcis
KO Horis involuai foliis; unde corpus rdiduum, l e. . opo-culum cum caiyce & vaicuio i^giua:
Parlcin(bnianx nonnihil fimilc, apparet *
In frigidis udis &c paluAribus rpongiolis inter OxyOOCOBI OCitDr.
P"^. I34J- Ad fntm pj^. & Capuu fefttmi uiJt,
Hancplantam Jac. Bre^nius in Proar. Alceam India: Orientalis frui^ lappacco foliis Ribis vo-
cat^ & ^ ie in Cent. prima maic iubliomine Trifoho afSnis IndiarOdcntalis dclcripum icnbit.
Pag. H46.C«.IX.
HujiBheilic CaiiGiKoamine pkaiovem deiicnpioaan ^
Vires ejus adventb ▼enpa oddinit
fnem Htrharum anemaUnim fd£,ii^. aJJstur,. \ *
W PUm» f€mtkm tbdammfilim^^tfUiiim hngOk Epli.Gcnnati. A». ^& 5. Oifirm, 197.
Uxc in 2jevlan infula (entibus & frutidbus fe circumvolvens pianta flori paf&onk Hediene folio (ea
Clematiti Paffiflorx Hore luteo Muntingii (qui fblia, caprcolos &ciu!es) pcrquam relpondct:
quan(]uani viticulis capreohfq, multo tenuioribus, atque fbliis njiuusdunb,qui eciamacutiora&lit;o-
Janiniodo denriculau apparent. Flores oblongdsj Cibulofos, anguflos in quinque (ohola exeuntesj
J^junuela Qonaa aunulos icd nivoot, & ob iacinias tenues ia iibras piurimasj iubcdiores, cri^, divi»
tffiiG iadiaioi el^efla djgniflinwa fiwc MBOti
t • *
• Emhm
JDigitizeo ^jQOgle
i • - •
EsJtm fMg' fnem Avomdfarum atUfintur Kj't -yfgjfptiacum foJtis valele longithfiti CaB>JC#>
ii Alpini. Ka!; t^fjjp;!.tc:im ;. Alpirji } h. ^^^pttacitm Pdrk.
Foliu condac Daucis> AjnEx foliis proximis, fed valdd longionbus, tsiile uno, non omnino reda^
iquotres quatuorve caoliculi exoiiuncur, qui redi iurfum Tcruntur, quilibiitque iplarum mcaoi*
mine fcapuni quinque nnc plunbt.s h:)Iiis Ch jrnxptc)'0s pruimis« . ac deonu^i in aroum recurrvisin-
clinantibuSj conriatum lubot ; (alla atqucacrifaporc.
Dubitat C. Hauhinus aiiiion hxc pl.mta cadcm iic cuin Pfj/Uio mmort a fe in Pitldiwnoddlcripttlf
cujus iikifco defcriptioncm, (juia in lup^noribusanobisomilla cil, fubjiciemus,
, j?*ijxefttenuis,oblonga,rubaIbn.la, fibris pauds capillata. /!«m«/«remipaImareSjrotun<:ii,tenucSj
nircfccnte?., in ccrram recnnati, in fummo in minores divifi ; foliis brevibas, angnftis, binis (Ibiexop-
pnlito refpondcntibus, qux alb fiibjiciuntur, aliquando tcrnis, nonnunquam quinis luiiul jundis.
KilhKiis c.tiiicula Iqiumata in/iacnc, quibus utrinque foliolum unum» (aliquando
plura 8cimp-ui longitudmc) parvum, rccurvum, & pcr matuntacera ri{^uin fubjiatur. FUfcuUt
iubet puiiilo>, alboi, pciliccllis inh.vrcntcs, quibus icmen longc vulgtri minus, (ubrugrum, rciucen»
fuccedit Aucufto tiorens in horto coUegiic C. M, 6l iemen Pisvrio «oeepit Gtttm robfi 8c alhi
* noniinej Heyddbq^ Bvfitr rubri appellanonft • '
Tlanta laUari» Africana Vmi fruBuHHt fneu Breyh. Prod» 0
Brejn. •
PlaiKa iurc rarl «cque peregrini forma pro catile magnum fadc tuber, dnereum, vald^ tumidum,^
rotnndum velturbinatum, Piniforme, magnitndinispiigni°& amplioris, quantumque exalpechiex-
temo colligcrc licuit c.irnofum, miilti?H!>'-!s fufcis .ib inia ic.]z ,ui!^tifHoie prndeuntibus hrmacum.
Ramos pra:lcrtim kipcinc prot:udit copiolidtnioi, dciiie in o;bcni ccniatos, uncias cr*, vci ad lixm-
imun qtiatuor Ipngos, digicalis lernic crallicudiiiis, facurcque viridis coioris, qui |uxta fiimmicites
itiagps craflelcunt, atquetuberculis anguloiis vcluti Iquamulis per totiun a natura ica fbrQiati(uiK,uc
nonaliter appareant quam (i Pini frn^us eHcnc immatu i: in illoruni fimDiutaHbnsfalkilaqtisdant.
angufla, digicum tr.in(vcr(umpxnelonga,-crAlIa^igida, in fuperiore parte canaliculata, atro virore
picla, Titln inali aphylli ab Irapcratodcfcripci, limillima conlpiciuntur,lactefcencia, licut ctiam tota
^nta laitci ubLTtitii alimonui ditti iic. Ethoc, inquit Br. quanmm ex Pbnta (qu.v an aii.ilt.t vsl
primMro gernuuans me iacet) ajque iigura iuis dcj^da colonbus obfcrvare pocui^ namque plui'a non
ficuic.
Mttbsnica Aialiitarartmi Nitt^haU ZtylontnfMmt Ltiium ZtjUntcum fuftrbim vulgo Hernun.
CacApp. ,
$liffineOir1i9ec pIantar4///f«obIongaj exroQifidononfflhil eoinprefla,rormianconcmfen liceram
r.cxduobus qu ili br.icliriicohxrentcm, refercnte; fbris flifca,intus albd, carnofa, guflusamarinau-
lcoii,c cun:5 fiicJio lujvcriori angulo prbdcunt farnienta herbacca, rotunda, nodofa, ramof3,altitudino
trium quatuorvc pedum, qtii vel htmit ineumbunt, vel vicinas.^rbnrcs lcan.luiit, varioquc H-xti il-
las comprehcndunt. Cuilibcc nodo adliarret folium gUbnim, planum, poUtum, latitudine duorum
triumve digitorum, longicudinc vcr6 propc dodrantali in loiigurri,rccurvum capreolatuin mucranBOt
dciinentia. £x funiniis ramis, aliquando etiam fblioryin atis oritur podiculus, iiiftiiii^ flcrtm nu-
duni, otlorc quidem vacuum, fed ftrufturae raricate & ooloris pulchritudine fioresomiMS quos Zcy-
Jona Milabaia fuppetunc iongc lupcrantem. Conftat vero (cx-^gufiis /cmidigituni iongis, clc-
gantillimc limb! latis pctalis, totiaem apiculatis fttaiumkm,ii.ftjli intOTiiedio tricufpidato. Priiuis ab
cxortu diebus in viridj flavelcit, & FritillarixritujHopendet,^eluncexpandicui; eju^iepetalaj fif^
inina&ftylus iur^m recr6que vercuntur, & fenftm in aureuffl, cand6naueexqutfi(illimum coccinc-
um colbrem (acarant His omiiibus defluxis pcrficttur ftnmuarimii, ampucudine Nuds Juglandis, feb-
. rcftundum, tiignnum, tncapfuluc, quod in tre^ coriaceas teiMcei nwmbiaiias dehilot^ t«miora
/aiwiw*';» parvi!. angulolis rubiis duplici lcric difpolitis.
' InHoicisBeveriiuigjaiiottEageliaiiohaa^
Hippcpbaei /IfifruiB/ir^tH^lklblkti Jht Sfina fur^atrix j.K Hiffofbetjqmiufdam''>
S^pirgmixAiiipui. C.B..ltm SimmmMiMrtkmOlMfi^
Hippophaes (inqM Anguillara epift. 8. ) ^bulofis Peloponnen maricimis, qux nunc A/«rV4 ,
dicttur, oricurj cujui radix ob vehdhentem vm^urgaudi quibuidam (biiuepurgancis noniinacur*
&iffiiicex eft ^nis durtflimis, (pargir (e in comam rorandam, albam : fHui Olex longiora^ anguftt»
ora 8c tcncnora : ncc florem, nec tnidum ndi. RjJn ei piinio longiorcs la^telHnfilCCaiB uaJ^Bndfli
fundunt amanlfimum, odore gravi : Similcni pl.iiuain 111 itaiw non repcri. • •
Parkinlonus Glaftiridam Hon. fklli pro IIipj»ophae Diolcoridis habet.
Hippoplu:ftum quorundaiu Dalcchanip» ex planca licca lita iniiila inifla dduieata, quznam
flSrps & neldnM» Eddnbpos nncaidii «pbuiaam J.B. foite EcUiiopadaCieiica BelbfuiBf». #
Tag. 1577. Im. ;8. D.Jo.Banifie^ Nuccin Regiam Virginianam primam C.B. qiii fbrrna 8i G- •
pore parumab Anglicis diflcic &c eandcm laciccum Nuce Juglamli Virr'iiucnli alba \ ligni
colorc iic dida. Hanim^aiLr liuit fpccics forma fic puuminis durinc ditFcrcnccs qucmaiiniotluni
EiKopxx. Hxc nux cft quam tfje ptcbcr]^ feu fKral ^itiurp pm vocant. Ex hisnucibus lac
oonhciunt Indi quod vocanc S^itkcrp Q^lh, non ex maionbusillis, uc vuk C.BattbillU& Exfiim*
Jitudine quam lubcc cutuluo kcte ju^iandiuin Lidi lac nomum ^tducp vocanc. . ^
Dlgitlzed by Google
\^i6 HisTO&iA Plaiitarum.
AiKor tle(cripcionis Carolinxlndigenas ex nucleis hifce decoquendo oleum (alubre elicere (criljic,
quod &C. Anglisad ufus culinx- frequentcr infcrvic PFcflans habetur remedium ad tomiina intefiino-
rum. Sapore efl jucundo, vftum poR femeftre ^^adnin nnoaleit & corrumpicur.
Idem D.BanifterNuoeni Jugiaiuem (eu Regiam mqaian coitioe (cabfo & dun>, nudeo auen^
&dulci CA eaademeflenutoumnjgraViranicnfiPjriL ili^ VorumPuBii*
fainthancNucem nudcam inmii niinimiim atnSan IbAiu
Pd^. I ; 79 /jw. 19. jiJJi,
Haudi ||Bneroliu( oontre adicamrepentur reraedium qu^ Jaglandiom nenibnUHib JuieailiHUS
puIverireecamvinodaaSini.Pad.Quadrip. Bocaap.99.teikf6^ •
r.'g. i AJJ. Q^ercus Vugtouna CaiUneziblio D. Pltiehiet.
r^. 13S9'. Mii- vtii^
Ad menws albosfea fttxom ueri album] IV. Scobem Qneraisin tenuifitmura pulverem redadnm,
* piopina in Ia<fte. Vc! R . Decocl folioruin Qpercus |v. coag. Lcpom Ji o<5lo dierum (pario fi-pins
wcntibiis curavit weccics lluxus. Idcm cittcjunt Confblidx majons l auices in hdc locIx & coinclia:.
D.Hulft.
Equi (cutcll^i (iibalbidi itaffif iftaj) H vemo tempore unum vel alcerum pugillum aut mani*
A pulum txailorum auc gcmtnarum Q,iercus arbonsreoentiuminniodium Avenx coniocerts^ iUiqoe
aliquandiu his pafcantiw nigricant^ uWpilos vetcres jadunt, vcl tugriores allMdorum lOGOr — ' —
tur. Hoc adlcnbcndum Vitriolo Qyercus^ SuaPauLQmdnpart. fiotan.* p. 340.
Fa^. 1)96. M fium ftpunkU.
Hujus ramulum ad me m}& D. DatJf Pharmacopceus Londioen&, Botankes apprimj goaras.
Folia Abiegnis muko longio;.i uc Ptni3s videri poflinc, non tamcn bina fimul cx eadem checa cxeanc,
led (inguiac ramis cnaicuntur Abiecmomm in modunij creberrima, angpfta, in mucrones acutos fic
pungentes exeuntia : quem. Horcm fnidumve ferac aobv incompettujQ. Scribit tMDim D, DMJ(f
m HoiCQ Edwaidi Moiiani WeibKMMft^
T*j^. 140^. S,ibin.i vulg.ii rs ncc flcrilis eft, ncqiie bacciFera, (eJ cx obfcrv.itione D. Samuelii Dide
. Mcdict fic Pharnucopoci Urantrien(is, vicim & amia nodri, m plantis indagandis 8c obiervattdis tn-
duftiit admodum & Gurio(i« ver^ comfera. Oftendit ille nobii OQiiQevii^u adnaioentes plonniOf« ,
Fiiismulco minoces^l^afliofiM, & iiibfiogMUs %i^^
P<?^. 1408. A^borcm vira- verc ccinifcram efle hac xfl.itc ob(crvavt. Fruftus cnim rqu.iino(bs pro-
duotj & iitb tioetlis Iquamis bma vel iingula femiiu membranis alata occuUanccs. De^iloFe^ aa
fiiodbii cootisoBi ntjenebcodem fejunAn^ nobii iiffit^wmcwiftil'. *
• ^ll^'^ Cedmt jiOol mal^CoBnceair inter Juniperos, eft eaifflcoaififfa, Sc Sabinx lpeciesa»>
jus Ouoiem gnivcmfpint* ^
'Ptfr.i^M.h . Nou non unam tantum SalicTs fpeciem corticem ab|icere; vetum duas a nobis obfer-
vatas mmiram praeterlK>c loco^priptam Salicem noftram quartam. (hre fafioauriGulato.i^endetwo
fcdlem: quintcSelicem a TKWulileUo Darkingz mSurrdaobMrvanunani|Hlod6nlifliinoi»>
imoiiDoea oottiiecoafi»Ao abiwdu^^
Ttg, i43Sb Aifmm f»gtnM *JJ. *
1. OPrjf* Ulmo fimilu fruciu racetwfi Lufulo fiimh. •
Ta^. 14;^. £«.41. aJJt, Pbtus cximins in colic.\ phimbariis expctitus, B^. Caricarum plognioill
* 114. Aq. tonc. 1b.xii. coq.admediaspropocu comniuiu. 'D.fbtlf* c MS. Ti.F^her.
Fit|{.I4lB. llijlorite arhoru ftrtptrut fruSym fiem fimilem gtrtvtit CluC Exot. /. I. *. II. aJJi,
^ ' . Fnkiuiiuiic idcm eOe vidccur fntdus Lance didusBontio 1. 6. c i). Izvisi^prtice flavo^ (bccuni
lafieum, acremTicfaymaliiniVar ^vulnere infli^So ^idens : a quo (tnqutt) Vbema canttun fiide
ic nomine diftat aherqui Ramtefim vocacur, quo^Pb^m criifitum denotar, q6ia filamentis qua(t
Ctpillis cxtcrne iic iminitr.s. Nuclei utriufque iMB conditi cum c:.xrnc fu4 euiulctn (aporcm .id- '
dufli & vinoliim obcuicnc. Crccriun arbores vafbe 8c tnaenx funt, foliis Lauruiis, ^ qwbus hi frudus
noenMiim magna quancttatc pendeot pilcheiijn» iSgbdtxi uniulque (ruftus ardoribuif^jrilibu»
icftingiBcndis caacai^ qwduQUtf. ^ • ■ .
• • - .
% P4f. 1446. AdviresPomi adde, Potu^ .intinqpliriticnk R. Pom. dulc. alfit Ikii. Vinialbi A4.
9 foot. ana tb(5. Syrup. de Althxa 51 M. Bibatomni manc tepidc. Uem.
Ad dolores .iccrbtiL Ophthahnui:, Rf, Pomi dulcis (iib cincribus todi pulpam ad Canipho-
rx3j-Cnfti3P. Aq.&ourum 8ci«aisiQuliGbas.q.i. f lac Cadlpiaiina. AwriL Chtftiu». Uabui ab
DigitizcG 1 y CjOO^Ii,
A T T E fhC T) I X 191?
f*£' 1459- '"'•^ Pra aitsrtm& fnints Mtj^U fimefa iffcie a.ll.in!iir #
4. MtJpilMf ff>inofa fivt OxyMemth» msxims Virgimana Hernun.Cat. LqrcL.
5. Mt^ilm /Ptmra fiwe OxfacnahtKtrgtHuma wifr* ^\x\^zm^^i»m.mft^Haltttf.rHtHt 0 fa^^ta tfi.
. lUilem pro terria (pecic Soi bi foliis integris tncerpQnaturj . , ' '
StrhK Amnfmn» Vi^gjmm^fi&m Jbkti Brqf». Prqd. Hffimm. Cac Lejfd»
ArbofeabeftChaittzmerpilo J.B. ntMiTafdidiffitnnts, dnoram aatcrinm culnromm afciau^ine,
aliqaando altior, uno pleningue Kipitc, pollicem craHo, qi:i in aliquot ramos ex fufco vel Ipadiceo
cinercos dividitur, & ni in alios minorcs, lerratis foliis haud fiequentibus eos vciiiettcibus onuiios,
Arbuttnmilibu$,pronaautcmparte alhicancibus &-UnuKtno(is. FUrt» in lummis nmDlil pCaupe-'
taiif canditii, Sorbi Aucunarue limiUinuj rcdminusoontmif in umbellam diljxjiit}, quos exdpkmc
fuperTementes baccac, colore £e focmi ettam Sorbi Aocttpar» fhidibus phni oonvemeaces, (ed mt-
noress in qtulMBleDdna quoque minofacQndnennir. SeprerohrifloRuc.
Pag. 1460. Vro teriia JpicttSerho affmium foliis intfgris atlJatur,
tttmatStr J. & CMtmsfitrGtftnn Park. CMtnutfitt f»lu rttmida nmftrrMt C B»- ittm^hminfm
*f.B. .
Frutcx eft ramofus, cnltn tamen aifnrefcens, aii foHa Mali Cydonir, avcrfa p.^ite candicantia &
lanuginola, adverla veicS ncrvoi.i & virencia, minirncpcr ambitum fcrrata linujMve, pcdiciilobrevi
appcnCt. F/m-ei concavi, hcrbacci^ plure&uuidi cohxrcnt, quibusliiccedunc/rv^w m extremisramitr
Iis, vclut in Oxyacantha Matthioh fireSpina alba, bmi, terni, vd pbmHi, IMrH» oomprefl?, ex lo-*
tundo oblon^, in uriibilico quinquepartitis TeAiuncuhs in(jgniti,ooifiioe uoi matorefcurft prtm6 ai*
bcfccnte, cui umen obdufta efl lanugo dneracea : Sapor iis acerbus.- Officulainttu contincntur
tcina aut qu.itcrna,oblonR.i, hiiicingulnfa, iUinc plAna,duriulcuI.i, quv umen dentib;is hcilc con-
tcrunturj roedulLun daudcntes albam. Fruchun Clu6us> dick oolore fbtu initio ^btUveicentej de-
indenAix>rcaciieinanpallida^fnngo(at Oqr>cuui^ •
tinente;
Nos in montibos Rheno imminentibus, inque Saleva & Jiira obfervaTimus. Frequetftoriturin
Alpibiis, Apcnninoaliid^ montibus,utvidere clt apudClufium ^]. B.iuhinum.
Geliieriis, euniq, lecuti C. Bauliinus, Parkinlonus, Lugduncnlis hdloTia: auftor & alii, ex hac
plancaduasFaciuat, ut J.*Bauhino quem (equimur videtur. Vcrunv CBauhinus non fidenter;iffir-
mat diveriaspfle> jc vuitGe&erus, (edrortjieaodeaKCotimaibtunGefnen.&quiaemCii^^ *
fpilum, qnamvk ifla (bliii fit majoribus, nec baods atwo rociin&. .Qgjd Gefiiero ctKandaooeafio»
nem dedifre putet J. BauldiKls apud ipfiim vide.
Hortis fadle aflucfat Itic frutex, quamvis monticola (it. . " .
T^. 1466. Adftxttm ^tatm OfimtiM ftn F$tm TnJktt «if^. <
• Haiic ipedetn efle puto quam in HoreoCtieifiiano a, D.Watlio coIcaQi vidimnsjab inlnla Bmkt' .
* Aiacccpt.im, fnhis longtfTimis, trian^uhrihus, profuntVj cin.iliailad^&ailanguloilaliiai^lnilftdi'
kiimdiipoiuis aiiiucis. iix,tiorto L>. i>«r^ primiiiu culca tuiu
EMmmdtmSm immgimfit ttAerttdit ^imfit — ifiyw iifom,frmS» i Utttikm fmftm tgrtJimtt.
Hancraj-am & nondiim ddcnptaro iBcaem in Horto maximt: RcvcrcndiC Epifcopi Londincnlis
vldlmi s. Figur.r cft globolx, nullis fulcis ex.iratus ad modum prarcaicntis, ncquc clirectis ncque
tranfverlis; plurimis tuberculis acununaos e quorum £immitatibus (pin« egrediuimir, undam arca
lor^oiHiique obfitus. Tubercula illhacden&bic illic lanugo intcroedib Fradmeiatenbas ^ar-
fim.cxit, MaU granatc (iori nondom expanfb non di(Cmilis,paUidiiisduntaxat rubens, tjuem fpinae
iindique muniunt, ut impun^ eum contingere non liccat. Singulis 14 horis novos fraftus promic
Flos Monopctalos (linimiwti frudhts iniidcr. N. I.iuldcm omnmo figura: & coloris clt K.Liunotnc-
J(x;a4i vulgaris (iilcau iru^his. Haec D. TMtrtJm Bj^wfmf i cujus npts ddcripciooiHn noitcam Gon-
cmnavimus.
?*g.l4^%.Ad^iimf4^i»4tfroLi*if«imiU^dt»d4L . . '
■ 1. l4mmkrVirgiKimmfh8ttn»nt
.. ^Si^Ua olim Jo.Trade(cantius in An^iaffl ^Virginia inttilit Hnjiis florcm ba£ (ruSus colixreii^
Mttmramuio dD.DoftOrinhortoreverendi^fimi D.Cr>|^iR ooUedOj &adooitrimfini(Ibobilemvi«
miH: Sununoantem fruaoi(lylmgimiinusGornuum(pcc»luicilldccefl^^ mdeflOiiBdi*
Ipo&iooe arbocis Loii ecdile jn^ieannir.
. tt^ l^f» AdfmmtmfiHi dt Grofiilarta addatur,
UvatrifftJimtnemm Fiibo.fft4i.
Kfi. ,
Mcnfibus potinimum pluviis (quibus magn.i p.irs fruduum hlc f in T^raiilia} vigerc (olet) frutfh-
feraeft hxcplanu, quxcx radict alba, longa, hiamencola, cauiibus c viridi albicantibus adorditia-
lii finddl altimjtoem aflurgit, fpinisundequaquearmata. CuihincindealtemareriacumlongilU-
a» f^diculii «diiafaiiinir /Wm divcrlx Iibu* tt nmgmindioiii Jtnf^m fobiii!milia« dilucc vinda.
Zssiszs } . M
Digitizoa Ly C(.)o^le
HlSTORIA PLAl^TARtlH.
wi nftum mollU, tciien« ae4 nergo ftcundum longinidincm aculeata. In atremhate tt meiUo
Ciulis ^ raniomm vcniunc trt» wl (]yanim (hfctili, ex vindi liiteum indinantes, fxntiptftali, cum
inulcis/4»»"w/» ercclis, Hislucc&iunc/r»^»», Melpili magnirudinc, rotundi. Ixvcs, coionseviridi
aibicantb, ftriis viridibiis (ati.ratis feauniiim longitiulincm, moxdilutc flavcfccntes, folliculo Cc pul-
^ioondantcs, utUvx crifpac noilratcs, iapons addi grati. orbioilaria, ccmpreila, flave.
wemi, Bgura fomi ut Lentes pnlpae in^rla, ouae fiihdcum fruaibusdeglutiuntur. ¥m&us
anteqium plaiii iinuaRk Guiii cqw 4c Mgp» oo fnttun^aoaKm ad ftim leduiibm inuia dl
£:oquenti. •
iiM»/r fltrefnftr fiftm Hm. R. Ttrif. in Cttal. n<mJmm eiittnm.
' Iwaa, Ftrklfmmm fdm fmmm vtri^mk & kiifiitm tx kirtt FMmiK KnvirmJ^mi S^€*fi
IjmJmutpt,
Tm. ifil. lm.%. mU. ' *
Jmfld^umikfkafimilmftlmhmkmro^^KjtuV^
T^.i^i^ Ai^idrmNmmmtfdmmmU. AdMammnll pnrfhrBm guam par eil gracil)ores profi-
cuuni c/lolciimNudiminriftica: cxterne ufurpatuoii Qiid» dMMunllb MBn cenpofit fytao jfaanii
fororun incipiuncl D. Hidft c quodam MS. *
P4f.i5fe. MfimmO^m JiS^Siffrm sJdtt D.Bmi/hr mCataiiotpViuiiasnm
SailHmaiMitmtumfloiendimodo, cum /MiiM6fflaiMiimb quftScibia&^
ducuntur, adCornum marem accederQfctilli^ MC fiufltt JBt ftcMnilll dilptmefle, HlldeGoni
(peciem etic non vcrctur ailcrcrc. , •
F^.1574. AJfimmftgimemU.
AGuaiaco Patavino parum diflert; candcniq, plani arborem cffe vel Ipedcm ejus majorcm fibi
perfuadcr Farkmtoiius. Inmagnam uciqiie arborem adolefcit, /i^ duro, fragili aJbicante, corace
cenui obfcure vinditedo, ramis plurinws graciiibus tenuiore caneicenttooitiOBVeftiti^ qnosiepiunC
fiHt niuka>latat pulchra, viridta, per margines acjualiai leGuaiad PatavUii fimillinM. Awhit (ormi
& maRnitudine l>a<aylum rcfcrt', nigricantc curicula rc^his, in calycc qu ituor duris 8t rigidisfa-
liisoonilnietoconlKus, lapore pariter duiq, cnbus vdquacuor iiuu» nucleis roa^nis craifis^ planis.
Ptf/T I { ^ tm- Mtepenuk. sdd. Vifd lemea Fopub aftc, parterebfate A (ecor^ce> inftrtom ger*'
maiatte&c phntuLani eLliJiiTL; in horro fuonobts affirnuvir mgcniofiis Vir &fidcdignifCmus D.Sam,
Dced/ Pharmacoptcus l/andLneniis, teft^fque a<Tvocac imc idonsosD.Msrtimim Liiirr & D. L^e-
mm^d. Tluckttet, Mcdiciiue Dodorcs inprimis celebrcs. Nobilc Qik- eft hoc cxperiaicrrrani quod
longH &diixumis (tiper hac re oonrroverfiis & difpuucionibus finem imponic Mirum intenm roa-
Inifle Bcwnioo>& Pnilobphos argumemis ulcro dnt>que halMcis eot «nn» n^ diaun iectda a»tea>
dbc; quam lunuan OMuUaidi & icm jpfi^
mrocre.,
1590. Im.i6. Add.
Ramuhini hufus (iccum vidi apud D. Tlnchiet.
^t- 1^9)- Rjbaumm OriemiUu Ligujin fihm, J^imi mrtfmfmelii rttmv» D.Plttdmit
1616. Ad fmem cafiti de Rhtmm add.
Rhanmui f^ii^rtm^Mm PrHmfeliofrufhinijrn,^^ *
Pif. 1642. Ad fntm bnettfermum trkorm» mddt,
, iihmUmmimm fngfmfMmCM^
Simi, *
« A prscedente diftcrt foliis, floribus, 8c fruftibus minoribus-
E rj,!ht long-.i, pc-^plexa, tortiioTa, repciice, & m radiculas minorcs ramorum in moJum Bipartl-
ras, ciel>ras diviii, colorc extrinlecus ccrvino, incerius flavo oblcuro, odore foetido &acuto rapo-
rnm, caulKuloi cmitdc plnrimos, nuUo ordine po(itos, tercces, torcuofbs, inxqiuie&i oortice Beiigttft
^^ndnprzccdenris, in mulciplioesramosdivifbs, fuperiits in alios famutoeUo» minores Irifiu-Gnoik
lOlns veftitos conftifis, interdum etum Innis oppofitts, prateiY]iUHn in fumma parte ; ubi plura tn
cefpitcm congeftaoriuntur, praxedentis fimilia, vcrum angufliora, locidtora, pallidiora, cqnfiften-
ti<i crafsi & camosa, Polygooi nivei folltis fi HKxk) lucida eficnc perfinilia. £ przdii:^ ibliaruni
«efpinbus feu agnrinnliienalcuntur gemmx virides, qtuemcafe Mdo.fic Junio fefe apexientei)lHvi
oftenduntj verum paucioics qUmin pnBoedttiifc Imairam dnoatriiveitaciunalwn quamor fi
nial»«olk«&figuMr ' * ' - ■ -
,4tfhteiiiam* Itoei' decidn /MN «iddm tcSnquunr, per
Fiantc
Digitized by Google
J7 TEJ^^ I X J919:
Pbnta rapta ant oontalk ejdinodi odorem f(nidnm exhalat, unde Sc ejofdem qiulitatii malignx
particcps efle.videtur.
Perennis eft pknu^ frigoris camen minus p<iticns quam lupcrior.
Qlttadvr Crtticsu frutieeftn major fxtiim Zanoni
E raJUt perenni, farmentora, fibrofaa fatis crMi, torr.iont, rcpcnte, caulicaloi fapri ce-i am fiin-
ditmulcos, undacim l^xos rcriexolque, fpithAnuni ciicitcr longos, tenues, terctcs, lignolos & no
dofbs, infern^ cinerioeos, nonnihil lucido^, liipcnus flav^pantji, llimnifs v.iiriulis vindibus, la
Slfitimcircaradiciscaput terram late occupamesj & fi fortc Cjai contigennc radiu» agenees, ad
ngnlos nodosdoot tr6fve ramulos emittentes, qui in alios mox nunores iubdividuntur, und«planca
ipf,i foliis 5i rannilis crcbris valde denfii apparct. Foh» ad noiit.s 'i;s 'i'ifis p:diculis adnexa, plura
etiam limul nnnora, excodcm oculo ad nodiiin, qiu craflitie ipfu:;i ciulcm luperat, excunt, lupirn^
obfairius vindia, fubcus pallelcenaa, cral]a&: dcnla, in medio fiilcata, &: hn •) t.Tiuibus vclut fcrii
ptatf^longaj medio latior^versus ucramquc cxcrcmiuccm aaitiora, Anchyllidis mancimx Alfin&i
roii« C. £. nnulia. Propi nuntnoc putn fblionim ccfpcs exit, in quorunv medio gemmx aliquoc
vindances exoriuntur, quarum uiiaqiuegDemiikasobiongas Hilulas cmittit, qux apercar Holculos ra-
bences oflcndunc, fumma partc in quatuor lacinias (eu pecala divifos, dSoifum reflcxa, forma, &
colorc Nl-iii vl;1>;.i;is Horum, fed multis fiicparefl) numerii minoroi, vulg.i;)- Gcilemini floribus
valdc (imilcs, led mmorcs, ut lidem planti uc viderencur, ni color dirierjntiam o/lendcrer^ uc
liti^Ix Quxdam in medio nibences cum quatiioriwninibus albis, apiccs rtbros geftaiibbus, utvefatf'
,Cotidem lagitcie (bu (bicula lan^uinc cin^ appareant. Medtam fimilara ftylus permeac, aijiU ha«
(a reoeptaculum fruous obtcgic, qui menfe Auguflo ad macuritatem ^ndit Stmm tn quibuOani
parvis fruiflibus occultatui-, colore viridance, formi pyri, caiu^ apicl inlidoc ccnuis qiuccfam caud*
rccorta ; frudus macurefcences, obicurc purpuKi & iiicculenn cvadiinc veluc Myiti baccx, & taa*
dem cum perficniiitnr nigri. Stmat oblongum lemini Quamoclic limile, (ed minus. Radtx trip&^
COttioBint^icur, exreriore, qnx &cil^delibracur, nigricante^ inedi<l Xtuneti 8c tivii, tvt>i.nibriffr>
kt Er^hrodani, aim mcdulfa in me^o lignofa flavicance. *
Odor totius plantx fostidus & ini^racus velut floris Draconcii vulgirls, umlc cipitis dolorem
indudc» & oculis nocec non alicer quaip Nenum vulgare. Sapor mgraciiGmus & amarus: in mana
ooeps cet^Rir.
Hanc plantam efle exiftimo quam prop^ Scaleam in Regno Neapolitano Inveni, 8e poAea fio^
cam apud infigncm Bocanicum (ain fatis jumchim yoan. MjTinm Fem, Ph,ir[nacopoe'.im Vcnctum
vidij raidymeni fupini Dumili appellacione^ Flons equidem forroi ad Periclymenum aooedit, flos
cttam fitiiiino fio&ui infiaec uc in Periclymeno \ qui ftanaitgulisfueiic tn fibca difoemaefiaa tloetb -
fi)rrifa(misC|u»eaTidetar&nmb^ FoliainfiocacraflaTidennirgUlira^tiw uci«i|iiieein«^
rokae 'aiaidoM#gc in lafkici ut in planu Zaaoniaiia, ied i lau bafi in mncroiMin ftofiaiangiiiftiiit
Soipw fiwoim «nuh ialoq0^
i«ft qux (iiper ailMre Vimetri-^* nalckar fine fadiee, verdm qtufnor aut quihqne fiSa,
inlttnillaca, bulbum ficiunc ovaleni, clrciter quatuordigitos longum, qiu incus connncc medullain
quandam unguenti fa<^itu ooniiAencu Sc afpe<^. pinguem, ad cai^um fiigidam, ex albo vireiben-,
tem* mulca adhzc BlaiiKnta fubcilia albida in & aiifK!w,Iiabencem. Supra bulbam folia i ie invi«
cem diicodunc, iilacgiiB ibi angufla^ (ed in pedalem ant nujorem alcicudineni exa«llb6Qtia> fiipe*
rius latiora, lingujf ngata, & fimilia SquilLe, Ybidia. Quodlibet aucem (blinni iecuiddm longiru-
dinem habec cres nervos. Ncc florem fert, ncc fru&um ; inodora cft planta, ungucncum quoqua
illius incKlomm. Hoc denitjuc frigidum 8c ad dolores leniendos judicatur aptuTimum atque emcacif
fimum : (oporem (luoquc inducere experiencii probacum eit
Psf. 1647. M fintm ffg$nM atUt, Carandas Bociciialia ab hacarbor efie videturquamvisiile,
[Bontnis3 eandem velic, & quidem Tamarindus Amcricaniis aoAracium aut ei firaiDidUlliboRi.
Tamanndi cnim illius fiMquaqaiiaBpd iMdhnnVifiim D.Qd.Ctmtm ^diiini^ btewi comgidfc
& monolpcrnu; erant. •
' P«r. 16B1. MCap. dtStath)lJtn:lra aJdt, Ahahanittt%ftintingiBS duas Sttptyhidaidii ttiSK '
liatt Viiginiaai ipecies draingK, ma}w^
Piir.1707. Putainis Ooc3entalis fiu Virginiana] AfboRm Vetuflianunj dooei^piios D.Je.
Bmifler in Cit.tlogo plant.Tn;m Virginicnfium, iioa t.incum trunci f;d 8c rami corticcs (uos ica-
bros exuunt indcquc 5c glabn cv.uiunc & nivis ferc iiilf.H caiididi. Arbores ctiani jumorcs cortices
abjiciunt, vindcs tamen non .ilbi apparcnt.
Pi^. 1721. Ad fintmCaf. dc Barbir Jovit addt, Abi aham. Muntingius m Herbar. Bel^& lib. 1.
' cap^i. plantam quandam dcpingit Barbxjovis Annquorumappellatione, quxauo pemncat ne(ci-
mu!;, cerc^ bujus loci non eft. lcon folia obbnga iepcnfeniac cmioniitariBm lubRiinii^ii^ ctefat»
adeo in (iirculis ut «os undique occutcenc.
Pag, 1711. Spniehui AnagjrtJii ftu Lahuriti adde, Labumum (pinoliim AmcrkaiUimfllOB 111^
bro ab Abrahamo Munnngio in Herbano (uo Bdgico ddcnpmm ficdepi^m. j . , •
^ PijE. 1718. Ad fintm C0fitit de Sfarti» m» ff^o *ddt, Genilbe quzdam fpedos libiyEr. Mnn*'
ndpom * HBffaaiiofldgwttdopii^ar »dqronbitar, quam UciMiam fioieJuicopanroTOGat. ^
* ' . ■ ' •
* •
• ' \ Etmndandot
19^0
HlSTORIA PlANTARUM.
•P
/fg. 144. P. Herniannus Filiccm mollem fca glabrum vulgari mari non ramod- acctvlen-
tcm B. 86 Filiccm niai cm noii raino(a|^ pinnulis anguftis raris profancft dcncatis Gcr.
tnm. pro caLlem planta luibct ; ncc nos rcpuRn.imu!
p«r. I /. 18. f>. Ilarnunnus 111 Caulogo Horii Acadcmici Lugduno-Baravi p.iri. Baneuea
Alcce, live, ut tile Tocac, Althsa: Indicx rpedanfifle ftos docait; hioccrgo iid,coQ(pMres L£ 19.
Sc<2.a. cap. 9. p. lo6^ transfcrenda cft.
p4g^a.lem l. 47. Caput Jc IJrtica ad fequentcm primae Sefikmb partem rcmovcitur. Obfcr-
vavi enim in Urtica Ronuua pilulas (emmiferasSe&actoraGeawimiaeadanplaiicai quodficaW
I7rtic2 ipecicbus communc cflc puia ^ i-
Pi^.io;. /. mtepnuli. AmarMtus Siculus fpicitus raihcc pereniM ?.A«eMb iioareA&coIlocatiir
intcr Arnaivincos Scriceos, ii modo genuinus Aiparanoisfi^ quod noo puio: Attanato pocuis affi-
ms aut limiiis vivfccur. • i 1 # . *
Ptg. 1 1 Rali ri oriilum r^jwns aizoi 1c5 Ncapolit.tnuni Cc!. ad Chryuntheau MSOidk Ubi 14.
cap.4. detcupti genus pcitinet^ ideoquc hijic llluc tran!.tcrcndum cft.
p4f. 144- ^46. fi/ 1/0^^4 i7/4 primum Cklik »JJe, Imo non acce.icrc t.jnt{im, fcd cindem •
planc plantam ellc exi(Hnio« iM|utdem inhamm cranflanis & cukus k D. Sam. DdU unum vcl alce-
rum ramnlum emific, & in omnibos ddortptioni Hieradi Pumonkt I Cluf. refpondere deprclicnlus
eft, idcijhic expungjndiim, 5: cuni (pecic (optinia Capitis VIL ooajungendum cff^.
P4g. 16 )■ /. 40. Spoaes nona, nininim Cpnyu caulibus rabendfaus, flore lutoo nudo hoc in
bcootpunftatar, nam repetitur p.a9}. ad qaem locuro in naAm meiliodo, jum ofalbace-sran
GtHipuodare pertinct.
P«f. 171: Antitiuam |am fententiam reiumOj (pedem qaartam fcu Jacobxam mollAMUm non
laciniatam noftratcrn candem plantam cflc aim fecunLla feu Jacob.ra Pannonica folio non Ifinnhrff
y.B. ut cx planta inhorto D. Uale culta cum dcfcriptione Cluiii collata apparuit. "
Pae. 299. Qgje de Atzogatl feu Mtrabih Mexican.i Ilernandez nimis feftinanter fcripfi xefOeo^
tc oM kcuad» cositanona eam fic geraeie U fpeac cum adniirabili Peraviuu oanvenm ^*'
iiOlca • . •
Pag. 417. P. Hcrm.annas Laferpitium foliis anguftioribus, diluti vtiwtibtt^coa|ugfttim di/poii*'
ds Manlam pi o cadcm planta habct cum L.-i(erpitio Gallico jr. B.
' Ptff . 540. Origanum moncis Sipyli genuina Didamni fpecics nobis videtor.
. P^. 619. Hiftoric Sa^kcatic 4MMr, Idem etiam ol^ervavit diligentiffimas Bocanici» I>.DMh^,
<|in inomnnws Sagittari^ plartris liiilfaam iea tufaer nialis i Baoliino depingirar infra Hniimrin ipfam
terram tbluUm dcHKum invcniri.^d nic (cripfit. ^lotandiim tamcn nonin hoctantum plari:a folia
hoc HHxlo variarc, ied inaiu&etiomaquaticisj ntv. g. Potaniogironelatiiolio,cui priter tolla aquis
•tmmeria graminea iim^ acqax «qius fi^iemnc lati infarocimdaj qcin^deiGripdoiac^oAeiir
dimus. , . .
^'g- Rapuncolds CrBtiois Petromamla didns hinic rerrioveiiduSj 6c ad Rapancalosgaleaeos
transfcrcnduscft.
Pag. 7H0. P. Hcrmannus Lcucoiis affincm Tripolium Anguillarac & Lcucoiuni inaritiraum Gi-
mtr. pro (pccic diftmda .\ noftrn Lcucoio maritimo l uifolio pooir.
Pag.-;c)\. Rapiftrum floreLcucoii mannuiyij nefcio quo cafu \n cadem pagina repetinir.
' Prf^. Dc(a-iptio quae liibjicitur titulo Rafbani a^ttici G<iT.\*Ark,&c. cft alterius plantx,
nimirLm Rai^iciil.v (ylvcdns livc p.iliiftri5 J, B. R.ipiftii aquatici Tab. R,iph,inj nquanci RapiKri
folio C.rt. Idcoquc dclcantur vcrba iila. 1'rotnde Kapbavus atjuatnns Tah. 6" cy.ifJtm Rjtpijtrum aqaa-
t$t*m tiifi Jiffertmt ffteit.
Pag. 8;o. /. }o. SpedeS illa Thlafpi verum frimum Diefctnridu Zanonio didta ad fcquens caipuC
Cranferatur, fiquidem m vaiculo membrana fibquas difterminans ad ladnidinem filiquz tranl^
ver{.i cft^ Eidcm autcm vidBcni Tblaipi Aleiandrino CoctuO J.B, pi.814. deicripto, ideoqos.
cum illo con|ungenda.
/Vt ^66. fpec. 17. Tithymalt.m maririmum feu F.fiil.im r^ram h Lio Venctoram infub, flore
albo C'-i/. Hert. Rfg. Parif. PauL Hcrmannus Apocyni (pccicm facit, vocitquc Apoq-num nianti-,
mum crcftum Venetum florc albo : Et certc nobis olim cx ramulis ficcis ( tiam plantam viientem
llondum vidci« contigit ) (pecics Tithymali noneffe videbatur, led plantar long^ c f.r.
Piig. 895.» Chamxbalani lcgnminofaE vircs ncfcio quo cafu ad p. 899. tranllata.- Latnyro Vicix-
fixtni lubnccrniKur, :dcn';ue illinc fr.ic rcmovcndi fiint.
F^.911. PaiomiriobasduasPilonisScnnarfpecics efle nonOrobi .iD.Hemianno c^i^;.!. Hac
aeftate utraque mihi iiicaerit ex feminibus ab omatifHmo Viro D. Spragze acccptr.
P«^.9it. Abfia ctiam oodem docentc^ Sennac ipedem eOe agniovi. AddeS^oa. Abliis&liis
TrifoUi y. B. ■
Pajr. 996. Spcctes duodcdma fcu Lvchnis fylvcftris alba fpic.» reflexa Bc>tan. Mmfp. eadcme/l
proxinic lcquenu, i e. Lychnidi Eore aibo minimo noftraci. Vide additamenta. D, Dalt Lxdu^
dem arven(cm minoiem Anglicam Park. m MmipRipe Goloeftriam tnventampro eadem nafae^
' nec ;ios repugnamus. Vide ejus defcrigiionem I». 1004.
p<f^. 10)3. juncariaeSalmandcenfisdefcriptiorepetittir. Habettr faperidB Lib.4. cap. 17. p.
'»11. quo retcrii debeat nobis nondum conftat: hic tamen (1 pLicct delcatur.
*°47- Speaem Cocylcdonis undecimam, feu Saniculam Alpioam crenacara umbilico pal> .
iai» eaadem cflgputo cum faga, idc6qiie cninflam illiK cinilo defefiptao fafc detowir. .
loff.
Digitizeji by Google
: Pf^.ioj^. Gratiola Hvn:)poijes S: Agerarum pnTn^mn:.lii^^mriinia|ffiaHiigniitarcJMtiJe
Reieda; luumquc iingulapropnum caputconJhtueretiebent. •
feu Lino (ylvdfal cceruko jmm noftran; nam & hujus etiam hac arflue duas fpccies obfcrvav^
• *'«r*n» caol»«» ««ftK» KHiJS tewnbas capitulk maionbus, .-ilteram caulibus tcrram vcrsus re.
Ciinatis, roriB jn^miorinut, CApitulis h\inoribus.
Tag. I izt. mtffinulu Allium nKintanum majus Anglicum Newtoni, kl cft, AlHoai Holmcn. '
fc, «dTiunc kKWiinon pfctmet, non enim hdbum habet ex multh nudeis compofiaim. utnos
ondb inter tnuislertnduin pamculi [Non] faiioopinati fumus, fed fimpiicem tunicatum • 6[U
exoUemtione D.Stm. DaU. qui in Homoilkd coluit, nihil alkid quam • ScorodoprafTQm Dr?.i.
mum Clufii : idc6<iiie hic expunMtur, & Cum illo conjungatur. Nocuidum autem Porrum Svria- /Jiil!!' ■
cum T.>k i. c lylvCftrc folio latillimo C.B. planum eflelong^ divea-fam^ Scorodopraflff pp»n«<7/|K/''^^
non ut fulpicabamur candcm. ^ ' *^ ■
tanc tooain non peituient, lea mmmhmk ex qpa panisufiim nt, (peaes funt.
^ 144;- '*'f finmCsfitkVU. aJde, Ananam fylveftrcm Acofti cundem fruticcm cfle com
Kaida Horti M.iiabana d pcntiffimo Botanico D. Jacobo Breynio lUud in IWnMno ioiliieotaud^-
dici ; ideoquc hifloria c)us inter Anomalas tradiu in Capitede AnMa KlMlk ha" "—--J^-"
P^f. i66v Petjuea five Pekia Pifonis bit ponitur. . .
CoLnil Hort. Malat». fais pomcur p^ 17)4. fic in Appmdice pi 1891. *
FniduS Samparantan cu&us bis ponitur p 1 744, & p. 1 gi ^ .
In dafcriptione&yiQyinquiiMe 1797. Ua. jg. acutii» pookur pio obtuiuis.
Libet Mc adHiftoriam confummandem Stirpmm nonnuUanmi Lidicanim, Mexkananiin. Pto-
ficaram, Afncanamm 8c Virgmienlium nomina d me omifla ex Hernandez tcMUaoAo, ulJAmm
■
EX
Digiiized by Google
H I S T O R i & P L A « T A R U l(f.
E X .
I N D I C I B U S
Jacobi ZAliONlI BoNOMIENSis.
1%: GfoM.
, , Jll,J .'ifrn.i Croci JnJici.
fimts O" t^feriptu m aUvakm cettvmua» om
i^trunt,
'Als, ffM Ztngiher Chmcnfi.
jiUiarCrm fftcus. .
AUm,fitat$ fM Mtu U. M >.
AfMthnU. • •.."<•
AitAmf^i.
Amkti.
Anjpiii. ^ ,
AmSvmftcha, i. e. fVcf JUH/*
fgn^tkm fftau. ^
'AntMees.
'ArbvT Altntx^M Avtt mdci Jmi fii(Ptndimt.
JiUr hdies ms». fs^e UoUr-m cmbmi dicata vr
Jttmr tfft Attimttr-Aim H. M. fue Fieh tjt
ffteitt ^ mnunm ^IiAhhm ANfievaMMMmMM.
Arber firtnt foli» argtntta.
^chsm srhr, CMjus radtx Alater Dti Jicitnr. Fo-
lia bshit trifsrtits, folids m Mjrtui : Flertm sl-
hm{ i emmmtdinril» fndiiu f^ismstMt fi-
gmsm fif^ hskat. ,
Arti ftvt Aaa arber.
Artta fim Riia. ' • . *
Arumba AfynMmi fftan. ^
An^s.
- Atts.
B • 4
BMia. • • .
' Jiaccbjc-».
. Badam .
SsJ^ '
Bar ZsmhA
Bafilictim htHmm j^m
BibU.
Bend:.
Bimhssritr,
BktU fftattFstnm,
Milibsri
Bretmm AtlAirk
«
BtltlL
Bifihitm. ■
C
JCsgj^it fiuCkf^ihjMit.
C»ss srhtr.
CsrdtSa arher.
Carangia
Csfimds ftuCt^eimds fiutah
C«A Tmtmm.
CitvrMB fruttx.
Curafam fem ifio^. Cm^t».
Cia thars.
Chtsdktn.
Cismhs fmsi
. Gmsti.
Cisruani ftu HerhsTrinlh
Cichis.
Cirii euemmrii fftaet.
Ctmrsta fm JM« MT CMM hiktt
Csrmmdi.
Crists htrhs,
Cruni.
Cralli mujls.
D
DsmH fivt Sl^fdtKiA
Dudhsli.
Durli.
Fkt Pavonu.
Flei Perfidu.
Cslghtri.
Gsrm NOi,
Ghsrfalli.
Chemdt arhar.
Gismbua.
Gisfe», srber fsrvs.
Cimtht gmhm.
GiAmrb.
GiJfi.
F
Hamids dma ffttkt.
Irnts c:ti.
Herhk
'U mbar'
Kadi^Tumhs.
Kaggimri fftciti FslmM DsBjlif^
Digitizoa by Li(.)o^le
Kslti kariw f*MK
Kalnmk*.
KmuJi.
KtHteferi xnl Km» Sjf^m mAl
Kamut,
Karame arh».
KMt» ^
^Kbtvan.
KJbmk.
Kirtata,
KriJUL
Kudi, Anntko.
KMeb mrhr farv4.
Kufir Imi mrk» nfim,
Kinttka.
Kurulm. * .
Kmrut arker fmvtt '■
Kmrets.
h
TmM mtmfmvM,
• Pagti/tf. .
TagMtra mkcr.
Fairt arkor.
Psmm fmBitktL
TmmtuU.
Tam-t Kajli.
PtfermnkuL
^'''gl» fmTimmiib.
Farangi,
Parcot.
Pmingha.
Parmi.
Pfrmi kmai arim.
^ffiifuthifm
Pmmimm,
PhuiiM,
Ptlu.
Pimkul arior
hatm.
Laudelful. '.
LmuMmpMU fm fit eMrs mt CmvelMi Jft-
tks Bimambuii (gi^hm figmpati Z^-
tmen/lkm SO», HamwntOaL
Ijccbia. » 4
Londal.
Liteert^li.
M
Mako.
Macomge.
Makrnna. ..
Malkmmm finifyk
MtmUysk$.Bir^
MmiAm*.
MamtkiU. * '
Marbetb OatA
Maffiera. ' •
Mthk.
Mmit BiJit0 'wi^
N
Jf*Ji*Ftlmfa&riliA.
K*/. ^rkmmfiBjhmied.
Kjut.Tfai,
R^.KMa.
^mnie Arier.
RmnbnJon.
Ranabdradix.
RfogamlmJk
Km^piri,
Mmd,Alftt,
SinJg.
Siagkim.
RilUihtrU.
^tn^,A^.
Kmmkerm, SMmkera,.
MmihiL •
Nai.
NagJan,
Nagli ftM l^mmti*
NmanJi.
NambtJi.
Narua ftu Naral. *
NHUtf m Niliemmn{f ttlii jnnjf^
Nimbrra,
o
OJtlbei^a.
^i^Mmre.
Stdtn.
Sakrmua Hirhi.
Sakfm drSamktt
StifeitSmrmiK
Sstm.
Samkaarker
SmJirfar & SmUm Td.mtm.
SmtJmjmkfimiii,
Satm-a.
Savmrbi.
StkaSl
Su^ucaia mher.
Smmi,SmmiJi mker*
7«».
TmikelM.
Tsfitri, mimkrmt /MMg/k
Digitized by Google
■ '• -• • • ^ • - • : — .
ir cft vald^ alta, nafciturquc in locis fylvenrjbus, aijiis lolia fiint parva, Parictaria:
: Raraos habct loi^,^ »)U4}i proportkme difUntes; fiudus fimiles nuci, ibp6i»
Cera(brani, coloris aurei : i{le6que mnlietts eot coilapnc ad tii^gpidoc Cipilk»{ Ccd cUin metli
fuppUcii: aun id prohibecur« quu idlCffwif)t|io AtnDQt. • ■
II. Lamba, arbor
nofVrx iimilia
E fafciado rarkrm flantarm facobi ^rejnii, .
. .. ' . . ■' * .
A. ■ , fbliis Myrrhiilis I.itioriSus 'minuiijin; Li^ini*»
ABfintfaioSeriphiofiratlis Cao. B.Sp. tis, Bore rubco vel purpureo pcrclcganci.
iUcxaminor Afikuni' AJaweGiaB, Axe Geniftx Aftatahoito po^fannMM luqor Cap^
nirpiiieo panro. BiSp*-
AmrrofeaptinM, ieo AHxid iblio, flof« (favo. CSeoiAt aflbiii Afncma flore ooeruleo, alatis&
Sccunda, livc St^T.icis folio, Ttn Rhyn(. pundatis foHis afperiufculif.
Ailwr lucens Halicacabi fru^. An Ajhor lu- Gladiolus, florc pendulo.
oem lamaycenfis nofh^as ? — - — major ramofus, fla coenileo aoiplifc
AfphodeliB niaior ramofiis Cap. ESp. . medius, fb.ma^oie.
• ~*^nunorgranilnenf,floi.parvoocmileo.
B. mia^am. flo.parvopulchro varicgato.
Bdlis Eruca: folio mcana, C. B. Sp. ' Gramcn triglochui Mbbiufn Monomotapcnfe.
IkttbfliimAfiicaouni Ediii felioi.
H.
C Hyadnthi & Cotyledonis fadem mediam oW-
Gttnphoratx (imilis, longius radicata. ncns PLinra Afncma, floribus Inr ji^ longiffimis
Altcr.i, [nagis hirfuta. atque ftnatis, GladiolusImpcruli:> Zc» /{^^.
ChailHrKendla C. B.Sp.
Chenopodx iimilis planta mirabilis Afiicana, M.
Edimi Alpmi facie, fid minime fpinola. Marralnani albbmininus Africamini, ca]yiculii
Chrynmthemum Amcanuin pumilum^lbliis Ab> amplis.
finthii Alpini umbelliferi nunoris. Mooorchis C B. Sp.
' Comida fpinis honidi, ftUii A^an^ SflraliriB '
Afncana. ' . O.
Corruda Africana Hippuris facie. Qlus atnim Africanum.
Cynoeloffiim Afncanum myidfblium. OmidiDgialum nmhcUamm marimum Cap. ^Sp.
Cynolorcbis Ca^B.Spk
C . Feifoliato angufhfolio montano C«/. fimihsPlan'
Elichryfbn minus Afncannm, flore aofea - ta umbeltirara nov^, fiiiAu oiplici inembniui*
Erica CorisfoUo ^hiopica, fioffeparpureote> oeoCti.Sp.
trapecalo, Pimptndla nianma Africana flore purpurea
Erica Serpylli foBo jEduopica» flore parpom» Ptanta Corios Folio Arnc<iiu.
pulchro*. Planta fruticc(ccn5 Afric.tn.i perrara, foliis Peu-
Eupatono aflints Suflrutex Eriooides capilttu^ cedani, flonbus congl
Coris Imjttiiipeii folio Cap. KSpii Americanx nontuiul fimilibus.
Hanca ftliii RuJa iniiioabas CE
F. • • •
Frutex itthiopiais foliis AlatcrnL S>
. Myrtiformis D. Ten. Rtrru. "^anamunda AiricaiU !• fi?e fofiis aflipiQidbllM.
„ Vkisldaea i.Clulii fbliis. candicaiiribus. *
— >~AfricanasfoUl Buxi. ' — i. Svefoliis Serpylli mhioribaiafiieriiil^
■ Africinus, frutidsterrilMlis Narbooen- culis, capitulis Thymi.
fjum toliis, capiculisoblongisfquamofifc * •^— ;. SivcfoliisSerpylli raajiOfibus uicoais.
FlUtex .uioiivmi:s, foliis L-iuri tini nunoril » '4. Sivc foliis daoris acudi.
~ foliis ChanMegcniffa: Cretiae. 5. Sivccricoi&imajor.
leguinuBofa MfiafeBu» filiqpl hiifiti, . 1. Sive eriooida niinor, raimilis admo-
AiKinidis moncaiiai pneoocii piapnre» fintt- dnmlanugiiK^
o^oeaoi Mtf^0i»mb Solanumfpiiiofum aiborefcens C& Sp.
IteeamofooonllaidesCBiSpi Sttwhadt Arahicgfimilis CE Sp^ •
G, T. '
Geranium Malvx fblio odoranun, flqpe puipup Tlwmelaca /gthioplca foliis fiSanox, minor
reo Cap. B. Sp. D. Tm Rhjnt. C R Sp.
■Myrrhid{sfol. ^thiopiaim parvum. V.
noAu dlens y£thiopicum, foliis Myrrhidis Vii^ aurea Afiicana foliis Ericx bacciferx.
aqgnftioribus minus hirlutis.
' olens J^rhiapawn lanugjnninnt.
Digitized by Copgle
19^8.
HlSTORlA PlANTARUM.
E Catalogo huc tranfmiflb Anno i-68o. quem compofuit
eruditillimus Vir & confummatiffimus Botanicus
D. fohannes "Banifter Plantarum k feipfo in Virginia
obfervatarum. . ,
AI Jiru Spergula latifblu reptajii. • •
Uecabuiigz folio.
Althza lutea Pimpinellz majons folio. florit>u»
parvls, lcniinibus rullracis. Folu hujus plAntx
pediaibs in(i<ienr.
AlthjcJ magna Acoris folio, cortice Cannabino,
iloribus pank (cmina rotacitn m fummitat*
coulium, tingula lingulis cutiuilis roflratis co-
oi>erta ferens. "
Altnxa nuena quinquecipfularis, cortice Cati-
iiabino, roliis integi is (itbrus albicancibus, flo-
nbus niagnis ex fupclo faturatc rubro albis.
Alth. magna quinquccapluliris, cortice Canna-
bino, folits Malvarum modo liivjiis, lubtus vi-
ndibus.
Ambroda inodora foHis non divifis.
gigantea ino^lora (bliis afperis triiidis. ,
Anchnfa liicea minor, quani Indi Paccoon vocanc
(aplbs ca pingentes.
Ancmone lanfblia (ylveftris alba.
Apocynum ercdum non ramoCum folio (ubrotun-
do, iimbellis Horuni rubris.
Apoc. ercd. non ramol." latiore folio, umbellis
dorum albicancibus.
Apoccrcd. minus, umbclUflorum candicla.
Apoc. crcA. non ram. Alclcpiadis fbljo, umbellis
florum rubencibus.
Apoc mmusnon la^lefccns,caule & foliishirlii-
ti"., tloribus f.iuiracf lutcis.
Apoc.creA. non rani. Roiismarini foliisurabcl-
lis Horum candidis.
Apoc. pctrxum ramofumSalicisfolio.
Apoc. fcandcns, cipfiilis brevibus fpinis afperis.
Apoc fcand. c.iplulis alatis.
Apoc. (canil capfulis pt.inis.
Hxc (Jmni.i filiqu.is forunt tumences.
Apoc crc<5l. ramofiim, caulc rubente, foliis ob-
iongis parvis, (iliquis [ex (lofculis .ilbis] tcou-
ifliinis, bin.iciin ad cxtrcinicatcs con|un<^is.
Anlamm tnphyllum, [<n& vindi.
Arifi triph. nunus, pcnc acro-rubcnce.
Aril Dracontii foliis peiic iongo acutninato.
Anim aqiiaricum, foliis in acum«ih defincnubus,
frudii viridi.
Arum Huitans penc nudo.
Caj duusjaccoidcs purp. foliis fubttis incanis, ca-
pitc vilcofb.
Ciryophyllata (lorc (cmper albo.
Oflanca pumila racemofb fnHSu paivo, in fin-
gulis capiulis echinansunico, Cqc •Cf]^tnqiia«
pin. Aucor dclcnptionis Cuohux cx hac
inice ChtKol.itam ficri rcfcrtnonmultoinferi-
oicni ci qua: cx Cic.io fit.
Conyza coerulca acris Ameriana.
Cuaimis frudu minimo vindi, ad maturitatcm
perdu<ao nigricante. Fru<aus BryoniaC alSx
bacca non raultomajor eft, aijusprimoafpectu
(pecicm cflc putavcrara. .. ;
»• •
Deiu caninus florclutco.
Digitahs florc palhdo tranfparenti, fohis&cauJc
moUi hirfutic imbutis.
Digit: nibra minor, Jabiis florum patubs, foliis
parvis angulfis.
Digit. lucea elatior Jacei nigri foliis. "' '
luteaaltcra. foliis tcnuiiis difledis thcds
florum fbhaceisL»
parva comu coccineis. ^
Eryngium campcflrc Viicca: foliis, fpinis tcncUii
ninc inde marginibusappodds. . «
Euonyrauscapfiilis elcganterbullatis. ■.
F. ;
Filix mas foliis intcgris auriculatis. ' '
mas rachi Icu nervo mcdio alato.
foemina foliis per margincs puJrerulcntis,
(emimbus Hmbriatis.
Fumaria filiquola lutco.
Siliquofa altcra grumo(f radice, florilxis
gemellis ad laoia con|un<ffas.
Fiingus (exftercore equino) capillaceus capirulo
rorido, nigro punt^lo in lummitatc notaraw
Ex recenti finio nodu exoritur cauliaihs cie-
<ais, vixdigituni longis, capillonim inilartenui-
bus nec minus denlis (cu confertis. Singali
Cauliculi parvulo globulo aqueo coronanturt
qui in fumma fui parce macula parva nigra Li-
maas oculo (imili inlignicur.
G.
Gcntianzaffinis foliisglibris (crratb, floribus Ra-
nz refcrentibus. ^
GJadioluscarruleus hex^talos, caulc ctiam gU-
diato.
•Graaola foliis latioribus (erratis.
« «
H.
Hcdera trifolia Carudenfis foliis (inuatk
Hcllcborinc flore rocundo luteo, purpurcis venis
ftriato. €$c d^kaftnc flolntc.
Hclxine lati (candens (emimbus ma|oribus.
Helxine frutelccns Bryomz nigrz fbhis, c^pfulis
criquctris amplis Pergamenis.
Hieracium fruricofum latifohum foliis pundulu
8c venfs languineis notans.
Hyacinthus Occidencabs florc pallidecoeruJea
Ccntaurium mmus cauie quadrato aUto, flore Hypericum parvum caule quadfaco fcu Alcyron
minimum.
Hyper. pumilum (emper vircns caule compreiTo
Iignco ; ad bin^ lacera abto, florc lutco tetra-
petalo, feu Cmx S Andrcx.
Hyper. frutelcens. lutcura Phillyrrhea: foliis.
camco amplo, u/ubilico lutco,
C>entaurium luteum A(c>'roidcs.
ClcmatiS purpurca rcpcns pctalis flonim coriaoeis.
Clcm. credVa, humilis non ramoLi, foliis ^bro-
tundis, riore unico ochroleuco.
Cochlearia florc majon In locis udis ii lalfis
protul rcmons..
Jacea
Google
A E3^T> 1 X.
' "^- . .. . '
JaOM nott raqiota tuberoOt ratlice, fbliis plui-imis
rigjUii peraoeulhs, flnt-cs fcrcns multos p;irvos
fuboita afrmCii m (pica ad caulcni (cdUcs.
^lfr non tam. tuU rai. follis latioribus floret lo-
rens pauctoresj ma)orcs, (qiiamis hiantibus ar-
matoi cc pj<.liLL:l;i curtis iniidcntes.
j4Coba-a lanata i:bliis brevibus (ubrotundb, lanata
altera &hts longisanj^ftis.
Jkrminum arboreum Qiis ampiis^ oblongisf iib
pern^ vireniibusj fubtus leni c^tde pufelcen;
libus, fl^res albos inqn.ituoi Lcini.is longAi an-
. gu(Vas ad umbilicum i^fquc particos rau:matmi
rerens. ^
Iris aculeaubacciiecaarborea minustfirWb
Irk comilea ladfcliii fcai^EuAifolia.
Chamg-Iris fcmii odoratifflmu lariftJia ciwafca
repens.
^eo^Uiim^Mm I^^M^ tufflwtibas^
<hfflBoBip wniipoiii fenetn oomuicwibiM»
Pfeu^Lath. lutJvriutus (iliq. tumeQtOQIIlil1ttitf>
basdu^ioem leriem knnnum.
Ijaras Tiaai Bodbui «Ibidb eleganter bulUti^
Siaiinwlum apertus pyxidt &M.M>fldRlliue
(vt tUMituinqaain pidam yOa) TtnuGs «|t .
IjllO>narciiEiS*numilib albus.
Liliuro SMartagon i^oribus rcflcxis cx luteo ru-
bentibus, purpureis maculis clt^anter notatis.
LHium S.Marti«]a DufiUnm flonb.minutilGmls
hcibaccH. Caalem nabet rix dodrantakra, ver-
• ddlJo fidionim unico cin<?hin], ai)us (uniniitas
quatuor (ionbus redexis Solani lignofi doribus
maenitudinc haud xqualibu^ pcnicnHi panris
inudendbuscoronantur.
Yjliom Sguillae foUis, denticellis parvis ad mar>
gmcs (crratis. Caule cft alto, nudo, ad aijus
iummicucni proJeunt florcs in (pica felBles,
pctalis parne ad imum (i:t loqni amant (e-
■ cialcs) qua(i erafis^ ftaminibus^ (cx (ii non
male mcmini) purpuro arnudl, mole (iia a-
liquantulum depreflis. Flos quamvis albeftu
non admodum pulchcr Gt pergratum (Moeco-
dorem. Radiccni h.ibcc imbricat.un Hiftar lilii,
folia craflaadmodum &;(ucculcatj, non tamcn
Scmpervivi (peciejcft.
fjonchitis raaxima toiiispiaius«.<.noadencatis,
■ necpulveru!enrismacn&nocatis,nnoinoelpite
folioiuin unicum protrudcns caulem foliis an-
eu(lionbui>, pulvercm (eu (cmina in mem-
mnniiiqiwu incaplalii fereoiSiui compofi'
Myrrhb minorpnKanibens^ ieu poditt CerefbJi*
um.
N.
Londiiti$ma)or Polypodii fade. H*c atque ett
am vulgii ib finiih modo florul.i cfl.
Lychnis pluniarja alba, fbliis ad geiucuhim quam-
oreruci-uimpofitis, theds (^orum tumentibus.
Lyfimachni li*** nttnor» tolits 8c floribus purpu»
nopuii^ani •
Ljffinudiia fibgjDola luteamiiior.
M.
MehOa elador (bliis magnis dencatis glabi !s, ad
eeniouhm binis: floresodoramsluteospatulos
ftanuna bina quafi cornua protrudeatibuvia
fiimmitate cauliuro racem.itim tcrens.
Mercarialis tricoccos hcrniaphi ixluici, (^.id folio-
lumiun^uras exfoUoIis criiiatisjuliferaiiuiul
efififaftom (erens.
Mofius croaus dcnsc complicatus Cuprcfli foliis
aMqor&minor. IniuPcquadampropeSabinas
iiiliiiCapidB.
Nuxvciii^ia Vu-giniana Pari.
O
Orchis pahnataclcgans lutj.i ciim longn calcari- •
bus lutos, palnutaiutc.i iiiuior nullis calciri-
bus. Hennaphroditica, tiore muiocef calcaro
bngiore:
Qrlpnum floribus amplis luteif, purpureo macu-
latis. cujus caulb fub quovis vcrticillo dcccm
vel duodedmofobiscft cu cuiv.cu-.ctus.
Ong cujus ramorum (ummiiates Honbus dilut^
rubris in verttdllosconeQftisooirQnantur.
Orig. ibliiiad fiimmitarag caulium cank, floribus
makb pallkli ccsnil^ in cymis ramorum
densi ffiparis.
Ornithogalum luteum parvum foliis gramincis
hirrutis.
Orobiqche radice dentitt fiaule & florc albo.
fios ejus quem nntcnn in luio cautc Gooiiycri
Orob.incKei (imiJis crt: fcd major. Conceprac-u-
li fenutulis vemer (eu mts pnxubfiran^ nop
raoinda eftiedGaiialifubia.
P.
Pcpo fru^ parvo compreflbk
PhalanKiuni ramodim flonbus albis, adfimdum
vindibus.
Phalangium aibum non ramo(um flonbus albis
ad caulem fpicatim (cQilibus.
PhvllitispacTalaxaiciln per limautaceifbliipco^
fcra. t
Pi(um fpontancum purpureum.
Planugo aquaucalaciore fblla
Polyigaia fen Fknambarvalis flonbailateif iaca-
put oblongum congcftis.
Polyg. rubra (pici parva compada. ' '
PoI\'K.i]a (picaca rubca nujor fbliii fie cauNmi
CQeruielcenobus.
Pol. quadrifolia S oudata floiibai ex viridi ro* '
bencibus, in globum oompadi&
Pol. quadrif mmorfpka parva rubente.
Polygonatuni ramofum cap(ula prifinarici, r.t-
modtm petickUacum flore ochroleuco capfiiU
trigona.
Polfpodium parrnm fidSi mintttimfirracis.
Polypodiun minui akerum Soolopendriz facie.
PottiHQgfmi Viigjuiianaiiii
Q,
Qaercus vari^ (pecics, i .Pumila. i.Alba. 3. Ru>
ora. 4. Hifpanica. 5. Caftaneae Iblia 6. Uni
aut Salicis t-oliis. 7. Fruncofa. Harum priniain
in Hiltoriaj quintam in Appcndicc memuu-
llanancobiiMialiAiift|]o,ndicegramola; A-
nemonc fylv. #
Rapuntum minimum glabrum. In uliginolii mi-
nus glabrum iio; c ■xiiluiiore.
Rlumnus Pninifbiius frudu nigro, oflicub com-
preflb. Cl^eUaclt ^ata).
Rtaus raniis ez fttpiie puliulancibus glabris. Hu-
jus mmcus carpi cralfitiem nunquam (iipcrat,
pollicis raro cscedit. Baccz (aporc fiuu (ub-
ialfb cum pungcnti illo acore qui in Tamarin-
dis (entftur nnxto.
Rubu parvafoliolisad geniciilum ununquodqae
binis, florecGeruleo fiitulorai. ^
Aaaaaaaa %
RiiK
Digitized by Google
H I S T O R I A P
LANTARUM.
Riib. r^rva latifolki foliii ad geoic. bioib flora
rubcnto. •
s.
Siniculafeu Auncula urfi Cydammi florc
Saxifrasa pecnea AlfiiMAliai
Sedumuxaule pamun, caidegnGiU aphyllo, flo-
libi» rabmtibus. « a n_
SolaniiiTi verticilLici-.m lanrnlium molk^ floaoas
obfoletc rubris,baccis luteis.
SoL vaticilL anguftiore fblio, florc ochroleuco.
SoL tripbyUum m. tripecalo, acro-purpureo, ia
fbfionim finn abtqne pediculo (effili
Staphis agria fol. clilute viru^ibus.
Stramonium fiintiofloris cueniico^ pomisloagio-
Tridiottiaiiw maior fafe toops«ificularisL
U
ValcrianaQraca fcu Valcriana coeruleamtaor.
Veronica pratenlis ScrpylUfolia.
>'tola tricolor nudo caule, foliis ceiniiusdide^
Viola alabaftritcs penuphyllea, GocMearix Cipo-
rc, Nafturtii Ipecies.
Urtica urens ma)or Ieminibusromnd2s«comprep
. & locnlaineiids viridibus iiidufif ftia
idifpofiWi
liuer leiniiu ad me e Virginia trahrmiila, /ftm
ifSfj. ab eotlem D. Bmifter^ nonnulla invenio
quoniroiid(niiu«ii6wCacalog!oiMiiliabeMttn
y- g-
Erigeron (frutex marit.) Hafimi fifio :
arborelbens Acnplicislblia
Eryngium ninii PoruLrc felHs ii D. S^«gge ao-
ceptum.
Enonymus (nimali^ mcmini) Pyracanthz foliis...
i.ylini.ichia lateacomiculata mantinia,
Cynogloilum coemlcum Bugjbffi fbUis.
Senz fpurix cres fpedes qoanim una,(iliquis eft
hir(utis i U^^/rj^eacccptx. Dux .\me fata:
gerqunirunt & [}iant«spro(iu.\erunc, qux diue
Ipeacs PaiomiiiohBifiifiiiiedetcripcs
dcbanmr.
Piftacia nigraCoryU fblio D. Sfrtgge.
Ulmus fruAu Lupmina
Ricintis ponrus Urtica: folto.
ConToIvulus bicapfularis fcminibuspappo alads.
Phaiangium' fpicatum Hofculo Arooteo buUaio
auiea
Lidiofpermnm floribus roftratis.
Ridnus (hitefcens Fici foliis.
Gramen marinum echinatum. Hujus fe.-iiin.^ eci-
amzD.SfrsMt accept^quarhacxilate inhoi^
•ofittipnniiuniii^ led aoolflam ad fivg^
COM-
Digiti?ed by Google
COMPENDIUM
Hiftoriae PJantaram Mcxicanaruiri
■ FRANCISGl HERNANDEZ:
^ • " ■ ' . '
PRIMttS LlBElt
J^it dc TlatuU in genere, tiimirum de eartm nominibiHy conVenkntiis Jijferentiis^ Je
genenaiombtts mtUatiombHS, fartibuiffaporibus,&,c defmhHS ms Ubro ^rimo
fSJloria hujus Mjdms ftantm Juffcm iarhitramitr,
' ' ' • • • ,
• LIBEk SfiCUKDUS. Cap,L
Coapatli S.TUmiKmf^^lSmaaiL Ctrjimfifa jMbriiww Tnil^fii^ pn ftrtm tdnhmi,
' • ■ . ■ . . *
RAdixflitiim difcutit, ofla conlblidat, urinam evocat Jus dccoAi ^ickm ev.icn.mdo air.uc ily-
faiterias. Cortex radicis Ifi.^paiviere pernovein diet ooatinuos dcvoratus dolorcs clae Vene-
iGtaittKlfliiMpeiMieBir» iMOi fitwiiwiiif iimh fii^tt^
•C^». Coapadi n. &TaoiCEiic: Cerymt^trs MbniimM lkmmuef«lio,fia-tliiuot rUmUirm»»
Tempaamcnto & viribus cum pra:cedente convenir.
• Cdiptdi UL S, DtTepegoaqinliOo: f^tf* Aitxkmt tri^Bttt fitrt tdhtrAdict ti^o^d.
Hii oboBUTCsnieotiiiii in
Goapatlt IV. S. ^muAmuatftm CAP.XU Jefcrift0mftkitUmgit,£fitrmkiaudtfgrimirmiM0 '
ttrmtfhrihmwtiiitfMimfpUfiiiradKttJtrstM,
• < • • ■•
Vide duas alias pLintas CeapatU nomine, frigida temperie, infra lib. 8. stp. & v'-
At quia (Annotatio efl Columnf) in prima Coapatlt Synonymum cft TUmacaz^uipa», quod
nomen invenimus inalits pbnti , qu.irum imaginesSc nomina tantum m exemplaribusextanc ^01414.
in aliaparum variame ngaraj lub nomine TlsimKtx^ j Ftftm vel CoMotUf qus figDca-iertue
idenfitmCo^ReiiqiuimK^ an Piaiiri» Taria fen^ TelPlaflitcvariensfiepro*
ponitur expendenda.
• Cap. Texaxapotla Htm. S. Ptarmica Indica DnifoliA repens Horc pallido, roali Mcdici odorc-
Nanbus admoca flernutanieiu.i movet, unde confert gravedini.
. Cap. 4. XaebauuauH S.FlosAuncuLc Oregioella * Cluf.Orijmlm Hugbti, qax Hilpanica voxeft^^^-
•odem Auriculac l^nificam. Hoias floris mcntioncm fccimus in CajMte de Caeao 1. 19. p.- 167 r.at ia.fi.iA
phnta; defcriptioncm omifimus, qux hujufinodi efl, Arbor longis & anguflis ell ftliu, virore exatu-
nto tindis, & e pediculo velut marddo propendentibus in inferiora. nores mnvs purpurafcunt,-*»- -
teriti IieibAcei, auricu!.imm pinc forma, lucundo odore. FruHm efl Iil5:ji„i, longitudinc fcx und«
arum,crai£tic vero unius digici : Sttnku u)tus exiniitua comjMreifione fiuat «q^iofa, funcoue colo-
ris ^nguinei Clufinsfloris hafDlbe CbGiiin pro cortiGe finAnsaliaiins habuii; Nihil hoc flote fi»*
quentiusinlndorumemporiisveildinir. . .
Huic flori valdc fimilis flos Hltxtehitl cap. 10. defcripti, nili quod plennsfit, & colorc lidiiniliil
Taiict; Chocolata: etiamparitcr pntioni .'.dniilLvti.r.
Cap. 5. Xicaeoxoclutl f<:u Pipsr Tavalci : in hilloria noflra dcfcribitur tub nomine Amomj odorc
Caiyophyni pag. 1 507- v"
Cap. 6. Acotttli, leu Corymbifera Mexicana tuberola, foliisNaRlitflote paliid^ rubentei
Vinkis &temperamenro non multum dtffcrti CM^tft/ir.
Cap.7. ./fi.v .: 0-/.t?c/;f/. Foliis An^ cT.ililxis fieniculaccis g3nio.i!.it!5. Ncc flores, ncc frj.lns
deTcrioit, undc ad auod gcnus pertincat nos latec Caules duntaxac condiri rcnbit« fed dc audos edu-
Wedb^laporeflcodoregrata Emmderopcnevirinmeftqitnpneoedenee.
Aaaaaeaa } Capi
* Digitized by Gopgle
HlSTOKIA PlANTARUM.
^Cap-^^ jbtpKSfttU, Ftm eft riiitto ooodaw: Afi* Ajnqffldaliiii^ cat advei& binit; m&jfar
SterilUati i frigida intemperio mederi dicitur, 8e «*iw higare.
Cap. lo. Efl i^c CaryophyUoa™"^"'Co; dequo nosin Hift.noftrs I.i&pklfo8. abanik QgpiDUI.»
Cap. 1 1 . Dc Cinnanio*no ; de quo & nosprolixc Hilt. p. 1 5 59. &a
Opi 11. DeCwfit/' IV.qnaninos cognominibusplaiitis m inicio libnrubiaoximus.
Cap 1 1 Carmniti S. Ahnim Mecbiuniaim ; KGdaixt cutn Terencio Cacaliani Micfauacanicaoij '
fblib vuigincsfemcis, floribus \mikuxm.1tM£akmf&Qm&»
a» ad Coi tulam Matthioliaccedunc.
TcmfKiramcnto &viiibus cum pracedentibus ferd conveniunt radicos, quar vAx in ufu funt,8c
ab incoli<i ma^ni fiunt ob oJoiem lucundilTimum, Mofchi armulLim.
Caoi 14. HMtaltxitl, Arbor Ancthinarciinilcra, liqukiambans pUnt* par cft, fiipue re&o, Ixvi,
'extraenranKOTiroretinAo, intnscanclicante; /Sto ownwgiiaoiminatis lerratis, [ioon pinnau re-
prxfcntat.cx pluribusconiuj^ inombiiscum impari in extreHK» COinpoliu] flmk» pallidilj goftaft
odofC quavis lui partc mirc relcrc Anethum, e|u(que dfeAus, Scefficaciuspneftab
Fmftnm ligni ubicunque infbdiatur ftatim radiccs aeic
Cap. If- tldxtcbitl (cu ytynOm, de hoc qpmus Htft. 1. x\. c i p. i ; }o.
Ckpuf Ib jLuMtUcotl, S. Vii^ dunecicaab «SbBox uiinas educencti dida, Folui eft AitdMifi»,aA'
nerib» Amcts, hirliitis, per longum vcnoiu, rWinHdkbofiaft^ fibnn^odQEai/inA«panrb,eK
att» pdafieiiiibus, velut coaccrvatis, odoratis, acrifqoe faporis.
CWIWI7. HeitxMcbul, S. Arbor Lonclufolia, Fo/iweft Myrtinis longc^ majoribus [quinque awJl*
' loHeKiiott U^] risido & mfcfto mucronc; fierilm coccmeis, quos hlotraosfixos Indi in eoMoriil
{UsWndanc, qui & uterini func & cardiad, inqne ooiidimentis & daptbni QodnoBmpaeftane
[Fruiftus Pomo (imilis, colorc Amygdalar, cui florcm mlcdiflc vidcturj . , .
CapiiS. CbtcbKfstlt, S.( hamardr\'s Mexicana, foliis alpcris, Hoiftas lltta», romdrca poftre-
IHO*eaulcscoaccn'ati,&cjIyabub oblongis conte&i: F#/«* odorata, amar.i ; R<i*/w furculofa, ^ianter
niamHi fert- expers^ acris. Appctcntiaro ezoat Duai: alis cognonunes, acdivcHi
Cap. 19. Hucuusro, Salvifolia Mnucana, floribus promifcui qpancb atque onccfaliii» AiMjandl
pe^culis appcnfa, adcxornimbtiora, fubalbicantia; jRjirxtcnuis, longa; Odor flciapor LavcfKb-
Uc. Exterius appolica nKdetur dolon vcncriculi.
Capu v>. ToUMcbkl AnfiotbjtSthxhot cft magoa, toliis Mali Medicae, duplo MOgionbus qoae ab.
Icedania veft^ in caule rehnqaniit Flosodorami, pol^peealos, ouema paite nedia Ticefiani^
ciKUm orasexcinereo lutcfccns, quaruor digitorum diamaropctalis intgput paitecavis flcparporo*
iubcntibus, tn extremo lutefcencibus, pinguiU» 6c glutinof», fingulis polloaril cquaotibus, imiDODe
medio virente. f/<rj cfligies noa p.irum fimihs flori XL'cbirtacaz:li «p.^. delcripti, & eundcni
pfiim prWtjnfj jparitoque admiicecur pouom Chocolarx. Caidiacus eft & uterinos, fterihtacis re-
C1p.11. Ttt*aiacccotk S.Herba lAochifolia, DodrantesqiMaiOca^eft.i9ttQhI^^
/i«r»>«/ candcmibus, calvcibus parvis taaij; r«fiM(uculo(b, m(boc(Hrioe, odorataflcreunofijdolo-
. lei fedante, tula & devorat.i. , ,
Cap. XI. Ctfahc TUcofmli, S Convolvulus Cinnamomcus, i radias faporc rchnolo & odoratOj
Vohibilii eft hcjba, folm cordiformibus (ed loogioribus & magis acominatis, venofis, elutino-
fis & lalivoiis, ciebris; RWice lucca, Rhaphai» iinuli, digimm minimum ciaffi, ^V^? VGUOafifiC
odorati. Nilcitui in cahdts. Diurcoca eff 8c ftbriBiga, hydrofttcis mcdcmr, fiCOOOviiinonenir*^
curat,
Capii). Tox^toBt, S-Juncus capiUacut, RMilica famdic capiilacas > catiiti twetes, lacves, cavo^,ge
iecaeanMncft^wi» lutea obbnsu: JT"*"' ' '
dbca, uterina, aftringens, undeniua
Cap. 14. TommbmitiU ctfatU S AriAelodiia Meneana : Hoiai de£ii«MMtra vide in AppendicBi. .
Capa^. CaniiiR.i arbor, Lignum Aromaticum Mon.»rdis. vid. Hift.p- 1801.
Cm.V. rttlo-HM/ofttlt, S.Kadix Cafyophyllca, Foliti Mah Limoraae, (ubcus candicantibus SC
biiiuM, (apem^ nigricancibuL FMm candicanabm modids, frit&mpuro orbiculari : RMJieibm
cand^dts, acnbus,odonKisCar70pfayllorani, qjBBremviQmfiippferepottimiodhoCcmedH^niBnii»
ln caJ idis TiUmi colljbos naicimr. -\
LIBEK. T£RTiUS. Cap. L
Copal Quahuiil S.ArhrOftt^sL CtfdtAiittQmikiMi lyrfQif Fvnr f^.t^.
C^Ow/Indis (uc alibi monuimus) quodlibct gumnu genus fignificat, fcd qviod .ib luc Arbore
lcu fpontc,fcu fcarificaca fltit»v'if«)c|Wit4diciair, nobismHifloru e MonaidL- deloipfum.
^ Aibor eft procera, foliis quernorum fortni 8c magpitiiiiinc [pinnuhs fohonim mtcUige, fo-
lia cnim pinnata i»nganmr i pluribus huHifinodi pianarun oonjugaciombus compoma : medu ed'
am cofta quibus puma: .vineaimtur mcmbrai»aBlOl|| fidiaodi aote oftoc Vk leotiwoj FniduoO-
lotundo & purpuralwnte Gummi iaporc
Oip. *• Ctf/x»/ QuMbmtl PMUbeme, S. Arbor Copallifera 11. feii latifofia. Mediocri cft magnicu.
diae^ MUtkaaxn, & Rhoi obfonionun perqiiam fimilibas tom fbrmi, tani maignini4ingj nimfii-
am oobre Iquallenri. Gummi fHllat non abfiimilepfvoedemij ftd {tti^^
C:ip Cifal QHaubx:od, S. Copallifera III. Lcprori (lia 1, qu(>d fci. nienilir.in.im c\rcrn,.in ficili
exuat ; foitu c{\ pai vis oblongis [Icon numcrohlfimas pinnatim ad uiumcojVun ami jxas rcprxlcn-
tMt, ad qumdecim ufqucconiugatione»') fniAu icinofo, iineulatiro dependenie: gummi pjuco.
Cap.4. CofMlii Totopecenle, Copallifera IV. Maii Medicae foliis inaxrxA viridibuL Aiborelt
7ttof*Si^ahuul, S CopaHircra V. montana, Arbor eft meJioc is. unclonisnilio [Hu-
jnsetiam foliaiconpiniuureprxlenut] fruauGlandibuslinuli, quendam vcluci Sciojiliuum coa-
tinente, opertum lucidi 6c reiinori quad.im lalinr^» aiqaeindiMntfem Intra le nucteiiffl caikUdum.
ad molta uolem. Thus Indicum dicitur.
Capu S. OtkU Cofdlli, CopaUifcra VL leprofa IL Arbor e(l mediocris, foliis obnmndn parvil^
acin i fqui: racematim depeodencibus, Oxyacanthae fimilibus, valdi odoFaiis glutiiiosHqiM; FoSiu ad>
nocancc Terencio, (itu 6e figura fimilia (ont fbliis (i&qux arboris. '
Cap.7. Tecopal Quabaitl PKZai'iu.tc S Cop.illifera VII. Icptipliylb. FuIim c[\ pinniri^, parvis, mt-
nimi (erratis; fruiitu parvo, rotundo, Piperi riguri non abliiiiili, fed coccincOj iingulis binilve adnif
per incervalla ramis appenlis.
Cap. 8. Xacbicifm, aliis XtrsftKfu, «n XoloGha>paIii Gomarae apud Clufium E\-ot. p.iot'
CopaJlifera VIII. mei^lbtBs prafiin^fiiTatis. Arbor efl mediocris, flipinbus imp.n:;j odoiis:
liquor cxftillans fulviis eft, Ltmonura odorem valdc refercns, ThurL^ Iiidui g^nei ibus .mnuniiran-
dus. adnotantc Column.1, 5} polliccs longo, duos lau« obfcurc vircntia. i?«r« exiongisca*
kcibus diiut^ virenQbus, denfis il.iminibus luceis ooBipaai An »»M«««"m Uicicc fiilio In& X&
a£tum Monard. cap.9 ? de ciuo Hillor. p^ 1 7f8.
. Cap. 9. A^imucbt cofsBi, SCopalbfeRi iX. fblRsMali Medicas, floribus coccineis. Atbor cft
aia|;na> ftipite cindicantiius punSis diflin<flo. Htir,i5 gummi ylntmt nomiullis vocitur.
. Cap.io. WeijjwAK/r/ ieu CM» arlx>r. Arbor Mexicana cortice amaio, fnictu in otbiailis ftcUacis
ftipiti adnalcendbi». Duum eft gGHBtlimj Alcerum fiipitt magno, I.,vi, fulvo, Cc lenta referto me-
diula s FUrUm candicantibus/Mirintiomit. thiSm Ponbds nudbus Dar eft^ caadenn iuceique ob-
duAus membrana, 9c xmA Bqpork Akeram fiXk Mafi Medic» (ea majoribus. Dc bujus gummi
quod incifb cortice emanat, HiSi 3a,Sto Chocolarx interdum admifceri folito nunnulla ^PwmHmanr
tilia Aromacica pedca vtde Hift. noft. 1671. Piura de e|us vinbus vido hoc in loco.
Cap. II. Arbor Balfamifera L Htrn. BtitxdUxitl. DehacvideHiftor. p. i-^S.
Capkia. HuacMtx, Baliamiiera IL baociftra.Aibor eft mediocris aiticudinis & craffiiidj inaterie
fona, inoorruptibilijodora ; ftHm luteisdenarii anmfitndine ; fiere parvo candicance, bacds LauiiB
coftice confi.i(ao, aqua maceraco, demum infblato 8c exprelTo iiquor b.ilGmicus extorqucturg
£xtrahinu: etiam ex foms flillatitius liquor ad multa utilis. Surculi ad dcncilcalpu coiumeniaiuur»
Capk l). BalfamifcrallL MariperuUm dlcti. Dcqiia cgimus Hiftor.pil^f^.
Cap. 14- BaliamiferalV. De Toludiaa^defcriixaHtft.noft. p.i7f&
Cap. I MA aAorthsaakm PenianajDefcriMnirHiftor. noftre p. tsS*.
Cap. 16. Ttcamabaca. De qua vide Hjftor. nofl. p. 184.15.
Cap. 17. TiabveUiet4 .^Habmitl, S. Caragn.i, Delcript. vid.Hiftor. p. 1847.
Cap. ii(. XocbiototxM ^ddbmtl, S. Liquidainb.in arbor. Hift. p. 1848.
Capi 19. Itue AunAxittl, S. Galicmifera, Aibor «ft mediochs, fiiim obrotundts, fiipicibui & p>
tficulis rubendba. Gommi ftillac cao^um acrii fapofaii ad dyiennrias wile, qood aqnaiki fai qua
inBindiCur ladeo ttngit colore Balfami Anciquomm infW.
Cap. »0. Copaliic, S. Arbor Copallifera cuciculam exnens, Ocymi fbliis, frucrlu Oxyacanth».
Oumrni in (iltcndisdyfentcnis celebratur. Hoc eti.im aqux inftillacum in hc (olviti;r.
Cap. XI. Tz,in* OoKmiU <juabmtil, S Arbor La cciferxFoIia Acadxifigjrptiaae et acctibkuc^ ftipttea
paipaceoi.DeLaccavid.Hift.noft. p.i5;{.
CapL 11. Ex^tubiud S Dracoarbor, do qua vide Hift. p. 1 59S.
. Capki}. ExjfiuAiatl fecunda ^uambiukutti^i, Fbliis eftmagis orbiculatb, hirfutis ficalperisjaa&
ib corticc, radice furculola, juxra aquas nafcens, ad eadcni unlii .id qi:.r prxcedens. •
- Cap. 14. Mtztfutl SSibqua Acac», de Acada rid. Hiilor. noit. p. 976« 977.
Capwif. A£«fNif Midiaranenfii» Acada Nft Hi^wni» IL Bbln«ftedionb.MizqiiidviilBi*
pxxy & fpiniscarec.
Cap.x6. //wcipMMfHuaxacenfts, SRicinnsNo.Hifpaii. inleritar ICft.noftrz Append. P1S5&
. Cap. 17. Ssjfi^M arbor, dc qua nos Hift. p. i 568.
Cap.ib. TiMstb, Arbulcula Mexic. Rhaphani lylveflris foliis, (^oribus candicancibus. Radixfur-.
cdola, acns, odora, Lui venercsc medetur.
Cap.x9. HtdXMta SLienumSandum, vid. Hift. nofL pt i68(. Qxamam»
Cap. ;o. MmJxttbitl, Arbor nodiflora SanJiud fbKis A: nmbellii Ar RU* firertl JKMi lunt $
fltfcHli orbiculares & paitentes; anni r.iccm.itim dcpsndentcs, pcr matnritatem purpurei. TuOKUtB
dticutit aiu marurar, pulvis in(perius medetur ulceribus inianab. fcabid, lcprx, {fic
Cap. V* CajohxM S Ttftaim, Arbor falvifolia, Thus rcdolens. Mediocn cft magnitodine^/ffi-
ar Saivuemajoiibus iupan^ ntondbfls, fobtusfubate^ piqpnhos, VeriMi|a modo iurfuas| J%rrto
etttrenuiratnit inBdiBDaclBWoBiniCoryniiwmipfiKMMn fdot cctopofiMl CSiiivuciiniel|»tttm-
nis oonveaKaAftibaii Baiiiufeattimpofitegatoi^qiciieeiant felianimflmi^
incdicnciir»
Cap.)i. NMtlttufntUM, &llMti GifDid«ri>or, magnaeft 8c excelfa, fohis Okr,ot!lanris8e
amarii. FroAos 6 trunco enacus racenmlon|gos ooinDoni^ cuins pediculus robetj baccx Vcrofuat vi*
lida. NaoaiiaipMiii»/ p. ^89. de^ftalwicoadcmefe
Oqb
Digitized by Google
HlSTORlA riANTARUM.
C.ip- ; V ^aubtlcpasli S Arb<)r iRnea, Ncrion <ivc Rhododcndron Mexicanum. A nolli ace Ne-
rio, adnot.mtcColLiinna, niApniiuoine difJcrt, fbliis longitiuiinis pcdalis & latitudinis pollicuni
Scqaodncrvulifoliorumcircatblii or.is coii|ung.intur. Eodcrn obferv.inte, Ncnum ctiam noftro
iaao, non lac, lcd copiofum luteum fiiccum Apficyno limilem habet, m radicc tamencopiofum al-
bom lac emittit. Idem ob(ervavit in Pcnplocis & vul^ari Afclepiadc. vid. Annoc. in Recch. p.868.
Cip. ;4. ^i:ihy'K, Arbor Fcctida Mali Medica foliis aaiminaTH. Goctexafthagi^& fluxumalfi
cocrcct. Succu^ n.ulbu^.Ktraiftusfternutamcntacxcitar.
C.ii-). A'''^^f AiNor pc-nt.iphvll.i- Nlcxican,! rioribtacapillacds CtJccincis &: .ilbis. Florcs
anteloboiumexortiim piofcrt. Turii Ddcriptio, tum figuraf notante Colunuia, tioflipK) Indico
F^Mueltaininsaptc^conveniunt, n.Kjli.1 incodem pedicmo leptena Itaberac.
Cap. %6. CMMfdta». Baccifcra Ccralifolu« floir^oaenileis, adois porpunMiigriGantibiis. Foltt
aftringtmr, tmde diarrnccas compefcunt, &c.
Cap. ;-. T^^^mxocbitl, Arbor McxiCiina Mali Medicac/^//i^', Cvnonhoi^i flore, Rofxo^IorCi To-
to anno tioict. Fios codiioncro |uvat &c commendandi halittis causiChocoI.ita: adniilcetur.
Cap. ^H.lUlMutly S. Ariw voaiiioria,TrilUiaeft,^/MrSaIvue pinguioribus & mollionbus, flori-
bus ipicatis, parvis>oooGKM»i ez quiibas aiani pfodoauinir. ^Audar OnquitColanina) proacl.
rts nirqu.is pofuiflet fadle ad Anag^iTinrererri pofleockqiiScvirei: fiqoiaenitim d cathsiticun «e>
tribuir. l.|u(dcm nominiscn :}lh ilaoita loiig&diTerla pb4»o. Sed pk4fi'adcftioonfim3isfabSj^
nonynH) vocibulo lf z,!ac tUtjmat!
Cap. ;9 chatalLuu, S. Caflia fylrellris. Vid.IIift.noft.pkt747. Iioii^qidsa»iCaffiafift.1lrafii
liana latis conv enit, flons colore luceo ab eadem difierc
Op. 40- cf( dePalma coccifera, deqaa noc prolix^ p> i ] 56. & fequencibafc
Op.41- ^<-i't//, Mcdicina tinaendo apta, i.e. Urucu. Viil Hift.p.1771. .
Cap. 4-. R'«i"Cp)t^', Palmxlpccies, Areca S. Faufel ditta nobis vitictur.
Cap.4; l^cnl S. P.ihna momana, Arborcftfruticans, duos tr^lve ab radice ftipites t3i&ta\filim
Ionga,angulU, cralla, Iridis fcrc iimilia, (ed longc majora, acervatim ab excremu fttpitibus Ofien»
tia ; ffrtt hex.-ipetalos, albos, odoros, racenucim dependcnccs ; ex qaibus generantur frm9m flmai
hili fimilcs. E i^oliis eo fcrc n.odoquoCannabinttiads fihfiuntlinteisftoieiiquetewadis petqiutoi
idoncJ, li niiora iis oua: cx Mctl.
Ex defci iptione luc Arbor Draconts ^vEtx fpedes cHe vidctur. Icon Tccottc^ habctur ^44).
non convenit Dracom arbori, at nec btiic defcnptionL Vide nocas Terentii.
Cap.44. UoQti S.Tunahimgenus,dequibusvid. HifV. ^11464.
Op. 45- Nocbtxai»f«Si S. Coccus Indicus, CVimr /f, Ililt. p. 146?.
C?.ip. 46. Lacavit-vuehiiitl S. AiborQic.avitera, vid. Hiit. p. 1670.
C^p. 47. AnatLZttc S. P.ipytus lucc.i, S. Ttftamatl, Syconioi us Saxatilis. Dux (unt fpecies, Pri-
naaibor ell nugna fuliis Hcdorx ampliSj pinguibus, obrotundis cordatis, altcra partc cx vindi pal-
kntttius, altera fulvis. In ipfis ftipioDus, qui Ficulnei (unt & lenes in modum Sycomori, yrtt^nr Fiai>
busparvis liniilis, fcmincmmutoac fulvo rcfcrtiis. Adhxrct l.rxis of-n mciliocntcr f reftandomira-
culo. K.iJ.icc5 noniiiiin cxculfo la^te cathartici fiint. Sscunda Ipccics codcm nonimc & tcmpe-
ramcnto przdita, virgamm rectarum lcvmmquc ulum tintum pi .i.ii.K.
Cap.4b. CQfMtxotbut S. Pniniformis gummola, Foiiis cl\ obrotundtt Pruni; fivda Medids
Malis fimUi, pnrdulci^ vatdi adftringente, 8c (alivam ftillante impensi glurinolam, qiNP dsarHioris
& dylcnteriis mcdctur. Matcrics Opcribus intcflinis aptiffima eft.
Cap. 49. C»r<)/.v0(i6#;/ alteia, S. Pruniformisgummola U. Foliis cilina|oribu$ alias limilibus: Fru-
AuPruni'. .11 1 Xi.cibusjuglmdibusliinili fornui ^ magnimdind; pntcedemiTiribtnfcfiimiceinf»
ner, nimirum alliingcns & glucinans, Liporc dula.
Capi 50. Tanurindiis, Deqoovide Hift. pi 174'^.
Cap. 51. Xalxocbiil S. Pomum arcnofum i. c. Goyayefeu GuayavaHift. p. 14;?.
Capi 51. Jlanta CtffAo» vocata. Vido llift. p. 18^9. Exalioium rclatu dcfcnbit.
Cflp5;. IIo.tz.mamax4tlii S.AtborCo .igcia, Foliis cft Tam.vindi, floribus luteis, lihquis clculeti-
tis. Cornua Taunnu valdc iimilLaui lUpite Qc raiois prodeunt. FoUa inlipida, venenis tamco adver-
(ari dicuntur. Generanturinn^eoimicaUFbnnicctnoriu nociw. An OMina InccfintesGf^
loenttx a Formicisilllsexcitatx, an cx aculcorum (eu (pinarum gcnere & natura?
C;)p 54! ^(Mit(}wim«/r, AvdUnarcathartkac. De niseg^ Huictribuit/^
ttm ni.ignum, fiilvum 6c oonioftum ; film Rhododendri aflg|uft«& longa. Vide etiamHift. anftw
p.i8;7.
Cap. 5{. {^tiHihtf^ttti 1. S.Cafliafiftala,Deqoa nosHift. p. 1746.
Cap. 56. (lMiiibff»lt»attf ). Arbor Cucurbitifera nucleis pinei(brmibus catharttcis. vid. Hift.]Xi8;o.
Tnbuit arbori fblia nugna, Lappie fimilia,anguIola; frudumNuciJug|andifinulem,ftiDbaos cer-
nos.totidem lecretosGavuanbus, noftcaribas, nieis iiaabuafiHnii« impwmdine^ oiiftAficiiiidcii.
pares.
Cap.57. ^aithttailaiziti, Arborfrudu orbiculari, Ariato,crepitanie:Fo]ttScft]tilori, majoribo^
ferratiSj Tenolis.Fruftiis pcr m.itiu itatem (ecunduni ftrias deliiioens magno cum impem & ibnimv«>
• F/oi yfr.tnc» It'^. twnemi betllei 'rumpirui, duodedmdrciternucieosoontinens, exquibus bim membranano^
fonJt inpeta- dati blaiulc pu: g,nu. Viil. aolciipcioncm.
hi cum citfi- Cap. 5H. Abnaca <]tiabutti, Arboi Quercifotmis irudu butyracco. Folia Mali Medicx maiora,
im^iUKr. ^ifperiora: Frudus fic.ium prxcociumfbcnMftcnagprilndine, carnebut>'racea, nucleo (olido onraw
£lt c Pniniferarum gentfre. £ nucleis per eniremaaem elidnu- okum AroygdaUno fimiie.
Cap. 59. C9cbit^f9tt, Arbor pniniTera tritolia, frDdu CoHMiei fi)nril« offis nudeo deieMrioL
Hu)'.is f.iidns idcmeftcum Perlica: nuci iimiii fiudu, nucleo ^xnentto Manairii^ caia deliciiptin*
nem vidc Hiltor. P-I$5i- I'oma ingcfta iomnum concilunt. •
Cap.6Q. ^MUi^.*^ &Anona,AnonOviedieaevid6ittrHift> noft: i^Si' delcripH.
Capi
..d by Go...._
Cap. 6l. Q_i-ii('}x::u:lj Aibor tixjrbicifcr.i ciifoii.i, h .iftu molch.uo. Florcs cy'mba!onun habcot
fbrmam; trucUis dulcis ci^ &:cdults; folia rpinol.i, in nonnuUis cameti (pinis cireiu.
Cax^. 61. CoachamachaHif, '.\ toliorum form» Colubri maxillx (taritt Hm, Atbor ffliquofa femltie
Lenriformi Folio Coamtnepiili. Friidus fpicaci (unc. Arboreft niagna.
Cap. 6;. Tlnfalix.patli, Arbor Mexicana mutft^, Oci'mifolio, florecandidu r,icciiiofb. Jusdc-
codi coitinini urinani cvocat, languinem per colemfluentem cohibet.
Cap. 64. Cbichicfaltx. quahuitl, Arbor Songaiflua Mexicaiu, flore fniduauccarens. Folia loiu
, gi, obcnia, 8c versus pediculum renfimtttauiani: lMpriiii6cuudaHfttindeirfnibd^^
Conex aiinngit&fiii^uiiemnftjL
' Cap. 6?. AtKMfMiIifuMeitfit, Arborlndicft fofiislltcs, floielidBO|)«rvo, fnidu nigricantc Sti-
pitis (qui pallidus incus) ranicncnn^m decnc^im idericis & bilioft opilulatBr*
Cap. 66. Avrvtti, Abies Mcxican.i. Vid. Ililt p. i ^t)-j.
Cap. 67. Bitencm, Arbufcula trifolia Phiiippinenlis, radioe alexiphamiaca.
Cap. 68. Tx.ifdatlzMt ttmmlt S. Caput AiitaE. Foliis eH longis anpifti^ firuda nugpo obloago
nucleos quotdam planos indodente, fapore & ▼inbot Amygdalamm amafaniin.
Cap. ^'9 Qu.miHhitl, ArborPunicx folits, filiquis rubcntibns feminc nigricante. Capitula in po>
ftrcmis viticulis Kpithymo limilta produuc, Scmcn comcftum odorc inluavi halitum inficit. CortCX
aflringitj&fluxuscohibot. ♦
. Cap. 70. C*e*l9X9cbal, Arbor (iliquo(a, fbliis Mali Medicc majonfaiiSf Bote Dulchro odotato^
dorara apud Indos permuttus cll uuis in manipulis, toi quibus 8e corallis. Arbor laAe manat.
Op> 71. Capolin, S Ccr.ifiisdulcis Indica 1 5 ^o.Hift. nort.
Cap.71. Ctf^iMMw, ArbulculaPhilippinenlisLaunfolia^radiceemplaftica. UxmorrlKMdas curant
Cap7^ Cott iljimhitt, Arbof owMfli felii» I <pminii,ihrQO nibcfeen» FlGldiliexil«adfiili>
oromexortum. ' '
Cap.74, CtttMm, ibborfelii» Seme, %ribai afti» luirfidlarii Xln» SeliGliembainyfaMr.
folia. . . •
Cap. 75. E»»^««i»»itf. Hiftor. p. 179'. . '
Cap. 76. Tcpejz/iuixochul, S l^^uixochitl montana foliis mijonbus, floribus candidil ln IBnlcarin
compoficis^inodons. Cortex ad gtngivas tumentes & laxos dentesfirmandos ucilneft.
Cap. 77. rhi^ndtitl, Aibor ikre pennas avium referente. Folia ?mMo^ & Arbori verecnndK
nmilia ci acrribuit, quina per intcrvalla prodeuntia ; Tiroetiam eaMem ainowiB Cflnciliaiidi,fce.quo
mirer florem pcnnas avium refcrentcm ei afcribere, SCQonpodiis fillia.
Cip 78. riz,iper«]ua, Laurus MichuacanenO^MiliiiodocaiiaiijbiUi Semen Goriandio fimile fid
naulo oujus. nignun quando macurum.
Opi 79. TttStimis. Arboruren^qBan»JMwri«wJ>diftn «ndemcfle fulpicabamnr. Vid. Hiit
p. 1647. . t
Cap.80. TUtztan, S.Cupre^fida, Arborvi»Ifi(L #9,1497.
Cap. Hi. Xumail, S. Sanikicus noftras.
Cap.8ft. Pafaja, Pepo arborclcens. Hift. P.I J70.
. Cap.81. AcMfMli, Arbufcula foUis Rh^lianiiand^floiealbo^ finfin delKtiita. Fofia oilaSe-
impo&a heaem abluincK daooncu&
LIBER dUARTUS.
CAP. I. TTifM/i, Frutex Mexicanm liadice tuberoCL floribui^iblongis calioihtii albi»» &iiisAr
mygdalinii. FkfCiinlhnunliiamnOimcapindatou potiibipicalauigifti. Ad aqnai naCsi-
t ir l>.:etica dl8ecarnunaii»a,ddaMcoliGitoCcAkMVfl|Mm«fan je^
cum rioribus, p.4^9'
Cap. 1 cbdUtfttU, Frutex foliis Roleis, flofiolii obodnei^ binb nni i fiilioraffl afis ^aim^m»
Thoracicaefl, &venerisdolaiem iedac
Cap. cofolxiitittl, Fhncx odonttis CtftSi rdereiMt SaHSk Odm femdi, baocn rabendboi Thjr-
mifaporcm rcfcrr.
Cap. 4- Houzjt-Xilxochitl, Origaniiu, floribus gaJeatis, coccmeis. Calore fuo ilatus dilcutitj
conco^onem juvat, corroborat.
• Cap. S' TUeeiaUxoebitl, S Flos barbatos: Acadx foliis« fiUapofa, iloribus iilamento& ooodoeis.
Siliqnc nodoGeiunc ieminibus exmberantibas, knec Sioca eftCeadilTingeni Aqua mqua flores
tufi maccrati flierint oculis mir^ opitulatur,
Cap. 6. Tlacoxocbiil, S.Capilli rubei. Linitoli.x floribus in lummis virgii comantibui. Foha in
vir^ cema quatemave iimul per niodicj jnterv iIIa. Radix am.ira, odoraca : ra.s dcco<fti ejus mede-
tur dyfenceriis, & confert dolonbus aniculorum. Hujus nomiius alia e/l icon lanfolia, & alia tenui-
(bOa p.4i8.E^hisquarnnehiftoriafunt •
Cap. 7. Xaut{mlfatlt, Frufex Mexicanus foliis Salkis angufhs, flofcnlis calyculatis pallentibus. A*
ftringic & commanlus gactur urit. Folia exrem^ omnibus pxne morbis 4 frigida caula ortis mederi
dictmtur.
Capb H. 7ikAiM(K,Scabiola fruticofa Mexicana, flote lotea Uc fade fic viribus cum Scablora con-
Tenic. TXsMcfliraKerius generis icon habcrur, p. 416.
Cap.9. ruacfatlt, Ttftxicaifit (aiUtxime^ Folas penim 4finm wftBcniiliiHj ifaribn» lurdSi Corr
tcx radictspurgare ^dtur 6c bubones diflipaie.
Cap.
1 9 54* H I S T O R 1 A P L A N T A Pv U M.
Cap. I o. Acutlotl, b. VoLibitis aquacica^ Rolx Motchaue Horibus> potius Jadnint Arabia fisuSani-
bach /l^Rvptii Alfm. monence Colunina. Duplex elV> aben (altis minoriDUf, floribiKGiiKlendlbos:
alccr.i fi)!iis ni.i)();il) ,s Hovilr.:; n.;i!'.lii, FI()i^---i otlorjnientis& corollis inleiviunc. Folta daCUl di-
^utiunc uitus iuin',)t.i, foris adiuota ct.iiiorc^ : u lolvimc, contract.! mcmbra laxaiic.
Cap. > l. Hitii^-tunuitXjm, S^m.\Q\\\ \ ti utciccns Anieric.ina Mumwjrtt circvidetiu'. Florc dl pur-
puitOt ftaminulisluceb, fru4^ candidis Ccralib llmili. Vuictur elle <: Solani pocius gBoere Ut reAH
pdumni. Radicis cortex purgac
Opil' Xiin ]uslnlPiiz.ahoact cft Anil S. Indigodelcript.Hift. noft. p 911^'.
■ Op. I'V XiuL<'jii:litl ?itx.ahac altera, floribus capulaccis, cindcntibus, foliis Pir>ci is longi ma|oribu#j
nervolU. E-ul .11 \ iviccui lccunJx Ipcciei AJjrcgr, Icon prarcaicnci ap^iolica hujcs cil.
Cap.14. agitdc ArutuluubusSaccharinis&tkSacclurOfdcquibus OQS fiue 12,79.
Cip. if Axtxpatli TtxMxabiuKm^t S.Volubilii gpiinqueuter« feGbrkjgjncjs. Succns diaredais
* eft, cc iaciicis.idniodum confert.
Cap i''. F.ca^4!!i, -S.p.irva Sanibucus. Silif|iK)f.i, floribus expan/is luteism fumptis ramulisi, lil*-
qoHcerctibus tcnuibus. Granula Lcntibus liuulia, lcd miaORU JFbiia (lloe«ftpmilcfillianiKOA<>
myK4alinj. Gdida liccaque clt & nomiiiiil ailrmgens, • •
Cap. 17. Huimw, Folia ci Ionga,rcrrau, niagnitudineMaU Medu^ Siocat
Sc an:i#;i;it, iinde Huxionibusquibulcunquc opimlatur, 8c tumoresdilcutit
Cjp. I H.' Njf^^^"/ S Ttlctuzia, Datura altera'M« icanx Solanum pomifenim, poino Ipinofo ro-
tundo, femiiiepallido. FruChrni fpinas dcmuin cxucie lcribit ; Folia inoliia &hjrluta.
Cap. 19. Tot'" (^f<*'^t, S. Syringa lutca, HcmtIjjs pcntapctalis ftellans. Fobis elt Pyri, floribus
Ipicatis, femine nigio c.\.ili, rHpjxibus & lambMvis. Foiia calefacium, iiccant & afiringunt.
Cap. la. Tmz.iumh, Chanusdryiolia, graviieradorata, fionbos obiongis ooaoervatts luteis. Ciilcf.
Sc c\liccat, cxtcrac .ippofiu ventriculo utciinis .liledibus convenit. Jus foliorum medetur dyfen-
Cap.*Xi. Tizjtcpatlt, Pentapliyilob Jcbriluga, florc prVocandente, frudu rotundo. Radix cnafla,
long», tenera-8c fncculenta, impeqsc refngerat & adversus febies magno in preno habecur.
Cap. 21. Atlat zeftOim, S. Aqiu>(a hciba apiMi)i& Althxa Indica, tuberofa radice, foliis vicigt^
neis, floribus rubris, capitulis teinis trianeulU. FfOAnf Corailorum inftar rubeot, elculemi (unt,
&fcmincnigro plew. R^dix tiu[ptda& ujifoft fiftiunirjlt oi^oaiiranknoriwquSNiftuiigfnei
calida caula ortis, , ■ ^
[ Cap.i;. CocoT/omAr/ifeuIuceafttHtffji, Urinaria mirabilis, NiMinHift.(it7%7* «dCoavolvuIna
hsderaceum trifuliuffl rctuiimus Sc fblia quidcin iitiiila iiin^ veramcaen aipa bene lefpoodene.
R adi\ crafla, florcs candidi modici, adni CerafitlGrad aiblimUes urinam naii «itoax. Conlule Her<
n.inii. l.oc in loco.
Cap.14. Tuac-CcantnepUi, Qonvolvulus tolits cordatis, iionbus cx albo paiie(bentibaS| S. Volubi-
lisdiuretica. Railixurinam provocat. V. CoanenepilUfeuConcrayerva.
Cap. iS' CMf/i, S. Aqueus Sci pcns. V. Lignum nephiiiiQim Hift. i^o\_^
Capi.16. Cacapipihtl xocbitl, Pcnclymenum florc oooaneo pendenie. Frigida 8e bumidapcenfotar
temperic comra quam l^criclymcna nofli .icia.
Cap.17. Cbiif.n S.Cbar0ftt$, aquam rubcocolore tingens (eu Arcanura Venerei morbi. Radtce
e(l crafla longa, inccm^ex albo <tteo puipuraicente ; fbliisMaii Mcdice, majoribusi floribuslu-
teisfleUaiis. Sapore &odore iniffiniarec. Inlaie VeneiCi jtofliginda pJantas tdiQnas MtrlmttJ'
ntnfti facil^ fiiperat, eo modo quoGnaiacum ulnrpata.'
Cap.iS. Curaijua, .S. Rr,ililium HirpanQrum. Frutcx eft fpinofi«,lurcuIofis candidifrnie infiftens
ndicibus, unde prolcrt iiipites exei« falvcfcentcs, ac intra mbeos, coiitorto&, retertolijue foliiscordi»
tat 6glHf fed mucrone appendaitibus, vcnis frcquencibus a mc<iio ncrvo ad latera piocciionttbi&
Tfaigpinc qas ligno hia oncqwMin «olore. Nafdmr in fri|ridis Mechuacanenlibus campeftnbia ac
montnlil Ipda. Longi diviefia planta eft 4 Braiilia arbore in Hift. defcnpta P. 1 7
Cap.19. Q^ubTlepat'.!, Ociniifolu lerr.ir.i ffonbtis cluteo inScntibui, in lUinmis ramnlis CQiloei^
vatis. Siccac & adftrmgit, undc uurrburas alulquctluxiynC!» Iiftit.
• Cftpb ;o. (Imub Tiepath II. S. Volubilis Limbnitbtu floie candeuti, radiee Hihra. Erapdonesilaft
Venerea oitasaUaiquecutisinfe^ioiiesext«rit&f^ac , .. «
Cai^ ;i. Alid^jcafig Si PlantticeuteitiwtfeBli rarB,pmea Atmnlawreladnli^Plttfadiflonh.
Cortcx radicis potus adftrmgit 8c vomitum fiflit.
Cap.)!. VtnabmbiuxjU, S. Hciba verecuuda. Ca.ico lculiiciba: viva: tcrtia fpecics Marcgr. nobis
videtur, delcript. Hift. p. 979.
Caat}* Mnmiml i.Omtmcbitl, PerflctRtlia fbribus fecundum caules parvis, iiliquis Capiici lu-
taii. TicmexlinDndiefbDm. Odorplantsgravb. Foiti Ap^
Cap. ^4. AtmtKm^ S. Frutex juxca aijuas provcniens, Foliis Salignis, floribiis candcntibu^ rsdioe.
ciaili, caitaneas invescratas rciipienttt. F0I1.1 odorac* lunt & vi catharaca pollent.
Cap. ;5. IzMftufatli SvuIncrDmmaiicin.t, Eiula Ocymifulia nott IknKa* IjC i fennlnfauln-
cilL> emanans rccentes plagas glutinat & ad cicatncem pcrducit.
Cap. ;6. BujobigfOf Piper Idngum PhiUppincilde. Hoctnhiftoria adt^per longum OcddentdQ
Manaidk mitlimus; ver^ «t itiuquem «i «^|Ut« Atn ieu JScttt podiis in^Uigm ae*
didenm.
C ap. ;*r. Tlmltmtuftt S. Pipcr longum, Hl jus prxter Byyhnp (upeikffBCapiiedcla^plQin qutnOr
Ijxrcics proponic, quM quoniaiu ex alKNrum reiatud«(cribit,omitto.
Cap. ;S. Et/«/, ^aiilpuuib4ftii^^ffam mtikiat, fmk Veibaki rofandioribus, hir&tis, odore
^r^ibtoB^adK. Ina&ruccum (anguineum manat, undenomen. CiitmJ^OBUSca&xmgft.DO'
coanm tadlas medetur dyfentcriis, liiccu* faoguincus vcteribu» plagis.
Cap,
Dlgitized by Goo^l
AT T E J^T> I X.-
Cap. ;9. CevsleUcbibie, Vias Sylveftris (eu Labrufca, cujus plures fpccies in Nova Hi(pan. ipoiuc
proveniunt, qu« 8c fenm 8c vinbus cum noftratibus oonvcniunc.
Cap.40. Hafabualizfstli, S.Convulfionismedidna. Humana feft alricudinc, ftipitibus ac ntmi$
lcabris, magna cx partc fbliis nudis, (qiix longiufcula 8c angufta (unt) flonbus esulibiis, pal Wis, cily-
cifbnnibiu. Dcco<fhini totin^ plantx pfopinatur ad motum amiiTtim 1 oftituendum.
Cia^l. liUmaslanili, S. DsntCi vetul.r, Folus vjtigmcis, florepallido, fruclu acinofb, raccm.itim
dependente. A Ipnjanim cum dcnabus hmilitudme nomen habuit. Folia viriginfcts liirl^tiofa & mi-
nora. Acini m.itnri lutci, mrln. nuclqis panritGaadKiis rcferd Foiia alymn lenicerfiihducunc Ad-
moventur capitiinis puciomin rcfrigerii caufi.
Capk^i. Tataancapatlt, S. Mcdicni.i tempcrata foliis Pomii.icx. Quavii p.irte jncifuii fundit liqiio-
pmTdSa^oSaxa, lapore & odore Thuris. Radicc eft cralTa, longa, hbrau, cujus pulvis uJcera cacoc-
dlBan«niancro(a (anare dicitur. Liquor firmat dcnres & gingivarani dolori medetur.
■ «>p 4} Xkfttliy S. Lepra; Mediana,fbliisMioinma)onbus. Su£ucex eft.qu«ernoialiusGubiRi^
ftipiXsiiwIris. Tu(afoliaIcpram8clK*eiwcurMit. ■ r r . r rV . « ^
Cap. 44. Tenarnaz. Nanapolea, Frutcx tnfolius, Horibus lcRtiminolis, (rufhi ( liliqua Poncicx nu-
dsiorma. Radtx magna, lurcujf>(a, folia Saiviae ibrma ; Ftorcs in ccH>mbos conipolui cx candido
purporafcentes. jPniftiunosipidai di^ofti* Suocui medenir ocolii inflamnrtri» 8t oimoiibiis pne-
^^p^^A^TTLuote ^lizfotii, S. Medidna iadfie fii^ ftipitcs multos lignotbt ftuidit: Folia Onga-
ni fen nca ; Horc<> mo<iici cindetircv Acriieft 8c gjintuiofas» adonH^ Gofiandrum aliqiiamalum re>
fipit. ThoradcuscftfitflatusdUtunc ■ ' . 1 ^ i .
Oti 4<i. jrrffwlbirf.ftiiritiTririinft''"' aikinbiblinPipei»Ioa9,oqoBplaoecoagener,8ceanui-
^'carr?™ ftipitibus cft fulvis. foliU Perfiat, flodhasfc. Amara eft phma Scoilora,
piftu nonnihil icrii. cahyque fcfioca. Foku&atqintUMafeiui^niteftinaiTKiatisemimdanc
nimoribus.
Cabkum HiJlorU
Hehnandez /ertfrfWaw* j /e^uiites Jiirpes, fu* mm tkrh^ /uat, Mphabetic4
'Ba8enm in ArkfUau fci. Ct* Frutmbm ordinem Librorum
Hehnandez ft
ftrie ^ffwemms^
ABfmthium M6xiGanum« KUMdyttL £c
formS 8c vfriljQS AUvmMo EaropM
I cruoiKlet. Rcpctimr fub Htcra Y.
Macoycil, S. Arundo volpma: ex de(cripcionc ea-
dcm videoir Canoc Indica! aogMlUlbliae { to-
tum floicsnon conveaionb
'^mtum Ajcxitl, Eqnilemjn (bliii btefibni» &Po>
I]rgpniun focmina Mexic.
* Ae*x0xs, Juiifcra Gentianx foliis.
AtsxMxm, Ptotamogcico affinis Mexicana florifc-
ra. Pbnu paluftns 8c lcnta, qux (latim coni-
primentibuscedac dieitis.
• Maxotbitl, Limonio (imilis vel Eduo. Caults
rubct, folia longaBiftortx figura, flairei .i1^«
calycis foliola longa; Fka barbam babet lon>
gam oium foUorum.
. 'Ae$Ara huariacM. SixutOlieaL Mcchuacanenfis
Rumidsiblio, flodbmexcMidido nibcntibus,
orbiculatis. * ,
. Acxeratu, S.Herba Nunnu, foUis AU^antfb*
nous rpicatis, radioe cathanica.
^«*nnrtinartm eft Chilli &FSper Indicum
filiquofum. , '. . . „ ,.
Aboatm, S. Quercus panraj fobisHidi* flUGnBl
coccindl^ adnisnipii. Radixadftriogjcfieac-
ficcat. ' •
jUmifmli, &Chan»dijr»-Mencana, Alribu tan-
itpanris.
AhMttatli, ITrtiiat-fbliacum Jolis Piperilo^
fimilibus, radia aapcnfis.
'AUbMacafatli, S. Lubncuni St tenuifoliura me^-
camcntum. FoUa Lini minocat "~** '""^"
nidixall^, pcUodda.
^Amacfadt, Corallium di^tatiim punditum.
Amamaxtla, Expurgans S. Rhabarbanun Mona-
choiiim: DitTcic .1 noftrate qtu nommii La-
pacho, uc nobis viJecur.
Amain neiba i. c. Cafacbicbit.
' AmaZMibiU, Bulbiteca qucdam fiibis Tulipa^
AmutTi^iibtli
* B.iccifcra fbliis PhiUyrex, lati&Iir.
Amoiit herba, Convolvulus Mexicanus foliis cor«
datil^ flonbus albis.
* ^tfM«s«t/»fiacdfbFaj foliis Cricfaoii /pinoli bacds
in uvam oongdKs.
* Anonyin.x Mechuacancnfis im.i. Folia figura
& (itu cum Chr>'lbgoiu (oiiis convcniunc.
* Anooyn» allc novem depingpfnmrdiferfanmi
'eenenun. I^}$ij|f^ fftrn.
* JbitKMkltWntknigiMis, ftuVeronioea-
qiiaticx fpecies.
*Afanxalea, An I.ychnidis (pecics : Floros lunilcs
Plunibaglhi Ttrrent.
AfatUHaxAtUinmt CamDanula hirfuuSalvifolia
flore paQidi lubemej, «muie fidTa At ibUi- '
culum oratum ei attriDuit, qnalis m Camptnil-
Iisnon cernitur, (ed triquctrus. '■
Afarafma, Hciba Mcxivana anadcndn^ ladioe
tuberola, flore candido, i*arw&-'
AfstKi hHazMmeti, Herba Ocymiiblia* Cliam»>
mcli flore, Anifi femine. ^
Alia (pecies (bUis AmygdalimSjfloribusIutcispap'
pods, radice CoriBnoromofaoM^ idi^Ms Ut-
rata dida.
Afitxalpatii, Hcrba adftriAoria fitt dyfiotericai
adVerbcnam accedens. .
Hoc nomen etiam Battatx purgativctribaiur.
AfitzaipJth Tzx/Hto!oIetliSa6uwbnitiui!^ Chry^
iancbemi (loribus.
Aqut
Digitized by Gopgle
A T T E V^T> l X.
*Celiefa$li, foliis Urticx & ex adTcrfb binis.
CtmpaMlxeehirtc , Pappola Ochorei folio (pinofo,
radicc Raphmi, ()u.ramara eft & acris.
Ctmfoalxocbtti I. Flots Afncanus du^us.
* Ctnanam dt ^jiAm^MKf BMCifi»» Nciii fsXu,
baccis in vnm oongeftis.
* Cttuntmm TeXMpimfo. Foliis» flore 8c fhiAa ad
Periplocara GnM9uii angpiftifbltani aooedic.
Tnniu,
Ceiuniam Tex^ixmtmfis, (eii Mater (pics Mavzii,
Peripbcz afbnis anc Apoqmo, Verbalci ibliis
lanug^ofis, Boribasin mafc^rns.
* CenlzcmtciJil, Foli.i rAr.n, trincrvia.PlailCa^jliea,
raduc tumida cum hbrii przlongis. *
* CSsekUsamtetl, Arbor baocifera, Pyrifefio» btc>
■ . cb in racemubs Ribioni xtBulik
Chnapeti, Urtics fbln ferata ; Fbre/ kmgian»
gufti, cx albo Etibefcentes ; r.iciix fibrar.1. Vc-
iicz corflis hgiira flonbus ( icceiiunr, la quibus
femen. Scabicmcurat Radix [kk.x
*Ct0r4mtlf RadixnxBnda«crafla,hbrola: Foli-
um BfMm lcmgum diio«Gim« latom
gic. icon nec cattlem necflorem anc
fruduii) repr.vientat
CbittnT^dii S. Pi.iiKa in humore intumefcens. Fo-
iitsdt tiederx; flonbus candidis. exiiibus in
vaiaiBi oblongb conrentis, in quibus (emen
generatar canwns, lentiformc. Ufi s e)us eft
tom in medJdna, tum iiicibis .id paranda bel-
laru & poiionesrefrigcrantcs.
' Ciistihxihmilt S. Purmicx Ipeci^ flore luteo.
At (oKa (emwanon funt
Cbicallotl, i.e. Papaver fpinofum hift. noft. p. 856.
Chuhiantic Coatlanenfit, S. China adftnngens, Fo-
Jiiseft Urticr, floribusputuci eis Cliinx liinili-
bas, radicibiis capillatis ; a^iitringens eft &
fluxot omnes cohibec.
.* Ciiebit4 nuilUl, Folia blna, ad qnorum exortum
caules in nodos protuberanc, Hos oblongo tu-
boflavu*.
Colocynthislndicac(ibero(a v. Ayotedli.
ClMebi mK»fttU, S Chichimice gentis medicina ;
ApiocMexicana (bliis longjbangpiftis in caule
ftellatim ad intenraUa difpMitis.
^Cbichit tnnpaiemc 4e Ottfetlayuc, Vafculis Pa-
ronychix, foiiis binis tcncllis; ad Allines poilit
rcfern.
'CikiittxMubmtlt Planta eft trifotia^ foiGogX'
■ larisCc^igeneris.
*Chiehiboa!x<>3>nl, Folia Chcnopodio aut Stramo-
nioiimitia; Fru<^us oblongi, aluvirides, alii
luiei ; Flos albus Stramonio limilis. flo(*lun-
mo fru^i infidec m in Cucotbicis;^
^CM^hTefetlm^ttiitt, Bolbofa radtceeft,fiv
liislatis TulipT, flore pulcherrimo in uno c.iu-
hculo fbliis viduo unico. Floris dclcnptionem
vide m notis Tcrrenni p.
*Chiehiltie foth, Frudtus angulofus cflc vidctur
ex viridi ad mbrum tendens.
* Chicbiiticct huafaili, lcon impcrfefta: foliaCa-
laniinth.T aut Alyli Diolcoridis montani CeJ.
cauhculus (erpic.
CkiehtcbosmUf Atnplicis (pecies amara.
^Ckk^^l^t FbUoUbicaultbos&raniulisdifpK)-
na/itur eomodi» quo piiinak in vidanun w-
Kis.
Chi:l:vjl memtya, Foliis eft Caftanez (crratis,
ilorc oblongo va(cuii$ (imilL Ac icon pro flore
fliqpias Opfict fimilei rnnelentat rabras 8e in
extrema parte hueas unifiqae claulas; radioes
loogas 6c velut nodolH.Conexevacoandooer*
pmttbra
Cbilmtcitl S. Tcha, Fo!;,,
dis Daphnoid. limili.i, t,K.lji volubilcs; radi-
ds (apor acernmus, iimj .) ! Clcmitirisgenus
pertinere arguunt ut t&tXi I errenuus. Jladix
admoa vdnc per mkacdum dentiiim doloiem
leviit.
Cbilpan, Facie & vinbus ad Digitalcm accedit»
CoL At florcs pi oL.t puigunrur 8c deTcHbantiir
caiicum rigura non rclpondcnt.
ChtlfantlafiMi, S. Signum ftercoris, Heibvla eft
roliis Salienis, floribus longis rubois & circa cx-
trema pulelcentibus. Radnt acris adurcns
iupraiMraque purgat.
CUfemxochitl, S. Signi inftar pcndcns, Mortuo-
lum mediana. Fohis cft S.ilicis, anguiiiorSMnj
in^catiie crabris cubitali, in cujus (iimma prte
flofesooodMiiiibiive, caliculorumfbrma. Ra-
dix par«i^,libnicaaniara, & tamen fr]gid.i n.v
rurx. EpHepddsopitiilaii dicitur, unde(ccun-
dum nomen.
CbdfmU^ Cotymbifera C)c}'niiib]ia flotibiis iote-
is, aanii Kperis nigri aemuNs. Acris eft &
cjiiftica, purgat vcfiemenrcr: !ac verrucas ex-
eviic. Terrentius ad Tithymalum rdat
Chma Mcxicana 'v. CezolmtetnL
C^pvfM S. Herbaiirroa, catdibastenaiboi fi^
Iini,noribus iuteis adfbtiorafflexbhm.
Cieimatie, Pfiafeolus floribi;? racsmolis purpureis
(iliquis parvis. Flos " appiiSus ConvulvuH po-
tius videtur. Neotni icon ceipondcc dclcn>
ooni.
CimMil, LegumentrtfblnmfblibPhafeoIi oorda-
tb (ubtus albidis, repens, radice fcrruginea.
CivM9mliTathafiebtle»/u S. Conyza Mexicana,
foliis SahrtB glotbioli^ florihus porpatafeenii-
bus.
CMfntbHutiitmiiea S.Haibaiiterina, fbUisHe-
mionitidb mukiddx (itu&iigura, flortbus al-
bis ombellatii Uterina eft & thoradca, par-
tLini promovec, unnamac meniesciet C^ny*
zac (imilis videtur Terrcntio.
Civifmh major, SFa;mtrurum medidtu fblib
Qdmi, floribtis nibeis Ipicatii, tadtdbas c^
lacek . f
Cettfibuizfftli, S. Dentiam m^^iicin.ij cauliculis
per ccrram iparia, ftlliil tcnuiliimis pennans,
Hoiculis candidis.
CmKHiiKfmii, Aariaihe arfi fpecies efle videtur,
floiibos iviriiB rabentibns: Alifina CDlumtic.
CMl^uiltte, V. Colubriol-.is.
XTwwoMpitf/, S.Contraycrva. Vid. Hift. no(t.p.6^i.
Cetf atli Tmteuitlantnjis, Ramulis crebns foliis iort»
Eai^ftb, hiriiitis, mfemd (ubalbidis, fiori-
lDK»,ndtoelongatenui. Venenatis potio-
nibns & (t-rpcntum i^bus inedetvir.
Coapatli Ajjbf.dtlntj, Radidbus clt Alphodelinis
toliis pioliKis, Porraceis panbiis £in iconcPo-
lygpiuu liniiliora, nervola^ flor^us iniunimu
caubbus vduc (picaas Staecbadk
CoatzMite eoxttbitl, S. Flos Lynccus. Radice eft
(quamofa, foliis longis Iatiu(ailjs, HoribusLilii
autTuiipx, lubrispiKiAbiMeiftinAiscaiididis
& pallclccntibus.
CeaxUmitl, S. HerbaCoiubrina; FobbeftHfpe-
ria minoribos, non pcrtuib, (1oril>ns purpureis
calycum (igura, c (ingults foliorum alts iingu»
bs. Campavulk tum figura tum -viTil^r famim
tfi. Terrenc. At foliamemilehmaoffejtta,
Cpm ?trtma, Hippogloffiprocddobsollpedes elt
3ir.v.Htft;noft.
finmiii/h, VbhA^pBifiiilbliefsiAoeoi^
IkalatLflore & fru^i vidua. Radu diureti.
Bbbbbbbb ca«
Digitized by Google
8
HlJTORIA Pi^AWTARUM.
ca, Bthontriptica, cnimciiagogA, & alcxiphar*
tnaca.
OtKa^htly S. Olus aquaticum. Folia in icone
Carvoph^llatam rdenmt, flns Caryophylleos
coccineus ^ cilvce fqu.imo(ci. Planta trinm
cubuorum altitudinein alicnuitur. Sjpore cft
acri Naftuitii & pro olerc ulurpatur.
Catoxabuitt §xfmftttrtm, An Convolvuii Ipecic»?
ferwcoidaiib Aorihoi parvislucds,valail»iii
coccis. Haniam oimiei fiipca id&aqne pnr-
gar.
Cccoxibuitl 7ruicj!iz.imeiifi, Mciithx foliis cft,
frudhi in lumniis caulibus capitulopum tbrma.
linpense calida eft, & eufVau linguam adunt.
Ctctttwitestl, S Funis voliunlis acer, Clemacidis
^pedes. Mirum uunen quod didc folia dy(en-
terids nicderi._
Citucilmtlf SHerbaacris^ Aniirgic interdum in
aldnidiMmafbc)ni,fbhisP()Iypodiiauc Acan-
drit vaw nibendbus, Horibus fpicacii paUidi*«
fniAd noemofb, parvo^ utnnque aqatnna»,
fapore acri 8c amaro. Stipites lucco lutco ma-
nanc. A (apore acri 6c urenci, Captid quam
&iillimo nomen accepic.
GMiAMH&VMifA S. Medidna lutei i)arii,Bupbtbalr
mnn Inteumj feliisBudoffi, radkiliasncotdae.
Radix ^utinofa cft 8c.rlt]xits fiftir.
Coftyatu, S. Hcrba Palmz iimilis. Kadicc eft for-
ri cap. foliis Palmx huroilis, fkiribus oblongis
«urpuieii calyculorum fbrml Radix oontnu
K narilMB admota procinus ftemutamencum
movet, iintk Mcdici Indi 7if»fidifti, ci vclut
ccrtifliiuo irniicio pci iclitantur num agri oblati
moriruri linc nLCiie. Aiia eft hcrba vium8c
nx>rteinpnenunaans apud Monardera. Con-
dfi&ininiiUnm oonjeifta mufcasonmetperi»
mit quotqaot Aiimifaic iUed* mulihm de>
guftaverint.
Cocn S ComtK,V\\A(co\\:s cxoticus radicibus tube-
rofis, folnsladnuns, liliquis nodofis, feminc
lendrbrmi, efculenco.
CihtftBLS. Chciiet htBUm, Eryngnun vd (ut
tei9iiTeiwnnw)padijs Dip(u»s Americanus.
Caloreft^^MdiiM ioaadaftansfiigyM vaf
C^tdt LegMininofa Securidaca: fbliis, Boribus in
capicola ooivefti^ paUidji pmpwafiMxibnSi
Glycyrrhizs ut odore & fapore ita viiibns ao>
ccaic.
Cilulmoliii, Cjiti^mltu, Paftixuca aquacica Mexi-
cana; ut faciB fii; viiibascBin mopaeacoii*.
veaien&
CmlRDn, thnA Ctfalb, Gnileeftcavo, ^enicu-
latoFerulrj fruSii in ftimmo cortiante nuifca-
rii in modunr, liciiibus iajuigmolrs. Radix ad
Incm Vcncicini fjac
Ctpixothitl S. Marugon volubile Mexicanunii
Fctliiseft nerrofis Phnuginds aur Arundina-
cds ; caulc volubiU. Circulus foiiorum fum-
mum ciulcm ambit, ubi }>edici.li cgrediuntur
flores (uftencantcs undiqu.u^ue oiifulos,I.iliace-
pft c rubro vindantcs pun^atos,quorum ufus ad
Krviasficcorollas.
CyiMMr/, & TaBuiCtjretli, Hift. noft. p. 68 1.
CttfMt xUwitl, SHerba IHs: Cur ici ii&iCit
ciiro Autor fblia ruucca ei tnbuat non video.
Radi» cenuis 8c longiufcuia, fiores albi^ fbrmd
Hoaexjn,\, Acada'.
C«MHm4r/^&Cu(aramfiimi{ CbiaB ).Mezica>
na Medidnamtfafailis: Voibfaffis, nuHcecn^
fa. rubra, Ebrau, caulibus capreolacis ; fohis
lubrotundtt crmerviisi fruftu Myrti kmine
rcrcrto. Dupiex elle aicicur, fertilis & fierilis.
Cclcbr.rair ut panacca quard.mi & oniniumfe-
rc morbonim medidna. Auioremj fi plaoet^
oonfiik
Ccztie mKafatli Tilarctnjii, %, Cfifta gdli Mesd>
cana, florc purpureo.
Ccx,tiefttli Acatlanenfu, S. Tli.ilictium Mcxtca-
num. Folia [partialia] pxnc Adianti ; FIoKS
pilofi pam; radix dulcis & amarinidincm par-
tiapansi DiuFetica eft, 8c adflringens. Sem cn
(. frudusFilipendulzporius videtur. Adtiumi-
na. Alia pinginir ipedes radicibus
quibus multa; iibrz dependent.
Cbxju xthuitl, Lmifolu femine in fumnw :
lis orbculari. •Radizcufavtica eiL
Onttimaj, Solanam veficariam, flore lureOi nufi>
ce crafu. viribus cum vulgan convcnir. Ve-
fica .viridis cft, fuld obfcur^ rubcnc. HtSt,
681.
CminitUfilU, Sb GJandulaiia» i radicnm figura
d]Aa,fi)ni ferads, lemimbas Comndri hgu-
ra 8c m.igninidine, Yiirws iini tefticulorum in
mcxiuiii n.iiccncibuii. Hanc ex figuri cotius
pl.int.r & viribus ad Merourialem feAftiefi»
Ja Terrencius.
OutUfttl Tepecaaqnilcenfif, S.Napifonnis, fbliis
pinguibus cordatis, caulc volubili K.idix N.i-
pum olet fapitque ; bilcm cvacuar. Au Convol-
vulosrcfercndi cft.
Ciuuap0{oBm, PhaibolusMexic fbiiis Mori,flo-
ribusparvis rubeis,nKBceduki. Deoodumfs-
dicn|tt hydropids confot. Nidoi iacertanun
nefdo qua racione dicatur.
Cw>^<jf ..?M4, 1.cgiinunola caule volubili.folrision-
gis,anguiiis,iiervoiis, flonbus purpureis, filiquis
teredbos, tenoibus^ pra:Iongis,i(:mineorUaiuari
albo; radicccralia, candence,ionga, capitlacs.
Leguminis gencis llngulare eft ;' necdum eniin
praeter Pluieolos lcgumen ulium caulibus fcan-
densnovimus. Alia pinigitur «^"l'^«'f nia^
ere^,fihqui$nodofts. • '
CwTMWtfrifM, Foliiseftlorias^angpiftjs, Penc^
phylli in modum ierratis, noribus Campanulae
ci'.ineii, v.ifLulis orbicularibus /crainibui refer-
tis. iladix Tixiradca eft : 'pulvis floruo) ium-
ptLis vifum acuit
Ciitirt0ut,S.MiitUe*f0, Bulboiamdioe cepoE^ ib>
liisVeaDnlcKa]alis,f)oribaf]iiMiE,ribqui
longl, fennn» trigona Radion eaiki loatfle
VenereaE.
E.
Eltftiltie, a Herba gBnioalaU« fbliic Blid* canii-
bus (armencofis, nodb iofignifaasdivifis; flore
/cminfa rubro acque minuto in conorum mo-
duinvetut ex Bbco dttiendencibus. Humjda
eft 8c frieidat Ptenriridi 8caidiopiBilaatf { al-
vumqnelenit.
gvsfcwwijPoliiseft Origani, floribuofaloiq[is,am
gufKs, cyaneis, radice contorta. Coriaiidi-uin
oietjfedacriusquidpiani iapic Calida cil Sc
fioeaaadeurinam evocaia mttwdilicnrir,
R
Homt^tiilitl, S. AtripLcis plures fpedes} Vid;
p.x69.a]cerarubra, alrcra viridis utrzqueefcu-
lcntac, tertu amara nec cdulis. Nomen Indi-
cum iignificac, Olus icniinis in cnihim oompo-
fiti. Colunma hanclubeciiD Airi^hc» baod-
iera, 6c re£te ad BlirigennB poriusquknaid
Atriplicesreferendam cenfec.
Hteboetz^te ccmait, S Capcit Scnii, Convolvulus
. foUit cordaci^ fforibus obiongii coccmeis, ra-
A^P T E 3^T> 1 X
. ^icilnutubcrons. Radix edicur elixa^ febhlem
calorem compeTcir, oler fapirque aquam deftil*
latam floriim M.ili Vtedicx.
HncLlufjti:, S. $u.ivis mcaicina, Herba legumioo-
fa iiuiibuf.cocCineis, (iliquis ceamlw tORtlblli;
Gluctnola eft & adAiingBns.
HtMtrvpu, Triiblia fblis unduUtif, caulibus
juxjlixis, fruftu parvo r.iccmofo abexortu foli-
Ofum prodeunce. Fngi^ia ell & adftiingens.
. . M.
JUSiMMBfwrit & Somnus cem; Pappofa foliis
Laftncat (erracis floribus luceis, femine tenui ful-
vo. Uriftam & menles evocat, flacum difcutitj
8c alia prxdac calons eflcda.
AiatUljtXMTetxMMa, S Triorchis Mexicana.
Folia craffiinrau Plancaginis, 8c ad radicem
Arondinacea; caulAutat gpnfciilairiii iaigiam
cralSs: Flores cyanetcaficum fbnna: ndioei
Triorchidii parvi & nuilt.r. R.iciix adetV»
^t, quibus refngeratione opus eft.
Jjdt^ifMti S. Zarzapaiilla. Vid.Hifbno(l. 656.
Qpartam Ipociem delcribkSc «lepingicMuiH
t^ngius pro SarfaparillaTera.
AinMfmU MtcatliTKnfis , Convolvulus Mexicanus
flore purpureo ; vidctur eile Coavolvuluspur*
pareusfolio fubrotundo CA
3i^«jMeto/«Vtd.l^lloli
JkBthsfMtli^ S. Mediciiia fpicar Mayiui; Ai&M
affinis arbomm rrundsinnafcens, noKuBf CM^
didis. Acris eftj odorau & calida.
'aficibacflHM.dii]ndca Yid.7?i/<»r/<MMgf mith'
Mibo mail Vid.Tcwjf/.
Motmenfis Herba expurgans, foliis parvis cordaciS|
volubilis, flonbus rubeis calycibus nmilibus vat
cnlis mwociiiidii^ femjwa catbartioo.
N.
ifmacace, Jacca Mcxicana radicc tubcrofa, folus
liibrocunclis. Aiunt radicem dcnoftaia ^tnm
fiftere, crudam.purgare.
Naubusfath, S. Morbi GfllKci Mediaoa, (bliis
Pilofelbe, flore in (iimmo caule ChanismeUj
(iemineacri. tJlccribus putridts medetiir.
^i&«yff^ftquadri!.itera. Chryf.^nthcmum caule
alato, folio hafta: cuipidi /imiU. Alia eft ya-
rietas flore ^ luteo pnrpUralcence, qux fiig^
eft 8c humida: ctim prior calida ut & aiCrii:
Item terria raaidbus Hellebori, caKda tc acrk
Neicctlalpath Totopcccnfis vomitoria, Apocyni
fpeaes clle videcur (ut redc Terrencius) a foiiis
' in caulc bmis cx adverlb, odoie virofo, & vi
emetica. Folus eft Scaiomaiinb caqjje volu^
bin, floribus candenidbiis, InrdilbB radl^ni.
Ntxtalpt, Chamxlxx OMigcncr, foliis Olci inor-
dinatc poiius, caulibus ugnoiisj frudu Ciceri>
lasfimil^ndiGeacct fiegpttur orcnB^cadw-
tica. '
NtMUtttli Ttu^btltnSt LimohipIiyiU floribui
MDi&inodKiiMiBliiiini^^ Qlidaeftft
O.
0(»^««(iiir/,SHerba l2tificani>»fb]|is lim auater»
nis qdnfive per intervaHa in catdej flofculis
piirpureis fubromndis.
OccPiauli, S. Scorpii ipina, Eryngii aut Dipiaci
fpedes. lUdisEcfnefiodoRifiiporeScviii^
Duspollec.
ptp^f^ & Planta leluinii flilla»; Rilia longa
angpilht firmn& crowftt ; fldiiBs^ciiodi
, coccinci, radices Afphodeli fucco relinani
olenta Foliis odor, (apor & vires Raphani.
OliliM^Ki, S. Planta orbicuLirium fol:orum. Con-
volvuli fpccies, foliis cordacis, floribus albis I6n-
giufculis, femineCoriandrofimilL Saporeeft
acri, coniefta variain Cerebro phancalnute
cxcitat
Omimtz.tli, S.Osfemori<. FoliisOcimi .ratB-:r,r,
caule volubili, floribus in liimmisramuhs pai -
vispallidij; rafculis fiibrotundis, radice cralla,
longa, tencra, candida, gludnofa» infipda &
inodora. OI^ fraOa confolidat, viriuiscura
, Symphyto nujore cbnvenions.
Omixoebitl S. Flos oflcus. IJhjm MLXicuiumfb-
his porraceis. Flos cx olilongo tubo in ftellam
expanditur ; viribus cum Lilio convenic
• P.
T0r0thfi*i*rkiHemmdtz, diftaquod folia habeat
Manucotliarx plumis limilia. Radices fibroli ;
cauks fiilvi hilpidi. AnuriUinM eft* unde iura-
bricas neca^ flanim dilnc^ peftort nede-
tur.
Ptfft Foliis eft lerritis oUtaigis, fimutisLapathi
pulchri BonOnienfis inftar: floribus rubctuibus
in brcvibus pedicuhs c radicc exeuntibus. R.a-
dix fubacris 6c anura, thoradca 8c car(libca>
FA«M. L ChioaMiGhoacanedis.
Km hiiintU, & Hoiba vnecunda Hifier. ncftx
_p.979
rntxtcfeth Huaxacenfii Gcmmata. Fohis c puiil-
lis, convolutii, arborum gemmis primd erum-
pentibus fimilibusa Naflunii (apoie. Neivii
lefbhcis fbocunk ac mooim aibiflbm rdti-'
rnit.
riz.tecpi]tii Mcculanica, S. Fiadurarum me-
dian.1, foliis Mali Perficx, binis pcr caules
. advcriis, genicularos teretes digimm craflos}
floribus pcncapeulis rubencibus. Tumoresar»
4^ herba, fradis 8c luzatisbffibasniedecur*
a
{Imlmcafotli S. Irati houiuiis medidna. Foliis la-
lignis, caulibus contortts cenuibus. Paaficani
herbam appelkc Coluoina^fuia velut Anin»
medetur.
^amiavstl, S. Spica arboris. Hcrnande/. ad Ti-
thymalum paraiium reiertj ted mald lcon Se-
• bgnuin ^.Tbaliirefinevidetur, 6eloGiseil>
am oonvenic: quamvisicon TUmacax.yfafm.
cum floribus vixrelpondet. Qiiinetiam vis ca-
thartica Sclaginem arguit.
Quaquahutz.imtic, S.Truncus Sedus. Apocynum
Pyri fbhis, fruauCa||fieilpiiiofo8eunn^no>
Ibi radiceoibiculari miri.
'J^fmd^uiitlOiiSiStnfi, S. Oxymalva, foliis (crra-
tis trifidisautquinqucfidis, raJiccNapi fuccofa.
. Sa^ore Oxalidem refcrunt tolia, 1 1 udus o: bicu-
lans acinbfus. Radix leniter purgac. Ad hatic
accecUt Alotalndica GofGp^ fiuio, Acetolk
fapofe Tbrmm». nifi qaodradtce ftrf%rofa. A*
lia etiam Alcc3E Indica: fpcciss fnliis 4)nc Aco-
tola: (apore, UC qux Actieja InJua Bontio dici-
nir.
i^an/ AmUf^ S. Herba Amolli, Convolvulus foliis
' coKdacis, floribus candidis przlongis, CymbaU
forma. Herba cft fngida & cinnlUens, undo
inflammationibus mcdccur.
T.
Tatscanaltic, S. Chamafaaluiiii Mtidcana. Fcfit
Sahgna; florcs modid puipurdChc*' radix
^bbbbbbb a k>nga«
Digitized by Google
i9¥
H
I S T O R I A
P L A ii r A. R U M.
longa, & per intervalU in tubcrcula orbiculana
intuniefccns, dulds. r
Ttf*i>p^^l'j Apoqrnoa6W$, rjdioftPiTOornuto-
liis lonftis pinguibt». Fraftus Siliquaftrt, femi-
r -fei tjs pianOjOibicuUn, pediculis appcn-
ib. Folta UAc acri nianant. Radix anura eft
Cc odoris gravis. Djtur alia (pccics, foliis latio-
ribusmoUioiihii$8cminusnmo&variM».
Tttcxtnincafa^ &iftds ocuUmedicini. Fdnsdt
iongb & angdtiitifemineg^noinBea^nnMir
do, paiTO. r 1 • ». J
Ttmtcatl expurgam, Convolvulus foli» hedo^-
ceis, flofUNis lunit oriiiailaninu h rolionim
aHs.
Ttrrtc.itlTauhH(ptcenfi ^."^ryQnnAcs. Foliafubro-
tunda,unclulata, inolliaj oiloiis gnivu: capreo-
laiis eaulibas; fiudu acinofb racefloatim do*
pendeme; radiceroagnaamara.
Tte<}mh» S.SaxdVermcs. Caubbus [fcu radicum
truncis] cft Ecniailatis, & ciiculis quibulckm
przcindis, fions tcna artada (Jatim emiffis ca-
pillatis; foliis cordatb ; c^i:lin;l)s (cu mavis
uiidibus Piperi longp pcrlimilibus. Odora eft
&acris,traumatica, diuretica, carminativa.
Ttfgri S. Crafla pl.1nt.i3 foliis haflatis (erratis
pungenti Urucs lanugtne obiitis; caulibusca-
insgeniculatitt lofij^daeftftifibdoa, tempo>
riefrigkia.
TepehilM Caphz. xocbitl, Saxivolvula, Foliis eft
IIc<'e- .T; urtic. ve, feiTatis faxis fc convolvens,
radicc lixco nunante. Datur almd genus, fo-
liis icutorumondulinnini feniid.Rcnigonc8c
hume^iat.
TtjttUxihmtl S Hei1nfflOntana,fbliis Amygda-
Ji, floribus ail c\n emo< cauJes lubrotundis, va(-
culis conteclib viiciitiL>i:s. Odorata cft&ca-
lida.
TttitU chichix xihuul, S. Ilerba amara in monti-
Ws provcnicns ; foliis Chamxiiryos odorati^
flonbus pallidis, pilofis ftellatis ; fTudu parvo
oblongo. Radix odora & amara cft: Dc-
codiim herbx pcr fiipcrna & infcrrna purgat.
- Sxaai
i:ubftiti%>>
ribm oblongB caijrculprum forml, fncdlibt^
ftptjMMh S. Tmli Mnnt.in.i, (oliis cft 2>aiumiS
' JOQ^oribosfiec fcrrati^ cai.lc triaibitii'! »>•
ndidbus iibroftt. Acris eft & odorata.
TifasmU S.S^cxMavzii montaiiii A^oqrUim
ladidbQs contortis glanduioiis.
Tifitzie xibutxl S. Hcdu firma. Foliis eft parvis
obrotundis, lernuii Adiuiti tiiaiaj floteob-
lon ^o pa i lidi nliet«i»«iIcbbMfioM pamd £•
niiii. UrinaffloliCitqp^liiQliqDedecuifijn'
tcntam.
riMMMr/TiMC* & Sednm Myfticx. Foliis eft
Joneis, ancnftii, raris» juto tetrema laciotibui^
floribos t^mularibus candidls. Succasemed^
CU5 Cfi.
Tttz,<ju:xochhl S. Ytquixochitl laicea, Bellis minor
Mexicana, fohis I.tni, florc Chama:mcli, radi-
dfaosiiircniofii. Radix fiigida eft & aftpnr
Ttabtfuilklte S. Hcrba principisj FoIitsMaliPuni-
cx ad Ungula genicula tct^is, doribus in 00-
r^^mbis, coccineis, iiliauis paivis cum lemini^
bus mamrisni^ IUaixtenuis,prolixa«iutea
fingefacit, {iccac fic «ftring^.
TtMxocbitl S Flos Hcrois, foliis OcymoiJis flori-
bus pui pureis parvis, antc a:ftatem ermcanti-
hus. K.idix tota planta duplolongior, ICtm
& la(fle manans frigcfadt 8c humedkac
Ttefatli 11)1. Buphthalmi S. BeUidis f pcaes vide-
. - tor« floie di»Mde nuliaio^ difolMW^
purpuralcentibus; foliis alperis finuoiis; radi- ,
ce crada Paftinacr fapore, cujus fiiocus tuffi
oonfert, & dyfentenz miram pracfiat opem^
exeadem paratur yifcum.
TttjemftKmic S. Capilh faetidi^ folns fcrratis Salig-
nis; floribuscandidis, comantibus, odoru. Na-
fcicur iii humidis. Radix oduiaa llC emitA
caif. ficc & adilnngit.
7JH«GMffi VidCopalli Dei.
TtaMfMCMmtcMxoehitl S. Flos funis pabuli terreftris.
Foliis eft Saliuiis, floribus ex aibo rubentibus
exilibus, txaiufeile fidioB, Mnou aidffin
reftituit
TliiMMms ?MtlaboMe, S Herba ufta ; Hdkxnv
pium majus Mexicanum, Tres figune trium di-
vcrfiuwn plantarume^vidcnmr. Situsfioram
terti.r (pecici in fLirc-ulis fioriferis idem cft cum
fim florum in Bugloflb Echioidc Indico Biey-
nii.
TUnMwr/ae TUUmstl, S Morbi GaUid dolotes
fedans&HerbaS. Joannisinfantis. Trifobam
purpurcum fpicatum foliis Nuramulanx. Att •
ftringens eft & vulncrana. Monardei Hafa«
S-Joannis infantis folu Oxaltdis vUIofi tdnk:
inidl^fiKTe Tnfolium acetofum.
TUtktdMkOcMftslsfuct, Sairifoliaflaribnscaflh
didis pappofih Suocni|iiiniainpuqpr|,pon-
dcrc.
TlaeolcoatU S Coath humilis. FoUis eft ErioB J
floiilMn candidu longiufculis&rehit e flocco
ooncinnatis ; radidbis fibroik Radix diurctica
eft.
Tlaecpaili Malmalctnfii & ArifloJochia Afexica-
nalll. Folia comataj cattlesvotubiles; Fru"
^ obloogus Avcllanae magiutudinc; Radi-
ottfibratzTMorbis fHgidis pzne omnibus auu^
lio fiinf.
Tlacoxocbtti S. Jafminiflora, foliis Sahgnis fubalbi'
dfi, ad nodos temis ; fioraihs ex aBbo rubcnti-
bus longjBfculis atcompofios in oomam.LaOw
todinem pota tDiIere didtur, 6e radids pulvis
vetnfHs plagts medcri.
TlaeuttlaxuoSt S. Vifcera terrsE. Foliis Origani
longioribus 8c angufttoribus, fivAa rotunoo t
foiiorumaiis; laoidbusalbisj tetoibiis, longis.
Succus nariwis attraiftus pituicam didt & ce-
ph2l.1lgi.1m tollit. Carhartica & emctica eft.
Caules nodofi pingiintur iti ut inceinodium
quoiivis ipfi nodo infcrtiim vidcatur.
TlatlfMk T maUa S Medjdna dyientericoruQi, fo-
liis I jni, floribus in corymbos feu f^icas com-
poliri':.
TUei^atit S. Mcdidna dyfentencorum alia, fo-
liis Vcronica: fiibrotundis ferratis, fruAu Piperi
longo fintih [aut fiicc PJaotagiaisJ Radis
longa, digitum craili.
2ld?/;..:/. Acitlanenfis AUuiefolia II caulibu»
fpitfiiniiins, lcmuie in fpidsfoUaceis leu fqua-
mods. Radix ut leGQntttiiii oD^ominnm dy»
ienteris medetnr*
TttStfdtk S. Ctmtk. 1 TUUMbquichioyantic S.
Cbidantic tubea, Hert>a pallida, foliis oblongis
ferratis, radicibus fibrofis pallidis Hellcbon ;
fioribusoblongis candidis, frudu gkndibus ob-
longisfimili Bibiturad?etliisiefafei; itanV*:
riofis.
Tlalatocbiff! S. Hiimilc Pulegium. Foliis Origa-
niferratis ex adverfb binis, c quorum ^ubus
fuigulis finguh flores cxeunt ex albo purpura-
ioantes. Lingpam quaroprimam caJend^
paulo ptift vetSt AloduAlfpedes rfcdditaiten.
Kgdiihltk
TlMlcMCMbuatl
Dlgltized by Google
49 T E 3\C^V I X.
19^1
Tlaktcabaatl ChiinalhuacanicIialccjilTs S. Fili-
petulata4«Mcxicaru. Foliis eil Ocimi oblon-
craffiufeilic, nanro(is, ferratis, binis per
intcrvalla in caulifaus a(peris tenuibus, flonDos
cynneis in fpicb Stcechadis Raciicum glandulti
Av^elbnarum magnicudinc, qua: ardOfeiielMt'
um ccmpcranr, & alvum lifhjnt.
tUit^auual S Tuacixpatli, FilipenduJa trifblia^
ndioumglandulis intendum ODlongis, flo(culu
oocdneis. Radix (ru^efactt & humeftat.Icon
flores galeami & hbi4tM vqniaita^ Ip^
Iquamatas. ' .
Tlslcsfolm S Chamccera(us Athptdos^ feliis
lerncig^ ofakm|^ io caalibiis ^ intemlU
t|iuii8i jifc (JtiinuvB ufiit flotibaiiii fininuin*
imilK parvis cocdneii; fruc^ Oen^itllUIMm
Pulvis radicii dyfcntcnas curat
JJakhsnolxatbstl S. Vcncrca mcdicina II. fblits
obioogis^anguftis^crebris; flonbusparvi^Qb'
loRgk ez albo purpurafcenofaiK nniai capiOa^
mcntis luteis. Folia aftringttnt RadbcadBi^
devorata vonucum ciet.
JlskbiftiiifHiexetzMctfifijfVo^ Origant noanihil
lotMi^ floribuscaiididii^ iemiiie invafculii
candidoTaauido, radidbns fibiQfi^CKfaaitidb
Alia pingitur (pedes vafculis ili raliaram afis
in rres carinas aehi(ccntibus.
«roltztn, S. Parva hcrba &contorta,Tithy.
[usheiio(copiusMexicanusfoUis qdbniMh
s nugb acuminatis.
TlMBayrtlacua cuis Iap;!Ji S. Caiuii p.Tr.'i Tlacuat-
zin; Michuacanica diurecica. Duplcx eft,
nus & (bemina. Mm (blia fcrt Solani mucro-
nau,0c mu ooipidem contoiu. caules volu-
bUes: ntdioeni loiiueiii, longam, nbntanit cui*
denr^niqr.e. Fs:rti'ma caule efl cinereo genicu-
lato; i-oliis cordatis m,->jonbus, florc per hyc-
mem candcnti & iiiagn~>, fiudhlque oblongo
& ain plioi e, refettOj lenuno luteo obdudo can-
• dida ianugine Hbc ptocuMubio Apocyni (pe-
cies cft.
TlallanskacacnftlatiRi^ S Tatolium tetraphyllum,
floribus rubeis ftellatis in Ipicis Iquamofis. Ra-
dix crafla. Thoraaca eft Qobrdlquc 6c lalfitu-
dincm fedat
TtiAi}wr/iS.humiitsCuairbita. Folia cordata a-
camiiutabina adverfa ; Caulesvolubtles geni-
cul.iri, cuDirbiculx' pollicaris cradicudinis &
longitudinis, macuiis vindibus &c cinereis inter-
fKnAar.edules, ac referts ]aiiDgino(b (emin&
Radix lonp» (ibran per (upetion & infeiiora
purgaredicitur. Inter Apocfiram 8e cucurbi-
tam ambigere vidctur auc dc utroque participa-
. re. Ad Cuctu-bium umen magis accedit.
"tUbmaxMiH Bicxil^^il^ S. Ainygdaloides (er-
awa floribus parvis purpwds in (ummis caulif
- InsjradiceNapifrigtdaStfioca, corpuscanwn
VUtgUt didtur cuni Cacshcas!, &c.
TUltpi^iutxM S. PcnnaterrZjMiilefoliunfMexi-
canuro, Europxo acrius 8c amarius.
TUMitmtU & Tzilocayotli humilis, (iliqua-
Hmm Mericamnn. Scva (ymptotnau, quc
dicirur inferre hoc mcdic.\mentum, (ii^ao-
nem injiciunt hanc heibam inter Apocyni^e-
des numerari dcbere, quam augenc Miba re-
MMiifltyalbus, lihqua vitidb» ^ Mnnta in
nfiqnaftils nunquam (rnml Inviemei. Ttr.
TlaljxScTnio S. Yzcomio htimilis, Foliii cft Portu-
lacz, aliquanto majonbus, caulibus tcrctibus
purptireis, floribusin fumniopurpureis : radi-
craffis, furculoiis, amans vicacnaittca
fWw tema, CraJJiUa Jitmlm «
yJwf peJuula adhjrrent : flos ftnsafttalot rmttr :
nndt iftser Crajfultc feu Sempervivi ^ciet refe-
ntnda viJetur. Ter.
TUittMilam HnMCMta^t Hcrba Mexicana Pik>>
ie&e (bliis binis opcodtis, (pica Plaougineaj
(Stoechadis Ctky Kadixaciis tc catMitica
eft.
Tlancqailmipatli TaiKuitlaaeti(ti, Linifblia hirfuC^
floiculis luteis (picatis, radicc longa» aeriii ffKf
tur urente,amara & cathartica.
TJapatl i.e. Scr.imonium.
TUquaubttlApatU S Vcncrca medicina, Folils
longis an«i(li8SaIignisnuioribus,flonbLo ful-
i^radiahns Innps japore Giy^hiae. Di>
arrlucaspuerannn carac,
TUtLtcapatli S. Fluxionum mcdidna. Folia Ori-
ganiautTeucrii,caules tenues breves; (k)(cu-
candidi PuteiicewJ AWinthii (imilcs.
jUtLuAaamii AUinBfoIi>< ft>(culis abi^ radice
furculou. Radncaorii nonnilal dnu» efl»
ophthalmica Sc Thoracica tiurabiliij diurcdca
etiam & cumores matuians.
TUtlambCafatli SQxygeraniumMexicanujn, ctt^
jus du« v^cieif alten radioe candidioie^ alts*
n lubeoco * ioooes etiam ^TBfftatem t)fteiv«
dnncinfilliis 8c floribus: in .iltera cnim bini
floresplnguntur in uno pediciilo, in aiceraiin-
guli: alterius ^oliaaltiijs ind(a (unt, admo-
dumflnvPenaphylliTannetitillzmie; aite>
riusieTitis. AnoftmtibiflfQeraiiiisaGidolapo»
re di(fcnint.
Tlailayoiic S. Nummularia Indica a noftiatc K-
nerc divcrfa videcur ; eft enim radice craila,
ladelcente; fniduCucurbituio cdulL Radix
gliidno(a e(t 8e adftringens.
Tociz,^muh S. Mlyzium torridum & calidum,Fo-
liis Chamidr>'os icrraas hirfutis, odore gravi ;
floribus oblongis lutcis, plunbuscongeftis. U-
terinis afle^bus & dy(enteriz medetur.
Tom* S. Urtica arborekxns (bliis (inuo(is, Aipi-
tibus Ixvibus, candidis luteifque floribiis. J!»
icone mferurr caulis pari (pinofa fsnjritur.
Tomatl S. Planta acmofa vcl Solanum^ Hujus
duo gencra Dropooit, Alterius fru<Jtus minores
orbiculares (unt> meiilibrani indu(i, iiquc vel
nudbus Ponticismaiores,minore9 Juglandibu'j
qui ^ viridi palleicunt; vel prxdi^ nuabus
arqualesj codcmcolorc, MiUomam^ diiftx: Al-
terius ma)ores Xitemama, qui Ponia aniorisdi-
cilt^ nobis videntur; hietiam vel majoroa
itenirafiuic,eaderonobisin Appendioe delcrt-
ptas; vdmiiwres, utrfqaecolanedifl&nmt,hi>
tco, rubro, aurco.
Tonaixechitl S. Solis nuncius, Foliis cft Ocymi
longiocibus minimd ferratis [icon profundi
ien-au reprae(cmac3 caulc TobibiL Bocib»
inagnis, longis, bcus hteis dm iabn, auae
fida funt, purpureis, Capparcs "^ffi^ir ftor
mida eft & glutinoia tumra.
Taefodtt S. Pes paderinus, Convolvuli (pedes
videtur, radioePyri&niiila^fcenteb&ois iA
auinoue aut feptem ladnias profunae divilff
ore Malvx» mmori [icon intcgrum Omp.i-
niformem cxhibet.] Radix grato cft laporc, 6c
Uinen (quod mirum) lcnicer purgat.
TtXMciMt laxttBi, S. inteibiu Tuccc Talpxvo
Indicz, ^ radidbus iltoram inftar conglobiQs
forma rara : Foliis Origani aipei ioi ibus, tiori-
bus m (ummts caulibus cocdncis, caliculorum
(brma. Radixrefrigerat&adftringic.
Trtgjtrig^m Qiuubiucti^tf Figura^ l>e(diptK> Sc
mrrragotig^CQanreiannKsittiooiiBcanien
qnanior
H I S T O R 1
A P L A N T A R tt M.
. quacuor vcl quiiique j-olu .ul gcnicul-i linguU
?iibmJe.ippinguntur, fortc pidoiis incurLi.
Tnrhth IndiCmn Convolvuli Ipecies d\ toiiis I-
yCa, fionbiK cmMiit tntenlum ck albo ru-
bcntibus, Malraceit. VtL Hiftom noftn Ap>
pendicem. , r
Ttt-r^T«tli, PoIypocbBm Mexicanum tubcrola ra-
diccfibiis cyands, fblio ^rcvi. Inipcn|ui«,
panos, fumnailos, liiem venerearo, abolque
tumorcs dilcutit. , , », •
Tx,*guangitent III, S. Ilxmorrhouialis McncafU.
Foliis cft longis anguftis, plcrunque flumts,
AbfiQthuIndia; floribusoocaoeis; ra^abu^
' ^am. AnialetnffleR appeafoni bndiiiiM .
hKIDorrhoidas. . . iA
TbMiiuti£U€fti,7zdsjcuant, S Fn»i»ndalaMicWia.-
canici foliis*trifldis ferraci^, C.orhui m an^bita
Oocdnek, medio luteis cum alba quadajn iridc
CaVactrSe ezficcar.
Tzabumgueni S FilipenduU Mcxicana alim^
Floribus eft circa medium luteis, in ainMlu
purpuraiccntibus quoad Aftcrcs pcrtincreo-
Itendtrur. Folia habtt UmbcUaurum m mo-
duift divi(a;idBoe$cnl)eioGiiOenanchei. Cofi*
venir viribus cumpraoodcnte»
7c^H./;, S. Glutcn, Gladioluslndiais Arphod«
radicc, floribus c luteo purpuralccntibus. Ex
radioe liccau fit gluten prxi^ancilfimum ad
ufiiAi piaonun. Ea d^fenteriam» «)i61qDe Ai-
xiiscurat „ r •
Tzicatx/m Tenmittl, S. Caput formleK. Folta LiM
ftcllatim pcr interval],i ciulei .imbinnt, luxta
3UX Horum vicc quxdam velut vmicilla pro-
cunt lutea.Radixdulds eft8cgb»wm:P^
frigida & glutmola.
Tzccuilf^tli, Pappiflora fb1& Odmicrenatis 6c
nonni hil rpiflii&. Odotata eftj caleudctt
cxiiccat.
TutMilfatli alcerafoHrs ra.ijonbus profiindius fer-
radslobcus candenabus. Floresorbiculares 8c
pilofi; caules hirlutiSciQbalbidL Decoanm
etus niotuin amiilum rcflicuit», naiihlW attta-
dum hemicraniae mcdctur.
3l6MfrfoJGto/»Neaarcj. l-oli-s O.nui Incaule
l^nil. Flos candtdus par\'is oblongilque Ipon-
dylkfimilisj in pediailis longiufculis. [Florum
' nnitorum hguralincun vcl |ulum Typhi re-
fcft colore ex lutco in rubcu m tendentc.] Fo-
' liaMel ipGunft SaedMramdakedinBloQgit
fupecant • w .
TxMf^ttmk, S. HelldnTUimMexicannm, flon-
floribus purpureis ; radice furculofit, HeUebo.
ro fimili, Ianugin<!x]ucautcfcaolxiuS.i, Ca^a-
naca; rota hmitis elt ejufque fpeaes. Decoduni
lumbricos intcrimit. .
iMckfiJbt Artemifi&Jia, floribnsflpris Afik»>
ni (ed parvisex tnteo mbetidfaos. Fioristantum
ufiis clt, ad affeAus urcrinos & ad ulcera ; prae-
cipuus vcro ad tingendas lanas /iuteo colorei
& ad pingendum, cujus gratil iiiaqDacoqniCiv
adieAo mtro, &c fobcni CKprimitur.
XMmde^ak, S. Hyacinthoidescapdlofa, fiJus Cm-
pe, flofculis longis lutcts pediculis cxilibQS, 4
radicc Itacim exeuncibus radicc orbiouUri A";
vclUnx magnitudinc, capilUmentis nierilO'
perta. Pufgat blandc flc fauier nmnctfiimKi-
rea.
Y.
Taubtli, S. Nubiloia hcrba, (Jmbcllifcra fioribus
lutcis, ioliis integris Salignts (crracs,odoie8e
iap(M« Atuii. Thoradca eft, & uterina, dinre»
tica« lithontriptica^omniagoe fer^ pneftat qox
calida & ficca.
Tciksctloil, S VasGolEpinuin. Folils eft orbicu-
laribus, nnduUtis^ lenis, fubalbidis prxcer alia
quardam miiioia & albtdiora; cauhculot te-
nues & breves, 8e in fumma parte exiles flo»
fculos profcrt, raJices vero capillis fimiles qui-
bus laxis adhircc. EduUs cft. Hcrnandcz , '
chenis fpedem eire vult.
TebttlfPMth, Foliis eft cordatis^ iofernc hiriu^
Jkulk, lopem^viiidibos; flores profiat vircntes
inCorymbis; fniftus fubrotundos ; 5ccapiIIos
quofdam juxta fohorum exortus. Odor Cydo-
niorum. Cortex radkaoi Iqfdrapi oiedeiiir.
Acris eft & calida.
Tiimhitl, S. Fk» Tetl, Radice eft crafla, tuberoia,
aliisci c funiculisdcmiflis appendentibus radi-
cibiis poranis renibus iiinilibus Icd ma|oribus;
ciulibus quatcrnis canaliculis itiKin-; foliis
itIi5,iinibiIicorubro.
MtimTiaxcoSi, S.Pilcium inccftina aVadicis for-
ma dida. Foliis longis .inguiliis, Ho!cu!b p.irvis
candennbus in lumniis caulibus tenuibus. &a-
iBx medecur ulceribns eriam cancrofis odeiri-
m^, tu6 & pot.i \t\z\ icis mcdetur, 8c urinam
evocat. Frudus aperciu pmgitur in trespartes
divif ias, 8c in eamm unaqnaqine doo KmiiM
luiea.
X.
Xararo, Ilclicliryfo fimilis, foliis Salignis Icrraris
fjbtus .ill)ciitibus. Florcs Ribel»:entcsfquarrofis
cilyculis contcguncur : r.uiices fibri> limilcs ni-
grx. ilad. amaia cft, odorata, cilida & ficca.
XitanM, Phafeolus Mexicanus i.idicc oi biculata
. foliis pcr ntedium veiut orbicuUntcr ioSta. Rar
diccs cfculentx lunt 8c meniat fecondai inftm-
unc: Co;pusre6igtaranir8chnmeaaiit^fit{m%
cxcingtiunc
Xtub ToteiMtt, S. Herba calidaTotopcccnfis. Fo-
littdtalpaiiti lcrraus limonis ted majonbas
Blin, fioribus oblongis lutes, fumumoleotibus.
Radix dulds eil 8c ednfis, fiocabepulviiinlper-
(iu ulcera oris curat.
Ttlmini ^iiiz.fMtli, Folia angiif>.i longiufcula;
Caulcs p.'ulixi ; f^oresp.illidi, radices tcnucs, a-
marxj acres^ cahdx, picuitain & bilem evacu-
ant
folofatU irina .1 figura foliorum di^a, dux fpcdes
lunc.Prior foliislridis anguftb, flore Omixo-
chitl, S. Lilii Mcxicmi ; radice pynformi. Ra-
dix cardiaca cft inlign. 6c vulncrar. Alcerji
caulc, flore 8c fiudu careiis^ foliis Pl.inta§;pneii
anguftnribus« fingMlH biotfire ab cadem 'm-
Tiz fnimjiatU feu C-inis intcrftaor^Hordeolum,
i. t. Hordeum caufticum, & CcvadilU Me^
tutrJit. AnreveraFrumenMoea herbantftuin
figura, tum defcriptio, mm vires mihidubiuili
faciunt Caulis minimum digitum craflbs.
Dekriptioncm & iconcm vidc apud Ilcrnan-
de2 p.507. Duxalix Ipeaes i . Radice cxpa-
coa, eiulem virilxis. i.RadiccorbicuUri,fbW
anguftioribus, faporenuUo,ibidemhabennir.''
ri^ahMdCbafahefeetnfit, S NepCtk 4l«i«anft
fohis minord»8chie«wnfiatqbldatiibflorioui
candidis.
Tktmpaif, S. Oculi cinerei, Foliis Limoriis fer-
ratis lubalbidis, floribua. Chryiandftmi* radice
«^afla fiircubb, amara aeri tcmenri» I^anoi^
Ippras 8c lidienas exciBrgic 8ccarac, infuper
Tzatx^analitxJi morbum in qua univcruim
corpus dehifcit, illita refinaj infpcrfoque de*
fiiper huiiU pulv<eie 8c gaUinanim penms.
Digitized by Google
1
magis falcatx : flores A dbo rubetdiu, Jl.t.
dixdulcem raporem pr«ferrb Vfdetur, & umeti
aevora» bilem ac piniir.im cvocit.
TaaepMli YaHtuitiauenfu, Lyvhnis Mexicanaan»
guitifolia, Hore parvo;, ooccineo. Radix ttril
eft&glucinof^.
AsM^fi YgMlaftnftt, Psppola Mexicana, Vir-
0! aurez fkinbus, foliis Ocimi kMigjoriba&R*'
dix acriseft, am.tr.i &cilid<i.
YzJacpatlit OtotoniUt, Linih)!ja argeoleatfbribas
candidis, radice purgatnco.
tk»0ef4ttU Tefmz^nU, S Linana argentea Me»'
cana. Flonbus e(l obtongis, cx luteocindi-
cmdBQs, in pappoi abeuntibus. Calpc tloris
Scnecioni limilis. Hcrb.i cfl pappota aid £b*
chryliim accedens/non Lin.iriam.
Txjacxihmtl, S. Balium montle, Volubilis (pedeS
cabda&glutinofinaciira, ophthalmica&dio:
retica. Flos inleriore parte depifius eft oolore
luteo, fuperiorc colore r.chii. Ttr. •
Tctl AcocatlCbiiBulenfti, S.Rolnurinus ferulaceus;*
Unibellifcra cft foliis Fccnicuii cr.illionbus 8e
laaoribus, Icmine c^ndido, rocundo, angplold
&refinaceo, quod in mandendo linguam ex*
urit; radicecraira longa Thus olfnte. On»:
nibtn nocis Rolinanni tcruUcci rclponda.
Mirmmfift^t^tmviiirifQl/tf tot novat ahijlfiie tnJiSlat btrbsritm /peciei in tttaftrtTtfirin, Ptriim
J^mt mrm fimiemt jarjiKJent, Htrkat ineJtcmaiet fer N»vtm a^Miusm nafentet a nemtne tr^-
*lw9tm>^immUnmmJkt,ilJktitferieimqMtfifat&de{trtftar: Nieemimaliaf cMtmtmorant Ptregrt-
nattonum fuarum aut IJi({or,ie ftenerala Amcncm confcrtftortt, ^uam ifuarum vcl lloris ob pulcbrititJi-
nem fnam am tdoris fr^gramtam mfrctto fipu : vti fruAus, radteet^alim» fartei iiemmiimmcihm
' ■ _ •• ■ • •
Ttitomiiim Xibuttl, S Lanuginola hprba. Folu
Anchulz, caulcsbicubitales; florescandidi.ca-
lyculis contenti, ia pappos abemitek Radices
emecicz (unr.
Tuuicmi, S. Oculas depi^us, Caulcs exiles geni-
culati, flores candtdi parvi ad foiioriun exor-
tn^qiue bina in caule: RadixBMMik Anrifi^
nriioo gjiftaai duld^ nosgamr iira»,eva-
coat pRuitain,
Tkfatli, S Apios Mexicana fbliis tenuibus oblon-
«s. Virious cum ahia Tithymalis coovenit.
lUdix liibroctuida eft, AveUaoc inq;nim-
dine.
Taafafalte, S Hoba glotinola &candens, sl ra*
dicis qu.ilitacc diiSa. FoUis eft Allianjr, lcvitcr
(crra^s, frudu raccmolb uvi ttcci bx torm.i Sc
nugnitodinc; caprcolisfcandens. R.^ixanu-
dyna eftf bumenti & gludoola natura, frigi-
dlquft
Tk^ac cibiiatl, S. Fcnnlna candida, Dens leonis
Mexicanus. Calida eft & amara, oonvuliioni
6c corminibus nicdcrur.
TUacehjatl, S. Sal amariun, Ablinthium Mexi-
canum, Europzo iiraile fomu 6c viribus^
.73br«e MnJm Ciiaa^^^emiimi^ Mexi*
caiiuoij Radtfe roM^ udi8m oiini ScMimiiwini
SyijacacoiMcnits doncnat fiiliainimauriailaf
Ciim ad Hiftoriam plantarum Frme. Hemamlex. illullrandam me parum lucis adferrc polTe vidc-
rcm, nccob brcvitatcm & impcrfeSionem defcripcionum fpecies plerafquc ibidem craditas adlua*
claitjs rciluccrc valcrcm, e.is duncix.it: itule exccrpcre & Ilillona: noiiri uilcrerc dccr^/cram, qu.c
ab ahis ctiani defcnpcz cifcnc. Veruro ab Anuoo quodam, cui plunmum tr^^uo, monitus, nomuil [loi
Hiftoriam ut imperliBaam craniaaiavfe h toc ei (pecies deeflent qnot ab Hernandcz novx proditx-
lunt, Epitomea nanc qualemcanque, lumma feftinatione n^ editionem morarcr compolicam, adjcci.
Si perorivm lic(uflecplantas(ingtilascum Amencanis aPilbne, Marcgravio, aliUquctiaditis diitgen-*
ter conferre, longc pcrfediorcm e.im rcddere pocaifldn«ninkuqueram, qiUSfaaijiFonOfil&JKin-
dum editis habco, ab aliis dclcri^cas invcnillem.
Sftmfifimtes 4i €ikm Catalc^i Zanoniani, 1^1^17. fubjiaaiis^ /UT^
^iiitimnhKunkmmffMf
XX. linimU». ANaMMfrutex Orientalis folia habct oblonga, alicjiunrulum inclinata, dentaca &
«q^ailter du^. Ftens producic raccmacim, ut & frudus rocundos. Utuntur lUi ad conitrueoduni
angnentum pro vulnenbus : (bIia'cofta funt pro ulhone, praNi|iadpalveristannetitomnit
I Palmx Indicx Air& diAae icon exhibccur ablque deicripnone.
i 14. Tareel Arbor fylveftiis tnbet lignum afperum,&u^s producit parvulos fig^ra &gu(lu noftrO
HyponKltdi {iniitn, (cd parum (ii^on d.-s & dulcieres. f /mi enmic pulclMmnioii, qoacnor lolii
oomt>oiitos, c quorum medio exeunt virgz oblongs (at^^inec
1 5. Pinxevi eft Aibor qui habct fblia magna> qoafi rotunda, aliquiatiilatn aculeata, plana, non ta-
nwnjbmledpariimafpeim. flb/idlif praducicp
wini